You are on page 1of 45

ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის

,
პროფესორ ტარიელ ფუტკარაძის პირადი მონაცემები
Curriculum Vitae
I. პერსონალური მონაცემები:
1. სახელი, გვარი, მამის სახელი: ტარიელ ალექსანდრეს ძე ფუტკარაძე
საცხოვრებელი ადგილი: ქალაქი თბილისი, ვარკეთილი-3, 413, 124
2. ვებგვერდი: http://www.putkaradze.ge; http://www.scribd.com/Tariel%20Putkaradze
3. პირადობის მოწმობა: #
4. საკონტაქტო ტელეფონები: + 995 32 2 79-79-46; + 995 5 77 71-78-11
5. Email: tariel.putkaradze@gmail.com
II. განათლება და სამეცნიერო ხარისხები:
ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1998); [ქართველური ენათმეცნიერება შიფრი: 10.02.01];
ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1987); [ქართული ენა - შიფრი: 10.02.02];
1984-1986 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების
ინსტიტუტის ასპირანტი;
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილoლოგიის ფაკულტეტი; წარჩინებით; 1983
(გ. ტაბიძის სახელობის სტიპენდიანტი).
საკანდიდატო დისერტაციის თემა: სახელის ფორმაწარმოების თავისებურებანი
ქართული ენის სამხრეთ-დასავლურ დიალექტებში (აჭარულში, გურულში, იმერხეულში,
სამცხურ-ჯავახურში"); თბ., 1987,
ავტორეფერატი რუსულ ენაზე: Особенности Формообразоваия Имен в Юго-Западных
Диалектах Грузинского Языка. Автореферат на Русском Языке. Тбилиси, 1987.
მინიჭებული კვალიფიკაცია
ფილოლოგიის
მეცნიერებათა
კანდიდატის
სამეცნიერო ხარისხი (შიფრი: 10.02.02 - ქართული
ენა)
სადოქტორო დისერტაციის თემა:
თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტორო დისერტაცია, გვ. 1-253,
თბ., 1998; ავტორეფერატი ქართულ ენაზე, გვ. 3-44;
ავტორეფერატი ინგლისურ ენაზე: Vowel sistem of modern Georgian Language, gv. 45-90, თბ.,
1998
მინიჭებული კვალიფიკაცია
ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო
ხარისხი
(შიფრი:
10.02.01
ქართველური
ენათმეცნიერება)
III. საგანმანათლებლო პროგრამების ხელმძღვანელობა:
ფილოლოგია - ბაკალავრიატი (თანახელმძღვანელი პროფ. გ.
/ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი/
1

ალიბეგაშვილი)

ქართველური ენათმეცნიერება - მაგისტრატურა /აკაკი წერეთლის სახელმწიფო
უნივერსიტეტი/
ენათმეცნიერება - მაგისტრატურა (თანახელმძღვანელი პროფ. მ. ტაბიძე) /ანდრია
პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი/
ქართველური ენათმეცნიერება - დოქტორანტურა /აკაკი წერეთლის სახელმწიფო
უნივერსიტეტი; ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი/
IV. ბოლო 10 წლის სამეცნიერო თანამდებობები და სამეცნიერო ინტერესების
სფერო:
თანამდებობები:
საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული
უნივერსიტეტის სრული პროფესორი; ქართული უნივერსიტეტის ქართველოლოგიის
ცენტრის ხელმძღვანელი;
აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართველური დიალექტოლოგიის
სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი; აკაკი წერეთლის სახელმწიფო
უნივერსიტეტის სამეცნიერო ცენტრის ქართველური დიალექტოლოგიის მიმართულების
კონსულტანტი;
აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის დეპარტამენტის სრული
პროფესორი.
სამეცნიერო ინტერესების სფერო:
ქართველური
ენათმეცნიერება,
ლიტერატურათმცოდნეობა...

ქართველოლოგია,

ენობრივი

პოლიტიკა,

V. საგრანტო პროექტებში მონაწილეობა:
წლები გრანტის
გამცემი
ორგანიზაცია,

2013 აკაკი
წერეთლის
სახელმწიფო
უნივერსიტეტი
2012- ქართული
1013
უნივერსიტეტი
2012

ქართული
უნივერსიტეტი

2011

საქართველოს
ტექნიკური
უნივერსიტეტი
სამოქალაქო
ინსტიტუციონა
ლიზმის
განვითარების

20092010

პროექტის დასახელება, მიზანი,
შედეგი/პროდუქცია

სტატუსი
პროექტში

ქართველური
(იმერული,
მეგრული)
დიალქტური,
ფოლკლორული
და
ეთნოგრაფიული ტექსტების ელექტონული
კორპუსი - I
უცხოეთში მცხოვრებ თანამემამულეთათვის
ქართული
ენისა
და
საქართველოს
ისტორიის
შემსწავლელი ინტენსიური
კურსები
საზაფხულო ქართველოლოგიური სკოლა
ფერეიდნელ
ქართველთათვის
/08-14
ივლისი, 2012/

ხელმძღვანელ

ნაბეჭდი ტექსტის ქართულად გახმოვანება
და II
საფეხურის ქართული სინტაქსური
მართლმწერი
„ახალი
ვებგვერდი“
(http://200.ge;
საცდელი
დომენი:
http://testi.wanti.ge/1918period.html):
რუსეთ-საქართველოს
ომის
(აფხაზეთი,

მენეჯერი

2

კოორდინატორ

კოორდინატორ

პროექტის
სამეცნიერო
ხელმძღვანელ

ფონდი
(http://www.cidf.g
e).
ხელშეკრულები

კოდი:
1/tb/66
20092010

ქუთაისის
მერიის
კულტურის,
სპორტის,
ძეგლთა
დაცვისა
და
განათლების
საქალაქო
სამსახური.
მერის
ბრძანება:
№855

20092010

Panal Reform
International
www.pri.org
www.pri.ge

20082009

გაერთიანებულ

ერების
ორგანიზაციის
განათლების,
მეცნიერებისა
და კულტურის
საქმეთა
საქართველოს
ეროვნული
კომისია

ცხინვალის მხარე) ლინგვოკულტურული და
ისტორიოგრაფიული ასპექტები; პროექტის
დირექტორი - ჯემალ იონათამიშვილი.
შედეგი:
http://200.ge;
http://testi.wanti.ge/contacts.html
http://www.scribd.com/doc/24443368/Putk
aradze-Saqartvelos-Mokle-Istoria
საქართველო-თურქეთი: კეთილმეზობლობა
და
თანამშრომლობა
სამეცნიერო
და
კულტუროლოგიურ
სფეროებში
(დიალექტოლოგიური-ეთნოგრაფიული და
კულტუროლოგიური ხასიათის ექსპედიცია,
სამეცნიერო გამოკვლევა და დოკუმენტური
ფილმები
მუჰაჯირთა
შთამომავალი
ქართველების შესახებ).
შედეგი: ორენოვანი ნაშრომი: “გრძელი
გზა“ (ავტორი ტ. ფუტკარაძე). TV რიონის
ფილმები:
http://video.rionitv.com/category.php?
cat=1
”არასრულწლოვან
მსჯავრდებულთა
რეაბილიტაცია”.
პროექტი განახორციელა საერთაშორისო
ასოციაცია
”ციხის
საერთაშორისო
რეფორმა“.
პროექტის
ფარგლებში
პირობითი
სასჯელის მქონეებთან (პრობაციონერებთან)
დაგეგმილი
იყო
საგანმანათლებლოფსიქოლოგიური
ხასიათის
ლექციასემინარები.
შედეგი: ლექცია-სემინარების ციკლი: ”და
მაინც ვინ ვარ მე?“
"მაჭახლის ხეობის ქართული ხალხური
მრავალხმიანი
სიმღერების
შესწავლა,
დაცვა და პოპულარიზაცია".
პროექტი
განახორციელა
ფონდმა:
"კულტურული მემკვიდრეობა საზღვრებს
გარეშე“; პროექტიის მენეჯერი: ოსმან
ოზქეთი
(+99577448998;
+905333453818).
მიზანი:
მაჭახლის
ორივე
ნაწილში
(საქართველო,
ხელვაჩაური;
თურქეთი,
ბორჩხა)
განხორციელებული
ექსპედიციებით სამეცნიერო გამოკვლევების
მომზადება
მაჭახლური
ფოლკლორის,
ყოფისა და კილოს შესახებ).
შედეგი: გამოქვეყნდა პირველი ნაშრომი
(იხ. შრომების სია) - ეთნოგრაფიული ზედა
მაჭახელი (თანაავტორები: რ.გუჯერჯიანი, რ.
თოფჩიშვილი,
ნ.შოშიტაშვილი,
გ.ჭეიშვილი).
3

პროექტის
ავტორი
და
მენეჯერი

ავტორი
და
ტრენერი
საგანმანათლე
ბლოფსიქოლოგიურ

ხასიათის
სემინარების
ციკლისა: ”და
მაინც ვინ ვარ
მე?“
პროექტის
ექსპერტკონსულტანტი

20082009
20052006

აკაკი
წერეთლის
სახელმწიფო
უნივერსიტეტი
საქართველოს
განათლებისა
და მეცნიერების
სამინისტროს
გრანტი

20002002

"ფოლკსვაგენი
ს ფონი"

19971998

საქართველოს
მეცნიერებათა
აკადემია

ზმნის
ფორმაწარმოება
ქართველურ პროექტის
დიალექტებში (შეპირისპირებითი ანალიზი). ხელმძღვანელ
შედეგი: გამოქვეყნებული ნაშრომები

"დასავლეთ
საქართველოში
არსებული
თანამედროვე ქართველური ენა-კილოების
(მეგრული, ლაზური, სვანური, იმერული,
რაჭული, ქალაქური...), ზეპირსიტყვიერებისა
და ეთნოგრაფიის მონაცემთა ელექტრონული
ბანკის
შექმნა
(ტექსტები,
ლექსიკონები,
პრობლემური
კვლევის
შედეგები...)".
შედეგი:
მოძიბულია
და
სამეცნიერო
აპარატურით
აღჭურვილია
დიალექტოლოგიური, ეთნოფრაფიული და
ფოლკლორული
ტექსტები.
გამოქვეყნებულია გამოკვლევები.
ფრანკფურტის
გოეთეს
სახელობის
უნივერსიტეტის
შედარებითი
ენათმეცნიერების ინსტიტუტისა და ქუთაისის
აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო
უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის
სამეცნიერო-კვლევითი
ინსტიტუტის
ერთობლივი სამეცნიერო პროექტი "არმაზი"
(სვანური და მეგრული გამოქვეყნებული
ტექსტები - ელექტრონულ მონაცემთა ბაზა Textmaterialien zur svanischen und mingrelischen
Sprache).
შედეგი:
გამოქვეყნებული
ტექსტები:
http://armazi.unifrankfurt.de/indexe.htm?
armaz6m.htm#eProjekt

პროექტის
ხელმძღვანელ

პროექტის
ერთ-ერთი
ხელმძღვანელ

არნ.ჩიქობავას
სახელობის პროექტის
ენათმეცნიერების
ინსტიტუტის
პროექტი მონაწილე
"ქართული დიალექტოლოგიური ტექსტების
კორპუსი
დიალექტოლოგიური
ფრაზეოლოგიითურთ" (1997-1998 წწ.);
შედეგი:
აჭარული
ტექსტების
გამოსაქყვეყნებლად მომზადება

VI. საერთაშორისო სერტიფიკატი:
"ოქსფორდ
მენეჯმენტ
კონსალტინგის"
(Oxford
Management
Consultants)
1
საერთაშორისო სერთიფიკატი /მენეჯმენტი და ლიდერობა; ამ სერტიფიკატის მიხედვით
უფლება მაქვს Oxford Management Consultants-ის სახელით ჩავატარო ტრენინგების
1

Has demonstrated a high level of competence in Experiential and Participative Learning Techniques. He is
authorized to use training materials developed by Oxford Management Consultants in a range of management
skills: leadership, communication, counseling skills, facilitating teams and meetings, delegation and time
management, planning setting objective and decision making.

4

ციკლი ზოგადი სათაურით: "გამოცდილებასა და თანამონაწილეობაზე დაფუძნებული
სასწავლო მეთოდები", რომელიც მოიცავს შემდეგ თემებს: ლიდერის უნარ-ჩვევები,
კომუნიკაციის თანამედროვე მენეჯმენტი (დისტანციური სწავლება და თანამშრომლობა),
პიროვნული უნარ-ჩვევები და გუნდური მუშაობის პრინციპები, დროის მენეჯმენტი,
დაგეგმვა და გადაწყვეტილების მიღება და სხვ.
VII. უცხო ენების ცოდნა (ცოდნის დონის მითითებით: ლექსიკონით, საშუალოდ,
კარგად, ძალიან კარგად):
რუსული _ კარგად; ინგლისური _ საშუალოდ; ძველი ბერძნული _ ლექსიკონით
VIII. კომპიუტერული პროგრამების ცოდნა:
Adobe Acrobat, Adobe Pagemaker, Adobe Photoshop, Adobe Premiere, Archview, Corel, Microsoft
Office Access, Microsoft Office Excel, Microsoft Ofice Outlook, Microsoft Office Powerpoint, Microsoft
Office Word).
IX. მონოგრაფიები, წიგნები, სახელმძღვანელოები, სტატიები, კონფერენციები
მონოგრაფიები, წიგნები:

ქართული ზმნის სრული პარადიგმა, თბ., 2014 (იბეჭდება)

გამარჯვება "გლოვის ღელეში" /ილია ჭავჭავაძის "განდეგილის" ტექსტი და
ქვეტექსტები/, თბ., 2013; Victory in The Vale of Tears /Text and Implications of
the Hermit by Ilia Chavchavadze/, Tb., 2013

 ტ. ფუტკარაძე, ქართველოლოგიის ორგვარი დაგეგმვა 1917-1935 წლებში, თბილისი,
2011. თანავტორი ი.ვაშაკიძე. გამომცემლობა „უნივერსალი“. Two Types of Planning of
Kartvelology in 1917-1935 /Comparative Analysis of Positions of Ivane Javakhishvili and
Nicholas Marr/, Tb., 2011; co-author Ia Vashakidze, Tbilisi, 2011
 "ევროპული ქარტია რეგიონული ან უმცირესობის ენის შესახებ" და საქართველო",
ქუთაისი, 2010; თანაავტორები: ე. დადიანი, რ. შეროზია; "European Charter for Regional or
Minority
Languages"
and
Georgia",
Kutaisi,
2010;
E.Dadiani,
R.
Serozia;
http://www.scribd.com/doc/35702700/Tariel-Putkaradze-Eka-Dadiani-Revaz-Seroozia2010
 "ევროპული ქარტია რეგიონული ან უმცირესობის ენების შესახებ" და საქართველოში
ენობრივი პოლიტიკის დაგეგმვის საკითხი, თბ., 2009. "უნივერსალი"; "European Charter
for Regional or Minority Languages" and An Issue of Plannig Linguistic Policy in Georgia, Tb. 2009.
http://www.scribd.com/doc/12621676/T-Putkaradze-European-Charter-for-Regional-or-MinorityLanguages-and-An-Issue-of-Plannig-Linguistic-Policy-in-Georgia;
 ქართველთა დედაენა და დიალექტები, ქუთაისი, 2008; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა"; The national language and the dialects of Kartvels (Georgians), Kutaisi, 2008
http://www.scribd.com/doc/8727375/T-Putkaradze-Kartvelta-Dedaena-Da-Dialeqtebi-2008;
5

 იმერხევის მეტყველი მიწა-წყალი (ქართულ და თურქულ ენებზე); ქუთაისი, 2007;
İMERHEVİ’NİN KONUŞAN TOPRAĞI (Satave, Agara, Bzata, Şoltishevi,İveti,İmphrevli, Koklieti,
Manatba, Hohlevi, Maçhateti...); kutaisi, 2007; Imerkhevi Speaking Land, kutaisi, 2007;
 სათავე და პერსპექრივა ქართული სამწიგნობრო ენისა, 2006; The Origin of the Georgian
Literary Language and its Prospects, Tbilisi, 2006;
 http://www.scribd.com/doc/11390384/The-Origin-of-the-Georgian-LiteraryLanguage-and-its-Prospects
 mesxeTidan deportirebulTa TviTaRqma. gamomcemloba `artanuji", 2005; The
Identity of Repatriates from Meskheti, 2005; "Artanuji" press http://www.scribd.com/doc/2158698/TheIdentity-of-Repatriates-of-Meskheti;
 ეთნოლინგვისტური ტერმინები და ევროპული ქარტია უმცირესობათა ენების შესახებ,
2005; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; Ethnolinguistic Terms and European Charter
for Regional or Minority Languages, 2005; http://www.scribd.com/doc/2283927/Ethnolingustic-Termsand-European-Charter-for-Regional-or-Minority-Languages ქართველები (ისტორიული საცხოვრისი, სამწიგნობრო ენა, დიალექტები, 2005, 624 გვ.;
ინგლ. 395-394 გვ.; თურქ. 395-492გვ.; The Georgians The Kartvels (Historical Home, Mother Tongue
Dialects); English version pg. 395-492; Turkish version pg. 331-394; გამომცემლობა "ქუთაისის
სახელმწიფო უნივერსიტეტი"; Publishing house "Akaki Tsereteli State University";
http://www.scribd.com/doc/2158690/The-Georgians-the-Kartvels;
http://www.scribd.com/doc/2158759/Kartveller-Gurculer
 "ქებაÁ და დიდებაÁ ქართულისა ენისაÁ", გვ. 1-131 (I თავი _ ლილი ხევსურიანი, II-V
თავები _ ტარიელ ფუტკარაძე, საგალობელი _ იოსებ კუჭუხიძე, თარგმანები _ ზურაბ
კიკნაძე, მხატვარი _ ილია ჭრელაშვილი; ქუთაისი, 2000; “Kebai da Didebai Kartulisa
Enisai” (The praise and the fame of Georgian Language): I Chapter – Lili Khevsuriani, II-V ChaptersTariel Putkaradze, Ecclesiastical canticles - Ioseb Kuchukhidze, Translations – Zurab Kiknadze, painter –
Illia Chrelashvili; Published by the Institute of Manuscript of the Georgia Scientific Academy and Kutaisi
Dialectology Research Institute, Tbilisi 2000, pg. 1-131; http://www.scribd.com/doc/11462712/Kebay-daDidebay-KarTvelTay-da-KarTvelTa-Enisay
 აფსირტედან გამსახურდიამდე ანუ აწმყოს უდაბნოში, სტატიათა კრებული საქართველოს უძველესი და უახლესი ისტორიის საკითხების შესახებ, გვ. 1-315; თბილისი, 1999;
From Aphsirte to Gamsakhurdia or in the dessert of the present (collection of articles on the oldest
and the newest history of Georgia), pg. 1-315, Tbilisi, 1999;
სახელმძღვანელოები:
 ქართველოლოგიის შესავალი, თბ., 2014;
 ქართული სამწიგნობრო ენის ფონეტიკა, თბ., 2014 (თანაავტორი მ. მიქაუტაძე); თბ.,
2014
 თანამედროვე ქართული ენა (ნაკვეთი I, ფონეტიკის საკითხები), ქუთაისი, 2011,
"ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა" (თანაავტორები: მ.ქაცარავა,
მ.მიქაძე, ი.რუსაძე); "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
6

 qართული ენის ისტორია (თანაავტორები: ე.დადიანი, ჟ.ფეიქრიშვილი, მ.ქაცარავა...);
ქუთაისი, 2006; The history of Georgian language, Co-authors: E. Dadiani, M. Mikadze, Zh.
Peikrishvili, M. Kastarava. (Course Book for Undergraduate), Kutaisi, 2008;
სტატიები და მოხსენებები:

2014 წელი
უცხოური პოლისემანტური ტერმინები ქართულ პოლიტიკურ კონტექსტში (რეგიონი,
რეგიონული ენები, რეგიონალიზმი), საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია
პირველწოდებულის
სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის
ჰუმანიტარულ
მეცნიერებათა ფაკულტეტის შრომები, თბ., 104, გვ. 306-332
ეგრისი, ლაზიკა, კილხა/კულხა - განსხვავებული სემანტიკის მქონე გეოგრაფიული
სახელები თუ ერთი "სახელმწიფოს" აღმნიშვნელი სხვადასხვა დროის ქორონიმები?
სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ 2014 წლის 11-12 ივნისს
ჩატარებული სამეცნიერო კონფერენციის მასალები.
სახელდების მოტივაცია და უძველესი გენდერული ბალანსი; საქართველოს
საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული
უნივერსიტეტის სოციალურ
მეცნიერებათა
და სამართალმცოდნეობის
ფაკულტეტის მიერ 2014
წლის
26-27
ივნისს ჩატარებული
სამეცნიერო კონფერენცია თემაზე: "ფსიქოლოგია, თეორია, კვლევა" (მიეძღვნა
აკადემიკოს
შოთა
ნადირაშვილის
ხსოვნას).
http://sangu.ge/images/2014/nadprogg.pdf
400 წლის წინ ირანში გადასახლებულ ქართველთა შთამომავლების ენობრივი
კომპეტენცია; (თანაავტორი: ს. მულიანი); საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა
ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ
მეცნიერებათა ფაკულტეტის ქართველოლოგიის ცენტრის მეოთხე კონფერენცია
თემაზე: ირანის ქართველები: ისტორია და პერსპექტივები“, თბ., 2014 წლის
28-29 მაისი; კონფერენცია მიეძღვნა საქართველოდან ირანში ქართველთა
გადასახლების 400 წლისთავს;
ქართული ენის სწავლება "ქართული ტექსტების ეროვნული კორპუსის" (ტექსტების
კორპუსის) ბაზაზე: პრობლემები და პერსპექტივები (თანაავტორები: მ. ლაბაძე,
თ.ლომაძე ლ.ოთინაშვილი); საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია
პირველწოდებულის
სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის
ჰუმანიტარულ
მეცნიერებათა ფაკულტეტის ქართველოლოგიის ცენტრის მესამე (საერთასორისო)
კონფერენცია თემაზე: „ქართული სალიტერატურო ენის სწავლება საქართველოს
ეთნიკური
უმცირესობების
წარმომადგენლებისა
და
სხვა
ქვეყნების
მოქალაქეთათვის: შედეგები, პრობლემები, პერსპექტივები“, თბ., 2014 წლის
11-12 აპრილი; კონფერენცია მიეძღვნა ლაზარეს შაბათს (ქართული ენის დღე) და
14 აპრილს (ქართული სახელმწიფო ენის დღე).
К соотношению общекартвельского и стандартного грузинского языков (фонематическая
структура); Лингвистические чтения --2014. Цикл 10. Материалы международной научнопрактической конференции. Пермь: Прикамский социальный институт. 2014.

2013 წელი
 საღვთისმეტყველო ენა მართლმადიდებელ ქრისტიანობასა და ისლამში სამწიგნობრო ენის განსხვავებული პერსპექტივები; საერთაშორისო ჟურნალი
"სამეცნიერო აზრი", II, 2013 წ. მოხსენებად წაკითხულ იქნა ქართულ-ირანულ II
საერთაშორისო კონფერენციაზე: ქრისტიანობა და ისლამი; 27-30 ნოემბერი, 2012
წელი, თბილისი.
7

 ახალი ნაღმები საქართველოს სახელმწიფოებრიობის წინააღმდეგ /ადგილობრივი
თვითმმართველობის შესახებ საქართველოს ორგანული კანონის ახალი პროქტის
ერთი კარის კრიტიკული ანალიზი/; ქუთაისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის
სამეცნიერო ბიბლიოთეკის წელიწდეული, V, ქუთაისი, 2013;
 ნიკო მარის 1923 წლის საპროტესტო წერილი თბილისის უნივერისიტეტისათვის
ქართული ხელნაწერების გადმოცემის გამო; კრებული: "მეცნიერების თანამედროვე
პრობლემები" /კრებული ეძღვნება პროფესორ თორნიკე ეფრემიძის დაბადებიდან 80
წლისთავს/; ქუთაისი, 2013, გვ. 41-52.
 ქართულ ზმნურ ფორმათა განდასების მეთოდოლოგიური საფუძვლებისათვის);
ქართველური მემკვიდრეობა, XVII, ქუთაისი, 2013, გვ.303-308 /ტომი ეძღვნება
ლომან-ეფენდი ქარცივაძის დაბადების 200 წლისთავს/; მოხსენებად იყო წაკითხული
საერთაშორისო სამეცნიერო სიმპოზიუმზე: "ქუთაისური საუბრები", XIII, ქუთაისი,
2013, 17-18 მაისი (სიმპოზიუმის სამუშაო პროგრამა და მასალები).
 ქართველური არქიფორმები, ქართველური ენობრივი სამყაროს სეგმენტაციის
საკითხი და ქართული ენის თანამედროვე გამოწვევები (თანაავტორები: ე.დადიანი,
ქ.გურჩიანი); ქართველური მემკვიდრეობა, XVII, ქუთაისი, 2013, გვ.309-315 /ტომი
ეძღვნება ლომან-ეფენდი ქარცივაძის დაბადების 200 წლისთავს/; მოხსენაბად იყო
წაკითხული საერთაშორისო სამეცნიერო სიმპოზიუმზე: "ქუთაისური საუბრები", XIII,
ქუთაისი, 2013, 17-18 მაისი (სიმპოზიუმის სამუშაო პროგრამა და მასალები);
 ქართული ენის ტექნოლოგიზება /პირველი რიგის გადაუდებელი ამოცანები/;
ქართველოლოგიის აქტუალური პრობლემები, II, გვ. 15-24; მოხსენენად წაკითხულ
იქნა საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის
ჰუმანიტარულ
მეცნიერებათა
ფაკულტეტის
ქართველოლოგიის ცენტრისა და
საქართველოს საპატრიარქოსთან არსებული
ახალგაზრდობის სულიერი და ინტელექტუალური განვითარების ცენტრის მიერ
ორგანიზებული სამეცნიერო კონფერენციაზე; კონფერენციის თემა: "14 აპრილი საქართველოს სახელმწიფო ენის დღე" /სამეცნიერო კონფერენციის მასალები/; თბ.
2013
 საქართველოს სახელმწიფო ენა, ე.წ. რეგიონული ენები, რეგიონალიზმი და
საქართველოს უსაფრთხოების კონცეფცია, საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია
პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის მიერ ორგანიზებული
სამეცნიერო კონფერენცია: „საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის და
რეგიონული განვითარების თანამედროვე გამოწვევები“; თბ., 5 აპრილი, 2013 წელი.
2012 წელი
 ქართველოლოგიის აქტუალური პრობლემები და საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა
ანდრია
პირველწოდებულის
სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის
ქართველოლოგიის ცენტრის ამოცანები; კრებული: "ქართველოლოგიის აქტუალური
პრობლემები", I, გვ. 207-222; მოხსენებად წაკითხულ იქნა
საქართველოს
საპატრიარქოს
წმიდა
ანდრია
პირველწოდებულის
სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის ქართველოლოგიის ცენტრის მეორე (პირველ საერთაშორისო)
კონფერენციაზე; კონფერენციის თემა: ”ქართველოლოგიის აქტუალური პრობლემები”,
25-26 ნოემბერი, 2011 წელი;
 ლაზეთის მკვიდრ ქართველთა (ლაზთა) ენობრივ-ეთნიკური იდენტობის საკითხები;
ქართველოლოგიის აქტუალური პრობლემები, I, გვ. 207-222; მოხსენებად წაკითხულ
იქნა საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის ქართველოლოგიის ცენტრის მეორე (პირველ
საერთაშორისო) კონფერენციაზე;
კონფერენციის
თემა:
”ქართველოლოგიის
აქტუალური პრობლემები”, 25-26 ნოემბერი, 2011 წელი; თანავტორები: იაშა
თანდილავა, მიხეილ ლაბაძე
8

 ზმნის კომპიუტერული მოდელირების ერთი საკითხი: რამდენ პირიანია "ვაკეთებ"
ზმნა? (თანაავტორი: ს. ადამია); მოხსენება წაკითხულ იქნა ქუთაისის ილია ჭავჭავაძის
სახელობის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის V საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციაზე
/მიეძღვნა ბიბლიოთეკის დაარსების 140 წლისთავს/, 9-10 ნოემბერი, 2012 წ.
ქუთაისი);
 ზმნურ ფორმათა პარადიგმის მანქანური მოდელირების პრობლემები - I;
ქართველური მემკვიდრეობა, XVI, ქუთაისი, 2012.
 "ენის ქარტია" და ეთნიკურ უმცირესობათა ავტოქთონონის საკითხი; საქართველოს
მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მაცნე, 2012, # 2, გვ. 76-88
 საინფორმაციო ომი საქართველოს წინააღმდეგ (გეოპოლიტიკური კონტექსტი), მარი
ბროსე - 210 (სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საიუბილეო კრებული), თბ., 2012,
გვ. 21-29; თანაავტორი: თამარ ბელქანია.
 რუსეთის საცავებში არსებული ქართული ხელნაწერებისა და სიძველეების
საქართველოსთვის გადმოცემის საკითხი (1922 წ) და ნ. მარისა და ივ. ჯავახიშვილის
დაპირისპირება; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თეოლოგიის ცენტრის
მიერ ორგანიზებული საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია; თბილისი, 14-15
აპრილი, 2012 წელი /მოხსენებათა მასალები/. თანაავტორი: ია ვაშაკიძე
 თურქეთის მოქალაქე ავტოქთონ ქართველთა ენობრივ-ეთნიკური იდენტობისათვის
(ტაოელი ქართველები); ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის
II საერთაშორისო
კონფერენცია: ტაო-კლარჯეთი (მასალები); ბათუმი, 2012 წლის 05-08 სექტემბერი.
 დავით კლდიშვილის ენობრივი ხედვა და ენობრივი სტილის თავისებურებანი; დავით
კლდიაშვილისადმი მიძღნილი სამეცნიერო კონფერენცია, ქუთაისი, 2012;
თანაავტორი: ი. ვაშაკიძე.
 შოთა
რუსთველის
"ვეფხისტყაოსანში"
აღწერილი
სახელმწიფოების
მახასიათებლები /პრობლემებისა და წარმატების მიზეზები/; ქუთაისის ილია
ჭავჭავაძის სახელობის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის წელიწდეული, IV, ქუთაისი, 2012;
მოხსენებად წაკითხულ იქნა ქუთაისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სამეცნიერო
ბიბლიოთეკის
IV
საერთაშორისო
სამეცნიერო
კონფერენციაზე
/მიეძღვნა
"ვეფხისტყაოსნის’’ პირველი ბეჭდური გამოცემის 300 წლისთავს/, 20-21 ოქტომბერი,
2012 წ. ქუთაისი).
 იაკობ გოგებაშვილის ენობრივი კონცეფცია (მხოლოდ დედაენაზე ლოცვით
"აღიმართება ხოლმე კაცის გული ღმერთამდე"); იაკობ გოგებაშვილის
გარდაცვალებიდან 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კონფერენცია;
საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
ქართული უნივერსიტეტი, 2012 წლის 26 ოქტომბერი.
 ილია ჭავჭავაძის ენობრივი კონცეფცია; ილია ჭავჭავაძის დაბადებიდან 175-ე
წლისთავისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კონფერენცია; 2012 წლის 25-30 ნოემბერი,
სანტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. თანაავტორი: ი. ვაშაკიძე. (იბეჭდება
სტატიის სახით).
 იდიომთა კლასიფიკაციის კრიტერიუმები და ისტორიული სამხრეთ საქართველოს
დიალექტთა ადგილი ქართველურ ენობრივ სამყაროში; პროფესორ შუშანა
ფუტკარაძის დაბადებიდან 70 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო სამეცნიერო
კონფერენცია, 2012 წლის 5 დეკემბერი, ბათუმი.

ილია ჭავჭავაძის ენობრივი კონცეფციის ძირითადი ასპექტები; ქართველური
მემკვიდრეობა, XVI, ქუთაისი, 2012. თანაავტორი: ი. ვაშაკიძე.
 ივანე ჯავახიშვილისა და ნიკო მარის ერთი პოლემიკის შესახებ (ქართული
უნივერსიტეტი - ეროვნულ და ანტიეროვნულ ძალთა დაპირისპირების მთავარი თემა);
დიდი ქართველი მეცნიერის, აკადემიკოს ივანე ჯავახიშვილის დაბადების დღისადმი
მიძღვნილი სამეცნიერო კონფერნეცია; საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია
პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი; 23 აპრილი, 2013
წელი; თანაავტორი: ი. ვაშაკიძე /http://sangu.ge/index.php?do=static&page=jav/
9

2011 წელი
 სინთეზატორის ალოფონური ბაზის განსაზღვრა არტიკულაციური მახასიათებლების
მიხედვით; ქართველური მემკვიდრეობა, XV, ქუთაისი, 2011; თანაავტორი ა.
ვაშალომიძე
 ვაჟა-ფშაველა ქართული სამწიგნობრო ენის, ანბანისა და ქართველური დიალექტური
ლექსიკის შესახებ, ქართველური მემკვიდრეობა, XV, ქუთაისი, 2011 /ეძღვნება ვაჟაფშაველას დაბადებიდან 150 წლისთავს/
 ქართველთა დედაენა: ლაზარეს შაბათი /ქართული ენის დღე/ და 14 აპრილი
/საქართველოს სახელმწიფო ენის დღე/; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის
თეოლოგიის
ცენტრის
მიერ
ორგანიზებული
საერთაშორისო
სამეცნიერო
კონფერენცია: „ქართული ენის
როლი საქართველოს სახელმწიფოებრივი
აღმშენებლობის საქმეში“; თბილისი, 14-15 აპრილი, 2011 წელი /დაიბეჭდა
მოხსენებათა თეზისები/.
 ცნებები; „საქართველოს სახელმწიფო ენა“, „ქართველთა დედაენა“, „უმცირესობის
ენა“; საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის სამეცნიერო კონფერენცია, რომელიც მიეძღვნა
საქართველოს სახელმწიფო ენის დღეს - 14 აპრილს, თბილისი, 2011
 1790 წლის "ივერიელთა ერთობის ტრაქტატის" ტექსტის სემანტიკური ანალიზი
(ყოველნი ივერიელნი; ზემო და ქვემო ივერიის ქვეყანანი; ერთისა ენისა მქონებელნი;
მავასხებლობითი/მავასხელობითი სიყვარული); ილია ჭავჭავაძის სახელობის
ქუთაისის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის წელიწდეული, III, ქუთაისი, 2011
 იუსუფელში /თურქეთი/ მცხოვრებ ქართველთა იდენტობის საკითხები, ილია
ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის III საერთაშორისო სამეცნიერო
კონფერენცია, ქუთაისი, 2011 წლის 15-16 ოქტომბერი
 თურქეთში მცხოვრებ ქართველთა იდენტობის საკითხები; ილია ჭავჭავაძის
სახელობის ქუთაისის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის წელიწდეული, III, ქუთაისი, 2011;
თანაავტორი; მიხეილ ლაბაძე.
 ქართველთა შობა-ახალი წელი და მეკვლე; ქართველური მემკვიდრეობა, XV,
ქუთაისი, 2011; თანაავტორი: დავით შავიანიძე
2010 weli
 ქართული ენა - ქართველთა ეროვნული სიცოცხლე /სრულიად საქართველოს
კათოლიკოს-პატრიარქის ილია მეორის ეპისტოლეებისა და ქადაგებების მიხედვით/,
ქართველური მემკვიდრეობა, XIV, 2010, გვ. 9-35 (ტომი ეძღვნება სრულიად
საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსს,
ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტს, უწმიდესსა და უნეტარესს ილია
მეორეს)
 1790 წლის "ივერიელთა ერთობის ტრაქტატის" ტექსტის სემანტიკური ანალიზი
(ყოველნი ივერიელნი; ზემო და ქვემო ივერიის ქვეყანანი; ერთისა ენისა მქონებელნი;
მავასხებლობითი/მავასხელობითი სიყვარული); საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა
ანდრია
პირველწოდებულის
სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის
ქართველოლოგიის ცენტრის პირველი სამეცნიერო კონფერენცია, ეძღვნება
სვეტიცხოვლის 1000 წლისთავსა და 2009-2010 წლების "სრულიად საქართველოს
და ყოველთა ივერიელთა ერთობის ახალ ტრაქტატს"; 13 ოქტომბერი, 2010 წელი.
 „რეგიონული ან უმცირესობის ენების შესახებ ევროპული ქარტიის ევროსაბჭოს
სამდივნოს ექსპერტების ბოლო რეკომენდაციები (14.09.2010) და საქართველოს
ენობრივი პოლიტიკის ატუალური საკითხები; ილია ჭავჭავაძის სახელობის ქუთაისის
სამეცნიერო ბიბლიოთეკის წელიწდეული, II ქუთაისი, 2010
10

 ჭანები /სანები და ლაზები/, ცოტნე დადიანის სახელობის სოხუმის დამოუკიდებელი
უნივერსიტეტის სამეცნიერო ჟურნალი, #8-9, 2010 წ. გვ. 333-344
 ქართული იდეა და ქართული ენა საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია
მეორის ეპისტოლეებისა სა ქადაგებების მიხედვით, აკადემიკოს ი. ფრანგიშვილის
დაბადების 80 წლისთავისადმი მიძღვნილი საერტაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია
"საინფორმაციო და კომპიუტერული ტექნოლოგიები, მოდელირება, მართვა", თბ.,
2010 წლის 1-4 ნოემბერი, გვ. 242-243
 საქართველოსა და რუსეთის ურთიერთობის ისტორიიდან, საერთაშორისო
სამეცნიერო კონფერენცია "დიდაჭარობა, 2010 წ. გვ. 147-149; წაკითხულ იქნა
მოხსენებად შემდეგი სათაურით: საქართველოს წინააღმდეგ რუსეთის აგრესიის
ისტორიისათვის, საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის სახელობის
უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია - ”დიდაჭარობა”, 01-02
მაისი, სხალთის ეპარქია, 2010;
 ამასიელი ქართველები; საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის
სახელობის უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია - ”ტბელობა”,
02-03 ოტომბერი, სხალთის ეპარქია, 2010;
 "რეგიონული ან უმცირესობის ენების შესახებ ევროპული ქარტიის" ევროპული
სამდივნოს (ევროპის საბჭო) ბოლო რეკომენდაციები (14.09.2010) და საქართველოს
ენობრივი პოლიტიკის აქტუალური საკითხები; ილია ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო
ბიბლიოთეკის II საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია, ქუთაისი, 2010 წლის 1516 ოქტომბერი.
 ართვინის ილის (თურქეთის რესპუბლიკა) ავტოქთონ ქართველთა დიალექტების
საზღვრებისათვის; ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის 2010 წლის 05-08 ოქტომბრის I
საერთაშორისო კონფერენცია: ტაო-კლარჯეთი; მასალები (სტატიები); თბ., 2010, გვ.
391-401 (ინგლისური რეზიუმე გვ. 401);
 ხმოვანი პრეფიქსების ფუნქციისათვის ქართულ (ქართველურ) ზმნაში; სოხუმის
სახელმწიფო უნივერსიტეტის კრებული: "ლინგვისტური ქართველოლოგიისა და
აფხაზოლოგიის პრობლემები", ტ. II, თბ., 2010, გვ. 290-303; წაკითხულ იქნა
მოხსენებად სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეორე ეროვნული სამეცნიერო
კონფერენციაზე:
ლინგვისტური
ქართველოლოგიისა
და
აფხაზოლოგიის
პრობლემები, თბ., 21-22 მაისი, 2010;
 2002 და 2010 წლების საერთო-სახალხო აღწერები რუსეთში და ქართველთა
იდენტობის საკითხები; ივანე ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის
სამეცნიერო კონფერენცია, თბ., 14-17 ივნისი, 2010;
 ოლთისი: სახელის ეტიმოლოგიისა და ციხე-ქალაქის რეალური ისტორიისათვის;
ილია ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის წელიწდეული, ქუთაისი, 2010;
წაკითხულ იქნა მოხსენებად ილია ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის I
საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციაზე, ქუთაისი, 2009 წლის 15-16
ოქტომბერი. http://www.scribd.com/doc/21258763/T-Putkaradze-Oltisi;
 უცხოური პოლისემანტური ტერმინები ქართულ პოლიტიკურ კონტექსტში (რეგიონი,
რეგიონული ენები, რეგიონალიზმი), საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია
პირველწოდებულის
სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის
ჰუმანიტარულ
მეცნიერებათა ფაკულტეტის შრომები, თბ., 104, გვ. 306-332
 ისტორიული უმცირესობის ენის ცნება "რეგიონული ან უმცირესობის ენების შესახებ
ევროპული ქარტიის" მიხედვით და საქართველოში არსებული ენების კვალიფიკაციის
საკითხი; აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა
ფაკულტეტის
საერთაშორისო
სამეცნიერო
კონფერენცია
"ენა,
როგორც
კულტურათშორისი მედიატორი", თბ., 2010; ვგვ. 566-587

2009 წელი
11

 ქართველური
დიალექტების
კლასიფიკაციის
კრიტერიუმისათვის,
კრებული:
ქართველურ ენა-კილოთა განდასების საკითხები, ქუთაისი, 2009, გვ. 14-43; აქვე:
დღეს არის თუ არა აქტუალური ქართველური ენა-კილოების კვალიფიკაციაკლასიფიკაციის
პრობლემატიკა?
გვ.
5-13;
http://www.scribd.com/doc/23255608/putkaradze-dadiani-L-xach-XXIX-DialektSesiis-Moxsen.
 I-VI
საუკუნეების ქართლის სამეფოდ დასავლეთი ნაწილი (ეგრისი, სუანეთი,
მარგვეთი,
არგუეთი...)
ლინგვო-კულტურული
თვალსაზრისით
(“ქართლის
ცხოვრების“ მიხედვით), ქართველური მემკვიდრეობა, XIII, 2009, გვ. 244-267;
წაკითხულ იქნა მოხსენებად საერთაშორისო სამეცნიერო სიმპოზიუმზე: "ქუთაისური
საუბრები", XII, ქუთაისი, 2009, 13-14 ნოემბერი (სიმპოზიუმის სამუშაო პროგრამა და
მასალები); http://www.scribd.com/doc/22581076/Simpoziumi-Kutaisuri-SaubrebiXII-2009.
 იუსუფელის (ისტორიული ტაოს) ქართულენოვან სოფელთა ეთნო-ლინგვისტური
მიმოხილვა - I: ჴევაი (biçakçilar); ქართველური მემკვიდრეობა, XIII, 2009, გვ. 65-78
(თანაავტორი - რ. გუჯეჯიანი);
 "ბატონი" სიტყვა-ფორმის ისტორიისა და სემანტიკური ნიუანსებისათვის, სოხუმის
სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ გამოცემული კრებული: “ოთარ მიქიაშვილი - 70“,
თბ., 2009, გვ. 111-118; წაკითხულ იქნა მოხსენებად 2009 წლის 3 აპრილს
ჩატარებულ სამეცნიერო კონფერენციაზე, რომელიც მიეძღვნა ოთარ მიქიაშვილის
დაბადებიდან
70
წლისთავს.
სტატიის
ელექტრონული
ვერსია
იხ.:
http://www.scribd.com/doc/14026178/-The-etymology-of-the-Georgian-word-Batoni.
 ქართველური დიალექტური ლექსიკა სულხან-საბას "სიტყვის კონაში", სულხან-საბა
ორბელიანი
დაბადებიდან
350
წლისთავისადმი
მიძღვნილი
სამეცნიერო
რესპუბლიკური კონფერენცია; თანაავტორები: ე. დადიანი, ლ. ხაჭაპურიძე; ქუთაისი,
2009 წლის 19-20 მაისი.
 თანამედროვე ქართველთა ენობრივ-ეთნიკური აღწერა "მსოფლიოს ენათა
რეესტრის" (inguarium.iling-ran.ru) მიხედვით და არსებული სინამდვილე, საქართველო
და მსოფლიო (წარსული და თანამედროვეობა), ბათუმი, 2009. წაკითხულ იქნა
მოხსენებად სამეცნიერო კონფერენციაზე: ”საქართველო და მსოფლიო (წარსული და
თანამედროვეობა)”,
ბათუმი,
2008
წ.
14-15
ნოემბერი.
http://www.scribd.com/doc/14098229/Putkaradze-Msoflios-EnaTa-Reestri-DaSakartvelo.
 საქართველოს გეოპოლიტიკური სტრატეგიის რამდენიმე ასპექტი: ქართველოლოგიის
პოლიტიზების საკითხისათვის; კრებული: საქართველოში არსებული კონფლიქტი და
მშვიდობის პერსპექტივები, საქართველოს საპატრიარქო, კონრად ადენაუერის
ფონდი, თბ., 2009, გვ. 221-234. წაკითხულ იქნა მოხსენებად საქართველოს
საპატრიარქოსა
და
კონრად
ადენაუერის
ფონდის
მიერ
ორგანიზებულ
კონფერენციაზე: ”საქართველოში არსებული კონფლიქტები და მშვიდობის
პერსპექტივები”, თბილისი, 2008 წლის 2-3 დეკემბერი; Some Aspects of the Geopolitical
Strategy of Georgia (on Politicization of the Kartvelological Studies), Causes of War Prospects for
Peace, Georgian Orthodox Church Konrad-Adenauer-Foundation, Tb. 2009, p. 173-183; On December
2-3, 2008 the Holy Synod of the Georgian Orthodox Church and the Konrad-Adenauer-Foundation
held a scientific conference on the theme: Causes of War - Prospects for Peace.
http://www.scribd.com/doc/9100139/Tariel-Putkaradze-Some-Aspects-of-the-Geopolitical-Strategy-ofGeorgia;
 სახელის
ფორმათმაწარმოებელი
აფიქსების
ისტორიული
მიმართებისათვის
ქართველური
ქვესისტემების
მონაცემების
მიხედვით,
ლინგვისტური
ქართველოლოგიისა და აფხაზოლოგიის პრობლემები, ტ. I, თბ., 2009, გვ. 170-192;
12






ახლავს
რუსული
რეზიუმე;
გამომცემლობა:
"უნივერსალი";
http://www.scribd.com/doc/14026458/soxumis-universiteti.
-ისა, -იშა; -იშე, -იშენ; -ისად, ისდა, -იზა, -იზან, -იზე... ფორმამაწარმოებელი
ფორმანტების
ისტორიული
მიმართებისათვის
(საერთოქართველურისა
და
ქართველური ქვესისტემების მიხედვით); წაკითხულ იქნა სოხუმის სახელმწიფო
უნივერსიტეტში აკად. ქ. ლომთათიძის საიუბილეო სამეცნიერო კონფერენციზე
(თბილისი, 2009, 23-24 თებერვალი); http://www.scribd.com/doc/14344131/Tariel-PutkaradzeMimartulebiti-Da-Danishnulebiti-Brunvebi. დაიბეჭდა "საენათმეცნიერო ძიებანში", ზურაბ
სარჯველაძისადმი მიძღვნილი კრებული.
ქართველური დიალექტური ლექსიკა _ სამწიგნობრო ქართულის მასაზრდოებელი
წყარო, საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის (”დიდაჭარობა”) მასალები,
სხალთის ეპარქია, 2009, გვ. 301-307.
"რეგიონული ან უმცირესობის ენების შესახებ ევროპული ქარტია" და ქართული ენა
თურქეთის რესპუბლიკაში, ქართულ-თურქული პარალელები, I, თბ., 2009, გვ. 90102. http://www.scribd.com/doc/19370418/kartuli-ena-turketshi.
ბუნ-თურქნი: პალეოგრაფიული შეცდომა, თურქულენოვანი ხალხის აღმნიშვნელი
ერთ-ერთი უძველესი ეთნონიმი, კომპაქტურად დასახლებული ლტოლვილი
"თურქები" თუ "სასტიკ წარმართთა" აღმნიშვნელი მეტაფორა? I საერთაშორისო
სიმპოზიუმი "ქართული ხელნაწერი", თბ., 2009 წლის 19-25 ოქტომბერი.
http://www.scribd.com/doc/21513441/Tariel-Putkaradze-turkebi-Turks-bun-turkebibunturks
ისტორიული უმცირესობის ენის ცნება "ევროპული ქარტიის" მიხედვით და
საქართველოში არსებული ენების კვალიფიკაციის საკითხი, საერთაშორისო
სამეცნიერო კონფერენცია "ენა როგორც კულტურათაშორისი მედიატორი", ქუთაისი,
2009 წლის 28 მაისი.
იანეთელი მესხები (ლინგვო-კულტურული ასპექტები), აკად. სერგი ჯიქიას დაბადების
110 წლისთავისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კონფერენცია, ახალციხე, 2009 წლის
26-27 ივნისი.
საქართველოს
"ორგვარი" ლინგვისტურ-ეთნიკურ-პოლიტიკური ისტორია
და
ადეკვატური რუკების პრობლემა, ჟურნ. "სვეტიცხოველი", 2009, #2, 6-6.
http://www.sveticxovelijournal.ge/current.php;
პალატალიზებული ხმოვნები ქართველურ ენა-კილოებში და საქართველოს ისტორიის
ზოგი საკითხი; Palatalized Vowels in the Kartvelian Language and Dialects and Some Issues of
Georgian History;, საქართველოს უნივერსიტეტის I ყოველწლიური კონფერენცია
ჰუმანიტარულ მეცნიერებებში, 15 აპრილი, 2009 წ. მოხსენებათა მოკლე შინაარსი,
თბ, 2009, გვ. 41-43;
ისტორიული კოლხეთი და სამწიგნობრო ენა, "ჯვარი ვაზისა", თბ., 2009, 3-4; სტატიის
ელექტრონული ვერსია იხ.: http://www.scribd.com/doc/19105865/PutkaradzeKolxa-Da-Samcignobro-Ena
გეოპოლიტიკური ინტერესების შეჯახება ამიერკავკასიაში: ბათუმი 1878, 1920, 1991, 2008;
კრებული:
"სამხრეთ-დასავლეთ
საქართველო
მეზობელ
სახელმწიფოთა
გეოპოლიტიკური ინტერესების კონტექსტში"; აჭარის დედასამშობლოსთან დაბრუნების
130 წლისთავისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის
მასალები; გამომცემლობა: "შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი", ბათუმი,
2009. გვ., 111-136. რეზიუმე რუსულ ენაზე. საერთაშორისო კონფერენციის
ორგანიზატორი: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საქვეუწყებო
დაწესებულება
საარქივო
სამმართველო;
baTumi,
11-12
ivnisi.
http://www.scribd.com/doc/3809567/batumi-geostrategia;

2008 weli
13

 Linguistic Situation in Conflict Regions - The Abkhazia Border within Russia according to 1989
Census Data and Politicized Linguistig Mars; SKASE Journal of Theoretical Linguistics, volume 5 –
2008, #1. The Slovak Association for the Study of English & University Library of Presov University;
http://www.pulib.sk/skase/Volumes/JTL11/index.html.
 დედაენა, სახელმწიფო ენა და თვითაღქმა; საერთაშორისო კონფერენცია: "ენა და
კულტურა": ინტერდისციპლინარული და ინტერპარადიგმული პერსპექტივები,
თბილისი, 26-27 ივნისი, 2008;
 მოთხრობითი ბრუნვის ნიშნის ვარიანტთა ისტორიისათვის ქართული სამწიგნობრო
ენისა და ქართველური დიალექტების მონცემთა მიხედვით, კრებული: "აკადემიკოს
ქეთევან ლომთათიძეს", თბ., 2008, გვ. 112-127. გამომცემლობა: "უნივერსალი";
მოხსენებად წაკითხულ იქნა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო
უნივერსიტეტში აკად. ქეთევან ლომთათიძის სამეცნიერო-პედაგოგიური მოღვაწეობის
75 წლისთავისადმი მიძღვნილი რესპუბლიკური სამეცნიერო კონფერენციაზე (12-13
თებერვალი,
2007);
http://www.scribd.com/doc/13973516/T-Putkaradze-ergative-20081;
http://www.scribd.com/doc/13973516/T-Putkaradze-ergative-20081.
 რატომ დაერქვა აჭარის ერთ-ერთ სოფელს დიდაჭარა? საერთაშორისო სამეცნიერო
კონფერენცია: "წმიდა ანდრია პირველწოდებულის გზით", მასალები, სხალთის
ეპარქია, 2008, გვ. 84-86; Why was Didachara called as the name of one of the villages of
Adjara? Scientific conference proceeding; Khulo, 2-4 May, 2008;
 იმპერიული პრინციპის - გათიშე და იბატონე - თანამედროვე პერსპექტივები
(სამეცნიერო ლიტარატურასა და გლობალურ ქსელში არსებული ეთნოლინგვისტური
რუკების კრიტიკული ანალიზი); ჟურნალი "თანამემამულე" (უცხოეთში მცხოვრებ
ქართველთა ცენტრალური გამოცემა), № 3 (29), მაისი-ივნისი, 2008 წ. (ლონდონი);
http://www.tanamemamule.eu/arqivi/arq.html.
 კონფლიქტი აფხაზეთში, საქართველოს ფედერალურ ერთეულებად დაშლის
მცდელობა და პერსპექტივები (საქართველოს ენობრივი სიტუაციის ანალიზი),
ჟურნალი "ჩვენებური", № 4 (16), 2008;
 1991 წლის 9 აპრილის დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი, პუტინ-დუგინის
გეოპოლიტიკური გეგმები და რუსული ოკუპაციის დასასრულის დასაწყისი;
საქართველოს პარლამენტის ანტიკრიზისული საბჭოს ფორმატით გამართული
სამეცნიერო კონფერენცია თემაზე: “საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის
აღდგენის პერსპექტივები”, 2008 წლის 13 ოქტომბერი; The act April 9 of the restoration of
independence of Georgia, geopolitical plans of Putin-Dugin’s and the commence of the end of the
Russian occupation; Anti-crisis council scientific conference of the parliament of Georgia:
‘Perspectives for the restoration of entirety of Georgia’, 13 October, 2008;
http://www.scribd.com/doc/6505547/The-Perspectives-of-Restoration-of-the-Entirety-of-the-Territoryof-Georgia
 ტერმინოლოგიური
პრობლემები:
ქართველური/ქართული
ზეპირსიტყვიერება,
ქართველური მწერლობა, ქართველური სამწიგნობრო ენა
და ქართველური
დიალექტები; გელათის სასულიერო აკადემიის, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო
უნივერსიტეტის, საქართველოს ეკოლო-გიურ მეცნიერებათა აკადემიის იმერეთის
რეგიონალური
განყოფილების
და მეცნიერების
ისტო-რიის
საქართველოს
საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების ერთობლივი I საერთაშორისო სამეცნიერო
კონფერენცია: “რელიგიისა და მეცნიერების ურთიერთობის საკითხები”; GELATI
THEOLOGICAL ACADEMY, Akaki Tsereteli State University, Georgian Academy of Ecology Imereti
Regional Department, Science History Association of Georgia Kutaisi Branch; The first international
scientific conferense “The relation matters of religion and science”; quTaisi, 22-23 noemberi,
2008;
 ქართველთა სამწიგნობრო კულტურა (სწავლების პრინციპებისათვის); საერთაშორისო
სამეცნიერო კონფერენციის “(”ტბელობა”) მასალები, ხულო, ნოემბერი, 2008, გვ.
14



368-374; Literary Culture of Georgians (on the principles of teaching); International Scientific
Conference (Tbeloba) proceeding, Khulo, November, 2008;
სვანები: საცხოვრისი, დედაენა, დიალექტები; კრებული "სვანეთი _
ქართული
კულტურის სავანე", ეძღვნება საქართველოს კათოლოკოს-პარტიარქის უწმინდესისა
და უნეტარესის ილია მეორის დაბადებიდან 75-ე და აღსაყდრებიდან 30-ე წლისთავს;
თბ., 2008, 141-152. გამომცემლობა „ხვამლი“. წაკითხულ იქნა მოხსენებად 2006
წლის ივნისში სამეცნიერო კონფერენციაზე, რომელიც გაიმართა თბილისში,
ლენტეხსა და მესტიაში.
კვლავ ქართული წყვილბაგისმიერი სპირანტის შესახებ (იმერხეული მასალის
მიხედვით), ქართველური მემკვიდრეობა, XII, ქუთაისი, 2008, გვ. 316-321; "ქუთაისის
სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; თანაავტორი: მ. მიქაუტაძე;
ეთნოგრაფიული ზედა მაჭახელი; ქართველური მემკვიდრეობა, XII, ქუთაისი, 2008,
გვ., 73-87; "ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; თანაავტორები:
რ.გუჯეჯიანი, რ.თოფჩიშვილი, ნ.შოშიტაშვილი, გ.ჭეიშვილი;
კიდევ ერთხელ მცდარი ეთნოლინგვისტური კვალიფიკაციების შესახებ _ გელათის
მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალი, 2, ქუთაისი, 2008.

2007 weli
 ასომთავრული ანბანისა და ქართული სამწიგნობრო ენის სათავე - ძვ.წ. II-I ათასწლეულებში არსებული საერთოქართველური ენა, საიუბილეო კრებული: თეოლოგიის
კათედრა 5 წლისაა; თბილისი, 2007. მოხსენებად წაკითხულ იქნა საქართველოს
ტექნიკური უნივერსიტეტის თეოლოგიის კათედრის 5 წლისთავისადმი მიძღვნილ
სამეცნიერო კონფერენციაზე (თბილისი, 14 თებერვალი, 2007);
 პავლე, სიმონ და პოლ (პავლე) ზაზაძეების როლისათვის სტამბოლის ქართული სავანის დაცვისა და შენარჩუნების საქმეში, ქართველური მემკვიდრეობა, XI, ქუთაისი,
2007, გვ. 52-74; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; On the role of Simon and
Pavle (Paul) Zazadzes in the protection and preserving of the Istanbul Georgian Cloister;
წაკითხულ იქნა "ქუთაისური საუბრების" XI სიმპოზიუმზე (იხ. მასალები, 2007, გვ. 4;
Kutaisi Discussions proceeding of the symposium, XI; 22-23 Oct. 2007, p.8; Scientific conference
materials Dedicated to the Georgian book printed in the Istanbul Georgian Cloister; Kutaisi University
Press; http://www.scribd.com/doc/2159061/Pavle-Simon-and-Paul-Pavle-Zazadzes
 ქართველური ლექსიკის ისტორიიდან, I; მემკვიდრეობა, XI, ქუთაისი, 2007, გვ. 95-98;
"ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; წაკითხულ იქნა "ქუთაისური საუბრების"
XI სიმპოზიუმზე (იხ. მასალები, 2007, გვ. 6; Kutaisi Discussions proceeding of the symposium,
XI; 22-23 Oct. 2007, p. 9; Scientific conference materials Dedicated to the Georgian book printed in
the Istanbul Georgian Cloister; Kutaisi University Press; თანაავტორი ნ. ბართაია;
 ქართველური ზმნის ფორმათწარმოებითი შესაძლებლობები და ლოგიკური
პარადიგმის საკითხი, კავკასიოლოგთა I საერთაშორისო კონგრესის მასალები, თბ.,
2007; Formative capabilities of the Georgian (Kartvelian) verb and question of logical
paradigm; 1st international Congress of Caucasiologists’, 22-26 Oct., 2007;
 ქართველური ენობრივი სივრცე - I (ენობრივი სიტუაცია აფხაზეთში, სამეგრელოსა
და სვანეთში), ქართველური მემკვიდრეობა XI, ქუთაისი, 2007, გვ. 341-368;
"ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; Kartvelian Language Space - I; Kartvellian
Heritage, X1; co-author E. Dadiani, 2007, ‘Kutaisi State University Press; თანაავტორი
ე.დადიანი; http://www.scribd.com/doc/2323109/Kartvelian-Language-Space-I-Part
 ქართული სამწიგნობრო ენის საყრდენი ენობრივი ერთეულის საკითხისათვის,
”ქართული სალიტერატურო ენის საკითხები: ისტორია და თანამედროვეობა”,
პირველი კრებული თბ., 2007. მოხსენებად წაკითხულ იქნა საქართველოს
განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ ორგანიზებულ სამეცნიერო
15

კონფერენციაზე: ”ქართული სალიტერატურო ენის საკითხები (ისტორია და
თანამედროვეობა)”, თბილისი, 14, 16-17 აპრილი, 2007.
 იმერხევის მიკროტოპონიმია, ქართველური მემკვიდრეობა, XI, ქუთაისი, 2007;
"ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; The microtoponyms of Impkhrevli; Kartvellian
Heritage, X1, co-author M. Mikautadze, 2007, Kutaisi State University Press; თანაავტორი
მ.მიქაუტაძე;
 ქართული ენის სამეტყველო ბგერები და სატრანსლიტერაციო სქემის საკითხი, ქსუ
ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის შრომები, IX, ქუთაისი, 2007; "ქუთაისის
უნივერსიტეტის
გამომცემლობა";
საინტერნეტო
ვერსიისათვის
იხ.:
http://www.scribd.com/doc/26163857/Putkaradze-Kartuli-Enis-Sametkvelo-BgerebiDa
 უფლისადმი ლოცვა "გლოვის ღელეში" (კიდევ ერთხელ ილია ჭავჭავაძის
"განდეგილის" დედაზრის შესახებ): ლიტერატურული დიალოგები, III, ქუთაისი, 2007,
გვ. 212-218. მოხსენება: "გლოვის ღელე" ილია ჭავჭავაძის "განდეგილის" მიხედვით
წაკითხულ იქნა აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ილია ჭავჭავაძის
დაბადებიდან 170-ე წლისთავისადმი მიძღვნილი რესპუბლიკური სამეცნიერო
კონფერენციაზე (2007, 21-23 ნოემბერი);
2006 weli
 ქართული ზმნის ლოგიკური პარადიგმის საკითხისათვის, აკაკი წერეთლის
სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის შრომები (ენათმეცნიერული
სერია), VIII (I), 2006. გვ. 88-96; http://www.scribd.com/doc/26502926/TarielPutkaradze-Kartuli-Zmis-Logikuri.
 ევროპის საბჭოს ორი დოკუმენტის ეთნოლინგვისტური ცნებები და ქართველური
სინამდვილე, ჟურნალი "ხვამლი", 1 (12) თბილისი, 2006; Georgian reality and
ethnolinguistic notion of two documents of European commission; Journal ‘Khvamli’ 1( 12),
Tbilisi, 2006;
 ივეთი (იმერხევის სოფელი), წმინდა მაქსიმე აღმსარებლისადმი მიძღვნილი
საერთაშორისო
სამეცნიერო
კონფერენცია
(ორგანიზებული
საქართველოს
საპატრიარქოს მიერ), თბილისი-ცაგერი, აგვისტო, 2006;
 ტერმინოლოგიური შეფასება, განათლების
დაგეგმვა და საზოგადოებრივი
თვითაღქმა, ქართველი ხალხის სოციოკულტურული ანთროპოლოგიისა და
ეთნოლინგვისტური კვლევის საერთაშორისო ცენტის სიმპოზიუმი, ბათუმი, 22-24
სექტემბერი, 2006;
 ”არის” მეშველი ზმნის ფონეტიკურ-სემანტიკური ტრანსფორმაციისათვის ქართველურ ენობრივ ქვესისტემებში (თანაავტორი ე. დადიანი), XXVI რესპუბლიკური
დიალექ-ტოლოგიური სამეცნიერო სესიის მასალები, თბილისი, 14-16 ნოემბერი,
2006;
 იმნიეთის (შავშეთის) მიკროტოპონიმია; ქართველური მემკვიდრეობა, X, 2006, გვ.
190-196; წაკითხულ იქნა XXVI რესპუბლიკურ დიალექტოლოგიურ სა-მეცნიერო
სესიაზე (იხ. მასალები, თბილისი, 14-16 ნოემბერი, 2006); Imnieti (Shavsheti)
microtopograpy; Kartvelolian Heritage, X; 2006; Kutaisi State University Press; co-author M.
Mikautadze; თანაავტორი მ.მიქაუტაძე;
2005 weli
 ლაზთა ენობრივ-ეთნიკური თვითაღქმის საკითხისათვის, ლაზეთ-ჭანეთი: ისტორია და
თანამედროვეობა, სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, თბილისი, 2005, 25
აგვისტო, საქართველოს პარლამენტი - პირველი რესპუბლიკის დარბაზი; On the
16





question of Laz linguistic-ethnic self perception; Scientific Conference, Tbilisi, 25 August,
Parliament of Georgia;
აბრუტივები იანეთში მცხოვრებ რეპატრირებულთა თურქულ მეტყველებაში; XXXV
რესპუბლიკური დიალექტოლოგიური სამეცნიერო სესიის მასალები, თბილისი, 2005,
თანაავტორი გ. ქამუშაძე; "უნივერსალი";
იმერხეული ტოპონიმები: სამებათი, საყდრიყელი, ხანძთა... და ძველი უნივერსიტეტი;
XXXV რესპუბლიკური დიალექტოლოგიური სამეცნიერო სესიის მასალები, თბილისი,
2005; "უნივერსალი"; Imerkhevian toponyms: Samebati, Khandzta… and old university;
Materials of XXXV Republican Scientific Session; 2005, , “Kartuli Ena” Press;
ნა-/ნო- პრეფიქსიან ზმნურ ფორმათა წარმოების ზოგიერთი საკითხი ქართველურ
ქვესისტემებში, ქართველოლოგიური კრებული IV, თბილისი, 2005; "ქართული ენა";
თანაავტორი ე. დადიანი;
სხვადასხვაენოვანი
ქორონიმები
და
სხვადასხვა
ისტორიული
ეპოქა
(მეთოდოლოგიური შენიშვნები კოლხეთ-ლაზიკა-ეგრისის მიმართების მიხედვით),
ქართველოლოგიური კრებული IV, თბილისი, 2005; "ქართული ენა";'
ქართული ქრისტიანული ტერმინოლოგიის ისტორიისათვის (კურთხევა/კუერთხი), II
საერთაშორისო სიმპოზიუმი: ქრისტიანობა ჩვენს ცხოვრებაში: წარსული, აწმყო,
მომავალი, თბილისი, 2005, თანაავტორი ლ. ხაჭაპურიძე; Towards the Georgian
Christian Terminology (kuertkhi/kurtkheva); scientific symposium on the theme “Christianity in our
life”, past, present and future Tbilisi, 2005; co-authoress L. Khachapuridze;
წინარექართველურ (იბერიულ-კავკასიურ-წინააზიურ) და ქართველურ ტომთა
აღმნიშვნელი სახელები (მუშქები, მუშქა/მუშქი, მოსხები, მოსოხი/მეშეხი, მოსხიკეს
მცხოვრებლები), ჟურნალი "ხვამლი" (ცაგერისა და ლენტეხის ეპარქიის გამოცემა), 2
(10) 2005;
აკაკი წერეთელი ქართული სამწიგნობრო ენისა და ქართველური კილოების შესახებ,
აკაკი წერეთლის დაბადების 165 წლისთავისადმი მიძღვნილი რესპუბლიკური
სამეცნიერო კონფერენცია, ქუთაისი, 15-16 დეკემბერი, 2005 წ.;
სამწიგნობრო ენისა და დიალექტის მიმართების საკითხი გ.ლეონიძის შემოქმედების
მიხედვით; თანაავტორი ი.ვაშაკიძე; გ.ლეონიძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი V
რესპუბლიკური სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, თბილისი-პატარძეული, 2005
წ. 27 დეკემბერი, "უნივერსალი"; Towards the relation of literary language and dialects
according to G. Leonidze’s creative work; The 5th Republican Scientific Conference Dedicated to G.
Leonidze, Tbilisi-Patardzeuli,; co-author I. Vashakidze, December 27, 2005;
Some aspects of the national and linguistic identity of descendants of Georgian Muhajirs,
საერთაშორისო სიმპოზიუმი თემაზე: Language, history and cultural identities in the Caucasus
(Abstracts; მალმოს უნივერსიტეტის გამომცემლობა), Malmo University, 2005, June 17-19;
http://www.mah.se/templates/Page____19020.aspx;

2004 weli
 თანდებულიან ბრუნვათა საკითხისათვის თანამედროვე ზანურ დიალექტებში;
თანაავტორი ე.დადიანი, ქართველური მემკვიდრეობა, VIII, ქუთაისი, 2004; ქუთაისის
უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; On the questions of prepositional case in modern Zan
dialects (co-authors: E. Dadiani); Kartvelian Heritage, VIII, Kutaisi, 2004; წაკითხულ იქნა XXII
რესპუბლიკურ დიალექტოლოგიურ სესიაზე 5-6 ნოემბერს, 2002 წელს; XXII Republican
Dialectology Scientific Session, Dedicated To the jubilee of Besarion Jorbenadze Tbilisi, 5-6
November, 2002, “Kartuli Ena” Press;
 ქართული წყაროების ბუნთურქები და ამიერკავკასიის უძველესი მოსახლეობის
საკითხი ქართველური მემკვიდრეობა, VIII, ქუთაისი, 2004; Bun-turks of the Georgian
Historical sources and the question of the ancient population of ranscaucasion. Kartvelian Heritage,
VIII, Kutaisi, 2004;"ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; წაკითხულ იქნა
17



მოხსენებად არნ. ჩიქობავას სახ. ინსტიტუტის 62-ე სესიაზე; The semantic of the word and
the problem of Bun-Turks tribe in Georgia; The materials of 62th scientific session Arn. Chikobava
linguistic Institute, 23-25-th of December, 2003; ‘Kartuli Ena’ Press;
ენისა და კილოს გამიჯვნის სამეცნიერო პრობლემის განხილვა თუ? ენათმეცნიერების
საკითხები, I, თბილისი, 2004; The Scholarly Problem of Delimiting Language and Dialect. or...?
Question of Linguistics, 1, 2004; გამომცემლობა "უნივერსალი";
პირველი პირის ვ/Í(v-/w-) ნიშნის მეტათეზისისათვის ქართველურ დიალექტებში,
ქართველოლოგიური კრებული III, თბ., 2004; თანაავტორი ე.დადიანი; Metathesis of v-/wsubject marker in Kartvelian Dialects; Kartvelological Collection III, Tbilisi, 2004, co-author
E.dadiani,,
“Kartuli Ena” Press; მოხსენებად წაკითხულ იქნა XXIV რესპუბლიკურ
რიალექტოლოგიურ სამეცნიერო სესიაზე 2004 წელს (იხ., მასალები, ქუთაისი, 2004);
ქართველების შესახებ ინტერნეტში არსებული თურქულენოვანი ინფორმაციები,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთაისი, 2004 წ., გვ. 226-242; თანაავტორები:
გ. ქა-მუშაძე, ე. ჭანტურიძე; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; Internet
Information about Georgians in Turkish; Kutaisi Discussions X, 2003, co-authors G. Kamushadze,
E. Chanturudze; Theme of symposium: “Dialect, language, culture: common theoretical problems of
qualifying language (cultural) systems and subsystems”; Kutaisi University Press;
კუერ-, კურთხევ-, კურთხ- ფუძეთა მიმართებისათვის, XXIV რესპუბლიკური
სამეცნიერო სესიის მასალები, ქუთაისი, 2004; თანაავტორი; ლ.ხაჭაპურიძე;
"უნივერსალი";
მარგვეთი: ლიხიდან "ვიდრე ზღუადმდე" თუ ლიხიდან "ვიდრე ზღურადმდე
ეგრისისა"; ქართველური ონომასტიკა, II, თბ., 2004 წ. Margveti: From likhi as far as the
sea"or from Likhi to "the sea of Egrisi".Kartvelian Onomastics, II, 2004; გამომცემლობა
"უნივერსალი";
მუჰაჯირი
ქართველების
შთამომავალთა
ეროვნულ-ენობრივი
თვითგანსაზღვრისათვის,
რესპუბლიკური
კონფერენციის
(ეროვნული
და
სარწმუნოებრივი იდენტობა) მასალები, თბილისი, 2004;

2003 weli
 ქართლი - ქართველთა "ფრიადი (//მრავალი!) ქვეყნის" საერთო სახელი (რომელი
ქვეყნები ითვლება ქართლად "გრ.ხანძთელის ცხოვრების" მიხედვით?); თსუ მესხეთის
ფილიალისა და გრიგოლ ხანძთელის საზოგადოების IV სამეცნიერო კონფერენციის
მასალები; 2003, 17-18 აპრილი; Kartli – The common name of many countries of
Georgians ( which countries are considered to be Kartli according to Grigol Khantsdeli’s life ; Iv.
Javakhishvili State University’s Meskheti Branch and Grigol Khandzteli’s society IV scientific
conference, Akhltsikhe, 2003, 17-18 April, “Gamomtsemloba” Press;
 ქართ-, ქართუ-, ქართლ- და ქართველ- ფუძეთა მიმართებისათვის (არსებობდა თუ
არა ტომი ქართი//ქართუ?); არნ. ჩიქობავას საკითხავები, XIV, თბილისი, 2003 წლის
22-25 აპრილი, გვ. 68-69; "ქართული ენა"; Towards the Kart-, Kartu-, Kartl-, and
Kartvel- stems correspondence (Did the tribe karti// kartu exist?); Arn. Chikobava’s discussions,
XIV; Tbilisi, 2003; “Kartuli Ena” Press;
 აიეტის ქვეყნის შესაძლო საზღვრებისა და საერთოქართველური ენობრივი კოინეს
საკითხისათვის, გელათის მეცნიერებათა აკადემის ჟურნალი, #7, 2003;
გამომცემლობა "ინტელექტი", "Towards the Historical boundaries of Kolkhida Country and
Common Kartvelian linguistic Coine"Journal of Gelati academy of Sciences # 7, 2003, Publishing
House "Intelecti";
 ქართველთა ისტორიის კონცეპტუალური ქარგა და ქართველურ სამეტყველო
ერთეულთა რაოდენობის საკითხი, ენათმეცნიერების საკითხები, თბილისი, 2003; "უნივერსალი"; წაკითხულ იქნა მოხსენებად 2003 წლის 10-11 მაისს "ქუთაისური
საუბრების მე-10 სიმპოზიუმზე (იხ. მასალები, გვ. 103-111; The conceptual link of
18



Georgians history and the question of Kartvelian speech units number; “Kutaisi Discussions
proceeding of the symposium, X, 2003; Theme of symposium: “Dialect, language, culture:
Kartvelologian problems”; Kutaisi University Press;
ქართველური დიალექტოლოგიური ტექსტების ელექტრონული ბაზა; არნ. ჩიქობავას
სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის კონფერენცია "ბუნებრივ ენათა დამუშავება
- ქართული ენა და კომპიუტერული ტექნოლოგიები", თბილისი, 2003; თანაავტორი:
ო. შენგელია; "ქართული ენა"; The electronic base of Kartvelian dialectology text; Conference
of Arn. Chikobava Institute of Linguistic, ‘Processing of natural languages – Georgian Language and
Computer Technologies‘ (co-author : O. Shengelia), Tbilisi, 2003, “Kartuli Ena” Press;
ზოგადქართული (ქართველური) სამწიგნობრო ენისა და მეგრული კილოს მიმართების
საკითხისათვის ო.ქაჯაიას მეგრულ-ქართული ლექსიკონის მიხედვით, XXIII
რესპუბლიკური სამეცნიერო სესიის მასალები, თელავი, 2003; თანაავტორი ე.დადიანი;
"ქართული ენა"; Towards the questions of Common Georgian ( Kartvelian) literary Language
and Megrelian dialect correspondence according to Megrelian-Georgiaon dictionary; The
proceeding XXIII republican Dialectology Scientific session, Telavi, 2003, co-author: E. Dadiani, ,
“Kartuli Ena” Press;
"მიხვევით" სიტყვის სემანტიკა და საქართველოში ბუნ-თურქთა ავტოქტონობის
საკითხი, არნ.ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნერების ინსტიტუტის 62-ე სამეცნიერო
სესიის მასალები, 2003, 23-25 დეკემბერი; უნივერსალი";
და-/დო ზმნისწინი მეგრულში, არნ.ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნერების ინსტიტუტის
62-ე სამეცნიერო სესიის მასალები, 2003, 23-25 დეკემბერი; თანაავტორი ე.დადიანი;
"უნივერსალი"; On «da-/do- » prefixes in Megrelian; Arn. Chikobava Linguistic Institute, the
materials of 62-th scientific session, 23-25th of December, 2003, co-author: E. Dadiani, “Kartuli Ena”
Press;
სახელის ფორმაწარმოების საკითხი ქართულში - I (თანდებულად კვალიფიკაციის
კრიტერიუმისათვის); ბესარიონ ჯორბენაძისადმი მიძღვნილი კრებული (ბესარიონ
ჯორბენაძის დაბადებიდან 60 წლისთავზე უძღვნიან მოწაფეები), თბ., 2003 წ.;
გამომცემლობა "ქართული ენა"; On the principles for name formation in Georgian
Language - I, Collection dedicated to Besarion Jorbenadze, Tbilisi 2003, “Kartuli Ena” Press;
ქართველთა აღმნიშვნელი ძველი და ახალი სახელები (კოლხები, კორაქსები, კოლები,
ქართველოლოგიური კრებული, II, თბილისი, 2003; "ქართული ენა"; The old and new
names for Kartvelians (Kolkhians, Koraksians, Kolians), Kartvelological Collection, II. Tbilisi, 2003,
‘Kartuli Ena’ Press;
ქართლის
საზღვრების
საკითხისათვის
"გიორგი
მერჩულეს"
მიხედვით,
ქართველოლოგიური კრებული, II, თბილისი, 2003; "ქართული ენა"; The borders of Kartli
according to ‘Giorgi Merchule’, Kartvelological Collection, II. Tbilisi, 2003, “Kartuli Ena” Press;
ფრაზეოლოგიური ერთეულებისათვის ქართველურ დიალექტებში (წინასწარი
მოხსენება), ქუთაისური საუბრები X, სიმპოზიუმის მასალები, 2003 წ., 10-11 მაისი;
თანაავტორები: ე.დადიანი, ნ.ნაკანი, მ.ქაცარავა; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა"; Towards the phrazeological units in Kartvelian dialects; Kutaisi Discussions
proceeding of the symposium, X; 2003; Theme of symposium: “Dialect, language, culture: common
theoretical problems of qualifying language (cultural) systems and subsystems’; co-authors: E.
Dadiani, E.Nakani, M. Katsarava; Kutaisi University Press; http://www.kartvelology.ge;
მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის საკითხისათვის თანამედროვე მეცნიერებაში (ენა და კილო), ქართველური მემკვიდრეობა, VII, ქუთაისი, 2003, გვ. 206227; ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; of Qualification of Related Languages Units
in Modern Languistics; Kartvelian Heritage, VII, Kutaisi, 2003, p. 206-227;
მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის პრობლემა და ქართველთა
დიალექტების დაჯგუფების საკითხი, ენათმეცნიერების საკითხები, #1, 2003; The
19

Problem of Qualification of Related Language Units and the Question of Grouping the Dialects of
the Georgians, Problems of Linguistics, 1, 2003; “Universali” Press;
2002 weli
 ქართველები, ზოგადქართული სამწიგნობრო ენა და ქართველთა დიალექტები
(ისტორიული მიმოხილვა), ქართველური მემკვიდრეობა VI, ქუთაისი, 2002, გვ. 187200; ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; წაკითხულია მოხსენებად 2001 წლის
4-5 მაისს საერთაშორისო სიმპოზიუმზე: `ქუთაისური საუბრები" VIII, სიმოპზიუმის
თემა: საქართველო ისტორიულ ევრაზიულ სივრცეში (დიალექტოლოგიური და
კულტუროლოგიური ასპექტები;
მასალები დაიბეჭდა "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობაში"; The Georgians, common Georgian literary language and dialects of
Georgians (historical Aspects); Kutaisi Discussions proceeding of the symposium, VIII, 2001; Theme
of symposium: “Georgia in historical Euro-Asian space (Dialectological and Cultural Aspects)”;
Kutaisi University Press;
 ქართველთა აღმნიშვნელი ზოგი ეთნონიმის წარმოქმნის ისტორიისათვის, არნ.
ჩიქობავას საკითხავები XIII, თბილისი, 2002, 11 ნოემბერი; On the history of origin some
ethnonyms denoting Georgians; Arn. Chikobava’ s Discussions, XIII, 2002; “Kartuli Ena” Press;
 დიალექტი, უმწერლობო ენა და საერთოქართველური სამწიგნობრო ენა (მონათესავე
ენობრივ ერთეულთა კვალიფიცირების საკითხისათვის), "ქუთაისური საუბრები" IX,
სიმპოზიუმის მასალები; სიმპოზიუმის თემა: დიალექტი, ენა, კულტურა: ენობრივი
(კულტურული) სისტემისა და ქვესისტემის გამიჯვნის ზოგადთეორიული პრობლემა"; ,
ქუთაისი, 2002; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; the symposium, IX, 2002;
Theme of symposium: “Dialect, language, culture: common theoretical problems of qualifying
language (cultural) systems and subsystems”; Kutaisi University Press;
 ქართველთა დიალექტები (ისტორიული ასპექტები), კრებული `ქართველი ხალხის
ეთნოგენეზი", თბილისი, 2002, გვ.112-135;
 საერთო მოვლენები თანამედროვე ქართველურ დიალექტებში - I (პალატალიზებული
ხმოვნების ეტალონთა გაჩენისათვის ქართველთა პერცეფციულ ბაზისში), XXII
რესპუბლიკური დიალექტოლოგიური სამეცნიერო სესიის მასალები, ეძღვნება
ბ.ჯორბენაძის დაბადების 60 წლისთავს, თბილისი, 2002, 5-6 ნოემბერი;
"უნივერსალი"; Common phenomena in modern Kartvelian dialects I (On the creation of
standards of palatalized vowels in the perceptual bases of Georgians);
XXII Republican
Dialectology Scientific Session, Dedicated to the anniversary of Besarion Jorbenadze, Tbilisi, 5-6 th of
November, 2002, “Kartuli Ena” Press;
 ზოგადქართული (ქართველური) სამწიგნობრო ენის ქმნადობის პროცესი და
ქართველთა
ეთნოგენეზი,
ქუთაისის
აკაკი
წერეთლის
სახ.
სახელმწიფო
უნივერსიტეტის
პროფესორ-მასწავლებელთა
IX
სამეცნიერო
კონფერენციის
მასალები,
ქუთაისი,
2002,
11-14
ნოემბერი;
"ქუთაისის
უნივერსიტეტის
გამომცემლობა";
 არტაანი, კოლა, ჯავახეთი... "ქართული", 2002, #1;
 "ერთისა ენის მქონებელნი", "ქართული", 2002, #3;
 ასპინძური მასპინძლობა, "ქართული", 2002, #4-5;
 Georgians (Kartvelians), Common Kartvelian literary language and dialects of georgians (kartvelians)
(Historical aspects), "Лингвистические и эстетические аспекты анализа текста и речи". В 3
томах, том 3, Соликамск, 2002, стр.: 153-156.
 ქუთაისის ისტორია, მისი სახელის ვარიანტები (კუტაია, კუთაისი, კვიტაიონი, კოტაისი,
კოტა, ქუთათი, ქუთეისი, ქუთეში, ქუთაშ, ქუთათისი...) და ქართველურ დიალექტთა
ჩამოყალიბების დათარიღების საკითხი, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის
სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და მემედ აბაშიძის სახელობის სამეცნიერო-კვლევითი
ცენტრის II კრებული, ბათუმი, 2002, გვ. 173-185; შემოკლებული ვარიანტი დაიბეჭდა
20

სამეცნიერო-პოპულარულ გაზეთ `ქართულში" (2002, #2); The history of town Kutaisi,
and the following variants of its name ( Kutaia, Kutaisi, Kvitaioni, Kotaisi, kota, Kutati, kuteisi,
kuteishi, Kutsh, Kutatisi...) and questions of dating and formation of Kartvelian Dialects; Second
Collection of Batumi Shota Rustaveli State University and Memed Abashidze Scientific-research
centre; Batumi 2002, pg. 173-185; Batumi University Press;
 რომელი ენობრივი ერთეული (კილო, კოინე, ენა) უდევს საფუძვლად ქართველთა
სამწიგნობრო ენას? ქართველოლოგიური კრებული, I, გვ. 75-84, თბილისი, 2002;
"ქართული ენა"; On which lingual unit (dialect, coine, language) is based Georgian (resp.
Kartvelian) literary Language? Kartvelological Collection, I, pg. 75-84, Tbilisi, 2002; ’Kartuli Ena’
Press;
 სრულიად ქართლი (საქართველო) I-IV საუკუნეებში: ტერიტორია, სახელმწიფო ენა,
რელიგია, თსუ მესხეთის ფილიალი, საერთაშორისო სიმპოზიუმი, "ახალციხე-ყარსი",
23-24 მაისი, 2002 წ., "მეცნიერება"; The whole Kartli (Georgia) in I-IV cc.: territory,
official Language, religion; Tbilisi University’s Meskheti Branch, Scientific Symposium.
Akhaltsikhe-Karsi, 2002;
 The upper range of the river Mtkavri – (Cholchian civilization) culture having the Common
Kartvelian language; Iv. Javakhishvili Tbilisi State University Akhaltsikhe Branch, III Scientific
conference: Javakheti and Artaani. Problems of history and onomastics, Akhaltsikhe, 10-11-th of
January, 2002;
2001 weli
 მესხურ და ჰერულ დიალექტთა ადგილისათვის ქართველურ სამეტყველო კოდთა
სისტემაში, კრებული `ჯავახეთი" (ისტორია და თანამედროვეობა), ახალციხე, 2001,
თანაავტორი: ვ.კუზიბაბაშვილი; გამომცმლობა: "მეცნიერება"; The Place of Meskhetian
and Heretian Dialects in the Code System of the Kartvelian Speech; co-author V. Kuzibabashvili,
Collection ‘Javakheti, Akhaltsikhe, 2001; ‘Metsniereba’ Press;
 დიალექტი და უმწერლობო ენა (მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის
საკითხისათვის), არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მე-60
სამეცნიერო სესიის მასალები, თბილისი, 2001; "ქართული ენა"; Dialect and unwritten
language (Towards the issue of qualification of kindred language units); Arn. Chikobava linguistic
Institute, of the 60-th scientific session, Tbilisi, 2001, “Kartuli Ena” Press The historical variants of
the name ‘Kutaisi’, XXI Republican Dialectology Scientific Session; Tbilisi, 2001; Kartuli Ena’ Press;
 ქუთაისის სახელის ისტორიული ვარიანტები, XXI რესპუბლიკური დიალექტოლოგიური
სამეცნიერო სესიის მასალები, თბილისი, 2001; "ქართული ენა";
 ქართველთა დიალექტების დაჯგუფებისათვის, არნ.ჩიქობავას საკითხავები XII, 2001;
Towards grouping Kartvelian dialects; Arn. Chikobava’s discussions, XII, 2001; “Kartuli Ena” Press
 ღვთისმსახურების ენა "ყოველთა ქართველთა" ერთიანობის განმსაზღვრელი ერთერთი მთავარი ფაქტორი (სამწიგნობრო ენისა და დიალექტთა მიმართების
საკითხისათვის), ქართველური მემკვიდრეობა V, 2001; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა"; The language of divine service as one of the main factors of granting the
unity of all the Georgians; Kartvelian Heritage V, 2001; Kutaisi University Press; შემოკლებული
ვარიანტი გამოქვეყნდა პარიზში: კრებული ივერია, IV-V, 2000; წაკითხულ იქნა
მოხსენებად საერთაშორისო სიმპოზიუმზე: ქუთაისური საუბრები, VII, 3-5 მაისი, 2000
წ., გვ. 117-123; სიმპოზიუმის თემა: ღვთისმსახურება - ენობრივი და კულტურული
ასპექტები; the language of divine service as one of the main factors determining the unity of all
Georgians (On the correspondence of dialects and literary Language); Kutaisi Discussions proceeding
of the symposium, VII, Kutaisi, 2000; Theme of symposium: “Theology - linguistic and cultural
aspects”; Kutaisi University Press;
 შელოცვების ენა ქართველური დიალექტების მიხედვით, ქართველური მემკვიდრეობა,
V, ქუთაისი, 2001; თანაავტორები: ე.დადიანი, ნ.ნაკანი და რ.ხაჭაპურიძე; ქუთაისის
21

უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; The language of incantations according to the data of
dialects of the Kartvelians; Kartvelian Heritage V, 2001; co-authors: E. Dadiani, N. Nakani, R.
Khachapuridze; Kutaisi University Press; წაკითხულია მოხსენებად საერთაშორისო
სიმპოზიუმზე: ქუთაისური საუბრები, VII, 3-5 მაისი, 2000 წ., გვ. 63-66; სიმპოზიუმის თემა:
ღვთისმსახურება - ენობრივი და კულტურული ასპექტები; Kutaisi Discussions proceeding of
the symposium, VII, 2000, co-authors: E. Dadiani, N. Nakani, L. Khachapuridze; Theme of
symposium: “Theology - linguistic and cultural aspects”; Kutaisi University Press;
 გრიგოლ დადიანი ოდიშის სამთავროს მცხოვრებთა ენის შესახებ ანუ ქართველთა
ნათესაობის სამი ძირითადი ნიშანი სამას თერთმეტი წლის წინანდელი ისტორიული
დოკუმენტის მიხედვით, "ქართული", 2001, #8;92.
 სვანები სალიტერატურო ენისა და სვანური მეტყველების შესახებ (ქართველთა
ეროვნულ-ენობრივი თვითმიკუთვნებულობის საკითხი), "ქართული", 2001, #7;
თანაავტორი: ნ. ნაკანი;
 პორტო-ფრანკოსა და თავისუფალი "ეკონომიკური ზონის" შესახებ, ანუ რატომ ან
ვისგან იწირებოდა და იწირება აჭარა, "ქუჯი", 2001, #12, 19-22 მაისი;
 ხევსურეთი - საქართველოს ოლიმპო, "ქართული", 2001, #7-8;
2000 weli
 ფუტკარ- ფუძის ისტორიისათვის, იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება, XXXIV,
თბილისი, 2000; "ქართული ენა"; Towards the history of the stem putkar-; Iberia-Caucasian
Linguistics, XXXIV; Tbilisi, 2000; “Kartuli Ena” Press;
 საქართველოს
ენობრივ-ეთნიკური
სიტუაციის
ისტორიული
დინამიკისათვის,
ქართველური მემკვიდრეობა IV, 2000; On the historical dynamics of linguo-ethnical
situation of Georgia; Kartvelian Heritage IV, 2000; Kutaisi University Press; "ქუთაისის
უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; წაკითხულ იქნა მოხსენებად VI ქუთაისურ საუბრებზე
1999 წელს; სიმპოზიუმის თემა: "ენობრივ-კულტურული სიტუაციის ისტორიული
დინამიკა საქართველოში:; Kutaisi Discussions proceeding of the symposium, VI, Kutaisi 1999;
Theme of symposium: “Historical dynamics of language and cultural situation in Georgia”; Kutaisi
University Press;
 პალატალიზებული ხმოვნების ისტორიისათვის ქართული ენის სამცხურ-ჯავახურ
დიალექტში, კრებული `მესხეთი" (ისტორია და თანამედროვეობა), ახალციხე, 2000;
გა-მომცემლობა 'პროგრესი"; On the history of palatalized vowels in Samtskhe-Javakhian
dialect; Collection "Meskheti", (History and Contemporarily), Akhaltsikhe, 2000; ‘Progresi’ Press;
 ისტორიული ქრონოლოგიის ერთი საკითხისათვის (რომელ ენაზე ლაპარაკობდა
აიეტი?), ქსუ ქუთაისის ისტორიის ინსტიტუტის მეცნიერ-მუშაკთა სამეცნიერო
კონფერენ-ციის
მასალები,
ქუთაისი,
2000;
"ქუთაისის
უნივერსიტეტის
გამომცემლობა"; On the chronology of one issue of a historic language (which language did
Aiet speak?); KSU Kutaisi Historic Institute Scientific conference; Kutaisi, 2000, Kutaisi University
Press;
 საერთოეროვნული სალიტერატურო ენისა და `საშინაო" სამეტყველო კოდების მიმართების საკითხი ქართული სალიტერატურო ენისა და ქართველური დიალექტების
მიხედვით
(სამეტყველო
კოდების
იერარქიისათვის),
XX
რესპუბლიკური
დიალექტოლო-გიური სამეცნიერო სესიის მასალები, ზუგდიდი, 2000, 20-21
ოქტომბერი; "ქართული ენა"; The issues of relation of Common national literary Language
and the speech codes in vernacular according to Georgian literary language and Georgian
dialects (for the hierarchy of speech codes); XX Republican Dialectology Scientific Session;
Zugdidi, 2000;
 ხმოვანთკომპლექსთა
შედგენილობისათვის
მეგრულსა
და
ბალსქვემოურში
(კომპიუტერულ მონაცემთა წინასწარი ანალიზი), არნ. ჩიქობავას სახელობის
22





ენათმეცნიერების ინსტიტუტის 59-ე სამეცნიერო სესიის მასალები, თბილისი, 2000,
12-15 დეკემბერი; "ქართული ენა";
ქრისტეშობა (სიტყვის ისტორიისა და ეტიმოლოგიის საკითხები), "ქართული", 2000,
#17;
რომელ ენაზე ლაპარაკობდა აიეტი? "ქართული", 2000, #15;
გული (სიტყვის ისტორიისა და ეტიმოლოგიის საკითხები), "ქართული", 2000, #14;
ქართული
სალიტერაურო
ენა
_
"ყოველთა
ქართველთა"
ერთიანობის
განმსაზღვრელი მთავარი ფაქტორი, "ქართული", 2000, #10;
87. წელიწადის დროები (სიტყვის ისტორიისა და ეტიმოლოგიის საკითხები),
"ქართული", 2000, #7;

1999 weli
 სონანტების ალოფონთა ასახვისათვის ასომთავრულში (სამეტყველო კოდების
შერევის ერთი ნიმუში), ქართველური მემკვიდრეობა III, 1999; ქუთაისის
უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; On the expression of the allophones of Sonants in the
Georgian Capital Script (one specimen of speech code-mixing); Kartvelian Heritage III; 1999,
Kutaisi; Kutaisi University Press;
 j და i ბგერათა მიმართებისათვის ქართველურ ენებში, ქართველური მემკვიდრეობა
III; თანაავტორები: ე.დადიანი, ნ.ნაკანი; 1999; ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა"; On the relationship of /i/ and /j/ allophones in Kartvelian languages;
Kartvelian Heritage III; 1999, Kutaisi University Press; მოხსენებად წაკითხულ იქნა 1998
წელს "ქუთაისური საუბრების", V სიმპოზიუმზე (მასალები, ქუთაისი, 1998, გვ. 65-67);
თანაავტორები: ე. დადიანი, ნ. ნაკანი; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
Kutaisi Discussions proceeding of the symposium, V, co-authors: E. Dadiani, N. Nakani, 1998; Theme
of symposium: “The Problems of Code-Mixing and cultural Mosaic”; Kutaisi University Press
 v, wEდა u ბგერათა განაწილებისათვის ქართული ენის დიალექტებში, ქართველური
მემკვიდრეობა, III; თანაავტორები: ლ.ლომთაძე, ლ, ხაჭაპურიძე, 1999; "ქუთაისის
უნივერ-სიტეტის გამომცემლობა"; On the distribution of the sounds v, w and u in the dialect
of Georgian language; Kartvelian Heritage III; 1999, Kutaisi University Press;
 Locativus exterior- ისა და Locativus-ის გამოხატვისათვის ზემოაჭარულში, ონომასტიკა II,
თბილისი, 1999; "უნივერსალი";
 ეი  იი  ი პროცესისთვის თუშურში, არნ. ჩიქობავას საკითხავები X, თბილისი,
1999; "ქართული ენა";
 ხმოვანთა განაწილება პიქტორულ ლექსიკაში, ქსუ მოამბე, ქუთაისი, 1999; "ქუთაისის
უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
 იი  ი პროცესისათვის ქართულში, საიუბილეო კრებული არნოლდ ჩიქობავას,
ზუგდიდი, 1999; "ქართული ენა";
 ხმოვანთკოპლექსთა ტრანსფორმაციისათვის ქართულში, საენათმეცნიერო ძიებანი,
VIII, თბილისი, 1999; "ქართული ენა"; Towards the transformation of vowel complexes in
Georgian; Linguistic Papers, VIII; 1999, Tbilisi, “Kartuli Ena” Press;
 ი ხმოვნის კუმშვისათვის ერთი ტიპის ზმნურ ყალიბებში, ბესარიონ ჯორბენაძის
საზოგადოების V სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, თბილისი, 1999, 21-22
იანვარი; "მეცნიერება”;
 ~ქებაÁს" ტექსტოლოგიურ-სემანტიკური ანალიზის საკითხები, ალ.ორბელიანის
ხსოვნისადმი მიძღვნილი III კონფერენციის მასალები, თბილისი, 1999; The
textological-semantic analyze issues of ‘Keba’ (the praise); dedicated to A. Orbeliani
commemoration, III conference materials, Tbilisi, 1999;
 14 აპრილი _ ქართული ენის დღე თუ საქართველოს სახელმწიფო ენის დღე?
"ქართული", 1999, #3;
23

 ასული (სიტყვის ისტორიისა და ეტიმოლოგიის საკითხები), "ქართული", 1999, #3;
1998 weli
 ქართველურ ენებში ე.წ. `საფეხურებრივი" უმლაუტისა და რელატიური ქრონოლოგიის
ზოგი საკითხისათვის, ქართველური მემკვიდრეობა, II, ქუთაისი, 1998, გვ. 255-262;
"ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; ინგლისური რეზიუმე: On the SoCalled
"Gradual" Umlaut in the Kartvelian Languages and Some Problems of Relative Ckronology;
Kartvelian Heritage, II; Kutaisi, 1998, pg. 255-262; Kutaisi University Press; მოხსენების
ვარიანტი: On some questions of umlaut stages and relative chronology in Kartvelian languages
წაკითხულია სიმპოზიუმზე: Kutaisi Discussions proceeding of the symposium, IV, 1997; Theme of
symposium: “Unity of people (Ethnos, nation, tribe, community) – Ethnological folklore aspects”;
Kutaisi University Press;
 ხმოვანთკომპლექსის ადაპტაციისათვის ქართულში, ქართველურ ენათა სტრუქტურის
საკითხები, VII, თბ., 1998; ინგლისური რეზიუმე: On the adaptation of vowel-complexes in
Georgian, Qestions of the strukture of the Kartvelian Language, VII, Tbilisi, 1998; " ქართული ენა";
 ლაბიოველარიზაციისა და პალატალიზაციის მიმართებისათვის, მაცნე, ენისა და
ლიტერატურის სერია, თბ., 1998; რუსული რეზიუმე: О взаимоотношений
лабиовеларизаций и палатализаций. Известия Академий наук Грузии, серия языка и литературы.
Тбилиси, 1998; "მეცნიერება";
 სონანტების ალოფონთა ასახვისათვის ასომთავრულში, "ქუთაისური საუბრები - V",
სიმპოზიუმის მასალები, ქუთაისი, 1998, გვ. 63-64; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემ-ლობა"; On the reflection of sonants in capital letter (On the question of written and
speech codes correspondence); Kutaisi Discussions proceeding of the symposium, V, Kutaisi,1-3 rd of
May 1998; Theme of symposium: "The Problems of Code-Mixing and cultural Mosaic”; Kutaisi
University Press;
 ბრუნვათა რაოდენობის საკითხისათვის ქართულში, ქუთაისის უნივერსიტეტის
სამეცნიერო სესიის მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, ქუთაისი, 1998, გვ. 3132; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
 ლოკალური ბრუნვების შესახებ გეოგრაფიული სახელებთან (ზემო აჭარულის
მიხედვით), ქართველური ონომასტიკა, I, თბილისი, 1998, გვ. 27-34; "უნივერსალი";
 ი ხმოვნის კუმშვისათვის ერთი ტიპის ზმნურ ყალიბებში, ბ. ჯორბენაძის საზოგადოების
V სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, თბილისი, 1998, გვ. 32-33; "ქართული ენა";
 ზმნის ფორმაწარმოების მოდელირებისათვის (კომპიუტერული მოდელები) - ენის
კონცეპტუალური და კომპიუტერული მოდელები, III, თბილისი, 1998; "ქართული ენა";
 დედაენა - სამყაროს ხედვა-აღქმის სისტემა - ალ. ორბელიანის ხსოვნისადმი მიძღვნილი II კონფერენციის მასალები, თბილისი, 1998;
 პალატალიზებული ხმოვნები ქართველურ ენებში, როგორც სუპერსტრატული გავლენების შედეგი, `საენათმეცნიერო ძიებანი", VI, 1998; "მეცნიერება";
 თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა. სადოქტორო დისერტაცია, გვ. 1253, თბილისი, 1998; Vowel system of modern Georgian Language (Doctoral Dissertation);
1998; ავტორეფერატი ქართულ ენაზე, გვ. 3-44; ავტორეფერატი ინგლისურ ენაზე:
Vowel sistem of modern Georgian Language, გვ. 45-90, თბილისი, 1998;
1997 weli
 ეროვნული სოციოლინგვისტური პროფილის ფორმულის კომპონენტებისათვის
საქართველოში, ქუთაისური საუბრები IV, სიმპოზომის მასალები, სიმპოზიუმის თემა:
ადამიანთა ერთობები (ეთნოსი, ერი, ტომი, თემი, გვარი) - ლინგვისტური,
ეთნოლოგიური, ფოლკლორული ასპექტები; ქუთაისი, 1997, გვ. 63; თანაავტორი
ზ.კიკვიძე; On the components of national sociolinguistic profile formula in Georgia; Kutaisi
24




Discussions proceeding of the symposium, IV; 1997; co-authors: Z. Kikvidze; Theme of symposium:
“Unity of people (Ethnos, nation, tribe, community) – Ethnological folklore Aspects”;
ზოგი ტერმინის დაზუსტებისათვის, მაცნე, ენისა და ლიტერატურის სერია, 1997,
რუსული რეზიუმე: К уточнению некоторих терминов, Известия Академий наук Грузии, Сериа
языков и литературы; " მეცნიერება "; On the definition of some terms; The messenger, series of
language and literature; The Science Press, 1997;
პროგრამა-ინსტრუქცია დიალექტოლოგიური (ეთნოლოგიური და ფოლკლორული
ტექსტების მომძიებელთათვის, ქუთაისი, 1997, გვ. 1-46; ინგლისური ტექსტი:
Programme-Instruction, for the collectors of dialectologic (ethnographic, folklore) texst, Kutaisi, 1997,
p. 47-60; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
პალატალიზებული ხმოვნები ქართველურ ენებში, როგორც სუპერსტრატული
გავლენების შედეგი, საენათმეცნიერო ძიებანი, VI, თბილისი, 1997, გვ. 35-37;
"მეცნიერება"; Palatalized vowels in the Georgian languages as the result of subtractive influence;
Linguistic research, VI; Tbilisi, pg. 35-37; “Kartuli Ena” Press, 1997;
ბრუნება როგორც სახელის ფორმაწარმოების ერთ-ერთი ასპექტი, გიორგი როგავას,
საიუბილეო კრებული, თბილისი, 1997, გვ. 157-170; ინგლისური რეზიუმე: Case as one
of the aspects of noun formation; Scientific session dedicated to Prof. Giorgi Rogav; Zugdidi, 1997,
pg.157-170 “Kartuli Ena” Press;
კვიც-//კიცვ- ფუძეთა მიმართებისათვის, ქუთაისის უნივერსიტეტის მოამბე, I, 1997, გვ.
7-9; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; ინგლისური ტექსტი: On the relationships
between kvic-||kicv stems, Bulletin of Kutaisi University, N I, 1997, p. 99-104;
უმლაუტის სახეები ქართულში, ბესარიონ ჯორბენაძის საზოგადოების III სამეცნიერო
კონფერენცია, მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, თბილისი, 1997, გვ. 39;
"მეცნიერება"; Forms of umlauts in Georgian language; III scientific conference of Besarion
Jorbenadze’s society; plan of work and the theses of discussions, 1997, pg. 39;
უ სონანტი, ვ სპირანტი
თუ ვ|უE– სონორი?, მე-17 რესპუბლიკური
დიალექტოლოგიური სამეცნიერო სესია, თელავი, 1997, გვ. 27-28; `მეცნიერება";
ხმოვანთკომპლექსის
ტრანსფორმაციისათვის
ქართულში,
ენათმეცნიერების
ინსტიტუტის 56-ე სამეცნიერო სესია, მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, 4-7
ნოემბერი, თბილისი, 1997, გვ. 29-30; "მეცნიერება"; On the transformation of vowelcomplexes in Georgian Language; Linguistic Institute. 56th scientific conference; 1997, pg 29-30;
ეთნოსის, ეთნონიმისა და სხვა ტერმინთა შესახებ, გაზ. "ლიტერატურული
საქართველო", 1997, 4-11 აპრილი; About ethnos, ethnonyms and other terms; the literary
Georgian; 1997, 4-11th of April;
ორბელიანები და საქართველოს კავკასიური პოლიტიკა, ალექსანდრე ორბელიანის
ხსოვნისადმი მიძღვნილი პირველი სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, თბილისი,
1997, გვ. 65-72; გამომცემლობა "ლომისი"; Orbelians’ and Caucasian politics of Georgia;
The materials of the first scientific conference (collection of articles); 1997, pg. 65-72, “Lomisi” Press;
სახელის ფორმაწარმოების მოდელირების პრინციპებისათვიხ ქართულში; საერთაშორისო კონფერენცია: "ენის კონცეპტუალური და კომპიუტერული მოდელები",
თბილისი, 1997, 1-3 ივლისი; "ქართული ენა"; On the pattern principles of name
formation in Georgian language; International Conference: Computerized and conceptual models of
a language ,Tbilisi, 1997, 1-3 July; “Kartuli Ena” Press;
თანამედროვე ქართული ენის სამეტყველო ბგერათა სპექტრული ანალიზისათვის - I,
არნოლდ ჩიქობავას საკითხავები, IX, თბილისი, 1997; "ქართული ენა"; On the spectral
analysis of Georgian modern speech sounds - I; Arnold Chikobava Discussions, IX; 1997, “Kartuli
Ena” Press;
რწმენისათვის სიკვდილი, ანუ ბეთლემელი მწირის გამარჯვება; ჟურნ. "ცისკარი", #7,
1997; The decease on behalf of the faith or the winning of a lonesome of Betlem; #7, Tsikari
Journal, 1997
25

1996 weli
 მეფუტკრეობის ლექსიკა ქართველურ ენებში, ქართველური მემკვიდრეობა, I,
ქუთაისი, 1996, გვ. 167-172; თანაავტორი ლ. ლომთაძე; ინგლისური რეზიუმე:
Apiculture Vocabulary in the Kartvelian Languages, Kartvelian Heritage, I, Kutaisi, 1996, p. 172; Col.
L. Lomtadze; " ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; Kutaisi University Press;
Apiculture lexics in Kartvelian Languages: bee, puti, puchi, piti, pichi, picha, buki/bikvi)”;
Kutaisi Discussions proceeding of the symposium, III, 2-3 of May, 1996; Kutaisi University Press; coauthoress L. Lomtadze; Theme of symposium: "Questions of Kartvelian Dialectology, Ethnology and
Folklore"; Kutaisi University Press.
 სუპერსტრატისა
და
ენობრივი
თვითიმუნიზაციის
საკითხისათვის,
ქუთაისის
უნივერსიტეტის მოამბე, I, 1996, გვ. 21-25; ინგლისური ტექსტი: On superstratum and
Linguistic self-immunization (Umlaut Vowels in Georgian), Bulletin of Kutaisi University; 11, 1996, p.
167-171; " ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; Kutaisi University Press;
 მოტივაცია, როგორც ენათა ნათესაობის ერთ-ერთი ასპექტი, ქართველური
მემკვიდრეობა, I, ქუთაისი, 1996, გვ. 246-252; ინგლისური რეზიუმე; Motivation as One
of the Aspects of Language Kinship, Kartvelian Heritage, II, Kutaisi, 1996, p. 252; "ქუთაისის
უნივერსიტეტის გამომცემლობა"; Kutaisi University Press;
 ხვლიკ-, სლიკვ- ფუძეთა ისტორიისა¬ვის, საენათმეცნიერო ძიებანი, V, თბილისი,
1996, გვ. 267-271; "მეცნიერება";
 ტოპონიმთა კლასიფიკაცია მოტივაციის მიხედვით (ოკრიბის მასალები), ქართველური
მემკვიდრეობა, I, ქუთაისი, 1996, გვ. 16-25. თანაავტორი დ.ბაკურაძე; ინგლისური
რეზიუმე: The Classification of Place Names According to Their Motivation (Okriba Materials);
Kartvelian Heritage I., Kutaisi, 1996, p. 26;. Col. D. Bakuradze; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა";
 ენობრივი პოტენცია და რედუქციის საკითხები ქართულში, ქართველურ ენათა
სტრუქტურის საკითხები, VI, თბ., 1996, გვ. 150-154; ინგლისური რეზიუმე: Linguistic
potence and the problem of reduction in Georgian; Questions of the structure of the Kartvelian
languages, VI, p. 154; " მეცნიერება ";
 სიბილანტთა რამდენი რიგი უნდა აღდგეს საერთოქართველურში? პროფესორ
გიორგი როგავას დაბადების 90 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო სამეცნიერო
სესია, მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, თბილისი, 1996, გვ. 23-24;
"მეცნიერება";
 ლაბიალიზაციისა და უმლაუტიზაციის მიმართებისათვის (ხევსურულის, მოხეურისა და
ინგილოურის მასალების მიხედვით), არნოლდ ჩიქობავას საკითხავები, VII, თბილისი,
1996, გვ. 32-33; `მეცნიერება";
 ერის სოციოლინგვისტური პროფილის ფორმულის აგებისათვის, რესპუბლიკური
დიალექტოლოგიური სამეცნიერო სესია, მუშაობის გეგმა და თეზისები, 1996, 24-25
ოქტომბერი; თანაავტორი ზ.კიკვიძე; "მეცნიერება";
 ივ.ჯავახიშვილი და ქართველური დიალექტოლოგიის საკითხები, ქუთაისის აკაკი
წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საუნივერსიტეტთაშორისო სამეცნიერო სესია, 24-25 სექტემბერი, 1996 წ., ეძღვნება აკად. ივანე ჯავახიშვილის
დაბადების 120 წლისთავს, მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები; თანაავტორი
მ.ქაცარავა, თბილისი, 1996 წ., გვ. 267-271; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა";
 "უმლაუტიანი ხმოვნების" ფორმირებისათვის ქართული ენის დიალექტებში, ქუთაისის
აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, IV საენათმეცნიერო
კონფერენცია, ქუთაისი, 1996, გვ. 123; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";

26

 ერთი ტერმინის საჭიროების შესახებ; არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების
ინსტიტუტის 55-ე სამეცნიერო სესიის მუშაობის გეგმა და თეზისები, ეძღვნება აკად.
ივ. ჯავახიშვილის დაბადების 120 წლისთავს, 1986, 12-15 ნოემბერი; `მეცნიერება";
1995 weli
 უმლაუტის არტიკულაციური და პერცეფციული ბაზისის საკითხისათვის ქართულ ენაში,
არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის 54-ე სამეცნიერო სესიის
მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, თბილისი, 1995, გვ. 35-36;
 "ბაბილონის გოდოლი" ენობრივი თვალსაზრისით, “განთიადი", 1995, #1-2;
 რწმენისათვის სიკვდილი ანუ ბეთლემელი მწირის გამარჯვება; “განთიადი"; 1995, #
9-10;
 ამირანი - გმირი თუ ღვთაება? საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენისა და
ლიტერატურის განყოფილებასთან არსებული ფოლკლორის საკოორდინაციო საბჭოს
მიერ ორგანიზებული 34-ე რესპუბლიკური სამეცნიერო კონფერენციის მასალები,
1995, 17-19 მაისი;
 ქუთაისის
აკაკი
წერეთლის
სახელობის
სახელმწიფო
უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მიერ 1994-1995 წლებში
ჩატარებული მუშაობის შედეგები, XV რესპუბლიკური სამეცნიერო სესია, თბილისი,
1995;
 Á/ი, ვ/E, Oუ/უÁ/უი, ო/უე... ბგერითი სეგმენტების მიმართებისა და გამოსაქვეყნებელ
დიალექტურ ტექსტებში მათი დაფიქსირების პრობლემა, რესპუბლიკური სამეცნიერო
სემინარი, `ქუთაისური საუბრები", II, ქუთაისი, 1995, 9-12 მაისი; თანაავტორები: რ.
შეროზია, ნ. ნაკანი, ე. დადიანი; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
 დიალექტური ტექსტების დანართის _ დღესასწაულთა კალენდრის, კომენტარების,
ლექსიკონის, საძიებლების _ შედგენის პრინციპები, რესპუბლიკური სამეცნიერო
სემინარი, "ქუთაისური საუბრები", II, ქუთაისი, 1995, 9-12 მაისი; თანაავტორები: ლ.
ხაჭაპურიძე, ლ. ლომთაძე; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
1994 weli
 ზანურ-სვანური
დიალექტური
ტექსტების
სამწიგნობრო
ენაზე
თარგმანების
პრინციპები, რესპუბლიკური სამეცნიერო სემინარი "ქუთაისური საუბრები", I, მუშაობის
გეგმა და მოხსენების ძირითადი პროსპექტი, ქუთაისი, 1994, 13-14 მაისი;
თანაავტორები: ე. დადიანი, ნ. ნაკანი; "ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
 დიალექტური (რესპ. ფოლკლორული, ეთნოგრაფიული) მასალების გამოცემის
პრინციპები, რესპუბლიკური სამეცნიერო სემინარი `ქუთაისური საუბრები", I, მუშაობის
გეგმა და მოხსენების ძირითადი პროსპექტი, ქუთაისი, 1994, 13-14 მაისი;
თანაავტორები: ლ. ლომთაძე, ლ. ხაჭაპურიძე; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა";
1993 weli
 ქართული
სალიტერატურო
ენის
განვითარებაში
ეტაპების
გამოყოფის
მიზან¬შეწონილობის
შესახებ,
ქუთაისის
სახელმწიფო
უნივერსიტეტის
60
წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო სამეცნიერო კონფერენციის მუშაობის გეგმა
და მოხსენებათა თეზისები, ქუთაისი, 1993, გვ. 38-41; "ქუთაისის უნივერსიტეტის
გამომცემლობა";
1992 weli
 СVС||СС
სტრუქტურის
სახელურ
ფუძეთა
და
MVС//С
ტიპის
სუფიქსთა
ურთიერთმიმართების
შესახებ,
მე-14
რესპუბლიკური
დიალექტოლოგიური
27

სამეცნიერო სესია, მუშაობის გეგმა და თეზისები, ქუთაისი, 1992, გვ. 37-39;
"ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა";
1991 weli
 *ღურუ>
ღრუ,
*ყურუ>
ყრუ...
ტიპის
პროცესებისათვის
ეტიმოლოგიური ძიებანი, თბილისი, 1991, გვ. 65-79;

ქართულში,

1990 weli
 საერთოქართველური ა-ს ზანური რეფლექსები, იკე, XVII, თბილისი, 1990, გვ.24-26;
რუსული რეზიუმე: Рефлексы общекартвельского *aа в занском, ИКЯ, XVII, Тб., ст. 27;
ინგლისური რეზიუმე: Reflexes of the Common Kartvelian *a in Zan. Annual of Ibero Caucasian
Linguistics, Tbilisi, 1990, p. 27;
1989 weli
 -კენ თან¬დებულის ისტორიისათვის, იკე, XXVIII, თბილისი, 1989, გვ. 164-171;
რუსული რეზიუმე: К истории послелога - ken, ИКЯ, XXVIII, Тб., 1989 ст. 172; მოხსენებად
წაკითხულ იქნა 1987 წელს ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტთა და
ახალგაზრდა მეცნიერ-მუშაკთა კონფერენციაზე (იხ., თეზისები; თბილისი, 1987, გვ.
17-18);
1988 weli
 ასიმილაციის ერთი სახეობა ქართულში (სამპყრობილე, ტუნჩი, სტუმბრები, კამბეჩი,
საგზალი-საგძალი, საბზელი, საბძელი, რისკი-რიცკი, წისქვილი-წიცქვილი, პენსიეპენციე); არნ.ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტთა და ახალგაზრდა მეცნიერ მუშაკთა სამეცნიერო კონფერენციის თეზისები, 1988, 27-30
ივნისი, გვ.20-21;
 ომონიმთა აღრევის ერთი შემთხვევისათვის; მაცნე, ენისა და ლიტერატურის სერია,
თბილისი, 1988, #4; გვ. 153-157;
 ჭორ-//ჭოლ- ძირის შემცველი ფუძეები ქართულსა და ზანურში, მე-19 რესპუბლიკური
დიალექტოლოგიური სამეცნიერო სესიის მუშაობის გეგმა და თეზისები, თბილისი,
1988, გვ. 64-65;
1987 weli
 სპირანტთა აფრიკატიზაციის შესახებ ქართული ენის სამხრეთ-დასავლურ კილოებში
გურულის მონაცემთა მიხედვით; მე-9 რესპუბლიკური დიალექტოლოგიური სესია,
მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, თბილისი, 1987;
 რიცხვში შეთანხმების საკითხები ქართული ენის გურულ დიალექტში; სმამ, 1987, ტ.
125, #3, გვ.653-655; რეზიუმე რუსულ და ინგლისურ ენებზე;
 მსაზღვრელ-საზღვრულის
ბრუნებისათვის
სამხრეთ-დასავლეთ
საქართველოს
დიალექტებში (აჭარულში, გურულში, მესხურ-ჯავახურში, იმერხეულში), აჭარული
დიალექტის დარგობრივი ლექსიკა, VI, თბილისი, 1987, გვ.16-27; რეზიუმე რუსულ
ენაზე, გვ. 28; მოხსენებად წაკითხულ იქნა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტთა
და ახალგაზრდა მეცნიერ მუშაკთა სამეცნიერო კონფერენციაზე (იხ. თეზისები,
თბილისი, 1985, გვ.28-29);
1986 weli
 სახელის მრავლობითი რიცხვის წარმოება სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს
დიალექტთა (აჭარულის, გურულის, მესხურ-ჯავახურის, იმერხეულის) მიხედვით;
მაცნე, ენისა და ლიტერატურის სესია, 1986, #3, მე-7 რესპუბლიკური
28

დიალექტოლოგიური სესია, მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, თბილისი,
1985, გვ. 39-41; რეზიუმე რუსულ ენაზე, გვ. 133-139;
 სახელის ფორმაწარმოება -ზე თანდებულით სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს
დიალექტთა (აჭარულის, გურულის, მესხურ-ჯავახურისა და იმერხეულის) მიხედვით;
ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტთა და ახალგაზრდა მეცნიერ-მუშაკთა
სამეცნიერო კონფერენცია, მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, თბილისი,
1986, 19-21 მარტი;
 ხმოვანფუძიან სახელთა დაბოლოების საკითხისათვის ქართული ენის სამხრეთდასავლურ დიალექტებში, მე-8 რესპუბლიკური დიალექტოლოგიური სესია, მუშაობის
გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, სოხუმი, 1986;
1985 weli
 -ან ფორმანტის შესახებ ერთი ტიპის სახელებში, ბათუმის ნ. ბერძენიშვილის სახელობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მე-17 რესპუბლიკური სამეცნიერო სესია,
მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, ბათუმი, 1985, გვ. 42.
X. წაკითხული ძირითადი და არჩევითი სალექციო კურსები (2004-2014 წწ.):
2004-2009 წწ. - აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ბაკალავრიატი:
 ქართული ენის ისტორია
 ქართული ენის ფონეტიკა
 ქართველური დიალექტოლოგია
მაგისტრატურა:
o ქართული სალიტერატურო ენის ფონემათა პარადიგმატული ანალიზი; I სემესტრი;
o საერთოქართველური ენისა და ქართველური დიალექტების ფონემატური
სტრუქტურა (სისტემური ანალიზი); I სემესტრი;
o ქართული სამწიგნობრო ენის ფონემათა სინტაგმატური ანალიზი; II სემესტრი
o ქართველური დიალექტოლოგიის პრობლემური კურსი (ქართველურ ენა-კილოთა
ისტორია, ფონეტიკა, მორფოლოგია და ლექსიკა); II-III სემესტრი;
o ქართველური ონომასტიკა; III სემესტრი;
o ქართული საეკლესიო მწერლობის ენის ფონეტიკა.
დოქტორანტურა:
 ქართველური ენათმეცნიერების ძირითადი პრობლემები (ჰუმანიტარული ფაკულტეტის დოქტორანტებისათვის)
 ქართველური სახელის პარადიგმა /საკვანძო საკითხები/
 ქართველური ზმნის პარადიგმა /საკვანძო საკითხები/
 სვანური კილოები /თეორიული კურსი/
 მესხური (ტაო-კლარჯულ-სამცხურ-ჯავახურ-აჭარული) კილოების თეორიული კურსი.
2010-2014 წწ. - აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ქართული
უნივერსიტეტი;
სოხუმის
სახელმწიფო
უნივერსიტეტი;
სამცხე-ჯავახეთის
სახელმწიფო უნივერსიტეტი.
ბაკალავრიატი:
 ქართული ენის ფონეტიკა
29

 ქართული ენის ზმნა
 ქართველოლოგიის შესავალი
 ქართველური დიალექტოლოგია (ზოგადი კურსი)
მაგისტრატურა:
o ქართული სალიტერატურო ენის ფონემატური სტრუქტურა
o ქართველური ფონემატური სტრუქტურა;
o ქართული სალიტერატურო ენის ფონემათა პარადიგმატული ანალიზი; I სემესტრი;
o საერთოქართველური ენისა და ქართველური დიალექტების ფონემატური
სტრუქტურა (სისტემური ანალიზი); I სემესტრი;
o ქართული სამწიგნობრო ენის ფონემათა სინტაგმატური ანალიზი; II სემესტრი
o ქართული საეკლესიო მწერლობის ენის ფონეტიკა;
o ქართველური დიალექტოლოგიის პრობლემური კურსი (ქართველურ ენა-კილოთა
ისტორია, ფონეტიკა, მორფოლოგია და ლექსიკა); II-III სემესტრი;
o ქართველური ონომასტიკა; III სემესტრი;
o ქართველთა მწიგნობრული კულტურა და საგანმანათლებლო ცენტრები;
o ქართველოლოგიის ძირითადი პრობლემები (ლინგვისტური, ეთნოლოგიური,
არქეოლოგიური, ანთროპოლოგიური... ლიტერატურის მიმოხილვა).
o
ქართველური სახელური და ზმნური პარადიგმები (ქართველური
დიალექტოლოგიის სპეც. I კ.)
o ქართველური დიალექტური ლექსიკა (ქართველური დიალექტოლოგიის სპეც. I კ.)
დოქტორანტურა
 ქართველური ენათმეცნიერების ძირითადი პრობლემები
 ლინგვისტური კვლევა-ძიების თანამედროვე მეთოდები და ტექნოლოგიები
 ენობრივ-კულტურული სიტუაციის ისტორიული დინამიკა საქართველოში
 ქართველური ფონემატური სტრუქტურის საკვანძო საკითხები
 ქართველური სახელის პარადიგმა /საკვანძო საკითხები/
 ქართველური ზმნის პარადიგმა /საკვანძო საკითხები/
 სვანური კილოები /თეორიული კურსი/
 მეგრულ-ლაზური კილოები /თეორიული კურსი/
 ქართველოლოგიის ძირითადი პრობლემები
XI. დიალექტოლოგიურ-ეთნოგრაფიულ-ფოლკლორული
პროგრამა-პროსპექტი საველე ექსპედიციებისათვის
პროგრამა-ინსტრუქცია დიალექტოლოგიური (ეთნოლოგიური და ფოლკლორული
ტექსტების მომძიებელთათვის, ქუთაისი, 1997, გვ. 1-46. ინგლისური ტექსტი: ProgrammeInstruction, for the collectors of dialectologic (ethnographic, folklore texst), Kutaisi, 1997, p. 47-60.
"ქუთაისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა".
XII. სამეცნიერო
წევრობა

ჟურნალის/გაზეთის

რედაქტორობა; სარედაქციო კოლეგიის

ქუთაისის სახელმწიფო უნიერსიტეტის ყოველწლიურ სამეცნიერო ჟურნალ
"ქართვე-ლური მემკვიდრეობის" მთავარი რედაქტორი (1997-2014);
ილია
ჭავჭავაძის
სახელობის
ქუთაისის
სამეცნიერო
ბიბლიოთეკის
"წელიწდეულის" მთავარი რედაქტორი (2008-2014);
საქართველოს საპატრიარქოს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული
უნივერსიტეტის სამეცნიერო ჟურნალის: "ქართველოლოგიის აქტუალური
პრობლემები" მთავარი რედაქტორი (2012-2014);
30






ქართულ-ინგლისურ-სპარსულენოვანი ჟურნალის: "სამეცნიერო აზრი" რედაქტორი
(2012-2013);
სამეცნიერო-პოპულარული გაზეთ "ქართულის" დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი (1998-2004);
საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გაზეთ "ქუჯის" დამფუძნებელი და მთავარი
რედაქტორი (2000-2001).
სამეცნიერო-საგანმანათლებლო ჟურნალი "სვეტიცხოველი" - 2009-2014
(სარედაქციო კოლეგიის წევრი);
ამერიკაში გამომავალი გაზეთი "ერთობა" - 2009-2010 (კოლეგიის წევრი);
საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი EDUCATON "განათლება" - 2009-2014
(ექსპერტთა საბჭოს წევრი);
ჯვარი ვაზისა 2012-2014 (სარედაქციო კოლეგიის წევრი)

XIII. პროფ. ტ.ფუტკარაძის ხელმძღვანელობით
(სადოქტორო) დისერტაციები:

მომზადებული

საკანდიდატო

მიხეილ ლაბაძე - „მურღულის ხეობაში მცხოვრებ ავტოქთონ ქართველთა - ლაზთა და
ლივანელთა - მეტყველების თავისებურებანი (სამეტყველო კოდთა შერევის საკითხები“;
2013; შიფრი: 1005
სოფიო ტყეშელაშვილი _ თანხმოვანთკომპლექსთა ტრანსფორმაციისათვის ქართული
ენის ფერეიდნულ დიალექტში. 2006 წ., შიფრი: 10.02.01. _ ქართული ენა;
გიგა ქამუშაძე _ იანეთში რეპატრიირებულთა თურქული მეტყველების თავისებურებანი.
2006 წ. შიფრი: 10.02.06 _ ახლო აღმოსავლეთის ენები (თურქული ენები). სამეცნიერო
ხელმძღვანელები: ტ.ფუტკარაძე, მ. ჯიქია;
ლუიზა ხაჭაპურიძე _ ქართველი მართლმადიდებელი მრევლის მეტყველება
(ლექსიკური და ფრაზეოლოგიური ერთეულები), 2005 წ, შიფრი: 10.02.01. _ ქართული
ენა;
ლელა ავალიანი _ არაბულიდან მომდინარე პროფესიის აღმნიშვნელი ტერმინები ქართულ სალიტერატურო ენასა და დიალექტებში, 2005 წ., შიფრი: 10.02.06. _ ახლო
აღმო-სავლეთის ენები (სემიტური ენები). სამეცნიერო ხელმძღვანელები: ტ.ფუტკარაძე,
მ.ნედოსპასოვა;
მაია მიქაუტაძე _ ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეთა
წერილობითი ძეგლების მიხედვით, 2004 წ., შიფრი: 10.02.01. _ ქართული ენა;
ეკა დადიანი _ კავშირებითის ნაკვთები მეგრულში (სხვა ქართველურ ქვესისტემებთან
მიმართებით), 2001 წ., შიფრი: 10.02.08. _ ქართველური ენები. სამეცნიერო
ხელმძღვან-ელები: ტ.ფუტკარაძე, რ.შეროზია.
XIV.
პროფ.
წიგნები/კრებულები:

ტ.ფუტკარაძის

რედაქტორობით

გამოქვეყნებული

1. ე. დადიანი, მეგრული ზმნის პარადიგმა, ქუთაისი, 2014
2. ს. მულიანი, კ. მულიანი, სასაუბრო ქართული ენა ირანელთათვის (ქართული ნაწილის
რედაქტორი); 2013
3. ქართულ-თურქული კულტურული პარალელები, I, თბილისი, 2009.
4. დ.შავიანიძე, რ. კაშია, რ.ხაჭაპურიძე, ეთნოისტორიული კვლევები, ქუთაისი, 20095. საქართველოში არსებული კონფლიქტები და მშვიდობის პერსპექტივები, თბ., 2009
(სარედაქციო საბჭოში)
6. კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. XII, ქუთაისი, 2008.
31

7. კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. XI, ქუთაისი, 2007.
8. გიორგი ქავთარაძე, საქართველოს სახელმწიფოებრივი განვითარების საკითხები,
კავ-კასიოლოგიური სერია, II, თბილისი, 2006.
9. კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. X, ქუთაისი, 2006.
10.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. IX, ქუთაისი, 2005 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
11.ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ
მენიერებათა ფაკულტეტის შრომები, ტ.VII, ქუთაისი, 2005;
12.ეკა დადიანი, -კო ფორმანტით ნაწარმოები ნაკვთები მეგრულში, ქუთაისი, 2005;
13.მაია მიქაუტაძე, პალატალიზებულ დიფთონგთა საკითხი V-XI საუკუნეთა ქართული
წერილობითი ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005;
14.მაია მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეთა
წერილობითი ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005;
15.ლუიზა ხაჭაპურიძე, ბიბლიური ფრაზეოლოგიური ერთეულები ქართველი
მართლმადიდებელი მრევლის მეტყველებაში, ქუთაისი, 2005;
16.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. IX, ქუთაისი, 2005 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; იგზავნება საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
17.გიორგი ლეონიძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი IV და V რესპუბლიკური კონფერენციის
მასალები (მოხსენებათა მოკლე შინაარსები), პატარძეული-თბილისი, 2005...
18.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. VIII, ქუთაისი, 2004 (აღიარებულია სესის მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
19.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. VII, ქუთაისი, 2003 (აღიარებულია სესის მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
20.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. VI, ქუთაისი, 2002 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
21.მ.ქაცარავა, ი.ვაშაკიძე _ ქართული ენის პრაქტიკული კურსი, ქუთაისი, 2002
(სახელმძღვანელო შედგენილია ტ.ფუტკარაძის პროგრამა-პროსპექტის მიხედვით);
22.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. V, ქუთაისი, 2001 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
23.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. IV, ქუთაისი, 2000 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
24.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. III, ქუთაისი, 1999 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
25.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. II, ქუთაისი, 1998 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
26.კრებული `ქართველური მემკვიდრეობა", ტ. I, ქუთაისი, 1997 (აღიარებულია სეს-ის
მიერ; დაიგზავნა საზღვარგარეთის 25 უნივერსიტეტში/სამეცნიერო ცენტრში);
27.ვ.ხარაიშვილი _ ლექსად თქმული სადღეგრძელოები, თბ., 1997
XV. პროფ. ტ. ფუტკარაძის მიერ რეცენზირებული შრომები:
1. ბ. დადეშქელიანი (აფრასიძე), ერის კულტუროლოგიური პრობლემები, თბ., 2005.
2. კ. გაბუნია, ზმნისართის წარმოება და ფუნქციები ქართველურ ენებში, თბ., `მეცნიერება", 1993;
3. ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან: აფხაზეთი უძველესი დროიდან დღემდე,
თბილისი, გამომცემლობს "ინტელექტი", 2007; ქართული და რუსული ვარიანტები.
XVI. პროფ. ტ. ფუტკარაძის ხელმძღვანელობით განხორციელებული სამეცნიერო
და საველე-სასწავლო ხასიათის მნიშვნელოვანი ექსპედიციები (არასრული სია):
32

1. 2013 წელი - ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის
სტუდენტთა სამეცნიერო ექსპედიცია ხევსურეთში
2. 2013 წელი - ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის
სტუდენტთა, ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია ლივანაში, იმერხევსა და ტაოში
3. 2012 წელი - ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის
სტუდენტთა, ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია ტაოში
4. 2011 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიციატაოსა და შავშეთში
5. 2010 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია ლივანაში (თურქეთი)
6. 2009 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია იმერხევში (უსტამისი, ჩიხისხევი, ხევაი, ჩაქველთა...).
7. 2007 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია იმერხევში (ზიოსი, უბე, ბაზგირეთი, დავითეთი, სურევანი...)
8. 2006 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია იმერხევში (ივეთი, იფხრევლი, ქოქლიეთი, წყალსიმერი...)
9. 2005 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია: საჩხერე (იცქისი, საკოხია, ორღული, სავანე, ჭორვილა, სხვიტორი,
არგვეთა, მახატაური, შალაური, ბახიოთი, ქორეთი, ჭალა, სპეთი).
10. 2004 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია: ქობულეთი (აჭყვისთავი);
11. 2003 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია: ლენტეხი (ზესხო, ცანა, უშგული);
12. 2002 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია: ასპინძა (რუსტავი, ჭობარეთი, ძველი, ორგორა, იდუმალა, დამალა, ოთა,
ივერია, ერკოტა, აწყვიტა, ნიჯგორი, ხიზაბავრა, სარო, ტოლოში);
33

13. 2001 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია: დუშეთი (ბარისახო, გუდანი, ჭალისოფელი, კორშა, როშკა, ბუჩუკურთა,
გველეთი);
14. 2000 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია: ცაგერი (ლაჯანა, სპატაგორი, ორბელი, ლაილაში, ღუში, ხოჯი,
ლასურიაში);
15. 1999 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის
დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო
ექსპედიცია: ცაგერი (ლაჯანა, ორბელი), ხონი (მათხოჯი, კუხი), მარტვილი (დიდი
ჭყონი);
16. 1998 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა და ქუთაისის
აკ.წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სამეცნიერო ექსპედიცია: ტყიბული (კურსები, ჭყეპი), ხონი (მათხოჯი, კუხი), ხობი (ქვალონი);
17. 1996 წელი - ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიალექტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელთა სამეცნიერო ექსპედიცია: მესტიის რაიონში;
18. 1989 - არნ.ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის თანამშრომელთა
და
ბათუმის
შოთა
რუსთველის
სახელობის
პედაგოგიური
ინსტიტუტის
თანამშრომელთა/ასპირანტთა ექსპედიცია სამცხე-ჯავახეთში;
19. 1988 წელი - ბათუმის შოთა რუსთველის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის
ფილოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენთთა და ასპირანტთა ექსპედიცია ქობულეთში
XVII. პროფ. ტ.ფუტკარაძის ხელმძღვანელობით ჩატარებული სიმპოზიუმები და
სამეცნიერო კონფერენციები:
საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
1.
ქართული
უნივერსიტეტის
ჰუმანიტარულ
მეცნიერებათა
ფაკულტეტის
ქართველოლოგიის ცენტრის მეოთხე კონფერენცია თემაზე: ირანის ქართველები:
ისტორია და პერსპექტივები“, თბ., 2014 წლის 28-29 მაისი; კონფერენცია
მიეძღვნა საქართველოდან ირანში ქართველთა გადასახლების 400 წლისთავს;
საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
2.
ქართული
უნივერსიტეტის
ჰუმანიტარულ
მეცნიერებათა
ფაკულტეტის
ქართველოლოგიის ცენტრის მესამე (საერთასორისო) კონფერენცია თემაზე:
„ქართული
სალიტერატურო
ენის
სწავლება
საქართველოს
ეთნიკური
უმცირესობების წარმომადგენლებისა და სხვა ქვეყნების მოქალაქეთათვის:
შედეგები, პრობლემები, პერსპექტივები“, თბ., 2014 წლის 11-12 აპრილი;
კონფერენცია მიეძღვნა ლაზარეს შაბათს (ქართული ენის დღე) და 14 აპრილს
(ქართული სახელმწიფო ენის დღე).
3. საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
ქართული უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ქართველოლოგიის
ცენტრისა და საქართველოს საპატრიარქოსთან არსებული ახალგაზრდობის სულიერი
და ინტელექტუალური განვითარების ცენტრის მიერ ორგანიზებული სამეცნიერო
34

კონფერენცია კონფერენციის თემა: "14 აპრილი - საქართველოს სახელმწიფო ენის
დღე" /სამეცნიერო კონფერენციის მასალები/; თბ. 2013
საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
4.
ქართული უნივერსიტეტისა და ალ მუსტაფას სახელობის უნივერსიტეტის ქართულირანულ II საერთაშორისო კონფერენცია თემაზე: ქრისტიანობა და ისლამი; 27-30
ნოემბერი, 2012 წელი, თბილისი.
5.
საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
ქართული
უნივერსიტეტის
ქართველოლოგიის ცენტრის
მეორე (პირველ
საერთაშორისო) კონფერენცია თემაზე: ”ქართველოლოგიის აქტუალური პრობლემები”,
25-26 ნოემბერი, 2011 წელი;
6. საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის
ქართული უნივერსიტეტის ქართველოლოგიის ცენტრის პირველი სამეცნიერო
კონფერენცია, მიეძღვნება სვეტიცხოვლის 1000 წლისთავსა და 2009-2010 წლების
"სრულიად საქართველოს და ყოველთა ივერიელთა ერთობის ახალ ტრაქტატს"; 13
ოქტომბერი, 2010 წელი.
7. 2013 წ. 17-18 maisi _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" XIII.
8. 2012 წლის 15-16 ოქტომბერი - ილია ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო
ბიბლიოთეკის IV საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია, ეძღვნება საქართველოში
წიგნის ბეჭდვის 300 წლისთავს, ქუთაისი;
9. 2011 წლის 15-16 ოქტომბერი - ილია ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო
ბიბლიოთეკის III საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია, ქუთაისი;
10. 2010 წლის 15-16 ოქტომბერი - ილია ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო
ბიბლიოთეკის II საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია, ქუთაისი;
11. 2009 წლის 15-16 ოქტომბერი - ილია ჭავჭავაძის ქუთაისის სამეცნიერო
ბიბლიოთეკის I საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია, ქუთაისი;
12. 2009 წ. 13-14 ნოემბერი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი
`ქუთაისური საუბრები" XII. ეძღვნება საქართველოში მოციქულთა შემობრძანებასა და
ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადებას";
13. 2007 წ. 23-24 ოქტომბერი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი
`ქუთაისური საუბრები" - XI. ეძღვნება სტამბოლის ქართულ სავანეში პირველი წიგნის
გამოცემიდან 130 წლისთავს;
14. 2005 წლის 27 დეკემბერი _ გიორგი ლეონიძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი V
რესპუბლიკური სამეცნიერო კონფერენცია, თბილისი (მასალების თანარედაქტორი,
კონფერნციის სხდომის თავმჯდომარე, საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი);
15. 2003 წ. 9-10 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუ-ბრები" - X. ეძღვნება ქუთაისის სიონის (ბაგრატის) ტაძრის 1000 წლისთავს. თემა:
`დიალექტი, ენა, კულტურა: ქართველოლოგიური პრობლემები";
16. 2002 წ. 11-12 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - IX. თემა: `დიალექტი, ენა, კულტურა: ენობრივი (კულტურული) სისტემისა
და ქვესისტემის გამიჯვნის ზოგადთეორიული პრობლემა;
17. 2001 წ. 4-5 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - VIII. ეძღვნება ვარლამ თოფურიას დაბადებიდან 100 წლისტავს. თემა:
`საქართველო
ისტორიულ
ევრაზიულ
სივრცეში
(დიალექტოლოგიური
და
კულტუროლოგიური ასპექტები);
18. 2000 წ. 2-5 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - VII. ეძღვნება ქრისტიანობის 2000 წლისთავს. თემა: ღვთისმსახურება ენობრივი და კულტურული ასპექტები;
19. 1999 წ. 2-5 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - VI. თემა: ენობრივ-კულტურული სიტუაციის ისტორიული დინამიკა
საქართველოში";
35

20. 1998 წ. 1-3 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - V. ეძღვნება აკად. არნოლდ ჩიქობავას დაბადებიდან 100 წლისთავს. თემა:
სამეტყველო კოდების შერევისა და მოზაიკური კულტურის საკითხები;
21. 1997 წ. 2-4 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - IV;
22. 1996 წ. 2-5 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - III;
23. 1995 წ. 9-13 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - II;
24. 1994 წ. 13-14 მაისი _ ქართველოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი `ქუთაისური
საუბრები" - I. თემა: `ქართველური ენების დიალექტურ მასალათა მოძიების
(ლინგვისტური, ეთნოგრაფიული და ფოლკლორული ინტერესების გათვალისწინებით),
ზანურ-სვანური ტექსტების თარგმანებისა და მათი გამოცემის პრინციპები".
XVIII. ციტირების ინდექსი:
პროფ. ტ.ფუტკარაძის ნაშრომების დამოწმებები (1989- 2006):
1. ტ.ფუტკარაძე, ხმოვანთკომპლექსთა ტრანსფორმაციისათვის ქართულში, საენათმეცნიერო ძიებანი, VIII; გ.ქავთარაძე, საქართველოს სახელმწიფოებრივი განვითარების
საკითხები, კავკასიოლოგიური სერია, II, თბილისი, 2006
2. ტ.ფუტკარაძე, ქართველები, ნაწილი I (ქრისტიანობამდელი ეპოქა), ქუთაისი, 2005;
გ.ქავთარაძე,
საქართველოს
სახელმწიფოებრივი
განვითარების
საკითხები,
კავკასიოლო-გიური სერია, II, თბილისი, 2006
3. ტ.ფუტკარაძე, ტ.ფუტკარაძე, ქართველები, ნაწილი I (ქრისტიანობამდელი ეპოქა),
ქუთაისი, 2005; თ.გვანცელაძე, ენისა და დიალექტის საკითხი ქართველოლოგიაში,
კავკასიოლოგიური სერია I, თბილისი, 2006
4. ტ.ფუტკარაძე, დიალექტი, უმწერლობო ენა და საერთოეროვნული სამწერლობო ენა.
მასალები ქართველოლოგიური სიმპოზიუმისა "ქუტაისური საუბრები -IX", ქუთაისი.
თ.გვანცელაძე, ენისა და დიალექტის საკითხი ქართველოლოგიაში, კავკასიოლოგიური
სერია I, თბილისი, 2006
5. ტ.ფუტკარაძე, მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის პრობლემა და
ქართველთა დიალექტების დაჯგუფების საკითხი, "ენათმეცნიერების საკითხები", #1;
თ.გვანცელაძე, ენისა და დიალექტის საკითხი ქართველოლოგიაში, კავკასიოლოგიური
სერია I, თბილისი, 2006
6. ტ.ფუტკარაძე, ენისა და კილოს გამიჯვნის სამეცნიერო პრობლემის განხილვა თუ?
"ენათმეცნიერების საკითხები", #1; თ.გვანცელაძე, ენისა და დიალექტის საკითხი ქართველოლოგიაში, კავკასიოლოგიური სერია I, თბილისი, 2006
7. ტ. ფუტკარაძე, ლ. ხაჭაპურიძე, კუერ-, კურთხევ-, კუერთხ- ფუძეთა მიმართებისათვის,
XXIV რესპუბლ. დიალექტ. სამეც. სესიის მასალები, ქუთ., 2004; ლ. ხაჭაპურიძე,
ქართველი მართლმადიდებელი მრევლის მეტყველება (ფრაზეოლოგიური და
ლექსიკური ერთეულები), საკანდიდატო დისერტაცია, ქუთ., 2005, იქვე, გვ.109.
8. ტ. ფუტკარაძე, ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებაში ეტაპების გამოყოფის
შესახებ, ქსუ პროფ. მასწ. II სამეცნიერო კონფერენციის თეზისები, ქუთ., 1993; ლ.
ხაჭაპურიძე, ქართველი მართლმადიდებელი მრევლის მეტყველება (ფრაზეოლოგიური
და ლექსიკური ერთეულები), საკანდიდატო დისერტაცია, ქუთ., 2005, გვ.162
9. დ. ბაკურაძე, ტ. ფუტკარაძე, ტოპონიმთა კლასიფიკაცია მოტივაციის მიხედვით,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.I, ქუთ., 1996. დ. შავიანიძე, ოკრიბა (ისტორიულეთნოგრაფიული ნარკვევი), ქუთ., 2005, გვ.19
36

10.ტ. ფუტკარაძე, `ქება~ს" ტექსტოლოგიურ-სემანტიკური ანალიზის საკითხები, კრებ.
`ქება~ და დიდება~ ქართულისა ენისა~, თბ., 2000; თ.ბოლქვაძე, იდეოლოგიზებული
ღირებულებები, თბ., 2005, გვ. 87
11.ტ.ფუტკარაძე, ღვთისმსახურების ენა _ ყოველთა ქართველთა ერთიანობის
განმსაზღვრელი ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი (ოფიციალური ენისა და დიალექტების
მიმართების საკითხისათვის; ქუთაისური საუბრები-VII, ქუთ., 2000. მ.ტაბიძე, ენობრივი
სიტუაცია საქართველოში და ქართული ენის ფუნქციონირების საკითხები, თბ., 2005,
`ქართული ენა", გვ. 123
12.ტ.ფუტკარაძე, გრიგოლ დადიანი ოდიშის სამთავროს მცხოვრებთა ენის შესახებ ანუ
ქართველთა ნათესაობის სამი ძირითადი ნიშანი სამას თერთმეტი წლის წინანდელი
ისტორიული დოკუმენტის მიხედვით, გაზ. ქარტული, #8(24), ნოემბერი, 2001 წელი.
მ.ტაბიძე, ენობრივი სიტუაცია საქართველოში და ქართული ენის ფუნქციონირების
საკითხები, თბ., 2005, `ქართული ენა", გვ. 45
13.ტ.ფუტკარაძე, ქართველთა დიალექტები" (ისტორიული ასპექტი). ქართველი ხალხის
ეთნოგენეზი, თბ., 2002 მ.ტაბიძე, ენობრივი სიტუაცია საქართველოში და ქართული ენის
ფუნქციონირების საკითხები, თბ., 2005, `ქართული ენა", გვ. 123
14.ტ.ფუტკარაძე, მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის პრობლემა და
ქართველთა დიალექტების დაჯგუფების საკითხი, ენათმეცნიერების საკითხები, #1,
2003 მ.ტაბიძე, ენობრივი სიტუაცია საქართველოში და ქართული ენის ფუნქციონირების
საკითხები, თბ., 2005, `ქართული ენა", გვ. 123
15.ტ.ფუტკარაძე, ქართველები, თბ., 2005 მ.ტაბიძე, ენობრივი სიტუაცია საქართველოში
და ქართული ენის ფუნქციონირების საკითხები, თბ., 2005, `ქართული ენა", გვ. 123
16.ტ.ფუტკარაძე,
ლოკალური
ბრუნვების
შესახებ
გეოგრაფიულ
სახელებში,
(ზემოაჭარულის მიხედვით), ქართველოლოგიური ონომასტიკა, I, თბ., 1998; პ.ცხადაია,
ონომასტიკის შესავალი, თბ.,2005, გვ.260
17.ტ.ფუტკარაძე, ქართველის აღმნიშვნელი ძველი და ახალი სახელები (კოლხები,
კორაქსები, კოლები), ქართველური ონომასტიკა, II, თბ., 2003; პ.ცხადაია, ონომასტიკის
შესავალი, თბ., 2005, გვ.260
18.ტ.ფუტკარაძე, მარგვეთი: ლიხიდან ვიდრე ზღუადმდე" თუ `ლიხიდან ვიდრე
ზღურადმდე ეგრისისა", ქართველური ონომასტიკა, II, თბ., 2003; პ.ცხადაია,
ონომასტიკის შესავალი, თბ., 2005, გვ.260
19.ტ.ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტორო
დისერტაცია, გვ. 1-253, თბ., 1998; მაია მიქაუტაძე, პალატალიზებულ დიფთონგთა
საკითხი V-XI საუკუნეთა ქართული წერილობითი ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005;
20.ტ.ფუტკარაძე, ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებაში ეტაპების გამოყოფის
მიზანშეწონილობის შესახებ, ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის 66 წლისთავისადმი
მიძღვნილი II სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, ქუთაისი, 1993; მაია მიქაუტაძე,
პალატალიზებულ დიფთონგთა საკითხი V-XI საუკუნეთა ქართული წერილობითი
ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005;
21.ტ.ფუტკარაძე, მესხეთიდან დეპორტირებულთა თვითაღქმა; 2005; Tariel Putkaradze, the
Identity of Repatriates from Meskheti, 2005; გამომცემლობა "არტანუჯი"; g.qamuSaZe, 1944
wels mesxeTidan gadasaxlebulTa istoriis ramdenime sakiTxi, qarTveluri
memkvidreoba, IX, quTaisi, 2005...
22.T.PutkaraZe, Amiran Lomtadze (Staatliche Ilia Tschawtschawadze Universität für Sprache und
Kultur, Tbilissi)/Manana Tabidze (Staatliche Ilia Tschawtschawadze Universität für Sprache und Kultur,
Tbilissi)/Revaz Scherozia (Staatliche Ilia Tschawtschawadze Universität für Sprache und Kultur, Tbilissi),
The Language Psychology of the Georgians; http://georgien.blogspot.com/2005/05/berge-sprachen-undtourismus-im.html...
23.ზმნის ფორმაწარმოების მოდელირებისათვის, თბ., 1998; ე. დადიანი, -კო
ფორმანტით ნაწარმოები ნაკვთები მეგრულში, ქუთ., 2005
37

24.ტ.ფუტკარაძე, ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებაში ეტაპების გამოყოფის
მიზანშეწონილობის შესახებ, ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის 66 წლისთავისადმი
მიძღვნილი II სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, ქუთაისი, 1993; მ.მიქაუტაძე,
ქართული ენის ფონამატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეთა წერილობითი
ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005
25.ტ.ფუტკარაძე, სონანტი ვ სპირანტი თუ უ/ვ სონორი? XVII რესპუბლიკური დიალექტოლოგიური სამეცნიერო სესია, ქ.თელავი, 1997; მ.მიქაუტაძე, ქართული ენის
ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეთა წერილობითი ძეგლების მიხედვით,
ქუთაისი, 2005;
26.ტ.ფუტკარაძე, სონანტების ალოფონთა ასახვისათვის ასომთავრულში (სამეტყველო
კოდების შერევის ერთი ნიმუში), ქუთაისური საუბრები, V, სიმპოზიუმის მასალები, ქუტაისი, 1998; მ.მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI
საუკუნეთა წერილობითი ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005;
27.ტ.ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტორო დისერტაცია, თბ., 1998; მ.მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონამატური სტრუქტურის საკითხები
V-XI საუკუნეთა წერილობითი ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005;
28.ტ.ფუტკარაძე, Eვ და უ ბგერათა განაწილებისათვის ქართული ენის დიალექტებში I,
ქუთაისური საუბრები V, სიმპოზიუმის მასალები, ქუტაისი, 1998; (თანაავტორები:
ლ.ლომთაძე, ლ.ხაჭაპურიძე; მ.მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონამატური სტრუქტურის
საკითხები V-XI საუკუნეთა წერილობითი ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005
29.ტ.ფუტკარაძე,
ხმოვანთკომპლექსთა
ტრანსფორმაციისათვის
ქარტულში,
საენათმეცნიერო ძიებანი, VIII, თბ., 1999; გ.ქავთარაძე, ტაოხთა უძველესი ქვეყანა და
ქართული სახელმწიფოებრიობის საწყისები, ენა და კულტურა, #5-6, თბ., 2005
30.ტ.ფუტკარაძე,
ხმოვანთკომპლექსთა
ტრანსფორმაციისათვის
ქართულში,
საენათმეცნიერო ძიებანი, VIII, თბ., 1999; გ.ქავთარაძე, დაიაენი/დიაოხის ქვეყნის
უძველესი სამეფო ქალაქის ლოკალიზაციისათვის, ქართველური მემკვიდრეობა, IX,
ქუთაისი, 2005, გვ. 371
31.ტ.ფუტკარაძე, ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებაში ეტაპების გამოყოფის
მიზანშეწონილობის
შესახებ,
ქსუ
პროფესორ-მასწავლებელთა
II
სამეცნიერო
კონფერენცია, თეზისები, ქუთ., 1993; ლ.ხაჭაპურიძე, ბიბლიური ფრაზეოლოგიური
ერთეულები ქართველი მართლმადიდებელი მრევლის მეტყველებაში, ქუთ., 2005
32.ტ. ფუტკარაძე, ~ და ი ბგერათა მიმართებისათვის ქართველურ ენებში, ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ.III, 1999, გვ.175; თანაავტორები: ე. დადიანი, ნ. ნაკანი; მაია
მიქაუტაძე, პალატალიზებულ დიფთონგთა საკითხი V-XI საუკუნეთა ქართული
წერილობითი ძეგლების მიხედვით, ქუთაისი, 2005;
33.ტ.ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტორო
დისერტაცია, გვ. 1-253, თბ., 1998; მაია მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონემატური
სტრუქტურის საკითხები V-XI
საუკუნეთა წერილობითი ძეგლების მიხედვით,
საკანდიდატო დისერტაცია, 2004;
34.. ტ.ფუტკარაძე, სონანტების ალოფონთა ასხვისათვის ასომთავრულში (წერითი და
ბგერითი მეტყველების კოდთა მიმართების საკითხები), `ქუთაისური საუბრები" V,
სიმპოზიუმის მასალები, ქუთაისი, 1998 წ., 1-3 მაისი; მაია მიქაუტაძე, ქართული ენის
ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეთა წერილობითი ძეგლების მიხედვით,
საკანდიდატო დისერტაცია;2004
35.ტ. ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტ.
დისერტაცია, თბ., 1998; მ. მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის
საკითხები V-XI საუკუნეების წერილობითი ძეგლების მიხედვით, საკანდ. დისერტაცია,
ქუთ., 2004, გვ.16, 34, 41, 57, 82, 83, 90, 92, 93, 103, 121, 112, 159
36..ე. დადიანი, ნ. ნაკანი, ტ. ფუტკარაძე, Á და ი ბგერათა მიმართებისათვის
ქართველურ ენებში, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.III, ქუთ., 1999; მ. მიქაუტაძე,
38

ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეების წერილობითი
ძეგლების მიხედვით, საკანდ. დისერტაცია, ქუთ., 2004, გვ. 58, 65
37.ტ. ფუტკარაძე, სონანტების ალოფონთა ასახვისათვის ასომთავრულში (სამეტყველო
კოდების შერევის ერთი ნიმუში), ქუთაისური საუბრები, V, სიმპოზიუმის მასალები, 1998;
მ. მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეების
წერილობითი ძეგლების მიხედვით, საკანდ. დისერტაცია, ქუთ., 2004, გვ. 83, 121
38.ტ. ფუტკარაძე, ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებაში ეტაპების გამოყოფის
შესახებ, ქსუ პროფ. მასწ. II სამეცნიერო კონფერენციის თეზისები, ქუთ., 1993; მ.
მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეების
წერილობითი ძეგლების მიხედვით, საკანდ. დისერტაცია, ქუთ., 2004, გვ.
39.ლ. ლომთაძე, ტ. ფუტკარაძე, ლ. ხაჭაპურიძე, ვ, E და უ ბგერათა განაწილებისათვის
ქართული ენის დიალექტებში, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.III, ქუთ., 1999; მ.
მიქაუტაძე, ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის საკითხები V-XI საუკუნეების
წერილობითი ძეგლების მიხედვით, საკანდ. დისერტაცია, ქუთ., 2004, გვ.
40.ტ. ფუტკარაძე, ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებაში ეტაპების გამოყოფის
შესახებ, ქსუ პროფ. მასწ. II სამეცნიერო კონფერენციის თეზისები, ქუთ., 1993; ლ.
ხაჭაპურიძე, საეკლესიო სტილისათვის მართლმადიდებელი მრევლის მეტყველებაში,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ. 2004, გვ.342
41.ტ. ფუტკარაძე, ქართველური, ზოგადქართველური სამწიგნობრო ენა და ქართველთა
დიალექტები (ისტორიული მიმოხილვა), ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. VI, 2002; გ.
ქამუშაძე, ტ. ფუტკარაძე, ე. ჭანტურიძე, ქართველების შესახებ ინტერნეტში არსებული
თურქულენოვანი ინფორმაციები, მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ., 2004, გვ. 227
42.ტ. ფუტკარაძე, დ. ბაკურაძე, ტოპონიმთა კლასიფიკაცია მოტივაციის მიხედვით,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. I, 1996; დ. ბაკურაძე, ეკლესიონიმები ოკრიბაში,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ. 2004, გვ.34
43.ტ.ფუტკარაძე, საქართველოს ენობრივ-ეთნიკური სიტუაციის დინამიკისათვის,
ქართველური მემკვიდრეობა, IV, ქუთ., 2000; პ.ცხადაია, სამურზაყანოს ისტორიული და
თანამედროვე ტოპონიმია, თბ., 2004, გვ.78
44.ტ. ფუტკარაძე, მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის საკითხისათვის,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. VII, ქუთ. 2003; თ. გვანცელაძე, იბერიულ-კავკასიურ
ენათა ოჯახის შემადგენლობისათვის (საკითხის დასმის წესით), ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ. 2004, გვ.68
47. ტ. ფუტკარაძე, მოტივაცია, ენობრივი აზროვნებისა და სამყაროს ხედვის ერთ-ერთი
ასპექტი, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. I, 1996; ე. დადიანი, ნ. ნაკანი, მ. ქაცარავა,
ფრაზეოლოგიური ერთეულებისათვის ქართველურ დიალექტებში, ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ. 2004, გვ.94
48. ტ. ფუტკარაძე, ბრუნება, როგორც სახელის ფორმათწარმოების ერთ-ერთი ასპექტი,
კრ., გიორგი როგავას, თბ., 1997; ე. დადიანი, ტ. ფუტკარაძე, თანდებულიან ბრუნვათა
საკითხისათვის თანამედროვე ზანურ დიალექტებში, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.
VIII, ქუთ. 2004, გვ.101
45.ტ. ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტ.
დისერტაცია, თბ., 1998; მ. მიქაუტაძე, ვ და უ გრაფემათა გამოვლენის სიხშირე და ამ
გრაფემებით გადმოცემული ბგერები V-XI სს. ძეგლებში, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.
VIII, ქუთ. 2004, გვ.153
46.ტ. ფუტკარაძე, ქართველურ ენებში ე.წ. `საფეხურებრივი უმლაუტისა" და
რელატიური ქრონოლოგიის ზოგი საკითხისათვის, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. II,
ქუთ., 1998; მ. შილაკაძე, სვანური მუსიკალური დიალექტის შესახებ, ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ. 2004, გვ. 302
47.ტ. ფუტკარაძე, ქართველები, ზოგადქართული სამწიგნობრო ენა და ქართველთა
დიალექტები, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.VI, ქუთ., 2002; მ. შილაკაძე, სვანური
39

მუსიკალური დიალექტის შესახებ, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ. 2004, გვ.
303
48.ტ. ფუტკარაძე, მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის საკითხისათვის
თანამედროვე მეცნიერებაში (ენა და კილო), ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. VII, ქუთ.,
2003; მ. შილაკაძე, სვანური მუსიკალური დიალექტის შესახებ, ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ. VIII, ქუთ. 2004, გვ.303
49.ტ. ფუტკარაძე, ქართული სალიტერატურო ენის განვითარებაში ეტაპების გამოყოფის
შესახებ, ქსუ პროფ. მასწ. II სამეცნიერო კონფერენციის თეზისები, ქუთ., 1993; ც.
ბენდელიანი, ქართველური მემკვიდრეობა, `სასწაულნი წმიდისა მთავარმოწამისა
გიორგისნი" და `ამირანდარეჯანიანი" ქართული სამწიგნობრო ენის პერიოდიზაციის
თვალსაზრისით, ტ.VII, 2003, გვ.46 (2-ჯერ), გვ.59
50.ტ. ფუტკარაძე, ქართველთა დიალექტების დაჯგუფებისათვის, არნ. ჩიქობავას
საკითხავები, XII, მასალები, თბ., 2001; თ. გვანცელაძე, ენათა გენეალოგიური
კლასიფიკაციის ძირითადი კრიტერიუმები და ქართველური ენობრივი სამყარო,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.VII, 2003, გვ. 129.
51.და
ქართველთა
დიალექტები
(ისტორიული
მიმოხილვა),
ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ. VI, ქუთ., 2002; თ. გვანცელაძე, ენათა გენეალოგიური
კლასიფიკაციის ძირითადი კრიტერიუმები და ქართველური ენობრივი სამყარო,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.VII, 2003, გვ. 129.
52.ე. დადიანი, ნ. ნაკანი, ტ. ფუტკარაძე, ~ და ი ბგერათა მიმართებისათვის
ქართველურ ენებში, მ.მიქაუტაძე, ~-ს გამოვლენის ზოგი პოზიციისათვის V-XI სს.
წერილობითი ძეგლების მონაცემთა მიხედვით, ქართველოლოგიური კრებული, II, თბ.,
2003, გვ.72
53.ტ. ფუტკარაძე, ბრუნება როგორც სახელის ფორმაწარმოების ერთ-ერთი ასპექტი,
გიორგი როგავას საიუბულეო კრებული, თბ., 1997; თ.გამყრელიძე, ზ.კიკნაძე, ი.შადური,
ნ.შენგელაია, თეორიული ენათმეცნიერების კურსი, თბ., 2003; გვ. 664
54.ტ. ფუტკარაძე, ღვთისმსახურების ენა `ყოველთა ქართველთა" ერთიანობის
განმსაზღვრელი ერთ-ერთი მთავარაი ფაქტორი (სამწიგნობრო ენისა და დიალექტთა
მიმართების საკითხისათვის), ქართველური მემკვიდრეობა, V, ქუთაისი, 2001;
T.gamyreliZe, z.kiknaZe, i.Saduri, n.Sengelaia, Teoriuli enaTmecnierebis
kursi, Tb., 2003; gv.704
55.ტ. ფუტკარაძე, ქართველურ ენებში ე.წ. `საფეხურებრივი" უმლაუტისა და
რელატიური ქრონოლოგიის ზოგი საკითხისათვის, ქართველური მემკვიდრეობა, II, ქუთ.,
1998. თ.გამყრელიძე, ზ.კიკნაძე, ი.შადური, ნ.შენგელაია, თეორიული ენათმეცნიერების
კურსი, თბ., 2003; გვ. 729
56.ტ.ფუტკარაძე, დიალექტი, უმწერლობო ენა და საერთოეროვნული სამწიგნობრო ენა,
ქუთაისური საუბრები IX, ქუთ., 2002; თ.გვანცელაძე, არის თუ არა გაგებინება ენის
დიალექტისაგან გამიჯვნის კრიტერიუმი? (პასუხად პროფ. ა.ონიანს), ენათმეცნიერების
საკითხები, #2, 2003, გვ.170
57.ტ.ფუტკარაძე, დიალექტი, უმწერლობო ენა და საერთოეროვნული სამწიგნობრო ენა,
ქუთაისური საუბრები IX, ქუთ., 2002; ა.ონიანი, ენა და დიალექტი (ქართველური
დიალექტები თუ _ ქართველური ენები?! ენათმეცნიერების საკითხები, #1, 2003, გვ.133,
135, 136, 138
58.ტ.ფუტკარაძე,მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის საკითხისათვის
თანამედროვე მეცნიერებაში (ენა და კილო), ქართველური მემკვიდრეობა, VII, ქუთ.,
2003; ა.ონიანი, ისევ ქართველური ენებისა და დიალექტების შესახებ, ენათმეცნიერების
საკითხები, #2, 2003, გვ. 181, 182
59.ტ. ფუტკარაძე, მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის პრობლემა და
ქართველთა დიალექტების დაჯგუფების საკითხი, ენათმეცნიერების საკითხები, #1,
2003; თ.გამყრელიძე, ზ.კიკნაძე, ი.შადური, ნ.შენგელაია, თეორიული ენათმეცნიერების
კურსი, თბ., 2003; გვ. 729
40

60.ტ. ფუტკარაძე, მონათესავე ენობრივ ერთეულთა კვალიფიკაციის საკითხისათვის
ტანამედროვე მეცნიერებაში (ენა და კილო), ქართველური მემკვიდრეობა, VII, ქუთ.,
2003; თ.გამყრელიძე, ზ.კიკნაძე, ი.შადური, ნ.შენგელაია, თეორიული ენათმეცნიერების
კურსი, თბ., 2003; გვ.746
61.ტ.ფუტკარაძე, ღვთისმსახურების ენა _ ყოველთა ქართველთა ერთიანობის
განმსაზღვრელი ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი (ოფიციალური ენისა და დიალექტების
მიმართების საკითხისათვის; კრებ. ივერია IV-V, პარიზი, 2000-2001, ი.ჩანტლაძე,
ქართული ენათმეცნიერება პარიზულ `ივერიაში", კავკასიის მაცნე, #5, თბ., 2002, გვ.
220, 221
62.დ. ბაკურაძე, ტ. ფუტკარაძე, ტოპონიმთა კლასიფიკაცია მოტივაციის მიხედვით,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.I, 1996; დ. შავიანიძე, ოკრიბული გვარსახელები, ქუთ.,
2002, გვ.11 (3-ჯერ), გვ.12 (2-ჯერ), გვ.13, გვ.15
63.ტ.ფუტკარაძე, ზ.კიკვიძე, ეროვნული სოციოლინგვისტური პროფილის ფორმულის
კომპონენტებისათვის, `ქუთაისური საუბრები"-IV, 1997; რ.თოფჩიშვილი, ქართველთა
ეთნიკური ისტორია და საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მხარეები, თბ.,
2002, გვ. 15
64.-კენ თანდებულის ისტორიისათვის, იკე, XXVIII, თბ., 1989, გვ. 164-171;
ჟ.ფეიქრიშვილი, ქართული ენის მორფოლოგია, ქუთაისი, 1992, გვ. 69; 2002, გვ. 63
65.ტ. ფუტკარაძე, რწმენისათვის სიკვდილი ანუ ბეთლემელი მწირის გამარჯვება, ჟურ.
განთიადი, 1995, #9-10; ც. ბენდელიანი, ილია ჭავჭავაძე და ღვთისმსახურების ენა,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.V, 2001, გვ.61
66.ტ. ფუტკარაძე, ზმნის ფორმაწარმოების მოდელირებისათვის, თბ., 1998; ე. დადიანი,
კავშირებითის ნაკვთები მეგრულში (სხვა ქართველურ ქვესისტემებთან მიმართებით),
საკანდიდატო დისერტაცია, ქუთ., 2001
67.ტ. ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტ.
დისერტაცია,
თბ.,
1998;
ც.
ბენდელიანი,
ზანიზმებისათვის
ქვემოიმერულ
დიალექტში,ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.IV, 2000, გვ.84
68.ტ.ფუტკარაძე,
საქართველოში
ენობრივ-ეთნიკური
სიტუაციის
ისტორიული
დინამიკისათვის, ქუთაისური საუბრები, VI, ქუთ., 1999; ზ.სარჯველაძე, ძველი ქართული
წერილობითი ზეგლების ცნობები დასავლურქართული ტომების შესახებ, ქართული ენის
კათედრის შრომები, #5, 2000, გვ.27
69.ტ. ფუტკარაძე, იი მეორეული კომპლექსი ქართულში და სამეტყველო კოდების
შერევის ზოგი საკითხი, 1999; ც. ბენდელიანი, ზანიზმებისათვის ქვემოიმერულ
დიალექტში, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.IV, 2000, გვ.84
70.ტ. ფუტკარაძე, E სონანტი, ვ სპირანტი თუ ვ//E სონორი? მე-17 რესპუბლიკური
დიალექტოლოგიური სესია, თელავი, 1997; ე. დადიანი, ნ. ნაკანი, ტ. ფუტკარაძე, Á და
ი ბგერათა მიმართებისათვის ქართველურ ენებში, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.III,
1999, გვ.175
71.ტ. ფუტკარაძე, ხმოვანთკომპლექსის ტრანსფორმაციისათვის ქართულში, ენათმეც.
ინსტ. 56-ე სამეც. სესია, თეზისები, თბ., 1997; ე. დადიანი, ნ. ნაკანი, ტ. ფუტკარაძე, Á
და ი ბგერათა მიმართებისათვის ქართველურ ენებში, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.III,
1999, გვ.175
72.ტ.ფუტკარაძე, ღურ-უ>ღრუ, ყურ-უ>ყრუ... ტიპის პროცესებისათვის ქართულში,
ეტომოლოგიური ძიებანი, თბ., 1991; პ.ცხადაია, ძიებანი კოლხეთის ტოპონიმიიდან, I,
თბ., 1999, გვ.87
73.ტ.ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, ავტორეფერატი
ფილ. მეცნ. სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად წარდგენილი ნაშრომისა, თბ., 1998.
ე.დადიანი, სამეტყველო კოდების შერევისათვის მეგრულში (H-ს დისტრიბუცია),
ქართველური მემკვიდრეობა, III, ქუთ., 1999, გვ.67
74.ტ. ფუტკარაძე, თანამედროვე ქართული ენის ხმოვანთა სისტემა, სადოქტ.
დისერტაცია, თბ., 1998; ლ. ლომთაძე, ტ. ფუტკარაძე, ლ. ხაჭაპურიძე, ვ, უ და უ
41

ბგერათა
განაწილებისათვის
ქართული
ენის
დიალექტებში,
ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ.III, 1999, გვ.182
75.ტ.ფუტკარაძე,
საქართველოში
ენობრივ-ეთნიკური
სიტუაციის
ისტორიული
დინამიკისათვის (წინასწარი მოხსენება), კრ. ქუთაისური საუბრები, 1999; ბ.დიასამიძე,
ქრისტიანობის ისტორიისათვის დასავლეთ საქართველოში, ბათ., 1999, გვ. 76, 77
76.ტ. ფუტკარაძე, ეთნოსის, ეთნონიმებისა და სხვა ტერმინთა შესახებ, გაზ.
ლიტერატურული საქართველო, 4-11 აპრილი, 1997; შ. აფრიდონიძე, ეთნონიმიის
სპეციფიკა და ეთნონიმთა კორექტული ხმარებისათვის, ქართველური მემკვიდრეობა,
ტ.II, 1998, გვ.27
77.ტ. ფუტკარაძე, ზ.კიკვიძე, ეროვნული სოციოლინგვისტური პროფილის ფორმულის
კომპონენტებისათვის საქართველოში, ქუთაისური საუბრები IV, სიმპოზ. მასალები, ქუთ.,
1997; რ.თოფჩიშვილი, ქართველი ერის ეთნიკური ისტორიისათვის, ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ.II, 1998, გვ.114
78.ტ. ფუტკარაძე, ენობრივი პოტენცია და რედუქციის საკითხები ქართულში,
ქართველურ ენათა სტრუქტურის საკითხები, VI, თბ., 1996; ვ. კუზიბაბაშვილი, მეშველი
ზმნის ა-ს (<არის//არს) ნაშთის საკითხი ქარტული ენის ზოგ აღმოსავლურ კილოში,
ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.II, 1998, გვ.163 (2-ჯერ)
79.ტ. ფუტკარაძე, საერთო ქართველური ა-ს ზანური რეფლექსები, იკე-ს წელიწდეული,
XVII, თბ., 1990; მ. ქურდიანი, საერთო-ქართველური ენა და მისი დიფერენციაციის
თანამიმდევრობის პრობლემა, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ.I, 1996, გვ.254
80.ტ. ფუტკარაძე, მოტივაცია, როგორც ენათა ნათესაობის ერთ-ერთი, ასპექტი,
ქუთაისური საუბრები III, სიმპოზ. მასალები, ქუთ., 1996; ნ. ნაკანი, სამკურნალო
მცენარეთა სახელწოდებისათვის ქართველურ ენებში (მრავალძარღვა), ქართველური
მემკვიდრეობა, ტ.I, 1996, გვ.193
81.ტ.ფუტკარაძე, სახელის ფორმაწარმოების თავისებურებანი ქართული ენის სამხრეთდასავლურ დიალექტებში, სადისერტაციო შრომა ფილოლოგიის მეცნიერებათა
კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად, თბ., 1986; კ.გაბუნია, ზმნისართის წარმოება და
ფუნქციები ქართველურ ენებში, თბ., 1993, გვ. 104
82.მსაზღვრელ-საზღვრულის
ბრუნებისათვის
სამხრეთ-დასავლეთ
საქართველოს
დიალექტებში (აჭარულში, გურულში, მესხურ-ჯავახურში, იმერხეულში), აჭარული
დიალექტის დარგობრივი ლექსიკა, მე-6, თბ., 1987 წ., გვ.16-27; ბ.ჯორბენაძე,
ქართული დიალექტოლოგია, თბ., 1989, გვ. 622; გამომცემლობა "მეცნიერება" და სხვ.
2007-2014 წლებში ციტირების ინდექსი გაიზარდა 500 ერთეულამდე.
XIX. პროფ. ტ. ფუტკარაძის საქმიანობა საგანმანათლებლო სფეროში:
 სამეცნიერო-საგანმანათლებლო ცენტრი - ქართველური ენა და კულტურა
(დამფუძნებელი და სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე); ამ ცენტრის ფორმატით 20002012 წლებში პროფ. ტ.ფუტკარაძის მიერ მომზადდა და დასავლეთ საქართველოს
(სამეგრელო, იმერეთი, აჭარა...) სკოლების მასწავლებელთათვის ჩატარდა სემინარები
და ტრეინინგები საშუალო და უმაღლესი სკოლების მასწავლებლებისათვის შემდეგი
თემების მიხედვით:
_ ენისა და დიალექტის გამიჯვნის პრობლემა და ეროვნულობის საკითხი;
_ დიდი კოლხური ცივილიზაცია (საზღვრები, ენა , დედაქალაქი);
_ ბაბილონის გოდოლი – ენების აღრევის ფილოსოფიური არსი და ქართველთა
ბიბლიური წინაპრები;
_ ქრისტიანობის არსი; ქრისტიანობის გავრცელება საქართველოში;
_ იოვანე ლაზი და პეტრე იბერი;
_ ქართული სამწიგნობრო ენის ისტორია: ფუძე დიალექტის საკითხი, პერიოდიზაცია,
42

ქართველურ დიალექტებთან მიმართება;
_ ცდუნება - ზოგადსაკაცობრიო პრობლემა და ილიას “განდეგილი”;
_ ქართველთა ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი ცნობიერების ისტორიული საფუძვლები და
თანამედროვე იმპერიების იდეოლოგიური დივერსიები...
• საქართველოს სკოლების სამეურვეო საბჭოების ასოციაცია (დამფუძნებელი და
სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე); ამ ორგანიზაციის ფორმატით განხორციელდა
რამდენიმე პროექტი:
_ "სოციალური ინტეგრაციის ცენტრი მესხი რეპატრიანტებისათვის" (2005-2006;
დაფინანსდა საქართველოშიო ევროკომისიის წარმომადგენლობის მიერ); პარტნიორი
ორგანიზაცია "ტოლერანტი. პროექტის ფარგლებში პროფ. ტარიელ ფუტკარაძის მიერ
იანეთის მესხთა დასახლებაში მოსახლეობისთვის ჩატარდა სემინარები/ტრეინინგები
შემდეგი თემების მიხედვით:
- ძველი წინა აზია და მუშქების ქვეყანა; მუშქები, მოსხები, მესხები;
- სრულიად ქართლი ძვ.წ. II ათასწლეულის შუა პერიოდიდან I ათასწლეუ-ლის შუა
პერიოდამდე;
- ქართველური ტომები წელთაღრიცხვათა მიჯნაზე;
- ისტორიული მესხეთი და სრულიად ქართლის აღორძინება ახ.წ. VIII საუკუნიდან;
- ენობრივი სიტუაცია ძვ.წ. III-II ათასწლეულების ანატოლია-კავკასიაში და
საერთოქართველური ენა;
- ქართველთა სამწიგნობრო ენის ისტორიის საკითხები: ქართველური სამწიგნობრო
ენის საყრდები ენობრივი სისტემა;
- ქართველთა სამწიგნობრო ენის ისტორიის საკითხები: ქართული დამწერლობის
ისტორია;
- ქართველთა თანამედროვე დიალექტები;
- მესხეთის ტრაგედია: საქართველო - ოსმალეთის, რუსეთისა და სპარსეთის
დაპირისპირების ასპარეზი XVI-XX საუკუნეებში; მუჰაჯირობა და სომეხთა ჩამოსახლება;
- მესხეთის დარბევა 1918-21 წლებში;
- სამცხე-ჯავახეთის მოსახლეობის დეპორტაცია რუსეთის კომუნისტური იმ-პერიის მიერ
1944 წელს და ზემო იმერელთა ჩამოსახლება...
_ 2005 წლის მარტში "საქართველოს სამეურვეო საბჭოების ასოციაციამ"
მონაწილეობა მიიღო ”მერსი ქორის” პროექტში: "გაუმჯობესებული სკოლა";
"საქართველოს სამეურვეო საბჭოების ასოციაციიამ" ამ პროექტის ფარგლებში ჩაატარა
ტრეინინგები თემაზე: "სკოლების სამეურვეო საბჭოების მართვა"; ტრეინინგი
ჩაუტარდათ რუსთავის, გარდაბნისა და მარნეულის 41 სკოლის 82 წარმომადგენლს (1
მშობელი, 1 პედაგოგი); ტრეინინგის თემები (მასალები მომზადდა ტ.ფუტკარაძისა და
ხ.ჯავახაძის მიერ):
 ამერიკის სკოლის საბჭოს წევრთა მუშაობის წარმატებული მაგალითები;
 სამეურვეო საბჭოს წევრის პრაქტიკული საქმინობა;
 სამეურვეო საბჭოს საქმიანობის დაგეგმვისა მუდმივი განვითარება;
 სკოლის მართვაში საზოგადოების (თემის) აქტიური ჩართვა;
 სამეურვეო საბჭოს წევრთა ლიდერობა და გუნდური მუშაობის პრინციპე-ბი;
 სამეურვეო საბჭოს ანგარიშგება, მონიტორინგი, თვითშეფასება;
 ფონდების/დონორის მოძიება;
_ საქართველოს განათლების სამინისტროს, ფონდ "ჰორიზონტისა" და "მერსი
ქორის" ერთობლივი პროექტი "სამეურვეო საბჭოს პროგრამა" (პროფ. ტარიელ
ფუტკარაძე იყო პროგრამის მრჩეველთა კოლეგიის თავმჯდომარე); 2003 წელს
43

საპილოტე სკოლებში პროფ. ტ. ფუტკარაძის მონაწილეობით ჩატარდა ტრეინინგები
სამეურვეო საბჭოების ინსტიტუტის შესახებ (სტრუქტურა, მიზნები, არჩევნები...); ჩვენს
მიერ მომზადდა თემები:
o სამეურვეო საბჭოს წევრთა ეთიკის ნორმები;
o სკოლის მართვის რგოლებთან შეთანხმებული საქმიანობა;
o წარმატებული სამეურვეო საბჭოს წევრის თვისებები;
o სამეურვეო საბჭოს ძლიერი და სუსტი მხარეების, მოსალოდნელი საფრთხისა და
შესაძლებლობების ანალიზი;
o სამეურვეო საბჭოს წევრთა შეხვედრების მომზადება (განცხადებისა და
დღის
წესრიგის მომზადება, ოქმის წარმოება);
o თემის რესურსების ანალიზი (ადამიანური და პროფესიონალური რესურსების
მონაცემთა ბაზის შედგენა);
o თემში არსებული ადგილობრივი მომსახურების სახეების ანალიზი;
o სკოლის/თემის პრობლემებისა და საჭიროებების ანალიზი;
o პროფესიული უნარ-ჩვევების განვითარება;
o ლიდერთა და სხვა პერსონაჟთა კომპეტენციების განსაზღვრა;
o მონაცემთა ბაზის შემუშავება;
o სკოლაში კონფლიქტების წარმოშობა და დარეგულირება.
o
_ "საქართველოს სამეურვეო საბჭოების ასოციაციის" მიერ 2003 წელს აგრეთვე მომზადდა სამეურვეო საბჭოს წევრთა არჩევნების სახელმძღვანელო, რომელიც საქართველოს 500-მდე სკოლას დაურიგდა. მასში წარმოდგენილი არჩევნების პროცედურები შესაძლებელს ხდიდა სკოლის სამეურვეო საბჭოს წევრთა არჩევნების ობიექტურად,
გამჭვირვალედ და თანამონაწილეობის პრინციპების დაცვით წარმართვას (მაგ.:
არჩევნებამდე თემის საინფორმაციო შეხვედრის ჩატარება, ბიულეტინის ნიმუშის
შემუშავება, ხმების დათვლის პროცედურის გამარტივება და სხვ.). ბროშურის შედგენაში
მონაწილეობდნენ ხათუნა ჯავახაძე, მერი ელენ ჩათვინი (რომელიც იმ პერიოდისათვის
იყო ფონდი ”ჰორიზონტის” სოციალური პოლიტიკის მრჩეველი და პროექტ ”სამეურვეო
საბჭოს პროგრამის” კონსულტანტი) და პროფესორი ტარიელ ფუტკარაძე (პროექტის
მრჩეველთა კოლეგიის თავმჯდომარე).
• საქართველოს საპატრიარქოსთან არსებული სამეცნიერო საგანმანათლებლო
ცენტრი "ქალდეა" (ცენრტის ერთ-ერთი დამფუძნებელი სამეცნიერო საბჭოს წევრი);
ცენტრის
ფორატით
პროფ.
ტ.ფუტკარაძის
ხელმძღვანელობით
მომზადდა
საგანმანათლებლო პროექტი "ქართველური ენა და კულტურა", რომლის საფუძველზე
2004-2005 წლებში საპატრიარქოს რადიო "ივერიის" პირდაპირი ეთერით ყოველ
სამუშაო დღეს გადაიცემოდა დიალოგები თვალსაჩინო ქართველოლოგებთან და
კავკასიოლეგებთან (ერთი ყოველკვირეული გადაცემის ავტორი დაწამყვანი იყო
ტ.ფუტკარაძე).
 საქართველოს საპატრიარქოსთან არსებული ~საქართველოს საეკლესიო ენის
ცენტრის" სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე; ცენტრის ძირითადი მიზანია
ქართველთა ენობრივი და ეთნო-კულტურული ისტორიის შესახებ არსებული ობიექტური
ცოდნის პოპულარიზება საქართველოსა და საზღვარგარეთ.
 იბერიულ-კავკასიური სამეცნიერო ცენტრი (ერთ-ერთი დამფუძნებელი და
სამეცნიერო საბჭოს წევრი); ცენტრთან დაარსებულია სამეცნირო გამოცემების სერია:
"კავკასიოლოგიური სერია" (გამოიცა 9 მონოგრაფია).

44

მომზადებული აქვს ტრეინინგების ციკლი: "მაინც ვინ ვარ მე", რომელიც მოიცავს
12 თემას (36 საათი).
დოკუმენტური ფილმები:
1. მუჰაჯირი ქართველების შესახებ:
- ამასია /სატელევიზიო ფილმის სცენარის ავტორი და პროექტის მენეჯერი; TV რიონის
ფილმები: http://video.rionitv.com/category.php?cat=1.
- დუზჯე /სატელევიზიო ფილმის სცენარის ავტორი და პროექტის მენეჯერი; TV რიონის
ფილმები: http://video.rionitv.com/category.php?cat=1.
- სტამბოლი I /სატელევიზიო ფილმის სცენარის ავტორი და პროექტის მენეჯერი; TV
რიონის ფილმები: http://video.rionitv.com/category.php?cat=1.
- სტამბოლი II /სატელევიზიო ფილმის სცენარის ავტორი და პროექტის მენეჯერი; TV
რიონის ფილმები: http://video.rionitv.com/category.php?cat=1.
- ამასია /სატელევიზიო ფილმის სცენარის ავტორი და პროექტის მენეჯერი; TV რიონის
ფილმები: http://video.rionitv.com/category.php?cat=1.
- ამასია /სატელევიზიო ფილმის სცენარის ავტორი და პროექტის მენეჯერი; TV რიონის
ფილმები: http://video.rionitv.com/category.php?cat=1.
- ამასია /სატელევიზიო ფილმის სცენარის ავტორი და პროექტის მენეჯერი; TV რიონის
ფილმები: http://video.rionitv.com/category.php?cat=1.
2. დოკულენტური ფილმები ეკომიგრანტების შესახებ:
- მუხროვანი - TV "ერთსულოვნების" დოკუმენტური ფილმი /იდეის ავტორი და
სამეცნიერო ხელმძღვანელი/;
- ვაზიანი-კრწანისი - TV "აჭარის" დოკუმენტური ფილმი /იდეის ავტორი და სამეცნიერო
ხელმძღვანელი/;
- სამთაწყარო-ფიროსმანი - TV "აჭარის" დოკუმენტური ფილმი /იდეის ავტორი და
სამეცნიერო ხელმძღვანელი/;
- პატარძლეული-ნინოწმინდა - TV "აჭარის" დოკუმენტური ფილმი /იდეის ავტორი და
სამეცნიერო ხელმძღვანელი/;
- შავშვები-მთისუბანი - TV "აჭარის" დოკუმენტური ფილმი /იდეის ავტორი და
სამეცნიერო ხელმძღვანელი/...

45