Data wykładu: 9 marca 2010 Wykładowca: Krzysztof Matuszek Filozofia polityczna • John Rawls – teoria sprawiedliwości: • Sprawiedliwość – problem

wa ny w staro ytności; • Platon przedstawia sprawiedliwość w „Państwie”; Państwo idealne będące równie państwem sprawiedliwym. • Trazymach – sprawiedliwość to wola silniejszego, sprawiedliwość jest to, czego chce silniejszy; nawiązuje do nurtu kultury greckiej; To co silniejszy jest w stanie osiągnąć jest sprawiedliwością; • Sprawiedliwość ma na celu dobro rządzących, obywateli, a nie dobro rządzących. • Tyrania rządy jednostki, nie liczy się dobro ogółu, a własne korzyści, opiera się na strachu poddanych, podtrzymywanie konfliktów, sporów w społeczeństwie, musi usuwać ludzi cnotliwych, prawych; otoczony przez obłudników, podłych, nigdy nie jest pewny swojej władzy, bo mo e zostać zgładzony. Tyran to BESTIA w niewoli własnych rządów wg Platona; • Glaukon – sprawiedliwość dobro pośrednie, między wyrządzaniem niesprawiedliwości bezzasadnych, a wyrządzaniem krzywdy bez mo liwości sprawiedliwości. Sprawiedliwość jako wynik umowy. Platon uwa a, e sprawiedliwość nie jest konkurencją państwową, nie jest uwarunkowana kulturowo, nie jest umową. Sprawiedliwość to odwzorowanie odwiecznej idei spraw, która jest taka sama dla wszystkich. Platon nawiązuje do Sokratesa, bo Sokrates uwa a, e sprawiedliwość to kwestia poglądów, do wiedzy tej trzeba dojść. Opis państwa idealnego – ró nie definiowany. • Składa się z trzech stanów: filozofowie, stra nicy i rzemieślnicy. Sprawiedliwość to porządek: urzeczywistnienie idei sprawiedliwości – hierarchia w państwie, porządek, w państwie powinni rządzić filozofowie, bo wiedzą czym jest sprawiedliwość. Stra nicy/wojownicy – dbają o bezpieczeństwo państwa, cnotą ich jest męstwo. Stra nik powinien być jak „pies” – dobry pies łagodny dla swoich, groźny dla nieprzyjaciół. Wa ne jest wychowanie! Emocje człowieka mo na kształtować przez praktykę. Rzemieślnicy – cnotą jest umiarkowanie. Platon o nich najmniej mówi, dostarczają dobra potrzebne do prze ycia. Uwa ano koncepcję państwo Platona za komunistyczną. Pozbawieni własności prywatnej i nie mogą zakładać rodzin – Filozofowie i Stra nicy (mę czyźni i kobiety). Własność i dzieci są wspólne – dzieci to obywatele;

1

• W państwie idealnym ma być cenzura – ograniczenia twórczości artystycznej, eliminacja kultury pokazującej przemoc, podstęp, bo bogowie są rozumni. Platon chciał zrealizować koncepcję państwa idealnego. Mo e chodzi Platonowi o sprawiedliwość duszy człowieka. Dusza człowieka dzieli się na trzy części: 1. Rozumna; 2. Gniewliwa; 3. Po ądliwa – po ądania, instynkty. To są emocje. Dusza człowieka nie jest monolitem. Tym częściom dusz odpowiadają następujące cnoty: − Roztropności; − Męstwa; − Umiarkowania. • Sprawiedliwość jest nadrzędną cnotą, równowaga między tymi trzema cnotami. Sprawiedliwość jako dzielność właściwa duszy. To państwa idealne na początku ludzkości istniało. Nauka o degeneracji nastąpi. Stopniowa degeneracja; Etapy: 1. Arystokracja – ulega zepsucia, rządy najlepszych; 2. Timokracja – rządy stra ników, chodzi o męstwo, zaszczyty, wojenne sprawy; 3. Oligarchia - gromadzenie majątku, nie zajmuje się sprawami wojennymi. Rządy mniejszości, rządy nieumiarkowane, bogaci naciskają biednych → rewolucja biedni wygrali; 4. Demokracja – to jeszcze gorący ustrój, Platon nie lubi demokracji, bo to anarchia samowola, zanik autorytetów, ustrój w którym nauczyciel boi się uczniów, starzy upodabniają się do młodych, by się im przypodobać. Chaos. Sokrates zabity przez demokratów; 5. Przejęcie władzy przez demagoga, manipuluje lubym, sam przejmuje władzę, intencje władzy interesem → TYRANIA jest o krok do zniewolenia.

2