You are on page 1of 52

ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ - ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΤΥΠΟ

΄ θα φτιαξετε
Πώς
ένα ροµποτ Τζενταϊ

DVD

ΜΕ ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΟΥ
DISCOVERY WORLD

τευχος 118 - 9 φεβρουαριου 2013

προσεγγίζοντας τα αινίγµατα του κοσµου µας

σολοµωνικη
το πιο σκοτεινο
βιβλιο
ο µαρτυρας
της επιστηµης
Tζ. µπρουνο
και η µαγικη
του kοσµολογια
οι µαϊστρες
µαγισσες
της β. ελλαδας

ΜΑΓΕΙΑ
ΚΑΙ ΞΟΡΚΙΑ
ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ∆Α

φαινοµενα

#

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ  25 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Μυστήρια
EDITO

Η µαγεία στις
πρωτόγονες κοινωνίες
Στις πρώτες ανθρώπινες κοινωνίες, κατά τη Λίθινη Εποχή, η επιβίωση ήταν εξαιρετικά δύσκολη
υπόθεση και ήταν συνδεδεµένη µε τις ικανότητες στο κυνήγι και στο ψάρεµα από τα οποία
διασφαλιζόταν η διατροφή. Για να επιτευχθεί ο συγκεκριµένος ζωτικής σηµασίας στόχος σε
αυτές τις πρώιµες κοινωνικές οµάδες, υπήρχε ένας σαφής καταµερισµός εργασιών. Οι άνδρες
κυνηγούσαν και ψάρευαν και οι γυναίκες συγκέντρωναν τα τρόφιµα, τα επεξεργάζονταν και
φρόντιζαν τα παιδιά. Ενας αρσενικός «κερασφόρος θεός» που είχε εξουσία στα ζώα προστάτευε
τους άνδρες, ενώ η µεγάλη µητέρα θεά, που εξουσίαζε τη γονιµότητα και τα φαρµακευτικά φυτά,
προστάτευε τις γυναίκες.
Του Απόστολου Χρ. Αντωνάκη | aantonakis@e-typos.com

Οι µεταφυσικού

«Αλλά µε τις ξόβεργες µπορεί
να πιάνεις πουλιά, δεν πιάνεις
ποτέ το κελαηδητό τους.
Χρειάζεται η άλλη βέργα της
µαγείας και ποιος µπορεί
να την κατασκευάσει
αν δεν του ’χει από
µιας αρχής δοθεί;»
Οδυσσέας Ελύτης

χαρακτήρα τελετουργίες που αναπτύχθηκαν
στις πρώτες ανθρώπινες κοινωνίες
αποσκοπούσαν στην επίκληση βοήθειας στις θείες δυνάµεις, από τις οποίες οι αρχέγονοι άνθρωποι πίστευαν ότι
ήταν εξαρτηµένη η καθηµερινή επιβίωσή τους. Η επικοινωνία µε τους θεούς ήταν εφικτή µέσω των εκπροσώπων
τους κι αυτόν το ρόλο αναλάµβαναν ένας ιερέας και µια ιέρεια, οι οποίοι και ήταν υπεύθυνοι για τις θρησκευτικές
τελετές. Οι συγκεκριµένες πρωτόγονες ιεροπραξίες φαίνεται ότι αποσκοπούσαν στο να εξευµενίσουν τους θεούς
για να δώσουν τη βοήθειά τους προς τους ανθρώπους.
Σταδιακά αναπτύχθηκε µια βαθύτερη αποκρυφιστική πεποίθηση για τη µετά το θάνατο ζωή και τη µετενσάρκωση.
Τότε, στον αρχέγονο «κερασφόρο θεό» -που αποτελούσε προσωποποίηση των αρσενικών ζώων που έφεραν
κέρατα- δόθηκε και το χαρακτηριστικό του θεού του θανάτου. Στη γυναικεία θεότητα προστέθηκε η σχέση µε τη
Σελήνη και τους κύκλους της και σύντοµα αποτέλεσε τη νύµφη που ενώθηκε σε ένα ιερό γάµο µε τον κερασφόρο
θεό για να τελούνται ταυτόχρονα και προς τους δύο οι εορτές τις γονιµότητας. Οσο κι αν φαίνεται παράξενο, αυτός
ο πρωτόγονος αλληγορικός µύθος παρέµεινε αναλλοίωτος µέχρι τους µεταγενέστερους ιστορικούς χρόνους και
ως µνήµη διατηρείται µέχρι τις µέρες µας µε µια απλουστευµένη επεξήγηση. Ο αρσενικός θεός αντιπροσώπευε το
θάνατο και η θεά τη ζωή. Η ζωή και ο θάνατος είναι ένας συνεχής κύκλος, ο οποίος περιλαµβάνει τρεις µεγάλες
έννοιες: Αγάπη, Θάνατο και Αναγέννηση. Η µαγεία ήλεγχε ώστε αυτός ο κύκλος να παραµένει αδιατάρακτος. Για να
εκπληρωθεί η αγάπη πρέπει πρώτα να γεννηθεί µέσα από κάποιον που θα έρθει στη ζωή. Αυτός πρέπει στη συνέχεια
να ενωθεί µε ένα αγαπηµένο πρόσωπο. Επειτα πεθαίνουν και µετενσαρκώνονται για να διατηρηθεί ο κύκλος κι αυτό
θα επαναληφθεί όσες φορές απαιτηθεί.
Κατά τη διάρκεια της Λίθινης Εποχής, οι άνθρωποι των φυλών πίστευαν ότι η µετενσάρκωση συνέβαινε µόνο στις
ίδιες οµάδες των ανθρώπων που συγκροτούσαν τη φυλή. Κάτι το οποίο στη συνέχεια δεν αποδέχθηκε η µαγεία.
Από αυτή τη βαθιά πίστη αναδύονται µε την πάροδο του χρόνου όλοι οι θεοί και οι δαίµονες, οι οποίοι εκφράζουν
τη στενή σχέση του ανθρώπου µε τη Φύση. Κι αυτό συνέβη τότε, σε εκείνη τη µακρινή ξεχασµένη εποχή, επειδή οι
άνθρωποι είχαν ένα διαφορετικό τρόπο σκέψης από εµάς, βλέποντας µια µηδαµινή διαφορά µεταξύ του πραγµατικού
κόσµου και εκείνου της φαντασίας.

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ

φαινοµενα

4

ΠΕριεχ
05

04

03

Γράµµα
του εκδότη περιεχοµενα

11
11

παραδοσεις

παραδοσεις

27

13
µαγεια

21

20

07

παραδοσεις

28

14
µαγεια

17

µαγεια

παραδοσεις

retro
corner

retro
corner

εικονες

32

33

34

αγνωστη
ιστορια

αγνωστη
ιστορια

αγνωστη
ιστορια

αγνωστη
ιστορια

αγνωστη
ιστορια

36

37

38

39

40

41

µια ελλαδα
θρυλοι

43
εικονες

µαγικα
βιβλια

µαγικα
βιβλια

44

45

οι δικηγοροι
του διαβολου

οι δικηγοροι
του διαβολου

µαγικα
βιβλια

µαγικα
βιβλια

46

47
F...for
fantasy

µαγεια

µαγικα
βιβλια

48

παραξενος
ταξιδιωτης

παραδοσεις

26

εικονες

35

18

µαγεια

25

31

30

10

16

24

23

παραδοσεις

29

15
µαγεια

22

09

08

δουρειος
ιπποσ Kosmo news Kosmo news Kosmo news

data files

προσωπα

12

Kosmo news

19

06

µενα

βιβλιοθηκη

αγνωστη
ιστορια

Mηχανη
του χρονου

42
οναρ

49

εικονες

50

βιβλιοθηκη επικοινωνια

Μονιµεσ στηλεσ Θεµατα
5 ΠΡΟΣΩΠΑ
6 DATA FILES
7 ∆ΟΥΡΕΙΟΣ ΙΠΠΟΣ
811 KOSΜΟ NEWS
2627 EIKONEΣ
34 MHXANH TOY XΡONOY
35 ΜΙΑ ΕΛΛΑ∆Α ΘΡΥΛΟΙ
41 ΟΝΑΡ
4243 EIKONEΣ
4445 OI ∆ΙΚΗΓΟΡΟΙ ΤΟΥ ∆ΙΑΒΟΛΟΥ
46 F... FOR FANTASY
47 ΠΑΡΑΞΕΝΟΣ ΤΑΞΙ∆ΙΩΤΗΣ
4849 ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
50 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΜΑΓΕΙΑ 1217
ΞΟΡΚΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΛΗΣΕΙΣ
ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑ∆ΟΣΗ
ΠΑΡΑ∆ΟΣΕΙΣ 1823
ΟΙ ΓΥΜΝΕΣ ΜΑΪΣΤΡΕΣ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑ∆ΑΣ
RETRO CORNER 2425
Η ΒΑΣΚΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΥΤΗΣ
ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ 2833
TΖΟΡΝΤΑΝΟ MΠΡΟΥΝΟ: O ΜΑΡΤΥΡΑΣ
ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ
ΜΕ ΤΗ ΜΑΓΕΙΑ
ΜΑΓΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ 3640
ΣΟΛΟΜΩΝΙΚΗ: Η ∆ΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ

Προσωπα

Harry Potter

Σε ένα θεµατικό
τεύχος αφιερωµένο
στον κόσµο της
µαγείας δεν θα
µπορούσαµε να
παραλείψουµε να
κάνουµε αναφορά
στον πιο γνωστό
µάγο της εποχής
µας, τον Harry
Potter! Πρόκειται
για τον κεντρικό
χαρακτήρα των επτά
µυθιστορηµάτων
φαντασίας της
επιτυχηµένης
Βρετανίδας
συγγραφέως Τζ. Κ.
Ρόουλινγκ, ο µαγικός
κόσµος των οποίων
µεταφέρθηκε µε
τεράστια επιτυχία στις
κινηµατογραφικές
αίθουσες κατά τα
προηγούµενα χρόνια.
Πρωταγωνιστής των
ταινιών δεν ήταν
άλλος από τον επίσης
Βρετανό Daniel
Radcliffe (φωτό), που
έχει συνδέσει την έως
τώρα καριέρα του
µε το χαρακτήρα του
θαρραλέου µικρού
µάγου.

(1997*-)

*Ηµεροµηνία κατά την οποία
εκδόθηκε το πρώτο µυθιστόρηµα
µε πρωταγωνιστή τον ήρωα.

φαινοµενα

5

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ

∆ιανοµή ΕΥΡΩΠΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ Αγίας Λαύρας 2 & Σαρανταπόρου. 12/2/1911: Με ψήφισµά τους προς τη Βουλή. Θεανώ Καρούτα. ∆ηµήτρης Αργασταράς. Την επόµενη µέρα η πόλη θρηνούσε 63 νεκρούς φοιτητές και 30 πολίτες.Ε. Αγγελος Βιαννίτης. Τάσος Χαλιός. Ειρήνη Φ. .Ε. 10/2/1947: Τα ∆ωδεκάνησα προ- σαρτώνται στην Ελλάδα µε τη Συνθήκη των Παρισίων. κινείται!». Γεώργιος Καραχάλιος. στα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά. Αιτία η ποιότητα της µπίρας σε µια παµπ και τα προσβλητικά σχόλια κάποιων φοιτητών για τους ντόπιους. Παπαγεωργίου Σύνταξη Στέλιος Φωκάς. Αντωνάκης Αρχισυντάκτης Μηνάς N.data EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 6 ↘ Βρείτε µας στο facebook αναζητώντας το λογαριασµό ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ. Αλέξης Σκαναβής ∆ιευθυντής Πάνος Αµυράς ∆ιεύθυνση εµπορικής ανάπτυξης «ELSE AGENCY» Εµπορική διεύθυνση Ελσα Σοϊµοίρη ∆ιεύθυνση διαφήµισης Λουκάς Παπανικολάου Υποδοχή διαφήµισης Μίνα Γιαννάκη Οικονοµική διευθύντρια Μαριάννα Θαρενάκη Φωτογραφικό αρχείο Φανή Νικολαΐδου Φωτό Αρχείο Ελεύθερου Τύπου. ∆ηµήτρης Αναστασίου Ειδικοί συνεργάτες Γιώργος Αδαµόπουλος. Λέγεται όµως ότι την ίδια στιγµή σιγοψιθύρισε: «Και όµως. 10/2/1355: Ανήµερα της εορτής της Αγίας Σχολαστικής ξεσπούν επεισόδια στην Οξφόρδη µεταξύ φοιτητών και ντόπιων. Site: www. ΕΝΘΕΤΗ ΕΚ∆ΟΣΗ καθε σαββατο στα περιπτερα µαζι µε τον ελευθερο τυπο ∆ιεύθυνση έκδοσης Απόστολος Χρ.e-typos. Ράνια Ιωάννου. Νικόλαος Κουµαρτζής.: 210 8113000.000 ανδρών και διατάσσει την ολοκληρωτική καταστροφή της πόλης. 10/2/1634: Ο Γαλιλαίος απαρνείται µπροστά στους ιεροεξεταστές τη θεωρία του ως αιρετική και λαθεµένη και δέχεται ότι η Γη είναι επίπεδη και ακίνητη. files Πώς ΄ θα φτιαξετε ενα ροµποτ Τζενταϊ Το 4ο DVD της σειράς H φαντασία γίνεται πραγµατικότητα µε το κυροσ του discovery world Σαν Σήµερα (9/2 . Το αποτέλεσµα. που περιλαµβάνουν κείµενα στα εβραϊκά. Κουτσαύτη. Χαρίτα Μήνη. Shutterstock. 12/2/1898: Το πρώτο θύµα αυτο- κινητικού δυστυχήµατος στη Μεγάλη Βρετανία είναι ο επιχειρηµατίας Χένρι Λίντφιλντ. ΑΠΕ. Visual Photos. Πρόκειται για αρχαία χειρόγραφα. 11/2/1922: Υπογράφεται στο Λονδίνο. Eurokinissi Υπεύθυνος κυκλοφορίας Κώστας Μπαλής Εκτύπωση ΤΥΠΟΕΚ∆ΟΤΙΚΗ Α. Αλίκη Κοτζιά. Κώστας Μαυραγάνης.Κ. δάνειο ύψους 15 εκατοµµυρίων λιρών. Θανάσης Αυγίκος. Από βλάβη του τιµονιού το αυτοκίνητό του προσκρούει σε σιδερένια κολόνα στο Πέρλεϊ Κόρνερ του Σάρεϊ.com. Εκδότες ∆ηµήτρης Μπενέκος. Αποστόλης Χειρδάρης Art director Σοφία Λιβιεράτου Υπεύθυνη διόρθωσης κειµένων Kατερίνα Μπεχράκη Iδιοκτησία ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ Α. Fax: 210 8113001. Γνωρίζατε ότι…  Στις 13 Φεβρουαρίου του 1955 το Ισραήλ αποκτά τέσσερις από τους επτά παπύρους της Νεκράς Θάλασσας. Σάσσα Τσέιτοου.15/2) 9/2/1828: Ο Ιµπραήµ Πασάς φθάνει στην Τρίπολη επικεφαλής δύναµης 12. Μαρία Μακρίδου. Η συγγραφή τους αποδίδεται στα µέλη µιας µοναστικής κοινότητας που ήταν εγκατεστηµένη στην έρηµο του Κουµράν. τα οποία ανακαλύφθηκαν το 1947 σε σπηλιές κοντά στο Κουµράν και άλλαξαν τον τρόπο µε τον οποίο οι ειδικοί αντιµετωπίζουν πλέον τις συνθήκες µέσα στις οποίες γεννήθηκε ο Χριστιανισµός. Τ. e-mail: Fenomena@e-typos. Νέο Ηράκλειο. στα αραµαϊκά. αρκετοί καθηγητές Πανεπιστηµίου ζητούν να καθιερωθεί ως επίσηµη γλώσσα του ελληνικού κράτους η καθαρεύουσα. µεταξύ Ελλάδας και οµάδας κεφαλαιούχων. 14121 Τηλ.com Οι απόψεις των συγγραφέων εκφράζουν τους ίδιους και δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην και απόψεις του περιοδικού. Ideal Image.

Να σηµειωθεί ότι. ακόµα και αν δεν υπάρχουν απτές αποδείξεις για κάτι τέτοιο. αποκαλύφθηκε πρόσφατα πως οι ΗΠΑ καταων(!). εναλλακτική µατιά στην επικαιρότητα Από τoν Μηνά N.τι αφορά την τελευταία. εκατοντάδες άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους (υπό την «αόρατη» κατηγορία της συµµετοχής τους στην «Αλ Κάιντα»). δίκης. Αυτά συµπυκνώνονται «µεταφυσικό» τους µανδύα.αποτελεί κίνδυνο για τις ίδιες! κή Σαουδική Αραβία µια µυστική µάζουν τα ανώτερα στρατιωτικά βάση αποκλειστικά και µόνο για την προσγείωση και απογείωση των δολοφονικών drone. Τζον Μπρενάν (κάτι που κινείται στον πλανήτη. όπως αποκάλυψαν γερουσιαστές τόσο των ∆ηµοκρατικών όσο και των Ρεπουµπλικανών που ξεσκονίζουν τις µέρες αυτές τις προς ψήφιση διατάξεις.ενδείτόχρονα αρκετές καταστάσεις που βιώνουµε και στη χώρα µας ξεις για το ότι αποτελεί κίνδυνο για τις Ηνωµένες Πολιτείες τα τελευταία χρόνια.ενδείξεις για το ότι σκεύασαν το 2009 στη γειτονιΤι είναι όµως αυτό που ετοι. το Αφγανιστάν και η Υεµένη. Σε ό. γεγονός που θα εκπληρώσει πολλά από τα οράµατα και τεχνολογικά σχέδια που ακόµη και στις µέρες µας φαντάζουν µάλλον φουτουριστικά. µάλιστα. κλιµάκια των ΗΠΑ.την πραγµατοποίηση καµίας ψη σχετικού κρατικού εγγράφου. δολοφονίας οποιουδήλίγες µόλις ηµέρες πριν από το διορισµό του νέου επικεφαλής ποτε ανθρώπου ζει και της CIA. και χωρίς ήρθε στο φως µετά την αποκάλυ. και χωρίς την πραγµατοποίηση καµίας δίκης. αυτός να συγκεντρώνει ισχυρές ο οποίος σηµειωτέον έχει κατά το παρελθόν ταχθεί ανοιχτά υπέρ της -κατά την κρίση των αρµοδίχρήσης των drone.com Αλλάξτε µου πλανήτη ∆ιαβάζοντας κανείς τον τίτλο του «∆ούρειου Ιππου» αυτής της εβδοµάδας. ακόµα κι αν είναι απαλλαγµένες από το επιλογής και εξόντωσης του στόχου. κυρίως σε χώρες όπως το Πακιστάν. Παπαγεωργίου mpapageorgiou@e-typos. Να σηµειωθεί ότι ανάλογης λογικής χρήση των αεροσκαφών drone αναµένεται να πραγµατοποιηθεί και στο εσωτερικό της χώρας (πιθανώς δηλαδή ενάντια και σε Αµερικανούς πολίτες).τι αφορά τα κριτήρια της έχουν κάποια βάση. Και σε ό. Πρακτικά τη δυνατότητα άµεσης. το µυαλό του ίσως πάει αυτόµατα στα διαχρονικά όνειρα της ανθρωπότητας για την εύρεση και τον εποικισµό µιας δεύτερης Γης µέσα στο Σύµπαν.. Στην πραγµατικότητα αυτή ήταν η φράση που ήρθε σε τρεις συνολικά προϋποθέσεις: α) Το άτοµο να συνιστά άµεση απειλή για τις ΗΠΑ. της των χωρών στις οποίες θα πραγµατοποιούνται τέτοιου είδους εθνικής κυριαρχίας. µένει µε τις σκέψεις που αφορούν τον της Αµερικής! Και τι θα γίνεται µε τη νοµοθεσία και το ∆ίκαιο προσδιορισµό της πραγµατικής έννοιας της ελευθερίας. από εµάς να κλείνουµε τα µάτια σε φαινόµενα και λογικές που που ίσως κρίνουν τις κινήσεις αυτές παράνοµες. Το ζήτηµα δυνατότητα άµεσης. από το 2008 και εξής. αναλογιζόµενος ταυγκεντρώνει ισχυρές -κατά την κρίση των αρµοδίων(!). ακαριαία στο µυαλό µου όταν πριν από µερικά 24ωρα βρέθηκα αντιµέτωπος µε την είδηση για το νέο νοµικό πλαίσιο που προωθείται από την αµερικανική κυβέρνηση σχετικά µε τη νοµιµότητα του πεδίου δράσης των µη επανδρωµένων πολεµικών Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν τη αεροσκαφών τύπου drone σε ολόκληρο τον κόσµο. έτος έναρξης της δράσης των σκαφών τύπου drone. αρκεί αυτός να συ∆ιαβάζοντας κανείς τα παραπάνω. Το πρόβληπροσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και λογική. φαινοµενα 7 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . Μήπως µα αυτό µάλλον θα… παρακάµπτεται µε απόφαση ανώτατου τελικά οι απόψεις του David Icke για έναν πλανήτη-φυλακή αξιωµατούχου! Τόσο απλά. δολοφονίας οποιουδήποτε ανθρώπου ζει και κινείται στον πλανήτη. β) Η σύλληψή του να κρίνεται ανέφικτη µε βάση όλους τους άλλους συµβατικούς τρόπους και γ) να αποφασιστεί µια επιχείρηση που θα σχετίζεται µε τους γνωστούς κανόνες πολεµικής εµπλοκής. αρκεί αναµενόταν να γίνει την Πέµπτη). αλλά και της επιλογής των περισσοτέρων δολοφονικές επιθέσεις από τα µη επανδρωµένα αεροσκάφη.

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 8 KOSM ΝEWS Επιµέλεια: Θεανώ Καρούτα. καθώς οι υπεύθυνοι ήθελαν να κάνουν τις απαραίτητες δοκιµές µε µια ρηχή και σχετικά επιφανειακή τρύπα προτού προχωρήσουν στο συνδυασµό περιστροφικής και κρουστικής λειτουργίας. Οι δοκιµές άλλωστε κρίθηκαν απαραίτητες προκειµένου να βεβαιωθεί πως το τρυπάνι αντέχει τις ακραίες θερµοκρασίες στην επιφάνεια του Αρη. Πιο συγκεκριµένα. Το σηµαντικότερο µέχρι στιγµής εύρηµα είναι ορισµένα πετρώµατα στρογγυλής όψης. στάλθηκε µε επιτυχία στο ∆ιάστηµα και επέστρεψε σώα και αβλαβής. δεν ήταν παρά µια απάτη. σύµφωνα µε µια πρώτη εκτίµηση. αφού σε κάποια βασικά σηµεία τα φωτογραφικά δεδοµένα δεν ταιριάζουν µεταξύ τους. . ∆εν µας τα λένε καλά οι Ιρανοί… Εκσκαφές στον «κόκκινο πλανήτη» Επιασαν δουλειά τα τρυπάνια του «Curios- ity» στον Αρη το προηγούµενο Σαββατοκύριακο. ενώ η µαϊµού που πήρε τη δόξα στη συνέντευξη Τύπου ήταν σκουρόχρωµη και άνευ κηλίδας. Κουτσαύτη «Μαϊµού» ο διαστηµικός πίθηκος του Ιράν. σύµφωνα µε το υπουργείο Αµυνας του Ιράν. η µαϊµού-αστροναύτης είχε ανοιχτόχρωµο τρίχωµα και µια κόκκινη κηλίδα πάνω από το δεξί µάτι. Ειρήνη Φ. τα οποία θα µπορούσαν. Αναλυτές της ∆ύσης εντόπισαν ενδείξεις που υπονοούν πως η µαϊµού που. καθώς οι ανακοινώσεις από την Πασαντίνα της Καλιφόρνια αναφέρουν πως ήρθε επιτέλους η ώρα να εξεταστεί το εσωτερικό των πετρωµάτων του πλανήτη ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο δηµιουργήθηκαν εξαιτίας της παρουσίας νερού. Μέχρι στιγµής το τρυπάνι έχει λειτουργήσει µόνο περιστροφικά. Οι αναλυτές ισχυρίζονται πως η µαϊµού που παρουσιάστηκε εν µέσω θριαµβολογιών στην συνέντευξη Τύπου την περασµένη εβδοµάδα δεν είναι το ίδιο ζώο µε αυτό στις φωτογραφίες που είχαν δηµοσιευτεί πριν από την αποστολή. Τα δείγµατα που θα συλλέξει το τρυπάνι θα µεταφέρονται στο εσωτερικό εργαστήριο του σκάφους όπου θα αναλύονται και τα αποτελέσµατα θα αποστέλλονται στα γραφεία της NASA. να είναι τα βότσαλα ενός προϋπάρχοντος ποταµού.

Ετσι. ενώ υπάρχουν ενδείξεις και για την ύπαρξη σκάλας που οδηγεί ακόµα βαθύτερα στη Γη. για την οποία µέχρι τότε δεν ήξεραν πού οδηγεί ή πώς ανοίγει. έχει ήδη ζητήσει την άδεια από την περουβιανή κυβέρνηση για τη διάνοιξη της κρύπτης. µετά από σχολαστικό έλεγχο του υπεδάφους της περιοχής µε τη χρήση ηλεκτροµαγνητικού εξοπλισµού. καθώς µόλις πριν από 2 χρόνια ο Γάλλος επικεφαλής της οµάδας. είναι πως ο 2012 DA14 θα ταξιδέψει «χαϊδεύοντας» τον πλανήτη µας σε απόσταση περίπου 28. Γλιτώνουµε στο τσακ. Ο έτερος Γάλλος αρχαιολόγος. βρέθηκαν µπροστά σε µια σπουδαία ανακάλυψη: Ενα καταφύγιο στην καρδιά της πόλης που παρέµενε κρυφό για αιώνες. Ο 2012 DA14 είναι ένας µικρός αστεροειδής. σύµφωνα µε τους ερευνητές του αστεροσκοπείου La Sagra στη Νότια Ισπανία. αλλά και µιας σειράς υπόγειων θαλάµων. µε µέγεθος όσο ένα κτίριο ύψους 45 µέτρων. αυτό που πρόκειται να συµβεί στις 15 Φεβρουαρίου.Μυστήρια Στα έγκατα του Μάτσου Πίτσου Γάλλοι αρχαιολόγοι οργώνουν κυριολεκτικά την αρχαία πόλη Μάτσου Πίτσου στο Περού προκειµένου να εντοπίσουν άγνωστα ίχνη των Ινκας. είχε ανακαλύψει την κρύπτη της εισόδου. Οι πρόσφατες έρευνες απέδειξαν όχι µόνο την ύπαρξη της κρύπτης. Νταβίντ Κρεσπί. φαινοµενα 9 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . Οι ειδικοί απαντούν πως θα µπορούσε να ισοπεδώσει µια µεγαλούπολη σαν το Λονδίνο! Στην πραγµατικότητα. Τιερί Ζαµέν. οι ερευνητές διαβεβαιώνουν πως δεν υπάρχει κάποια πιθανότητα σύγκρουσης µε τη Γη. Τι θα συνέβαινε όµως αν ένας τέτοιος αστεροειδής τύχαινε να χτυπήσει σε λίγες ηµέρες τον πλανήτη µας. Oλα καλά µέχρι εδώ.000 χιλιοµέτρων από τη γήινη επιφάνεια! Παρ’ όλα αυτά.

Peng Xiuhua. αλλά ο Βρετανός από το Hertfordshire. οι οποίες δεν είναι άλλες από τις συναδέλφους του. αλλά όταν µαζεύτηκαν οι φίλοι. Η 101χρονη Κινέζα. µόνιµος κάτοικος της πόλης Lianjiang. συµπληρώνει φέτος 86 έτη συνεχόµενης εργασίας και ανακηρύχτηκε πανηγυρικά ως ο «γηραιότερος εργαζόµενος Βρετανός». λόγω της ακατάσχετης βαρεµάρας που τον είχε καταβάλει. εντούτοις. εκείνη άνοιξε τα µάτια της και αναρωτήθηκε γιατί µαζεύτηκε τόσος κόσµος στο σπίτι! Αν σε θέλει… KOSM ΝEWS Ενας αιώνας εργασίας Μπορεί να έσβησε πρόσφατα τα 100 κερά- κια της τούρτας του. λίγο πριν από την κηδεία της. Ετσι ξεκίνησε να εργάζεται στην εταιρία ασφαλείας Harlow που εδρεύει στο Essex. Ο ηλικιωµένος πρώην µηχανικός. Jim Clements. . δεν λέει να το βάλει κάτω. Με αυτό τον τρόπο ο Jim. αφού συνταξιοδοτήθηκε στα 66 του. ενώ η αγαπηµένη του ασχολία είναι να περιποιείται φτιάχνοντας αφεψήµατα και τσάι τις κυρίες που τον περιτριγυρίζουν.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 10 101χρονη Κινέζα «αναστήθηκε» Τι κι αν ο χάρος τής χτύπησε την πόρτα. µε τα τέσσερα εγγόνια και τα δύο δισέγγονα. αποφάσισε να βρει µια άλλη δουλειά. Ο συµπαθέστατος παππούλης εργάζεται τουλάχιστον δύο ηµέρες την εβδοµάδα ασκώντας τα καθήκοντά του ως υπάλληλος γραφείου. αν και δεν έδειχνε σηµεία ζωής για δύο σχεδόν ηµέρες. βρέθηκε νεκρή από τις κόρες της. οι γείτονες και οι συγγενείς για να τις συλλυπηθούν. αποφάσισε να κάνει το δυναµικό comeback και να… ξυπνήσει! Η γηραιά κυρία.

Μυστήρια 4 κλήσεις σε 3 ώρες! Σίγουρα. Το γουρουνάκι. µέσα στην παραµόρφωση που έχει υποστεί εξαιτίας κάποιας γενετικής ανωµαλίας. όµως οι κάτοικοι του αποµακρυσµένου χωριού έσπευσαν να αποδώσουν την εµφάνιση του νέου αυτού περιστατικού σε κάποιο εξωγήινο πλάσµα ή σε ασθένεια η οποία µεταδόθηκε στο θηλυκό όταν κυοφορούσε. γιατί έτρεχε µε 144 χιλιόµετρα την ώρα. έχει ένα κεφάλι µε ανθρώπινη µορφή. να κάνει κάποιες δουλειές και στη συνέχεια να την επιστρέψει και πάλι στο σπίτι. µε τους τροχονόµους να µην πιστεύουν στα µάτια τους. δεν περίµενε ότι θα έσπαγε όλα τα ρεκόρ της τροχαίας: Κατάφερε να πάρει 4 κλήσεις σε σχεδόν 3 ώρες. Το σχετικό βίντεο. Οι τερατογενέσεις είναι κάτι γνωστό στον ανεπτυγµένο κόσµο. Το δεύτερο «δωράκι» ήρθε 32 χιλιόµετρα µετά. η 49χρονη Αµερικανίδα Loretta Lacy. όταν ξε- κίνησε για να πάει την εγγονή της ως τη σχολή χορού. µαύρο και… «εξωγήινο» χοιρίδιο που γεννήθηκε ήταν κάτι που δεν είχαν ξαναδεί. αφού το µικρό. φαινοµενα 11 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . ξανά για υπερβολική ταχύτητα. Το χειρότερο είναι πως η σούπερ οδηγός δεν πρόλαβε να παραλάβει εγκαίρως την εγγονή από το µάθηµα του χορού. ανατολικά της περιοχής Jackson της Πολιτείας της Μινεσότα. µπορείτε να το δείτε στο ΥouΤube πληκτρολογώντας τη φράση «Mutant pig “alien” born in Guatemala». Η τρίτη κλήση µπήκε στο ντουλαπάκι του αυτοκινήτου της µετά από µία ώρα και λίγο αργότερα οι αστυνοµικοί την… τίµησαν και µε την τέταρτη κλήση. Σε απόσταση µικρότερη του ενός χιλιοµέτρου από το σπίτι της πήρε την πρώτη κλήση. όπως αυτό µεταδόθηκε στις ειδήσεις στη Γουατεµάλα. από εξωγήινους. παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε! Ενα εξωγήινο γουρούνι Το θέαµα σόκαρε τους κατοίκους του χωριού Santa Cruz El Chol της Γουατεµάλα.

Παράλληλα. πραγµατοποιεί συγκρίσεις µε αντίστοιχα έθιµα άλλων περιοχών της Ελλάδας και τονίζει το ρόλο της θρησκείας στη συνεχή ανανέωση της τοπικής λαογραφικής παράδοσης των ελληνικών νησιών. Tου Charles Stewart Ξόρκια και επικλήσεις στην ελληνική παράδοση ΄ . αναφορικά µε τις ψυχικές επιθέσεις ή τις ασθένειες που προσβάλλουν τους κατοίκους του µέσα στους αιώνες.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 12 Ο ανθρωπολόγος Charles Stewart ταξιδεύει στο νησί της Νάξου και µας µεταφέρει µια σειρά από διαχρονικά ξόρκια που εντοπίζονται στο πανέµορφο αυτό νησί των Κυκλάδων.

ο λαογράφος Στέφανος Ηµελλος. Σε άλλα µέρη της Ελλάδας τα ξόρκια µεταβιβάζονται αποκλειστικά και µόνο από γυναίκα σε γυναίκα. Αξιώτης στην καταγωγή. Αν το ύφασµα είχε συρρικνωθεί στο τέλος της τελετής. παρατήρησε τα εξής: «Είναι εις πάντας τους περί τα σχε- τικά θέµατα ασχολουµένους γνωστόν µετά πόσης δυσκολίας συγκεντρούται το λαογραφικόν τούτο είδος διά την κρατούσαν παρά τω λαώ αντίληψιν. όπως ο κλήδονας. ότι ανακοινούµενον εις τους άλλους αποβάλλει την µαγικήν και θεραπευτικήν αυτού δύναµιν. που ακολουθείται από την παρακάτω τελετή. Το κείµενο από ένα κρητικό ξόρκι του 18ου αιώνα δίνει οδηγίες στον εκτελεστή να πάρει επτά ρεβίθια και να τα βάλει σε ένα ποτήρι µαζί µε χρυσάφι (ίσως ένα χρυσό δαχτυλίδι). Μυλωνάς και Κουκάς 1978:34. Επειτα να γεµίσει το ποτήρι µε νερό φαινοµενα 13 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . Στο πάνω µέρος του ποτηριού τοποθετούν ένα ψαλίδι ανοιγµένο σε σχήµα σταυρού. η ξορκίστρα πρέπει να πάει το άτοµο που αποφέρει στο πηγάδι και να επιστρέψουν τα µεσάνυχτα ακολουθώντας διαφορετική διαδροµή. Τοποθετείται κρασί µέσα σε ένα ποτήρι (η ποσότητα είναι ανάλογη µε την ηλικία του παθόντος). Στη Νάξο γίνεται ένα παρόµοιο ξόρκι για τον ίκτερο. 155. Ιδιαίτερα σηµαντικά είναι η Σελήνη (είτε είναι πανσέληνος είτε νέο φεγγάρι) και τα αστέρια. Ο ίκτερος και να τ’ αφήσει για µια νύχτα κάτω από τα αστέρια (να αστρονοµηθούσιν.) Τα αστρολογικά στοιχεία παίζουν σηµαντικό ρόλο σε πολλά ξόρκια. Αυτό το αφήνουν έξω όλη τη νύχτα κάτω από το φως των αστεριών και πρέπει να το µαζέψουν πριν βγει ο ήλιος. Στη συνέχεια. Τα ξόρκια για τον ίκτερο είναι ιδι- αίτερα διαδεδοµένα στην Ελλάδα. 1962: 182). Αφού έβρεχε όλο το µαντίλι και το άφηνε να στεγνώσει. Η σηµασία των αστρολογικών και µετεωρολογικών φαινοµένων στα ξόρκια. Και στη συγκεκριµένη περίπτωση. 1970: 136. Στο χωριό Κοµιακή της Νάξου. και ιστορικά αποδεδειγµένα. Επίσης. όπως µια βέρα ή κάποιο άλλο δαχτυλίδι που να έχει πολύτιµες πέτρες πάνω του. καθώς και σε άλλες τελετουργίες. αλλά το ψαλίδι πρέπει να παραµένει όλη την ώρα πάνω στο ποτήρι (Ηµελλος. Αλλά και παρά τοις µη πιστεύουσιν εις την δοξασίαν ταύτην υπάρχει ο δισταγµός της ανακοινώσεως εκ της υποψίας µήπως εκ ταύτης καταγέλαστοι αποβούν. ο εξορκιστής ξαναµετρούσε τον πάσχοντα. είναι τεράστια και δεν αφορά στο σκοπό αυτής της µελέτης. Γράφοντας για τα ερευνητικά του ταξίδια στη Νάξο το 1959 και το 1960. γεµίζουν ένα ποτήρι µε νερό από το πηγάδι και ρίχνουν µέσα ένα χρυσό αντικείµενο (Ηµελλος 1962:183). ρίχνουν µέσα στο ποτήρι µε το κρασί ένα αντι- κείµενο από ατόφιο χρυσάφι. πιστεύεται πως τα λόγια αυτά πρέπει να κρατηθούν µυστικά προκειµένου να διατηρηθούν η δύναµη και η αποτελεσµατικότητά τους. τότε το άρρωστο άτοµο είχε γιατρευτεί Αυτό το ξόρκι αρχίζει µε µια επίκλη- ση στην Αγία Τριάδα. τα οποία αναφέρονται συνεχώς ιδιαίτερα στα ξόρκια που σχετίζονται µε ελαττώµατα (Blum and Blum. Η πράξη αυτή επαναλαµβάνεται για τρεις µέρες. εν ω ενίοτε οι εν ταις επωδαίς εµπεριεχόµενοι αισχροί λόγοι κωλύουν τας γνωρίζουσας ιδία ταύτας γυναίκας από ταύτης» (1962: 176).µαγεια Σ τη Νάξο τα ξόρκια µεταβιβά- ζονται εναλλάξ στα φύλα σε διαδοχικές γενιές. εκείνος στην κόρη του και ούτω καθεξής (Blum and Blum 1970: 161). όπως ακριβώς και οι προσευχές για το ανεµοπύρωµα. δηλαδή από τη µητέρα στο γιο. Ηµελλος 1962: 185-86). Στο τέλος της σελίδας ήταν γραµµένα «Προσευχή Ικτέρου» και η ηµεροµηνία 1947.

µέσα σε ένα ποτήρι µε νερό και σχηµάτιζε το σήµα του σταυρού στο µέτωπο του πάσχοντος. οι νέοι . κάνοντας έναν κόµπο κάθε φορά που µετρούσε ένα µήκος. το οποίο περιλαµβάνει τις ίδιες τελετουργικές οδηγίες. Η πράξη του να πάνε στο πηγάδι. του οποίου διάφορες παραλλαγές είναι πολύ γνωστές στην Κεφαλλονιά (Παγώνης 1910:468) και στην Κύπρο (Κυριαζής 1926:69). τότε το άρρωστο άτοµο είχε γιατρευτεί. το µεσηµέρι και το απόγευµα. Ο Rouse (1899) εξέδωσε ένα ξόρκι για την ηλίαση από ένα χειρόγραφο της Κω που τοποθετείται στα τέλη του 19ου αιώνα. από τα ξωτικά. Ενα παρόµοιο ξόρκι υπάρχει και στη Νάξο. ο εξορκιστής ξαναµετρούσε τον πάσχοντα. Ο νέος δεν πρέπει να µιλήσει σε κανέναν όση ώρα µεταφέρει το νερό (γι’ αυτό άλλωστε και το νερό ονοµάζεται «αµίλητο»). Αφού έβρεχε όλο το µαντίλι και το άφηνε να στεγνώσει. ενώ συγχρόνως απήγγελλε το παραπάνω ξόρκι. Αυτό το έκανε τρεις φορές την ίδια µέρα: το πρωί. Το άρρωστο άτοµο έπρεπε να κάτσει στον ήλιο χωρίς καπέλο και ο εξορκιστής (που ήταν συνήθως µια ηλικιωµένη γυναίκα. την οποία περιέγραψαν ο Καµπανέλλης και αρκετοί άλλοι.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 14 Τι συµβαίνει µε την ηλίαση Η παρακάτω προσευχή ήταν γραµµένη σε ένα µικρό κοµµάτι χαρτί διαστάσεων 10’’x18’’ χωρίς τίτλο ή ηµεροµηνία: «Κατό στο γιάλο κατό στο περιγιάλο καθονταί 3 κορτσία και ξερνιέντε και θρηνιονταί στο θέον παρακαλιονταί και περασαί και αφέντης ο χρίστος και ηπαί τη εχέται κορτσία και ξερνηοσταί και θρινηόστε στο θέον παρακαληέσται Αφεντε µου χρίσται δεν γνωριζείς τα κρίφα. µια τελετή κατά τη διάρκεια της οποίας δαχτυλίδια και άλλα αντιπροσωπευτικά αντικείµενα (που ονοµάζονται ριζικάρια) τοποθετούνται µέσα σε αµίλητο νερό. Το δοχείο µε το αµίλητο κόκκινο µαντίλι για να µαγευτεί. και πιθανότατα συγγενής του ασθενούς) έπαιρνε ένα κοµµάτι ύφασµα ή ένα µαντίλι και µετρούσε από την άκρη των δαχτύλων του πάσχοντος µέχρι τον αγκώνα του. κουβαλάει νερό από το πηγάδι. Οταν τραβάνε τα πολύτιµα αντικείµενα έξω από το νερό. υποτίθεται. έβρεχε την άκρη του υφάσµατος -µέχρι πριν από το σηµείο που ήταν ο πρώτος κόµπος. Αυτή η διαδικασία δίνει στα αντικείµενα µια µυστικιστική δύναµη. µε τη µόνη διαφορά πως τα κορίτσια θρηνούν σε ένα βουνό και όχι στην ακροθαλασσιά (Ηµελλος 1962:185). Το συγκεκριµένο ξόρκι συνοδευόταν από µια πρακτική. Από τα φανέα ηλίο εχόµε και ξερνιοµάσται στον θεόν παρακαληοµάστε και δεν επεράσαι Ανθρωπος πενταί δαχτήλιος και πέντε νίχος και να βάλη 3 ενκονη µαντίλη και ποτίρι νερό κενα ηπη 3 φόρες εις στο Ονοµα του Πατρός και του ήου και του Αγίου Πνεύµατος Αµη και να βγάλή τον ηλίο από Ανθρόπο την κεφάλη αύτα τα περνούν 3 φόρες Μία το προη Μία το µεσηµέρι και Μία το βράδη». Μετρούσε τρία µήκη κι έκανε τρεις κόµπους. η λεγόµενη γερόντισσα. Ενα νεαρό άτοµο. Στη συνέχεια. Αν το ύφασµα είχε συρρικνωθεί στο τέλος της τελετής. να τραβήξουν νερό και να µη µιλήσουν σε κανέναν θυµίζει πάρα πολύ τον κλήδονα. του οποίου και οι δύο γονείς βρίσκονται εν ζωή.

τότε θα τον κάνει να αρρωστήσει ή στην περίπτωση που έχουµε να κάνουµε µε κάποιο µηχανικό αντικείµενο. κάθεσαι στο σπίτι και δεν ευχαριστιέσαι µε τίποτα. Το πρώτο κριτήριο που αναφέρθηκε. φαινοµενα 15 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . µάτι επιτίθεται απέξω και τυπικά «στέλνεται» από κάποιον. Το σκόρδο που αναφέρθηκε στην παραπάνω περίπτωση αποτελεί ένα µέσο προστασίας. σηµαίνει πως πρόκειται για µια λεκτική εκτέλεση. το ίδιο και τα συµπτώµατα από το κακό µάτι. Οταν τις άνοιγε. µπορεί να κλαίνε όλη την ώρα. Αν δεν έχεις διάθεση. η κατάθλιψη έχει πάρα πολλές µορφές. είναι κάποια άλλα διαδεδοµένα Αναπαράσταση του εθίµου του κλήδονα στην ελληνική επαρχία. Αυτές οι προσευχές λέγονται συνήθως όταν ένα άτοµο δεν νιώθει καλά και είναι λίγο αδιάθετο. πιστεύουν πως είναι µια µορφή ζήλιας. είναι και το βασικό χαρακτηριστικό για να καταλάβουν οι άνθρωποι ότι κάποιος είναι µατιασµένος. Οταν τα µωρά είναι µατιασµένα. Η καλή διάθεση είναι ιδιαίτερα σηµαντική τόσο στη Νάξο όσο και στην υπόλοιπη Ελλάδα.µαγεια Οταν η Εκκλησία αποφαίνεται ότι κάτι είναι «δεισιδαιµονία». είτε οι άνθρωποι θέλουν να το δεχτούν είτε όχι. σηµαίνει ότι είσαι νωθρός. προκειµένου οι ιδιοκτήτες να τις προστατεύσουν από το κακό µάτι. Το κακό µάτι Τα ξόρκια για το κακό µάτι είναι ίσως τα µόνα που ισχύουν µέχρι και σήµερα και είναι ιδιαίτερα διαδεδοµένα στη Νάξο. τότε αυτόµατα χαρακτηρίζεται µάγος που «χτυπάει» τους ανθρώπους. Αποτελεί ένα γεγονός. έβρισκε πολύ συχνά µέσα στα κουτιά τους σκόρδα και νεκρές σαύρες. Αν κάποιος κοιτάξει έναν άλλο άνθρωπο (ή ένα αντικείµενο ή ένα ζώο) µε ζήλια. δηλαδή της αδιαθεσίας (της έλλειψης διάθεσης). Αν πει αυτά τα ξόρκια ένας απλός άνθρωπος. υπάρχουν πολλοί τρόποι για να προστατευθεί κάποιος από αυτό (Georges 1962: 70). Ενας ηλεκτρολόγος από την Αθήνα µου είπε ότι όταν πρωτοεµφανίστηκαν οι τηλεοράσεις δεν υπήρχε κανένας ηλεκτρολόγος στις Κυκλάδες για να τις επισκευάσει στην περίπτωση που πάθαιναν κάποια βλάβη και γι’ αυτό του τις έστελναν στην Αθήνα. Οι µπλε και οι κόκκινες χάντρες. όπως και ο σπάγκος. Κυρίως. θα το κάνει να σταµατήσει να λειτουργεί. Τα συµπτώµατα από το κακό µάτι δια- φέρουν από άτοµο σε άτοµο. ∆εδοµένης της αντίληψης ότι το κακό απαγγέλλουν ένα δίστιχο και κάθε φορά που ένας νέος παίρνει στα χέρια του το πολύτιµο αντικείµενό του. το δίστιχο που απήγγειλε θα γίνει πραγµατικότητα (τα δίστιχα που τραγουδιούνται εκφράζουν συνήθως τις επιθυµίες των νέων σχετικά µε την αποκατάστασή τους). Φυσικά. Ολοι πιστεύουν ότι το κακό µάτι είναι µια εξωτερική δύναµη. κοµµένο και ίσως να έχει µόνιµο πονοκέφαλο ή πυρετό.

όπως «σκόρδα» ή φράσεις. Oι διάφορες λαϊκές πρακτικές ξεµατιάσµατος που χρησιµοποιούν το νερό µοιάζουν πάρα πολύ µε τον τρόπο που η Εκκλησία ξορκίζει το κακό µάτι µε τη χρήση του Αγιασµού (ραντίζοντας δηλαδή το άτοµο µε Αγιασµό).. ενώ το κίνητρο παραµένει το ίδιο.λπ. κι εποµένως. σταυρούς ή µατόχαντρες φτιαγµένες από γυαλί ή πλαστικό. πάσαν σατανικήν έφοδον και πάσαν επιβουλήν. αν εξετάσουµε πιο προσεκτικά τις εκκλησιαστικές προσευχές. αλλά δεν αλλάζει τις σχετικές µε το κακό µάτι βασικές αρχές και αντιλήψεις. δηλαδή «φτον». το δίστιχο που απήγγειλε θα γίνει πραγµατικότητα αποτρόπαια αντικείµενα που προστατεύουν το άτοµο από την επίδραση της βασκανίας. το διάβασµα των οποίων συνοδεύεται από ράντισµα µε Αγιασµό. όταν βρίσκονται στην τρυφερή ηλικία. Παρ’ όλη την προσπάθεια της Εκκλησίας να οριοθετήσει τη δική της εξουσία µε το να εισάγει διαφορετικές τελετές για να αποδιώξει το κακό µάτι... Η διαφορά έγκειται στο ότι οι λαϊκές τελετές ασχολούνται κυρίως µε τη στιγµή που αγιάζεται . φαίνονται να δίνουν κι εκείνες έµφαση στα βασικά θέµατα των ανεπίσηµων προσευχών. εκκλησιαστική γλώσσα. η προσευχή κατονοµάζει πολλές αρετές και πλεονεκτήµατα. Οσο πιο πολύτιµο είναι ένα αντικείµενο. ο ανδρισµός.). Παρατήρησα ότι πολλές φορές αυτά τα αντικείµενα τα τοποθετούν µε παραµάνες πάνω στα ρούχα των µωρών ή µέσα στα καρότσια τους. περιέργειαν τε πονηρίαν και βλάβην και οφθαλµών βασκανίαν των κακοποιών και πονηρών ανθρώπων από του δούλου σου. αντί οι Οταν τραβάνε τα πολύτιµα αντικείµενα έξω από το νερό. Το συγκεκριµένο γεγονός αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα του τρόπου µε τον οποίο η µόρφωση συνεργάζεται µε τις τοπικές πρακτικές. Η δύναµη που κατεξοχήν είναι υπεύθυνη για το κακό µάτι εξακολουθεί να είναι ο Σατανάς. 322. το κάνει. για να χρησιµοποιήσουµε τα λόγια των Dumont and Pocock (1959b: 45). Εκκλησία και µαγεία Ενώ η Εκκλησία αποδοκιµάζει αυστη- ρά όλα τα ξόρκια. οι νέοι απαγγέλλουν ένα δίστιχο και κάθε φορά που ένας νέος παίρνει στα χέρια του το πολύτιµο αντικείµενό του. Αν κάποιος συναντήσει µια µητέρα µε το νεογέννητό της. οι οποίες στη Νάξο ονοµάζονται µατιάστρες (Hauschild 1980:84). επίσης βλ. προστατεύονται µε διάφορα φυλαχτά. Στη συνέχεια. η οποία απλά φαίνεται να είναι κάτι το διαφορετικό. τόση περισσότερη ανάγκη έχει από προστασία. πάλι. τότε πρέπει να φτύσει προς το παιδί ή να κάνει τον ήχο του φτυσίµατος. όπως «Μάτι να µην τόνε/τήνε πιάσει».. η ευτυχία. γεννώντας µια µεγάλη παράδοση. ή να προφέρει το όνοµα κάποιου άλλου αποτρόπαιου αντικειµένου. δηλαδή η ζήλια και ο φθόνος. τα οποία λέγεται ότι υποκινούν το κακό µάτι (η οµορφιά. τότε πρέπει να προσέξει και να µη διατυπώσει κάποιο κολακευτικό σχόλιο για το µωρό· αν. Μικρόν Ευχολόγιον). όλως περιέργως έχει εδραιώσει τις δικές της προσευχές. και ή υπό ωραιότητος ή ανδρείας ή ευτυχίας ή ζήλου και φθόνου ή βασκανίας συνέβη» (Γεροντικό. ο οποίος δουλεύει µέσω των κακών και πονηρών ανθρώπων. «. Οσον αφορά στο κακό µάτι.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 16 Oι διάφορες λαϊκές πρακτικές ξεµατιάσµατος που χρησιµοποιούν το νερό µοιάζουν πάρα πολύ µε τον τρόπο που η Εκκλησία ξορκίζει το κακό µάτι µε τη χρήση του Αγιασµού. φυγάδευσον και απέλασον πάσαν διαβολικήν ενέργειαν. ως αντίβαρο απέναντι στα δηµοφιλέστατα ξεµατιάσµατα. θα δούµε ότι έχουν πολλά κοινά σηµεία µε τα ξόρκια: εκκλησιαστικές προσευχές να παράσχουν µια ουσιαστική εναλλακτική άποψη. Η αποδοχή των εκκλησιαστικών προσευχών για το κακό µάτι ισοδυναµεί απλά. Τα παιδιά αποτελούν την πιο πολύτιµη περιουσία. µε «την αποδοχή ενός πιο εκλεπτυσµένου και αναγνωρισµένου τρόπου να πούµε τα ίδια ακριβώς πράγµατα». η ζήλια κ.σου δεόµεθα και σε παρακαλού- µεν απόστησον. Αποτυπώνει τις λαϊκές ιδέες σε µια λόγια.

µια άλλη προϋπόθεση είναι ότι µόνο οι ιερείς µπορούν να απαγγέλλουν θεραπευτικές προσευχές. παρόλο που οι τελετές ξεµατιάσµατος έχουν πάρα πολλά προφητικά και µαντικά στοιχεία. δεν µπορούν να θεωρηθούν ως µια σοβαρή µορφή µαντείας. όµως. όπως και να ’χε. που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Ταξιδευτής» (µτφ. Αποτελεί ένα γεγονός. και σε όποιον συνέβαινε.µαγεια Η Νάξος είναι ένα νησί στο οποίο διατηρούνται µέχρι και σήµερα κατάλοιπα µαγικών παραδόσεων. σηµαίνει πως πρόκειται για µια λεκτική εκτέλεση. µπορεί κάποιος να µάθει αν το άτοµο ήταν πραγµατικά µατιασµένο. τότε αυτόµατα χαρακτηρίζεται µάγος. αυτό λογικά θα σήµαινε ότι το άτοµο δεν είναι µατιασµένο και πως η τελετή µπορεί να σταµατήσει σε αυτό το σηµείο. Παρατηρώντας το νερό. όταν δηλαδή τοποθετούνται µέσα σε αυτό τα διάφορα αντικείµενα. Στην πράξη. Εκείνη που καθιστά την εγκυρότητα των εκκλησιαστικών προσευχών και αντίστοιχα τη «δεισιδαιµονία» των άλλων προσευχών είναι η επιτέλεσή τους από τον κατάλληλο άνθρωπο. Αν. δεν µπορούν να θεωρηθούν ως µια σοβαρή µορφή µαντείας. το νερό. όµως. είτε οι άνθρωποι θέλουν να το δεχτούν είτε όχι. Ωστόσο. Μαριάννα Σωκράτους). Επίσης. στο κατάλληλο πλαίσιο. Αν πει αυτά τα ξόρκια ένας απλός άνθρωπος. ένας ιερέας έλεγε την ίδια ακριβώς προσευχή (υπό την προϋπόθεση. Σηµείωση: Το κείµενο προέρχεται από το βιβλίο του Charles Stewart «∆αίµονες και ∆ιάβολος στην Ελλάδα». φαινοµενα 17 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . τότε θα γινόταν αποδεκτή από την τοπική κοινότητα. βέβαια. δεν το µάθαιναν ποτέ. Τα αποτελέσµατα των προλεγοµένων δεν επηρεάζουν τη συνολική διεξαγωγή της τελετής θόδοξη προσευχή και στο µη ορθόδοξο ξόρκι καθοριζόταν κι εξακολουθεί να καθορίζεται από το γενικότερο πλαίσιο. συνήθως. Οταν η Εκκλησία αποφαίνεται ότι κάτι είναι «δεισιδαιµονία». Το οριακό σηµείο ανάµεσα στην ορ- Παρόλο που οι τελετές ξεµατιάσµατος έχουν πάρα πολλά προφητικά και µαντικά στοιχεία. η τελετή συνεχίζεται κανονικά µέχρι να ολοκληρωθεί. Αν τοποθετηθεί ο σταυρός µες στο νερό και δεν υπάρξει καµία φυσαλίδα ή αν το λάδι διαχωριστεί από το νερό. κάτι τέτοιο δεν συµβαίνει ποτέ. Τα αποτελέσµατα των προλεγοµένων δεν επηρεάζουν τη συνολική διεξαγωγή της τελετής. ακόµα και όταν τα προφητικά σηµάδια υποδεικνύουν ότι το πρόσωπο δεν είναι µατιασµένο. ότι θα ήταν σχετική και σύµφωνη µε την ορθόδοξη θεολογία και όχι ανήθικη). Αντίθετα.

Γυναίκα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του φιλόσοφου και µύστη Πυθαγόρα: ο Πορφύριος καταγράφει τις δραστηριότητές του που φαντάζουν πέρα από τη λογική του όχλου. µαγεία και φεγγάρι: Ενας αλλόκοτος συνδυασµός Από την αρχαιότητα υπήρχε η αντίλη- ψη ότι οι γυναίκες είχαν εντονότερη ροπή προς την «κακή» µαγεία. Οπως αναφέρει και ο Απολλώνιος ο Ρόδιος στα «Αργο- . ενώ η γύµνια είναι απαραίτητη προϋπόθεση στις µαγικές τελετές τους. πρόκειται για τη σκοτεινή φυλή των µαϊστρών της Μακεδονίας και της Θράκης. αλλά και του Εµφυλίου στην Ελλάδα) επανήλθε στα αποµακρυσµένα και µη υπανάπτυκτα χωριά της Ελλάδας και οι µάγοι έκαναν ξανά την εµφάνισή τους.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 18 Η Ελλάδα αποτελούσε ανέκαθεν πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη µυστικών οµάδων µε δραστηριότητες πέρα από την κοινή λογική. Τότε «γεννήθηκε» και µια παράξενη φυλή που κατάφερε να διατηρηθεί ζωντανή έως και σήµερα. Κύρια χαρακτηριστικά τους. Το θηλυκό γένος τους. όταν ένας σύγχρονος Μεσαίωνας (λόγω των Παγκοσµίων Πολέµων. η µαγική τους δύναµη που προέρχεται από τη φύση και δη από το φεγγάρι. µε λιγοστούς πλέον σκοτεινούς εκπροσώπους. αναφέροντας το «καταλάγιασµα των κυµάτων των ποταµών και των θαλασσών ώστε να περνούν οι µαθητές του εύκολα πάνω απ’ αυτά».com ΟΙ ΓΥΜΝΕΣ ΜΑΪΣΤΡΕΣ Τ Η ελληνική αρχαιότητα µας έχει τροφοδοτήσει µέσω των διασωθέντων κειµένων µε αρκετές περιπτώσεις θαυµάτων και µαγικών δραστηριοτήτων. Με αυτό το µοτίβο φτάσαµε µέχρι πριν από λίγες δεκαετίες. Πρόκειται για µια φυλή µοχθηρών µα- γισσών. nkoumartzis@hotmail. Ολοι λίγο-πολύ έχουµε ακούσει για υποτιθέµενους µεγάλους µάγους ή µάγισσες. Είτε µέσα από την τηλεόραση όταν ήµασταν µικρότεροι σε ηλικία είτε από την ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων είτε ακόµα και από προσωπικές (άσχηµες συνήθως) εµπειρίες… Του Νικόλαου Κουµαρτζή. τετραγωνισµένη από το σηµερινό σύστηµα παιδείας.

περιµάκτριες. όπως εγκυλικίστριες. να µεταµορφώνουν ανθρώπους εις ζώα. είτε µε το να γίνονται οι τελετές κατά τη διάρκεια της πανσελήνου είτε µε το να κατεβάζουν το φεγγάρι στη Γη(. να µεταµορφώνονται και αι ιδίαι. εγκυτρίστριες. Για την πρώτη περίπτωση υπάρχει η διαχρονική πεποίθηση ότι η µέγιστη δύναµη της Σελήνης είναι στην έσχατη φάση της. στην αρχαία Ελλάδα είχαν πάρει και αρκετές ονοµασίες. όπου γινόταν και το τελετουργικό ναυτικά» του: «[οι γυναίκες] εθεωρείτο ως κατ’ εξοχήν προικισµέναι µε κακάς µαγικάς ιδιότητας και ηδύνατο να αφανίσουν τον ήλιον. γραϊές. Είχαν παρατηρήσει τη σπάνια δύναµη που µπορεί το φεγγάρι να προσφέρει. Σ’ αυτήν την τελετή. περιαγνίστριες. Από τότε είχαν διακριθεί για τις αλλόκο- τες ιδιότητές τους. Μάλιστα. τελέστριες και τυµπανίστριες. Για το κατέβασµα του φεγγαριού υπάρχει η αναφορά στα «Βουκολικά» του Βιργιλίου: φαινοµενα 19 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . ανδριάντας να περπατούν. να προκαλέσουν χειµώνας και ευδίας. ενός τελετουργικού για τη διάσωση µιας περιοχής από επιδηµία.!) κατά τη διάρκεια των τελετουργικών τους. να κάνουν τα ζώα να µιλούν. και δη όταν είναι πανσέληνος. δύο άνδρες ολόγυµνοι πήγαιναν στο σταυροδρόµι του χωριού.παραδοσεις Σ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑ∆ΑΣ Γύµνωση επιβαλλόταν και στην προετοιµασία της «διαβολοφωτιάς». «στο γιόµισµα του φεγγαριού». να κατεβάζουν το φεγγάρι».

Η Ν. δύ- σκολα κάποιος ξένος κατάφερνε να πάρει πληροφορίες από τους χωρικούς. Μουτσιοπούλου. έσβηνε. Ετσι. στο Βογατσικό της Καστοριάς έχουµε τη µαρτυρία: «Οσοι ν’ τ’ είχανι ιδή φουβόντανι να πουν κουβέντα σι ανθρούπου γιατί θα τ’ έκανι κακό. εντούτοις λιγοστοί ήταν αυτοί που ήξεραν ποιοι ήταν και τι µπορούσαν πραγµατικά να κάνουν. η οποία µε τον καιρό ξεθώριαζε. «[. µε τη µέθοδο που αναφέρθηκε παραπάνω. λέγοντας τα µαγικά τους λόγια ή δένοντας κόµπους στο µαντηλάκι που του έκλεψαν». που αποτελεί παράδοση για την Ολυµπιάδα. Χαρακτηριστική είναι µια µαρτυρία από το 1975. µίσος. Οι µάγοι και οι µαΐστρες συνήθιζαν να παίρνουν εκδίκηση από όσους αδιαφορούσαν για τις απειλές τους και έκαναν γνωστές απαγορευµένες πληροφορίες. Μια φουρά ένας είχι ιδή µια µαΐστρα απ’ κατέβαζι του φεγγάρ’ κι τούπι στου χουριό. οι µαΐστρες έριχναν τα µάγια τους πάνω στην ευτυχία του νιόπαντρου ζευγαριού. Ετσι.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 20 «Μετακινήστε το σπίτι από την πόλη. Μόνο ύστερα από αρκετή εξοικείωση και µια γενναία προσφορά οίνου µπορούσες να αποσπάσεις κάποιες πληροφορίες. που ακόµα τη φοβάται και κανείς δεν την πλησιάζει γιατί κάνει ακόµα µάγια». κάτι που ήταν αρκετό ώστε να τους κρατήσει σιωπηλούς σε περαιτέρω ερωτήσεις. αναφέρεται: «Υπήρχε µια φοβερή µαΐστρα. Απού τότε αρµινιάσκι (τρελάθηκε)». µετακινήστε τον ∆αφνί. ω τραγούδια µου. οι ντόπιοι ήξεραν καλά και τις προθέσεις τους. το 1986. οι κάτοικοι προσπαθούσαν να κερδίσουν την εύνοια των µαϊστρών προσφέροντάς τους υλικά αγαθά. ενός 70χρονου τότε γεωργού: «Ητανι καµπόσις σου χουριό απ’ δε τσ’ ήξερι ούλους ου κόσµους». στην Ολυµπιάδα Κοζάνης. Στα χωριά. κακία ή ακόµα και από ζήλια. που και πάλι όµως ήταν λιγοστές. ακόµη και τώρα που έχει πεθάνει». Ο τρόµος κατοικούσε πάντα στις σκέ- ψεις αυτών των ανθρώπων και τίποτα δεν κατάφερνε να τον διώξει περισσότερο από λίγες στιγµές. Αυτό που φοβούνταν οι µάγισσες πε- ρισσότερο απ’ όλα ήταν να µη µαθευτεί πέρα από τις συναγωγές τους το µυστικό τελετουργικό κατεβάσµατος του φεγγαριού. Είναι χαρακτηριστική η µαρτυρία για τη µαΐστρα από τα Κανάλια της Καρδί- . Αν και ήταν γνωστοί στους ντόπιους. Τρεις ήταν οι µάγισσες του χωριού αυτού που τριγυρνούσαν στα χωράφια τις νύχτες και η µία µάλιστα ζούσε ακόµα. Με έναν παράξενο τρόπο σχεδόν όλοι οι αυτόπτες µάρτυρες (ακάλεστοι συνήθως) αυτής της µαγικής τελετουργίας τρελαίνονταν… Σύµφωνα µε µια µαρτυρία της µαΐ- στρας Αννας Στεριανής. Εκτός λοιπόν από την ταυτότητά τους. Τα τραγούδια µπορούν ακόµα και από τον ουρανό να κατεβάσουν κάτω το φεγγάρι.] ∆ένουν (κάνουν ανίκανο) όποιον θέλουν. Οι µαγικές τελετές των µαΐστρων Οι µαΐστρες αποτελούσαν φόβητρο κυρίως για τα νιόπαντρα ζευγάρια. µε το τραγούδι το παγερό φίδι κουλουριάζεται στο λιβάδι». µε τραγούδια η Κίρκη µεταµόρφωσε τους συντρόφους του Οδυσσέα. Οταν ο τρόµος κρατά τα στόµατα κλειστά Αν και η ύπαρξη µάγων και µαγισσών ήταν γνωστή σε όλο τον κόσµο. Κ. Από εκδίκηση. η Λένα. ο φόβος κρατούσε καλά κλειστά τα στόµατα: «∆ε σ’ λέου ποιες γυναίκες ήταν απ’ του χουριό» απαντούσαν συχνά στην περιέργεια των ξένων. όπου αυτός ο φόβος ήταν υπαρκτός και συνηθισµένο φαινόµενο.. Και συνεχίζει λέγοντας ότι στην περιοχή αυτή έχει πλέον παρα- µείνει µόνο η µία από τις τέσσερις µαΐστρες: «Αποξενωµένη απ’ όλο το χωριό. κατάφερε να πάρει µια ολιγόλογη απάντηση από γριές στα Χαλαρά της Καστοριάς.

δεν την ακούει. παθαίνει µεγάλο κακό ή µουρλαίνεται (δηλαδή τρελαίνεται) ή βουβαίνεται (δηλαδή κουφαίνεται) ή τυφλώνεται. σκοτίζεται ο ουρανός και δεν φαίνεται». σκοτεινιάζει παντού. ο λαογράφος Ν. κλέβοντας τη δύναµή του τσας: «Τη βαβά (εδώ εννοεί τη µαΐστρα) τη σκιάζουνταν τα νιόπαντρα να µη τ’ς αµποδίσ’ κι τ’ς έστελναν τα καλλίτερα δώρα». θολώνει ο ουρανός. δείχνοντάς µας την εναλλακτική πραγµατικότητα στην οποία ζούσαν οι άνθρωποι σε εκείνη την περιοχή. φαινοµενα 21 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . Από την Καστοριά ένας κάτοικος µας λέει ότι «είναι σε θέση να µαζεύουν σωρό όποιαν ή όποιον θέλουν». Πολλές φορές όµως το φεγγάρι αντιστέκεται. συχνά εύποροι κάτοικοι εξαγόρα- ζαν εν µέρει τη µαγική γνώση των γριών αυτών για την επίτευξη των δικών τους στόχων. Με το γάλα αυτό φτιάχνουν πολλών ειδών µάγια δυνατά. Και όταν το έχουν κατεβασµένο. Ετσι. αν είναι µάλιστα τη νύχτα πολλή τη διάρκεια της τελετής. το καβαλικεύει. Και αλίµονο σε όποιον βρεθεί µπροστά. την παραστέκουν οι διάβολοι και τριγυρίζουν και της ζητάν την άδεια να βλάψουν τον κόσµο. ρωτά το φεγγάρι και το διατάζει να αποκριθεί. όσο που να το φέρει στο θέληµά της και να της οµολογήσει ό. Από τη Θεσσαλία. που όπου κι αν πέσει ανοίγει λάκκωµα άπατο και ό. Οµως ας δούµε ολόκληρη τη διαδικασία κατεβάσµατος του φεγγαριού µέσα από µια ολοκληρωµένη διήγηση από την Αράχοβα της Λιβαδειάς: «Οταν κάποια µάγισσα θέλει να κάνει µεγάλα και τρανά µαγικά. µα κατεβαίνει µε τόσο θυµό. αν τους δώσει την άδεια η µάγισσα. ο τρόπος µε τον οποίο κλέβουν οι µαΐστρες τη µαγική δύναµη του φεγγαριού. Παρόµοια διήγηση συναντάµε και στη Θεσσαλία: «Οι µάγισσες. το ποδοπατά. αφού το κατεβάσουν. Και αν δεν αποκρίνεται το κατεβάζει µε τη βία η µάγισσα από τον ουρανό. Και φεύγει το φεγγάρι από κείνο το ίδιο λάκκωµα και από την τρύπα που ανοίγει στην άλλη µεριά της Γης ανεβαίνει στον ουρανό». Και αυτό γίνεται γιατί όταν τυραννάει η µάγισσα το φεγγάρι.τι γυρεύει αυτή να µάθει. Και από τα µαρτύρια που του κάνει µουγκρίζει και το µούγκρισµά του τ’ άκουσαν πολλοί. Η ατµόσφαιρα που επικρατεί κατά Κατεβάζοντας το φεγγάρι. κατεβαίνει γιατί δεν µπορεί να κάνει αλλιώς. Αποτέλεσµα των υπερφυσικών ικανοτήτων τους λέγεται ότι ήταν και περίεργοι θάνατοι ή ανίατες αρρώστιες. αν δεν είναι µάγος.τι τύχει κοντά το κάνει βήσσαλο (δηλαδή θρύµµατα). καµιά φορά και µάγοι.παραδοσεις κακοκαιρία. Πολίτης κατέγραψε τη µαρτυρία: «Οταν το κατεβάζουν. όταν καµιά άλλη φορά το προσκαλέσει η µάγισσα να κατέβει. Υστερα από αυτά. όπως αυτή διασώζεται από διάφορες µαρτυρίες. Οπως µας διηγούνται οι µαρτυρίες. Και όποιος το ακούσει. είναι σκοτεινή και επιβλητική για τους παρατηρητές. µοιάζει µε το άρµεγµα της αγελάδας! Η παρακάτω αναφορά προέρχεται από χωριά της Βιθυνίας: «Οι µάγοι κατεβάζουν πολλές φορές το φεγγάρι από τον ουρανό για να το αρµέξουν και κάνουν µε το γάλα του τα µαγικά τους. προ πάντων για αγάπη ανδρός ή γυναικός». η Γη µουγκρίζει και οι διάβολοι τρέχουν στη µάγισσα και την παρακαλούν να τους αφήσει να βλάψουν τους ανθρώπους». το κλοτσά και το τυραννάει µε κάθε τρόπο. κατεβάζουν το φεγγάρι από τον ουρανό σαν γελάδα και το αρµέγουν.

Και τα παραπάνω κοµµάτια του παζλ έρχεται να συµπληρώσει το φεγγάρι. Μάλιστα. αλλά επιβάλλεται και σε άλλα άτοµα που χρησιµοποιούνται στις τελετές. άσχηµες ή ακόµα και αποκρουστικές. που µέσα έχουν δεµένα αλάτι. Από πού όµως αντλούν τη µαγική τους δύναµη. Ετσι. «Η γύµνωση στις µαγικές τελετές». το φεγγάρι κατέβαινε και για να Τα παραπάνω είναι τα τρία βασικά Εκτός όµως από τις «κατάρες». Η γύµνωση δεν είναι απαραίτητη µόνο για τις ίδιες τις µαΐστρες. Το ξύλο το οποίο καβαλίκευαν έφερε ένα πανί στην άκρη του. οι µάγισσες. να την αισθάνονται. ότι µε τελετές επιβάλλονται στο καλό. Γι’ αυτόν το λόγο οι µαΐστρες στις τελετές τους συµµετέχουν συνήθως ολόγυµνες. Μια µαρτυρία αναφέρει σχετικά: «Παίρνουν το φουρνόπανο και κρεµούν µπροστά ένα µαντίλι. χαν και τα «καλά» µαγικά. µε λυµένα µαλλιά και µε λυχνάρι στα χέρια. στάχτη και τριµµένα κρεµµύδια. Οι ετοιµασίες που προηγούνταν κάθε τελετής επέβαλλαν στη µαΐστρα να είναι τελείως γυµνή.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 22 Επιδίδονταν σε νυχτερινές τελετές ώστε οι κόρες τους να παντρευτούν κάποιο γαµπρό µε περιουσία και εξουσία. δηλαδή τελετουργικά και ευχές που έφερναν την ευτυχία σε έναν γάµο ή σε έναν άνθρωπο. η δύναµη που προσφέρει ένα «γεµάτο» φεγγάρι…. Κάθε νοικοκυρά από το σπίτι της του . Μέσα στη µελέτη του κ. Θα τις προστάτευε την περίοδο που θα µάθαιναν τις µαγικές τελετές. το καβαλίκεµα ενός ξύλου και η ύπαρξη της πανσελήνου. όπως αναφέρει και η παρακάτω µαρτυρία που κατέγραψε ο κ. βγαίνουν στα λιβάδια ώστε να πλησιάσουν όσο το δυνατόν περισσότερο το φυσικό περιβάλλον που δεν άγγιξε ακόµα το ανθρώπινο χέρι. ρυτιδιασµένες. Πρέπει να είναι κοντά στη φύση. Γυµνές κάτω από το ολόγιοµο φεγγάρι Γνωρίσαµε τι µπορούν να κάνουν οι µαΐστρες. Αυτή η φυλή µαϊστρών είναι κατεξοχήν µάγισσες της φύσης. απαραίτητο προσόν σε κάθε τελετή είναι η επικοινω- σηµεία µιας επιτυχηµένης µαγικής τελετής: η γύµνια των µαγισσών. έως ότου η γνώση που θα έπαιρναν από τη µητέρα τους να ήταν αρκετή ώστε να απειλούν και να βλάπτουν. στο κακό.λπ. τα οποία πίστευαν ότι είχαν µαγικές ιδιότητες. περνούν ανάµεσα στα σκέλια µια βέργα ή το ζυγό». υπήρ- παντρέψουν οι µαΐστρες τα κορίτσια. τα µυθικά πλάσµατα της αρχαίας Ελλάδας. στη λαογραφία της Κύπρου παραλληλίζονται µε τις στρίγγλες. το γύµνωναν και το τύλιγαν µε φύλλα. το γύριζαν σε όλο το χωριό. δηλαδή κάποιον που θα τους εξασφάλιζε την απαραίτητη προστασία στο σκοτεινό µέλλον που τις περίµενε.. καταγράφονται πολλά παραδείγµατα όπου ένα γυµνό σώµα αποκτά µαγικές ικανότητες δίχως το άτοµο να έχει ανάλογο παρελθόν. Ετσι. Να προκαλούν τον τρόµο στους επίδοξους εχθρούς τους. από το χωριό Αγκιστρο των Σερ- ρών µάς έρχεται η παρακάτω µαρτυρία: «Οταν δεν έβρεχε έπαιρναν ένα ορφανό κοριτσάκι. ένα ολόγιοµο φεγγάρι. Πετρόπουλος: «Τη νύχτα οι άνθρωποι του Σατανά. στο θάνατο κ. γυρίζουν στα σπίτια του χωριού ολόγυµνες[. Στο πανί αυτό τύλιγαν διάφορα υλικά. Η οµοιότητα είναι εµφανής στην παρακάτω περιγραφή: «Οι στρίγγλες κυκλοφορούν γυµνές σε καλάµι τη νύχτα. δηλαδή κάποιον που θα τους εξασφάλιζε την απαραίτητη προστασία στο σκοτεινό µέλλον που τις περίµενε νία µε αυτή. Πετρόπουλου.]». Ετσι. Επιδίδονταν σε νυχτερινές τελετές ώστε οι κόρες τους να παντρευτούν κάποιο γαµπρό µε περιουσία και εξουσία. Υπάρχουν πολλές µαρτυρίες που περιγράφουν τις µάγισσες γριές. κυρίως τα δικά τους. κραυγάζοντας µέσα στην πόλη».

Επιπλέον. είναι εµπνευστής και συνιδρυτής των «Πρότυπων Εκδόσεων Πηγή» και της εκδοτικής οµάδας iWrite. Ν. Ξεσήκωσε τον κόσµο µε τις φωνές της. Κ. ενώ έχει λάβει πλήθος υποτροφιών στο χώρο της Παραψυχολογίας από οργανισµούς όπως το Parapsychology Foundation. Πιθανώς τελικά και να πέρασαν… πέταγε νερό και παρακαλούσε τον Θεό αν δεν λυπήθηκε αυτές. Μουστοπούλου. είναι συγγραφέας της «Λευκής Βίβλου της Παραψυχολογίας» (Εκδόσεις «iWrite». φαινοµενα 23 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . Ακουγε συχνά µουρµουρητά και ψαλµούς και έβρισκε παράξενα αντικείµενα έξω Βιβλιογραφία ƒ «Αργοναυτικά». εκείνη η οργισµένη γυναίκα που διαβεβαίωνε τη γριά µαΐστρα ότι τα µάγια της «δεν θα περάσουν» δεν εµφανίστηκε ποτέ ξανά. Χαρακτηριστικός είναι ο πίνακας του Goya. στην περιοχή του Παγκρατίου. Ντίνος Ψυχογιός ƒ «Βουκολικά». που απεικονίζει δύο µάγισσες ολόγυ- µνες καβάλα σε ένα σκουπόξυλο να ταξιδεύουν στον ουρανό που φωτίζεται από το ολόγιοµο φεγγάρι. της γυµνής γριάς µάγισσας πάνω σε µια βέργα. συγγραφέας αρκετών βιβλίων και υποψήφιος διδάκτορας στο τµήµα ∆ηµοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ. Την κατηγορούσε ότι προσπαθούσε να της κάνει µάγια.παραδοσεις από την πόρτα της (έµεναν στην ίδια πολυκατοικία). Ισως πάλι το περιστατικό να µην ήταν παρά το ξέσπασµα µιας νοητικά διαταραγµένης ψυχής. Απολλώνιου Ροδίου ƒ «Περί γοητειών και µαντείας». Βιργίλιος ƒ «Λαογραφικά Σύµµεικτα». είναι συντονιστικό µέλος του µεγαλύτερου επιστηµονικού οργανισµού Παραψυχολογίας παγκοσµίως. συµπίπτει µε την ευρωπαϊκή εκδοχή της «κακιάς µάγισσας» που συναντάται στα περισσότερα παραµύθια και τις λαογραφικές διηγήσεις. Κάποτε ζούσαµε στη φύση. Σ’ αυτήν την τελετή. Κατηγορούσε µια γριά. κάποτε υπήρχαν µάγισσες ∆εν θα ξεχάσω ποτέ ένα περιστατικό που έζησα πριν από 3-4 χρόνια στην Αθήνα.. Οπως και να έχει. Ν. του Parapsychological Association. να λυπηθεί το ορφανό. Τέλος. Ποιος ξέρει. όπου γινόταν και το τελετουργικό. Πολίτης ƒ «Οι µαΐστρες της Μακεδονίας και της Θράκης». ότι προσπαθούσε να τη διώξει. ένοικο της πολυκατοικίας. Επίσης. Η παραπάνω περιγραφή. τελικά έβρεχε». δύο άνδρες ολόγυµνοι πήγαιναν στο σταυροδρόµι του χωριού. Και όπως θυµούνται οι γέροι. 2010). όταν µια έξαλλη γυναίκα σταµάτησε έξω από µια πολυκατοικία. διαβεβαιώνοντάς τη ότι αυτό «δεν θα περάσει».gr. Περίµενα σε µια στάση του αστικού µε την τότε κοπέλα µου. Από τότε δεν άκουσα ξανά ανάλογο περιστατικό στην περιοχή.. οι οποίες ανέδιδαν οργή και αγανάκτηση. Πολίτης ƒ «Παραδόσεις» A’ τόµος. του πρώτου επιστηµονικά εκλαϊκευµένου βιβλίου Παραψυχολογίας στη χώρα µας. ενός τελετουργικού για τη διάσωση µιας περιοχής από επιδηµία. Πρακτικά ΣΤ’ Συµπόσιου Λαογραφίας του βορειοελλαδικού χώρου ƒ «Λαογραφικά Ανατολικής Θράκης: Σκοπέλου-Πέτρας». ∆. Ν. Ισως η «κατηγορούµενη» να ήταν όντως µια εγκλωβισµένη µαΐστρα στην άψυχη τσιµεντούπολη της Αθήνας. Α. Πετρόπουλου Who is Who Ο Νικόλαος Κουµαρτζής είναι συντονιστικό µέλος της Ελληνικής Κοινότητας του Μεταφυσικού. Ποιος ξέρει. Γύµνωση επιβαλλόταν και στην προετοιµασία της «διαβολοφωτιάς».

Πνευµατοθεραπευτρίας Ελένης Σκορδίλη Η βασκανία.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 24 Η βασκανια και η θεραπεια αυτης Το κείµενο που ακολουθεί αφορά στη φύση και την αντιµετώπιση της βασκανίας. εις όλους τους λαούς της Γης και εις όλας τας εποχάς. ως γνωστόν. Υπάρχει ειδικός εξορκισµός (ευχή) κατά της βασκανίας τον οποίον χρησιµοποιούν οι ιερείς διά την θεραπείαν της. Υπό της εξαιρέτου Ψυχοερευνητρίας . είναι γνωστή από γενέσεως του ανθρώπου. Την βασκανίαν παρεδέχοντο και οι αρχαίοι Ελληνες. έχει βαθιές ρίζες µέσα στην ελληνική παράδοση και τη λαογραφία. ο Φιλόσοφος δε Σωκράτης έλεγε: «Μη βασκανία περιτρέψει τον λόγον τον µέλλοντα». κοινώς «µάτιασµα». Εχοντας ήδη δεχτεί ισχυρά πλήγµατα. σε µια περίοδο κατά την οποία η χρυσή εποχή της ελληνικής Παραψυχολογίας είχε τερµατίσει την πλούσια δράση της. η οποία. ακροβατούσε συχνά επικίνδυνα ανάµεσα στη θρησκοληψία και την παραεπιστήµη. Η σοβαρή έρευνα επί του συγκεκριµένου πεδίου διήνυε πλέον τα τελευταία της βήµατα. τέσσερα περίπου χρόνια µετά το θάνατο του µεγάλου Αγγελου Τανάγρα. Περί βασκανίας αναφέρει συχνά η Παλαιά ∆ιαθήκη και επίσης είναι παραδεκτή από τη χριστιανική θρησκεία. Το άρθρο γράφτηκε και παρουσιάστηκε το 1977. .

λπ. φαινοµενα 25 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . το µέτωπο και ακόµη περισσότερο από τα µάτια του. φυτά. Για να βοηθήσω τώρα όσους θέλουν να θεραπεύσουν µια τέτοια κατάσταση. εκπέµπει συνεχώς αυτά τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα προς το περιβάλλον του. Τα είδη της βασκανίας Η βασκανία.ή ένα ωραίο φυτό. διακόπτει την αποστολή της κακής ακτινοβολίας συνειδητά. πάσαν επιβουλήν. Αµήν. ότι τα πάντα είναι ηλεκτροµαγνητικά κύµατα και δονήσεις. είναι ψυχοδυναµικά βλαπτικά κύµατα. στρέφοντας το βλέµµα του και την προσοχή του αλλού. Η επιστήµη της Παραψυχολογίας παραδέχεται σήµερα. διάφορα αντικείµενα). π. που είναι η απλή µορφή βασκανίας και θεραπεύεται εύκολα. δηλαδή το ξεµάτιασµα. το λεγόµενο υπό του λαού «µάτιασµα». Σηµείωση: Το απόσπασµα προέρχεται από το βιβλίο «H επιστήµη της Παραψυχολογίας» (εκδ. Ελκει επάνω του το βλαπτικό φορτίο από τον βασκαθέντα και µε το δικό του ωφέλιµο ζωικό µαγνητικό φορτίο φορτίζει τα ατονήσαντα κύτταρα και τα βοηθά να επανακτήσουν τον φυσιολογικόν των ρυθµόν κινήσεως. ζώου ή και φυτού από το φορτίον της βλαπτικής ψυχολογίας και τα βοηθούµε ν’ αποκτήσουν και πάλιν τον κανονικόν των ρυθµόν κινήσεων. και είναι περαµατικώς αποδεδειγµένο. Ωστε πρόκειται περί βλαβεράς ή ωφελίµου ακτινοβολίας. που είναι µια ζωντανή µπαταρία ηλεκτροµαγνητικών δυνάµεων. κάπου. επικαλούµενος το όνοµα του Κυρίου Ηµών Ιησού Χριστού. πονά λίγο το κεφάλι τους κ.λπ. 1977). Μπορεί να επιφέρη ακόµη και τον θάνατο ζωικού ή φυτικού οργανισµού. διαισθανόµενος την αποστολή βλαπτικής ενεργείας εκ µέρους άλλου. Τα κύµατα αυτά. Σου δεόµεθα και Σε παρακαλούµεν φυγάδευσον και απέλασον πάσαν διαβολικήν ενέργειαν. συνέβη. κραταιόν ψυχής και σώµατος φύλακα. επιτυγχάνεται δι’ αντιστρόφου ακτινοβολίας. φτύνοντας κάτω. Αλλά ακόµη προλαµβάνεται και εκ µέρους του ίδιου του ποµπού που νιώθοντας ότι στέλλει κύµατα θαυµασµού ίσως βλαπτικά.Πώς ΄ παράγονται οι αρνητικές σκέψεις. µπορεί να θαυµάσωµε ένα χαριτωµένο ή έξυπνο παιδάκι -ακόµη και το δικό µας. Ο ανθρώπινος οργανισµός. φορτίζουν ακαριαίως µε την βλαπτικήν ή και ωφέλιµον δύναµίν τους τα άτοµα της ύλης του. προσωρινή βεβαίως και ολιγόλεπτον (χασµώνται. και µη επιθυµούντος να επιφέρη κακό. περιέργειάν τε πονηράν και βλάβην και οφθαλµών βασκανίαν… από του δούλου Σου ή υπό ωραιότητος ή ανδρείας ή ευτυχίας ή ζήλου ή φθόνου ή βασκανίας. δηλαδή τα κύτταρά του.ακτινοβολίες που βασίζονται στον καλοπροαίρετο θαυµασµό για κάτι που µας έκανε εντύπωση. λέγοντας τη φράση «να µη βασκαθή» κ. συντονιζόµενα µε τη συχνότητα των δονήσεων των ατόµων της ύλης άλλου ανθρώπου ή και άλλων αντικειµένων του περιβάλλοντος (ζώα. η βάσις είναι η ίδια. και κατάπεµψον Αγγελον ειρηνικόν. Εχοµεν δύο είδη βασκανίας: αυτή που προέρχεται από σκέψεις . και η βασκανία που προέρχεται από σκέψιν θαυµασµού µεν. δηλαδή διά της αποστολής προς τον δέκτην κυµάτων καλών σκέψεων προς θεραπείαν. Αυτή η δεύτερη µορφή βασκανίας είναι πολλές φορές καταστρεπτική.).χ. όπως σε ωραίες γλάστρες µε σπάνια άνθη κ. όστις επιτιµήσει και απελάσει πάσαν πονηράν βουλήν. ∆ιά τούτο οι θεραπευτές (ξεµατιαστές) αισθάνονται κατό- πιν αδιαθεσία. η ασφάλεια των εις Σε ελπιζόντων. παραθέτω τη γνωστή κατά της βασκανίας ευχήν του Ιωάννη του Χρυσοστόµου: «Ο ιατρός και θεραπευτής των ψυχών ηµών. Με τον τρόπο αυτόν απαλλάσσοµε τα κύτταρα του βασκαθέντος ανθρώπου. λοιπόν. Από πολλά πειράµατα που πραγµατοποιήσαµε εις την ΠαραψυχοΚοινωνιολογικήν Εταιρείαν επί των θετικών εφαρµογών. απεδείχθη ότι οποιονδήποτε τρόπον µεταχειρισθή ο ξεµατιαστής. Προληπτικά κατά της βασκανίας χρησιµοποιούµεν ανέκαθεν διάφορα φυλακτά και γαλάζιες χάντρες που τα κρεµούµε συνήθως στα µικρά παιδιά ή και σε αγαπηµένα µας ζώα. πάσαν φαρµακείαν και βασκανίαν των φθοροποιών και φθονερών». ακόµη δε και σε φυτά. Ιδιαίτερα εκπέµπονται από τα ακροδάκτυλά του. χτυπώντας ξύλο. Το «µάτιασµα» προλαµβάνεται εκ µέρους του υποκειµένου (δέκτου) αν αντιδράση διά προσευχής.ά. αλλά αναµεµιγµένου µε φθόνο και µίσος. Λειτουργία και τρόποι προστασίας Η θεραπεία. Μακρή. αλλά και την καταστροφή (θραύσιν) άλλου υλικού αντικειµένου.

eλευθεροσ tυποσ φαινομενα 26 .

Στις µέρες µας. κατά τη διάρκεια των οποίων εκτελέστηκαν αρκετοί κάτοικοι της περιοχής µε την κατηγορία της άσκησης πρακτικής µαγείας. το οποίο περιλαµβάνει αντικείµενα και ντοκουµέντα για τη µαύρη εκείνη περίοδο της αµερικανικής Ιστορίας.εικονες Το Μουσείο των Καταδικασµένων Μαγισσών Το Σάλεµ της Μασαχουσέτης στις ΗΠΑ έχει µείνει στην ιστορία για έναν και µόνο λόγο. στην οποία βασίλευε ο άκρατος θρησκευτικός φανατισµός. φαινοµενα 27 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . Από τον Φεβρουάριο του 1692 µέχρι και τον Μάιο του επόµενου έτους διεξήχθησαν εκεί οι περίφηµες «δίκες των µαγισσών». ο ταξιδιώτης µπορεί να επισκεφτεί το µουσείο των µαγισσών.

EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 28 Tζορντάνο Mπρούνο .

προετοιµάζουν το έδαφος για τον Τζορντάνο Μπρούνο. Οι Ιταλοί που συµµετείχαν σε αυτή την προσπάθεια αναγέννησης δίνουν µεγάλη αξία στη φυσική και γήινη ζωή και είναι διαποτισµένοι από το διονυσιακό πνεύµα. τις αντιλήψεις του Λουκρήτιου και του Κικέρωνα.δεν είναι ούτε ύλη ούτε µορφή· δεν µπορεί να µετρηθεί ή να συγκριθεί. Ως απλό και αδιαίρετο. χωρίς τέλος και όρια. αλλά έχει ως οδηγό της τη διανόηση του Πλάτωνα. τις απόψεις του Επίκουρου. Ολα όσα έχουν υπόσταση στο άπειρο έχουν ασήµαντες διαφορές µεταξύ τους. ο Μπρούνο επηρεάστηκε από τον Κοπέρνικο και τον Νικόλαο Κουσανό. Οι βάσεις της φιλοσοφίας του επιστήµονα Η φιλοσοφία του Τζορντάνο Μπρού- νο (1548-1600) περιστρέφεται γύρω από τρία βασικά κέντρα: το Εν. στο έργο του «De revolutionibus orbium celestium». χάρη στην αποφασιστική συµβολή της Ακαδηµίας της Φλωρεντίας. η οποία γενικώς απορρίφθηκε. Το ενδιαφέρον των φιλοσόφων στρέφεται στη µελέτη της φύσης. καθώς και η ανεκτικότητα απέναντι στις άλ- Η µαγική αντίληψη. Ακόµη και η διδασκαλία του Αριστοτέλη. Το Εν για τον Μπρούνο είναι ακίνητο.αγνωστη ιστορια Μυστήρια Για τους σύγχρονους αποτελεί ένα «µάρτυρα της επιστήµης». άπειρο. οι αναφορές του Palingenius για επαφές µε ευλογηµένα πνεύµατα. Η συνέχεια µεταξύ του ενός. η µνήµη και η φαντασία είναι οι γέφυρες που συνδέουν τον άνθρωπο µε τον κόσµο και τη θεότητα. Το Εν είναι αιώνιο. τη διδασκαλία της στωικής φιλοσοφίας. ενώ οι αστροφυσικοί τον θεωρούν ιδρυτή της Αστροβιολογίας! Πώς θα αντιδρούσατε όµως αν µαθαίνατε ότι ο Ιταλός φιλόσοφος είχε ταυτόχρονα στενότατες σχέσεις µε το πεδίο που σήµερα αποκαλούµε φυσική µαγεία. όπως τη χριστιανική και τη µωαµεθανική. Ο Κόζιµο ανέθεσε τη διεύθυνση της Ακαδηµίας στον Φιτσίνο. ∆εν µετακινείται. η οποία δεν βασίζεται στην αυθεντία του Αριστοτέλη. Το νεοπλατωνικό ρεύµα που αναπτύχθηκε στη Φλωρεντία. Ο πρώτος. η οποία ιδρύθηκε από τον Κόζιµο των Μεδίκων το 15ο αιώνα. µιας και το 1600 οδηγήθηκε στην πυρά έπειτα από εντολή της Ιεράς Εξέτασης. Ως προς τις κοσµολογικές αντιλήψεις του. οι εργασίες του Πίκο ντέλα Μιράντολα για την εβραϊκή Καββάλα. γεµίζει όλα τα πράγµατα και κατοικεί σε όλα τα µέρη του Σύµπαντος. δεν πολλαπλασιάζεται. η δηµοσίευση των συγγραµµάτων του Ιάµβλιχου σχετικά µε τα µυστήρια της Αιγύπτου. δεν φθείρεται και δεν µεταβάλλεται . ο οποίος µετέφρασε στα λατινικά έργα του Πλάτωνα και του Πλωτίνου. O µάρτυρας της επιστήµης και η σχέση του µε τη µαγεία Της Σµάρως Φιλιππίδου Κ ύριο γνώρισµα της φιλοσοφίας της Αναγέννησης στάθηκε η ποικιλία των φιλοσοφικών συστηµάτων που περιέλαβε στους κόλπους της: οι φιλόσοφοι της Αναγέννησης εκδήλωναν το ενδιαφέρον τους για τις ιδέες των εκπροσώπων του νεοπλατωνισµού. η απόκρυφη φιλοσοφία του Αγρίππα. Η φιλοσοφική σκέψη του Τζορντάνο Μπρούνο επηρέασε βαθύτατα τους αναγεννησιακούς φιλοσόφους και επιστήµονες. ενώ οτιδήποτε άλλο είναι προσωρινό. του απόλυτου και του ανθρώπου εξασφαλίζεται µε τη µεσολάβηση της ψυχής λες θρησκείες. τον κόσµο και τον άνθρωπο. συνέχιζε να καλλιεργείται στη σχολή της Πάδοβας. ανέπτυξε ένα σύστηµα βάσει φαινοµενα 29 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . καθώς και τα ερµαϊκά κείµενα.

όταν όµως διευθύνει και κυβερνά. αλλά µπορεί να διαµορφώσει διάφορα σχήµατα . απέραντο. απλώνεται στα µορφικά µέρη του Σύµπαντος. θυµίζει πολύ το δρόµο που προτείνει ο Πλάτων στην Πολιτεία (514α & 517α) για να βγει ο δεσµώτης από τη σπηλιά. Χαλδαϊκών Χρησµών. ιδρυτής της Ακαδηµίας της Φλωρεντίας. αλλά κατά κάποιον τρόπο απλώ- . των ερµαϊκών υποστήριξε ότι ο κειµένων και του κόσµος που βλέσυγγραφικού έργου του πουµε δεν είναι ο Πλωτίνου στα λατινικά πραγµατικός. όχι όµως κατά τον ίδιο τρόπο. ανατράπηκε η άποψη που είχαν διατυπώσει πρώτα ο Αριστοτέλης και στη συνέχεια ο Πτολεµαίος. Η παγκόσµια ψυχή Ο Μπρούνο δέχεται ότι ο κόσµος είναι του οποίου η Γη και ο Hλιος άλλαξαν τις παλιές τους θέσεις. Οταν εµψυχώνει. άκρο ή ανάµεσά τους.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 30 Ο Κόζιµο των Μεδίκων. χάρη στην έκδοση των άπειρα κατοικηµένου Σύµπαντος. ο οποίος θα οδηγήσει τον άνθρωπο από το σκοτάδι στο ηλιακό φως. η παγκόσµια ψυχή. δεν είναι αρχή αλλά αιτία. Αντίθετα. συνεπώς. Η παγκόσµια ψυχή δεν είναι αδιαίρετη όπως ένα σηµείο. ότι δηλαδή η Γη είναι το κέντρο του κόσµου γύρω από το οποίο περιστρέφονταν ο Ηλιος και τα άλλα ουράνια σώµατα. οι σκιές των ιδεών. Στα έργα του «La Cena de le Ceneri» και «De L’infinito» θεωρεί τον κόσµο άπειρο. Εχει τον έλεγχο των σύνθετων πραγµάτων και καθορίζει τη σταθερότητα των µερών. Η εικόνα που είχαν ο Αρι- στοτέλης και ο Πτολεµαίος για το Σύµπαν ήταν η µορφή ενός κλειστού συστήµατος που είχε περατά όρια ή σύνορα. δεν υπάρχει κανένα σώµα στο κέντρο ή στο έµψυχος και ότι υπάρχει µια µορφική αρχή. χωρίς κανένα κεντρικό σύστηµα αναφοράς. Μέσα στο άπειρο Σύµπαν υπάρχουν άπειροι ήλιοι και πλανήτες. Ο δεύτερος αναφέρθηκε σε ένα άπειρο Σύµπαν το οποίο δεν έχει κέντρο. έτσι ώστε η Γη πλέον να κινείται γύρω από έναν ακίνητο Ηλιο. ∆ίκαια Κατά την Αναγέννηση λοιπόν θεωρείται η µαγεία αποκτά ο εκπρόσωπος της ξεχωριστή θέση στον θεωρίας ενός αποκεντρωµένου και κόσµο της διανόησης. Είναι µία. Για να εξηγήσει τη δυνατότητα της παγκόσµιας ψυχής να είναι πανταχού παρούσα µέσα στο όλον και µέσα σε κάθε µέρος του. Μπορούµε απλώς να κάνουµε λόγο για σχέσεις ορισµένων σωµάτων µε άλλα σώµατα. Αυτό που αντικρίζουµε είναι οι σκιές της πραγµατικότητας. Το Σύµπαν είναι ανοικτό. Η ψυχή του Σύµπαντος είναι ταυτόχρονα αρχή και αιτία των φυσικών πραγµάτων.γεµίζει όλα τα πράγµατα. Ο µαγικοθρησκευτικός δρόµος που προτείνει ο Μπρούνο. Ως εκ τούτου. την παροµοιάζει µε µια φωνή η οποία ακούγεται σε ολόκληρο το δωµάτιο αλλά και σε κάθε µέρος του ξεχωριστά. για τον Μπρούνο η πραγµατικότητα είναι διαφορετική. Επηρεασµένος από τον Πλάτωνα. η οποία δίνει ψυχή και ζωή σε όλα τα µέρη του Σύµπαντος.

τα οποία. ο µικρόκοσµος που αναπαριστά το µακρόκοσµο του Σύµπαντος. Η συνέχεια µεταξύ του ενός. καθώς ωριµάζουν σταδιακά. Η µαγική αντίληψη. ώστε ο νους του κάθε ανθρώπου να µετασχηµατιστεί σε έναν παγκόσµιο νου. Ολοι οι άνθρωποι είναι για τον Μπρούνο ιδιαίτερα κέντρα αναφοράς. ανάµεσα σε δύο ακραίους όρους παρεµβάλλεται πάντα ένας τρίτος. Η παγκόσµια ψυχή συνδέει το σώµα µε το πνεύµα. ο άνθρωπος είναι σε θέση να γνωρίσει τη φύση µε άµεσο. trionfante». κατανοούν ότι δεν υπάρχει κανένα αυθαίρετο κέντρο στο Σύµπαν. έτσι και ο Μπρούνο πιστεύει ότι ο άνθρωπος δεν ερµηνεύει απλώς τον κόσµο. Στη διαµόρφωση της άποψής του για την παγκόσµια ψυχή επηρεάστηκε και από τον Φιτσίνο. που συνδέονται µε το κοσµικό πνεύµα. Με βάση την αρχή της συνέχειας.αγνωστη ιστορια νεται. του απόλυτου και του ανθρώπου εξασφαλίζεται µε τη µεσολάβηση της ψυχής. αλλά έχει τη δυνατότητα να παρεµβαίνει στη φύση και να επηρεάζει τη συµπεριφορά της για το καλό του ανθρώπινου γένους. σε όλα τα µέρη του Σύµπαντος και τα περιβάλλει. Τα ιδιαίτερα αυτά κέντρα είναι φυσικό να προσεγγίζουν µε διαφορετικούς τρόπους την αλήθεια. Ετσι. Η έννοια του απείρου είναι το µεγάλο ερέθισµα της ανθρώπινης σκέψης. Οπως στον κόσµο υπάρχουν δύο ριζικά διαφορετικές οντότητες. Προσεγγίζοντας το άπειρο Η φιλοσοφία του Μπρούνο για το άπειρο σηµατοδοτεί το πρώτο αποφασιστικό βήµα για την απελευθέρωση του ανθρώπου. Στο έργο του «Spaccio de la bestia Το κοσµολογικό σύστηµα του Μπρούνο επηρεάστηκε από την ηλιοκεντρική θεώρηση του Κοπέρνικου. έτσι και στον άνθρωπο το σώµα του και η ψυχή του επικοινωνούν χάρη σε µια τρίτη οντότητα. η κοσµική ψυχή και το κοσµικό σώµα. το πνεύµα του. Κάθε µετασχηµατισµός που συντελείται στον ουρανό έχει συνέπειες στην προσωπικότητα του ανθρώπου. όπως η φωνή. Η µαγική σύνδεση µε το Σύµπαν Ο άνθρωπος είναι για τον Μπρούνο η µικρογραφία της φύσης. ενδιάµεσος όρος που λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος βάσει του οποίου εξασφαλίζεται η συνέχεια στο Σύµπαν. Η µελέτη του φυσικού κόσµου κατά τον Μπρούνο αποτελεί την αληθινή µορφή φιλοσοφίας που είναι ικανή να µας αποκαλύψει τα µυστικά του Σύµπαντος και να µας εξασφαλίσει έγκυρη γνώση. Η διάνοια που ξεδιπλώνεται στο άπειρο Σύµπαν αποκτά επίγνωση της δικής της απειρότητας. η µνήµη και η φαντασία είναι οι γέφυρες που συνδέουν τον άνθρωπο µε τον κόσµο και τη θεότητα. το Σύµπαν. Οπως και ο Φιτσίνο. ενορατικό. Η ύλη είναι εκείνη που εµπεριέχει τις µορφές και τις περιπλέκει. Το βιβλίο στο οποίο ο φιλόσοφος αναλύει τη σύνδεση του ανθρώπου µε το Σύµπαν. εσωτερικό τρόπο και όχι µέσα από την εξωτερική θεώρηση των πραγµάτων. Εκείνο που έχει σηµασία είναι η συνεχής αναζήτηση της αλήθειας. εξηγεί ότι σε κάθε άνθρωπο αντανακλάται ο κόσµος. φαινοµενα 31 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ .

θυμίζει πολύ το δρόμο που προτείνει ο Πλάτων στην Πολιτεία για να βγει ο δεσμώτης από τη σπηλιά Ο καλύτερος αυτός γονέας. δεν πρέπει να εκπλήσσει το γεγονός ότι ο Τζιορντάνο Μπρούνο από πολύ νωρίς ενδι- αφέρθηκε γι’ αυτήν. θείο πράγμα. ένα ανώτερο και ένα κατώτερο. επιχειρεί να θεμελιώσει την τέχνη της μνήμης πάνω σε ένα πλήθος εικόνων. Στο «De rerum principiis» γίνεται ακό- μη πιο συγκεκριμένος και αναφέρεται στα ουράνια σώματα. ο οποίος θα οδηγήσει τον άνθρωπο από το σκοτάδι στο ηλιακό φως. Στο δεύτερο. τα οποία διακρίνονται από την ικανότητά τους να ελέγχουν τις διαδικασίες της συνείδησης με τη βοήθεια της μαγείας. όπως ακριβώς ενυπάρχει στα ουράνια σώματα. η ύλη έχει όλα όσα είχε πριν βρεθεί η μορφή και μπορεί ακόμη να έχει και άλλες μορφές. Απορρίπτει την αξία των σωμάτων αυτών και ασκεί δριμύτατη κριτική στα αστρολογικά βιβλία. επομένως. το «De umbris idearum». Ο μαγικοθρησκευτικός δρόμος που προτείνει ο Μπρούνο. δείχνει στον άνθρωπο το δρόμο για να ενωθεί με το Σύμπαν και τους θεούς και να φτάσει στην αληθινή γνώση. Ετσι. γεννήτορας και μητέρα των φυσικών πραγμάτων είναι.eλευθεροσ tυποσ φαινομενα 32 Σκηνές από τη δίκη και την εκτέλεση του Μπρούνο μπροστά στους ιεροεξεταστές και το φανατισμένο πλήθος. Στα τρία επόμενα έργα του ο Μπρούνο φαίνεται να έχει εμβαθύνει ακόμη περισσότερο στη μαγεία. Οταν κάποιος βλέπει αυτές τις εικόνες. Ολόκληρη η φιλοσοφία του Μπρούνο αναπτύσσεται άρα γύρω από την ιδέα ενός νου που απελευθερώνει τον άνθρωπο από κάθε μορφή υποδούλωσης. το «De magia». Στο «De la causa. στο «De magia mathematica» απορρίπτει τον παραδοσιακό ρόλο που δίνεται στην παγκόσμια ψυχή και στα άστρα και καλεί όλους να ερευνήσουν τον τρόπο με τον οποίο . εφόσον το φθαρτό δεν διατηρεί το αιώνιο. Γι’ αυτό η πλανητική αστρολογία χρειάζεται ανανέωση. παρουσιάζει τα δύο είδη της ανθρωπότητας. Ηδη σε ένα από τα πρώτα του έργα. Επιπλέον. ανακαλεί στη μνήμη του την εξέλιξη της ανθρωπότητας και τη δημιουργία του Σύμπαντος. Εξαιτίας της λαθεμένης ταύτισης των πλανητών με τα ουράνια σώματα. οι οποίες αναπαριστούν την ιστορία των διαφόρων πολιτισμών της ανθρωπότητας καθώς και του Σύμπαντος. Για το λόγο αυτό ο άνθρωπος μπορεί να αντιληφθεί τους νόμους που διέπουν τη φύση και να απελευθερωθεί από το φόβο των άγριων θεοτήτων που κυβερνούν το Σύμπαν. Ο Μπρούνο και η μαγεία Με δεδομένη την ανάπτυξη της μα- γείας την περίοδο της Αναγέννησης. Τέλος. το «Τheses de magia». principio e uno» συνέλαβε μια νέα θεώρηση της θεότητας. έχει προκληθεί σύγχυση. Η ύλη δεν επιθυμεί τη μορφή για τη διατήρησή της. άκρως αντιχριστιανική και ολοκληρωτικά μεταφυσική και μαγική. Εδώ υποστηρίζει ότι η θεότητα ενυπάρχει στον καθένα μας και στον πλανήτη μας. η συνείδηση ακολουθεί μια ανοδική πορεία και περνά από μια κατάσταση θεωρητικά κατώτερη σε μια ανώτερη. Η φθορά που έχουν υποστεί οι μαγικές τέχνες οφείλεται στην εξάπλωση της πλά- νης αλλά και στην επιθυμία να κρατηθούν τα μυστικά των τεχνών μακριά από τους αδαείς. Στο πρώτο.

Αποστολή του δεν είναι απλώς να διερευνήσει τη φύση και να επισηµάνει τις άδηλες δυνάµεις της. σκοπός των εκπροσώπων της οποίας είναι να χειριστούν τις υπερφυσικές δυνάµεις ώστε να προκαλέσουν βλάβη στους συνανθρώπους τους. ενώ ο Παράκελσος. τη φύση και το πεπρωµένο. ώστε να τις αξιοποιήσει προς όφελος του Ο Κορνήλιος ανθρώπινου γένους. φαινοµενα 33 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . περιορίζοντας τον εαυτό του στο υλικό Σύµπαν και αποκλείοντας τη χριστιανική και αγγελική ιεραρχία από το µαγικό του σύστηµα. αντικαθιστώντας στο σύστηµα της µαγείας του τις δαιµονικές δυνάµεις από αστρολογικές και πλανητικές πράξεις. ο µάγος. Για το λόγο αυτό ο άνθρωπος µπορεί να αντιληφθεί τους νόµους που διέπουν τη φύση και να απελευθερωθεί από το φόβο των άγριων θεοτήτων σµό µε το θαυµασµό για την αρχαιότητα και το νεοπλατωνισµό. άκρως αντιχριστιανική και ολοκληρωτικά µεταφυσική και µαγική. αλλά να προσπαθήσει να τις χειριστεί µε τρόπο µαγικό. αποµακρύνθηκε από την αλχηµεία. Ο όρος έφτασε στο ζενίθ του σε συνδυα- αλληλοεπηρεάζονται διαφορετικά είδη. Ο Μαρσίλιο Φιτσίνο αναφέρθηκε στη magia naturalis µε θετικό τρόπο. νης φυσικής µαγείας. Ο Κορνήλιος Αγρίππας έφερε τη µαγεία και την αστρολογία στο χώρο της επιστήµης. που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Εξάντας». που δεν είναι παρά ο σοφός που δρα. αποσκοπεί στην αξιοποίηση των άδηλων δυνάµεων του φυσικού κόσµου προς όφελος του ανθρώπου και δεν πρέπει να συγχέεται µε τη µαύρη µαγεία. στη µουσική µε το ρυθµό. όπου ο Μπρούνο παραθέτει το πλέγµα των δεσµεύσεων που καλύπτει το Σύµπαν και αποτελείται από τον Θεό. principio e uno» ο Μπρούνο συνέλαβε µια νέα θεώρηση της θεότητας. Εδώ υποστηρίζει ότι η θεότητα ενυπάρχει στον καθένα µας και στον πλανήτη µας. Η αναγέννηση των µάγων Κατά την Αναγέννηση η µαγεία αποκτά ξεχωριστή θέση στον κόσµο της διανόησης. στην ικανότητά του να εφαρµόζει ένα σύνολο µαγικών δεσµών και να ενώνει τον εαυτό του µε τους ανθρώπους. Εργο της ίδιας περιόδου αποτελεί και το «De vinculis in genere». Με τον τρόπο αυτόν µπορούσε να επηρεάσει την ψυχή τη δική του και των άλλων αλλά και τα άψυχα αντικείµενα. της καλούµε(1486-1535). ένας από τους πατέρες της σύγχρονης χηµείας. όπως ακριβώς ενυπάρχει στα ουράνια σώµατα. στην οποία περιλαµβάνονται τόσο πυθαγόρεια όσο και πλατωνικά στοιχεία). στη ρητορική και την ποίηση µε µαγικές ρήσεις. Με τη vis imaginativa ο µάγος µπορούσε να ελέγξει τις δυνάµεις αυτές και να τις εκφράσει στην τέχνη µε τη βοήθεια φυλαχτών. Το είδος Αγρίππας αυτό της µαγείας. εν ολίγοις. Στο «De la causa. Σηµείωση: Το κείµενο αυτό της Σµάρως Φιλιππίδου αποτελεί την εισαγωγή του βιβλίου «Giordano Bruno: Περί µαγείας». χάρη στην έκδοση των Χαλδαϊκών Χρησµών (συλλογή ανατολίτικων αποφθεγµάτων. Την περίοδο αυτή δηµιουργείται ένας νέος τύπος διανοουµένου. Ο ρόλος του µάγου έγκειται.αγνωστη ιστορια των ερµαϊκών κειµένων και του συγγραφικού έργου του Πλωτίνου στα λατινικά.

Περπατώντας προς το στάβλο είδε έκπληκτος έναν τριχωτό άντρα. Σύµφωνα µε το δηµοσίευµα. «Και εκεί. ο Perkins πήρε το αυτοκίνητό του για να πραγµατοποιήσει διάφορες επισκέψεις και κατέληξε στη φάρµα του αδερφού του. µόλις γύρισαν πίσω όµως εκείνο είχε εξαφανιστεί. µε σκοπό να πάρει το αυτοκίνητο και να επιστρέψει στο σπίτι του.». «Το Colebrook».». Ενας γείτονας ανέφερε πως στο πρόσφατο παρελθόν είχε ακούσει το κλάµα του «άγριου ανθρώπου» στο διπλανό δάσος. . «Ηταν υπνωτισµένος». Αξίζει να αναφέρουµε και τον περίεργο διάλογο που ο Perkins υποστήριξε πως είχε µε τον άγριο: «Τι µέρος είναι αυτό. Βλέποντας το άγνωστο «πλάσµα» επέστρεψαν όλοι µαζί στο σπίτι για να πάρουν τις καραµπίνες τους. τον ρώτησε ο τριχωτός άντρας. Παπαγεωργίου Ε νας µεγαλόσωµος άντρας σε ηµιάγρια κατάσταση φαίνεται πως περιφερόταν στην περιοχή του Κονέκτικατ των ΗΠΑ στα τέλη του 1895. ανέφερε η ανιψιά του. επρόκειτο για ακόµα µια θέαση του άγνωστου «wild man» (άγριου ανθρώπου) από έναν αγρότη ονόµατι Edmund Perkins (είχαν προηγηθεί ακόµα δύο σχετικές µαρτυρίες).EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 34 η µηχανή του χρονου Του Μηνά Ν. απάντησε ο Perkins. Για να λάβει την απάντηση «Το κέντρο του Colebrook». δίχως να είναι σε θέση να κινηθεί. στο Colebrook. Εµεινε να τον κοιτά αποσβολωµένος για περίπου 20 λεπτά. Αυτό αναφέρει σε ρεπορτάζ της η εφηµερίδα «New York Herald» (φύλλο της 3ης Σεπτεµβρίου της χρονιάς εκείνης). Εκείνη την ηµέρα. ρώτησε ο ξένος δείχνοντας µε το δάχτυλό του. που έτρεξε λίγη ώρα µετά µε την υπόλοιπη οικογένεια για να τον αναζητήσουν.

ζωγράφισε στο κέντρο ένα σταυρό και τον έβαλε να καθίσει στη µέση και να της υποσχεθεί πως ό. έφτασε στο πατρικό του στην Ορεινή Ναυπακτία και είπε στη µητέρα του τι ακριβώς είδε στο σπίτι της κοπέλας.τι κι αν γίνει δεν θα βγει από τον κύκλο µέχρι να του το επιτρέψει η ίδια. έδιναν µάχη µε την κοπέλα κι εκείνη όλο τα χτυπούσε µε ένα µαστίγιο που κράδαινε στο χέρι της. οι γείτονες µπήκαν στο σπίτι και βρήκαν το σώµα της σχεδόν σκουληκιασµένο. Ετσι κι έκανε. ο γιος τρελάθηκε από την απουσία της κοπέλας του και αυτοκτόνησε. αλλά συνεχώς κάποιο γεγονός καθυστερούσε το γάµο τους. Το παλικάρι ήθελε να τη γνωρίσει στους γονείς του. Λίγο µετά. Οσοι αναγνώστες επιθυµούν να µοιραστούν µαζί µας την εµπειρία τους µπορούν να επικοινωνήσουν στο e-mail της συντάκτριας.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 35 µια Ελλαδα ΘΡΥΛ Ι Της Ειρήνης Φ. Αλλες µε κέρατα. γιατί ένιωθε µεγάλη έλξη για αυτήν τη γυναίκα. έντροµη. γούνες και οπλές. µορφή.com Η γυναίκα του Σατανά Σε ένα από τα χωριά της Ορεινής Ναυπακτίας έχει καταγραφεί ο θρύλος για ένα ερωτευµένο ζευγάρι που επέλεγε να µην επισηµοποιήσει τη σχέση του εξαιτίας ενός µεγάλου µυστικού… «Ο λοι στα µέρη µας ξέρουµε για την ιστορία ενός αγρότη µε την κοπέλα της ζωής του που καταγόταν από την Εύβοια. όπως τα διηγήθηκε στην Ειρήνη Φ. Κάποια στιγµή. Μέχρι να επανέλθει στην κανονική της. Για όσους το επιθυµούν και το ζητήσουν θα διατηρηθεί η ανωνυµία στο κείµενο. όπως και να ’χει. ο νεαρός άντρας είδε τη γυναίκα των ονείρων του να µεταµορφώνεται σταδιακά σε ένα από τα όντα του καθρέφτη. Κι ένα βράδυ τον έφερε στο σπίτι της και αφού σχεδίασε έναν κύκλο στο πάτωµα µε µια λευκή κιµωλία. Από την Ευτυχία Α. τη µαγεία και κάθε είδους ευχή και κατάρα στην προσπάθειά της να επικοινωνήσει µε το φάντασµα του γιου της. Το επόµενο πρωινό. ο άντρας κόντεψε να χάσει τα λογικά του. άλλες µε τέσσερα πόδια. Σε λίγο. τον πίεσε να µην την ξαναδεί. Μεταξύ τους υπήρχε µια πολύ δυνατή σχέση. δεν δένεις εύκολα για πάντα τη ζωή σου µε µια κοπέλα που λατρεύει τον Σατανά και ασχολείται µε τη µαύρη µαγεία! Εκείνος όµως έµενε στη σχέση του. έµεινε µακριά της. ekoutsaſti@e-typos. την παρακάλεσε να κάνει µια τελετή στην οποία θα ήταν κι εκείνος παρών για να δει τι ακριβώς έκανε η σύντροφός του. Εκείνη. Κουτσαύτη. Σύµφωνα µε τους συντοπίτες µου.com. ανθρώπινη. ekoutsafti@e-typos. Εκείνος κούνησε το κεφάλι του καταφατικά. αλλά. φαινοµενα 35 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . είδε την κοπέλα του να στέκεται ολόγυµνη µπροστά από ένα µεγάλο καθρέφτη. µέσα σε έναν κύκλο από άσπρη κιµωλία…». Κουτσαύτη. Φοβούµενος για το τι θα µπορούσε να συµβεί στο µέλλον. Ολα αυτά κράτησαν το πολύ δύο χρόνια. µη µπορώντας να ζήσει χώρια της. για να µην κινδυνέψει. Με τα πολλά εκείνη δέχτηκε. να λέει λέξεις που πρώτη φορά άκουγε στη ζωή του και σιγά σιγά να ξεπετάγονται από τον καθρέφτη πρωτό- γνωρες µορφές. Ετσι. Η δε µάνα του έµπλεξε µε τις µάγισσες. µπήκε στον κύκλο και περίµενε.

δυσάρεστοι. αρνητικοί και φέρουν «άρωµα»… θανάτου. οι εµπνευστές της µάλλον δεν είχαν στο µυαλό τους τη σύνδεση µε το σατανισµό και την ένδυση των αρνητικών εννοιών που αυτή µετέπειτα απέκτησε. Της Θεανώς Καρούτα tkarouta@e-typos. Μήπως τελικά η Σολοµωνική είναι µια εξαιρετικά παρεξηγηµένη µορφή µαγείας.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 36 Στο άκουσµα της λέξης «Σολοµωνική» οι συνειρµοί των περισσότερων ανθρώπων είναι σκοτεινοί. Και όµως. ενώ η επίκληση ακόµα και δαιµόνων από την Κόλαση δεν ήταν απαραίτητο πως γινόταν για κακό σκοπό.com Σολοµωνική Η «διαθήκη» του βασιλιά .

ο βασιλιάς Σολοµώντας. που έχει χαρακτηριστεί ως το σπουδαιότερο βιβλίο πρακτικής. κυρίως όσων έπεσαν σε µάχες. καθώς και πνευµάτων από την Κόλαση. δεν ξεκαθαρίζεται αν τα πνεύµατα αυτά είναι ψυχές που τιµωρήθηκαν και κατέληξαν στην Κόλαση ή πρόκειται αποκλειστικά για δαίµονες (είτε δηλαδή εκπεσόντες αγγέλους είτε αµαρτωλούς). το αίσθηµα δικαίου που τον διέκρινε. που σε σηµαντικό βαθµό περιέχει στοιχεία του ιουδαϊκού µυστικισµού. τελετουργικής µαγείας. Ενδεικτικό πάντως είναι το γεγονός πως µέσα στα δύο βιβλία που αποτελούν την «Κλείδα». παρουσιάζονται Οι 72 δαίµονες Σύµφωνα µε τον ιουδαϊκό θρύλο.σε αντίθεση µε άλλα βιβλία που µεταγενέστερα εµπνεύστηκαν από αυτή. Και τέλος. Τι ρόλο έπαιξε σε αυτό η επιθυµία του βασιλιά να βρει τα σηµεία επαφής ανάµεσα στην αλχηµεία. Πώς ΄ έγινε όµως και ένα κείµενο που Σε ό. να έχει σήµερα συνδεθεί µε έννοιες τόσο αρνητικές. που είναι σε µεγάλο βαθµό επηρεασµένο από το Ταλµούδ και την Καµπάλα. στη φιλοσοφία και τον ιουδαϊκό µυστικισµό. τα κληροδότησε στο γιο του Ροβοάµ. αντιµετωπίζεται σήµερα ως το πρώτο τη τάξει τελετουργικό κείµενο της µαύρης µαγείας Ο βασιλιάς Σολοµώντας στο θρόνο του.τι αφορά όµως την πραγµατικότητα. παραµένοντας ανίκανος να αξιοποιήσει το δώρο του βασιλιά. φαινοµενα 37 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . τη σύνεση. αποφάσισε να κάνει ένα δώρο στην ανθρωπότητα.16ο αιώνα και είναι εµπνευσµένο -όπως πολλά βιβλία άλλωστε που γράφτηκαν ανάµεσα στο 1000 και στο 1453. Κατάφερε να συγκεντρώσει 72 κακά πνεύµατα. γιατί η Σολοµωνική καθιερώθηκε να θεωρείται ως η ειδεχθέστερη µορφή µαύρης µαγείας και όχι µια απέλπιδα προσπάθεια του ανθρώπου να ενωθεί µε τη σοφία του σπουδαίου αυτού βασιλιά. δεν κάνει καµία αναφορά στα εµπνεύστηκε από έναν άνθρωπο που για όσο έζησε και βασίλεψε διακρίθηκε για τη σοφία του. Αυτά σύµφωνα µε την παράδοση. Οι ιστορικοί εκτιµούν πως γράφτηκε γύρω στο 14ο . απ’ όποιον και αν γράφτηκε. να τα υποτάξει και να τα κλείσει σε ένα µπρούντζινο αγγείο προκειµένου να µην ενοχλήσουν ξανά τους ανθρώπους.µαγικα βιβλια Η «Κλείδα του Σολοµώντα» είναι ένα βιβλίο άγνωστου συγγραφέα και αποκρυφιστικού περιεχοµένου.από το βασιλιά Σολοµώντα. Στο γριµόριο (έτσι ονοµάζονται τα βιβλία µε περιεχόµενο σχετιζόµενο µε τη µαγεία). 72 αυτά πνεύµατα . λίγο πριν φτάσει στο τέλος της ζωής του. τη µόρφωσή του. Η Σολοµωνική είναι ένα κείµενο που είναι γεµάτο επικλήσεις και καλέσµατα νεκρών. την ευγένεια. αυτό που κάνει εντύπωση στους µελετητές είναι πως η «Κλείδα του Σολοµώντος» («Clavicula Salomonis»). αλλά και την πίστη του. αγγείο µαζί µε τα γραπτά του. Το Απορίες προκαλούν οι λόγοι για τους οποίους το κείµενο. λέγοντάς του πως όποιος δεν είναι άξιος και σωστά προετοιµασµένος δεν θα είναι ποτέ σε θέση να κατανοήσει τις µυστικιστικές αρχές της σοφίας και της πίστης. που αποτελούσαν το απαύγασµα της σοφίας και της µόρφωσης που του είχε χαρίσει ο Θεός.

Για να επιτευχθεί αυτή η υποταγή. σαφείς τρόποι για να προστατευτεί ο επικλητής από τον πιθανό φθόνο των πνευµάτων και το δαιµονισµό. κάτι το οποίο αποφάσισε σύµφωνα µε την παράδοση. είχε ονοµαστεί από τον προφήτη Νάθαν «Ιεδιδίας». αντιµετωπίζεται σήµερα ως το πρώτο τη τάξει τελετουργικό κείµενο της µαύρης µαγείας. Αλλωστε. η οποία φυλάχτηκε στα Αγια των Αγίων του ναού. έννοια που έχει µια µάλλον θετική χροιά στις θρησκείες σήµερα. Ενα από τα µυστικιστικά σύµβολα που βρέθηκαν στα παλαιότερα αντίγραφα των χειρογράφων της Σολοµωνικής. Ακόµη αξίζει να αναφέρουµε την απαρχή της σχέσης των Εβραίων µε τον αποκρυφισµό. Με την έξοδο των Εβραίων από την Αίγυπτο και την εγκατάστασή τους στη «γη της επαγγελίας». Ενδιαφέρον σηµειολογικά παρουσιάζει το γεγονός πως ο πρώτος ναός οικοδοµήθηκε από τεχνίτες που εκπροσωπούσαν καθεµία από τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ. όµως η προφητεία όριζε πως ο γιος του θα ήταν αυτός που θα πραγµατοποιούσε το µεγαλόπνοο σχέδιο. Εχοντας µεγαλώσει και γαλουχηθεί όπως οι βασιλιάδες της αρχαίας Αιγύπτου. Συνοπτικά. ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ότι ο ασκών τη Σολοµωνική στην «Κλείδα» καλείται «εξορκιστής». που σηµαίνει «αγαπητός του Γιαχβέ». που καταδίκαζε απερίφραστα τη χρήση της γνώσης από κάποιον µε αρνητικά κίνητρα. Οικοδόµησε το σπουδαιότερο κέντρο λατρείας του Ιουδαϊσµού. Αιγύπτιοι). Το ναό ήθελε αρχικά να χτίσει ο ∆αυίδ. Ετσι απορίες προκαλούν οι λόγοι για τους οποίους το κείµενο. γιος του ∆αυίδ και τρίτος βασιλιάς του Ισραήλ. οι πρακτικές αυτές φαίνεται πως συνεχίστηκαν. εκτός από κέντρο λατρείας του Γιαχβέ. ενώ εξαπλώθηκαν ή και αναµίχθηκαν µε τις αντίστοιχες τελετές και πεποιθήσεις των γειτονικών λαών της Μεσοποταµίας (Βαβυλώνιοι. είχε µυηθεί στις αρχές του αποκρυφισµού. οι οποίες έµειναν ενωµένες µέχρι το θάνατο του Σολοµώντα (αργότερα διαχωρίστηκαν και η αυτοκρατορία διαλύθηκε). Ασσύριοι. Εξορκισµοί και καθάρσεις Παράλληλα. αρχής γενοµένης από τον Μωυσή. δεν θα στερείτο λογικής να πούµε πως η Σολοµωνική δεν είναι παρά η πρακτική χρήση της µαγείας που αναφέρεται στην ιουδαϊκή θρησκεία. δεν θα ήταν λάθος να πούµε πως το µυστικιστικό γριµόριο περιλαµβάνει τους τρόπους και τις µεθόδους µε τα οποία ο εξορκιστής θα µπορέσει να υποτάξει τα πνεύµατα και να τα εξαναγκάσει να πράξουν κατά τις βουλές του. έπειτα από εντολή που πήρε από τον ίδιο τον Θεό. την απόκρυφη παράδοση των Εβραίων. Αν και δεν είναι δόκιµος ένας διαχωρισµός των µαγικών πρακτικών. ενώ πρέσβευε παράλληλα την αγάπη προς τον Θεό και τη ζωή σύµφωνα µε τους νόµους του. ο Σολοµώντας. από την εβραϊκή λέξη «Γεντιτζέ». Πόσω δε µάλλον από τη στιγµή που ο ίδιος ο Σολοµώντας ήταν ένας άνθρωπος πιστός.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 38 Οι σχέσεις µε τον Ιουδαϊσµό Αναφέραµε νωρίτερα πως η «Κλείδα του Σολοµώντος» είναι ένα κείµενο έντονα επηρεασµένο από τα ταλµουδικά κείµενα και την Καµπάλα. τη δηµιουργία του χώρου που. που σε σηµαντικό βαθµό περιέχει στοιχεία του ιουδαϊκού µυστικισµού. στο βιβλίο . θα αποτελούσε και τον τόπο όπου θα στεγαζόταν η Κιβωτός της ∆ιαθήκης. το µεγαλοπρεπή Ναό του Σολοµώντος ή Ναό της Ιερουσαλήµ.

Πέραν αυτών. που γράφτηκαν το 16ο και το 17ο αιώνα. να γνωρίσει την αστρολογία Η «Κλείδα του Σολοµώντα» έχει συνδεθεί στις µέρες µας µε τελετές µαύρης µαγείας και σατανιστικές τελετές. αλλά την προετοιµασία του εξορκιστή για την πραγµατοποίηση οποιουδήποτε πειράµατος και µαγικής τεχνικής. ή ακόµα και να το αντιγράψουν. Κατά τη διαδικασία αυτή απαιτείται η θυσία ζώων ως προσφορά στα πνεύµατα. Τα Τάλισµαν απαντώνται ως ∆εν θα ήταν λάθος να πούµε πως το µυστικιστικό γριµόριο περιλαµβάνει τους τρόπους και τις µεθόδους µε τα οποία ο εξορκιστής θα µπορέσει να υποτάξει τα πνεύµατα και να τα εξαναγκάσει να πράξουν κατά τις βουλές του περιγράφονται µε λεπτοµέρειες ο εξαγνισµός και η κάθαρση που πρέπει να περάσει ο υποψήφιος µύστης για να εξασκήσει τη Σολοµωνική. αλλά και να ελέγξει τα πνεύµατα µε βλαπτικό προς άλλους σκοπό. Η γλώσσα των συµβόλων «Τάλισµαν µπορεί να θεωρηθεί οποιοδήποτε αντικείµενο είναι φορτισµένο µε θετική ή αρνητική ενέργεια. Η «βίβλος» της Σολοµωνικής.δεν αποκλήθηκαν µεταγενέστερα µύστες. να το συµπληρώσουν. Πάντως. δίνοντας ίσως έτσι ένα λόγο να συνδεθεί η Σολοµωνική µε τη µαύρη µαγεία και να θεωρηθεί εργαλείο στα χέρια κακόβουλων. Αναφέρουµε ενδεικτικά το «Pseudomonarchia Daemonum» και το «Lemegeton». πρακτική η οποία απαντάται σε µεσαιωνικά εγχειρίδια µαύρης µαγείας. τόσο πνευµατικά όσο και σωµατικά. Πάντως. να προβεί σε πειράµατα αορατότητας. αλλά και επηρέασε µεταγενέστε- ρους συγγραφείς προκαλώντας τους να το αναλύσουν. µια ενέργεια που έχει αποκτήσει µέσω µαγείας ή διαλογισµού. οι οποίοι -όχι τυχαία. αλλά µάγοι. φαινοµενα 39 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . το γεγονός ότι πρόκειται για το βιβλίο που περισσότερο απ’ όλα διώχθηκε από το ιερατείο. άλλωστε. δεν έχει ως κύριο αντικείµενο ή στόχο την εµφάνιση ή την εκµετάλλευση κάποιου δαίµονα µέσω των επικλήσεων. η «Κλείδα» αναφέρει τους τρόπους µε τους οποίους ο εξορκιστής θα µπορέσει να ασκήσει την τέχνη της νεκροµαντείας. δείχνει µε σαφή τρόπο πως το περιεχόµενό του αποτέλεσε την πεµπτουσία της µαγείας και των πρακτικών της.µαγικα βιβλια και τις επιρροές που αυτή µπορεί να έχει τόσο στην ανθρώπινη ζωή όσο και στην εξάσκηση της µαγείας. να το εξηγήσουν. µεταγενέστερα αυτής και φανερά επηρεασµένα από το πρωτότυπο γριµόριο. αντίστοιχα. ακόµα και µε µια όχι και τόσο επισταµένη µελέτη θα µπορούσε κανείς εύκολα να παρατηρήσει πως υπάρχουν βιβλία ακόµα πιο… «σατανικά» από την «Κλείδα». τόσο κατά το Μεσαίωνα όσο και αργότερα -αποτελώντας µέχρι και σήµερα ένα θέµα-ταµπού των θρησκειών-.

δεν έχουν εντοπίσει κανένα στοιχείο για το συγγραφέα του. στα αγγλικά. Από την «Κλείδα» µάς έρχεται η πληρο- φορία πως τα Τάλισµαν που συναντούµε στη Σολοµωνική είναι 44: «…από 7 στους πλανήτες Κρόνο. δεν έχει βρεθεί ποτέ ή τουλάχιστον δεν έχει δει το φως της δηµοσιότητας. που λογικά είναι γραµµένο στα εβραϊκά. στα ιταλικά. να προβεί σε πειράµατα αορατότητας. Καθένα από αυτά τα φυλαχτά αντιστοιχεί σε κάποια αρετή που σχετίζεται µε τον πλανήτη στον οποίο αποδίδεται. µια σειρά φυλαχτών που φτιάχνονται µε χρήση µαγείας και που η δηµιουργία τους αποτελεί τόσο τέχνη όσο και επιστήµη. όσο και η επίκληση του αντίστοιχου πνεύµατος πρέπει να γίνουν µε τη διαδικασία που καθορίζεται µέσα στην «Κλείδα». ενώ άλλοι αναγνωρίζουν στα χειρόγραφα το ύφος του 14ου . Η «Κλείδα» αναφέρει τους τρόπους µε τους οποίους ο εξορκιστής θα µπορέσει να ασκήσει νεκροµαντεία. συµπεριλαµβανοµένης και της ελληνικής. Πνεύµατα και σφραγίδες συνδέονται µε έννοιες όπως η τύχη. Τον ορισµό αυτό τον βρίσκουµε στο βιβλίο «7 βιβλία Μαγείας» των εκδόσεων «Αρχέτυπο». ενώ έχει και το πνεύµα που τους αντιστοιχεί. όσο και αν έχουν προσπαθήσει να το αναλύσουν και να το εξετάσουν. όπως των πνευµάτων-φυλάκων και πολλά ακόµα. να γνωρίσει την αστρολογία και τις επιρροές της. η πρόκληση τρόµου στα πνεύµατα που επικαλείται ο µάγος. άγνωστη παρα- Χαρακτηριστικό δείγµα προστατευτικού φυλαχτού Τάλισµαν. . αφού έχει προηγηθεί η απαραίτητη κάθαρση. Μερίδα ιστορικών τοποθετεί τη συγγραφή του στο 12ο αιώνα. που µπορεί να έχουν τη µορφή σφραγίδας. στα γερµανικά και τα γαλλικά. ενώ ακολουθεί η ενδιαφέρουσα αναφορά των Τάλισµαν που συναντώνται στη Σολοµωνική. στα λατινικά. ενώ 6 σχετίζονται µε το Φεγγάρι». από 5 στην Αφροδίτη και τον Ερµή.16ου αι. µένει η ακριβής σχέση που έχουν όλα τα µεταγενέστερα κείµενα µε το πρωτότυπο. ο πόλεµος. καθώς οι λόγοι για τη συγγραφή τους θα µπορούσαν να είναι καθαρά εµπορικοί. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως ενώ έχουν βρεθεί χειρόγραφα στα ελληνικά. το πρωτότυπο κείµενο. Η «Κλείδα» µεταφράστηκε σε διάφορες γλώσσες. ο εξαγνισµός των καλών πνευµάτων. η βία. Ο κύριος λόγος ύπαρξής τους είναι να εξυπηρετούν τον κάτοχό τους. ασκώντας αυθυποβλητική επίδραση για συγκεκριµένο σκοπό». ενώ µέρη των χειρογράφων αυτών διασώζονται σήµερα σε µουσεία και προσωπικές συλλογές. καθώς οι µελετητές. ∆ία. Παρ’ όλα αυτά. Αρη και Ηλιο.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 40 Τα παράδοξα της «Κλείδας» Το «Clavicula Salomonis» είναι ένα έργο που στερείται πατρότητας. µε κάποιους να πιστεύουν πως βρίσκεται καλά φυλαγµένο στις απρόσιτες βιβλιοθήκες του Βατικανού… ενώ τόσο η κατασκευή των φυλαχτών. αλλά και να ελέγξει τα πνεύµατα µε βλαπτικό προς άλλους σκοπό σύµβολα ή εµπεριέχονται σε επιγραφές. Πνεύµα και ιδιότητα µπορούν να βοηθήσουν τον έµπειρο µύστη να ολοκληρώσει τη µαγική πρακτική που επιθυµεί.

το συνειδητό ονείρεµα και οι βαθύτερες καταστάσεις διαλογισµού.σηµαίνει ύπαρξη σε ανύψωση. Από το 1998 έχει ιδρύσει και διευθύνει το Ονειρικό Εργαστήρι. διοργανώνοντας σεµινάρια και εργαστήρια µε θέµα την ανάλυση και ερµηνεία των ονείρων. η ύπαρξη πηγαίνει ψηλότερα και αντικρίζει αυτό που δεν µπορεί να δει όταν βρίσκεται περιορισµένη στην «πραγµατικότητα» της εγρήγορσης. Βιαννίτης θα εξερευνά τα δαιδαλώδη µονοπάτια του ανθρώπινου ψυχισµού µέσα από το πρίσµα των τελευταίων προσεγγίσεων της νευροφυσιολογίας του εγκεφάλου.com από 150 έως 250 λέξεις. ο κ. φαινοµενα 41 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . επικοινωνία µε τους νεκρούς.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα Περιεχόµενο 41 της στήλης Με τη βοήθεια των προσωπικών εµπειριών που θα λαµβάνει από τους αναγνώστες. Καθώς ονειρευόµαστε. Η θεµατολογία της στήλης θα περιλαµβάνει επικοινωνίες -channelingµε άλλες διαστάσεις ή όντα. προγνωστικά και προφητικά όνειρα. Σύντοµα ο ειδικός συνεργάτης µας θα σας απαντήσει αναλυτικά µέσα από τις σελίδες του περιοδικού! Ερχεται σύντομα στα ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Η νέα στήλη του Αγγελου Βιαννίτη ΟΝΑΡ* *Οναρ -από το ον (ύπαρξη) και τη δωρική συλλαβή αρ (ανύψωση). στείλτε µας ένα κείµενο στο fenomena@e-typos. Who is who O Αγγελος Βιαννίτης είναι ψυχολόγος. Η ∆ΙΚΗ ΣΑΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ! Εάν έχετε τέτοιου είδους εµπειρίες. εξηγώντας µας τι ακριβώς έχετε βιώσει. Τα όνειρα µας προσφέρουν µια Θέα από Ψηλά. τα όνειρα. µε την επιστηµονική µελέτη των διαφοροποιηµένων καταστάσεων της συνείδησης όπως η ύπνωση. το συνειδητό ονείρεµα και τη Θιβετιανή Ονειρική Γιόγκα (Mi-Lam). ψυχοθεραπευτής και κλινικός υπνοθεραπευτής και έχει ειδικευτεί στην Ανάλυση Ονείρων και στις εφαρµογές DreamWork. αλλά χρειάζεται να µάθουµε να αποκωδικοποιούµε τις εικόνες που µας στέλνουν σε συµβολική µορφή.

eλευθεροσ tυποσ φαινομενα 42 Υπό μια νέα οπτική Μια νέα φωτογραφία των δακτυλίων του κοντινότερού μας γαλαξία. παρουσίασαν στη δημοσιότητα οι υπεύθυνοι του Ευρωπαϊκού Διαστημικού Παρατηρητηρίου Herschel. αυτού της Ανδρομέδας. που συνεργάζεται στενά με τη NASA. Τα νέα στοιχεία που προέκυψαν από τις φωτογραφίσεις έρχονται να ενισχύσουν τις γνώσεις των επιστημόνων αναφορικά με την αναγνώριση ιχνών «συννέφων παγωμένης αστροσκόνης» στην Ανδρομέδα (στην εικόνα έχουν αποτυπωθεί με κόκκινο χρώμα). .

εικονες φαινοµενα 43 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ .

δεν µπορούµε να πούµε πως έχει πετύχει το ίδιο και µε την οµαδική. Αν αφήσετε τον ορθολογισµό σας στην άκρη και τον ακούσετε µε κατανόηση. Αλλοι κάνουν λόγ ο για τη δύναµη της πίσ της. όπως κι αν συµβαίνουν. σε µια µεγάλη δυσκο λία. Ρωτήστε έναν άνθρωπο που έχει βιώσει ένα θαύµα. ∆εν χρειάζεται να απαριθµήσουµε τα αµέ- τρητα παρόµοια περιστατικά. Αλλωστε. καθώς όλα ξεκινούν από το πόσα πράγµατα είναι σε θέση να δεχτεί ο πιστός µε τη δύναµη της συναισθηµατικής του νοηµοσύνης και όχι του µυαλού του. αντίθετη άποψη. Αν και η επιστήµη έχει επαρκώς µέχρι στιγµής αποδείξει την ύπαρξη της ατοµικής αυθυποβολής. Εκτοτε. Της Θεανώς Καρούτα ΝΑΙ Κάποιοι ορκίζονται ότι βίωσαν το απίθανο µε όλες τις αισθήσεις τους. Τι συµβαίνει. δεκάδες πιστοί αντίκρισαν µε δέος την εικόνα της Παναγίας στην οποία είχε µόλις εµφανιστεί η εικόνα του Ιησού µε ακάνθινο στεφάνι στο κεφάλι. Από εκεί και έπειτα. τελικά. αναγκάζοντας τους ιερείς να του αλλάζουν παπούτσια σχεδόν κάθε χρόνο. εξακολουθεί να λιώνει ετησίως τις σόλες των παπουτσιών του. αλλά και ποια είναι η πραγµατική τους ουσία. θα καταλάβετε όχι µόνο γιατί συµβαίνουν ακόµα τα θαύµατα. τα λείψανα του οποίου βρίσκονται στον οµώνυµο ναό στη Βόρεια Εύβοια. τα θαύµατα ήταν αυτό που είναι και σήµερα: θαυµάσια περιστατικά που έβαζαν δύσκολα σε όποιον προσπαθούσε να τα αναλύσει. είδαν εικόνες να δακρύζουν και να αιµορραγούν και λείψανα αγίων να λιώνουν παπο ύτσια και ρούχα. Οι δικηγο του διαβολ . την αυθυποβολή στην οποία µπορεί να θέσει ο άνθρω πος τον εαυτό του σε ώρα ανάγ κης. µε τα θαύµατα. θα αρκεστώ όµως να αναφέρω ενδεικτικά το περιστατικό που συνέβη στο ναό της Αγίας Τριάδας στην Κάλυµνο πριν από µερικά χρόνια. και ο καθένας µπορεί να τα ονοµατίζει όπως θέλει. η οποία αξίζει να αναφερθεί πως µετά τις σχετικές επιστηµονικές αναλύσεις δεν βρέθηκε «πειραγµένη». η νέα µορφή στην εικόνα δεν έσβησε ποτέ. η δύναµη της αυθυποβολής στην οποία βασίζονται κάποιοι στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν τη βίωση ενός θαύµατος θα µπορούσε να είναι µια ικανοποιητική εξήγηση σε πολλές περιπτώσεις. «Κάνει πολλούς δρόµους για να φυλάει το ποίµνιό του». Παραµερίζοντας τον ορθολογισµό Ξεκινάµε από τη γενική παραδοχή πως στα ζητήµατα πίστης δεν χωράνε επιστηµονικές τεκµηριώσεις.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 44 Θαύµατα: Συνέβησαν ποτέ. ακούστε τον µε προσοχή και προσπαθήστε να του παρουσιάσετε τη δική σας. ενδυνάµωναν την πίστη και ωφελούσαν την κοινωνία. Εκεί. Τα παραδείγµατα που έχουµε στη χώρα µας από τη βίωση τέτοιων θαυµάτων είναι πολλά. Σε ένα διαφορετικού τύπου θαύµα που συγκινεί και συγκλονίζει ακόµα όλους όσοι βρίσκονται στους κόλπους της Εκκλησίας. αρκεί να αποδεχθούµε ότι για κάποιο λόγο συµβαίνουν. συναντά όµως έναν ανυπέρβλητο σκόπελο: τα θαύµατα που έλαβαν χώρα µπροστά σε πλήθος κόσµου. µε αποτέλεσµα ακόµα και σήµερα πιστοί από όλη τη χώρα να συρρέουν για να προσκυνήσουν την ιερή εικόνα. λέει ο παπάς της εκκλησίας και το πιστεύει. ο Αγιος Ιωάννης ο Ρώσος. από τις απαρχές της θρησκείας.

στο µυαλό. στη δηµιουργικότητα. το ναό της Αρτέµιδος στην Εφεσο. και πολλά ακόµη εκπληκτικά τεχνολογικά επιτεύγµατα. Οσα αναγράφονται στα ιερά κείµενα του Χριστιανισµού για παραπληγικούς ΟΧΙ που περπάτησαν. που πέρασαν στην αιωνιότητα καθώς η κατασκευή τους έφτανε τα όρια του θεϊκού. όταν έψαχνε για κάποιο «άνωθεν» σηµάδι. Ετσι. εύληπτο και συνεπώς εκλαϊκευµένο τρόπο µέσω αλληγορικών ιστοριών. τι άλλο θα µπορούσε να αποτελεί θαύµα εκτός από τα αριστουργηµατικά δηµιουργήµατα του ανθρώπου. από την άλλη. τους κρεµαστούς κήπους της Βαβυλώνας. που είναι η µεγαλύτερη υποθαλάσσια στον κόσµο. όπως αυτά έχουν περάσει στη λαϊκή συνείδηση. τον Κολοσσό της Ρόδου. για λεπρούς που γιατρεύτηκαν. θα πω µόνο πως το µεγαλειώδες µυαλό του ανθρώπου είναι ικανό να πείσει τον άνθρωπο πως βίωσε κάτι όταν είχε ανάγκη να το βιώσει. ο οποίος. Αν επιθυµείτε να ακούσετε για κάτι περισσότερο σύγχρονο. ενώ επιχειρεί και εν πολλοίς καταφέρνει να αποµυθοποιήσει την υπερφυσική φαινοµενολογία των εξαιρετικά σπάνιων να συµβούν γεγονότων. Είναι στο κατά πόσο όλα αυτά συνέβησαν πραγµατικά ή επρόκειτο για την ανάγκη του ανθρώπου να τα δηµιουργήσει. έχουµε. αναφέρει πως οι άνθρωποι περιµένουν να τους συµβεί ένα θαύµα ανά µήνα. το υπερηχητικό επιβατηγό αεροσκάφος Κονκόρντ. δεν είναι εκεί. Η πίστη στις απεριόριστες δυνατότητες του ανθρώπου θα µπορούσε να αποτελεί µια θρησκεία από µόνη της. από τη µία. τι άλλο θα µπορούσαν να είναι παρά οι προσπάθειες των ευαγγελιστών να επικοινωνήσουν την ουσία της πίστης τους µε απλό. η οποία µάλιστα θα στηριζόταν σε χειροπιαστά θαύµατα και αγίους µε σάρκα και οστά. χηµικές αναλύσεις που αποδεικνύουν πως τα δάκρυα της Παρθένου ήταν κατασκευασµένα. Κλείνοντας θα υπενθυµίσω το νόµο του Λίτλγουντ (καθηγητή του Πανεπιστηµίου του Κέµπριτζ). Μη σκοπεύοντας να ασχοληθούµε µε το ζήτηµα της ευθύνης της Εκκλησίας για την τέλεση… κάλπικων θαυµάτων (ή το τι καρπώνεται από αυτά). µε τις συµπτώσεις. καθώς είναι πολλά ακόµα αυτά που δεν έχουν εξηγηθεί. καθώς και τα δύο έχουν στη βάση τους τη σύνδεση άσχετων µεταξύ τους γεγονότων και οφείλονται στην τάση των ανθρώπων να δίνουν σε αυτά βαρύτητα και υποκειµενικές σηµασίες. δεν θα ήταν υπερβολικό να παροµοιάσουµε τα θαύµατα. το χρυσελεφάντινο άγαλµα του ∆ιός στην Ολυµπία. Γιατί. άλλωστε. το τεράστιο φράγµα του Ασουάν. ας ασχοληθούµε µε τα θαύµατα από το µετερίζι της θρησκείας. Ακόµα. Το θέµα. αναφέρουµε ενδεικτικά το αεροδρόµιο Κανσάι στον κόλπο της Οσάκα. το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού και τέλος το Φάρο της Αλεξάνδρειας. τη σήραγγα της Μάγχης. βασισµένος στο νόµο των µεγάλων αριθµών. ηγοροι του βολου Αν η άποψη αυτή σας φαίνεται ιδιαιτέρως ορθολογιστική. ∆εν σκοπεύω να θέσω ζήτηµα έλλειψης επιστηµονικής τεκµη- ρίωσης. που συγκρατεί τα νερά του Νείλου. που είναι το πρώτο ανοιχτής θαλάσσης.Τα πραγµατικά θαυµαστά του κόσµου µας Φυσικά και συµβαίνουν θαύµατα και προσωπικά µπορώ να σας κατονοµάσω τουλάχιστον επτά από αυτά: την πυραµίδα του Χέοπος στην Αίγυπτο. για ψάρια και κρασί που πλήθαιναν από το πουθενά. ανθρώπους που ορκίζονται συγκλονισµένοι πως είδαν την εικόνα της Παναγίας να δακρύζει και. όµως πάνω απ’ όλα στο µεγαλειώδες πνεύµα. φαινοµενα 45 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ .

«Unholy Night». Πιο συγκεκριµένα. Ο Grahame-Smith δηλώνει εξαιρετικά ενθουσιασµένος µε αυτή την προοπτική.com Ζόµπι. όπως ο Ηρώδης.fantasmagoria. «Πλατύπους»). που επισκέπτονται στη φάτνη τον Χριστό µετά τη γέννησή του. δηµοσίευσε έναν οδηγό επιβίωσης για όσους βρεθούν να πρωταγωνιστούν σε καταστάσεις που βλέπουµε στις ταινίες τρόµου. το βιβλίο πραγµατεύεται την ιστορία τριών εγκληµατιών. που αναµένεται να σκηνοθετήσει και πάλι ο Tim Burton. Στο βιβλίο εµφανίζονται.metafysiko. υπάρχουν ήδη τόσες πολλές προσδοκίες που είναι εξίσου εύκολο η νέα αυτή ταινία να µην είναι ιδιαίτερα αρεστή στο κοινό. καλά διαβάσατε! Επηρεασµένος από µια συζήτηση που είχε µε τον επιµελητή του. Το βιβλίο όµως για το οποίο ξεχώρισε ήταν το µυθιστόρηµα «Περηφάνια και προκατάληψη και Ζόµπι» (εκδ. melian_i@hotmail. Ναι. ο Πόντιος Πιλάτος. Το παράτολµο αυτό εγχείρηµα στέφτηκε µε επιτυχία και κέρδισε πολύ σύντοµα την εύνοια του αναγνωστικού κοινού. το οποίο συνέγραψε µε την Jane Austen. αν και είναι παράλληλα… φοβισµένος. γνωστών και ως Μάγων. (www. ο Ιωσήφ. Το βιβλίο µάς παρουσιάζει τον Αµερικανό πρόεδρο έτσι όπως δεν τον είχαµε ποτέ φανταστεί και µας δείχνει τον αµερικανικό εµφύλιο από µια διαφορετική σκοπιά. Πρόκειται ουσιαστικά για µια νέα εκδοχή της ιστορίας της γέννησης του Ιησού. µε αποτέλεσµα να ακολουθήσει ένα ακόµα παρόµοιο βιβλίο. όπως είναι αναµενόµενο. µε ένα βιβλίο στο οποίο κατέγραφε την ιστορία των πορνογραφικών ταινιών. αλλά και η Παρθένος Μαρία. ενώ ο ίδιος αυτό τον καιρό προετοιµάζει το σενάριο του «Σκαθαροζούµη No 2». Το τελευταίο του συγγραφικό πόνηµα ονοµάζεται «Unholy Night». Κι αυτό γιατί αν και ο «Σκαθαροζούµης» αποτελεί το τέλειο υλικό για µια απόλυτα σουρεαλιστική εµπειρία. και οι υπόλοιποι συντελεστές της ιστορίας. βρικόλακες και… «Σκαθαροζούµης 2»! Ο Seth Grahame-Smith είναι ένας από τους πιο περιζήτητους συγγραφείς του Χόλιγουντ το τελευταίο διάστηµα.gr). «Πλατύπους»).metafysiko. Η Warner Bros ξόδεψε πρόσφατα 2 εκατοµµύρια δολάρια για να εξασφαλίσει τα δικαιώµατα του τελευταίου του βιβλίου. ∆ύο χρόνια αργότερα.gr) . Στα µελλοντικά του σχέδια είναι η συγγραφή του σεναρίου της συνέχειας του «Σκαθαροζούµη».org). διαθέτοντας µεταπτυχιακές σπουδές στη µετάφραση στο ίδιο πανεπιστήµιο. O Grahame-Smith είναι ένας πολύ ιδιόµορφος συγγρα- φέας που εµφανίστηκε στο λογοτεχνικό σκηνικό γύρω στο 2005. (www. Who is who Η Ράνια Ιωάννου είναι µέλος της Οµάδας Gateway και της Ελληνικής Κοινότητας του Μεταφυσικού (www.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 46 F…for Fantasy Από τη Ράνια Ιωάννου. σκέφτηκε να επιχειρήσει να γράψει µια ιστορία µε ζόµπι βασισµένη σε κάποιο κλασικό βιβλίο που αποτελεί κοινό κτήµα και δεν προστατεύεται από την πνευµατική ιδιοκτησία. το «Αβραάµ Λίνκολν: Κυνηγός βρικολάκων» (εκδ. Εχει αποφοιτήσει από το τµήµα Αγγλικής Φιλολογίας του ΑΠΘ. έχοντας ήδη συνεργαστεί µε τον Tim Burton για τη µεταφορά στη µεγάλη οθόνη του βιβλίου «Αβραάµ Λίνκολν: Κυνηγός βρικολάκων» και της καλτ αµερικανικής σειράς της δεκαετίας του ’60 «Dark Shadows».

χρειάζεται µετά λίγο περπάτηµα) ή µε λεωφορεία του ΟΑΣΑ (γραµµές 550. από το µεγάλο Γερµανό αρχιτέκτονα Ερνέστο Τσίλερ. στα βόρεια προάστια της Αθήνας και συγκεκριµένα στο Μαρούσι βρίσκεται ένας από τους ελάχιστους σχετικούς ναούς στη χώρα µας. Who is Who Ο Νικόλαος Κουµαρτζής είναι συντονιστικό µέλος της Ελληνικής Κοινότητας του Μεταφυσικού. βυθισµένες πολιτείες και µυστηριώδεις ναοί.gr. συγγραφέας αρκετών βιβλίων και υποψήφιος διδάκτορας στο τµήµα ∆ηµοσιογραφίας και ΜΜΕ του ΑΠΘ. Ολα είναι εκεί και σας περιµένουν να τα ανακαλύψετε. όταν και ανοίγει για τους πιστούς. γραµµικότητα. που κρύβει πολύ πιο έντονες συγκινήσεις. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε την επίσηµη ιστοσελίδα του Παράξενου Ταξιδιώτη στο www.strangler. Είναι ο εµπνευστής της ιδέας του «Παράξενου Ταξιδιώτη» και κύριος µοχλός εξέλιξής του. κατευθυνθείτε στο κτήµα Συγγρού (στα σύνορα µεταξύ των ∆ήµων Αµαρουσίου. Στόχος είναι να προτείνουµε στον Ελληνα ταξιδιώτη έναν εναλλακτικό τρόπο ταξιδιού. Β7 και Ε7 - στάση «ΚΑΤ») και στη συνέχεια αναζητώντας τον αριθµό 182 της λεωφόρου Κηφισίας. οξυκόρυφη κεραµοσκεπή. κατακόµβες και νεκροπόλεις.Παράξενος Ταξιδιώτης Tαξίδι αυστηρώς ακατάλληλο για τουρίστες! Επιµέλεια: Νικόλαος Κουµαρτζής Αθήνα Μια γοτθική ορθόδοξη εκκλησία κός ρυθµός δεν ευδοκίµησε ποτέ στην Ελλάδα. στοιχεία δηλαδή που θεωρούνται χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του γοτθικού ρυθµού και απαντώνται σχεδόν πανοµοιότυπα σε γνωστά δείγµατα γοτθικής αρχιτεκτονικής ανά τον κόσµο. κάστρα και µεγαλιθικά οικοδοµήµατα. πυργίσκους στο καµπαναριό και γωνίες στα παράθυρα της εκκλησίας. φαινοµενα 47 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . Θέλω να Γίνω Παράξενος Ταξιδιώτης! Ο οδηγός «Αγνωστη Πελοπόννησος» (εκδόσεις «Οξύ») είναι το πρώτο βιβλίο της ταξιδιωτικής σειράς «Παράξενος Ταξιδιώτης». Η είσοδος είναι ελεύθερη όλη την ηµέρα. Ο λόγος για το εκκλησάκι του Αγίου Αν θέλετε κι εσείς να θαυµάσετε Αν και ο γοτθικός αρχιτεκτονι- Ανδρέα στο κτήµα Συγγρού (Ανάβρυτα). παλάτια µυθικών ηρώων. Κηφισιάς και Μελισσίων) µε τον ΗΣΑΠ (στάση «ΚΑΤ». Παράξενα φυσικά µνηµεία. όµως για να δείτε το εσωτερικό του ναού επισκεφθείτε τον στις 30 Νοεµβρίου (ανήµερα της εορτής του Αγίου Ανδρέα). κτισµένο τουλάχιστον 120 χρόνια πριν. πιο ουσιαστικό. Ο παράξενος ταξιδιώτης που θα βρεθεί στην περιοχή θα εντυπωσιαστεί από τη µοναδικότητα του κτιρίου που χαρακτηρίζεται από έντονη έναν µοναδικό για τα ελληνικά δεδοµένα ναό.

από την επιτόπια έρευνα του συγγραφέα στη Νάξο µέχρι και τα ορθόδοξα λειτουργικά κείµενα. η οποία βοηθά τους ανθρώπους είτε να αποδεχτούν αυτούς τους δαίµονες ως έναν κρίκο που συνδέει την κλασική Ελλάδα µε τη σύγχρονη είτε να τους απορρίψουν εντελώς από τη ζωή τους θεωρώντας τους ως στοιχεία οπισθοδροµικότητας και αµάθειας. Συγχρόνως. *Η τιµή είναι ενδεικτική από το amazon. Magic. παρουσιάζονται ποικίλα ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά της κάθε παράδοσης. φυλακτά. Η πολυσέλιδη αυτή µελέτη δίνει απαντήσεις σε µια σειρά από ζητήµατα που σχετίζονται µε το τεράστιο αυτό κεφάλαιο της ανθρώπινης Ιστορίας. ο C. το συγκεκριµένο βιβλίο παρουσιάζει τα ξωτικά ως στοιχεία ενεχόµενα στην ελληνική νόηση: Με τη βοήθειά τους οι άνθρωποι µπορούν να ερµηνεύσουν ή να κατανοήσουν τα τραύµατα και τις αντιξοότητες της ζωής. witchcraſt and religion Συγγραφέας: Pamela Moro ■ Εκδόσεις: McGraw ■ Τιµή: 33. επικλήσεις. εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οπτικές. ■ Εκδόσεις: Τετρακτύς ■ Τιµή: 11 € Στο βιβλίο αυτό ο Papus µάς δίνει µια σειρά από πρακτικές ασκήσεις οι οποίες περιλαµβάνουν προσευχές. Καλύπτει ένα ευρύτατο φάσµα περιπτώσεων και δίνει συστηµατικές οδηγίες για την ψυχική και πνευµατική µας άµυνα. µυθολογίες και τελετουργικά. µέσω των διεστραµµένων διανοιών. Stewart εξετάζει την κοινωνική δυναµική των ξωτικών. θέτοντας σαν βάση της νίκης του αγαθού τη δράση µέσα από την αγάπη και τη συγχώρεση. καθώς επίσης και πολλές.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 48 Bιβλιοθηκη ∆αίµονες και ∆ιάβολος στην Ελλάδα Πώς θα καταπολεµήσουµε τη βασκανία και τις αρνητικές δυνάµεις Συγγραφέας: Charles Stewart ■ Εκδόσεις: Ταξιδευτής ■ Τιµή: 25. Καθένα από τα δέκα κεφάλαια του βιβλίου εστιάζει σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές του κόσµου.10 € * Ποια είναι η διαχρονική σχέση της µαγείας µε τις ανά τον κόσµο θρησκείες. κάθαρση της ανθρώπινης αύρας και πολλά άλλα. που χρησιµεύουν στην άµυνα εναντίον των αρνητικών δυνάµεων οι οποίες εκπορεύονται από τους αόρατους κόσµους.com .50 € Συγγραφέας: Papus ξενογλωσσο Μελετώντας µια ασυνήθιστη σειρά πηγών.

δεν είναι τόσο τα αποτελέσµατα καθεαυτά όσο το ότι συνεπάγονται την απόδειξη µιας πνευµατικής συνέχειας του Σύµπαντος. µυθολογικές και ζωδιακές µορφές. συνταγές και ξόρκια. Ηταν αντιλήψεις και τρόπος ζωής που κληροδοτήθηκαν στο Βυζάντιο από το παρελθόν και συνέχισαν να λειτουργούν απρόσκοπτα από τον 4ο έως και τον 7ο αιώνα µ. φέρνει συχνά µαζί της τη µοχθηρία και το φθόνο. βαθιά ριζωµένη στους αρχαίους λαούς.. Συγγραφέας: Συλλογικό έργο Η πίστη στην ύπαρξη του «βάσκανου οφθαλµού». Αυτό που συναρπάζει τον Μπρούνο στις µαγικές ενέργειες. Και όχι µόνο ο άνθρωπος. ■ Εκδόσεις: Υπ. Η ύπαρξη µαγείας στο Βυζάντιο εξυπηρέτησε στην εξόντωση πολιτικών. Η µαγεία ως κοινωνικό φαινόµενο στο πρώιµο Βυζάντιο Μάγοι και µαγεία στην αρχαιότητα Συγγραφέας: Αναστασία ∆. Βακαλούδη ■ Εκδόσεις: Αρχέτυπο ■ Τιµή: 24. θρησκευτικών και επαγγελµατικών αντιπάλων και στην εξουδετέρωση ατόµων και οµάδων που στρέφονταν κατά της καθεστηκυίας τάξης.70 € Η δεισιδαιµονία και η µαγεία ήταν συνυφασµένες µε τη ζωή των Βυζαντινών.Περί µαγείας Συγγραφέας: Giordano Bruno ■ Εκδόσεις: Εξάντας ■ Τιµή: 12 € Η θεµατολογία του βιβλίου περιστρέφεται γύρω από το µόνιµο ενδιαφέρον του φιλοσόφου για τις περίεργες γνώσεις της εποχής του: µνηµονικές εικόνες. ο συγγραφέας παρουσιάζει την εξέλιξη της µαγείας και τους κοινωνικούς και νοµικούς περιορισµούς που αντιµετώπισαν εκείνοι και εκείνες που ασκούσαν την απαγορευµένη τέχνη. και δεν αποτελεί επ’ ουδενί ένα πρακτικό εγχειρίδιο µε οδηγίες. Πολιτισµού και Τουρισµού ■ Αναζητήστε πληροφορίες στο 210 3219860 φαινοµενα 49 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ . διαµέσου της Ρώµης και µέχρι τα πρώιµα βυζαντινά χρόνια. που µπορεί να µας «µαγέψει» µε την οµορφιά και τη χάρη του. Με µια διεισδυτική µατιά στο άγνωστο περιθώριο της ελληνορωµαϊκής ζωής.Χ.10 € ■ Εκδόσεις: Ενάλιος ■ Τιµή: 18. Η Γωνιά του Ψαγµένου Βάσκανος οφθαλµός Η πολυκίνητη µατιά. σαν φωτιά µε θαυµαστή δύναµη και ορµή. µάγους. αλλά και κάθε ζωντανός οργανισµός ή άψυχο αντικείµενο. θαυµατοποιούς και ιερείς ζωντανεύει µπροστά στα µάτια µας µε καθαρότητα και άγνωστες λεπτοµέρειες που συναρπάζουν. Ο άνθρωπος πράττει και πάσχει πολλά εξαιτίας της. διατηρείται µέχρι τις µέρες µας.. οι απόκρυφες επιρροές και οι δεσµοί τους οποίους δηµιουργούν.. Συγγραφέας: Matthew Dickie Ξεκινώντας από την Αρχαία Ελλάδα. διάχυτη σαν µια πνοή φωτός. συµβολιστική και µυστηριώδεις γλώσσες. κεντρίζοντας το ενδιαφέρον ακόµη και της επιστήµης. ένας κόσµος από θεουργούς.

οι συµβουλές σας. δεν γνωρίζω αν παλαιότερα κάποιος συνεργάτης σας έχει ερευνήσει και παρουσιάσει κάποιο άρθρο σχετικά µε το βιβλίο «Codex Gigas». Θεοδώρου. εάν δεν έχετε δηµοσιεύσει κάτι σχετικό. . δεν έχουµε γράψει ακόµα κάτι σχετικά µε τον «Κώδικα Γίγας». να το κάνετε σε ένα από τα επόµενα τεύχη σας. Ετσι. Περιοδικό «Φαινόµενα» Θέλoυµε να τα λέµε. ενώ κρατάµε το e-mail σας για να σας ενηµερώσουµε πριν από τη δηµοσίευσή του.EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ φαινοµενα 50 επικοινωνια επειδη καθε προσωπικη εµπειρια ειναι µοναδικη και πολυτιµη Eάν δεν βρίσκετε τον Ελεύθερο Τύπο µε το περιοδικό «Φαινόµενα» στην περιοχή σας. αλλά και οι πληροφορίες σας είναι όχι µόνο ευπρόσδεκτες. Οχι. Θεοδώρου  Αγαπητέ κ. Με εκτίµηση Ιωάννης ∆. ∆ιαβάζω το περιοδικό σας εδώ και περίπου ένα χρόνο. Η γνώµη σας. κατασκευασµένο το 13ο αιώνα από έναν µοναχό στην Τσεχία και θεωρούµενο από πολλούς ως έργο το οποίο τελικά ολοκλήρωσε ο ίδιος ο διάβολος! Υποσχόµαστε όµως πως στο µέλλον θα παρουσιάσουµε ένα σχετικό άρθρο. παρακαλούµε ενηµερώστε µας στα τηλέφωνα: 210 8113000 & 210 8113238 Αγαπητά «Φαινόµενα».. Θα ήθελα να σας ζητήσω. αλλά µπορούν να αποτελέσουν και αφορµή για την πραγµατοποίηση και παρουσίαση σχετικών ερευνών µέσα από τις σελίδες του περιοδικού. φωτογραφίες και τυχόν απορίες σας στο fenomena@e-typos..com. το µεγαλύτερο χειρόγραφο της Ιστορίας. Γι’ αυτό και σας καλούµε να µας στείλετε εµπειρίες. Τα «Φαινόµενα» επιθυµούν να αναπτύξουν και αυτή τη φορά µια αµφίδροµη επαφή µε τους αναγνώστες τους.

Μυστήρια φαινοµενα 51 EΛΕΥΘΕΡΟΣ TΥΠΟΣ .