You are on page 1of 8

1.

Segundo a Lei Moyano ¿Que factor determina o número e a
clase de escolas públicas?
Segundo a lei Moyano o número e clase de escolas públicas que cada
pobo estaba obrigado a soster dependía da cantidade de habitantes
co que contase.
Os pobos menores de 500 habitantes debían agruparse con outros
para establecer unha escola elemental completa.
As poboacións que alcanzase os 500 habitantes debían dispoñer de
unha escola elemental completa de nenos e outra de nenas, podendo
ser esta incompleta.
Nos pobos de 2000 habitantes tiña que haber 2 escolas de nenos e
outras dúas para nenas.
Nas poboacións maiores de 2000 habitantes tiña que haber catro
escolas, tiña que haber outra elemental por cada incremento de
poboación de 2000 habitantes.
Nas poboacións de 10.000 habitantes, unha das escolas públicas tiña
que ser superior, comprometéndose ademais o goberno a fomentar a
creación de escolas de párvulos neste tipo de poboacións, tamén se
recomendaba escolas nocturnas ou dominicais.
2. Peculiaridades da realidade galega que condicionan ou
dificultan a aplicación da Lei Moyano
O principal problema para a aplicación da lei de moyano en Galicia
eran as peculiaridades xeográficas ea súa situación económica.
As peculiaridades xeográficas e que a poboación estaba distribuída
en pequenos núcleos con difícil comunicación e poucos recursos
económicos
3. Solución alternativa ou suplementaria que se adopta para
Galicia ante a inadaptación da Lei Moyano a realidade galega
A solución foi poñer en cada municipio independentemente da súa
poboación como mínimo unha escola elemental completa de nenos.
Unha vez establecido o número e a clase de escolas que facía
depender da importancia da poboación.
Para os pobos que superasen os 4000 habitantes, así como os
comprendidos entre 500 e os 2000, respectábanse as prescricións
contidas na lei Moyano.
Nos pobos de 2000 a 4000 habitantes, tiña que haber 2 escolas
elementais de nenos e outra de nenas
Nos núcleos de poboación que nos superasen os 500 habitantes tiña
que haber unha escola elemental completa de nenos e unha
incompleta de nenas.
Os Axuntamentos tiñan a obrigación de crear as escolas incompletas
que fosen necesarias para atender a poboación que non puidese
beneficiarse daquelas, eso si se o axuntamento non tiña recursos
económicos para soster a escola podía crear unha escola de
temporada.

1

8.Lugo 4.-A Coruña 2. 5. nos seguintes 40 anos só se crearon 600 escolas máis. Factores que condicionan o censo ou rexistro dos centros de ensino privado 2 .-Pontevedra 3. Función que cumpre o ensino privado respecto do ensino público A ensinanza privada converteuse nun dos obstáculos máis importantes para o desenvolvemento da ensinanza pública e para crear escolas públicas xa que para crear as escolas públicas había moitas discrepancias entre os Inspectores e os Axuntamentos que non se querían facer cargo do seu mantemento poñendo como escusa que os nenos acudían con irregularidade a clase e non tiña sentido facer tantas escolas debido a que tampouco a ensinanza pública conseguía os resultado desexados.A Coruña 2.Pontevedra 2.A Coruña 3. son os factores para explicar a explosión escolar nos anos cincuenta.4... complementa ou substitúe onde non chega a escola pública.Ourense 1. debido a creación de escolas nese período arredor dunhas 1000.. Orde das provincias máis avantaxadas en razón de número de escolas por habitantes Escolas Publicas Escolas Privadas Total de Escolas 1.Lugo 9. Razóns que permiten explicar o incremento das dotación escolares entre 1850 e 1860 Foi grazas a prosperidade relativa e a lei Moyano.Pontevedra 4.. e ademais.Lugo 1.. En que período se implanta realmente a rede escolar publica en Galicia Entre os anos 1850 e 1860. péchanse ata 40 escolas 7... Os centros de ensino privado.Ourense 3. Anque a lei Moyano non se debería aplicar do quinquenio de 1850 a 1855 mentres que en parte no quinquenio 1855-1860 e sobretodo no terceiro 1860-1865 A lei Moyano aumenta a creación de escolas nos últimos momentos 6. Cal é o fenómeno máis destacado na area educativa durante o Sexenio Revolucionario O fenómeno do Sexenio na educación foi o peche de moitas escolas públicas por parte dos Axuntamentos e as Xuntas locais..-Ourense 4.

Dinámica das escolas privadas respecto das públicas A escola pública e a privada viven momentos de altibaixos.Escolas estaban en continuo movemento. 3 .Inestabilidade . no ano 1885.Obrigación de ter mestres titulados 13. eran escolas temporeiras. 3. as privadas recuperáronse entre os anos 1865 e o 1875. 14. e habían unha gran diversidade. como eran as de fundación as de ferrado e colexios creados pola igrexa 10. E máis tarde ca chegada da restauración as escolas privadas volven a decaer e volve a crecer a escola pública 12. subterránea e clandestina cuxa vida discorría o marxe do control oficial.Diversidade. Provincias con maior dotación de escolas privadas en Galicia 1. había moitas tipo de escola.Algunhas das escolas privadas eclipsáronse na época da Restauración e outras escolas seguiron tendo vida pero desapareceron das estatísticas . 2.02% do total. Despois chegou a crise do Sexenio e a situación reverteuse no ano 1875. aumentaron considerablemente en número . Tres de cada Catro escolas eran incompletas.Os factores que condicionan o censo da ensinanza privada son: . anque se reduce en numero no ano 1903 aínda representaba o 55. non había un lugar fixo para dar a clase .Había escolas privadas que se converteron en públicas . 4. Causas da paulatina desaparición das escolas privadas As escolas privadas tiveron o seu momento álxido debido a crise do Sexenio e as facilidades de lexislación no ano 1875 pero despois tiveron unha desaparición debida a: . as Completas e as Incompletas estas últimas son as que predominaban. Lugo A Coruña Pontevedra Ourense Tipos de escola en Galicia As escolas en Galicia eran de varios tipos: Había escolas superiores.A diseminación da poboación(agás Lugo) e poboación pobre non podía soster a escola privada . Características Xerais das escolas privadas en Galicia A escola privada en Galicia era unha escola marxinal.Empuxe das escolas públicas na época da Restauración. Entre os anos 1855 e 1865 a escola pública vive un momento doce e supera amplamente a privada. as máis predominantes en Galicia eran as Escolas de Ferrado 11.

85% Os metros cadrados do local Os alumnos matriculados A asistencia a clase Os mestres con titulación profesional O soldo dos mestres O resultados dos alumnos academicamente 17. Comparación do sistema escolar español coa súa concretación territorial en Galicia Si comparamos a situación das escolas españolas cas galegas podemos ver que as escolas superiores e completas españolas duplican as que hai en Galicia mentres que as Incompletas e de Temporada pasa o revés. unha escola incompleta ou de tempada. o fomento das escolas superiores e completas.15. A rede educativa Galega tiña unha calidade moi inferior a rede educativa española 16. e a cantidade máis frecuente era un ferrado. e finalmente. Quen eran os escolantes e cales eran as súas ocupacións e oficios habituais Os escolantes eran os que estaban o fronte destas escolas. 19. Actitudes da sociedade galega perante os diversos tipos de escolarización Había tres posturas: aqueles que apostaban por unha ensinanza primaria de certa calidade e defendían. aparece unha posición intermedia que. pretendendo conciliar o enfoque cualitativo e o cuantitativo. as persoas dedicadas a impartir escola. que había de realizarse en base as escolas incompletas e de tempada. As especies en que xeralmente se realizaban os pagos eran de centeo ou de millo. propugnando. en consecuencia. Os escolantes recorrían a este oficio buscando un complemento para os seus ingresos e refuxio para as súas desgrazas. 18. polo menos. é dicir. os que entendía como tarefa prioritaria a extensión da rede escolar. A que deben a súa denominación as escolas de ferrado Tal denominación debese a que cada alumno satisfacía o mestre con un ou varios ferrados de algún produto agrícola por tempada de clase. o porcentaxe de escolas en bo estado completas era do 46. Diferenzas máis apreciables entre as escolas completas e incompletas As diferenzas máis apreciables entre as escolas completas e incompletas eran: - O estado en que se encontraba unha e outras. a desaparición das incompletas e de tempada. 4 . sostía que en cada municipio debía haber. polo contrario.58% mentres que o das Incompletas era do 23.

a doutrina cristián tampouco se ensinaba sempre. desenrolándose normalmente a ensinanza nunha sola sesión diaria. a escritura séguelle no orde de importancia anque nalgunhas escolas parece que non se practicaba. Descrición Xeral das escolas de Ferrado As escolas de ferrado eran escolas temporais. Material didáctico predominante nas escolas de ferrado Entre o material didáctico merecen especial mención as chamadas cartas e os procesos. os homes dábaselle prioridade. 22. lectura e raramente escritura a cambio dunha modesta retribución. xastres. 23. 20. nun primeiro lugar. xa que eran os que estaban chamados a emigrar. escritura. e o número de escolas que se ocupaba da aritmética era reducida. para eles o maxisterio tiña. os desherdados. eran os deshauciados da sociedade. carpinteiros. 24. as razóns desta hostilidade residían tanto nas deficiencias inherentes nas escolas de 5 . que principiaba as once ou doce da mañá e remataba ca posta de sol.Existía. ambulantes e a cargo de persoas sen titulación nas que ensinaban catecismo. un grupo de persoas que practicaban a ensinanza co fin de obter uns recursos económicos que complementasen os que xa lle proporcionaban a súa ocupación principal. a lectura aparece como materia nuclear e rexístrase en todas as escolas. mariñeiros. zapateiros. ían nenos e nenas de distintas idades. doutrina cristián e rudimentos de aritmética. no século XIX. Calendario e horarios das escolas de Ferrado As escolas de ferrado non funcionaban máis que durante os meses de inverno. Materias de ensinanza nas escolas de ferrado As materias que se ensinaban eran lectura. o horario da clase era mentres duraba a luz solar. sen embargo non todas estas materias tiñan a mesma presencia. Solían ser campesiños. en resumen. curas. os anciáns. por tanto. que servían para o mesmo propósito eran documentos manuscritos de contido diverso que xeralmente os propios nenos levaban a escola. una carácter accesorio ou secundario. Actitude da sociedade galega perante as escolas de ferrado Entre os inspectores a actitude era claramente hostil. O aprendizaxe da lectura a partir deste materia. Consistían as primeiras en escritos confeccionados polos mestres co obxecto de que os nenos aprendesen a ler. e seguindo o método de deletreo. quenes encontraban nas escolas de ferrado una asilo temporal e un oficio de escolante para poder subsistir. 21. e os segundos. Tamén había un segundo grupo de escolantes que respondía a un prototipo diferente. parece haber sido práctico neste tipo de escolas.

porque estas tiñan unha base parroquial. en primeiro lugar. Os rectores compartían xeralmente a opinión dos inspectores. que permitía exercer o maxisterio a persoas incapacitadas para elo. 27.ferrado coma dos prexuízos que a súa existencia acareaba as públicas. neste tipo de establecementos. Este tipo de escolas contaban co beneplácito de moitos pais de familia 25. A que factores obedece a persistencia das escolas de ferrado durante a segunda metade do século XIX e aínda boa parte do XX Entre os factores da súa persistencia están: . Os mestres públicos. . imparte de mestre os “escolantes”. Orixe das escolas públicas incompletas e de temporada As escolas incompletas e de temporada son unha prolongación das antigas escolas de ferrado. Razóns explicativas da actitude dos pais de familia perante as escolas de ferrado Os pais de familia estaban a favor das escolas de ferrado. as escolas incompletas ou de temporada teñen o seu orixe en que as escolas de ferrado se converterán en escolas públicas. Finalmente o apego dos labradores as escolas de ferrado explicase tamén porque estas axuntábanse as súas exixencias metodolóxicas. 26. o pago se efectuaba en especie non en metálico.Os campesiños preferían a escola de ferrado. xa que iniciaban a actividade cando as faenas do campo entraban na fase de relativo letargo e suspendéndoa cando a terra reclamaba os brazos dos nenos e maiores. polo que favorecía o funcionamento destas.Respectaba o calendario dos campesiños . criticaba a liberdade absoluta da ensinanza a sazón vixente.Dispersión xeográfica 6 . En segundo lugar. debido a que os escolantes cobraban en especie e os mestres da ensinanza pública cobraba en metálico. e incluso mobilidade dentro dunha mesma parroquia. En terceiro lugar. cuxos ingresos procedían basicamente o dos impopulares impostos en metálico que pesaban sobre a poboación rural. que querían eliminar este tipo de escolas. as escolas de ferrado acoplabanse perfectamente o calendario agrícola. polo que os servizos eran máis asumibles que os das públicas para unha poboación diseminada e escasamente comunicada como a galega. Para as autoridades municipais era unha coartada para non desenrolar a rede pública. sobre todo tendo en conta o caciquismo municipal soia facer responsables os mestres da gran parte da presión fiscal. de contido e lingüísticas.

fronte o 60% das españolas Había outros factores con respecto do resto do estado como era: - Períodos no ano con gran absentismo escolar Había un desfase maior entre os nenos e nenas. Fronte o algo máis de 2. situación discriminatoria hacha as nenas 7 . 28. distribuídos estes en núcleos dunha poboación media de 122 habitantes.600 habitantes. debido a que. 2. En 1930. Debeuse esperar ata 1923 para que o desenrolo escolar galego fose similar o español. Alumnos matriculados.Que se entende por escolas de fundación Entendemos por escolas de fundación as creadas a expensas de determinadas persoas que. fronte os 420 do conxunto español de 1920. 29. unha consecuencia de esta “realidade histórica apenas mudada”. mentres houbera este tipo de escolas non tiñan que manter as públicas.- Escaseza de escolas publicas Os concellos son consecuentes con este tipo de escolas. es solo o 34 % das galegas son completas. a poboación galega o 82% dos habitantes vivían en zonas rurais e solo o 7.27 % en poboacións urbanas cando o índice medio español era de 22%. destinaban os seus bens. A figura do escolante mantívose vixente a pesar da hexemonía que tendía a adquirir o mestre público. seguía sendo suficiente para cubrir as demandas de boa parte da sociedade galega. O porcentaxe dos alumnos galegos matriculados nas escolas públicas en 1900 era o 53%. precisamente. O tipo de escolas. A distribución da poboación. netamente inferior o do estado español. o 55% das escolas galegas son incompletas fronte o 35 % das españolas. denominando xeralmente as normas e as que debía axustarse a ensinanza e as características e obrigacións do mestre. pero nunha situación cualitativa precarizada. creáronse por xente que consideraba que a educación era o futuro. 3. o galego estaban no 6. No ano 1903. ao mantemento dos establecementos de primeiras letras. por diversos motivos. era unha boa coartada. Indicadores da situación escolar discriminatoria que padece Galicia en relación co resto do Estado durante o primeiro terzo do século XX 1. porque a súa oferta cultural. A pervivencia das escolas de ferrado durante o século XIX e.000 habitantes de promedio por axuntamento español. ou unha parte dos mesmos.

a edición de libros e folletos didácticos e de teoría educativa. a crecente organización societaria. Tamén se realizaron asembleas e semanas educativas. congresos e certames de educación.- Maior analfabetismo Menor investimento nas escolas de Galicia que no resto de España Peores lugares para albergar escolas. xa que as escolas tamén eran de peor calidade 30. de entre os sectores sociais máis decididamente liberais e progresistas. actividades de extensión. paseos e excursións. presentes de forma continua nas cidades de Vigo e da Coruña dende inicios do século XX. Creouse un sindicato (Federación Española de Traballadores de la ensinanza). reivindicacións. de todo elo podemos falar en Galicia a partir de 1887 hasta 1936. foron os inspectores que se manifestaban mediante críticas. dende o cal se apoian as políticas de reforma da ensinanza e a formación do profesorado. dende as colonias de 1893. A súa favor contaban ca prensa profesional e pedagóxica. misións republicanas que foi o indicador dunha nova mentalidade e práctica escolar . O Salario dos mestres era inferior. e apoios por unha escola de maior calidade. pouco material. contando co apoio dos profesores galegos. 8 . Manifestacións de renovación escolar na Galicia de principios do século XX As manifestación por un cambio nas escolas galegas data das dúas décadas finais do século XIX.