You are on page 1of 139

KONSTRUKCJE STALOWE

W EUROPIE
Jednokondygnacyjne
konstrukcje stalowe
Cz 5: Projekt wykonawczy
kratownic

Jednokondygnacyjne
konstrukcje stalowe
Cz 5: Projekt wykonawczy
kratownic

5 - ii

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

PRZEDMOWA
Niniejsza publikacja stanowi pit cz przewodnika projektanta zatytuowanego
Jednokondygnacyjne konstrukcje stalowe.
Przewodnik Jednokondygnacyjne konstrukcje stalowe skada si z nastpujcych 11 czci:
Cz 1:
Cz 2:
Cz 3:
Cz 4:
Cz 5:
Cz 6:
Cz 7:
Cz 8:
Cz 9:
Cz 10:
Cz 11:

Poradnik architekta
Projekt koncepcyjny
Oddziaywania
Projekt wykonawczy ram portalowych
Projekt wykonawczy kratownic
Projekt wykonawczy supw zoonych
Inynieria poarowa
Przegrody zewntrzne budynku
Wprowadzenie do oprogramowania komputerowego
Wzorcowa specyfikacja konstrukcji
Poczenia zginane

Jednokondygnacyjne konstrukcje stalowe to jeden z dwch przewodnikw projektanta.


Drugi przewodnik nosi tytu Wielokondygnacyjne konstrukcje stalowe.
Obydwa przewodniki projektanta powstay w ramach europejskiego projektu Wspieranie
rozwoju rynku ksztatownikw na potrzeby hal przemysowych i niskich budynkw
(SECHALO) RFS2-CT-2008-0030.
Przewodniki projektanta zostay opracowane pod kierownictwem firm ArcelorMittal,
Peiner Trger oraz Corus. Tre techniczna zostaa przygotowana przez orodki badawcze
CTICM oraz SCI wsppracujce w ramach joint venture Steel Alliance.

5 - iii

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

5 - iv

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Spis treci
Nr strony
PRZEDMOWA

iii

STRESZCZENIE

vi

WPROWADZENIE
1.1 Definicja
1.2 Zastosowanie kratownic w budynkach jednokondygnacyjnych
1.3 Rne ksztaty kratownic
1.4 Wybrane aspekty projektowania kratownic konstrukcji dachowych
1.5 Projektowanie wiatrownic

1
1
1
4
7
10

WPROWADZENIE DO PROJEKTU WYKONAWCZEGO


2.1 Wymagania oglne
2.2 Omwienie przykadu praktycznego

12
12
14

ANALIZA GLOBALNA
3.1 Oglne
3.2 Modelowanie
3.3 Modelowanie przykadu praktycznego
3.4 Uproszczona analiza globalna przykadu praktycznego
3.5 Siy drugorzdne
3.6 Wpyw luzu powstaego w wyniku ugi
3.7 Modyfikacja kratownicy w celu przeprowadzenia urzdze

17
17
18
19
21
23
24
27

WERYFIKACJA ELEMENTW KONSTRUKCYJNYCH


4.1 Weryfikacja ciskanych elementw konstrukcyjnych
4.2 Weryfikacja elementw poddawanych rozciganiu

31
31
45

WERYFIKACJA POCZE
5.1 Charakterystyka poczenia kratownicy ze supkiem
5.2 Cigo pasa dwigara
5.3 Poczenie krzyulcw z pasami dwigara

48
48
51
52

LITERATURA

55

ZACZNIK A Przykad praktyczny Projektowanie cigego poczenia


pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

57

ZACZNIK B Przykad praktyczny Projekt wza kratownicy


z blach wzow

85

5-v

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

STRESZCZENIE
Niniejsza publikacja dostarcza wskazwek w zakresie projektowania kratownic budynkw
jednokondygnacyjnych. Zastosowanie konstrukcji z wykorzystaniem kratownic pozwala
na wznoszenie budynkw o dowolnych rozmiarach i ksztatach. Niniejszy dokument
wyjania, i moliwe jest zastosowanie kratownic zarwno dwu-, jak i trjwymiarowych.
Kratownica w formie dwuwymiarowej to zasadniczo belka suca do podparcia konstrukcji
dachowej budynku, o rozpitoci do 120 metrw w przypadku duych budynkw
przemysowych. Kratownica w formie trjwymiarowej moe by wykorzystywana do
pokrycia duych przestrzeni bez koniecznoci stosowania podpr porednich. Ta forma
jest czsto wykorzystywana przy wznoszeniu duych hal wystawowych. Informacje
szczegowe zawarte w niniejszym dokumencie odnosz si gwnie do konstrukcji
wykorzystujcych kratownice dwuwymiarowe skadajce si z ksztatownikw
walcowanych, ale zasady te znajduj zastosowanie w przypadku wszystkich form
konstrukcji kratownic.

5 - vi

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

WPROWADZENIE

1.1

Definicja
Kratownica jest zasadniczo ukadem triangulowanym skadajcym si zazwyczaj
z prostych, wzajemnie poczonych elementw konstrukcyjnych. Czasem stosuje
si nazw dwigar kratowy. Poszczeglne elementy s poczone w wzach.
Czsto zakada si, e s to poczenia nominalnie przegubowe. Siy zewntrzne
oddziaujce na ukad oraz reakcje na podporach oddziauj na og w wzach.
Gdy wszystkie elementy i przyoone siy znajduj si w jednej paszczynie,
ukad okrelany jest jako kratownica paska lub dwuwymiarowa.
1

F
1

1
2

Osiowa sia ciskajca


Osiowa sia rozcigajca

Rysunek 1.1 Elementy kratownicy prostej poddane dziaaniu si osiowych

Gwn si oddziaujc na kady element konstrukcyjny jest osiowa sia


rozcigajca lub ciskajca. Gdy poczenia w wzach s sztywne, wystpuje
zginanie wtrne. Zjawisko to omwiono poniej.

1.2

Zastosowanie kratownic w budynkach


jednokondygnacyjnych
Kratownice znajduj szerokie zastosowanie w typowych, jednokondygnacyjnych
budynkach przemysowych, penic dwie gwne funkcje:
Przenoszenie obcie dachu:
-

obcie grawitacyjnych (ciar wasny, pokrycie dachowe oraz urzdzenia


znajdujce si na dachu lub podwieszone do konstrukcji, obcienie
niegiem),

oddziaywa zwizanych z wiatrem (w tym unoszenie przez wiatr


zwizane z podcinieniem).

Zapewnienie statecznoci poziomej:


-

wiatrownice na poziomie dachu lub na poziomach porednich


(jeli s wymagane),

stenie pionowe w cianach bocznych i/lub szczytowych.

Dwa rodzaje oglnego ukadu konstrukcji typowego budynku jednokondygnacyjnego przedstawiono na rysunku 1.2 oraz rysunku 1.3.

5-1

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


W pierwszym przypadku (rysunek 1.2) stateczno poprzeczna konstrukcji jest
zapewniona przez szereg kratownic portalowych: poczenia pomidzy
kratownic i supami zapewniaj nono przy zginaniu (moment cakowity).
Konstrukcja portalowa poddawana jest obcieniom pochodzcym od patwi
i szyn bocznych.
W celu zapewnienia statecznoci wzdunej konstrukcji stosuje si poprzeczn
wiatrownic dachow wraz ze steniem cian bocznych. W tym ukadzie siy
wywoane wzdunym obcieniem wiatrem s przenoszone ze cian szczytowych
na ciany boczne, a nastpnie na fundamenty.

Stateczno poprzeczna zapewniona przez kratownice portalowe


Stateczno wzduna zapewniona przez wiatrownic poprzeczn
i krzyulce pionowe (niebieski)
Brak wiatrownicy wzdunej

Rysunek 1.2 Ukad ramy portalowej

5-2

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


W drugim przypadku, jak pokazano na rysunku 1.3, kada kratownica pionowa
i dwa supy na ktrych jest ona rozpita stanowi konstrukcj z belek
swobodnie podpartych: poczenie pomidzy kratownic i supem nie kompensuje
dziaania cakowitego momentu zginajcego, a obie podstawy supw s poczone
przegubowo. Na szczytowym poziomie konstrukcji prostej wymagane jest
zastosowanie utwierdzenia poprzecznego. Jest ono zapewnione przez zastosowanie
wiatrownicy wzdunej, ktra siy poprzeczne wywoane dziaaniem wiatru na
ciany boczne przenosi na stone ciany szczytowe.

Kratownice pionowe s swobodnie podparte na supach


Stateczno poprzeczna zapewniona przez wiatrownic wzdun
i stenia pionowe cian szczytowych (niebieski)
Stateczno wzduna zapewniona przez wiatrownic poprzeczn i krzyulce pionowe (zielony)

Rysunek 1.3 Ukad belki i supa

Kolejny ukad przedstawiono na rysunku 1.4. Konstrukcja dachu skada si


z kratownic gwnych rozpitych od supa do supa oraz kratownic drugorzdnych
rozpitych midzy kratownicami gwnymi.

5-3

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Na przedstawionym rzucie poziomym


kratownice gwne zaznaczono
kolorem niebieskim: ich rozpito L
stanowi duszy bok siatki supw.
Rozpito kratownic drugorzdnych A
jest mniejsza (odlego pomidzy
kratownicami gwnymi).
Ten ukad jest obecnie
wykorzystywany w konstrukcjach
dachu pilastego, jak zilustrowano
na przekroju pionowym:

gwne belki stanowi kratownice


z rwnolegymi pasami,

belki drugorzdne (zielony) s


trjktne.

Kolorem czerwonym oznaczono


elementy podpierajce okna
skierowane na pnoc.

Rysunek 1.4 Oglny ukad 3

1.3

Rne ksztaty kratownic


Kratownice dostpne s w szerokim zakresie ksztatw. Przykady powszechnie
stosowanych ksztatw przedstawiono w tabeli 1.1.

5-4

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

5-5

Due rozpitoci: od 20 do 100 m

Wszystkie spord wyszczeglnionych rodzajw kratownic mog by stosowane zarwno w przypadku konstrukcji
kratownic portalowych (patrz rysunek 1.2), jak i w konstrukcjach kratownic prostych (patrz rysunek 1.3).

Gwne typy kratownic

Swobodnie podparte, mniejsze


rozpitoci od 10 do 15 m

Tabela 1.1

Kratownica Pratta:
W przypadku kratownicy Pratta ukone
elementy konstrukcyjne s poddawane
rozciganiu ze wzgldu na obcienia
grawitacyjne. Ten rodzaj kratownicy
stosowany jest, gdy obcienia
grawitacyjne s dominujce.
W przypadku przedstawionej kratownicy
ukone elementy konstrukcyjne s
poddawane rozciganiu ze wzgldu na
obcienia zwizane z unoszeniem.
Ten rodzaj kratownicy stosowany jest,
gdy obcienia zwizane z unoszeniem
s dominujce, jak w przypadku
konstrukcji otwartych.
Kratownica Warrena:
W przypadku tego rodzaju kratownicy
ukone elementy konstrukcyjne s
poddawane alternatywnie rozciganiu
oraz ciskaniu.
Ten rodzaj kratownicy wykorzystywany jest
rwnie w charakterze kratownicy
poziomej bram/belek podsuwnicowych
(patrz rysunek 1.5).

Istniej dwa rodzaje kratownic typu X:


jeeli ukone elementy konstrukcyjne s
projektowane na ciskanie, kratownica typu X
stanowi zoenie dwch kratownic Warrena;
jeeli nono ukonych elementw
konstrukcyjnych poddanych ciskaniu jest
pomijana, zachowanie jest takie samo jak
w przypadku kratownicy Pratta.
Kratownice o takim ksztacie s czciej
stosowane w funkcji wiatrownic, gdzie ukone
elementy konstrukcyjne s bardzo dugie.
Moliwe jest dodanie elementw drugorzdnych
w celu:
stworzenia porednich punktw przyoenia
obcienia,
ograniczenia dugoci wyboczeniowej
elementw poddanych ciskaniu
(bez wpywania na cakowite zachowanie
konstrukcji).
W przypadku wszystkich zilustrowanych
powyej form moliwe jest zastosowanie
pojedynczego lub podwjnego nachylenia
wzgldem grnego pasa kratownicy
podpierajcej dach.
Niniejszy przykad przedstawia kratownic
dwuspadow.
Pas grny przedstawionych kratownic
trjktnych o pojedynczym nachyleniu,
cz dachu pilastego
Okna skierowane na pnoc

Kratownica typu fink:


Ten rodzaj kratownicy jest czciej stosowany
w konstrukcjach dachowych domw.

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Kratownica pozioma znajduje si


na poziomie grnego pasa bramy
podsuwnicowej, co ma na celu
przeciwstawienie si siom poziomym
wywieranym przez koa na szyn
(hamowanie wzka suwnicy,
znoszenie boczne)

1
2
3

Belka podsuwnicowa
Szyna suwnicy
Stenie poziome
(kratownica typu V)

Rysunek 1.5 Stenie poziome belki podsuwnicowej

Na rysunku 1.6 oraz rysunku 1.7 przedstawiono kilka przykadw kratownic


opisanych w tabeli 1.1.

Rysunek 1.6 Kratownica typu N rozpito 100 m

5-6

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Rysunek 1.7 Kratownica typu N (wraz z patwiami kratownicowymi typu N)

1.4

Wybrane aspekty projektowania kratownic


konstrukcji dachowych

1.4.1

Kratownica czy belka dwuteowa


Przy tej samej wadze elementw stalowych kratownica zapewnia lepsze
wasnoci w zakresie nonoci i sztywno ni belka dwuteowa. Rnica ta
pogbia si w przypadku duych rozpitoci i/lub duych obcie.
Zalety zastosowania kratownicy s w peni wykorzystane, gdy wysoko
kratownicy nie jest ograniczona innymi czynnikami ni sama sprawno
konstrukcyjna (np. ograniczenie cakowitej wysokoci budynku).
Jednak produkcja kratownicy jest na og bardziej czasochonna ni belki
dwuteowej, nawet przy uwzgldnieniu udoskonalonych urzdze produkcyjnych
pozwalajcych na optymalizacj czasu wytwarzania.
Rwnowaga pomidzy minimaln wag a minimalnym kosztem zaley od
wielu czynnikw: wyposaenia oddziau produkcyjnego, lokalnych kosztw
produkcji, jednostkowej ceny stali itd. Kratownice s zazwyczaj rozwizaniem
uzasadnionym ekonomicznie w przypadku rozpitoci powyej 20 lub 25 m.
Zalet stosowania kratownic w konstrukcjach dachowych jest moliwo
przeprowadzenia przewodw oraz rur stanowicych niezbdn cz instalacji
budynku przez elementy usztywniajce kratownicy.

5-7

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


1.4.2

Informacje oglne dotyczce geometrii


Aby zapewni odpowiednie zachowanie si konstrukcji, stosunek rozpitoci
do wysokoci kratownicy powinien zawiera si w przedziale od 10 do 15.
Projekt architektoniczny budynku okrela jego geometri zewntrzn oraz decyduje
o spadku/spadkach zastosowanych w przypadku grnego pasa kratownicy.
W zalenoci od przeznaczenia przestrzeni wewntrznej mona zastosowa
poziomy pas dolny (np. gdy do pasa maj by podwieszone przenoniki) albo
nachylony pas wewntrzny, dziki czemu uwolniona zostaje maksymalna
dostpna przestrze (patrz ostatni przykad w tabeli 1.1).
W celu zapewnienia efektywnego rozmieszczenia elementw kratownicy pomidzy
pasami zaleca si przyjcie nastpujcych zaoe:
nachylenie elementw ukonych w stosunku do pasw powinno zawiera
si w przedziale od 35 do 55;
obcienia skupione powinny by przyoone wycznie w wzach;
zastosowana orientacja elementw ukonych powinna zapewnia, e najdusze
elementy s poddawane rozciganiu (elementy krtsze s poddawane ciskaniu).

1.4.3

Przekrj elementw konstrukcyjnych


Istnieje wiele rozwiza. Gwne kryteria s nastpujce:
ksztatowniki powinny by symetryczne pod wzgldem wyginania z paszczyzny
pionowej kratownicy,
w przypadku elementw poddawanych ciskaniu nono przy wyboczeniu
w paszczynie pionowej kratownicy powinna by podobna do nonoci
przy wyboczeniu z paszczyzny.
Bardzo popularnym rozwizaniem, zwaszcza w przypadku budynkw
przemysowych, jest zastosowanie elementw zoonych z dwch ktownikw
poczonych przy uyciu rub z pionowymi blachami wzowymi i poczonych
porednio przewizkami, zarwno w przypadku pasw, jak i elementw
wewntrznych. Jest to rozwizanie bardzo proste, a zarazem skuteczne.
W przypadku elementw poddawanych dziaaniu duych si, dobrym rozwizaniem
jest zastosowanie:
pasw wykonanych z ksztatownikw IPE, HEA lub HEB bd elementu
zoonego z dwch ceownikw (UPE);
krzyulcw zoonych z dwch ktownikw poczonych przewizkami.
rodnik ksztatownika IPE/HEA/HEB pasa jest zorientowany pionowo bd
poziomo. Poniewa atwiej jest zwikszy nono pasw na wyboczenie
w paszczynie (przez dodanie ukonych elementw drugorzdnych) ni na
wyboczenie z paszczyzny, skuteczniejsze jest poziome zorientowane rodnika
w przypadku pasw poddawanych ciskaniu. Z kolei atwiej jest poczy
patwie z grnym pasem, jeeli rodnik zorientowany jest pionowo.
Dobrym rozwizaniem moe by zastosowanie pionowego rodnika w przypadku
pasa grnego, a poziomego w przypadku pasa dolnego.
Inna grupa rozwiza zakada zastosowanie w roli pasw i/lub elementw
wewntrznych ksztatownikw zamknitych.
5-8

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


1.4.4

Typy pocze
W przypadku kadego typu ksztatownikw mona zaprojektowa poczenia
rubowe lub poczenia spawane. Zazwyczaj na miejscu budowy czciej stosuje
si poczenia rubowe. W przypadku pocze rubowanych, w ktrych ruby
obcione s w kierunku prostopadym do ich trzonu, konieczne jest przeprowadzenie
analizy konsekwencji poluzowania pocze. W celu ograniczenia tych konsekwencji
(zazwyczaj objawiajcych si zwikszeniem ugi) mona zastosowa rozwizania
obejmujce np. uycie rub spranych lub zmniejszenie rozmiaru otworu.

1.4.5

Stateczno poprzeczna
Konieczne jest projektowanie pasw poddawanych ciskaniu wzgldem
wyboczenia z paszczyzny. W przypadku kratownic swobodnie podpartych
grny pas poddawany jest ciskaniu ze wzgldu na obcienie grawitacyjne,
natomiast dolny pas poddawany jest ciskaniu ze wzgldu na obcienia
zwizane z unoszeniem. W przypadku kratownic portalowych kady pas
poddawany jest czciowo ciskaniu i czciowo rozciganiu.
Utwierdzenie boczne pasa grnego jest zazwyczaj zapewnione przez patwie
oraz poprzeczn wiatrownic dachow.
W celu utwierdzenia dolnego pasa moe by wymagane zastosowanie dodatkowego
stenia, jak przedstawiono na rysunku 1.8. Takie stenie pozwala ograniczy
dugo wyboczeniow dolnego pasa przy wyboczeniu z paszczyzny kratownicy
do odlegoci pomidzy punktami stonymi bocznie: su one do przeniesienia
si utwierdzenia na poziom pasa grnego, na ktrym znajduje si gwna cz
stenia dachowego. Ten typ stenia stosowany jest rwnie w przypadku,
kiedy do dolnego pasa dwigara przyoone jest obcienie poziome (np. siy
wywoane hamowaniem przenonika podwieszanego).
A

Kratownica

AA

Stenie krzyulcami pomidzy kratownicami

Pogrubione, czarne linie


przerywane: dwie
ssiadujce ze sob
kratownice
Niebieski:
patew
uzupeniajca stenie
w czci grnej
Zielony:
element
wzduny zamykajcy
stenie w czci dolnej
Czerwony: pionowe
stenie dachowe

Rysunek 1.8 Stenie boczne

Patwie dachowe su czsto jako cz stenia pasa grnego. Wprowadzenie


elementw wzdunych w pasie dolnym pozwala na zapewnienie statecznoci
kratownic przez to samo stenie pionowe.
Moliwe jest zastosowanie poziomej wiatrownicy na wysokoci pasw dolnych przy
uyciu elementw wzdunych, ktre zapewniaj stateczno wszystkich kratownic.
5-9

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

1.5

Projektowanie wiatrownic

1.5.1

Wiatrownica poprzeczna
Zazwyczaj wiatrownica poprzeczna ma nastpujc konstrukcj (patrz rysunek 1.2):
Wiatrownica ma form kratownicy typu X umieszczonej rwnolegle do
paszczyzny dachu.
Pasy wiatrownicy s grnymi pasami dwch przylegajcych do siebie
kratownic pionowych. Oznacza to, e siy osiowe wystpujce w tych
elementach wynikajce z obcienia kratownicy pionowej oraz obcienia
wiatrownicy musz by zsumowane (w celu przyjcia waciwej
kombinacji oddziaywa).
Supkami wiatrownicy s zwykle patwie dachowe. Oznacza to, e patwie
te obok zginania powodowanego obcieniem dachu poddawane s take
ciskaniu.
W przypadku wiatrownicy o duej rozpitoci moliwe jest take stosowanie
osobnych supkw (zwykle o przekroju rurowym), ktre nie peni funkcji
patwi.
Ukone elementy konstrukcyjne s czone w paszczynie supkw. Jeeli
supki te s patwiami, ukone elementy konstrukcyjne s czone u dou
tych patwi. W przypadku duych kratownic typu X uwzgldniane jest
jedynie rozciganie krzyulcw i moliwe jest zastosowanie pojedynczych
ktownikw lub kabli.
Wygodnie jest rozmieci wiatrownice poprzeczne na obu kocach budynku,
ale wane jest wwczas waciwe uwzgldnienie rozszerzalnoci cieplnej,
ktra moe by przyczyn powstawania znacznych si, gdy elementy wzdune
s mocowane pomidzy dwoma ukadami ste, w szczeglnoci w przypadku
budynkw duszych ni 60 m.
Aby umoliwi kompensacj rozszerzania si elementw wzdunych, wiatrownica
poprzeczna moe zosta umieszczona porodku budynku, ale wymagane jest
wtedy zapewnienie przenoszenia obcie wynikajcych z oddziaywania
wiatru ze cian szczytowych na rodkowe stenie wiatrowe.
Wiatrownice poprzeczne s czasem umieszczane w drugich i przedostatnich
przsach dachu, poniewa w sytuacji, gdy patwie uywane s w roli supkw
wiatrownicy, przsa te w mniejszym stopniu podlegaj uginaniu pod wpywem
obcienia dachu.
Poddawane ciskaniu patwie penice funkcj supkw wiatrownicy musz
czasem by wzmacniane:
w celu wzmocnienia patwi IPE: zastosowa spawane ktowniki lub
ceowniki (UPE);
w celu wzmocnienia patwi formowanych na zimno: zwikszy grubo
odpowiedniego przsa lub, jeli nie jest to wystarczajce, zwikszy
dwukrotnie przekrj patwi (z cznikiem w przypadku patwi zetowych,
poczeniem plecami w przypadku patwi typu sigma).

5 - 10

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


1.5.2

Wiatrownica wzduna
Stosowanie wiatrownicy wzdunej (pomidzy stonymi kocami ciany
szczytowej) jest konieczne w budynkach, w ktrych kratownice dachowe nie
maj konstrukcji portalowej.
Oglny ukad jest podobny do tego opisanego w przypadku wiatrownic
poprzecznych:
kratownica typu X,
pasy w maych budynkach s dwiema liniami patwi lub elementami
dodatkowymi (zwykle o przekroju rurowym),
supki s grnymi pasami kolejnych statecznych kratownic dachowych.

5 - 11

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

WPROWADZENIE DO PROJEKTU
WYKONAWCZEGO
W kolejnych rozdziaach przedstawiono projekt wykonawczy kratownicy,
odwoujc si do przykadu praktycznego. Niniejszy rozdzia zawiera
podsumowanie oglnych wymaga oraz informacje wstpne dotyczce
przykadu. Kolejne rozdziay obejmuj nastpujce tematy:
Rozdzia 3: Analiza globalna,
Rozdzia 4: Weryfikacja elementw konstrukcyjnych,
Rozdzia 5: Weryfikacja pocze.
Szczegowe obliczenia do weryfikacji poczenia blachy wzowej oraz styku
pasa podano w Zacznikach A oraz B.

2.1

Wymagania oglne
W projekcie uwzgldnione zostan nastpujce parametry:
estetyka,
geometria (dugo przsa, wysoko, podniesienie itp.),
oddziaywania.
Naley rozpatrzy nastpujce wymagania:
wymagania prawne,
wymagania kontraktowe w odniesieniu do norm,
szczegowe wymagania kontraktowe.
Kompletny projekt skada si z zestawu dokumentw wykonawczych
dotyczcych danej konstrukcji.
Charakter wymaga prawnych jest rny w rnych krajach. Ich celem jest
zazwyczaj ochrona ludzi. Odnosz si w szczeglnoci do zachowania
budynku pod wpywem zjawisk sejsmicznych oraz w warunkach poaru (patrz
przewodnik Jednokondygnacyjne konstrukcje stalowe. Inynieria poarowa1).
Zawarte w normach wymagania dotycz okrelania uwzgldnianych oddziaywa,
uywanych metod analizy oraz kryteriw weryfikacji w odniesieniu do nonoci
oraz sztywnoci.
Nie ma ograniczenia co do liczby wymaga szczegowych, jakie mog by
narzucone wzgldem poszczeglnych budynkw, ale dotycz one gwnie geometrii
konstrukcji i maj wpyw na wyznaczanie oddziaywa, w szczeglnoci tych
klimatycznych.

5 - 12

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Zobowizania oraz ukady wzajemnie na siebie oddziaujce zwizane z projektem
wykonawczym mog obejmowa:
zakaz stosowania rur jako dolnych pasw kratownic, do ktrych klient
planuje podwiesi urzdzenia przemysowe;
zobowizanie do stosowania rur jako pasw kratownicy podyktowane
wzgldami estetycznymi;
wykorzystanie dachu do zapewnienia statecznoci niektrych elementw
konstrukcyjnych.
Na poniszym schemacie blokowym przedstawiono gwne etapy projektowania
elementw konstrukcyjnych.

Dane okrelone
w przepisach
oraz normy:

Wymagania kontraktowe:
Dane geometryczne
Wystpowanie ssiednich
konstrukcji
Zobowizania lub
ograniczenia dotyczce
wyboru ksztatownikw
Charakter i umiejscowienie
obcie staych
Charakter i umiejscowienie
obcie uytkowych
Przegrody zewntrzne jako
elementy zapewniajce
stateczno

DANE

WYBR
ANALIZY
GLOBALNEJ

Obcienia
klimatyczne
Obcienia
sejsmiczne
Obcienia
eksploatacyjne

EC1
EC8

ROZDZIA 3

KRYTERIA
WERYFIKACJI
SLS

EC3-1-1

WERYFIKACJA
NONOCI
ELEMENTU

EC3-1-8

WERYFIKACJA
NONOCI
POCZE

ROZDZIA 4

ROZDZIA 5

Rysunek 2.1 Schemat blokowy projektowania elementu konstrukcyjnego

5 - 13

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

2.2

Omwienie przykadu praktycznego


Przykad praktyczny rozpatrywany w kolejnych rozdziaach dotyczy kratownicy
o duej rozpitoci podtrzymujcej dach budynku przemysowego za pomoc
patwi kratownicowych. Przykad ten opracowano, bazujc bezporednio na
konstrukcji rzeczywistej i uproszczono go w celu uzyskania lepszego pogldu.
1
2

1 Kratownica gwna
2 Patew kratownicowa
Uwaga: stenie poziome nie jest ukazane na rysunku, aczkolwiek zaprojektowane jest
w sposb gwarantujcy efektywne utwierdzenie boczne gwnych kratownic za pomoc patwi.

Rysunek 2.2 Przykad praktyczny oglny ukad dachu

Dach obiektu jest symetrycznym dachem dwuspadowym, a jego nachylenie po


kadej stronie wynosi 3%.
Rozpito kadej kratownicy gwnej wynosi 45,60 m. Wszystkie kratownice
s swobodnie podparte u gry supw (nie ma przenoszenia momentu pomidzy
kratownic a supem).
Oglna stateczno poprzeczna budynku zapewniona jest przez unieruchomienie
supw na poziomie podoa. Stateczno wzdun gwarantuj ukad ste
dachowych i stone sekcje cian.

5 - 14

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

1
3

6
5

1
2
3
4

Grny pas IPE 330 ze rodnikiem


poziomym
Dolny pas IPE 330 ze rodnikiem
poziomym
Supek ktownik pojedynczy
L 100 x 100 x 10
Grna cz supa (IPE 450)

5
6
7

Krzyulce ktownik podwjny


Elementy kratownicy drugorzdnej
Szkic przekroju poprzecznego

Rysunek 2.3 Przykad praktyczny wygld kratownicy

Kratownica zostaa przedstawiona na rysunku 2.3. Pasy kratownicy s


rwnolege i wykonane z ksztatownikw IPE 330 z poziomymi rodnikami.
Krzyulce wykonane s z ktownikw bliniaczych: dwa ktowniki
120 120 12 krzyulcw poddawane rozciganiu na skutek obcienia
grawitacyjnego (zaznaczone na rysunku powyej na niebiesko), dwa ktowniki
150 150 15 krzyulcw poddawane rozciganiu na skutek obcienia
grawitacyjnego (zaznaczone na rysunku powyej na czerwono). Supki
wykonane s z ktownikw pojedynczych 100 100 10.
Naley zauway, e w panelach rodkowych zastosowano krzyulce drugorzdne
oraz supki. Zazwyczaj bd one montowane w celu osignicia ktrego
z nastpujcych celw:
umoliwienie przyoenia obcienia punktowego pomidzy wzami
gwnymi bez konsekwencji w postaci dalszego ugicia pasa grnego,
zmniejszenie wyboczenia centralnych elementw konstrukcyjnych grnego
pasa w paszczynie kratownicy.
W tym przykadzie kratownice drugorzdne zmniejszaj dugo wyboczeniow.
Pary ktownikw tworzcych przekrj krzyulca s poczona ze sob
przewizkami, co zapewnia oddziaywanie czne w odniesieniu do wyboczenia
pomidzy wzami kratownicy. Aby zastosowane przewizki speniay swoj
rol, musz zapobiega miejscowemu zelizgiwaniu si jednego ktownika
wzgldem drugiego. Wicej informacji mona znale w punkcie 4.1.3.

5 - 15

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Kady pas jest wytwarzany w dwch czciach (patrz rysunek 3.6). Krzyulce
oraz supki s przykrcane za pomoc rub na obu kocach do poziomych
blach wzowych, ktre to z kolei spawane s do poziomych rodnikw pasw
IPE 330 dwigarw. Szczegowe rysunki tego typu poczenia mona znale
w Zaczniku A oraz punktach 5.2 i 5.3.
Supy podpierajce kratownic s ksztatownikami typu IPE 450 ze rodnikiem
prostopadym do paszczyzny belki kratownicy.
W celu zilustrowania wszystkich poruszanych tu kwestii belka kratownicy
z przykadu praktycznego zostaa zaprojektowana na dwie sytuacje: przypadek
obcienia grawitacyjnego i przypadek obcienia powodowanego si unoszenia
wiatru. Obcienia te odpowiadaj kombinacji oddziaywa wyznaczonych
zgodnie z norm EN 1990 w celu weryfikacji odniesionej do stanu granicznego
nonoci (ULS).
91 kN

136 kN

182 kN

182 kN

182 kN

136 kN

91 kN

Kombinacja ULS nr 1: obcienie grawitacyjne


(bez ciaru wasnego)
43,50 kN

65,25 kN

87 kN

87 kN

87 kN

Kombinacja ULS nr 2: dziaanie siy unoszcej

Rysunek 2.4 Przykad praktyczny kombinacje obcie

5 - 16

65,25 kN

43,50 kN

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

ANALIZA GLOBALNA

3.1

Oglne
W punkcie 1.1 opisano oglne zachowanie kratownicy. W rzeczywistoci
zachowanie konstrukcji rni si od tego uzyskanego na drodze rozwaa
teoretycznych i jego analiza wymaga uwzgldnienia odchyek. Oprcz
dziaania si osiowych odchyki obejmuj w szczeglnoci zginanie elementw
konstrukcyjnych. Te momenty zginajce znane pod nazw momentw
drugorzdnych mog generowa znaczne dodatkowe naprenia w elementach
tworzcych kratownice.
Odchyki uwzgldniane w projektowaniu przyjmuj rne formy:
Zazwyczaj nie wszystkie elementy tworzce konstrukcje s poczone
przegubowo w swoim pierwotnym wle i kocowym. W szczeglnoci
pasy kratownic s zwykle wytwarzane tylko w jednej dugoci, za patwie
kratownicowe w kilku dugociach: cige pasy s wwczas czone
w swoich wzach pierwotnych i kocowych na sztywno. Obracanie si
wzw powodowane ogln deformacj belki kratownicy wywouje
z kolei moment zginajcy w poczonych na sztywno elementach im
sztywniejsze s elementy konstrukcyjne pasa, tym wiksze s wystpujce
w nich momenty (patrz punkt 3.4).
Elementy konstrukcyjne nie zawsze s dokadnie wyrwnane w swoich
pierwotnych i kocowych wzach. Momenty zginajce powodowane
niewsposiowoci zwikszaj si proporcjonalnie do wielkoci tej
niewsposiowoci i do sztywnoci elementw. Zjawisko to zilustrowano
w punkcie 3.6.
Obcienia nie zawsze s przykadane bezporednio do wzw i gdy nie
zastosowano drugorzdnych elementw konstrukcyjnych triangulujcych
punkt przyoenia obcie pomidzy wzami, powstaj momenty zginajce.

5 - 17

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

3.2

Modelowanie
Naley rozway klika kwestii odnoszcych si do modelowania kratownic.
Zawsze wygodniej jest pracowa na modelach ograniczonych. Na przykad
projektujc budynki standardowe, czsto pracuje si na modelach
dwuwymiarowych (rama portalowa, wiatrownica, stenie pionowe) zamiast
na niepowtarzalnych oraz globalnych modelach trjwymiarowych i podejcie
to jest zwykle uzasadnione. Kratownica, gdy jest poczona ze supami
przegubowo, moe by modelowana nawet bez podpierajcych j supw.
Niemniej naley zauway, e:
Jeeli stosowane s modele oddzielne, w celu zweryfikowania nonoci
niektrych elementw konieczne moe okaza si poczenie wynikw
z kliku analiz. Przykad: grny pas kratownicy peni take rol pasa
wiatrownicy.
W przypadku zastosowania globalnego modelu trjwymiarowego moliwe
jest zaobserwowanie zginania ubocznego", ktre czsto daje jedynie
pozornie dokadne odwzorowanie procesw zachowywania si konstrukcji.
Dlatego z reguy preferowane s modele dwuwymiarowe.
W przykadzie praktycznym, w ktrym kratownica podparta jest swobodnie na
supach, wybrany model projektowy przedstawia jedynie t kratownic.
Po okreleniu zakresu modelu i zaadaptowaniu go zgodnie z planowanym
zastosowaniem otrzymanych wynikw, wane jest uwzgldnienie rodzaju
pocze wewntrznych. Obecnie w modelowaniu elementw konstrukcyjnych
wybr dokonywany jest pomidzy elementem poczonym w wle przegubowo
a elementem poczonym z wzem na sztywno. Moliwo modelowania
pocze psztywnych wymieniona w normie EN 1993 jest rzadko stosowana
w odniesieniu do kratownic.
W przypadku kratownic model jest zwykle reprezentowany jako:
pasy cige (i tym samym elementy konstrukcyjne pasw poczone na
sztywno na obu kocach) lub
elementy kratownicy (krzyulce i elementy pionowe) czone przegubowo
z pasami.

5 - 18

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

3.3

Modelowanie przykadu praktycznego


W rozwaanym przykadzie praktycznym krzyulce kratownicy s poczone
z pasami przegubowo, aczkolwiek poczenia wykonywane s przy pomocy
rub o wysokiej wytrzymaoci, odpowiednich do sprania z kontrol dokrcania.
Zapewnia to poczenie sztywne bez luzu pomidzy krzyulcem a poczeniowymi
blachami wzowymi. Poczenie moe by uwaane za przegubowe, poniewa
pionowe blachy wzowe s spawane w rodkowej czci poziomego, niezbyt
sztywnego rodnika IPE 330.
Modelowanie przedstawiono na rysunku 3.1. Poszczeglne elementy konstrukcyjne
zostay ponumerowane.

Cz po stronie lewej

Cz po stronie prawej

Rysunek 3.1 Model komputerowy

Wane jest, aby model odzwierciedla niewsprodkowoci wystpujce


w konstrukcji rzeczywistej. Mog mie one znaczny wpyw, jak przedstawiono
w punkcie 3.6.1.
Wane jest take, by modelowanie obcie odzwierciedlao stan faktyczny.
W szczeglnoci przykadanie do wzw kratownicy obcie, ktre
w rzeczywistoci wystpuj pomidzy wzami grozi pominiciem efektu
zginania o cakiem znaczcych skutkach.

5 - 19

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Najwaniejsze wyniki analizy dotyczcej lewej czci kratownicy zaprezentowano
na rysunku 3.2.

Kombinacja obcie stanw granicznych nonoci (ULS) nr 1 (obcienie grawitacyjne)


sia osiowa (N) wyraona w kN

Kombinacja obcie stanw granicznych nonoci (ULS) nr 1 (obcienie grawitacyjne)


moment zginajcy (M) wyraony w kNm

Kombinacja obcie stanw granicznych nonoci (ULS) nr 2 (sia unoszca)


sia osiowa (N) wyraona w kN

Kombinacja obcie stanw granicznych nonoci (ULS) nr 2 (sia unoszca)


moment zginajcy (M) wyraony w kNm

Rysunek 3.2 Przykad praktyczny siy osiowe i momenty zginajce

5 - 20

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Warte odnotowania s ksztaty wykresw momentw wystpujcych w elemencie
konstrukcyjnym:
w pasach i krzyulcach ciar wasny generuje moment zginajcy o ksztacie
parabolicznym,
w pasch modelowanie cige (elementy konstrukcyjne poczone na sztywno
na obu kocach) prowadzi do pojawienia si momentw na wzach.

3.4

Uproszczona analiza globalna przykadu


praktycznego
Belk triangulowan o staej wysokoci mona przyrwna do belki dwuteowej.
Takie porwnanie jest moliwe i zapewnia dobre przyblienie na przykad
w odniesieniu do kratownic z rwnolegymi pasami.
Globalna sia cinajca Vglobal oraz globalny moment zginajcy Mglobal w belce
rwnowanej zmieniaj si w bardzo niewielkim stopniu wzdu panelu i mog
by przyrwnane do wartoci rednich w tym panelu. Zatem obcienie osiowe
mona oszacowa za pomoc nastpujcych wyrae (patrz oznaczenia na
rysunku 3.3):
Nch = Mglobal/h

w pasach,

Nd = Vglobal/cos

w krzyulcu.

Rysunek 3.3 Kratownica z rwnolegymi pasami oznaczenie

Podobne oszacowanie mona przeprowadzi take w przypadku odksztace


belki kratownicy przez obliczenie ich dla tego samego obcienia w odniesieniu
do belki rwnowanej. W tym celu klasycznie korzysta si z teorii belki
elementarnej, przyjmujc moment bezwadnoci przekroju belki rwnowanej
wynoszcy:
2

I = Ach,i d i2
i =1

gdzie:
Ach,i jest polem przekroju pasa i,
di

jest odlegoci od rodka masy obu pasw do rodka masy pasa i.

5 - 21

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Aby uwzgldni nie ujte we wzorach podstawowych globalne odksztacenia
wynikajce ze cinania, stosuje si zredukowany modu sprystoci. Globalne
odksztacenia przy cinaniu nie mog by w rzeczywistoci pomijane w przypadku
kratownic, poniewa wynikaj one z rnic w dugociach krzyulcw i supkw.
Warto zredukowanego moduu sprystoci wyranie zaley od geometrii
kratownicy, przekroju elementw konstrukcyjnych itp. W przypadku belki
kratownicy o waciwych proporcjach pasw rwnolegych zredukowany modu
sprystoci wynosi ok. 160 000 N/mm2 (zamiast 210 000 N/mm2).

101 kN

158

202

202

202

158

101
4000

7100

7200

8500

8600

7100

7100

Kratownica (kombinacja nr 1), z uwzgldnieniem ciaru wasnego


562
461 (616)
303 (405)
101 (135)

-101 (-135)
-303 (-405)
-461 (-616)
-562

Wykres globalnej siy cinajcej V (kN)


W nawiasach: wartoci Nd = V/cos

3273
(818)

3273
(818)
5455
(1364)

6320
(1580)

5455
(1364)

Wykres globalnego momentu zginajcego M (kNm)


W nawiasach: wartoci Nch = M/h

Rysunek 3.4 Przykad praktyczny obliczenia przyblione

Wartoci si osiowych wystpujcych w pasach dwigara uzyskane metod


uproszczon, Mglobal/h, pokazano na rysunku 3.4. Wartoci te s bardzo bliskie
wartociom uzyskanym przy uyciu programu do analizy konstrukcji (patrz
rysunek 3.2) w przypadku ksztatownikw znajdujcych si w pobliu miejsc
przyoenia obcie. Niewielka rnica wynika z nachylenia (3%) pasw
kratownic wykorzystanych w przykadzie praktycznym, ktre nie zostao
uwzgldnione w obliczeniach rcznych.
Rwnie wartoci si osiowych wystpujcych w krzyulcach uzyskane metod
uproszczon, Vglobal/cos , s bardzo zblione do wartoci otrzymywanych przy
uyciu programu komputerowego.

5 - 22

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

3.5

Siy drugorzdne

3.5.1

Wpyw sztywnoci pasa dwigara


Elementy pasw kratownic uywanych w konstrukcji s rzadko czone
w wzach przegubowo. Czciej stosuje si poczenia sztywne, co oznacza,
e naley zachowa odpowiednie kty midzy elementami przyczonymi do
tego samego wza. W momencie odksztacania si konstrukcji pod wpywem
obcienia wszystkie koce elementw konstrukcyjnych obracaj si o ten sam
kt wok wza. W tych warunkach obcienia zginajce (momenty zginajce
oraz siy cinajce) zwane siami drugorzdnymi s dodawane do obcie
osiowych wystpujcych w elementach obliczonych przy zaoeniu, e wzy
s przegubowe (siy podstawowe).
W projektowaniu przyjo si stosowanie cigych elementw pasw dwigara
oraz przegubowych pocze elementw kratownicy.
W rzeczywistoci przeksztacanie pocze przegubowych w wzy sztywne nie
powoduje prawie adnych zmian w siach osiowych wystpujcych w elementach,
poniewa cinanie przenoszone przez te elementy ma niewielki wpyw na rwnanie
rwnowagi si wzowych, jak rwnie patrzc z drugiej strony zginanie
elementu powodowane drugorzdnymi momentami zginajcymi przyczynia si
jedynie do powstawania niewielkiej odchyki w odlegoci pomidzy kocami
rozwaanego elementu w porwnaniu z rnic w dugoci powodowan
oddziaywaniem siy osiowej.
Niemniej istotne jest, by triangulowane konstrukcje byy projektowane waciwie
tak aby elementy byy odpowiednio rozmieszczone, w sposb gwarantujcy
wytrzymanie napre zginajcych, ale by nie byy zbyt smuke, aby unikn
wyboczenia. Naley zauway, e im wiksza jest sztywno pasw (ktre
zwykle s pasami cigymi) w porwnaniu do globalnej sztywnoci belki
kratownicy, tym wiksze s momenty powstajce w pasach. Na przykad
w przypadku wiatrownicy dachowej sztywno pasw jest relatywnie maa
i rwnie niewielkie pozostaj momenty drugorzdne.
W przypadku kratownic masywnych, tj. gdy sztywno gitna poszczeglnych
pasw nie jest znacznie mniejsza od globalnej sztywnoci kratownicy,
konieczne moe by uwzgldnienie momentw drugorzdnych. Naley wwczas
odpowiednio zaprojektowa elementy oraz poczenia.
Zjawisko to mona zilustrowa w przykadzie praktycznym przez zastosowanie
ksztatownikw IPE 330 jako stojcych elementw pasw, zamiast
elementw uoonych pasko jak w projekcie wstpnym (rysunek 3.5).
Wwczas pasy, wykorzystujc swoj du bezwadno, uginaj si w paszczynie
pionowej elementu kratownicy. Wyniki oblicze dobrze odzwierciedlaj
znaczcy wzrost momentw drugorzdnych.

Rysunek 3.5 Opcje orientacji pasw

5 - 23

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Wywoywany obcieniem grawitacyjnym (ULS) moment zginajcy w pobliu
poowy rozpitoci pasa grnego utworzonego ze stojcego ksztatownika
IPE 300 wynosi 28,5 kNm. W przypadku ksztatownika IPE 330 uoonego
pasko moment ten ma warto 2,7 kNm.
Podobnie moment zginajcy w pasie dolnym wynosi odpowiednio 23,4 kNm
w porwnaniu do 1,7 kNm.
Mnonik momentw zginajcych w przypadku pasa grnego ma warto 11,
a pasa dolnego 14. Wartoci te s porwnywalne ze wspczynnikiem
bezwadnoci ksztatownika IPE 330 (ok. 15).
3.5.2

Zaoenie pocze sztywnych


W innych analizach wpywu sztywnoci elementu konstrukcyjnego na warto
momentw drugorzdnych kratownica z przykadu zostaa przeliczona przy
zaoeniu, e wszystkie poczenia wewntrzne s sztywne (krzyulce oraz
elementy pionowe przymocowane w swoich pierwotnych wzach kocowych).
Porwnanie wynikw zestawiono w tabeli 3.1. W tabeli tej mona zauway,
e momenty na kocach mieszcz si w tym samym zakresie co momenty
wynikajce z ciaru wasnego krzyulcw.
Tabela 3.1

Wpyw zastosowania pocze sztywnych zamiast przegubowych


rodnik
poziomy

rodnik
pionowy

Moment na kocach krzyulca poddawanego


rozciganiu
(ktowniki podwjne 120 x 12)

1,03

1,17

Moment na kocach krzyulca poddawanego ciskaniu


(ktowniki podwjne 150 15)

1,30

2,35

Moment wynikajcy z ciaru wasnego (dla porwnania)

1,36

1,36

Zaoenie krzyulcw dwuprzegubowych

Dopuszczalne

Dopuszczalne

Uwaga: momenty zginajce podano w kNm.

3.6

Wpyw luzu powstaego w wyniku ugi


Gdy poczenia pomidzy elementami tworzcymi belk kratownicy s
poczeniami rubowymi, w ktrych ruby poddawane s cinaniu (kategoria A
w normie EN 1993-1-8[2]), luz wprowadzany w tych poczeniach moe
w znaczcym stopniu wpywa na przemieszczenie wzw.
Aby uatwi monta, ruby s w rzeczywistoci wkadane w otwory, ktre s
wiksze od nich. Pod ruby o rozmiarach standardowych wykonywane s
zwykle otwory wiksze o ponad 2 mm od danej ruby (zwykle jest to okrelane
jako 2 mm luz).
Aby poczenie z luzem przenosio na wze obcienie wymagane przez
przymocowany element, ruba musi si styka z ktr z poczonych czci:
czsto nazywane jest to wybieraniem luzu. W przypadku poczonych
elementw rozciganych luz ten moe by asymilowany jako wyduenie
dodatkowe do wyduenia sprystego takiego elementu. Analogicznie w przypadku
poczonych elementw ciskanych luz jest asymilowany jako zmniejszenie
dugoci, ktre sumuje si ze sprystym skrceniem takiego elementu.
5 - 24

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Sumaryczny luz wystpujcy w rnych poczeniach konstrukcji kratownicy
moe prowadzi do znaczcego zwikszenia przemieszcze, ktrych konsekwencje
mog by rne od mniej do bardziej powanych. W odniesieniu do tych
konsekwencji, naley zwrci uwag na to, e:
W wikszoci przypadkw najgorsze s konsekwencje wizualne.
Wiksze ugicie moe przyczynia si do zmniejszenia wysokoci efektywnej
pod pasem dolnym, co moe uniemoliwia lub utrudnia takie wykorzystanie
obiektu, jakie byo dla niego przewidziane. Przykadowo dodatkowe ugicie
kratownicy podtrzymujcej drzwi podwieszone w cianie szczytowej hangaru
lotniczego moe uniemoliwia wjazd i wyjazd samolotu przez te drzwi.
Zwikszone ugicie moe prowadzi do zmniejszenia nachylenia podpieranego
dachu, a nawet, jeeli nachylenie nominalne byo niewielkie, do odwrcenia
nachylenia, z czym zwizane jest niebezpieczestwo gromadzenia si wody.
Jeeli konstrukcja kratownicy nie jest ukadem statystycznie
wyznaczalnym, mog pojawia si nieprzewidziane siy wewntrzne.
Dlatego te w przypadku konstrukcji kratownicowych istotna jest kontrola
wpywu luzu w poczeniach na przemieszczenia. Aby uzyska tak kontrol,
czsto konieczne jest:
ograniczanie luzw w poczeniach kategorii A: wiercenie z naddatkiem
+1 mm albo nawet +0,5 mm i uywanie cinanych rub na gadkich
trzonach (w celu ograniczenia luzu powodowanego przez odksztacenie),
lub
uywanie rub pasowanych, lub
uywanie rub spronych (poczenia kategorii C), lub
stosowanie pocze spawanych zamiast pocze rubowych.
Gdy obcienie elementw nie powoduje odwrcenia siy osiowej, moliwe jest
obliczenie wartoci wpywu luzu we wszystkich poczeniach. Ponisze obliczenia
ilustruj to zjawisko w odniesieniu do rozpatrywanego przykadu praktycznego.
Kady z pasw grny i dolny jest poczony w sposb cigy z blachami
nakadkowymi za pomoc rub w okolicy poowy rozpitoci. Dodatkowo
krzyulce s poczone rubowo na blachach wzowych spawanych do pasw.
Otwory s o 2 mm wiksze od rednicy rub.

Rysunek 3.6 Przykad praktyczny umiejscowienie pocze pasa


wykorzystujcych blachy nakadkowe

5 - 25

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Wpyw luzu na ugicie w poczeniach stykowych pasa moe by obliczony
przy zaoeniu, e ruby zostay wstpnie wyrodkowane w otworach. Jeeli
rednica otworw wynosi d + 2 mm (gdzie d jest rednic ruby), pas
poddawany rozciganiu wydua si o 4 mm, jak pokazano na rysunku 3.7.
1 mm

1 mm

1 mm

1 mm

g + 4 mm

Rysunek 3.7 Wpyw luzu pod obcieniem

Aby krzyulec mg zosta obciony, na kadym kocu naley przywrci


2 mm luzu: dugo krzyulca rozciganego zwiksza si o 4 mm; dugo
krzyulca ciskanego zmniejsza si o 4 mm.
Ugicie kratownicy powodowane luzem moe zosta wyliczone przy uwzgldnieniu
wpywu obcienia jednostkowego przyoonego w poowie rozpitoci za
pomoc rwnania Bertranda Fontviolanta.

-0,5

0,66

-0,68

0,66

-0,68

0,71

-0,75

0,17

-0,75

0,72

-0,68

0,66

-0,68

0,66

-0,5

2,85

Rysunek 3.8 Przykad praktyczny siy osiowe (N1,i) wywoywane


obcieniem jednostkowym

Ugicie dane jest wzorem:


i =b

v = N1,i
i =1

Fi li
ES i

Gdzie:
N1,i

jest si osiow generowan w elemencie i przez si jednostkow


oddziaujca w punkcie, w ktrym wymagane jest ugicie;

li

jest dugoci elementu i;

Si

jest polem powierzchni przekroju elementu i;

jest liczb elementw z poczeniami rubowymi;

Fi l i
jest zmiana dugoci elementu i spowodowan zachowaniem luzu
ES i

= 4 mm w zalenoci od tego, czy pas jest ciskany czy rozcigany.

5 - 26

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Wwczas:
v = 4 (2,31 + 2,85 + 0,5 + 0,66 + 0,68 + 0,66 + 0,68 + 0,71 + 0,75 +
+ 0,17 + 0,75 + 0,72 + 0,68 + 0,66 + 0,68 + 0,66 + 0,5)
v = 58,4 mm
Jest to znaczne ugicie dodatkowe w porwnaniu z ugiciem wynikajcym
z dziaania kombinacji ULS (127 mm).

3.7

Modyfikacja kratownicy w celu przeprowadzenia


urzdze
Czsto okazuje si, e w celu zapewnienie wystarczajcego przekroju drg
przejcia urzdze (np. przez kana o duym przekroju) konieczna jest
modyfikacja kratownicy.
Mona skorzysta z kilku rozwiza (Rysunek 3.9):
mona zwikszy powierzchni przejcia przez wprowadzenie
niewsprodkowoci poczenia jednego z pasw dwigara (przypadek 1)
lub zama" prosty ksztat krzyulca, triangulujc punkt przeamania
(przypadek 2).

Case 1

Case 2

Rysunek 3.9 Przejcie kanau miejscowa modyfikacja kratownicy

W przypadku 1 momenty drugorzdne wynikajce z wprowadzenia


niewsprodkowoci zwikszaj si wraz z wielkoci niewsprodkowoci.
Jeeli jest wybr, preferowanym rozwizaniem jest wprowadzenie
niewsprodkowoci w tych pasach, w ktrych wystpuj najmniejsze
naprenia.
W przypadku 2 naley zwrci uwag na kilka zjawisk:
Sia osiowa moe znaczco wzrosn w niektrych pasach znajdujcych
si w bezporednim ssiedztwie zmodyfikowanego panelu (wzrost ten jest
powodowany zmian pozycji elementw konstrukcyjnych).
Momenty drugorzdne pojawiaj si na skutek utraty sztywnoci
zamanych krzyulcw (w porwnaniu ze sztywnoci krzyulcw
prostych), nawet gdy punkt przeamania jest triangulowany.
Punkt przeamania musi by oczywicie triangulowany w paszczynie
kratownicy, a jeeli zamany krzyulec jest ciskany, musi by rwnie
utwierdzony z paszczyzny (w miejscu, w ktrym spotykaj si trzy elementy).
Oba te zjawiska (przypadek 1 oraz przypadek 2) zilustrowano w przykadzie
praktycznym.
5 - 27

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


3.7.1

Wprowadzenie osi niewsprodkowej w krzyulcu (przypadek 1)


Panel kratownicy, przez ktry naley przeprowadzi urzdzenia, jest drugim
panelem od podpory po prawej stronie. Na rysunku 3.10 pokazano cz
kratownicy, w ktrej wprowadzono niewsprodkowo krzyulca.

300 mm

Rysunek 3.10 Przejcie kanau niewsprodkowo krzyulca

Zmiany si osiowych zmodyfikowanego obszaru przedstawiono na rysunku 3.11.

Sia osiowa (kN)

Moment zginajcy (kNm)


Konstrukcja pocztkowa

Konstrukcja zmodyfikowana

Rysunek 3.11 Wpyw niewsprodkowoci krzyulca pod obcieniem


grawitacyjnym w stanie granicznym nonoci

Niewsprodkowo rzdu 300 mm wprowadza niedoskonaoci do triangulacji.


Gwn konsekwencj takiego ukadu jest znaczcy wzrost wartoci momentw
zginajcych w pasie dolnym, z ktrym poczony jest niewsprodkowy
krzyulec. Moment wyliczony dla drugiego, liczc od podparcia po prawej
stronie, elementu pasa wynosi 74,15 kNm, natomiast na elemencie pierwszy
uzyskano warto 62,72 kNm, co jest wartoci znacznie wysz ni dla
konstrukcji pocztkowej bez niewsprodkowoci.

5 - 28

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Nono przy zginaniu sprystym poziomego ksztatownika IPE 330 wynosi:
69,2 0,355 = 24,57 kNm
Dopuszczalna nono przy zginaniu zostaa wic znacznie przekroczona,
pomijajc wszelkie inne interakcje. Dlatego te w celu podparcia
wprowadzonej niewsprodkowoci osi wymagane bdzie wzmocnienie
elementu pasa dolnego.
3.7.2

Krzyulec zamany" (przykad 2)


Panel kratownicy, przez ktry naley przeprowadzi urzdzenia, jest taki sam
jak w punkcie 3.7.1. Rysunek 3.12 przedstawia schemat zamania" krzyulca.

Rysunek 3.12 Przejcie kanau krzyulec zamany

Rozwj napre w zmodyfikowanym obszarze przedstawiono na schematach


sekcji na rysunku 3.13.

Sia osiowa (kN)

Moment zginajcy (kNm)


Konstrukcja pocztkowa

Sia osiowa (kN)

Moment zginajcy (kNm)


Konstrukcja zmodyfikowana

Rysunek 3.13 Wpyw krzyulca zamanego bdcego pod obcieniem


grawitacyjnym w stanie granicznym nonoci

5 - 29

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Wpyw modyfikacji na
w nastpujcy sposb:

obliczone

naprenia

objawia

si

gwnie

mona zaobserwowa zauwaalny wzrost siy osiowej w drugim od


podpory po prawej stronie pasie dolnym (w panelu ze zamanym
krzyulcem): obliczona sia rozcigania wzrasta z 818 do 1350 kN,
mona rwnie zaobserwowa znaczcy wzrost siy ciskajcej w
zamanym krzyulcu w porwnaniu do krzyulca prostoliniowego
konstrukcji pocztkowej: sia ciskajca wzrasta z 624 do 1090 kN,
w przypadku dodatkowego elementu triangulowanego utrzymywana jest
normalna wartoci siy ciskajcej rwna 755 kN,
w pasie dolnym obok wzrostu normalnej siy rozcigajcej mona
zaobserwowa rwnie wzrost drugorzdnych" momentw w trzech
prawych panelach.
Dlatego te modyfikacja konstrukcji (krzyulec zamany) ma znaczcy wpyw
na rozmiar elementw konstrukcyjnych.

5 - 30

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

WERYFIKACJA ELEMENTW
KONSTRUKCYJNYCH
Jak mona zauway w poprzednim rozdziale dotyczcym analizy globalnej,
elementy konstrukcyjne poddawane s gwnie oddziaywaniu si osiowych.
Dao si take zauway, e w wielu przypadkach elementy konstrukcyjne s
rwnie poddawane napreniom pochodzcym od momentw zginajcych,
tj. od momentw drugorzdnych.

4.1

Weryfikacja ciskanych elementw


konstrukcyjnych
Nono ciskanego elementu konstrukcyjnego obliczana jest przy uwzgldnieniu
rnych wariantw niestatecznoci:
miejscowe wyboczenie ksztatownika kontrolowane jest przez jego klasyfikacj
oraz, w razie koniecznoci, waciwoci przekroju efektywnego (klasa 4);
wyboczenie elementu konstrukcyjnego kontrolowane jest przez uycie
w obliczeniach nonoci wspczynnika redukcyjnego.
W przypadku elementu poddanego ciskaniu naley rozway klika modeli
wyboczenia. W odniesieniu do wikszoci elementw kratownicy wystarczy
obliczy jedynie wyboczenie gitne elementw ciskanych w paszczynie
i z paszczyzny konstrukcji kratownicy.
W kadym modelu wyboczenia nono przy wyboczeniu otrzymywana jest na
podstawie normy EN 1993-1-1[3] przez zredukowanie nonoci przekroju
poprzecznego. Stosowany wspczynnik redukcyjny uzyskiwany jest na podstawie
smukoci elementu konstrukcyjnego, ktra zaley od siy krytycznej przy
wyboczeniu sprystym.
W przypadku krzyulcw i elementw pionowych poddanych rwnomiernemu
ciskaniu sia krytyczna przy wyboczeniu sprystym jest okrelana na podstawie
dugoci wyboczeniowej elementu zgodnie z norm EN 1993-1-1, 6.3.1.3.
Zgodnie z Zacznikiem BB BB.1 do normy EN 1993-1-1 naley uwzgldni
nastpujce warunki:
W przypadku wyboczenia w paszczynie belki kratownicy: jako dugo
wyboczeniow przyjmuje si 90% dugoci ukadu (odlego pomidzy
wzami), jeeli element kratownicy poczony jest na kadym kocu co
najmniej dwoma rubami lub przyspawany (EN 1993-1-1 BB.1.1(4)).
(Wyjtek wyszczeglniony w Zaczniku BB dotyczy elementw kratownicy
wykonanych z ktownikw, do ktrych odnosz si inne kryteria oceny.
Nie s one okrelone w tym zaczniku, jeeli dana regua dotyczy rwnie
elementw skadajcych si z dwch par ktownikw: dla uproszczenia zaleca
si zachowanie dugoci wyboczeniowej o wartoci 0,9 raza dugoci osi).
W przypadku wyboczenia z paszczyzny belki kratownicy przyjmuje si
dugo wyboczeniow rwn dugoci ukadu.
5 - 31

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Przy wyboczeniu elementw pasa kratownicy poddanych rwnomiernemu
ciskaniu w paszczynie kratownicy za dugo wyboczeniow mona przyj
90% dugoci jej ukadu (odlego pomidzy wzami).
Okrelenie siy krytycznej przy wyboczeniu sprystym z paszczyzny kratownicy
moe by trudniejsze z nastpujcych powodw:
nie ma koniecznoci, aby w kadym wle kratownicy stosowane byo
podparcie boczne;
punkty podparcia bocznego niekoniecznie s faktycznie sztywne.
Jeeli podparcie boczne nie zostao zastosowane we wszystkich wzach wzdu
pasa, odcinek znajdujcy si pomidzy punktami podparcia jest poddawany
rnej sile ciskania w poszczeglnych przsach. W takiej sytuacji:
podejcie zachowawcze polega na uyciu maksymalnej wartoci normalnej
siy ciskajcej oraz przyjciu za dugo wyboczeniow odlegoci pomidzy
podporami, cho moe to prowadzi do niedoszacowania wartoci nonoci pasa;
mona zastosowa metody zaawansowane polegajce na ocenie rwnowanej
dugoci wyboczeniowej w warunkach oddziaywania staej siy ciskajcej.
W przykadzie praktycznym, gdzie kratownica podpiera dach z zastosowaniem
patwi na poziomie grnego pasa kratownicy:
wszystkie patwie poczone ze steniem dachowym mona rozpatrywa
jako sztywne punkty podparcia bocznego;
patwie porednie mog by rwnie rozpatrywane jako sztywne punkty
podparcia, pod warunkiem e dach ma przypisan rol membrany (klasa
konstrukcji 2 zgodnie z norm EN 1993-1-3);
w przypadku pasa dolnego te boczne punkty podparcia s zapewnione
przez dodatkowe elementy stenia pionowego pomidzy kratownicami
(patrz stenia pod patwiami kratownicowymi na rysunku 2.2).
Rozwaajc kwesti okrelania nonoci przy ciskaniu, naley rwnie
zauway, e powszechnie stosowanym rozwizaniem s pary elementw
konstrukcyjnych. Bardzo czsto elementy konstrukcyjne kratownicy skadaj
si z dwch ktownikw lub dwch ceownikw (UPE).
Aby zapewni, e takie elementy zoone bd zachowywa si odpowiednio
w przypadku modelu wyboczenia gitnego, oba komponenty s czone za
pomoc niewielkich przewizek (Rysunek 4.1). Poniewa rol tych elementw
jest zapobieganie wzajemnemu przesuniciu jednego komponentu wzgldem
drugiego, musz by one poczone bez luzw. Szczelina pomidzy ktownikami
oraz grubo przewizek powinna by taka sama jak grubo blachy wzowej,
z ktr poczony jest dany element zoony.

5 - 32

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

1
2

1
2

A-A

Przewizka
Blacha wzowa

Rysunek 4.1 Elementy konstrukcyjne zoone z dwch ktownikw

Maksymalny odstp pomidzy poczeniami elementw konstrukcyjnych jest


ograniczony przez norm EN 1993-1-1 do 15 wielokrotnoci minimalnego
promienia bezwadnoci pojedynczego komponentu. W przeciwnym razie naley
przeprowadzi bardziej zoon analiz uwzgldniajc sztywno cinania
elementu zoonego. To rozwizanie jest bardzo ograniczajce. Na przykad
w celu poczenia dwch ktownikw 50 50 5 z zachowaniem ograniczenia
dotyczcego odstpw konieczne byoby zastosowanie przewizki co 15 cm.
Aby zilustrowa opisane wyej zasady, w kolejnych punktach przedstawiono
obliczenia odnoszce si do rnych typw elementw ciskanych
wykorzystanych w konstrukcji kratownicy z przykadu praktycznego. Wyniki
zaczerpnito z podstawowego przykadu praktycznego:
pasy IPE 330 ze rodnikiem poziomym;
zakada si, e elementy usztywniajce s poczone przegubowo na obu
kocach;
zakada si, e pasy kratownicy s cige.
4.1.1

Pas grny poddawany ciskaniu


Przedstawione poniej weryfikacje odnosz si do elementu pasa grnego
znajdujcego si w poowie rozpitoci (element B107 na rysunku 3.1),
w ktrym normalna sia ciskajca obliczona pod obcieniem grawitacyjnym
w stanie granicznym nonoci (ULS) jest najwiksza i wynosi:
NEd = 1477 kN
Kontrole uwzgldniaj rwnoczesne momenty zginajce.
Naley zauway, e weryfikacj musi zosta objty rwnie pierwszy element
od poowy rozpitoci, ktry nie jest utwierdzony przez kratownic drugorzdn:
mniejsza ciskajca sia osiowa, ale zwikszona dugo wyboczeniowa
w paszczynie kratownicy. Poniewa obliczenia s identyczne, nie s one oddzielnie
przedstawione poniej. Jeeli weryfikacja wykae niedostateczn nono,
w ramach wzmocnienia naley oczywicie wyduy kratownic drugorzdn.

5 - 33

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Wartoci siy cinajcej oraz momentw zginajcych przedstawiono na rysunku 4.2.
2,86 kNm
-1,05 kNm
2,151

Moment zginajcy MEd


-1,82 kN

Sia cinajca VEd

Rysunek 4.2 Moment zginajcy i sia cinajca w pasie grnym

Waciwoci przekroju poprzecznego

W przypadku ksztatownika IPE 330 z poziomym rodnikiem (gatunek stali S355)


A

= 62,6 cm2

Iy

= 11770 cm4

Iz

= 788 cm4

Wel,z = 98,5 cm3


Klasa przekroju poprzecznego
Parametr materiaowy ma warto:

= 0,81

Dla uproszczenia przekrj poprzeczny mona rozpatrywa jako ciskany


rwnomiernie, nawet jeeli jest poddawany cznemu oddziaywaniu siy
osiowej i momentu zginajcego.
Pasy ciskane s klasyfikowane jako pasy wystajce (EN 1993-1-1 tabela 5.2,
arkusz 2):
c 58,25
=
= 5,1 < 9 = 7,29
11,5
t

Pas naley do klasy 1.


rodnik jest klasyfikowany jako wewntrzna cz poddawana ciskaniu
(EN 1993-1-1 tabela 5.2, arkusz 1):
c 271
=
= 36,1 > 42 = 34,02
t 7,5

rodnik naley do klasy 4.

5 - 34

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Efektywne waciwoci przekroju poprzecznego
Efektywne pole powierzchni Aeff jest obliczane pod wzgldem czystego ciskania.
Pasy nale do klasy 1, tak wic s w peni efektywne.
Szeroko efektywna rodnika wyznaczana jest zgodnie z norm EN 1993-1-5
(tabela 4.1):

= 1 k = 4
271
7,5
=
= 0,782 > 0,673
p =
28,4 k 28,4 0,81 4
b
t

271
7,5
= 1 k = 4 p =
=
= 0,782 > 0,673
28,4 k 28,4 0,81 4
b
t

p 0,055(3 + )
= 0,919 beff = 0,919 271 = 249 mm
p2

be1 = be 2 = 0,5beff = 124,5 mm

beff = 0,919 271 = 249 mm


be1 = be2 = 0,5 beff = 124,5 mm
Efektywne pole powierzchni przekroju wynosi:
Aeff = 6260 - (271 - 249) 7,5 = 6095 mm2
Efektywny sprysty wskanik wytrzymaoci przekroju wzgldem osi sabej
(Weff,z) jest obliczany pod wzgldem czystego zginania.
Przy zwykym zginaniu w paszczynie kratownicy wzgldem osi sabej pasy
musz nalee do klasy 1, a rodnik nie podlega napreniom. Wwczas
przekrj jest w peni efektywny:
Weff,z = Wel,z = 98,5 cm3
Nono przekroju poprzecznego

Element ciskany (EN 1993-1-1 6.2.4):


N c,Rd =

Aeff f y

M0

6095 0,355
= 2164 kN
1,0

N Ed 1477
=
= 0,683 < 1 OK
N c,Rd 2164
Element zginany w paszczynie kratownicy (EN 1993-1-1 6.2.5):
M z,Rd =

Weff,z f y

M0

98,5 0,355
= 34,97 kNm
1,0

M Ed
2,86
=
= 0,082 < 1 OK
M z,Rd 34,97
5 - 35

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Element poddawany cinaniu (EN 1993-1-1 6.2.6):
Av,y = 216011,5 = 3680 mm2
fy

Av, y

Vpl,Rd =

M0

3 =

0,355
3 = 754 kN
1,0

3680

VEd
1,82
=
= 0,002 < 1 OK
Vpl,Rd 754

Poniewa VEd/Vpl,Rd wynosi mniej ni 0,5, sia cinajca nie wpywa na nono
przekroju poprzecznego przy obcieniu momentem zginajcym i si osiow.
Wzajemne oddziaywanie M-N (EN 1993-1-1 6.2.93):
Wzajemne oddziaywanie M-N jest uwzgldniane przez przyjcie nastpujcego
kryterium:
0,683 + 0,082 = 0,765 < 1

OK

Nono elementu na wyboczenie

Nono przy wyboczeniu w paszczynie kratownicy, tj. wzgldem osi sabej


przekroju poprzecznego (EN 1993-1-1 6.3.1)
Dugo wyboczeniowa elementu pasa grnego jest rwna 90% dugoci ukadu
(EN 1993-1-1 B.B.1.1):
Lcr,z = 0,9 2151 = 1936 mm
Sia krytyczna przy wyboczeniu sprystym wynosi:

N cr,z =

2 EI z
lz

2 21000 788
= 4357 kN
193,6 2

Smuko jest wyraona wzorem:

z =

Aeff f y
N cr , z

6095 0,355
= 0,705
4357

Krzywa wyboczeniowa, ktr naley zastosowa to krzywa b (EN 1993-1-1


tabela 6.2), a wspczynnik imperfekcji wynosi:

= 0,34
z = 0,5 (1 + ( z 0,2) + z 2 ) = 0,8344

z =

1
2

z + z z

1
2

0,8344 + 0,8344 0,705

= 0,781

Zatem obliczeniowa nono przy wyboczeniu wynosi:


N b,z,Rd =

z Aeff f y 0,781 6095 0,355


=
= 1690 kN
M1
1,0

NEd / Nb,z,Rd = 1477/1690 = 0,874 OK


5 - 36

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Nono przy wyboczeniu z paszczyzny kratownicy, tj. wzgldem osi
mocnej przekroju poprzecznego (EN 1993-1-1 6.3.1)

Podpory boczne pasa grnego skadaj si z patwi kratownicowych


rozmieszczonych w odstpach co 8 504 mm.
Normalna sia ciskajca pomidzy podporami bocznymi jest prawie staa
(patrz punkt 3.2).
Nie ma zatem potrzeby stosowania metody uwzgldniajcej nierwnomierny
rozkad si.
Sia krytyczna przy wyboczeniu sprystym wynosi:

N cr,y =

2 EI y
ly 2

2 21000 11770
850,42

= 3373 kN

Smuko jest wyraona wzorem:

y =

Aeff f y
N cr, y

6095 0,355
= 0,8009
3373

Krzyw wyboczeniow jest krzywa a (EN 1993-1-1 tabela 6.2), a wspczynnik


imperfekcji wynosi:

= 0,21
y = 0,5(1 + ( y 0,2) + y 2 ) = 0,8838

y =

1
2

y + y y

1
0,8838 + 0,8838 2 0,8009 2

= 0,7952

Zatem nono przy ciskaniu wynosi:


N b,y,Rd =

y Aeff f y 0,7952 6095 0,355


=
= 1720 kN
M1
1,0

NEd / Nb,y,Rd = 1477/1720 = 0,859 OK


Wzajemne oddziaywanie M-N (EN 1993-1-1 6.3.3):

W przypadku elementu poddawanego zginaniu wzgldem osi sabej (zginanie


wzgldem osi mocnej nie wystpuje) nie ma potrzeby rozpatrywania nonoci
przy zwichrzeniu. Przyjto nastpujce kryteria:
M z,Ed
N Ed
+ k yz
1 (Rwnanie 6.61 w normie EN 1993-1-1)
y Aeff f y / M1
Weff,z f y / M1

M z,Ed
N Ed
+ kzz
1 (Rwnanie 6.62 w normie EN 1993-1-1)
z Aeff f y / M1
Weff,z f y / M1

5 - 37

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Korzystajc z obliczonych ju nonoci, kryteria te mona rwnie zapisa


w sposb nastpujcy:
M z,Ed
N Ed
+ k yz
1
N b, y,Rd
M z,Rd
M z,Ed
N Ed
+ k zz
1
N b,z,Rd
M z,Rd

Wspczynniki interakcji kyz oraz kzz s obliczane zgodnie z Zacznikiem A do


normy EN 1993-1-1 w przypadku przekrojw klasy 4:
k yz = C mz

y
1

N Ed
N cr,z

gdzie:
Cmz = 0,79 + 0,21 + 0,36( 0,33)

N Ed
N cr,z

1,05
= 0,367
2,86

Cmz = 0,628
N Ed
1477
1
N cr, y
3373
=
= 0,8624
y =
N Ed
1477
1
0
,
7952

1 y
3373
N cr,y
1

k yz = 0,628

0,8624
= 0,819
1477
1
4357

Pierwsze kryterium wzajemnego oddziaywania (rwnanie 6.61)


2,86
1477
+ 0,819
= 0,926 1 OK
1720
34,97

k zz = Cmz

z
1

N Ed
N cr,z

gdzie:
Cmz = 0,628
N Ed
1477
1
N cr,z
4357
z =
=
= 0,899
N Ed
1477
1 0,781
1 z
4357
N cr,z
1

5 - 38

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Zatem wspczynnik kzz mona obliczy w nastpujcy sposb:


k zz = 0,628

0,899
= 0,854
1477
1
4357

Drugie kryterium wzajemnego oddziaywania (rwnanie 6.62)


1477
2,86
+ 0,854
= 0,944 1 OK
1690
34,97

Uwaga dotyczca kratownic drugorzdnych

Zastosowanie kratownic drugorzdnych w rodkowej czci kratownicy (patrz


rysunek 2.3) pozwala na zmniejszenie o poow dugoci wyboczeniowej pasa
grnego w paszczynie kratownicy.
Rozmiar kratownicy drugorzdnej jest dobierany tak, aby przenosia ona
obcienie utwierdzenia zapobiegajcego wyboczeniu, ktrego warto zaley
od siy ciskajcej w podpieranym pasie oraz od jego wspczynnika smukoci
(patrz informacje na temat projektowania stalowych supw kratowych
w zaczniku H4 do normy EN 1993-3-1).
4.1.2

Pas dolny poddawany ciskaniu


Biorc pod uwag peen projekt konstrukcji, istotn rzecz jest oczywicie
sprawdzenie pasa dolnego poddawanego mniejszej sile ciskajcej, ale nie
podpartego kratownic drugorzdn.

Weryfikacja pasa dolnego poddawanego ciskaniu jest podobna do opisanej


w punkcie 4.1.1 weryfikacji pasa grnego poddawanego ciskaniu.
Utwierdzenie boczne pasa dolnego jest zapewnione w miejscu kadej patwi
(Rysunek 2.2).
Jedynym szczeglnym punktem, ktrego opracowanie byoby interesujce, jest
analiza wyboczenia z paszczyzny kratownicy.
Wyboczenie pasa dolnego naley rozpatrywa podobnie do wyboczenia pasa
grnego, przyjmujc dugo rwn odlegoci pomidzy panelami kratownicy,
ze wzgldu na obecno ste podpanelowych (patrz rysunek 2.3).
Rnica polega na tym, e sia osiowa wystpujca w pasie dolnym jest
zrnicowana w dwch kolejnych panelach na dugoci wyboczeniowej,
podczas gdy sia ta bya staa na dugoci wyboczeniowej pasa grnego.

5 - 39

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Naley rwnie zauway, e w przypadku elementu pasa o najwikszym


momencie zginajcym zmienno siy osiowej jest niewielka. W projekcie
rzeczywistym niewielkie zmniejszenie dugoci wyboczeniowej ze wzgldu na
zmienno normalnej siy osiowej moe zosta bezpiecznie pominite.

545 kN

470 kN

Sia osiowa NEd

Rysunek 4.3 Sia osiowa wystpujca w pasie dolnym

4.1.3

Krzyulec poddawany ciskaniu


Krzyulec, ktrego nono zostaa obliczona poniej dla przykadu, jest
drugim krzyulcem od prawej podpory (element B40 na rysunku 3.1) pod
obcieniem grawitacyjnym w stanie granicznym nonoci (ULS).

Warto siy ciskajcej wynosi:


NEd = 624,4 kN
Zgodnie z powszechn praktyk moment zginajcy wywoany ciarem
wasnym elementu konstrukcyjnego jest pocztkowo pomijany.
Wpyw tego momentu zostanie oceniony na etapie pniejszym.
Waciwoci przekroju poprzecznego pojedynczego ktownika

W przypadku ktownika 150 150 15 L


A

= 43 cm2

zG

= yG = 4,25 cm

Iy

= Iz = 898,1 cm4

Iv

= 369 cm4

W przypadku pary ktownikw


Pole powierzchni przekroju:
A = 2 43 = 86 cm2
Geometryczny moment bezwadnoci przekroju z paszczyzny kratownicy
(zakada si, e przekrj jest jednorodny) przy zaoeniu, e szczelina
pomidzy ktownikami wynosi 10 mm:
Iy = 2 898,1 + 2 43 (4,25+1,0/2)2 = 3737 cm4.
Geometryczny moment bezwadnoci przekroju w paszczynie kratownicy:
Iz = 2 898,1 = 1796 cm4

5 - 40

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Klasa przekroju poddawanego rwnomiernemu ciskaniu

Parametry materiaowy dla fy = 355 N/mm2: = 0,81


W przypadku ktownika (EN 1993-1-1 tabela 5.2, arkusz 3):
h 150
=
= 10 < 15 = 12,15
t
15
h + b 2 150
=
= 10 > 11,5 = 9,31
2t
2 15

Przekrj jest klasy 4 i przez to nie jest w peni efektywnym przy ciskaniu
rwnomiernym. Efektywne pole powierzchni przekroju poprzecznego naley
obliczy, odwoujc si do normy EN 1993-1-5. Rezultatem tych oblicze jest
w peni efektywne pole przekroju:
Aeff = A = 86 cm2
Nono przekroju poprzecznego

Nono przekroju rwnomiernie ciskanego wyraona jest wzorem:


N c,Rd =

Af y

M0

8600 0,355
= 3053 kN
1,0

Nono elementu na wyboczenie

Nono przy wyboczeniu w paszczynie kratownicy

Dugo wyboczeniowa jest rwna:


0,9 5,464 = 4,918 m
Sia krytyczna przy wyboczeniu sprystym wynosi:
N cr,z =

2 EI z
ly 2

2 21000 1796
491,82

= 1539 kN

Smuko jest wyraona wzorem:

z =

Af y
N cr,z

8600 0,355
= 1,408
1539

Krzyw wyboczeniow jest krzywa b (EN 1993-1-1 tabela 6.2), a wspczynnik


imperfekcji wynosi:

= 0,34
z = 0,5 (1 + ( z 0,2) + z 2 ) = 1,697

z =

1
z + z z
2

1
1,697 + 1,697 2 1,4082

Zatem nono przy wyboczeniu wynosi:


N b,z,Rd =

z Af y 0,378 8600 0,355


=
= 1154 kN
1,0
M1
5 - 41

= 0,378

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Nono przy wyboczeniu z paszczyzny kratownicy

Dugo wyboczeniowa jest rwna dugoci ukadu: Lcr,y = 5,464 m.


Krytyczna sia osiowa wynosi:

N cr,y =

2 EI y
ly 2

2 21000 3737
546,52

= 2594 kN

Smuko jest wyraona wzorem:

y =

Af y
N cr , y

8600 x0,355
= 1,085
2594

Krzywa wyboczeniowa, ktr naley zastosowa to krzywa b (patrz norma


EN 1993-1-1, tabela 6.2), a wspczynnik imperfekcji wynosi:

= 0,34
y = 0,5 (1 + ( y 0,2) + z 2 ) = 1,239

y =

1
y + y y
2

1
1,239 + 1,239 2 1,085 2

= 0,544

Obliczeniowa nono przy wyboczeniu wynosi:


N b , y , Rd =

y Af y 0,544 8600 0,355


=
= 1661 kN
1,0
M1

Warto nonoci przy wyboczeniu w paszczynie kratownicy jest mniejsza


i weryfikacja sprowadza si do warunku:
N Ed
624,4
=
= 0,541 < 1,0 OK
N b,Rd 1154

Nono krzyulca jest odpowiednia; jego przekrj mona zoptymalizowa.


Przewizki czce

Krzyulec skada si z dwch ktownikw poczonych przewizkami.


Przeprowadzone wczeniej obliczenia nonoci zakaday, e przekrj jest
jednorodny (w przypadku wyboczenia z paszczyzny kratownicy).
W celu potwierdzenia tej hipotezy w normie EN 1993-1-1 podano wymaganie
dotyczce umieszczenia prtw czcych rozmieszczonych w odlegociach
nie wikszych ni 15 krotna warto minimalnego promienia bezwadnoci
pojedynczego ktownika. W przypadku ktownika 150 150 15 odlego ta
wynosi 15 29,3 = 440 mm.

5 - 42

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Biorc pod uwag zapas nonoci, zalecane jest, by odstpy midzy prtami
czcymi byy wiksze (koszt produkcji i montau nie jest bez znaczenia).
Zamiast stosowania 12 przewizek czcych na jeden krzyulec jak wynika
z powyszego warunku mona rozway zastosowanie jedynie 3 prtw
umieszczonych w odlegoci 1366 mm od siebie.

L 150x150x15

Blacha 150 x 150 x 10 oraz 2 ruby sprane z kontrol dokrcenia

Rysunek 4.4 Przewizka czca

Aby przewizki byy efektywne, musz by rozmieszczone w sposb


przedstawiony na rysunku. Skutkuje to dugoci wyboczeniow wzgldem osi
gwnej rwn 0,7 1366 = 956 mm.
W przypadku tego rodzaju wyboczenia sia krytyczna przy wyboczeniu
sprystym wynosi:

2 EI v

N cr,v =

lv

2 210000 369 104


956

103 = 8368 kN

Smuko pojedynczego ktownika wynosi:

v =

Af y
N cr ,v

4300 355
= 0,427
8368000

Krzywa wyboczeniowa, ktr naley zastosowa to krzywa b, a wspczynnik


imperfekcji wynosi: = 0,34

v = 0,5 (1 + 0,34 ( v 0,2) + v 2 ) = 0,630

v =

1
v + v 2 v 2

1
0,630 + 0,630 2 0,427 2

= 0,915

Nono przy ciskaniu mona zachowawczo oszacowa, obliczajc odpowiedni


wspczynnik redukcyjny caego elementu konstrukcyjnego oraz pojedynczego
ktownika pomidzy przewizkami:

= Min(y ; z) v = 0,378 0,915 = 0,346


Obliczeniowa nono krzyulca przy wyboczeniu wynosi:
N b,Rd =

Af y 0,346 8600 355


=
10 3 = 1056 kN
1,0
M1

N Ed
624,4
=
= 0,591 < 1,0
N b,Rd 1056

Nono przy ciskaniu jest odpowiednia.

5 - 43

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Weryfikacja lokalna przekroju po prawej stronie poczenia z blach
wzow

Weryfikacj przeprowadzono w Zaczniku B.


Wpyw momentu zginajcego wynikajcego z ciaru wasnego krzyulca

Moment zginajcy wynosi:


My,Ed = 2,20 kNm

(patrz punkt 3.2 powyej).

Sprysty wskanik wytrzymaoci przekroju poprzecznego przy zginaniu


w paszczynie kratownicy wynosi:
Wel,z = 167 cm3.
Kryteria interakcji podano w 6.3.3 normy EN 1993-1-1:
M z,Ed
N Ed
+ k yz
1
y Af y / M1
Wel,z f y / M1
M z ,Ed
N Ed
+ k zz
1
z A f y / M1
Wel , z f y / M 1
gdzie:
Wspczynnik kyz wynosi:
k yz = Cmz

y
1

N Ed
N cr,z

N Ed
624,4
1
N cr, y
2594
y =
=
= 0,863
N Ed
624,4
1

0
,
915

0
,
544

1 vy
2594
N cr, y
1

Cmz = 1 + 0,03
k yz = 1,012

N Ed
624,4
= 1 + 0,03
= 1,012
N cr,z
1539

0,863
= 1,47
624,4
1
1539

Wspczynnik kzz wynosi:


k zz = Cmz

z
1

N Ed
N cr,z

N Ed
624,4
1
N cr,z
1539
=
= 0,691
z =
N Ed
624,4
1 0,915 0,378
1 vz
1539
N cr,z
1

k zz = 1,012

0,691
= 1,18
624,4
1
1539

5 - 44

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Skd:

624400
2,20 106
+ 1,47
= 0,465 1
0,915 0,544 8600 355 / 1,0
167000 355 / 1,0
2,20 106
624400
+ 1,18
= 0,635 1
0,915 0,378 8600 355 / 1,0
167000 355 / 1,0
Jeli uwzgldniany jest moment zginajcy wynikajcy z ciaru wasnego
krzyulca, kryterium nonoci naley zwikszy z 0,591 do 0,635: oznacza to
wzrost o 7%.

4.2

Weryfikacja elementw poddawanych rozciganiu


Cech charakterystyczn podczas sprawdzania nonoci elementw rozciganych
jest wystpowanie kryteriw, ktre wymagaj uwzgldnienia przekroju netto
elementu konstrukcyjnego. Waciwo t omwiono w przykadzie praktycznym.

4.2.1

Dolny pas poddany rozciganiu (paskownik IPE 330)


Dolny pas poddany rozciganiu jest weryfikowany pod wzgldem si
obliczonych w okolicy poowy rozpitoci. Uwzgldniajc wyniki podane
powyej w punkcie 3.2:

NEd = 1582 kN
MEd = 1,69 kNm
Nono przekroju przy rozciganiu wyznacza si w oparciu o dwa stany
jeden w przekroju brutto, a drugi w przekroju netto:
Przekrj brutto

A = 6260 mm2
N pl,Rd =

Af y

M0

6260 x 0,355
= 2222 kN
1,0

Przekrj netto

Anet = 6260 (4 24 11,5) (3 22 7,5) = 4661 mm 2


N u,Rd =

0,9 Anet f u

M0

0,9 4661 0,51


= 1711 kN
1,25

Nono przy rozciganiu wyraa si zalenoci:


N t,Rd = min( N pl,Rd , N u,Rd ) = 1711 kN

5 - 45

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


Przy prostym zginaniu w paszczynie kratownicy (EN 1993-1-1 paragraf 6.2.5)
klasa 1 przekroju pozwala na wykorzystanie plastycznego wskanika wytrzymaoci:

Wpl =

2 1,15 162
= 147,2 cm3
4

M pl,Rd =

Wpl f y

M0

147,2 0,355
= 52,3 kNm
1,0

Weryfikacja:
N Ed 1582
=
= 0,93
N t,Rd 1711
M Ed 1,69
=
= 0,03
M Rd 52,3

Interakcja N-M: 0,93 + 0,03 = 0,96 < 1


4.2.2

Krzyulec poddawany rozciganiu (podwjne ktowniki L


120 120 12)
Sprawdzany jest krzyulec na lewej podporze pod obcieniem grawitacyjnym.
Uwzgldniajc wyniki podane powyej w punkcie 3.2:

NEd = 616,3 kN
MEd = 1,36 kNm
Nono przy rozciganiu

Nono przekroju przy rozciganiu wyznacza si w oparciu o dwa stany


jeden w przekroju brutto, a drugi w przekroju netto:
Przekrj brutto
N pl,Rd =

Af y

M0

5510 x0,355
= 1956 kN
1,0

Przekrj netto (patrz ustalenia opisane w Zaczniku 2)

Anet = 5510 (2 26 12) = 4886 mm2


W przypadku ktownikw poczonych pojedynczym ramieniem norma
EN 1993-1-8 zawiera dodatkowe wymaganie dotyczce wpywu mimorodowoci
siy rozcigajcej w ktowniku (odlego pomidzy osi neutraln a oznaczeniem
rozstawu) na siy (wystpienie momentw drugorzdnych).

5 - 46

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Ta metoda zakada zastosowanie wspczynnika redukcyjnego nonoci


w stosunku do ktownika (EN 1993-1-8 paragraf 3.10.3(2))

N u,Rd =

3 Anet f u
M2

Wspczynnik redukcyjny 3 zaley od odlegoci p1 pomidzy osiami.


Gdy p1= 2,5 i d0 = 65 mm,

3 = 0,5 (EN 1993-1-8 tabela 3.8)

NB.: Wspczynniki redukcyjne podano tylko w odniesieniu do ktownika


prostego. W przypadku ktownika podwjnego stosuje si metod zachowawcz.
W trakcie analizy zachowania dwch krzyulcw prostych w ramach
poczenia zaleca si uwzgldnienie wspomnianych zjawisk lokalnych.

N u,Rd =

0,5 Anet f u

M0

0,5 4886 0,51


= 997 kN
1,25

Wwczas:

N t,Rd = min( N pl,Rd , N u,Rd ) = 997 kN


Nono przy zginaniu

Przy prostym zginaniu w paszczynie kratownicy (EN 1993-1-1 paragraf 6.2.5):

Wel = 85,46 cm3


M el,Rd =

Wel f y

M0

85,46 0,355
= 30,3 kNm
1,0

Weryfikacja:
N Ed
616,3
=
= 0,62 < 1
997
N t,Rd
M Ed 1,36
=
= 0,05
M Rd 30,3

Kryterium wzajemnego oddziaywania M-N: 0,62 + 0,05 = 0,67 < 1

5 - 47

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

WERYFIKACJA POCZE

5.1

Charakterystyka poczenia kratownicy


ze supkiem

5.1.1

Oglne
Istotne jest, aby poczy kratownic ze supkiem zgodnie z zaoeniami
przyjtymi podczas modelowania.

Naley w szczeglnoci uwzgldni wymagania dotyczce wyboru poczenia


staego lub przegubowego. Rnica pomidzy tymi dwoma rodzajami
poczenia jest taka, e poczenie przegubowe pozwala na ugicie niezalene
od obrotu kratownicy i supka. W zakresie obcienia rezultat jest taki, e
przegub nie przenosi adnych momentw zginajcych z kratownicy na supek
inaczej ni w poczeniu staym.
Obrt w podporze kratownicy przejawia si rnicowym przemieszczeniem
poziomym pomidzy pierwotnym wzem pasa grnego a pierwotnym wzem
pasa dolnego.
Aby umoliwi obrt globalny, konieczne jest zatem umoliwienie poziomego
przemieszczenia koca jednego z pasw wzgldem supka: zwykle dopuszcza
si przemieszczenie tego z pasw, ktry nie jest poczony z krzyulcem na
podporze.

Rysunek 5.1 Poduny otwr w dolnym pasie kratownicy

Przy takim ukadzie warto siy osiowej w dolnym pasie w pierwszym panelu
wynosi zero. Dolny pas pierwszej kratownicy mona by zatem pozostawi
krtki (co jest widoczne na wykresie w miejscu oznaczonym liter A),
niemniej zaleca si jego przeduenie i poczenie go ze supkiem w celu
zapewnienia statecznoci poprzecznej kratownicy na poziomie dolnego pasa.
Przyoenie tego typu oddziaywania przegubowego
praktycznym podano poniej w punkcie 5.1.2.

przykadzie

Natomiast w celu wykonania poczenia sztywnego kratownicy ze supem


naley wykona poczenie bez luzu od kadego z pasw kratownicy do supa.

5 - 48

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


5.1.2

Zbieno osi w poczeniu kratownica-sup


Kolejn kwesti, ktr naley wzi po uwag podczas wykonywania
poczenia kratownicy na supku jest zbieno osi poczonych elementw
oraz jej wpyw na modelowanie. Dostpne rozwizania zilustrowano na
rysunku 5.2.

Zbieno osi supa/pasa/krzyulca:


rozwizanie, ktrego naley unika

Zbieno osi pasa/krzyulca na wewntrznym licu supa:


zalecane rozwizanie

1: Poczenia sztywne

Rysunek 5.2 Sztywne poczenie kratownica-sup

W pierwszym przykadzie rzeczywiste poczenie nie jest zgodne z modelem:


istnieje ryzyko powstania znacznych momentw drugorzdnych w krzyulcu
i pasie dwigara. W drugim przykadzie zgodno jest duo wiksza. Moment
mimorodowy jest wyranie podparty przez supek, ktry charakteryzuje si
wiksz nonoci przy zginaniu ni pas lub krzyulec, szczeglnie, gdy
kratownica jest poczona przegubowo ze supkiem.
Naley zauway, e podobna sytuacja nie wystpuje w przykadzie praktycznym,
gdzie rodnik supkw jest prostopady do paszczyzny kratownicy: zbieno
trzech osi nie powoduje wystpienia momentw drugorzdnych.

5 - 49

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic


5.1.3

Przykad praktyczny: ustalanie szczegw poczenia


przegubowego
Rysunek 5.3 przedstawia przemieszczenia poziome dolnych i grnych wzw
dwch odcinkw podpr w przypadkach wystpowania kombinacji obcie
wynikajcych z oddziaywa grawitacyjnych w stanie granicznym nonoci
oraz w przypadkach wystpowania kombinacji obcie wynikajcych z dziaania
si podnoszcych w stanie granicznym nonoci. Mona zaobserwowa, e gdy
konstrukcja jest symetryczna lub symetrycznie obciona, kada z kombinacji
obcie wytwarza takie same obroty globalne na obu odcinkach podpr.

8,6 mm

35,6 mm

44,2 mm

(44,2 8,6 = 35,6 mm)

Obcienie grawitacyjne

12,2 mm

3,1 mm

15,2 mm

(15,3 3,1 = 12,2 mm)

Dziaanie siy unoszcej

Rysunek 5.3 Obroty na podporach kratownicy

Aby obroty globalne na podporach byy swobodne (zaoenie przyjte


w przypadku kratownicy poczonej przegubowo ze supem), otwory podune
wykonane w supie na poczeniu z dolnym pasem dwigara musz umoliwi
ruch na odlego 35,6 mm w kierunku zewntrznym oraz 12,2 mm w kierunku
wewntrznym. Oczywicie ostrono nakazywaaby przyjcie pewnego
marginesu bezpieczestwa w odniesieniu do wymiarw otworw podunych
(w przyblieniu 50 mm) oraz sprawdzenie po zakoczeniu budowy, czy pod
ciarem wasnym swoboda ruchu pozostaa waciwa w obu kierunkach.

5 - 50

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

5.2

Cigo pasa dwigara


Belki kratownicowe o duej rozpitoci s czsto dostarczane na miejsce budowy
w kilku czciach. Konieczne jest zatem zapewnienie cigych pocze pasw
pomidzy tymi czciami. Preferowan metod wykonywania takich pocze
na miejscu budowy jest na og czenie rubowe, a nie spawanie.
Projekt tych pocze rubowych zaley od rodzaju przekroju pasa, ktry ma
zosta poczony. Mona jednak wyrni dwa typy takich pocze:
te, w ktrych ruby poddane s gwnie obcieniom rozcigajcym: z uyciem
blach doczoowych;
te, w ktrych ruby s obciane prostopadle do ich trzonu: z uyciem
blach nakadkowych.
Gdy pasy dwigara wykonane s z pojedynczego profilu/dwuteownika lub
dwuteownika szerokostopowego, mona zastosowa dowolne z tych pocze.
Gdy pasy dwigara wykonane s z dwch podwjnych ktownikw lub
ceownikw, stosuje si na og poczenia stykowe.
Gdy pasy dwigara wykonane s z przekrojw zamknitych, stosuje si na og
poczenia doczoowe (zastosowanie ksztatownikw zamknitych wykracza
poza zakres niniejszego przewodnika).

Cigo przy zastosowaniu pocze doczoowych

Cigo przy zastosowaniu pocze za pomoc blach nakadkowych

Rysunek 5.4 Cigo pasw dwigara

Poczenie za pomoc blachy nakadkowej pokazane na rysunku 5.4 obejmuje


podwjne blachy nakadkowe na rodniku i pasach (co daje dwie powierzchnie
oddziaywania si cinajcych). Jeli warto siy w styku jest niewielka,
mona zastosowa pojedyncze zewntrzne blachy nakadkowe, chocia na
rodniku stosuje si zwykle blachy podwjne w celu zachowania symetrii
w przenoszeniu siy osiowej.

5 - 51

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Nono pocze stykowych pasw kratownicy naley zweryfikowa przy


obcieniu dominujcym z drugorzdnym momentem zginajcym w paszczynie
kratownicy, zgodnie z norm EN 1993-1-8, dostosowujc metod komponentw
opracowan z myl o poczeniach belka-sup. Weryfikacji tej mona dokona
przy uyciu powszechnie dostpnego oprogramowania (szczegy na stronie
internetowej SteelBizFrance.com opracowanej przez orodek badawczy CTICM).
Weryfikacja tego typu poczenia przeprowadzona na potrzeby przykadu
praktycznego zostaa przedstawiona w Zaczniku A.
Rwnie wane jak sprawdzenie nonoci jest zapewnienie sztywnoci pocze
cigych pasw dwigara. Jeeli nono poczenia belka-belka zapewniaj
blachy doczoowe, takie poczenie mona na og uzna za sztywne.
Poczenia z blach nakadkow s faktycznie sztywne tylko wtedy, gdy istnieje
moliwo kontroli luzu (przykad oceny wpywu luzu w poczeniach rubowych
kratownicy rozpatrywanej w przykadzie praktycznym przedstawiono
w punkcie 3.6). W przypadku pocze z blach nakadkow zaleca si zatem
wybr jednej z poniszych opcji:
zastosowanie rub spronych z opcj kontroli dokrcenia, co pozwoli na
przenoszenie obcie dziki tarciu (bezpolizgowe);
zastosowanie rub pasowanych, najlepiej obcionych na trzonie w celu
uniknicia polizgu pod wpywem obcienia dziki odksztaceniu gwintu
poczonych elementw.

5.3

Poczenie krzyulcw z pasami dwigara


Poczenia krzyulcw i supkw z pasami mona wykona na wiele
sposobw, w zalenoci od rodzaju przekrojw, ktre maj zosta poczone.
Gdy pasy wykonane s z elementw podwjnych (dwch ktownikw lub
dwch ksztatownikw UPE), powszechnie stosowan praktyk jest
umieszczenie blach wzowych pomidzy dwoma elementami skadowymi
pasa. Blachy wzowe s zatem przyspawane lub przykrcane do pasw za
pomoc rub. Krzyulce i supki s poczone z blach wzow zwykle przy
uyciu pocze rubowych.
Gdy pasy wykonane s z ksztatownikw IPE lub HEA/HEB, najczciej
stosowan metod czenia jest uycie spawanej blachy wzowej na pasie.
Blach wzow mocuje si do pasa, gdy ksztatownik umieszczany jest
pionowo (rodnik pionowy), lub do rodnika, gdy ksztatownik umieszczany
jest pasko (rodnik poziomy).

5 - 52

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

(a) Blacha wzowa przykrcona rubami


pomidzy pasami kratownicy wykonanymi
z podwjnych ktownikw, elementy
kratownicy w postaci podwjnych
ktownikw poczone z blach wzow
przy uyciu rub

(b) Blacha wzowa przyspawana do pasa


wykonanego z ksztatownika HEA,
elementy kratownicy w postaci podwjnych
ktownikw poczone z blach wzow
przy uyciu rub

(c) Blacha wzowa przyspawana do


rodnika pasa kratownicy wykonanego
z umieszczonego pasko ksztatownika IPE

Rysunek 5.5 Poczenia kratownic na pasie

Gdy ksztatowniki pasa dwigara umieszczone s pasko, rwnie powszechne


jest stosowanie elementw kratownicy wykonanych z ksztatownikw IPE lub
HEA o tej samej wysokoci co pasy dwigara oraz czenie ich przy uyciu
podwjnych blach wzowych po jednej na kadym pasie ksztatownika.
Innym moliwym do zastosowania rozwizaniem jest zaprojektowanie poczenia
spawanego bez uycia blachy wzowej, jak pokazano na rysunku 5.6.

3
1

4
2
2
5

1
2
3
4
5

Elementy kratownicy
Pas dwigara
Spoina pachwinowa
Spoina pachwinowa 1/2V
Spoina pachwinowa K

Rysunek 5.6 Poczenie spawane pomidzy elementami kratownicy a pasem

5 - 53

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

Gdy pasy dwigara s zoone z ksztatownikw zamknitych (poza zakresem


niniejszego opracowania), stosuje si take poczenie przy uyciu blachy
wzowej przyspawanej do pasa dwigara. Poczenia krzyulcw i supkw
z pasami wykonuje si rwnie przez spawanie bezporednie. Wwczas
w przypadku pocze z pasami z ksztatownikw okrgych wymagana jest
obrbka ksztatowa.
Weryfikacj nonoci rubowych lub spawanych pocze z blach wzow
opisanych powyej zdefiniowano dokadnie w normie EN 1993-1-8. Nie
opisano jednak weryfikacji nonoci blachy wzowej. Weryfikacja stosowanego
w omawianym przykadzie praktycznym poczenia blachy wzowej zostaa
podana w Zaczniku B.
Naley zwrci szczegln uwag na waciwe sprawdzenie blach wzowych
zwaszcza tych, ktrych znaczne czci s nieusztywnione: wiele problemw
dotyczcych kratownic wynika z miejscowego wyboczenia blachy wzowej.
Na przykad w poczeniach pokazanych na rysunku 5.5(c), jeli wysoko
rodnika umieszczonego pasko pasa nie jest wystarczajca, aby ktowniki
skadajce si na elementy kratownicy mogy zosta poczone w pobliu
rodnika, naley dokadnie zbada nieusztywnion cz blachy wzowej i jej
stateczno.
Chocia kratownice z ksztatownikw zamknitych nie s przedmiotem
niniejszego przewodnika, naley zauway, e w normie EN 1993-1-8 jeden
rozdzia dotyczy projektowania pocze spawanych ksztatownikw zamknitych.
W poczeniach z pasami naley take kontrolowa polizg (jak w przypadku
pasw cigych), tak aby mie kontrol nad przemieszczeniami elementw
konstrukcyjnych i zarazem nad rozkadem si w przypadku konstrukcji
hiperstatycznej.

5 - 54

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

LITERATURA
1

Jednokondygnacyjne konstrukcje stalowe. Cz 7: Inynieria poarowa.

EN 1993-1-8:2005 Eurokod 3: Projektowanie konstrukcji stalowych. Cz 1.8


Projektowanie pocze.

EN 1993-1-1: 2005, Eurokod 3: Projektowanie konstrukcji stalowych. Cz 1.1


Reguy oglne i reguy dla budynkw.

5 - 55

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

5 - 56

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

ZACZNIK A
Przykad praktyczny Projektowanie cigego
poczenia pasa przy zastosowaniu pocze
z blachami nakadkowymi

5 - 57

Zacznik A Przykad praktyczny:


Projektowanie cigego poczenia pasa przy
zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi
Arkusz
obliczeniowy

1.

Data

02/2010

Sprawdzi

IR

Data

02/2010

1
Omawiane poczenie za pomoc blachy nakadkowej

Rysunek A.1 Umiejscowienie pocze z blachami nakadkowymi

2
3
2
1 O wzduna
2 Dolne pasy dwigara do montau (IPE 330)
3 Poczenie za pomoc blachy nakadkowej
Rysunek A.2 Zapewnienie cigoci pasw dwigara przy uyciu pocze
z blachami nakadkowymi

5 - 58

26

PM

Poczenie stykowe przy uyciu nakadek


mocowanych na ruby

Wykona

Niniejszy arkusz obliczeniowy dotyczy poczenia za pomoc blachy


nakadkowej zlokalizowanego na rysunku A.1. W poczeniu tym
zastosowano podwjne blachy nakadkowe na rodniku oraz pojedyncz
zewntrzn blach nakadkow na pasach (patrz rysunek A.2).

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Nono tego poczenia naley sprawdzi w warunkach oddziaywania


osiowej siy rozcigajcej z drugorzdnym momentem w paszczynie
kratownicy.
Naley sprawdzi cztery nakadki poczone przy pomocy rub (patrz
rysunek A.3)
Bardzo wane jest take zapewnienie sztywnoci poczenia cigych pasw
dwigara. Wymagane jest poczenie odporne na polizg.
Z
Y

1
2
3

Nakadki rodnika pasa dwigara


Nakadka pasa 1 ksztatownika (po prawej stronie)
Nakadka pasa 2 ksztatownika (po lewej stronie)

Rysunek A.3 Nakadki

Oglny ukad wsprzdnych jest nastpujcy:


paszczyzna XOZ to paszczyzna kratownicy,
paszczyzna XOY to paszczyzna rodnika pasa dwigara.

5 - 59

26

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

2.

26

Dane podstawowe

Wymiary nakadek i rozmieszczenie otworw pokazano na rysunku A.4.


7 / 7,5 / 7

30
50
50
30

11,5

35

40

95

95

14

40

70
35
70

70
5

140

100
70

70

35

70
35

165

165

Rysunek A.4 Wymiary (w mm) i rozmieszczenie

Dane dotyczce materiaw (za wyjtkiem rub)

Dwuteownik i nakadki wykonane ze stali gatunku S355 wedug normy


EN 10025-2.
Gatunek stali

S355

Granica plastycznoci

fy

= 355 N/mm2

Wytrzymao na rozciganie

fu

= 510 N/mm2

Dane dotyczce belki dwuteowej

Wysoko

= 330 mm

Szeroko pasa

= 160 mm

Grubo rodnika

tw

= 7,5 mm

Grubo pasa

tf

= 11,5 mm

Promie zaokrglenia midzy pasem a rodnikiem

= 18 mm

Pole przekroju poprzecznego

= 62,61 cm2

Moment bezwadnoci przekroju wzgldem osi

Iy

= 788,1 cm4

Plastyczny wskanik wytrzymaoci

Wpl,y = 153,7 cm3

5 - 60

EN 1993-1-1
Tabela 3.1

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

26

Dane dotyczce pocze rubowych

Kategoria pocze rubowych

Kategoria C

Klasa rub

Klasa 10.9

Granica plastycznoci

fyb

= 900 N/mm2

Wytrzymao na rozciganie

fub

= 1000 N/mm2

Nominalna rednica ruby

df

= 22 mm

rednica otworu

d0,f

= 24 mm

Nominalna rednica ruby

dw

= 18 mm

rednica otworu

d0,w = 20 mm

EN 1993-1-8
Tabela 3.1

W przypadku nakadek pasw

W przypadku nakadek rodnika

Wspczynniki czciowe (zalecane wartoci)

Stal konstrukcyjna

M0 = 1,00

Stal konstrukcyjna

M2 = 1,25

ruby

M2 = 1,25

ruby

M3 = 1,25

Siy wewntrzne

Informacje na temat kierunku si wewntrznych mona znale na rysunku A.5.


MEd

= 1,71 kNm (wzgldem osi y-y)

VEd

= 1,7 kN

NEd

= 1567,4 kN (sia rozcigajca)

Uwaga: nie trzeba bra pod uwag momentu zginajcego ani siy cinajcej.
Wielkoci te zostay jednak uwzgldnione na niektrych etapach w celu
zaprezentowania sposobu przeprowadzania oblicze przy wystpowaniu
tego typu si wewntrznych.

5 - 61

EN 1993-1-1
6.1 UWAGA 2B
EN 1993-1-8
2.2 UWAGA

Tytu

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia


pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

26

VEd
Y
MEd

Y
MEd

NEd

Rysunek A.5 Siy i momenty wewntrzne

3.

Klasyfikacja przekroju poprzecznego


pasa dwigara

Aby dokona klasyfikacji przekroju poprzecznego, naley zna rozkad


napre normalnych.
W przypadku rodnika uwzgldnia si naprenie rwnomierne wynoszce:
N Ed
= -250,34 N/mm2
A
W przypadku pasw wynosi ono:

w =

i =

N Ed
M Ed

A
I yy v i

Gdzie vi to pooenie analizowanego wkna.


W przypadku grnej czci (Z > 0) pasa:
v 1 = b f / 2 oraz v 2 = t w 2 + r

1 = 180,91 N/mm2, 2 = 245,62 N/mm2


Natomiast w przypadku dolnej czci (Z < 0) pasa:
v1 = ( b f / 2 ) oraz v 2 = ( t w 2 + r )

1 = 319,78 N/mm2, 2 = 255,06 N/mm2


W wietle uzyskanych wynikw przekrj poprzeczny poddany na caej
powierzchni rozciganiu uznaje si za przekrj klasy 1.

5 - 62

EN 1993-1-1
Tabela 5.2
Arkusz 2 z 3

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

4.

Analiza globalna przekroju poprzecznego


pasa dwigara

4.1.

Wpyw siy cinajcej

Wyznaczenie
Przy:

26

EN 1993-1-1
6.2.10

V Ed
V pl,Rd

A v = A h w t w = 3959 mm2

Av f y

V pl,Rd =
Skd

M0

) = 811,3 kN

EN 1993-1-1
6.2.6(2)

V Ed
= 0,002< 0,5
V pl,Rd

EN 1993-1-1
6.2.10 (2)

Zatem nie trzeba uwzgldnia adnej redukcji wynikajcej z wystpowania


siy cinajcej.

4.2.

Kombinacja M + N wpyw siy osiowej

N Ed = 1567,4 >

hw tw f y

M0

= 817,4 kN

EN 1993-1-1
6.2.9.1
EN 1993-1-1
6.2.9.1 (5)

Naley uwzgldni naddatek ze wzgldu na wpyw siy osiowej.

4.3.

Kombinacja M + N uwzgldnienie otworw


na elementy zczne

Sia osiowa

Przy oddziaywaniu osiowej siy rozcigajcej naley przeanalizowa otwory


na elementy zczne.
Poczenie kategorii C obliczeniowa nono przy rozciganiu wynosi:

N t,Rd = N net,Rd =

Anet f y

M0

W przypadku przekroju poprzecznego netto uwzgldniono 7 otworw na


element zczny (po 2 na pas i 3 na rodnik).
Powierzchnia netto wynosi: A net = 4707 mm2
Zatem:

N net,Rd

= 1671 kN

5 - 63

EN 1993-1-1
6.2.3(4)

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

26

Moment zginajcy

Af = b t f oraz Af,net = Af 2 d 0,f t f

Przy

W przypadku kadego pasa poddanego rozciganiu naley sprawdzi:

Af, net 0,9 f u

M2

= 473 <

Af f y

M0

EN 1993-1-1
6.2.5 (4)

= 653,2 kN

Naley zatem uwzgldni otwory na elementy zczne w pasie.

Anet = A 4 d 0,f t f 3 d 0,w t w

Przy

W przypadku caej powierzchni rozcigania naley sprawdzi:

Anet 0,9 f u

M2

= 1728,4 <

Af y

M0

EN 1993-1-1
6.2.5 (5)

= 2222,7 kN

Naley zatem uwzgldni otwory na elementy zczne w rodniku.


Nono obliczeniowa przy zginaniu

Przy zastosowaniu ksztatownika IPE 330:


dz

W pl , y = 153,7 cm3

= 50 mm = odlego od rodka otworw w pasie do osi z-z

W pl, y,holes = 4 ( d 0,f t f d z

) = 55,2 cm3

Nono obliczeniowa przy zginaniu plastycznym przekroju netto wynosi:


M pl, Rd =

4.4.

(W

pl, y

Wpl, y,holes ) f y

M0

EN 1993-1-1
6.2.5(2)

= 34,967 kNm

Kombinacja M + N weryfikacja

Naley sprawdzi nastpujce kryterium:

EN 1993-1-1
6.2.9.1(1)

M Ed M N,Rd
Przy:

n=

N Ed
= 0,938
N net,Rd

EN 1993-1-1
6.2.9.1(3)

a = min {( A 2 b t f ) / A ; 0 , 5 } = 0,412
Otrzymujemy:

n a 2
M N,Rd = M pl,Rd 1
= 6,99 kNm
1 a
MEd = 1,71 < MN,Rd = 6,99 kNm

5 - 64

OK

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

5.

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Rozkad si wewntrznych

Naley zauway, e rodnik znajduje si w paszczynie poziomej.

5.1.

Sia osiowa

Sia osiowa jest rozdzielona pomidzy rodnik i pasy. Rozkad ten zaley
od stosunku przekroju poprzecznego brutto rodnika do przekroju pasw.
Zaokrglenia uznawane s za cz pasa.
Zatem przy:

A w = ( h 2 t f ) t w = 2302,5 mm2
Af = ( A A w ) / 2 = 3958,5 mm2 (na pas)

Wwczas:

N N,w = N Ed Aw / A = 576,4 kN
N N,f = ( N Ed N N,w ) / 2 = 495,5 kN

5.2.

Sia cinajca

Sia cinajca jest przenoszona w caoci przez pasy.


Tak wic:

5.3.

V V,f = V Ed / 2 (na pas)

Moment zginajcy

Moment zginajcy wzgldem osi sabej jest w caoci przenoszony


przez pasy:

M M,f = 0,855 kNm na kady pas

5 - 65

26

EN 1993-1-8
2.5

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

6.

Siy wewntrzne w kadej


z poczonych czci

6.1.

Poczenie rodnikw

Nakadka rodnikw (wraz ze rubami) poddawana jest jedynie dziaaniu


siy osiowej:
NN,w = 576,4 kN

6.2.

Poczenie pasw

Kada z nakadek pasw (wraz ze rubami) poddawana jest dziaaniu:


siy osiowej

NN,f = 495,49 kN,

siy cinajcej

VV,f

= 0,85 kN,

momentu zginajcego MM,f = 0,855 kNm.


Moment wywoany mimorodowoci siy cinajcej w stosunku do rodka
masy poczenia (patrz rysunek A.6):

M V,f = V V,f e V
Przy:

eV= 140 mm MV,f = 0,119 kNm


ev

VV,f

MV,f

Rysunek A.6 Moment wywoany mimorodowoci siy cinajcej

6.3.

Podsumowanie si i momentw wewntrznych

W rodniku:

Nw = 576,42 kN

W jednym pasie:

Nf = 495,49 kN
Vf = 0,85 kN
Mf = 0,97 kN

5 - 66

26

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

7.

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

10

26

Weryfikacja poczenia rodnika

Poczenie rodnikw jest poczeniem dwuzakadkowym.


Weryfikacji poddany zostanie element rodnika i odpowiednio tylko jeden
element blachy.

7.1.

Szczegowe rozwizania projektowe

EN 1993-1-8
Tabela 3.3

Przyjmuje si, e konstrukcja nie jest poddana oddziaywaniom


atmosferycznym ani innym wpywom korozyjnym.
Szczegowe rozwizania projektowe sprawdzono w tabelach poniej
w odniesieniu do elementu rodnika i elementu blachy.
Tabela A.1

1)

Poczenie rodnikw element rodnika szczegowe


rozwizania projektowe

Odlego lub rozstaw

Warto min.

Warto
obliczeniowa

e1

24

47,5

Warto maks.

e2

24

1)

p1

44

70

105

p2

48

95

105

Nie ma zastosowania z powodu bliskoci pasa

Tabela A.2

Poczenie rodnikw element blachy szczegowe


rozwizania projektowe

Odlego lub rozstaw

Warto min.

Warto
obliczeniowa

e1

24

35

e2

24

40

p1

44

70

98

p2

48

95

98

7.2.

Warto maks.

Obliczeniowa sia cinajca FV,Ed na kad rub

F V,Ed, w =

Nw
= 96,07 kN
6

na kady element rodnika

F V,Ed,p =

Nw /2
= 48,03 kN
6

na kady element blachy

5 - 67

EN 1993-1-8
3.12 (3)

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

7.3.

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

11

26

Obliczeniowa nono na polizg FS,Rd

Analizujc:

Oraz przy:

ruby w otworach normalnych

k s = 1, 0

Klasa powierzchni ciernych = Klasa A

= 0,5

As,w = 192 mm2 pole przekroju ruby,


w ktrej wystpuj naprenia rozcigajce
Fp,c = 0 , 7 f ub As,w = 134,4 kN

sia naprenia wstpnego

n liczba powierzchni ciernych


n w = 2 w odniesieniu do elementu rodnika

n p = 1 w odniesieniu do elementu blachy


Wwczas:

Fs,Rd,w =

Fs,Rd,p =

7.4.

ks nw

M3
k s np

M3

Fp,c = 107,52 kN

EN 1993-1-8
3.9.1 (1)

Fp,c = 53,76 kN

Obliczeniowa nono przy docisku Fb,Rd


kadej ruby

W tabeli 3.4 normy EN 1993-1-8 podano wzory na obliczeniow nono


przy docisku. W tych wzorach wspczynniki b i k 1 zale od orientacji
obcienia, pozycji w porwnaniu z kocami elementu oraz rozmieszczenia
innych rub.
Oglny wzr na obliczeniow nono przy docisku jest nastpujcy:
Fb,Rd =

k 1 b f u d t

M2

Zgodnie z tabel 3.4. Eurokodu 1993-1-8 wspczynnikib i k1 wyznacza si


z zalenoci:
f
e

ruby kocowe
b,end = min 1 ; ub ;1, 0
3d 0 f u

p
e

k 1,end = min 1, 4 2 1, 7 ; 2 , 8 2 1, 7 ; 2 , 5
d0
d0

1 f
ruby wewntrzne b,inner = min 1 ; ub ;1, 0
3d 0 4 f u

k 1,inner = min 1, 4 2 1, 7 ; 2 , 5
d0

5 - 68

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Element rodnika

Na rysunku A.7 pokazano sposb postpowania przy wyznaczaniu


wspczynnikw b i k 1 .

k1
b4

b5

b6

b1

b2

b3
FV,Ed,w
Nw

k1

b,inner b,inner b,inner


k1,end k1,inner k1,end

b,end b,end b,end

k1,end k1,inner k1,end

Rysunek A.7 Poczenie rodnikw element rodnika okrelenie


typu rub

Wyznaczanie wspczynnikw k1 przeprowadza si prostopadle do kierunku


przenoszenia obcienia. Moliwe s jednak dwa kierunki prostopade do wyej
wspomnianego i w przypadku niektrych rub (b1, b4, b3 i b6) okrelenie, czy
s one rubami kocowymi czy wewntrznymi, moe nastrcza trudnoci.
W takich wypadkach naley wybra warto minimaln wspczynnika k1,inner
oraz k1,end. Zauwaajc, e min {k 1,inner ; k 1,end } = k 1,end , ruby te uznaje si za
ruby kocowe.
Dodatkowo naley pamita, e odlego od krawdzi e2 nie ma zastosowania
w przypadku elementu rodnika z uwagi na blisko pasa. Zatem wzory na
wspczynniki k1,inner oraz k1,end s identyczne.
Jako e sia cinajca ma t sam warto w przypadku kadej ruby i ponadto:
k1,inner

= k1,end = 2,50

uwzgldnia si wic tylko jeden rzd rub, na przykad ruby b1 i b4.


Zatem w przypadku ruby b1:

b,b1

= b,b1,end = 0,79

Fb, b1, Rd, w

= 109,01 kN

5 - 69

12

26

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Oraz w przypadku ruby b4:

b,b4

= b,b4,inner = 0,92

Fb, b4, Rd, w

= 126,23 kN

Std ostatecznie dla elementu rodnika:


= 109,01 kN

Fb, Rd, w

Element blachy

Inaczej ni w przypadku elementu rodnika, naley zauway, e w przypadku


blachy ruby b1, b2, b3 staj si rubami wewntrznymi, a ruby b4, b5, b6 staj
si rubami kocowymi (patrz Rysunek A.8).
Zatem w przypadku ruby b1:

b,b1

= b,b1,inner = 0,92

Fb, b1, Rd, p

= 117,81 kN

Oraz w przypadku ruby b4:

b,b4

= b,b4,end = 0,58

Fb, b4, Rd, p

= 74,97 kN

Ostatecznie dla elementu blachy nono powinna wynosi:


= 74,97 kN

Fb, Rd, p

Nw/2
k1

k1

FV,Ed,w
b4

b5

b6

b1

b2

b3

b,end b,end b,end

k1,end k1,inner k1,end

b,inner b,inner b,inner


k1,end k1,inner k1,end

Rysunek A.8 Poczenie rodnikw element blachy okrelenie typu rub

5 - 70

13

26

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

7.5.

Sprawdzanie rub

7.5.1.

W odniesieniu do elementu rodnika

14

26

Kontrola indywidualna

Obliczeniowa nono przy docisku

FV, Ed, w = 96,07 < Fb, Rd, w = 109,01 kN

Obliczeniowa nono na polizg

FV,Ed, w = 96,07 < Fs, Rd, w = 107,52 kN

EN 1993-1-8
Tabela 3.2

Grupa elementw zcznych

Nono przy cinaniu na paszczyzn cinania Fv,Rd przyjmuje si jako:


F v,Rd =

v f ub A
M2

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

Uwzgldniajc fakt, e paszczyzna cinania nie przechodzi przez gwintowan


cz ruby w otworach normalnych:

v = 0,6

A = 254,47 mm2 (przekrj poprzeczny ruby brutto)

Fv,Rd = 122,15 kN

Wwczas:

Jako e Fv,Rd > Fb,Rd,w jedynie w przypadku trzech rubach, z oblicze


grupy elementw zcznych:
Fgr, b, Rd, w = nbi min{Fb, bi, Rd, w } = 6 109,01 = 654,06 kN

N w = 576,42 < Fgr,b, Rd, w = 654,06 kN

Wwczas:
7.5.2.

EN 1993-1-8
3.7

W odniesieniu do elementu blachy

Kontrola indywidualna

Obliczeniowa nono przy docisku

FV, Ed, p = 48,03 < Fb, Rd, p = 74,97 kN

Obliczeniowa nono na polizg

FV, Ed, p = 48,03 < Fs, Rd, p = 53,76 kN

EN 1993-1-8
Tabela 3.2

Grupa elementw zcznych

Nono przy cinaniu na paszczyzn cinania Fv,Rd wynosi:

Fv,Rd = 122,15 kN
Jako e Fv,Rd > Fb,Rd,p dla kadej ze rub, z oblicze grupy elementw
zcznych:
nbi

Fgr, b, h, Rd = Fb, bi, h, Rd = 3 117,81 + 3 74,97 = 578,34 kN


1

Wwczas:

N w / 2 = 228,21 < Fgr,b, Rd = 578,34 kN

5 - 71

EN 1993-1-8
3.7

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

7.6.

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

FV,Ed

26

Projekt przekroju poprzecznego netto

W przypadku poczenia poddanego rozciganiu naley sprawdzi


obliczeniow nono przy rozciganiu przekroju poprzecznego netto
przy otworach na ruby:
nb

15

N net,Rd

EN 1993-1-8
Tabela 3.2

gdzie nb to liczba rub umieszczonych w danym przekroju poprzecznym netto.


7.6.1. Element rodnika
Przekrj poprzeczny netto przyjmuje si jako
Aw, net = Aw 3d0, w tw = 1852,5 mm2

Wytrzymao obliczeniowa wynosi:


A f
N w, net, Rd = w, net y = 657,64 kN

M0

Wwczas:

N w, net, Rd = 657,64 > FV, Ed, w = 3 96,07 = 288,21 kN


1

7.6.2. Element blachy


Przekrj poprzeczny netto przyjmuje si jako
Ap, net = Ap 3d 0, w tp = 1470 mm 2

Wytrzymao obliczeniowa wynosi:


A f
N p, net,Rd = p, net y = 521,85 kN

M0

Wwczas:

N w, net, Rd = 521,85 > FV, Ed, w = 3 48,03 = 144,10 kN


1

7.7.

Projektowanie z uwagi na rozerwanie blokowe

Na rysunku A.9 przedstawiono rozerwanie blokowe w przypadku rodnika


i blachy.
7.7.1. Element rodnika
Grupa rub jest poddana obcieniu koncentrycznemu.

Oraz przy:

Ant = (2 p2 2d0 )tw = 1125 mm2


Anv = 2(e1 + p1 1,5d 0 )t w = 1312,5 mm2

Wwczas:

Veff,1,Rd = 728,01 kN
Veff,1,Rd = 728,01 > N w = 576,42 kN

5 - 72

EN 1993-1-8
3.10.2 (1)

EN 1993-1-8
3.10.2 (2)

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

7.7.2. Element blachy


Opisano dwa przykady rozerwania blokowego. W obu przypadkach
powierzchnia cinania jest jednakowa. Analizuje si wic sytuacj, ktrej
efektem jest najmniejsza powierzchnia poddana rozciganiu. Grupa rub
jest poddana obcieniu koncentrycznemu.

16

26

EN 1993-1-8
3.10.2 (2)

Ant = (2e2 d 0 )tp = 420 mm2

Oraz przy:

Anv = 2(e1 + p1 1,5d 0 )tp = 1050 mm2

Veff,1,Rd = 386,57 kN
Veff,1,Rd = 386,57 > N w / 2 = 288,21 kN

Tak wic:

Nw/2

Anv
1

Anv

Ant
Ant
Nw/2

Anv

Anv
Nw

Anv

Ant
1
2
3

Rozerwanie blokowe w przypadku elementu rodnika (obcienie koncentryczne)


Pierwsze rozerwanie blokowe w przypadku elementu blachy (obcienie koncentryczne)
Drugie rozerwanie blokowe w przypadku elementu blachy (obcienie koncentryczne)

Rysunek A.9 Rozerwanie blokowe w przypadku poczenia rodnikw

8.

Sprawdzanie poczenia pasw

Poczenie pasw jest poczeniem jednozakadkowym.


Sprawdzone zostan element pasa i element blachy.
Zasadniczo przy wystpowaniu kombinacji obcie na kad rub
otrzymujemy obliczeniow si cinajc dziaajc nierwnolegle do
krawdzi elementw skadowych. W takiej sytuacji zgodnie z Eurokodem
nono przy docisku mona sprawdzi osobno dla skadowych obcie
rub rwnolegych do kraca elementw skadowych i normalnych
wzgldem kraca tych elementw.

5 - 73

EN 1993-1-8
Tabela 3.4 3)

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

17

26

FV,bi,h,Ed Fb,bi,h,Rd
FV,bi,v,Ed Fb,bi,v,Rd
W publikacji ECCS P126 (European recommendations for the Design of
Simple Joints in Steel Structures 2009) proponuje si przeprowadzenie
dodatkowej kontroli w oparciu o zaleno dotyczc interakcji:
FV,bi,h,Ed

F
b,bi,h,Rd

F
+ V,bi, v,Ed

b,bi, v,Rd

Skadowe obcienia zostan obliczone w bazie {h , v } znajdujcej si


w rodku cikoci poczenia i zorientowanej wedug gwnych kierunkw
pasa (patrz rysunek A.10).

8.1.

Szczegowe rozwizania projektowe

EN 1993-1-8
Tabela 3.3

Przyjmuje si, e kratownica nie jest poddana oddziaywaniom


atmosferycznym ani innym wpywom korozyjnym.
Szczegowe rozwizania projektowe naley sprawdzi wzgldem obu
kierunkw obcienia. Biorc pod uwag ograniczenia okrelone w tabeli 3.3
normy EN 1993-1-8, nastpujce wymagania musz zosta spenione:
min {e1 ; e 2 } 1, 2 d 0
min { p 1 ; p 2 } 2 , 2 d 0
max { p 1 ; p 2 } min {14 t ; 200 mm }

Ponisze tabele umoliwiaj sprawdzenie szczegowych rozwiza


projektowych w odniesieniu do kadego elementu skadowego.
Tabela A.3

Poczenie pasw element blachy szczegowe


rozwizania projektowe

Odlego lub rozstaw

Warto min.

Warto
obliczeniowa

min{e1; e2 }

28,8

30

min{p1; p2 }

52,8

70

max{p1; p2}

Tabela A.4

100

Warto maks.

161

Poczenie pasw element blachy szczegowe


rozwizania projektowe

Odlego lub rozstaw

Warto min.

Warto
obliczeniowa

min{e1; e2 }

28,8

30

min{p1; p2 }

52,8

70

max{p1; p2}

100

5 - 74

Warto maks.

196

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

8.2.

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Obliczeniowa sia cinajca FV,Ed na kad rub

W odniesieniu do elementu pasa

Skadowe obliczeniowej siy cinajcej oblicza si w bazie {h , v }


(patrz rysunek A.4). Grupa rub jest poddana dziaaniu siy osiowej N f ,
siy cinajcej V f i momentu zginajcego M f (patrz 6.2).
Sia osiowa N f powoduje powstanie poziomej siy cinajcej:
FN, bi, h =

Nf
= 82,58 kN
6

na kad rub

Sia cinajca V f powoduje powstanie pionowej siy cinajcej:


FV, bi, v =

Vf
= 0,14 kN
6

na kad rub

Moment M f jest podzielony pomidzy ruby wedug odlegoci ri pomidzy


rodkiem rub bi a rodkiem cikoci grupy rub

FM,bi =

M f ri
6

ri2
1

Ta sia cinajca FM,bi rozoona w bazie {h, v } daje:

F M,bi,h =

M f vi
6

ri

skadowa pozioma w przypadku ruby bi,

FM,bi, v' =

M f hi
6

ri

skadowa pionowa w przypadku ruby bi.

Przy wsprzdnych h i i v i rodka ruby bi.


Ostatecznie dla kadej ze rub:

F V,bi,h,Ed = F N,bi,h + FM,bi,h

pozioma obliczeniowa sia cinajca,

F V,bi,v,Ed = FV,bi,v + FM,bi,v

pionowa obliczeniowa sia cinajca,

F V,bi, Ed =

FV2,bi ,h , Ed + FV2,bi ,v , Ed wypadkowa obliczeniowa sia cinajca.

5 - 75

18

26

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Na rysunku A.10 pokazano rozkad si wewntrznych.

FV,bi,v

Nf

b1

Vf
b2

b4

G
b5

Mf

b3

FN,bi,h

FM,bi
h

b6

Rysunek A.10 Rozkad si wewntrznych w elemencie pasa

Na rysunku A.11 pokazano kierunek dziaania siy wypadkowej i jej


skadowych.

FV,v,Ed

FV,h,Ed

FV,Ed
h

Rysunek A.11 Kierunki dziaania obliczeniowej siy cinajcej

Tabela A.5 zawiera podsumowanie wyznaczonych obliczeniowych si


cinajcych.
Mona pomin skadow pionow obcienia. Sprawdzenie obliczeniowej
nonoci przy docisku ograniczone zostao do kierunku poziomego.
Ponadto, jeli sia cinajca V Ed oraz moment M Ed nie zostayby
uwzgldnione, jedyn poziom obliczeniow si cinajc byaby sia:

F V,bi,h,Ed = F N,bi,h = -82,58 kN


Oznacza to rnic 2%.
Zatem mona przyj warto 84,02 kN (= maksymalna otrzymana warto
FV,bi,Ed ) obliczeniowej siy cinajcej: FV, Ed = 84,02 kN.

5 - 76

19

26

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Tabela A.5

20

26

Poczenie pasw element pasa obliczeniowe siy


cinajce w kN w bazie {h , v }

ruba

b1

b2

b3

b4

b5

b6

hi

-70

70

-70

70

vi

50

50

50

-50

-50

-50

ri

86,02

50

86,02

86,02

50

76,02

FM,bi

2,42

1,41

2,42

2,42

1,41

2,42

FM,bi,h

1,41

1,41

1,41

-1,41

-1,41

-1,41

FM,bi,v

1,97

-1,97

1,97

-1,97

F N,bi,h

-82,58

-82,58

-82,58

-82,58

-82,58

-82,58

FV,bi,v

0,14

0,14

0,14

0,14

0,14

0,14

FV,bi,Ed

81,20

81,17

81,20

84,02

83,99

84,01

FV,bi,h,Ed

-81,17

-81,17

-81,77

-83,99

-83,99

-83,99

FV,bi,v,Ed

2,11

0,14

-1,83

2,11

0,14

-1,83

W odniesieniu do elementu blachy

Poczenie pasw to poczenie jednozakadkowe, wic wartoci


obliczeniowych si cinajcych kadej ruby w odniesieniu do elementu
blachy s wyprowadzone bezporednio z poprzednich wynikw.
Mona przyj warto 84,02 kN.

8.3.

Obliczeniowa nono na polizg FS,Rd

Analizujc:

Oraz przy:

ruby w otworach normalnych

k s = 1, 0

Klasa powierzchni ciernych = Klasa A

= 0,5

As,f = 303 mm2 pole przekroju ruby, w ktrej wystpuj


naprenia rozcigajce
Fp,c = 0 , 7 f ub As,f = 212,1 kN

sia naprenia wstpnego

n liczba powierzchni ciernych


Poczenie jednozakadkowe n = 1 w przypadku
kadego elementu
Wwczas:

Fs,Rd,f = Fs,Rd,p =

k s n

M3

Fp,c = 84,54 kN

5 - 77

EN 1993-1-8
3.9.1

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

8.4.

Obliczeniowa nono przy docisku Fb,Rd


kadej ruby

Wyznaczenie obliczeniowej nonoci przy docisku ograniczone zostao do


kierunku poziomego (patrz punkt 8.2).
Element pasa

Rysunek A.12 przedstawia sposb wyznaczania wspczynnikw b oraz k 1


w odniesieniu do kadej ruby.

k1

k1

k1

k1

b
b4

b5

b6

FV,h,Ed
b1

b2

b,end b,inner b,inner

b3

k1,end

k1,end

b,end

b,inner b,inner

k1,end

k1,end

k1,end

k1,end

Rysunek A.12 Poczenie pasw element pasa okrelenie typu rub

W przypadku wszystkich rub:

k1,end = 1,80

W przypadku rub b1 i b4:

b,end = 0 , 94
Fb, Rd,f = 174,19 kN

W przypadku pozostaych rub:

b,inner = 0 , 72
Fb, Rd,f = 134,19 kN

Wreszcie w przypadku elementu pasa naley przyj warto minimaln:

Fb, Rd,f = 134,19 kN

5 - 78

21

26

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

22

26

Element blachy

W przypadku wszystkich rub:

k1,end = 1,80

W przypadku rub b3 i b6:

b,end = 0 , 49
Fb, Rd, p = 90,32 kN

W przypadku pozostaych rub: b,inner = 0 , 72

Fb, Rd, p = 134,19 kN


Wreszcie w przypadku elementu blachy naley przyj warto minimaln:

Fb, Rd, p = 90,32 kN

8.5.

Weryfikacja rub

8.5.1.

W odniesieniu do elementu pasa

Kontrola indywidualna

Obliczeniowa nono przy docisku

FV, Ed, w = 84,02 < Fb, Rd, w = 134,19 kN EN 1993-1-8

Obliczeniowa nono na polizg

FV, Ed, w = 84,02 < Fs, Rd, w = 84,54 kN

Tabela 3.2

Grupa elementw zcznych

Nono obliczeniow przy cinaniu na paszczyzn cinania Fv,Rd


przyjmuje si jako:

F v,Rd =

v f ub A
M2

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

Uwzgldniajc fakt, e paszczyzna cinania nie przechodzi przez


gwintowan cz ruby w otworach normalnych:

Wwczas:

v = 0,6

A = 380,13 mm2 (przekrj poprzeczny ruby brutto)

Fv,Rd = 182,46 kN

Jako e w przypadku wszystkich rub Fv,Rd > Fb,Rd,w nono obliczeniowa


omawianej grupy elementw zcznych jest rwna:
n bi

Fgr, b, Rd, w = Fb, bi, Rd, f = 2 174,19 + 4 134,19 = 885,15 kN


1

Wwczas:

Nf = 495,49 < Fgr, b, Rd,f = 885,15 kN

5 - 79

EN 1993-1-8
3.7

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

8.5.2.

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

23

26

W odniesieniu do elementu blachy

Kontrola indywidualna

Obliczeniowa nono przy docisku

FV, Ed, p = 84,02 < Fb, Rd, p = 90,32 kN

Obliczeniowa nono na polizg

FV, Ed, p = 84,02 < Fs, Rd, p = 84,54 kN

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

Grupa elementw zcznych

Nono przy cinaniu na paszczyzn cinania Fv,Rd jest rwna:

Fv,Rd = 182,46 kN
Jako e w przypadku wszystkich rub Fv,Rd > Fb,Rd,w nono obliczeniowa
omawianej grupy elementw zcznych jest rwna:
n bi

Fgr, b, Rd, p = Fb, bi, Rd, p = 2 90,32 + 4 134,19 = 717,40 kN

EN 1993-1-8
3.7

Wwczas:

8.6.

N p = N f = 495,49 < Fgr, b, Rd, p = 717,40 kN

Projekt przekroju poprzecznego netto

W przypadku poczenia poddanego rozciganiu naley sprawdzi


obliczeniow nono przy rozciganiu przekroju poprzecznego netto
przy otworach na ruby:
nb

FV,Ed

N net,Rd

gdzie nb to liczba rub umieszczonych w danym przekroju poprzecznym netto.

8.6.1. Element pasa


Powierzchnia przekroju netto wynosi:
Af, net = Af 2d 0, f tf = 1427,25 mm2

Af, net f y

Oraz:

N f, net, Rd =

Wwczas:

N f, net, Rd = 506,67 > FV, Ed, f = 2 84,02 = 168,04 kN

M0

= 506,67 kN
2

5 - 80

EN 1993-1-8
Tabela 3.2

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

8.6.2. Element blachy


Przekrj poprzeczny netto przyjmuje si jako
Ap, net = Ap 2d 0, w tp = 1568 mm2

Ap, net f y

Skd

N p, net, Rd =

Wwczas:

N p, net, Rd = 556,64 > FV, Ed, p = 2 84,02 = 168,04 kN

M0

= 556,64 kN
2

Uwaga: Globalny przekrj poprzeczny belki zosta zweryfikowany


z uwzgldnieniem otworw na elementy zczne i przy kombinacji
si wewntrznych (patrz punkt 4).
Przekrj poprzeczny netto elementu blachy naley take
zweryfikowa, przyjmujc t kombinacj si wewntrznych.
Zakadajc rwnomierny rozkad obcienia w przekroju,
mona zaproponowa co nastpuje:

max = 2 + 3 2 f y
Gdzie: =

Np
A p,net

Mp
I p,net v

oraz =

Vp
Ap,net

Przy zaoeniu rwnomiernego rozkadu napre cinajcych


prowadzi to do sytuacji zachowawczej.
Przy Ap, net = 1568 mm 2

I p,net = I p,gross I p,holes = 477 ,87 171, 23 = 306 , 64 cm 4


Wwczas:

= 316 N/mm 2 oraz = 25, 31 N/mm 2

Wreszcie:

max = 341, 31 N/mm 2 f y = 355 N/mm 2

5 - 81

24

26

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

8.7.

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Projektowanie z uwagi na rozerwanie blokowe

8.7.1. Element rodnika


Grupa rub jest poddana obcieniu koncentrycznemu Nf oraz obcieniu
mimorodowemu Vf, jednak biorc pod uwag obecno rodnika rozwaony
zostanie jedynie przypadek, w ktrym wystpuje obcienie koncentryczne.
Rysunek A.13 przedstawia rozerwanie blokowe w przypadku elementu pasa
ksztatownika.

Nf

Anv

Ant

Rysunek A.13 Poczenie pasw rozerwanie blokowe w przypadku


elementu pasa

Przy:

Ant = 2(e2 0,5d 0 )tf = 414 mm 2


Anv = 2(e1 + 2 p1 2,5d 0 )tf = 3392,5 mm 2

Wwczas:

Veff,1,Rd = 826,24 kN

Oraz:

Veff,1,Rd = 826,24 > N w = 495,49 kN

8.7.2. Element blachy


Grupa rub jest poddana obcieniu koncentrycznemu Np oraz obcieniu
mimorodowemu Vp.
Rysunek A.14 przedstawia rozerwanie blokowe w przypadku elementu blachy.
W przypadku wystpowania obcienia koncentrycznego uwzgldnia si
jedynie sytuacj, w ktrej powierzchnia rozcigana jest najmniejsza:
Przy:

Ant = min{( p2 d 0 );2(e2 0,5d 0 )}tp = 504 mm 2

Anv = 2(e1 + 2 p1 2,5d 0 )tp = 3220 mm2


Wwczas:

Veff,1,Rd = 865,60 kN

Oraz:

Veff,1,Rd = 865,60 > N f = 495,49 kN

5 - 82

25

26

EN 1993-1-8
3.10.2

ZACZNIK A Przykad praktyczny: Projektowanie cigego poczenia

Tytu

pasa przy zastosowaniu pocze z blachami nakadkowymi

Anv

2
Np

Ant

Ant

Np

Anv

Anv

3
Vp

Anv

Ant
1
2
3

Pierwsze rozerwanie blokowe z obcieniem koncentrycznym


Drugie rozerwanie blokowe z obcieniem koncentrycznym
Rozerwanie blokowe z obcieniem mimorodowym

Rysunek A.14 Poczenie pasw rozerwanie blokowe w przypadku


elementu blachy

W przypadku wystpowania obcienia mimorodowego przy:

Ant = (e1 + 2 p1 2,5d 0 )tp = 1610 mm 2


Anv = (e2 + p 2 1,5d 0 )tp = 1316 mm 2
Wwczas:

Veff,2,Rd = 598,17 kN

Oraz:

Veff,2, Rd = 598,17 > Vp = 0,85 kN

W ten sposb z powodzeniem i z uwzgldnieniem dwch rodzajw obcie


zweryfikowana zostaa grupa rub. Powinno zosta spenione dodatkowe
wymaganie wynikajce ze wzoru interakcji:
Np

Vp

min {V eff , 1 , Rd ,block 1 ;V eff , 1 , Rd ,bloc 2 } V eff , 2 , Rd ,block 3

Wwczas:

495 , 49
0 , 85
+
= 0 , 57 1, 0
865 , 60 598 ,17

5 - 83

1, 0

OK

26

26

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

5 - 84

Cz 5: Projekt wykonawczy kratownic

ZACZNIK B
Przykad praktyczny Projekt wza kratownicy
z blach wzow

5 - 85

Zacznik B
Przykad praktyczny:
Projekt wza kratownicy z blach wzow

Arkusz
obliczeniowy

1
CZT

Data

12/2009

Sprawdzi

DGB

Data

12/2009

136

182

182

136

136

91 kN

4000

7100

8500

7200

8600

7100

7100

Wze typu KT

Rysunek B.1 Pooenie wza typu KT

Wartoci si wewntrznych w elementach kratownicy (patrz Tabela B.1) s


wynikiem obcienia grawitacyjnego. Ten przypadek obcienia odpowiada
kombinacji oddziaywa w stanie granicznym nonoci wyznaczonej zgodnie
z norm EN 1990.
Tabela B.1

Wze typu KT siy wewntrzne w elementach kratownicy

Element konstrukcyjny
136 kN
101

102

N (kN)

V (kN)

M (kNm)

Krzyulec 35

-609,4

-1,27

Krzyulec 24

406,9

1,03

2,6

Pas 101

-413,8

1,25

-0,46

Pas 102

-1084

1,26

-0,09

Supek 36
35

36
24

1.

Schemat oglny wza typu KT

Analizowany wze typu KT skada si z nastpujcych pocze: poczenie


spawane blachy wzowej ze rodnikiem pasa dwigara oraz poczenie
rubowe ktownikw z blach wzow (patrz rysunek B.2 i rysunek B.3).
Oba poczenia naley sprawdzi zgodnie z zasadami opisanymi w normach
EN 1993-1-1 i EN 1993-1-8.
W poczeniu spawanym rodnika pasa z blach wzow blacha jest
przyspawana prostopadle do rodnika pasa za pomoc dwch spoin
pachwinowych (patrz rysunek B.7).

5 - 86

46

Wykona

Kratownica zawiera kilka rodzajw pocze: poczenia stykowe za pomoc


nakadek mocowanych rubami, poczenia typu T i poczenia typu KT.
Niniejszy zacznik zawiera projekt wykonawczy wza typu KT umieszczonego
na grnym pasie dwigara, jak pokazano na rysunku B.1.

91 kN

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie rubowe ktownikw z blach wzow skada si z dwch


symetrycznych krzyulcw zbudowanych z podwjnych ktownikw
(patrz rysunek B.4) oraz supka wykonanego z pojedynczego ktownika
(patrz rysunek B.5).
Wystpuj trzy poczenia cinane, ktre naley zaprojektowa jako
poczenia kategorii C.
136 kN

1
2
3

Pas dwigara (IPE 330)


Blacha wzowa
Osie elementw usztywniajcych rodnika

Rysunek B.2 Oglny schemat wza typu KT

1
2

4
B
A

1
2
3
4
5
6

B
3

rodnik pasa dwigara (IPE 330)


Blacha wzowa 580 260 15
Ktowniki L150 150 15
Ktownik L100 100 10
Spoina pachwinowa
Osie elementw usztywniajcych rodnika

Rysunek B.3 Wze typu KT

5 - 87

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Rysunek B.4 Wze KT przekrj AA Rysunek B.5 Wze KT przekrj BB

2.

Poczenie spawane blachy wzowej


ze rodnikiem pasa dwigara

Poczenie to ma form blachy przyspawanej prostopadle do rodnika pasa


dwigara, patrz rysunek B.6. Obie spoiny pachwinowe s identyczne. Projekt
blachy wzowej i jej poczenia spawanego z pasem dwigara uwzgldnia
siy osiowe we wszystkich trzech poczonych z nim ktownikach.

O
Z

Og
30
Y

260

N3,Ed

320

N2,Ed

260

N1,Ed

Rysunek B.6 Poczenie spawane midzy blach wzow a rodnikiem


pasa dwigara

Osie wzdune wszystkich trzech ktownikw przecinaj si na osi pasa


dwigara w punkcie O na rodniku.

5 - 88

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

46

Paszczyzna blachy wzowej nie jest umieszczona symetrycznie wzgldem


normalnej OY do paszczyzny rodnika (patrz rysunek B.6 i rysunek B.7).
Naley uwzgldni moment bdcy wynikiem mimorodowoci eZ.
Moment wynikajcy z mimorodowoci eY = tw/2 mona pomin.

Z
Og

X
Og

eY=7,5/2
eZ=30

tw=7,5

Y
tg=15

Rysunek B.7 Poczenie midzy blach wzow a rodnikiem pasa


dwigara szczegy

Podstawowe zaoenie jest takie, e blacha wzowa przenosi siy osiowe


dziaajce w jej paszczynie oraz w kierunku osi elementu.

2.1.

Dane

Oglny ukad wsprzdnych (patrz rysunek B.6 i rysunek B.7)

Paszczyzna YOZ to paszczyzna blachy wzowej.


Paszczyzna XOZ to paszczyzna rodnika pasa.
Dane geometryczne

Grubo blachy wzowej

tg = 15 mm

Grubo rodnika

tw = 7,5 mm

Kt pomidzy blach wzow a rodnikiem

= 90

Liczba spoin pachwinowych

na = 2

Znamionowa grubo spoiny

a = warto, ktra ma zosta wyznaczona

Dugo spoin

Lw = 560 mm

Dane dotyczce materiau

Gatunek stali:

S355

Granica plastycznoci:

fy = 355 N/mm2

Wytrzymao na rozciganie:

fu = 510 N/mm2

EN 1993-1-1
Tabela 3.1

Uwaga: Wymagane jest, aby okrelona granica plastycznoci i wytrzymao EN 1993-1-8


4.2(2)
na rozciganie materiau wypeniajcego miay wartoci co najmniej rwne
tym okrelonym w przypadku materiau podstawowego.

5 - 89

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

46

Wspczynnik czciowy

Nono spoiny: M2

= 1,25 (warto zalecana)

EN 1993-1-8
Tabela 2.1
UWAGA

Siy wewntrzne w elementach kratownicy (patrz rysunek B.6)

Wszystkie siy osiowe przyoone s w paszczynie XOZ blachy wzowej:


Osiowa sia rozcigajca pod ktem 1 = 42 do normalnej OY:

N1,Ed

= 406,9 kN

Osiowa sia rozcigajca na normalnej OY, wic 2 = 0:

N2,Ed

= 2,6 kN

Osiowa sia rozcigajca po ktem 3 = -41,3 do normalnej OY:

N3,Ed

= -609,4 kN

2.2.

Naprenia w przekroju poprzecznym blachy


wzowej naprzeciw spoin

Przyjte podejcie oparte jest na analizie liniowo-sprystej, ktra prowadzi


do uzyskania bezpiecznej szacunkowej oceny nonoci wza spawanego.

2.2.1.

Siy obliczeniowe w blasze wzowej przy licu


rodnika pasa
Efekty niewielkiej mimorodowoci eY od osi pasa dwigara zostan pominite.
Przekrj blachy wzowej analizuje si pod ktem nastpujcych si:
Ng,Ed sia osiowa przy mimorodowoci eZ = 30 mm do linii rodkowej
blachy wzowej,
Vg,Ed sia cinajca.
3

Przy:

N g,Ed = N i cos( i )
i =1

V g,Ed = N i sin( i )
i =1

oraz M g,Ed moment bdcy wynikiem mimorodowoci M g,Ed = e Z N g,Ed


Wwczas:

Ng,Ed = -152,83 kN
Vg,Ed = 674,47 kN
Mg,Ed = 4,585 kNm

Uwaga: Wysoka warto siy osiowej Ng,Ed jest wynikiem dziaania


miejscowego obcienia skupionego w wle oraz ciaru wasnego
kratownicy.

5 - 90

EN 1993-1-8
2.4(2)

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

46

2.2.2. Naprenie normalne


Zakadajc rwnomierny rozkad obcie w przekroju, naprenie
normalne wynosi:
N g,Ed

g,max =
Gdzie:

Ag

M g,Ed
Ig v

Ag

to powierzchnia przekroju poprzecznego,

Ig

to geometryczny moment bezwadnoci przekroju poprzecznego,

to pooenie wkna kocowego.

Ag = t g L w = 15 580 = 8700 mm2

Przy:

Ig =

t g L3w
12

= 243,89 106 mm4

v = 290 mm
Wwczas: g,max = -23,02 N/mm2

2.2.3. Naprenie cinajce


rednie naprenie cinajce wynosi:

g =
Wwczas:

V g,Ed
Ag

g = 77,53 N/mm2

Kombinacj napre osiowych i cinajcych w blasze wzowej sprawdza


si zwykle przy pomocy kryterium Von Misesa.

2.3.

Obliczeniowa nono spoiny pachwinowej

Obliczeniow nono spoiny pachwinowej naley wyznaczy przy uyciu


metody kierunkowej lub metody uproszczonej.

EN 1993-1-8
4.5.3.1(1)

Metoda kierunkowa opiera si na porwnaniu obliczeniowej wytrzymaoci


na rozciganie i przyoonego naprenia w najbardziej obcionej czci
na gruboci spoiny. Przyoone naprenie, wyznaczone przy pomocy wzoru
Von Misesa, uwzgldnia wpyw, jaki na wytrzymao spoiny wywiera nachylenie
siy wypadkowej na jednostk dugoci wzgldem osi spoiny i paszczyzny.
Metoda uproszczona jest oparta na obliczeniowej wytrzymaoci spoiny na
cinanie porwnanej bezporednio z napreniem cinajcym przyoonym
na gruboci spoiny i uzyskanym w wyniku podzielenia wartoci siy wypadkowej
na jednostk dugoci przez warto gruboci spoiny. Metoda uproszczona
jest bezpieczniejsza w porwnaniu z metod kierunkow.
W tym wypadku zastosowano metod kierunkow.

5 - 91

EN 1993-1-8
4.5.3.2

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

46

2.3.1. Metoda kierunkowa


Uwaga: Przyjmuje si rwnomierne rozoenie naprenia wzdu gruboci spoiny. EN 1993-1-8
Przy:

4.5.3.2(4)

naprenie normalne wzgldem paszczyzny gruboci spoiny,

naprenie cinajce (w paszczynie gruboci spoiny)


prostopade do osi spoiny,

//

naprenie cinajce (w paszczynie gruboci spoiny)


rwnolege do osi spoiny.

Uwaga: Naprenie normalne // w spoinie nie musi by poddane analizie.

EN 1993-1-8
4.5.3.2(5)

Na gruboci spoiny warto siy na jednostk dugoci wynosi:

a =
a =
a // =

g,max e g

sin( a / 2 ) = -122,08 N/mm.mm

na

g,max e g
na

g eg
na

cos( a / 2 ) = -122,08 N/mm.mm

= 581,44 N/mm.mm

Nono obliczeniowa spoiny pachwinowej bdzie wystarczajca, jeli oba


z poniszych warunkw zostan spenione:

EN 1993-1-8
4.5.3.2(6)

w = [2+3 ( 2+//2) ]0,5 fu / (w M2)


0,9 fu / M2
Gdzie: w to wspczynnik korelacji spoiny pachwinowej,

w = 0,8.

EN 1993-1-8
Tabela 4.1

Warunki te mona przeformuowa w nastpujcy sposb:


(a w) / a fu / (w M2)
(a ) / a 0,9 fu / M2
Z powyszych warunkw uzyskuje si minimaln warto znamionowej
gruboci spoiny.

a1,min

= a w / [ fu / (w M2)]

= 2,03 mm

a2,min

= a / (0,9 fu / M2)

= 0,33 mm

amin

= max(a1,min ; a2,min)

= 2,03 mm

Nastpujce wymagania musz zosta spenione:

a 3 mm
leff max(30 mm ; 6 a) przy leff

= Lw 2 a

Wwczas wystarcza znamionowa grubo spoiny wynoszca 4 mm.

5 - 92

EN 1993-1-8
4.5.2(2)
4.5.2(1)

Zacznik B

Tytu

3.

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

46

Poczenie rubowe ktownikw z blach


wzow

Trzy poczenia cinane zaprojektowano jako poczenia kategorii C.


Poczenia te pokazano na rysunku B.8.
16
41,3

42
15

260

N1

N3

N2
260

320

Rysunek B.8 Poczenia rubowe ktownikw z blach wzow

Poczenie skada si z dwch symetrycznych krzyulcw zbudowanych


z podwjnych ktownikw (N1 i N3) oraz supka wykonanego
z pojedynczego ktownika (N2).
W elementach kratownicy dziaaj nastpujce siy wewntrzne:

N1,Ed

= 406,9 kN

osiowa sia rozcigajca,

N2,Ed

= 2,6 kN

osiowa sia rozcigajca,

N3,Ed

= -609,4 kN

osiowa sia ciskajca.

3.1.

Dane podstawowe

Dane dotyczce materiaw (za wyjtkiem rub)

Gatunek stali

S355

Granica plastycznoci

fy = 355 N/mm2

Wytrzymao na rozciganie

fu = 510 N/mm2

Blacha wzowa

Grubo

tg

= 15 mm

Dugo

Lg

= 580 mm

Szeroko

Hg

= 260 mm

Ktowniki

N1

dwa ktowniki rwnoramienne L150 150 15

N2

jeden ktownik rwnoramienny L100 100 10

N3

dwa ktowniki rwnoramienne L150 150 15

5 - 93

EN 1993-1-1
Tabela 3.1

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

46

Dane dotyczce pocze rubowych

Kategoria pocze rubowych

Kategoria C

Klasa rub

Klasa 10.9

Granica plastycznoci

fyb = 900 N/mm2

Wytrzymao na rozciganie

fub = 1000 N/mm2

Nominalna rednica ruby

d = 24 mm

rednica otworu

d0 = 26 mm

EN 1993-1-8
Tabela 3.1

Wspczynniki czciowe (zalecane wartoci)

Stal konstrukcyjna

M0 = 1,00

Stal konstrukcyjna

M1 = 1,00

Stal konstrukcyjna

M2 = 1,25

ruby

M2 = 1,25

ruby

M3 = 1,25

3.2.

EN 1993-1-1
6.1 UWAGA 2B
EN 1993-1-8
2.2 UWAGA

Analiza globalna przekrojw poprzecznych


brutto blachy wzowej

Przekroje poprzeczne brutto blach wzowych przeznaczone do sprawdzenia


znajduj si na rysunku B.9.

Uwaga: Przekroje poprzeczne brutto ktownikw s weryfikowane w dalszej


kolejnoci.

3 = 41,3

1 = 42

2
1

260

N1,Ed

N3,Ed
320

N2,Ed

260

Rysunek B.9 Pooenie przekrojw poprzecznych brutto blach wzowych

Weryfikacja przekroju poprzecznego brutto 1

Przy

Ag1

powierzchnia przekroju poprzecznego 1

5 - 94

Ag1 = Hg tg = 3900 mm2

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Nono przy cinaniu

V g1,Ed = max ( N 1,Ed cos 1 ; N 2,Ed cos 2


V g1,pl,Rd = Ag1 f y

V g1,Ed < V g1,pl,Rd

M0

) = 457,82 kN

3 = 799,34 kN

OK

Nono ze wzgldu na si osiow


3

N g1,Ed = N i,Ed sin( i ) = 674,47 kN


i =1

N g1,pl,Rd = Ag1 f y M0 = 1384,50 kN


N g1,Ed < N g1,pl,Rd

OK

Weryfikacja przekroju poprzecznego brutto 2

powierzchnia przekroju poprzecznego 2 Ag2 = Lg tg = 8700 mm2

Przy Ag2

Nono przy cinaniu


3

V g2,Ed = N i,Ed sin( i ) = 674,47 kN


i =1

V g2,pl,Rd = Ag2 f y

V g2,Ed < V g2,pl,Rd

M0

3 = 1783,15 kN

OK

Nono ze wzgldu na si osiow


3

N g2,Ed = N i,Ed cos( i ) = 152,83 kN


i =1

N g2,pl,Rd = Ag2 f y M0 = 3088,5 kN


N g2,Ed < N g2,pl,Rd

OK

5 - 95

10

46

Zacznik B

Tytu

3.3.

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N3 poczenie rubowe


symetrycznego krzyulca N3 zbudowanego
z podwjnych ktownikw z blach wzow

Poczenie cinane poddane ciskaniu zaprojektowano jako poczenie


kategorii C.
Wymiary elementw skadowych oraz rozmieszczenie otworw pokazano
na rysunku B.10 i rysunku B.11.
33
60

141
67,5

35

57

99
65
57
67

65

G
65
172

90

124
76

Rysunek B.10 Poczenie N3 wymiary (w mm) oraz rozmieszczenie

1
15

42,5
57

60

33

O neutralna ktownikw

Rysunek B.11 Poczenie N3 przekrj CC

5 - 96

11

46

Zacznik B

Tytu

3.3.1.
Przy:

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N3 siy obliczeniowe


N3,Ed
sia ciskania osiowego przy mimorodowoci eN3
wzgldem rodka cikoci poczenia,
M3,N,Ed moment zginajcy powstay w wyniku mimorodowoci
M3,N,Ed = eN3 N3,Ed.

W przypadku blachy wzowej:

N3,g,Ed

= 609,4 kN

eN3

= 44,5 mm

M3,g,Ed = eN3 N3,g,Ed = 27,12 kNm


W przypadku kadego ktownika:

N3,a,Ed

= 304,7 kN

M3,a,Ed

= 13,56 kNm

3.3.2.

Poczenie N3 analiza ktownika

Nono przekroju poprzecznego brutto


Naprenie wzdune

Zakadajc rwnomierny rozkad obcienia w przekroju, naprenie


wzdune wynosi:

i =

N 3,a,Ed
A3,a

M 3,a,Ed
I 3,a v

Gdzie: A3,a jest polem powierzchni przekroju ktownika

A3,a = 4302 mm2,


I3,a jest geometrycznym momentem bezwadnoci
powierzchni ktownika
I3,a = 8,981 106 mm4,
v

pooenie analizowanego wkna kocowego (patrz rysunek B.12)

v1

= 87 mm,

v2

= 63 mm.

Wwczas naprenia normalne wynosz:

1 = 202,18 N/mm2 (ciskanie)


2 = -24,29 N/mm2 (rozciganie)

5 - 97

12

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

13

46

N3,a,Ed

eN3
2

M3,a,Ed = eN3 N3,a,Ed

2
Rozciganie

ciskanie

Rysunek B.12 Naprenia w ktowniku N3

Klasa przekroju

h t = 10 < 15 = 12 , 20

(b + h )

2 t = 10 > 11, 5 = 9 , 36

klasa 4

EN 1993-1-1
Tabela 5.2
Arkusz 3 z 3

c t = 7 , 93 < 10 / = 10 / 1 = 8 ,14

klasa 2

Klasa ktownika = klasa 4

Tabela 5.2
Arkusz 2 z 3

Kombinacja M + N

Warunek, ktry musi zosta speniony: x,Ed =


przy:

N 3,a,Ed
A3,a,eff

M 3,a,Ed
W 3,a,eff

fy

M0

EN 1993-1-1
6.2.9.3

A3,a,eff powierzchnia efektywna przekroju poprzecznego


A3,a,eff = A3,a,eff,leg1 + A3,a,eff,leg2
gdzie

A3,a,eff,leg1 powierzchnia efektywna w odniesieniu


do wolnego ramienia,
A3,a,eff,leg2 powierzchnia efektywna w odniesieniu
do poczonego ramienia.

Wyznaczenie efektywnej powierzchni przekroju poprzecznego A3,a,eff,leg1

= 1 1 = 1,0
wspczynnik wyboczenia k = 0,43

p = 0,660

=1

5 - 98

bez redukcji

EN 1993-1-5
Tabela 4.2
EN 1993-1-5
4.4 (2)

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Wyznaczenie efektywnej powierzchni przekroju poprzecznego A3,a,eff,leg2

= 2 1 = -0,120
wspczynnik wyboczenia k = 2,55

p = 0,271

=1

bez redukcji

14

46

EN 1993-1-5
Tabela 4.2
EN 1993-1-5
4.4 (2)

Weryfikacja

A3,a,eff = A3,a (bez redukcji)

x,Ed = max( 1 ; 2 ) = 202 ,18

fy

M0

= 355 N/mm2

warunek speniony

Nono przekroju poprzecznego netto

Zgodnie z paragrafem 6.2.5 (5) normy EN 1993-1-1 nie trzeba uwzgldnia


otworw na elementy zczne w strefie rozciganej, jeeli w cakowitej
strefie rozciganej uwzgldnione zostanie nastpujce ograniczenie:

A t,net 0 , 9 f u

M2

At f y

M0

W tym przypadku otwory znajduj si w strefie rozcigania (patrz rysunek B.12).


Uwzgldniajc zaleno A3,a,eff = A3,a , nastpujcy warunek musi zosta
speniony:

N 3,a,Ed N 3,a,c,Rd =
Przy

A3,a f y

M0

A3,a = 4302 mm 2 :
N3,a, Ed = 304,7 < N3,a,c, Rd = 1527,2 kN

Nono na wyboczenie

Element ciskany naley sprawdzi pod ktem wyboczenia.


Warunek ten zosta sprawdzony w punkcie dotyczcym weryfikacji
elementw konstrukcyjnych (patrz 4 niniejszego opracowania).

5 - 99

EN 1993-1-1
6.2.5 (5)

Zacznik B

Tytu

3.3.3.

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

15

46

Poczenie N3 analiza blachy wzowej

Nono przekroju poprzecznego

Do wyznaczenia przekroju poprzecznego brutto blachy wzowej przyjmuje


si rozproszenie siy osiowej Ng,Ed w zakresie 45 (patrz Rysunek B.13).

286,5

112
45
45

Rysunek B.13 Poczenie N3 rozproszenie siy osiowej w zakresie 45

Musz zosta spenione nastpujce warunki:

x,Ed =
przy:

N 3,g,Ed
A3,g

M 3,g,Ed

I 3,g / v

fy

M0

A3, g = 286,5 tg = 4297,5 mm 2


I 3, g = t g 286,53 / 12 = 29395706 mm4

v = +325 / 2 mm
Wwczas:

x, Ed = 141,80 + 149,92 = 291,72

fy

M0

= 355 N/mm2

Nono na wyboczenie

Blacha wzowa zaprojektowana jest podobnie do supa osadzonego


o nastpujcych waciwociach:
Powierzchnia

A3, g = 4297,5 mm2

Wysoko

hc

= 112 mm (patrz Rysunek B.13)

Moment bezwadnoci przekroju wzgldem osi

Ic,zz = 80578 mm2


EN 1993-1-1
6.3.1.1

Naley speni warunek:

N 3,g,Ed N 3,g,b,Rd =

A3,g f y
M1

Gdzie jest wspczynnikiem redukcyjnym odpowiedniej krzywej wyboczenia.

5 - 100

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

16

46

Przy dugoci wyboczeniowej rwnej 2hc smuko wyznacza si z zalenoci:

4hc2 Ac f y

2 EI c

= 0,677

Stosuje si krzyw wyboczeniow c, a imperfekcja wynosi:

= 0,49

= 0,5 1 + 0,2) + 2

+ 2 2

)]

EN 1993-1-1
6.3.1.2

= 0,846

= 0,739

N 3, g, Ed = 609,4 < N 3, g, b, Rd = 1127 kN

Wwczas:

3.3.4.

Tabela 6.1

Poczenie N3 weryfikacja rub w odniesieniu


do blachy wzowej

Obliczeniowa sia cinajca FV,Ed na kad rub

Ze wzgldu na kierunek siy osiowej N3,Ed obcienie na kadej rubie nie jest EN 1993-1-8
Tabela 3.4 3)
rwnolege do krawdzi blachy wzowej. Take skadowe obliczeniowego
obcienia cinajcego zostan obliczone w odpowiedniej bazie.
Na pocztku skadowe s obliczane w bazie {h , v } umieszczonej w rodku
cikoci wza i zorientowanej zgodnie z gwnymi kierunkami elementw
zcznych, ktre s zarazem gwnymi kierunkami ktownikw (patrz
Rysunek B.14).
Nastpnie dokonywana jest zmiana bazy z pocztkowej {h , v } na baz {h, v }
(patrz Rysunek B.15).
W bazie {h , v } sia normalna N3,g,Ed powoduje poziome obcienie
cinajce kadej ruby bi:

F N,bi,h =

N 3,g,Ed
5

= 101,57 kN

Moment wynikajcy z mimorodowoci jest podzielony wedug odlegoci ri


pomidzy rodkiem rub bi a rodkiem cikoci poczenia:

FM,bi =

M 1,a,Ed ri
5

ri 2
1

5 - 101

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

b4
b5

M3,g,Ed

FN,b6
b6
FM,b6,h

b1

h
b2

FM,b6,v

FM,b6

b3

N3,g,Ed
Rysunek B.14 Poczenie N3 element blachy wzowej pooenia

FV,b1,v,Ed
FV,b1,Ed
b1

b4

FV,b1,h,Ed

v
b5
h

b2

b6
b3

Rysunek B.15 Poczenie N3 element blachy wzowej obcienia

To obcienie cinajce FM,bi oblicza si w bazie {h , v }:

FM,bi,h =

M 1,a,Ed v i
5

ri

skadowa pozioma,

FM,bi,v' =

M 1,a,Ed h i
5

ri

skadowa pionowa.

Przy wsprzdnych h i i v i rodka ruby bi.

5 - 102

17

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Otrzymujemy zatem (patrz Tabela B.2):

FV,bi,h ,Ed = F N,bi,h + FM,bi,h

pozioma sia cinajca,

FV,bi,v ,Ed = FM,bi,v

poprzeczna sia cinajca,

FV,bi,Ed =
Tabela B.2

FV,2 bi,h ,Ed + FV,2 bi,v ,Ed wypadkowa sia cinajca.


Poczenie N3 element blachy wzowej obliczeniowe
siy cinajce w kN w bazie {h , v }

ruba

b1

b2

b3

b4

b5

b6

h i

81,25

16,25

-48,75

48,75

-16,25

-81,25

v i

-30

-30

-30

30

30

30

ri

86,61

34,12

57,24

57,24

34,12

86,61

FM,bi

-98,34

-38,74

-64,99

-64,99

-38,74

-98,34

FM,bi,h

34,06

34,06

34,06

-34,06

-34,06

-34,06

FM,bi,v

92,25

18,45

-55,35

55,35

-18,45

-92,25

F N,bi

101,57

101,57

101,57

101,57

101,57

101,57

FV,bi,Ed

164,03

136,88

146,49

87,30

69,98

114,31

FV,bi,h ,Ed

135,63

135,63

135,63

67,50

67,50

67,50

FV,bi,v ,Ed

92,25

18,45

-55,35

55,35

-18,45

-92,25

Zmian bazy wykonuje si przy:

FV,bi,h,Ed = FV,bi,h ,Ed sin( 3 ) + FV,bi,v ,Ed cos( 3 )


FV,bi,v,Ed = FV,bi,h ,Ed cos( 3 ) + FV,bi,v ,Ed sin( 3 )
Gdzie 3 = 41,3 (patrz Rysunek B.6).
Wyniki podano w Tabeli B.3

5 - 103

18

46

Tytu

Tabela B.3

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

19

46

Poczenie N3 element blachy wzowej obliczeniowe


obcienia cinajce w kN w ukadzie odniesienia {h, v }

ruba

b1

b2

b3

b4

b5

b6

FV,bi,Ed

164,03

136,88

146,49

87,30

69,98

114,31

FV,bi,h,Ed

-20,21

-75,65

-131,10

-2,97

-58,41

-113,86

FV,bi,v,Ed

162,78

114,07

65,36

87,25

38,54

-10,17

Szczegowe rozwizania projektowe

Konstrukcja nie jest poddana oddziaywaniom atmosferycznym ani innym


wpywom korozyjnym.
Konieczne jest zweryfikowanie szczegowych rozwiza projektowych
w dwch rnych kierunkach skadowych obcienia. Biorc pod uwag
ograniczenia okrelone w tabeli 3.3 normy EN 1993-1-8, naley dokona
nastpujcych sprawdze:

EN 1993-1-8
3.5 (1) oraz
Tabela 3.3

min {e1 ; e 2 } 1, 2 d 0
min { p 1 ; p 2 } 2 , 2 d 0 lub min { p 1 ; p 2 } 1, 2 d 0 , jeli L 2 , 4 d 0
max { p 1 ; p 2 } min {14 t ; 200 mm }

EN 1993-1-8
Tabela 3.3 5)

W przypadku parametrw e1 i e2 naley stosowa minimalne odlegoci


od koca i od krawdzi zgodnie z kierunkami Gh i Gv. Z kolei w przypadku
parametrw p1 i p2 naley uwzgldni rozstaw zgodnie z kierunkami Gh i Gv.
Szczegowe rozwizania projektowe zweryfikowano w tabeli poniej.
Tabela B.4
Odlego lub
rozstaw

Poczenie N3 element blachy wzowej szczegowe


rozwizania projektowe
Warto minimalna

Warto
obliczeniowa

min{e1; e2 }

31,2

57

min{p1; p2 }

31,2

60

max{p1; p2}

65

Warto
maksymalna

200

Obliczeniowa nono przy docisku Fb,Rd kadej ruby

W tabeli 3.4 normy EN 1993-1-8 podano wzory do wyznaczania


obliczeniowej nonoci przy docisku. Wzory te uwzgldniaj dwa
wspczynniki b i k 1 .
W przypadku kadej ruby warto tych wspczynnikw zaley
od zorientowania jej obcie, jej pooenia wzgldem kocw blachy
wzowej oraz wzgldem innych rub.
Uwzgldniono wic kolejno obcienie poziome (obcienia w kierunku Gh)
oraz obcienie pionowe (obcienia w kierunku Gv).

5 - 104

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

20

46

Obcienie poziome

Obcienie poziome otrzymane na podstawie wynikw z tabeli 3 pokazano


na rysunku B.16.
Na tym rysunku wida sposb postpowania przy wyznaczaniu wartoci
wspczynnikw b i k 1 kadej ze rub. W odniesieniu do kadej ruby
mona zatem okreli:
odlegoci od koca i od krawdzi (e1 i e2) oraz rozstaw (p1, p2 i L), ktre
naley uwzgldni;
typ kocowa lub wewntrzna bd kocowa i wewntrzna.

b4

b
b5

b2

b6

b1

b3

k1

k1

k1

k1

Rysunek B.16 Poczenie N3 element blachy wzowej obcienie


poziome

Oglny wzr na obliczeniow nono przy docisku jest nastpujcy:


F b,Rd =

k 1 b f u d t

M2

Zgodnie z tabel 3.4. Eurokodu 1993-1-8 wspczynnikib i k1 wyznacza si


z zalenoci:
ruby kocowe

e1 f ub
;
;1, 0

3d 0 f u

b,end = min

p
e

k 1,end = min 1, 4 2 1, 7 ; 2 , 8 2 1, 7 ; 2 , 5
d0
d0

ruby wewntrzne

p1
1 f
; ub ;1, 0

3d 0 4 f u

b,inner = min

k 1,inner = min 1, 4 2 1, 7 ; 2 , 5
d0

5 - 105

EN 1993-1-8
Tabela 3.4

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

21

Tabela B.6 podaje warto skadowej poziomej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.
Tabela B.5

Poczenie N3 element blachy wzowej skadowa pozioma


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN
b1

ruba

b2

b3

b4

b5

b6

68,24

68,24

68,24

e1
e2

172

124

76

p1 1)

68,24

68,24

68,24

p2

65

Fb ,bi ,h , Rd

2)

65

2)

65

2)

65

2)

65

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

0,62

0,62

0,62

0,62

0,62

0,62

k 1,inner

k 1,inner

k 1,min

k1

1)

65

90

3)

k 1,min

k 1,min

3)

3)

k 1,min

3)

1,80

1,80

1,80

1,80

1,80

1,80

165,19

165,19

165,19

165,19

165,19

165,19

zachowano odlego L

2)

min{65; L}

3)

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

Obcienie pionowe

Obcienie pionowe uzyskane na podstawie wynikw z tabeli 3 pokazano


na rysunku B.5.

k1

b4
b1
b5

k1
k1

b6

b2
b3

Rysunek B.17 Poczenie N3 element blachy wzowej obcienie


pionowe

5 - 106

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

22

46

Tabela B.6 podaje warto skadowej pionowej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.
Tabela B.6

Poczenie N3 element blachy wzowej skadowa pionowa


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN
b1

ruba

b2

b3

b4

b5

b6

e1

90

e2
p1
p2

2)

b
k1

Fb ,bi ,v , Rd
1)
2)
3)

141

99

65

65 1)

65 1)

65 1)

65 1)

57

68,24

68,24

68,24

68,24

68,24

68,24

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

b,end

0,58

0,58

0,58

0,58

0,58

1,00

k 1,inner

k 1,inner

k 1,inner

k 1,min 3)

k 1,min 3)

k 1,min 3)

1,97

1,97

1,97

1,97

1,97

1,97

169,16

169,16

169,16

169,16

169,16

289,98

min{65; L}
zachowano odlego L

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

Obliczeniowa nono na polizg Fs,Rd


2

Przy: As = 353 mm
wystpuj naprenia rozcigajce,

F p,C = 0 , 7 f ub As = 247,1 kN
n

pole przekroju ruby, w ktrej


sia naprenia wstpnego,

= 2 liczba powierzchni ciernych w odniesieniu do blachy wzowej.

Natomiast analizujc:
ruby w otworach normalnych

ks = 1,0

Klasa powierzchni ciernych = Klasa A

= 0,5

Wwczas:

FS,Rd =

k s n

M3

F p,C = 197,68 kN

EN 1993-1-8
3.9
EN 1993-1-8
3.9.1 (2)

EN 1993-1-8
Tabela 3.6
Tabela 3.7
EN 1993-1-8
3.9.1 (1)

Sprawdzenie rub kontrola indywidualna

Naley speni nastpujce warunki:


W odniesieniu do obliczeniowej nonoci na polizg

FV,bi,Ed FS,Rd
W odniesieniu do obliczeniowej nonoci przy docisku

FV,bi,h,Ed Fb,bi,h,Rd
FV,bi,v,Ed Fb,bi,v,Rd

5 - 107

EN 1993-1-8
Tabela 3.2

EN 1993-1-8
Tabela 3.2 oraz
Tabela 3.4 3)

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

23

46

Uwaga: Proponowana jest dodatkowa kontrola w oparciu o wzr interakcji:


2

+ V,bi, v,Ed
F

b,bi, v,Rd

FV,bi,h,Ed

F
b,bi,h,Rd

Kada ruba musi zosta poddana weryfikacji. Najwysze wartoci nonoci


nie zawsze odpowiadaj najbardziej obcionym rubom.
Tabela B.7

Poczenie N3 element blachy wzowej sprawdzenie ruby b1

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

FV,b1,Ed

164,03

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

20,21

165,19

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

162,78

169,16

Fb,b1,v,Rd

0,94

FV,b1,h,Ed

F
b,b1,h,Rd

+ V,b1, v,Ed
F

b,b1, v,Rd

Sprawdzanie rub grupa elementw zcznych

Na podstawie Eurokodu mona przyj nastpujc warto obliczeniowej


nonoci grupy elementw zcznych:
n bi

Fgr,b,Rd = F b,bi,Rd , jeeli w przypadku kadej ruby bi prawdziwa jest


1

zaleno Fv,Rd Fb,bi,Rd


w innym wypadku Fgr, b, Rd = nbi min{Fb, bi, Rd }.
Gdzie nono przy cinaniu na paszczyzn cinania Fv , Rd przyjmuje si jako:

F v,Rd =

v f ub A
M2

Uwzgldniajc fakt, e paszczyzna cinania przechodzi przez gwintowan


cz ruby w otworach normalnych:

= 0,5

= As= 353 mm2 (pole, w ktrym wystpuj naprenia rozcigajce).

Wwczas:

Fv,Rd = 141,12 kN

Na koniec w przypadku nonoci obliczeniowej otrzymujemy:

F gr,b,h,Rd = 991,17 kN dla skadowych poziomych,


F gr,b,v,Rd = 1014,94 kN dla skadowych pionowych.
Sprawdzamy take, e:

N 3 , g , Ed sin( 3 ) = 402 , 21 < Fgr, b, h, Rd = 991,17 kN


N 3 , g , Ed cos( 3 ) = 457 , 82 < Fgr, b, h, Rd = 1014,94 kN

5 - 108

EN 1993-1-8
3.7

Zacznik B

Tytu

3.3.5.

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N3 weryfikacja rub w odniesieniu


do ktownika

Wyznaczanie obliczeniowego obcienia cinajcego FV,Ed kadej ruby

W Tabeli B.8 podano wyniki dotyczce obliczeniowego obcienia cinajcego


FV,bi,Ed oraz jego skadowych FV,bi,h,Ed i FV,bi,v,Ed (patrz Rysunek B.18).
Wyniki te zostay uzyskane na podstawie wynikw otrzymanych
w przypadku blachy wzowej w bazie {h , v }.

b4
b5
FV,b6,v,Ed

b1

M3,a,Ed

b6

FV,b6,Ed

b2
FV,b6,h,Ed

b3

N3,a,Ed

Rysunek B.18 Poczenie N3 element ktownika obcienie


Tabela B.8

Poczenie N3 element ktownika obliczeniowe


obcienia cinajce w kN
b1

b2

b3

b4

b5

b6

FV,bi,Ed

82,01

68,44

73,24

43,65

34,99

57,16

FV,bi,h,Ed

-67,81

-67,81

-67,81

-33,75

-33,75

-33,75

FV,bi,v,Ed

-46,13

-9,23

27,68

-27,68

9,23

46,13

ruba

Szczegowe rozwizania projektowe

Szczegowe rozwizania projektowe zweryfikowano w tabeli poniej.


Tabela B.9
Odlego
lub rozstaw

Poczenie N3 element ktownika szczegowe


rozwizania projektowe
Warto minimalna

Warto
obliczeniowa

min{e1 ; e2 }

31,2

33

min{p1 ; p2 }

31,2

60

max{p1 ; p2 }

65

5 - 109

Warto
maksymalna

200

24

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

25

Wyznaczanie obliczeniowej nonoci przy docisku Fb,Rd kadej ruby


Obcienie poziome

Obcienie poziome otrzymane na podstawie wynikw z Tabeli B.8


pokazano na rysunku B.19.

k1
b4

k1
b1

b5
k1
b6
b2
b3

Rysunek B.19 Poczenie N3 element ktownika obcienia poziome

Tabela B.10 podaje warto skadowej poziomej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.
Tabela B.10
ruba

Poczenie N3 element ktownika skadowa pozioma


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN
b1

b2

b3

b4

b5

b6

33

33

33

e1
e2
p1
p2

1)

b
k1

Fb ,bi ,h , Rd
1)
2)

65

65

65

65

65

65

68,24

68,24

68,24

68,24

68,24

68,24

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

0,58

0,58

0,58

0,58

0,58

0,58

k 1,inner

k 1,inner

k 1,inner

k 1,min

1,97

1,97

1,97

1,85

1,85

1,85

169,16

169,16

169,16

158,84

158,84

158,84

zachowano odlego L

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

5 - 110

2)

k 1,min

2)

k 1,min

2)

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

26

46

Obcienie pionowe

Obcienie pionowe uzyskane na podstawie wynikw z Tabela B.8 pokazano


na rysunku B.20.

k1

k1

b4

b1

b5

b
b6
b2
b3

Rysunek B.20 Poczenie N3 element ktownika obcienie pionowe

Tabela B.11 podaje warto skadowej pionowej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.
Tabela B.11
ruba

Poczenie N3 element ktownika skadowa pionowa


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN
b1

b2

b3

b4

e1

33

33

35

p1 1)

68,24

68,24

68,24

68,24

68,24

68,24

p2

65

65

65

65

65

65

b,inner

b,inner

b,inner

b,inner

b,end

b,end

0,62

0,62

0,62

0,62

0,42

0,42

k 1,min 2)

k 1,inner

k 1,inner

k 1,min 2)

k 1,inner

k 1,inner

1,80

1,80

1,80

1,80

1,80

1,80

165,19

165,19

165,19

165,19

111,85

111,85

k1

Fb ,bi ,v , Rd
2)

b6

e2

1)

b5

67,5

zachowano odlego L

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

Wyznaczanie obliczeniowej nonoci na polizg Fs,Rd

W przypadku elementu ktownika liczba powierzchni ciernych wynosi 1.


Zatem przy n = 1 otrzymujemy:

FS,Rd =

k s n

M3

EN 1993-1-8
3.9
EN 1993-1-8
3.9.1 (2)

F p,C = 98,84 kN

5 - 111

Tytu

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

27

46

Sprawdzenie rub kontrola indywidualna

Kada ruba musi zosta poddana weryfikacji.


Tabela B.12

Poczenie N3 element blachy wzowej sprawdzenie ruby b1

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

FV,b1,Ed

82,01

98,84

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

67,81

169,16

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

46,13

165,19

Fb,b1,v,Rd

0,24

FV,b1,h,Ed

F
b,b1,h,Rd

+ V,b1, v,Ed
F

b,b1, v,Rd

Sprawdzanie rub grupa elementw zcznych

W przypadku ktownika mona uwzgldni tylko obcienie poziome.


Wwczas:

F gr,b,h,Rd = 991,17 kN
Sprawdzamy take, e:

N 3 ,a , Ed = 304 , 70 < Fgr, b, h, Rd = 953,03 kN


3.3.6. Poczenie N3 projekt przekroju poprzecznego netto
W przypadku poczenia poddanego rozciganiu naley sprawdzi
obliczeniow nono przy rozciganiu przekroju poprzecznego netto
przy otworach na ruby.
3.3.7. Poczenie N3 projekt rozerwania blokowego
Z uwagi na fakt, e poczenie to poddane jest ciskaniu, nie jest konieczne
wykonywanie projektu pod ktem rozerwania blokowego.

5 - 112

EN 1993-1-8
3.4.1 (1) c)

Zacznik B

Tytu

3.4.

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N1 poczenie rubowe


symetrycznego krzyulca N1 zbudowanego
z podwjnych ktownikw z blach wzow

Mamy poczenie cinane poddawane rozciganiu, ktre naley


zaprojektowa jako poczenie kategorii C.
Wymiary elementw skadowych poczenia i rozmieszczenie otworw
pokazano na rysunku B.21. Przekrj DD jest identyczny jak przekrj CC
poczenia N3 (patrz Rysunek B.11).

33
60

57

35
65
67,5
G
65

54

80
D
124

76

Rysunek B.21 Poczenie N1 wymiary (w mm) oraz rozmieszczenie

3.4.1.

Poczenie N1 siy obliczeniowe

Przy:

N1,Ed

normalna sia rozcigajca przy mimorodowoci eN1


wzgldem rodka cikoci poczenia,

M1,N,Ed

moment powstay w wyniku mimorodowoci M1,N,Ed = eN1 N1,Ed.

W przypadku blachy wzowej mamy:

N1,g,Ed

= 406,9 kN

eN1

= 44,5 mm

M1,g,Ed = eN1 N1,g,Ed = 18,11 kNm


A w przypadku kadego ktownika:

N1,a,Ed

= 203,45 kN

M1,a,Ed

= 9,05 kNm

5 - 113

28

46

Zacznik B

Tytu

3.4.2.

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

29

46

Poczenie N1 analiza ktownika

Nono przekroju poprzecznego brutto


Naprenie wzdune

Zakadajc rwnomierny rozkad obcienia w przekroju, naprenie


wzdune wynosi:

i =

N 1,a,Ed
A1,a

M 1,a,Ed
I 1,a v

Gdzie: A1,a

Przy:

powierzchnia przekroju poprzecznego ktownika,

I1,a

geometryczny moment bezwadnoci przekroju


poprzecznego ktownika,

pooenie analizowanego wkna kocowego.

A1,a = 4302 mm2


I1,a = 8,981 106 mm4
v1 = 87 mm oraz v2 = 63 mm (patrz Rysunek B.22)

Otrzymujemy (przy dodatnim ciskaniu):

1 = -134,99 N/mm2
2 = 16,22 N/mm2
Klasa przekroju

h t = 10 < 15 = 12 , 20

(b + h )

2 t = 10 > 11, 5 = 9 , 36

klasa 4

EN 1993-1-1
Tabela 5.2
Arkusz 3 z 3

c t = 7 , 93 < 10 / = 10 / 1 = 8 ,14

klasa 2

Klasa ktownika = klasa 4

5 - 114

Tabela 5.2
Arkusz 2 z 3

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

30

46

N1,a,Ed

eN1

M1,a,Ed = eN1 N1,a,Ed

ciskanie

Cignienie

Rysunek B.22 Naprenia w ktowniku N1

Kombinacja M + N

Warunek, ktry musi zosta speniony: x,Ed =


przy:

N 1,a,Ed
A1,a,eff

M 1,a,Ed
W1,a,eff

fy

M0

A1,a,eff powierzchnia efektywna przekroju poprzecznego

EN 1993-1-1
6.2.9.3

A1,a,eff = A1,a,eff,leg1 + A1,a,eff,leg2


gdzie

A1,a,eff,leg1 powierzchnia efektywna w odniesieniu


do wolnego ramienia,
A1,a,eff,leg2 powierzchnia efektywna w odniesieniu
do poczonego ramienia.

Wyznaczenie efektywnej powierzchni przekroju poprzecznego A3,a,eff,leg1


bez redukcji ze wzgldu na fakt, e wolne rami poddane
jest dziaaniu siy rozcigajcej
Wyznaczenie efektywnej powierzchni przekroju poprzecznego A3,a,eff,leg2

= 2 1 = -0,120
wspczynnik wyboczenia k = 2,55

p = 0,271

=1

bez redukcji

Weryfikacja

A1,a,eff = A1,a (bez redukcji)

x,Ed = max( 1 ; 2 ) = 134 , 99

warunek speniony

5 - 115

fy

M0

= 355

EN 1993-1-5
Tabela 4.2
EN 1993-1-5
4.4 (2)

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

31

46

Nono przekroju poprzecznego netto

Naley speni warunek:

N 1,a,Ed N 1,a,net,Rd =

A1,a,net f y

EN 1993-1-1
6.2.3. (1) oraz (4)

M0

Analizowane przekroje poprzeczne netto pokazano na rysunku B.23.

2
2
2

Rysunek B.23 Przekroje poprzeczne netto ktownika N1

A1,a,net = min( A1, a , net1; A1, a , net 2 ) = min(3912;3588) = 3588 mm2


speniony zostaje warunek:

Przy:

N1,a, Ed = 203,45 < N1, a, net,Rd = 1317,52 kN


3.4.3.

Analiza blachy wzowej

Nono przekroju poprzecznego

Do wyznaczenia przekroju poprzecznego brutto blachy wzowej przyjmuje


si rozproszenie siy wewntrznej Ng,Ed w zakresie 45 (patrz Rysunek B.24).

195

45
45

Rysunek B.24 Poczenie N1 rozproszenie siy wewntrznej w zakresie 45

5 - 116

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

32

46

Musz zosta spenione nastpujce warunki:

x,Ed =
przy:

N 1,g,Ed
A1,g

M 1,g,Ed
I 1,g / v

fy

M0

A1, g = 195 tg = 2925 mm2


I 3, g = t g 1953 / 12 = 9268594 mm4

v = +195 / 2 mm
Otrzymujemy: x, Ed = 139,11 + 190,51 = 329,62

3.4.4.

fy

M0

= 355 N/mm2

Poczenie N1 Weryfikacja rub w odniesieniu


do blachy wzowej

Wyznaczanie obliczeniowego obcienia cinajcego FV,Ed kadej ruby

Ze wzgldu na kierunek siy normalnej N1,Ed obcienie na kadej rubie nie


jest rwnolege do krawdzi blachy wzowej. W rezultacie przeprowadzona
zostanie analiza skadowych obliczeniowego obcienia cinajcego
rwnolegych i normalnych wzgldem koca elementu konstrukcyjnego.
Obliczenia skadowych dokonuje si w ten sam sposb, co w przypadku
poczenia N3 (patrz 3.3.4). Obliczone zostaj skadowe w bazie {h , v }
(patrz Rysunek B.25), a nastpnie w bazie {h, v } (patrz Rysunek B.26).

b3

v
b1

b4

G
M1,g,Ed h
FM,b2,v
b2

FM,b2
FM,b2,h
FN,b2

N1,g,Ed

Rysunek B.25 Poczenie N1 element blachy wzowej pooenia

Tabela B.13 zawiera obliczenia i wyniki dotyczce obliczeniowego


obcienia cinajcego FV,bi,Ed oraz jego dwch skadowych FV,bi,h,Ed
i FV,bi,v,Ed w przypadku kadej ze rub bi w ukadzie odniesienia {h , v }.

5 - 117

EN 1993-1-8
Tabela 3.4 3)

Tytu

Tabela B.13
ruba

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N1 element blachy wzowej obliczeniowe


obcienia cinajce w kN w ukadzie odniesienia {h , v }.
b1

b2

b3

b4

h i

-16,25

48,75

-48,75

16,25

v i

-30

-30

30

30

ri

34,12

57,24

57,24

34,12

FM,bi

69,56

116,70

116,70

69,56

FM,bi,h

61,16

61,16

-61,16

-61,16

FM,bi,v

-33,13

99,39

-99,39

33,13

F N,bi

101,73

101,73

101,73

101,73

FV,bi,Ed

166,22

190,82

107,35

52,37

FV,bi,h ,Ed

162,89

162,89

40,56

40,56

FV,bi,v ,Ed

-33,13

99,39

-99,39

33,13

b3

FV,b3,Ed
b1

b4

v
G
h

FV,b4,Ed

FV,b1,Ed
b2

FV,b2,Ed

Rysunek B.26 Poczenie N1 element blachy wzowej obcienia

Zmian bazy wykonuje si przy:

FV,bi,h,Ed = FV,bi,h ,Ed cos( 3 ) + FV,bi,v ,Ed sin( 3 )


FV,bi,v,Ed = FV,bi,h ,Ed sin( 1 ) + FV,bi,v ,Ed cos( 1 )
Gdzie 1 = 42 (patrz Rysunek B.6).

5 - 118

33

46

Zacznik B

Tytu

Tabela B.14

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N1 element blachy wzowej obliczeniowe


obcienia cinajce w kN w ukadzie odniesienia {h, v } .
b1

b2

b3

b4

FV,bi,Ed

166,22

190,82

107,35

52,37

FV,bi,h,Ed

84,37

182,86

-46,72

51,76

FV,bi,v,Ed

-143,22

-54,54

-96,65

-7,97

ruba

Szczegowe rozwizania projektowe

Szczegowe rozwizania projektowe zweryfikowano w tabeli poniej.


W przypadku parametrw e1 i e2 naley stosowa minimalne odlegoci
od koca i od krawdzi zgodnie z odpowiednim kierunkiem (Gh lub Gv).
W przypadku parametrw p1 i p2 uwzgldniony zostaje rozstaw zgodnie
z gwnym kierunkiem wza (Gh lub Gv).
Tabela B.15

Poczenie N1 element blachy wzowej szczegowe


rozwizania projektowe

Odlego
lub rozstaw

Warto minimalna Warto


obliczeniowa

min {e1 ; e 2 }

31,2

54

min { p 1 ; p 2 }

31,2

60

max { p 1 ; p 2 }

65

Warto
maksymalna

200

Wyznaczanie obliczeniowej nonoci przy docisku Fb,Rd kadej ruby


Obcienie poziome

Obcienie poziome otrzymane na podstawie wynikw z Tabeli B.14


pokazano na rysunku B.27.

b3

b4
b1

b
b2
k1

k1

Rysunek B.27 Poczenie N1 element blachy wzowej obcienie


poziome

5 - 119

34

46

Tytu

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Tabela B.16 podaje warto skadowej poziomej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.
Tabela B.16
ruba

Poczenie N1 element blachy wzowej skadowa pozioma


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN
b1

b2

e1
124

p1

65 1)

p2

1)

k1

Fb,bi,h,Rd
1)
2)

b4

80

e2

b3

65

54

76
65
65

1)

65

1)

65

1)

b,inner

b,end

b,inner

b,end

0,58

1,00

0,58

0,69

k 1,inner

k 1,inner

k 1,min

k 1,min

3)

3)

1,80

1,80

1,80

1,80

154,22

264,38

154,22

183,04

min{65; L}

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

Obcienie pionowe

Obcienie pionowe uzyskane na podstawie wynikw z Tabeli B.14


pokazano na rysunku B.28.

b3

k1
b4

b1

b2

k1

k1

Rysunek B.28 Poczenie N1 element blachy wzowej obcienie


pionowe

Tabela B.17 podaje warto skadowej pionowej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.

5 - 120

35

46

Zacznik B

Tytu

Tabela B.17

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

b1

b2

e1

124

76

e2

b3

80

65

p2

65

b
k1

Fb ,bi ,v , Rd

1)

54
1)

65 1)
1)

65

65

65

b,end

b,end

b,inner

b,inner

1,00

0,97

0,58

0,58

k 1,inner

k 1,min 2)

k 1,min 2)

k 1,min 2)

1,80

1,80

1,80

1,80

264,38

257,60

154,22

154,22

1)

min{65; L}

2)

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

Wyznaczanie obliczeniowej nonoci na polizg Fs,Rd

Przy liczbie powierzchni ciernych w odniesieniu do blachy wzowej n = 2


otrzymujemy:

k s n

M3

F p,C = 197,68 kN

Sprawdzenie rub kontrola indywidualna

Kada ruba musi zosta poddana weryfikacji.


W Tabeli B.18 i Tabeli B.19 podsumowano jedynie weryfikacj rub b1 oraz b2.
Poczenie N1 element blachy wzowej sprawdzenie ruby b1

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

FV,b1,Ed

166,22

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

84,37

154,22

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

143,22

264,38

Fb,b1,v,Rd

0,59

FV,b1,h,Ed

F
b,b1,h,Rd

46

b4

98

p1

Tabela B.18

Poczenie N1 element blachy wzowej skadowa pionowa


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN

ruba

FS,Rd =

36

+ V,b1, v,Ed
F

b,b1, v,Rd

5 - 121

EN 1993-1-8
3.9
EN 1993-1-8
3.9.1 (1)

Zacznik B

Tytu

Tabela B.19

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N1 element blachy wzowej sprawdzenie ruby b2

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

FV,b1,Ed

190,82

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

182,86

264,38

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

54,54

257,60

Fb,b1,v,Rd

0,52

FV,b1,h,Ed

F
b,b1,h,Rd

+ V,b1, v,Ed
F

b,b1, v,Rd

Sprawdzanie rub grupa elementw zcznych

Uwzgldniajc fakt, e paszczyzna cinania przechodzi przez gwintowan


cz ruby w otworach normalnych:

= 0,5

= As= 353 mm2 (pole, w ktrym wystpuj naprenia rozcigajce).

Otrzymujemy:

Fv,Rd

= 141,12 kN

Oraz w przypadku nonoci obliczeniowej:

F gr,b,h,Rd

= 616,90 kN dla skadowych poziomych,

F gr,b,v,Rd

= 616,90 kN dla skadowych pionowych.

Sprawdzamy take, e:

N 1 , g , Ed sin( 1 ) = 272 , 27 < Fgr, b, h, Rd = 616,90 kN


N 1 , g , Ed cos( 1 ) = 302 , 39 < Fgr, b, h, Rd = 616,90 kN

5 - 122

37

46

Zacznik B

Tytu

3.4.5.

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N1 weryfikacja rub w odniesieniu


do ktownika

Wyznaczanie obliczeniowego obcienia cinajcego FV,Ed kadej ruby

W Tabeli B.20 podano wyniki dotyczce obliczeniowego obcienia cinajcego


FV,bi,Ed oraz jego skadowych FV,bi,h,Ed i FV,bi,v,Ed (patrz Rysunek B.29).
Wyniki te zostay uzyskane na podstawie wynikw otrzymanych
w przypadku blachy wzowej w bazie {h , v }.

FV,b3,Ed
b3
FV,b1,Ed

FV,b4,Ed

h
b1

b4

G
M1,a,Ed
FV,b2,Ed
b2

N1,a,Ed

Rysunek B.29 Poczenie N1 element ktownika obcienie


Tabela B.20

Poczenie N1 element ktownika obliczeniowe


obcienia cinajce w kN

ruba

b1

b2

b3

b4

FV,bi,Ed

83,11

95,41

53,67

26,19

FV,bi,h,Ed

81,44

81,44

20,28

20,28

FV,bi,v,Ed

16,57

-49,70

49,70

-16,57

Szczegowe rozwizania projektowe

Szczegowe rozwizania projektowe zweryfikowano w tabeli poniej.


Tabela B.21

Poczenie N1 element ktownika obcienie poziome


szczegowe rozwizania projektowe

Odlego
lub rozstaw

Warto minimalna Warto


obliczeniowa

min {e1 ; e 2 }

31,2

33

min { p 1 ; p 2 }

57,2

60

200

65

200

max { p 1 ; p 2 }

5 - 123

Warto
maksymalna

38

46

Tytu

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Wyznaczanie obliczeniowej nonoci przy docisku Fb,Rd kadej ruby


Obcienie poziome

Obcienie poziome otrzymane na podstawie wynikw z Tabeli B.20


pokazano na rysunku B.30.

b
k1

b3

k1
b4

b1

b2

Rysunek B.30 Poczenie N1 element ktownika obcienia poziome

Tabela B.22 podaje warto skadowej poziomej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.
Tabela B.22

Poczenie N1 element ktownika skadowa pozioma


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN
b1

ruba
e1

b2

67,5

33

p1

k1

Fb,bi, h,Rd
2)

33

65
1)

1)

b4

35

e2
p2

b3

65

68,24

68,24

68,24

68,24

b,end

b,inner

b,end

b,inner

0,87

0,58

0,45

0,58

k 1,inner

k 1,inner

1,97

1,97

1,85

1,85

250,95

169,16

122,18

158,84

k 1,min

2)

zachowano odlego L

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

5 - 124

k 1,min

2)

39

46

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

40

46

Obcienie pionowe

Obcienie pionowe uzyskane na podstawie wynikw z tabeli 20 pokazano


na rysunku B.31.

k1

b3

k1

b4

b1

b2

Rysunek B.31 Poczenie N1 element ktownika obcienie pionowe

Tabela B.23 podaje warto skadowej pionowej obliczeniowych nonoci


przy docisku Fb,bi,h,Rd.
Tabela B.23

Poczenie N1 element ktownika skadowa pionowa


obliczeniowych nonoci przy docisku w kN
b1

ruba

b2

e1
67,5
1)

68,24

65

65

65

65

b,inner

b,inner

b,end

b,inner

0,62

0,62

0,42

0,62

k 1,min

k1
Fb,bi, h,Rd
2)

35

68,24

p2

1)

b4

33

e2
p1

b3

2)

k 1,inner

68,24

k 1,min

2)

k 1,inner

1,80

1,80

1,80

1,80

165,19

165,19

111,85

165,19

zachowano odlego L

k 1 ,min = min {k 1,inner ; k 1,end }

Wyznaczanie obliczeniowej nonoci na polizg Fs,Rd

W przypadku elementu ktownika liczba powierzchni ciernych wynosi 1.


Zatem przy

FS,Rd =

n = 1 otrzymujemy:
k s n

M3

EN 1993-1-8
3.9
EN 1993-1-8
3.9.1 (2)

F p,C = 98,84 kN

5 - 125

Zacznik B

Tytu

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

41

46

Sprawdzenie rub kontrola indywidualna

Kada ze rub musi zosta poddana weryfikacji. W Tabeli B.24


podsumowano jedynie kontrole ruby b2.
Tabela B.24

Poczenie N1 element blachy wzowej sprawdzenie ruby b2

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

FV,b1,Ed

95,41

98,84

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

81,44

169,16

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

49,70

165,19

Fb,b1,v,Rd

0,32

FV,b1,h,Ed

F
b,b1,h,Rd

F
+ V,b1,v,Ed

b,b1,v,Rd

Sprawdzanie rub grupa elementw zcznych

W przypadku ktownika mona uwzgldni tylko obcienie poziome:


= 488,73 kN

F gr,b,h,Rd

Sprawdzamy take, e:

= 203,45 < Fgr, b, h, Rd = 488,73 kN

N1,a, Ed
3.4.6.

Poczenie N1 projekt przekroju poprzecznego netto

Element blachy wzowej

W przypadku poczenia rozciganego naley podda weryfikacji projekt


przekrojw poprzecznych netto.
Naley zweryfikowa przekrj poprzeczny netto oznaczony jako 1
na rysunku B.32. Przekrj ten musi speni nastpujcy warunek:

nb

N1, g, Ed
nb t

Gdzie

Anet1 f y

M0

n b = 2 liczba rub w odniesieniu do przekroju poprzecznego,


n bt = 4 cakowita liczba rub w poczeniu.

Przy

Anet 1 = 2194 mm2

Speniony zostaje warunek: nb

N1, g, Ed
nb t

= 203,4 <

Anet1 f y

M0

= 778 kN

Element ktownika

Przekrj poprzeczny netto zosta ju zweryfikowany (patrz 3.4.2).


Dodatkowo weryfikacji dokonano przy zastosowaniu parametru NEd
w miejsce nb FV,Ed.

5 - 126

EN 1993-1-8
3.4.1 (1) c) oraz
Tabela 3.2

Tytu

3.4.7.

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Poczenie N1 projekt rozerwania blokowego

Element blachy wzowej

42

46

EN 1993-1-8
3.10.2

Rysunek B.32 przedstawia rozerwanie blokowe w przypadku blachy wzowej.

Anv
Ant

1
Anv

1
Anv

Anv

N1,g,Ed

Rysunek B.32 Poczenie N1 rozerwanie blokowe w przypadku blachy


wzowej

Omawiana grupa rub poddana jest obcieniu mimorodowemu i wymagane EN 1993-1-8


3.10.2 (3)
jest spenienie warunku:

N 1,g,Ed V eff,2,Rd
0 , 5 f u Ant

Gdzie

V eff,2,Rd =

Przy

Ant = 633,6 mm2

M2

1 f y Anv
3 M0

Anv = 3533,1 mm2


Speniony zostaje warunek:

N1, g, Ed = 406,9 Veff,2, Rd = 853,4 kN

5 - 127

Tytu

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

43

46

Element ktownika

Rysunek B.33 przedstawia rozerwanie blokowe w przypadku blachy wzowej.

N1,a,Ed

Anv

Ant

Anv

Ant

Rysunek B.33 Poczenie N1 rozerwanie blokowe w przypadku ktownika

Omawiana grupa rub poddana jest obcieniu mimorodowemu i wymagane EN 1993-1-8


3.10.2 (3)
jest spenienie warunku:

N 1,a,Ed V eff,2,Rd
Przy

Ant = 933,6 mm2


Anv = 1402,5 mm2

Speniony zostaje warunek:

N1,g, Ed = 203,45 Veff,2,Rd = 407,91 kN

3.5.

Poczenie N2 poczenie rubowe supka N2


wykonanego z pojedynczego ktownika z blach
wzow

Mamy poczenie cinane poddawane rozciganiu, ktre naley


zaprojektowa jako poczenie kategorii C.
Ze wzgldu na to, e obcienie jest niewielkie, nie wykonuje si
sprawdzenia tego poczenia. W innym wypadku stosuje si t sam
procedur, dodajc poniszy punkt.
Mamy do czynienia z pojedynczym ktownikiem poddawanym rozciganiu
przez pojedynczy rzd rub na jednym ramieniu. Podczas sprawdzania
przekroju poprzecznego netto tego ktownika nono obliczeniow naley
wyznaczy w nastpujcy sposb:
N u,Rd =

2 Anet f u
M2

EN 1993-1-8
3.10.3 (2)
oraz
Tabela 3.8

Przy 2 = 0 , 4 ( p 1 = 65 = 2 , 5 d 0 )

5 - 128

Tytu

3.6.

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

Wpyw mimorodowoci oraz innych parametrw

Przeanalizowane zostan tylko ruby w odniesieniu do blachy wzowej.

3.6.1. Poczenie N3 moment wywoany mimorodowoci


Wpyw mimorodowoci zaley od pooenia rub w stosunku do osi
neutralnej, a take w stosunku do siebie.
Niech moment wywoany mimorodowoci wynosi 0. W tym przypadku
niezalenie od analizowanej ruby otrzymujemy w bazie {h, v } :

FV, b, Ed = 101,57 kN (warto bez momentu wywoanego mimorodowoci),


FV,b, h, Ed = 67,03 kN (warto bez momentu wywoanego mimorodowoci),
FV,b, v,Ed = 76,30 kN (warto bez momentu wywoanego mimorodowoci).
Wartoci do porwnania z wynikami otrzymanymi w przypadku ruby b1:

FV,b, Ed = 164,03 kN (warto z momentem wywoanym mimorodowoci),


FV,b, h, Ed = 20,21 kN (warto z momentem wywoanym mimorodowoci),

FV,b, v,Ed = 162,78 kN (warto z momentem wywoanym mimorodowoci).

5 - 129

44

46

Tytu

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

3.6.2. Poczenie N3 wpyw liczby rub i rozstawu p1


Naley zmniejszy liczb rub z 6 do 5 przez usunicie ruby oznaczonej
symbolem b6 (patrz Rysunek B.14). Tego typu zmiana wpywa na zmian
pooenia rodka cikoci grupy rub. Nawet jeli moment wywoany
mimorodowoci zostanie zmniejszony, obliczeniowe obcienia cinajce
na rub ulegn zwikszeniu. Natomiast dwie ruby (b1 i b3) ponownie nie
speniaj warunkw dotyczcych obliczeniowych nonoci przy docisku
(patrz tabele poniej).
Tabela B.25

Poczenie N3 element blachy wzowej ruba b1


zmniejszenie cakowitej liczby rub

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

Cakowita liczba rub

FV,b1,Ed

164,03

189,76

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

20,21

28,43

165,19

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

162,78

187,62

169,16

Fb,b1,v,Rd

Tabela B.26

Poczenie N3 element blachy wzowej ruba b3


zmniejszenie cakowitej liczby rub

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

Cakowita liczba rub

FV,b1,Ed

146,49

189,76

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

131,10

182,40

165,19

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

65,36

52,36

169,16

Fb,b1,v,Rd

Na tym etapie naley zwikszy warto rozstawu p1 z 65 do 75 mm.


Wwczas wszystkie ruby speniaj kryteria. Dla przykadu przedstawiono
wyniki uzyskane w przypadku ruby b1.
Tabela B.27

Poczenie N3 element blachy wzowej ruba b1


zwikszenie rozstawu p1 do 75 mm

Wartoci obliczeniowe

Wartoci nonoci

FV,b1,Ed

180,06

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

28,74

225,70

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

177,75

220,50

Fb,b1,v,Rd

5 - 130

45

46

Tytu

Zacznik B

Przykad praktyczny: Projekt wza kratownicy


z blach wzow

3.6.3. Poczenie N1 wpyw liczby rub


Naley zmniejszy liczb rub z 4 do 3 przez usunicie ruby oznaczonej
symbolem b3 (patrz Rysunek B.25). Moment wywoany mimorodowoci
zmniejsza si, podczas gdy obliczeniowe obcienia cinajce na rub
ulegaj zwikszeniu. Natomiast dwie ruby (b1 i b2) ponownie nie speniaj
warunkw dotyczcych obliczeniowych nonoci przy docisku (patrz tabele
poniej).
Tabela B.28

Poczenie N1 element blachy wzowej ruba b1


zmniejszenie cakowitej liczby rub

Wartoci obliczeniowe
Cakowita liczba
rub

Wartoci nonoci
4

FV,b1,Ed

166,22

222,19

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

84,37

57,25

154,22

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

143,22

214,69

264,38

Fb,b1,v,Rd

Tabela B.29

Poczenie N1 element blachy wzowej ruba b2


zmniejszenie cakowitej liczby rub

Wartoci obliczeniowe
Cakowita liczba
rub

Wartoci nonoci
4

FV,b1,Ed

190,82

222,19

197,68

FS,Rd

FV,b1,h,Ed

182,86

207,52

264,38

Fb,b1,h,Rd

FV,b1,v,Ed

54,54

79,38

257,60

Fb,b1,v,Rd

Aby speni kryteria, konieczne jest zwikszenie wartoci rozstawu p1 z 65


do co najmniej 101 mm. Dla przykadu przedstawiono wyniki uzyskane
w przypadku ruby b1.
Tabela B.30

Poczenie N3 element blachy wzowej ruba b1


zwikszenie rozstawu p1 do 101 mm

Wartoci obliczeniowe

FV,b1,Ed

197,33

Wartoci nonoci
197,68

FS,Rd

5 - 131

46

46