You are on page 1of 3

Ben Hasan'n Kulaym

Prof.Dr. Arif SARSILMAZ / Biyoloji - Eyll 2000


Geen sayda, bandaki en mhim organlardan biri olan komum gz, kendinden bahsedip, ne kadar
mucizev bir yaratlla sana hediye olarak takldn ve dnyan aydnlattn anlatrken, biraz gpta biraz
da kskanlk gibi bir hisle "benim ne zaman kendimi ve dolaysyla Rabbime tercman oluumu anlatmama
sra gelecek" diyerek sabrszlanyordum. Niin mi sabrszlanyordum? nk yllardr sadece bann iki
yanndaki iki et paras olarak grp hi umursamadn, harikulade bir mimariye sahip olan kepe
eklindeki ses alclarm bata olmak zere, btn paralarm hep birlikte, bizi bu kadar uyumlu bir ekilde
bir araya getireni, ve senin kinatta yaratlm seslerin sadece bir ksmndan istifade edebilmen ve ruh
dnyana yeni menfezler aman iin alan, zerimizdeki harika sanatlar gstererek onlar sana hediye
edeni, btn leme iln etmek iin sabrszlanyordum. Hem ben de gz kadar sanatl ve hassas bir ekilde
yaratldm hlde gzden niye geri kalaym ki?
Bensiz Dnya Sessiz Dnya
Her sanatkr sanatn sergileyerek takdirkr nazarlara arzetmek ister. Atomlardan yldz sistemlerine kadar
kinatn her yerinde sanatnn btn inceliklerini uurlu bir varlk olan sana gsterirken, bu sanatlarn en
hrikalarn ve muhteemlerini de yine senin kendi vcuduna takm ve kolayca grp anlayabilmen iin
ayrca sana akl ve ilim de vermi. lim ile varln hikmetleri ve eitli vasflar hakknda deerlendirmeler
yapabilirsin. Ancak eya hakknda bilgi sahibi olup bunu hikmete evirebilmen ve marifet ufkunu
yakalayabilmen iin, senin dndaki dnyada varolan eyaya ait hususiyetleri be duyunun szgecinden
geirmen gerek.
Eer k, aydnlk ve renkler hakknda bilgi sahibi olamazsan mevcudat hakkndaki madd ilimlerde eksik
kalrsn. Ayn ekilde eer beni de Rabbim senin kafatasnn iine yerletirmeseydi, kinattaki ilh
musikinin birer notas olan kularn sesini, aalarn hrtsn, sularn rltsn, rzgrn uultusunu
duyamaz ve bu hususlardaki bilgin eksik kalrd. Halbuki herey kendi lisnyla Rabbimizi tantmak iin
konuuyor. In dalga boylaryla konuulanlar gz ile idrk ediyorsun. Molekllerin titreimleri ile ortaya
kan ve ses ad verilen farkl dalga boylarn da benim ile idrak ediyorsun.
Benim idrk snrlarma giren sesin dalga boyu 20 ile 20.000 Hertz arasnda deiir. Bu snrlarn dnda
kalan daha dk ve daha yksek frekansl sesleri hissetmekten cizim. Fakat bu acziyet biraz szn gelii
oldu. Zira aslnda bu hem senin, hem de benim iin bir rahmettir. Eer btn mevcudatn yaratcs olan
Rabbimiz beni bu ekilde, belli bir kapasitede yaratmasayd da, ok daha geni bir iitme tayfnda i
grebilecek yapda yaratsayd, yerde yryen karncann ayak sesinden, yumurtlayan bir bcein
inlemesinden, bir ar kovanndaki vzltdan, gkte uan kularn kanat sesinden rahatsz olacak, beynindeki
dayanlmaz aclara katlanmak zorunda kalabilecektin. Bu dnyada iini grebilecek kadar bir hassasiyete
sahip oluum bu yzden senin iin rahmettir. Zaten benim yaratcm herkese vereceini en uygun ekilde ve
en ideal llerde verir, abes i yapmaz. Sakn ola ki, yarasann kulann hassasiyetine zenme. Senin iin
en uygun olan benim.
Benim sadece dtan grnen ksmma bakp da aldanma. Bazen utandn zaman kzaran, bazen de seni ikaz
iin babann veya hocann hafife tutup da ektii kepe ksmm bann ekline ve sesleri alma konumuna
en uygun yere yerletirilmitir. Kulak kepesi dediiniz bu ksm(A), elstik kkrdak olduundan ok
esnektir ve zerime yattn zaman krlmaz. zerimdeki kvrmlar ve sesin giri deliindeki kllar da
sebepsiz deildir. Sesin geli ynne ve iddetine gre sesi en iyi ekilde orta kulak blgeme ynlendirecek
uygun bir sertlie sahip olan kepemin kkrdaklarnn zel biimi, her ahsa ait genetik koda gre
verildiinden, kimseninki bir bakasnnkine benzemez. Giriteki kllar da bcek, toz gibi yabanc cisimlerin
iime girmesine mani olmak iindir. Dardaki bu kepe ksmm orta ksmma balayan d kulak
yolum(B), olduka geni olsa da salglanan mumsu ve yal salg (kulak kiri) bazen ar miktarda ylp
birikirse meydana gelen tkanklk sebebiyle geici bir iitme kaybna urayabilirim.
Kepe ve d kulak yolumdan sonra gelen orta kulak blgem kulak zar (tympanum)(C) ile balar. Bu ince
zarma yapk olarak sra ile yerletirilmi eki(D), rs(E) ve zengi(F) (malleus, incus ve stapes)

kemikiklerim bulunur. Bu kck kemiklerim birbirlerine 105 derecelik bir a ile hassas bir ekilde
eklemlenmi olup, zarmdan gelen en kk bir ses titreimini bile bir kaldra gibi bytp
kuvvetlendirerek i kulaa iletir. Orta kulak boluum staki borusu(G), denilen ok ince bir kanal ile yutak
boluuna alr. ok kuvvetli gelen seslerin benim zarm patlatmamasn istiyorsan herhangi bir patlama
veya kuvvetli ses srasnda azn aman tavsiye ederim. Bylece azndan giren ses dalgas ile benim
iimden geen ses dalgas birbirini dengeler ve zarm patlatmam olur.
Orta blgemden sonra gelen i kulak ksmm ise en hayat, hassas ve nazik olan yer olduu iin tamamen
kafatasnn kemikleri tarafndan sarlp korunmu bir hldedir. Tam bir sanat ve teknoloji harikas olan i
kulak blgem, akak kemiinin iindeki ok kk ve dar bir sahaya yerletirilmi iki sper alc organ
birarada bulundurur. Evet, ayr iler yapan iki organck bir araya yerletirilmitir. Bunlardan birisi sesleri
alan salyangoz blgesi (cochlea)(H), dieri ise sana emanet edilmi vcudunu saa sola arpmaman ve
ayakta salam durup her trl hareketi dmeden yapabilmeni temin eden denge organ olan yarm daire
kanallar (canalis semicircularis)(I), kesecik(J) (sacculus) ve krback(K) (utriculus)'tr.
Bu yaplarn hepsi bir btn hlinde ok sanatl ekilde sanki mermerden oyulmu veya tek para metalden
dklm gibi kemikten yaplmtr. Salyangoz kanalmn iinde, boydan boya uzanarak onu enlemesine
olarak ikiye ayran bir kemik blme bulunur. stteki boluk, orta kulak ve i kula birbirinden ayran oval
pencereye, alttaki ise yuvarlak pencereye balanr. Btn i kulamn iini dolduran svnn zarlarla kemik
arasnda kalan blmne perilenf, zarlarn iindeki ksmna ise endolenf adn veriyorsunuz.
Salyangoz kanalmn taban ksmn deyen zarn(L) zerinde ok kk zel bir organ bulunur. Corti
organ ismi verdiiniz bu ksm ses dalgalarna kar hassas alc duyu hcreleri (reseptrler)(M) ve bunlara
desteklik yapan hcreler bulunur. Corti organndaki hcrelerin ykseklii yer yer farkl olduundan
salyangozumun farkl blgeleri deiik dalga boyundaki seslere kar hassastr.
Orta kulak blgemdeki eki, rs ve zengi kemiklerinden geen ses dalgas nce oval pencereden
salyangozumun iindeki perilenf svsn, daha sonra da salyangozumun tavann tekil eden reissner
zarn(N) titretirerek endolenfte dalgalanmaya sebep olur. Dalgalanma hareketi bu zar boyunca ilerleyerek
corti organna ular. Bu organcmn sese kar hassas olan zel alc hcrelerinin ular ok kk
tycklerle (cilia) denmitir. Gelen ses dalgasyla bu tycklerde eilme ve bklmeler olur. te burada
ok nemli bir hdise vuku bulur: Ses dalgalarnn hasl ettii titreimden kaynaklanan mekanik enerji bu
hcreler tarafndan elektrik enerjisine evrilir! Bu elektrik uyarlar, beyninden gelen iitme siniri (nervus
cochlearis) yoluyla beyne iletilir ve bu durum ses olarak idrak edilir. Ayn ses dalgalar yoluna devam ederek
tekrar perilenfe girer ve orta kulakla i kulak arasndaki dier blme olan yuvarlak pencerenin da doru
bombelemesine sebep olur. Bylece perilenfteki ses titreimleri azaltlm ve gcn kaybetmi olur.
Tabi ki bu benim anlattm iitme hdisesinin hz benim zarmda ve kemikiklerimde ses hzna bal
olarak iletilirken, iitme sinirinden beyne, elektrik akm eklinde ok daha hzl iletilir, beyinde
deerlendirilir ve annda da bu sese kar bir cevap verilir. Saniyenin kesirlerinde bu iler aksamadan
yrtlrken sen farknda bile deilsin. Sadece herhangi bir sesi duyduunu sylyorsun. Ama iitmenin
nasl ortaya ktn hi aklna getirmi miydin? Senin ihtiyacna gre iitme organ olarak Rabbim beni
yaratmasayd, kinattaki sesler ve musiki hakknda hibir malmatn olmayacakt!
Hasan bir dn bakalm! Senin ihtiyacn bilip, ona gre her trl cihazla donatan Rabbim olmasayd, kafa
kemiklerinin iinde kendi kendine bir kulak geliebilir miydi? Yahut tesadfen baz biyolojik mekanizmalar
ard ardna hep isabetli olarak cereyan ederek ortada bir pln ve proje yokken benim gibi mkemmel bir
cihaz btn mtemilatyla sahneye kabilir miydi? Akll ve dnen herkes gibi sen de, benim bu ekilde
olamayacam ve ancak Rabbimizin yaratabileceini anlyorsun, deil mi?
Bir Maharetim de Dengen Hususunda
imdiye kadar anlattklarm sadece iitme ile ilgili olan vazifemdi. Biraz da denge ile alkal faaliyetimden
bahsedeyim ki ne kadar mucizev olduumu daha iyi anlayabilesin. Sen hi ip zerinde yryen bir cambaz
veya daa trmanan bir dac grdn m? Daha kolay hatrlayabilecein bir misl olarak da, kendi

bisikletine binerken dmemek iin yaptn hareketleri hayalinde canlandrabilirsin. En kk bir hatada
cambaz ipten der, dac bir uuruma yuvarlanabilir, sen de bisikletinden dersin. Denge ile ilgili btn bu
hareketleri sen gayri ihtiyr olarak (refleksle) yaparken benim iimde ne frtnalar kopuyor hi dndn
m? Bir saniye bile ara vermeden her ynden devaml gelen kark hareketlere kar senin her an dengeni
bozmadan kalabilmen iin, benim iime yle hassas alclar yerletirilmi ki, bu alclar en kk bir
kprdanmanda bile hemen durum deiikliini farkederler ve omurilik ile beynine yeni durumun hakknda
bilgi gndererek vcudunu yeni durumuna gre ayarlama sinyali verirler.
Kck bir i kulakta hem iitme hem de denge ayn anda nasl yrtlyor, diyebilirsin. te benim
Rabbim yle bir Allah'tr ki, mikroskobik llerde husus yaratt hcreleri darack bir yere sktrr ve en
hassas ileri bu ciz hcreler vastasyla yrtr.
Denge hissini nasl alrsn ve uygun cevap refleksini nasl verirsin? Bu sorunun cevab iin az nce yukarda
szn ettiim anatomik yaplara biraz daha dikkat etmen gerekecek. Yarm daire kanallarmn dip
ksmnda, krback ve kesecie alan ampul gibi hafif ikinlikler bulunur. adet yarm daire kanalmn
herbiri birbirine 90 derecelik dik a yapacak ekilde fezadaki boyuta gre yerletirilmitir. Yarm daire
kanallarmn iinde az miktarda, ampullerin iinde ise youn olarak bulunan tyl (silli) alclarm her trl
harekete bal olarak eilip bklecek elstikiyette ve ok hassas ekilde yerletirilmitir. Kesecik ve
krbackta bulunan denge alclarmn zeri ince bir zarla rtl olup iinde jelatinimsi koyulukta bir sv ve
kireta paracklar bulunur (cupula terminalis). Yarm daire kanallarmn iinde bulunan endolenf svs,
younluuna bal olarak senin bann ve vcudunun hareket ettii istikametin aksine olarak hareket eder.
Tpk hzla giden bir vasta iindeki yolcularn hza ve yne bal olarak savrulmas gibi endolenfin de
hareketi ve hz, vcudunun umum hareketinden farkllk gsterir. Mesel, araba saa dnerken yolcularn
dn ivmesi ile sola savrulmas veya hzla giden bir vastann ani fren yapmasyla yolcularn ne doru
frlamas gibi hareket hzna, ivmeye veya momentuma bal olan her trl deiiklik yarm daire
kanallarmdaki svnn hareket etmesine sebep olur. Endolenf svsnn hareketi ile kanalcklarn iindeki
kiretal jelatinimsi kitlenin yeri deiir ve temas ettii alclarmdaki hcrelerin zerindeki tyckler
bklr. Ban her hareketi, farkl farkl yerlerdeki hcreleri uyararak denge siniri (nervus vestibularis)
vastasyla her an meydana gelen denge deiikliklerinden sinir sistemini haberdar eder.
Bu Faaliyetler kr ve Tefekkr ster
Hayatn boyunca yaptn btn hareketleri bir dnsen; yaptn hibir hareketi karmadan vcut
dengenin korumas iin senin hizmetinde olan denge cihazmn ve yine bir mr boyu dnyadaki mevcut
binbir eit sesi idrk etmeni salayan iitme cihazmn (corti organ) hi yorulmadan, bkmadan,
usanmadan, ikyet etmeden vazifelerini yaptklarn farkedersin. Ve senden bu iler iin hibir cret de
istemiyoruz. Zaten bizi senin kafatasna yerletirip beynindeki ilgili merkezle balantsn kuran Rabbimiz
seni yaratrken de hibir cret istememiti. Sadece bu nimetleri dnp, tefekkr edip kretmeni istiyor.
kretmen ve tefekkr etmen iin hastanelerde ok eitli ibret tablolar bulabilirsin. Bilhassa ocuklarda sk
rastlanan orta kulak iltihab (otitis media), zengi kemiinin taban parasnn oval pencereye yapp sesleri
iyi iletememesinden doan otoskleroz, iitme sinirinin harabiyetine bal olarak doutan veya sonradan
ortaya kan sarlklar gibi hastalklar grnce iitme ve ayakta dengede durma gibi nimetlerin
bykln daha iyi anlayacaksn. Attn her admda, yatarken, kalkarken; iittiin her ku cvltsnda,
tatl bir melodide, annenin-babann sesini duyduunda bu seslerin mnsn senin beynine nakeden,
Rabbimin bykln ve merhametini daha iyi anlayacaksn.
Hasan! imdiye kadar beni hep bakalarn dinlerken kullanyordun, bugn ise ben kendimi sana anlattm ve
beni benden dinledin. zerimde tadm gzellikler ve inceliklerle dolu sanatl anatomik yapmn ancak %
1'ini belki ana hatlaryla anlatabildim. Gelien tbb ve biyolojik ilimlerin ortaya koyduu btn incelikleri
her trl hikmetleriyle birlikte anlatmaya kalksam, elindeki bu derginin sayfalar yetmez. Zaten o kadar
geni bilgiye de ihtiyacn yok. Mhim olan dikkatini zerime ekerek seni Rabbimize biraz daha
yaklatrmakt. nallah faydal olmutur. Bundan sonra zaman zaman nlayarak seni gafletten korumak iin
kendimi hatrlatacam, haberin olsun.