You are on page 1of 5

Plan wynikowy z biologii w klasie IIC Zespołu Szkół Ekonomicznych w Mińsku Mazowieckim

Zakres podstawowy
nr programu nauczania DKOS-4015-5/02
nauczyciel: mgr Leszek Sęktas
rok szkolny: 2007/2008

Nr Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) Wymagania ponadpodstawowe (PP)


lekcji
1 Kwas deoksyrybonukleinowy - zdefiniować termin informacja genetyczna - analizować i wybrać sposób prezentacji przebiegu
nośnikiem informacji genetycznej - wymienić etapy prawidłowo prowadzonego doświadczeń Griffitha i Avery'ego
doświadczenia biologicznego
- wyjaśnić przebieg doświadczeń prowadzących do
poznania nośnika informacji genetycznej
- uzasadnić potrzebę stosowania doświadczeń w
badaniach genetycznych
2 Budowa DNA i RNA -zdefiniować terminy: nukleozyd, nukleotyd, - konstruować modele DNA
informacja genetyczna - przedstawić w postaci schematycznego rysunku
- wymienić składniki chemiczne DNA chemiczną budowę DNA
- omówić lokalizację DNA na terenie komórki
- określić na czym polega komplementarność nici
w cząsteczce DNA
- analizować strukturę przestrzenną podwójnego
heliksu DNA
3 Replikacja DNA - zdefiniować terminy: replikacja DNA - rozpoznać na schematach poszczególne etapy procesu
- wymienić zasadnicze etapy replikacji i opisać ich replikacji
przebieg oraz efekty - wymienić i omówić rodzaje DNA
- wyjaśnić na czym polega semikonserwatywność - wymienić organelle komórki roślinnej, w których
replikacji zachodzi replikacja DNA
- określić biologiczną rolę DNA i procesu replikacji - zilustrować schematycznym rysunkiem proces
- zapisywać literowo fragmenty kodu genetycznego semikonserwatywnej replikacji DNA
i produkty jego replikacji - określić źródła energii dla procesu replikacji
- analizować związek między stopniem wierności procesu
replikacji a częstotliwością mutacji punktowych
4 Gen - podstawowa jednostka - podać współczesną definicję genu - porównać budowę genów organizmów prokariotycznych
dziedziczenia - zdefiniować terminy: genom, genotyp, fenotyp i eukariotycznych
- porównać historyczną i współczesną definicję - analizować fakt występowania genów nakładających się
genu i jego znaczenie dla biologii wirusów
- podać przykłady komórek (organizmów) - wyjaśnić dlaczego informacja genetyczna jest
haploidalnych i diploidalnych zakodowana
Nr Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) Wymagania ponadpodstawowe (PP)
lekcji
- wyjaśnić, jak zmieniało się rozumienie pojęcia genu
5 Kod genetyczny i jego cechy - podać i scharakteryzować cechy kodu - omówić cechy kodu genetycznego i ich następstwa
genetycznego
- posługiwać się tabelą kodu genetycznego
6 Struktura przestrzenna materiału - definiować termin "kariotyp" - charakteryzować metody badania kariotypu
genetycznego - wyjaśnić, na czym polega badanie genomu - ocenić przydatność badań kariotypu
- zilustrować budowę chromosomu - scharakteryzować kolejne struktury biorące udział w
- wymienić kolejne struktury biorące udział w pakowaniu DNA
pakowaniu DNA - wyjaśnić rolę enzymów chromatyny w kondensacji i
- określić haploidalną i diploidalną liczbę dekondensacji chromatyny oraz w przebiegu replikacji,
chromosomów w jądrze komórkowym transkrypcji i translacji
- analizować wielkość genomu u różnych
organizmów
7 Realizowanie informacji genetycznej - definiować terminy: transkrypcja, translacja - wyjaśnić sposób odczytywania informacji genetycznej
- synteza białka - wymienić elementy aparatu translacyjnego - omówić zasady realizacji informacji genetycznej
- omówić budowę i rolę rybosomów - porównać przebieg i znaczenie poszczególnych etapów
- analizować przebieg transkrypcji i translacji translacji
- wymienić rodzaje RNA oraz porównać ich - przedstawić w postaci schematycznych rysunków
budowę i funkcje chemiczną budowę RNA (różnych rodzajów)
- porównać budowę i funkcje DNA i RNA, budowę i - określić źródła energii dla procesów transkrypcji i
funkcje mRNA, tRNA i rRNA translacji
- analizować na modelach (schematach) przebieg - ocenić biologiczne znaczenie transkrypcji i translacji dla
procesu transkrypcji i translacji komórki (organizmu)
- przewidywać konsekwencje zaburzeń procesu
transkrypcji i translacji
8 Poznawanie genomu człowieka - opisać kariotyp człowieka - określić wielkość genomu człowieka
- rozróżnić autosomy i heterosomy na schemacie - krótko scharakteryzować metody badania genomu i
kariotypu człowieka przebieg jego poznawania
- określić na podstawie kariotypu płeć człowieka - charakteryzować metody badania kariotypu
- zilustrować budowę chromosomu - ocenić przydatność badań kariotypu
9 Rodzaje mutacji - definiować termin mutacja - omawia efekty poszczególnych rodzajów mutacji
- klasyfikować mutacje (punktowe i (genowych i chromosomowych)
chromosomowe) - przedstawić w postaci schematów poszczególne rodzaje
- analizować mechanizm mutacji genowych i mutacji oraz określić ich konsekwencje
chromosomowych
10 Przyczyny i skutki mutacji oraz ich - wymienić i omawiać wybrane czynniki mutagenne - analizować proces mutagenezy jako molekularne
Nr Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) Wymagania ponadpodstawowe (PP)
lekcji
znaczenie w ewolucji organizmów. - przewidzieć skutki oddziaływania wybranych podłoże zmian ewolucyjnych
mutagenów
- zaproponować sposoby postępowania służące
minimalizowaniu wpływu wybranych czynników
mutagennych

11 Sprawdzian z genetyki molekularnej


12 I prawo Mendla - wyjaśnić znaczenie stwierdzenia, że Grzegorz - analizować dziedziczenie dwóch cech
Mendel jest ojcem genetyki - rozwiązywać krzyżówki i zadania genetyczne oparte na
- wyjaśnić znaczenie określenia „linia czysta” oraz dwóch parach przeciwstawnych cech
terminów: allel dominujący, allel recesywny, cecha
dominująca, cecha recesywna
- konstruować krzyżówki genetyczne ilustrujące
dziedziczenie według I prawa Mendla
- przedstawić pierwsze prawo Mendla
- określić wpływ doświadczeń Mendla na rozwój
genetyki
13 II prawo Mendla - scharakteryzować drugie prawo Mendla - wyjaśnić dlaczego geny znajdujące się na jednym (tym
- rozwiązywać proste krzyżówki genetyczne samym) chromosomie dziedziczą się niezgodnie z II
dwucechowe prawem Mendla
- uzasadnić, że krzyżówki genetyczne pozwalają - potrafić analizować schematy rodowodów
na określenie homo- i heterogametyczności
14 Dziedziczenie cech sprzężonych z - opisywać odkrycie Tomasza Morgana
płcią i związanych z płcią - rozwiązywać proste zadania genetyczne
uwzględniające dziedziczenie wg. Morgana
15 Choroby dziedziczne człowieka - definiuje pojęcie choroba genetyczna - opisywać objawy wybranych chorób dziedzicznych i
- klasyfikować choroby dziedziczne według rozwój tych chorób
kryterium rodzaju mutacji wywołującej chorobę
- wyjaśnić znaczenie terminów: mutacja
dominująca, mutacja recesywna, gen sprzężony z
płcią, gen autosomalny
- klasyfikować mutacje wywołujące choroby
dziedziczne według kryterium rodzaju mutacji
wywołującej chorobę
16 Badania i diagnostyka chorób - analizować bezpośrednie przyczyny wybranych - charakteryzować metody i techniki stosowane w
dziedzicznych chorób dziedzicznych diagnostyce chorób dziedzicznych
Nr Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) Wymagania ponadpodstawowe (PP)
lekcji
- zdefiniować czym są testy (badania) prenatalne - ocenić znaczenie poradnictwa i diagnostyki chorób
w kierunku chorób genetycznych dziedzicznych
- wymienić rodzaje testów prenatalnych - analizuje wpływ czynników środowiskowych na
występowanie chorób wielogenowych
17 Sprawdzian: reguły dziedziczenia
cech
18 Podstawowe metody i techniki - zdefiniować pojęcia: inżynieria genetyczna, - opisać metody i techniki inżynierii genetycznej
inżynierii genetycznej enzymy restrykcyjne, wektory, transformacja - wyjaśnić co to są lepkie końce i w jaki sposób cecha ta
genetyczna jest wykorzystywana
- zdefiniować pojęcia: organizmy transgeniczne, - wyjaśnić na czym polega klonowanie
klonowanie
- charakteryzować wektory
- wymienić metody stosowane w inżynierii
genetycznej
19 Znaczenie genetyki dla zdrowia i - wymienić zastosowania inżynierii genetycznej w - analizować możliwości zastosowania inżynierii
życia człowieka rolnictwie, ochronie środowiska i medycynie genetycznej w rolnictwie i hodowli zwierząt
- opisać i omówić sposoby wykorzystywania genetycznie
zmodyfikowanych organizmów do syntezy szczepionek,
leków i przeciwciał
- zanalizować mechanizm powstawania organizmów
transgenicznych oraz korzyści wynikające z wykorzystania
biotechnologii w procesach syntezy szczepionek i leków
20 Czy inżynieria genetyczna jest - określić korzyści i zagrożenia wynikające z - zdecydowanie wyrażać własną opinię na temat inżynierii
zagrożeniem, czyli jej wykorzystanie możliwości praktycznego zastosowania zdobyczy genetycznej, popartą rzetelnymi informacjami
w praktyce biotechnologii - ocenić przydatność inżynierii genetycznej
21 Sprawdzian: zastosowania inżynierii
genetycznej
22 Rodzaje i źródła zmienności w - definiować pojęcie zmienności i wymieniać jej - porównać poszczególne rodzaje zmienności
przyrodzie rodzaje oraz krótko je charakteryzować - określić molekularne podłoże zmian ewolucyjnych
- omówić przyczyny poszczególnych rodzajów - porównać znaczenie poszczególnych rodzajów
zmienności zmienności w ewolucji
- uzasadnić, dlaczego zmienność jest podstawową
cechą życia
23 Znaczenie teorii ewolucji Darwina - wymienić i omówić tezy teorii ewolucji drogą - wyjaśnić zjawisko radiacji adaptacyjnej i ocenić jego
doboru naturalnego znaczenie
- zdefiniować pojęcia: dobór naturalny, dobór - wymienić i scharakteryzować rodzaje doboru
Nr Temat lekcji Wymagania podstawowe (P) Wymagania ponadpodstawowe (PP)
lekcji
sztuczny naturalnego oraz rodzaje specjacji
- wyjaśnić co przedstawia drzewo rodowe
24 Bezpośrednie dowody ewolucji - wyliczyć bezpośrednie dowody ewolucji oraz - podawać przykłady bezpośrednich dowodów ewolucji
klasyfikować je
- znać znaczenie pojęć: narząd homologiczny,
narząd analogiczny, narząd szczątkowy, atawizm i
podawać ich przykłady
25 Pośrednie dowody ewolucji - wyliczyć pośrednie dowody ewolucji oraz - podawać przykłady pośrednich dowodów ewolucji
klasyfikować je

26 Rodowód człowieka - zdefiniować terminy: antropogeneza, hominizacja - charakteryzować formy przed- i praludzkie
- wymienić i omówić kolejne etapy antropogenezy - analizować dowody ewolucji i drzewo rodowe hominidów
- określić czas, miejsce i warunki w jakich powstały
formy ludzkie
- porównać cechy człowieka i małp
człekokształtnych
27 Sprawdzian: ewolucjonizm
28 Człowiek jako gatunek biologiczny i - uzasadnić pozycję systematyczną człowieka - ocenić znaczenie mowy, techniki i kultury w przebiegu
istota społeczna - wymienić i omawia specyficzne cechy Homo ewolucji człowieka
sapiens - starać się przewidzieć w jaki sposób aktualny rozwój
komunikacji, techniki i kultury wpłynie na ewolucję
biologiczną współczesnego człowieka
29 Czy istnieją rasy ludzkie? - omówić rasy ludzkie i ich cechy
30 Równowaga Hardy'ego-Weinberga - zdefiniować równowagę Hardy'ego - Weinberga i
towarzyszące jej procesy, podać przykłady