You are on page 1of 3

Autonomia Galicji, a sytuacja Polaków w pozostałych zaborach w II

połowie XIX i na początku XX wieku.

W drugiej połowie XIX wieku istniały poważne różnice w sytuacji Polaków
pod różnymi zaborami. Było to spowodowane różną polityką zaborców, wobec
społeczeństwa polskiego. W najcięższej sytuacji znajdowała się ludność
zamieszkująca tereny zaboru rosyjskiego i pruskiego. Natomiast stosunkowo duże
swobody panowały w Galicji, pod zaborem austriackim. W poniższej pracy ukażę
główne różnice w trzech zaborach, oraz ograniczenia i represje jakie stosowały władze
wobec Polaków (głównie po powstaniu listopadowym).
Na terenach znajdujących się pod zaborem rosyjskim stłumienie powstania
narodowego 1863/64 r., zapoczątkowało represje narodowościowe. Skonfiskowano
dobra narodowe, poduchowne i prywatne, rozdając je osobom zasłużonym w
tłumieniu powstania. Królestwo zaczęto nazywać „Priwislianskim Krajem”. Carska
polityka zmierzała do pełnej likwidacji odrębności ziem polskich. W tym celu w
Petersburgu powstał specjalny komitet, którego zadaniem była likwidacja wszelkich
instytucji autonomicznych Królestwa. W 1865 roku wprowadzono język rosyjski do
administracji. Zlikwidowano Radę Stanu, a w związku z tym osobny budżet. Podjęto
również likwidację autonomicznych Komisji Rządzących, Komisji Spraw
Wewnętrznych (1865), Wyznań i Oświecenia (1867) i Skarbu (1869). W ich miejsce
tworzono instytucje mające swoje odpowiedniki w innych prowincjach. Wprowadzono
urząd generał-gubernatora. W ten sposób władzę cywilną i wojskową skupiono w
jednym ręku. Praktycznie przez cały okres, od powstania styczniowego, aż do
wybuchu I wojny światowej, na terenie zaboru rosyjskiego panowały prawa
wyjątkowe, dające m.in. gubernatorowi prawo oddawania cywilów pod sąd wojenny,
oraz deportowania ich do odległych prowincji Rosji. Administracja gubernialna
otrzymała również uprawnienia w stosunku do Kościoła katolickiego. Już od 1864
roku zaczęto likwidować kościoły, klasztory.
Również na terenie zaboru pruskiego istniały poważne ograniczenia w autonomii.
Polakom zabroniono zajmować jakiekolwiek stanowiska urzędowe. Zamknięto ważny
ośrodek polskości – gimnazjum polskie w Trzemesznie. W styczniu 1867 roku
Poznańskie wcielono do Związku Północnoniemieckiego, likwidując w ten sposób

Aby zadać polskości decydujący cios Bismarck wydał tzw. W ten sposób z Rzeszy wypędzono.. Polscy nauczyciele odegrali później znaczną rolę w niepodległej Polsce. usunięcie języka polskiego z sądownictwa i administracji w 1876 r. a później także zawodowymi. Niższymi organami autonomicznymi były rady powiatowe i gminne. średnimi. zasilając szkolnictwo w dwu pozostałych zaborach. po wprowadzeniu bezpośrednich wyborów do Rady Państwa. Sprawowała ona nadzór nad szkołami podstawowymi. Były to masowe rugi Polaków nie będących poddanymi pruskimi. Imponujący był rozwój szkolnictwa wyższego w Galicji. Kulturkampf. mógł nakładać dodatkowe podatki. . tylko w 1885 r. Prawa głosowania pozbawiona była najbiedniejsza ludność miast i wsi. Uniwersytet krakowski przyciągał wielu studentów i profesorów z innych zaborów. W tym celu stosowano przekupstwo. a także częściowo szkolne. Jej oblicze społeczno-gospodarcze instytucji autonomicznych. Również na terenie tego zaboru prowadzono politykę antypolską. W sejmie galicyjskim zasiadało głównie ziemiaństwo. rugi pruskie. 30 tysięcy ludzi. ostatecznie ukształtowało się po roku 1873. Germanizacja środowisk szkolnych. W pewnym sensie do władz częściowo autonomicznych należała Rada Szkolno Krajowa. Decydował więc tylko o nielicznych sprawach: a) kulturze krajowej b) budowlach publicznych c) zakładach dobroczynnych. ustawę kolonizacyjną. Organem wykonawczym sejmu był Wydział Krajowy. Próbowano również wprowadzić język niemiecki jako obowiązkowy na zebraniach i zgromadzeniach publicznych. Innym przejawem antypolskiej polityki Bismarcka były tzw. Polskie klasy starały się powiększyć swoją przewagę w sejmie. W Reichstagu uzyskał na ten cel 100 mln marek. szpitalach Do sejmu należało również całe ustawodawstwo gminne. Były one również obierane na podstawie ordynacji wyborczej. pod przewodnictwem marszałka krajowego. Jej przejawem był między innymi tzw. Miał jeszcze pewne uprawnienia w zakresie ustawodawstwa finansowego. Pieniądze te miały być przeznaczone na wykup ziem z rąk polskich. elementy proletariackie i półproletariackie. Antypolska polityka Bismarcka godziła głównie w oświatę i życie kulturalne społeczeństwa.. Składał się on tylko z 6 osób. Sejm Krajowy utracił tym samym wpływ na tok obrad parlamentu centralnego. Największą autonomię z pośród trzech zaborów posiadała Galicja. nacisk na chłopów a także fałszerstwa wyborcze. Wyrażał się on na ziemiach polskich powiązaniem polityki antykościelnej i zaostrzeniem praktyk germanizacyjnych.jego odrębność. to główne posunięcia rządu pruskiego w celu germanizacji społeczeństwa.

Galicja uzyskała szerszą niż dotychczas autonomię. gospodarka była rujnowana. mianowana przez rząd wiedeński. że sytuacja Polaków w zaborze austriackim. na terenie Galicji istniała druga hierarchia władz. Zauważalny był również rozwój szkolnictwa. Na jej czele stał namiestnik kraju. którego nominacja uzgadniana była przez władze wiedeńskie z prezydium Koła Polskiego w Wiedniu. Można powiedzieć. gospodarcze i przemysłowe przyszłej. Wydaje mi się. Rozwinęła się sieć kolejowa. była bardzo korzystna. niepodległej już Polski. Dla rozwoju przemysłu. ani nie prześladowano ludności. . że dużo się nie pomylę jeśli powiem.Niezależnie od organów autonomicznych. że Galicja w tym okresie stanowiła zaplecze kulturalne. że autonomia galicyjska była znaczna. kiedy to powstał Komitet Krajowy do Spraw Przemysłu. Na terenie Galicji nie prowadzono polityki antypolskiej. pomyślny okres nastąpił po roku 1896. a tereny znajdujące się pod tymi zaborami traktowane były jak kolonie. w porównaniu do pozostałych zaborów. że zabór austriacki był zaborem najlżejszym (zwłaszcza po roku 1896). Warunki jakie tam panowały. Dotyczyło to zwłaszcza urzędu namiestnika. Zwłaszcza po roku 1867 (po powstaniu monarchii austro-węgierskiej). W tym samym czasie na terenach zaboru rosyjskiego i pruskiego. Wydaje mi się. W okresie tym zrujnowana gospodarka zaczęła powoli rozkwitać. wraz z podległymi sobie naczelnikami urzędów powiatowych-starostami. które należy bezwzględnie wykorzystać przez nakładanie nowych podatków. Uwzględniając te wszystkie aspekty należy podkreślić. jak również sieć dróg. umożliwiały w miarę swobodny rozkwit przemysłu i rozwój szkolnictwa. Również ta hierarchia opanowana była przez konserwatywne ziemiaństwo polskie.