You are on page 1of 153

Praten over bewustzijn

Praten over
bewustzijn
Het leven is een grote grap want jij en ik bestaan niet

Patriek Kicken & Paul Smit

samsara

Inhoud

Inleiding

© Patriek Kicken & Paul Smit
© Deze uitgave: Samsara Uitgeverij bv 2010
Omslagontwerp: Erik Thé:

.erikthedesign.com

www

Lay-out: Studio 28, Hillegom
ISBN: 978-90-77228-49-4 I NUR 728
Niets uit deze uitgave mag gereproduceerd worden zonder
schriftelijke roestemming van:
Samsara Uitgeverij bv
Herengracht 341, 1 0 16 AZ Amsterdam
.samsarabooks.com

www

7

Patriek Kicken & Paul Smit

15

Het leven is een grote grap

17

Alles persoonlijk maken

25

Het IK-je

33

Bewustzijn

37

De liefde

41

Relaties

49

Het ego

65

Leraren

79

Angsten en verlangens

89

Medelijden

95

Omgaan met grote ego's

99

De dood

107

Vreemdgaan

117

Complimenten

123

De award race

131

Acceptatie

137

Verslaving

145

Compensatiegedrag

157

Gods wil

173

Dingen van vroeger

179

Inleiding

Corrigeren

185

Hooggevoeligheid

193

Je bent wat er gebeurt

199

Geld

211

Mediteren

219

Geen verzet

227

Opvulling zoeken

235

Negativiteit

243

Het NU

249

De zoeker

255

Het ego mag er zijn

265

De ultieme seks

273

Ontwaken

285

Stel je eens voor dat alles wat je doet, hoe je je ge­

Het waanidee van een afgescheiden individu

291

draagt en welke keuzes je maakt, ook allemaal vanzelf

S

tel je toch eens voor dat alles gewoon gebeurt! Dat
alles simpelweg plaatsvindt zonder dat jij je er druk

over hoeft te maken! Heerlijk toch?

gebeurt. En dat er dus ook geen andere mogelijkheid is
dan precies datgene te doen en te zijn wat je bent.
Stel je toch eens voor dat je perfect bent zoals je bent,
dat je nog nooit iets fout hebt gedaan en dat schuldge­
voelens, en angsten voor de roekomst zijn verdwenen!
Heerlijk toch?
Het klinkt wellicht utopisch, maar het is de non-dua­
listische zienswijze van onder anderen Albert Einstein,

7

Boeddha en Ramana Maharshi. Over non-dualiteit
zijn al veel zeer heldere boeken geschreven waarin deze
filosofie uitgebreid uiteen wordt gezet. Dit boek draait
niet zozeer om de theoretische uiteenzetting van non­
dualiteit, maar is meer gericht op de veranderingen die
ontstaan wanneer het leven gezien wordt vanuit deze
non-dualistische visie.
Non-dualiteit, ook wel advaita genoemd, is de filoso­
fie van onder anderen Spinoza, Albert Einstein, Bill
Hicks, Eekhart Tolle, Tony Parsons en Ramana Ma­
harshi. Ook zij wezen ons erop dat het leven niet is
zoals wij het ervaren. Non-dualiteit zet onze kijk op
het leven volledig op zijn kop.
Eeuwenlang geloofden mensen dat de zon om de
aarde draaide, ze zagen het immers zelf! Toen de mens­
heid een ruimer inzicht kreeg en het universum in kaart
bracht, zag men dat het honderdtachtig graden anders
was. De aarde bleek namelijk om de zon te draaien! Je
ziet dat wanneer mensen uitzoomen en daardoor het
totaalplaatje kunnen overzien, de werkelijkheid ineens
heel anders blijkt te zijn dan we daarvoor dachten.
Bij non-dualiteit werkt dit precies zo. Wij mensen
zijn ingezoomd en ervaren daardoor dat wij een afge­
scheiden individu zijn dat zelf beslist hoe zijn leven
verloopt, en dat zelf hierover controle moet zien te
houden en er ook verantwoordelijk voor is. Wanneer
we uitzoomen, komt een totaal andere werkelijk­
heid aan het licht. Onze individualiteit blijkt opeens
denkbeeldig te zijn. Het enige wat er is, is bewustzijn

8

en dit bewustzijn is hier in het universum een spel
aan het spelen. En dit bewustzijn bestuurt alles, alle
materie, alle planten, alle dieren en alle mensen en
dus ook jou! Jij bestuurt niet het leven, maar het le­
ven bestuurt jou!
Toch lijkt het voor ons alsof wij als individu het
leven sturen. Dit komt doordat wij mensen een ego
hebben. In het Sanskriet noemen ze het ego: 'Aham­
kara'. Letterlijk vertaald: 'de IK-maker'. Het ego is als
het ware een apparaatje dat overal het woordje IK voor
plakt. Deze tekst wordt op dit moment gelezen en het
ego maakt ervan: 'IK lees deze tekst'. Je haalt op dit
moment adem en zodra je daarover nadenkt, maakt
het ego ervan: 'IK haal adem'. Het ego creëert dus het
idee dat jij als individu er zelf voor kiest wat je denkt,
voelt en doet. Maar onze afgescheidenbeid is slechts
een idee!
'De mens ervaart zichzelf zijn gedachten en ge­
voelens als iets wat van de rest is afgescheiden,
een soort optisch bedrog van zijn bewustzijn. '
Albert Einstein
Doordat we het idee hebben dat wij als individu een
vrije wil hebben, ontstaat de behoefte het leven te con­
troleren. We proberen pijn te vermijden en plezier te
verkrijgen. En wanneer het leven anders verloopt dan
dat we gepland hadden, ontstaat er verzet, frustratie of
stress. Doordat we het idee hebben dat dingen anders
9

hadden kunnen zijn of anders zouden moeten zijn,
kunnen er schuldgevoelens ontstaan over gebeurtenis­
sen uit het verleden. Tevens ontstaat er angst voor wat

Ingezoomd

Uitgezoomd

Ik ben een afgescheiden

Alles is bewustzijn

individu

er in de toekomst zou kunnen gaan gebeuren. En dit

Ik kies, ik denk, ik handel

Bewustzijn doet alles

ontstaat allemaal door het IK-apparaatje, doordat het

Ik ben niet goed genoeg

Alles is perfect

Ik wil dat dingen anders

Alles is precies zoals het

zijn dan dat ze nu zijn

moet zijn

Ik moet alles onder controle

Loslaten I overgave

ego de illusie wekt dat wij als individu zelf bepalen wat
we denken, voelen, kiezen en doen. Non-dualiteit is
gericht op het doorzien van die IK-illusie.

Als de maan, tijdens het verwezenlijken van haar
eeuwige beweging rondom de aarde, voorzien was
van zelfbewustzijn, zou ze er volledig van overtuigd
zijn, dat ze aan het bewegen was vanuit zichzelf
Zo zou een wezen, begiftigd met een hoger inzicht
en meerperfecte intelligentie, kijkend naar de mens
en zijn handelingen, lachen om de illusie van de
mens, dat hij handelt vanuit zijn eigen vrije wil.
Albert Einstein

houden

Wanneer we zijn ingezoomd kunnen onze overtuigin­
gen nogal wat ellende veroorzaken. We zien onszelf als
een afgescheiden individu dat zelf kiest, denkt, voelt
en handelt. Daarbij ontstaan veelal angsten voor wat er
in de toekomst zou kunnen gaan gebeuren, schuldge­
voelens over wat er in het verleden is gebeurd en tevens
frustratie of teleurstelling over hoe de dingen op dit
moment zijn. Hoeveel mensen lopen er niet rond met
een vervormd zelfbeeld? Allemaal met de overtuiging
'ik ben niet goed genoeg'. We proberen ons te bewij­
zen, de een door agressief dominant gedrag, de ander

De weg naar bevrijding begint bij de vraag: 'Wie ben
je?' Zodra wordt ingezien dat onze individualiteit een
idee is en dat in werkelijkheid alles bewustzijn is, zal er
een verandering ontstaan. We gaan dan van een inge­
zoomde zienswijze naar een uitgezoomde visie.

door onderdanig pleasend gedrag, om zo een manier
te vinden waarbij we onszelf wel goed genoeg vinden.
Wanneer we winnen trekken we alle eer naar ons toe
en bij verlies voelen we pijn omdat we 'gefaald' heb­
ben. In ons streven naar plezier en vermijden van pijn,
proberen we het leven te controleren. Daarbij hebben
we oordelen en verwachtingen over onszelf en over an­
deren. En zodra het leven niet loopt zoals wij het voor
ogen hebben, ontstaat er verkramping en verzet.

10

11

Wanneer we ingezoomd zijn, ontstaat het denkver­
stand, ofwel piekerverstand, waarbij we overal einde­
loos over nadenken in de hoop een oplossing te vin­
den. Zodra we uitgezoomd zijn is het werkverstand,
ofwel intuïtief verstand, aan het werk. We herkennen
deze momenten wanneer we voelen dat we inflow zijn.
Dat je ergens volledig in opgaat. Het kan zijn dat je
opgaat in een film of in een boek, of in het beoefenen
van een bepaalde sport, of dat je opgaat in een goed
gesprek. Je bent dan intuïtief aan het handelen, je bent
bezig in het NU en tevens geeft het je een goed gevoel.
Dit hebben we ook wanneer we lachen, dansen of zin­
gen. Tijdens al dit soort bezigheden zijn we vrij van
piekergedachten die ons een vervelend gevoel geven.
Hoewel verlichting nogal eens als iets heel bijzon­
ders wordt gezien, is het simpelweg de afwezigheid van
het piekerverstand. Het kind dat volledig opgaat in het
bouwen van een zandkasteel is verlicht. Als we lachen,

Ieder mens speelt zijn of haar rol in de kosmische film.
In deze film kan het gebeuren dat een mens gaat ont­
waken. Het is het moment waarop de kosmische grap
wordt doorzien. Een mens komt er dan achter dat
hij of zij geen individu is, maar dat het alleen maar
lijkt alsof je dat bent. Er is alleen maar bewustzijn en
dat bewustzijn is een spel aan het spelen en bestuurt
- net als een kind dat met Lego speelt- alle poppetjes.
Doordat wij een ego hebben, lijkt het alsof wij als 'Leg­
opoppetje' zelf kiezen wat we doen. En daarbij gaat
het Legopoppetje zich enorm druk rnaken over wat er
gebeurd is, over hoe dingen nu zijn en over wat er zou
kunnen gaan gebeuren. Zodra het Legopoppetje uit­
zoomt en ziet dat het geleid wordt, doorziet het dat het
niets hoeft te doen. Alles gebeurt vanzelf
De handeling wordt verricht,
maar er is niet iemand die iets doet.

zingen, opgaan in een film, voelen we ons verlicht. Ver­

Boeddha

lichting is wat er eigenlijk altijd is, behalve wanneer we
zijn ingezoomd en er vanuit belemmerende overtui­
gingen allerlei piekergedachten opkomen van waaruit
stress, verkramping, onnodige angsten, hardnekkige
verlangens, frustraties of schuldgevoelens ontstaan.
Er is niets mis mee om ingezoomd te zijn. Je hebt
immers niet eens de keuze om wel of niet ingezoomd
te zijn. Bewustzijn doet alles en wil daarbij zowel inge­

Zodra er is uitgezoomd, verandert de wijze waarop we
tegen onszelf en het leven aankijken. Dit heeft z'n ef­
fect op veel zaken in het dagelijks leven. In de dialoog
tussen Patriek Kicken en Paul Srnit wordt openhartig
gesproken over de vele veranderingen die een non-du­
alistische visie met zich meebrengt.

zoomd als uitgezoomd ervaren. Het ervaart zich in alle
facetten en ook piekeren, frustratie, boosheid, haat,
verdriet en verzet horen erbij. Alles mag er zijn!

12

13

Patriek Kicken & Paul Smit

I

n de winter van 2009 spraken PatriekKicken (1974)
en Paul Smit (1976) af om een keer over non-dua­

liteit te praten. Aangezien Patriek dj is bij Veronica en
daar de studio tot zijn beschikking heeft, namen ze
het gesprek op. Na één gesprek volgden er meer en
uiteindelijk werden vele gesprekken opgenomen met
meer dan tien uur materiaaL En dat om alleen maar te
vertellen dat 'dingen gaan zoals ze gaan'!
Het principe is uiterst eenvoudig. Alles gebeurt
gewoon! Alleen doordat we het leven niet als zodanig
ervaren, kan het heel verwarrend zijn. We zijn zo ge­
conditioneerd met het IK-idee, dat het doorzien van
die IK-illusie nogal wat veranderingen teweegbrengt.
Dit boek is een compilatie van de opgenomen ge­
sprekken. Patriek en Paul gaan in op de veranderingen
die ontstaan bij het ontwaken, bij de verschuiving van

15

'IK bestuur het leven', naar 'het leven bestuurt mij'.

Wat voor effect heeft deze zienswijze op onder andere
relaties, werk, dood, seks, complimenten, grote ego's,
verwachtingen en oordelen?

Het leven is een grote grap

K:
P

Wat is de filosofie die jij met mensen wilt delen,

Paul?

PS: Dat is de

filosofie van onder anderen Albert Einstein.
Vanafmijn tienerjaren ben ik druk bezig geweest met fi­
losoferen en zoeken, en uiteindelijk kwam ik uit bij Ein­
steins filosofie. We kennen hem als wetenschapper, maar
ik denk dat zijn filosofie misschien nog wel veel waarde­
voller is dan zijn wetenschappelijke ontdekkingen.

PK:

Wat is de visie van Einstein?

Die is dat alles energie is, ofwel bewustzijn. En dat
bewustzijn speelt hier in het universum een spel.

PS:

PK:
16

Zoals Monopoly? Waar moet ik dan aan denken?

17

PS: Het grote

ervaringsspel. Miijarden mensen, dieren en
planten zijn aan het ervaren. In werkelijkheid is één be­
wustzijn zichzelfaan het ervaren en het spel zit dusdanig
in elkaar dat wij als mensen het idee hebben dat we ajge­
scheiden zijn van elkaar. Maar dat is optisch bedrog. In
werkelijkheid is alles één.

PS: Klopt,

PK: Als we allemaal één zijn, houdt dat dan in dat we

PS: De

elkaar ook heel goed kunnen aanvoelen?

Naarmate de mens sensitiever wordt kunnen we el­
kaar of situaties inderdaad beter invoelen. Als het pie­
kerverstand niet alle aandacht opeist, dan blijft intuïtie
over.

PS:

er is alleen maar bewustzijn en onze individu­
aliteit is denkbeeldig. Het lijkt alsof we een afgescheiden
individu zijn dat zelf bepaald wat het wel of niet doet,
maar dat is een grote grap!
PK: Maar waarom is dat spel van bewustzijn er dan?

eenheid speelt het spel van dualiteit om zichzelfte
ervaren. je kunt pas weten wat warm is, als je ook weet
wat koud is. Dus bewustzijn weet pas dat het eenheid is,
als het hier dualiteit ervaart. Vandaar dat alwetendheid,
onwetendheid aan het ervaren is.
PK: Alwetendheid is onwetendheid aan het ervaren,

inderdaad. Alwetendheid vergeer wat zij is. Bewustzijn
PK: En mensen die niet meelevend zijn met anderen,

vergeet even dar het eenheid is. ledere baby tot een

zijn die vergeten wie ze zijn?

jaartje of drie ervaart zichzelf niet als apart van de rest
van de wereld, maar ziet zichzelf als één en heeft lol om

Die hebben de rol om een wat grotere mate van on­
wetendheid te ervaren, en dat is ook prima. Ook dat is
onderdeel van het spel.

PS:

alles, geniet van alles. Een soort staar van open-minded,
alles komt binnen zonder filter. Dan ga je naar school
en word je een beetje opgevoed. En vanaf dat moment
word je eigenlijk steeds maar aangeleerd dat je een in­

PK: Dan ben je gewoon even vergeten wie je bent.

dividu bent, dat je van alles beter moet doen en dat je
voor alles op moet passen. Het wordt natuurlijk ook

PS: ja,

ze zeggen ook wel eens: 'God speelt verstoppertje
met zichzelf'

door de maarschappij in de hand gewerkt, het idee van

PK: We denken dat we een individu zijn, maar eigen­

PS: ja

lijk is dat gewoon een grote grap! Jij en ik bestaan niet!
Want je bent het alomvattende.

18

afgescheiden individuen.

zeker in de westerse maatschappij wordt heel erg
benadrukt dat jij een afgescheiden individu bent. Het is
altijd ófjouw schuld, ófje krijg alle eer. Maar als je eens
,

19

goed gaat kijken naar waarom iemand een bepaalde pres­
tatie levert of waarom iemand iets fout doet- voor zover
goed enfout bestaan- dan kun je tot heel andere conclusies
komen. Genetisch en qua conditionering is al gigantisch
veel bepaald over hoe jij in dit leven zultfunctioneren. Ik
kan gaan voetballen tot ik een ons weeg, maar een Johan
Cruijffzal ik nooit worden. En dan kan ik zeggen: Ik heb
gefaald want ik ben niet zo'n goede voetballer. Maar ik
zit genetisch dusdanig in elkaar dat ik niet tot dat niveau
kan komen. Het is gewoon de aard van dit beestje.
PK: Maar op school moet je toch overal een voldoende

voor halen, voor wiskunde, voor Engels, voor handen­
arbeid, gym. Maar als het jouw ding niet is, word je als
individu daar wel op afgerekend.

PS: Dat is onze maatschappij. Er wordt vaak gekeken
naar wat iemand niet kan, in plaats van wat iemand
wel kan. Terwijl als we gaan kijken naar wat iemand wel
kan, wat genetisch in zijn of haar aard ligt, dan kunnen
we elkaars talenten veel meer benutten. Plato sprak daar
ook al over. Die zei: 'Alle dingen worden overvloediger,
gemakkelijker, en beter voortgebracht als ieder datgene
doet wat bij zijn aanleg past, dit op het juiste moment
doet en de overige zaken aan een ander overlaat. 'Zolang
we blijven hameren op wat iemand niet goed kan, blijft
het behelpen.

die zichzelf niet goed genoeg vinden en dat op allerlei
manieren proberen te compenseren. Maar goed, ook
dat is bewustzijn dat op dat moment een vervormd
zelfbeeld wil ervaren.

PS: Dat klopt. Ons piekerverstand creëert heel veel ge­
dachten, oordelen, verwachtingen en overtuigingen. Ik
was afgelopen zomer in Frankrijk en was toen in de leuke
omstandigheid dat ik twee dagen met Guus Hiddink kon
optrekken. Dat is een wijze man die veel heeft bereikt. Hij
vertelde dat als een kind van vijf een zandkasteel bouwt,
het er volledig in opgaat. Het kind voelt zich gelukkig,
toont honderd procent inzet, heeft geen stress, geen angst,
maar gaat volledig op in wat hij doet. Wij volwassenen
hebben altijd projecties, het piekerverstand gooit er ruis
doorheen. Als wij een zandkasteel bouwen denken we aan
hoe laat we terug zullen gaan, of we wel of geen patat zul­
len kopen omdat je eigenlijk wilde afoallen, dan zie je een
gezette dame en denkt: '1Jemig, die is dik zeg!: daarna
schiet je werk nog door je hoofd en pieker je over de dead­
line die je nog moet halen en ben je bang voor de reactie
van je baas. Terwijl het kind in het NU leeft en volop
geniet! Bij voetballers is het de kunst dat ze gaan voetbal­
len zoals het kind het zandkasteel bouwt. Volledige focus
en opgaan in wat je doet, zonder al die ruis van oordelen,
stress, angst, schuldgevoelens en projecties.
PK: Je zou kunnen zeggen dat het verstand is doorge­

PK: En we hebben dan minder verdrietige mensen die

slagen. Wij identificeren ons met iedere gedachte die

rondlopen met een nogal vervormd zelfbeeld. Mensen

voorbijschuift. En natuurlijk denk je wel eens: 'Ben ik

20

21

niet te dik?' Of denk je: 'Waarom sms't hij of zij nou
niet terug?' Maar als je je daar niet tegen verzet, is die
gedachte zo weer weg.

totaal anders dan dat je zelf ooit had kunnen bedenken.
Wendingen in het leven komen altijd onverwachts, dat
maakt het leven ook zo mooi en spannend.

PS: Gedachten komen op, dat is prima. Maar wij creë­

ren er meteen heel veel gedachten bij, dat is het piekerver­
stand Bekijk maar eens hoe gedachten en gevoelens zich
bewegen. Ze komen op en ze gaan weer weg, het is niet
meer dan een golfbeweging. Alleen doordat wij ons ver­
zetten tegen bijvoorbeeld een bepaald gevoel, gooien we
over dat gevoel weer allemaal gedachten heen. 1k wil me
niet zo voelen: 'waarom overkomt mij dit nou weer: 'hoe
kan ik er vanaf komen: 'wat als het gevoel erger wordt:
'moet ik in therapie?' Des te meer aandacht we schenken
aan een gevoel ofgedachte, des te langer het bij om blijft.
Zonder verzet verdwijnt het vanzelfweer. Al zijn we dus­
danig geconditioneerd dat we denken dat we van alles
uit de kast moeten halen om van een gevoel of gedachte
afte komen. En juist daardoor ontstaat stress en gaan we
lijden.
PK: Ja, je lacht nu, maar voor heel veel mensen is dat

toch de dagelijkse gang van zaken. Bij alles wordt in­
derdaad nagedacht, alles moet onder controle worden
gehouden, je moet je overal tegen verzekeren. We zijn
zo druk in de weer met onze poging het leven te con­
troleren.
PS: We proberen alles te plannen en in de hand te houden,

maar als je kijkt naar hoe je eigen leven loopt, dan is dat
22

23

Alles persoonlijk maken

K:

P

Iets waar ik bij heel veel mensen tegen aanloop,

is dat iedereen alles

zo

persoonlijk maakt. Ik werk

in de radiowereld en als iemand mij vraagt: 'Wat vond
je van mijn radioprogramma?', en ik zeg: 'Nou, ik vond
het niet zo.' , dan trekken ze dat zich direct persoonlijk
aan. Dan is het alsof je zegt: 'Je bent een klootzak en je
had nooit geboren moeten worden' . Of als je een keer
iemand niet terug sms't, dan trekken mensen zich dat
direct persoonlijk aan. 'Ja, zie je nou wel, ik wist wel
dat je een klootzak was.' Snap je? Het is allemaal

zo

persoonlijk, maar waarom?
PS: Véel mensen identificeren zich met hun lichaam,

gedachten en gevoelens, en als ze iets hebben gemaakt,
is dat ook van hen. Als jij over die creatie iets zegt, bij­
voorbeeld een radioprogramma, dan raakt dat hen di25

reet doordat ze zich met het programma identificeren.
Mensen zijn daardoor druk in de weer om hun IK-je in
stand te houden en het te verdedigen. Tot het moment
dat je inziet dat het IK-je een illusie is. Dan valt er niets
meer te verdedigen. Maar bewustzijn doet alles, en als
bewustzijn IK-jes wil ervaren, dan is dat zoals het is.
Het mag er allemaal zijn.
PK: Ik ben een tijdje geleden naar een bijeenkomst
met Jeff Foster geweest. Hij vertelde ook dat er een
moment was dat hij inzag dat hij zijn gedachten niet
was. En dat hij op dat moment pas mensen voor het
eerst echt ging zien. Ook keer op keer opnieuw. Als
hij zijn vriendin dan zag, dat het niet was van: 1\ch
ja, zij zit zus en zo in elkaar'. Nee, gewoon haar weer
opnieuw ontmoeten, zonder wat voor projecties ook.
En dat is wel mooi als je mensen zo kunt benaderen
zonder wat voor gedachten dan ook. Gewoon even

het veel meer ontspannen en laat je anderen zijn zoals
ze zijn. Doordat er op dat moment niet aan hen geduwd
ofgetrokken wordt, zullen zij ook automatisch wat min­
der piekerverstand hebben. Maar zolang we alles nog heel
persoonlijk maken en als IK-je de regie over het leven pro­
beren te houden, ontstaat er een hoop gedoe.
PK: Tony Parsons, een man uit Engeland die ook veel
over dit onderwerp spreekt, zei ook dat we een bepaal­
de arrogantie hebben. We plakken overal IK op. Niet
van: 'ER wordt adem gehaald', nee, 'IK haal adem'.
Niet van: 'ER wordt auto gereden', nee 'IK rijd auto'.
Alsof je het allemaal zelf doet! De allerbelangrijkste
dingen in je leven doe je helemaal niet zelf, zoals ge­
boren worden en doodgaan. En waar is het IK dan?
Waarom denken we dan dat wat er in die tussentijd
gebeurt, we wel zelf doen? Maar toch als je tegen men­
sen dit soort dingen zegt waar we het nu over hebben,

geen bril op.

dan verklaren ze je voor gek!

PS: �zijn gewend geraakt om te leven met oordelen en
verwachtingen. � hebben oordelen en verwachtingen
over een persoon, over onszelf of over een bepaalde situ­
atie. En tevens denken we dat we het leven onder con­
trole hebben. Maar we hebben geen enkele controle. Op
het moment dat die controle los wordt gelaten, drijfje
op de rivier mee terwijl je anders continu aan het roeien
bent. De rivier kun je niet duwen en die beslist echt wel
waar jij naar toe drijft. Op het moment dat je zonder
die verwachtingen met mensen in contact treedt, wordt

PS: Dat is ook wel logisch. Mensen hebben hun hele leven
al de overtuiging 1K doe alles' en dan komen wij hun ver­
tellen dat Je wordt gedaan: OfWel dat je als mens wordt
bestuurd door een 'wezen' dat vele malen intelligenter is
dan jijzelf Dan verklaren ze je voor gek. Toch, alsje gaat
kijken naar wat het ego doet en wat de fonctie ervan is,
ontstaat er een andere zienswijze. In het Sanskriet noe­
men ze het ego 'Ahamkara: wat 'de IK-maker' betekent.
Het ego is de IK-maker en creëert alleen maar het idee dat
jij als individu alles doet. Er wordt adem gehaald en het
27

ego plakt er de gedachte op: 1K haal adem� Als ik nu deze
beker koffie oppak, plakt het ego er de gedachte op: 1K
pak de koffil Sterker nog, als ik nu de koffie laat vallen,
dan creëert het ego nog veel meer gedachten, wat we het
piekerverstand noemen. De eerste gedachte is: 1K laat de
koffie vallen� Natuurlijk is het wel dit lichaam en deze
hand die de koffie laten vallen, maar het is bewustzijn
die de mens Paul bestuurt en tevens zijn dit lichaam en
deze hand ook bewustzijn. Alleen het ego denkt dat IK
een afgescheiden individu is die het doet. Er ontstaat een
schuldgevoel, want IK ben zo dom geweest het te laten
vallen, er ontstaat angst over wat Patriek Kicken ervan
zal vinden: 'Oh, nu nodigt hij me vast nooit meer uit!�
Er ontstaat angst over dat de vlek niet meer uit de vloer­
bedekking gaat en er ontstaat frustratie omdat IK wil dat
dit niet gebeurd zou zijn. Zo zie je dat het piekerverstand
allemaal extra gedachten creëert. Als alleen het werkver­
stand aan de gang is, dan wordt het kopje opgepakt, de
vloerbedekking schoongemaakt en is het klaar. Geen ver­
dere gedachten meer, geen schuldgevoel, geen angst en geen
frustratie.

PS: Dat is een hele bekende opmerking, en tevens een
logische opmerking. Wánt je draait de wereld wel voor
honderdtachtig graden om. Ons leven lang zijn we op
deze manier geconditioneerd. Geïdentificeerd met dat het
IK-je van alles moet, want als het IK-je niets doet, dan
gaat het helemaal mis. Toch kunnen we in het dagelijks
leven ook waarnemen dat het IK-je er vaak niet is. Neem
nou autorijden! Vijfennegentig procent van ons gedrag is
onbewust, alle handelingen gaan automatisch zonder dat
jij daar continu over na hoeft te denken. je kunt in de
auto zelfi in een meditatieve staat raken, ken je dat? Dat
je een uur in de auto zit en opeens denkt: 'HUH? Ben ik
hier al?'Sommige mensen hebben dat met hun hele leven.
Maar waar was het IK-je het afgelopen uur? Door wie'
werd de auto bestuurd? Is de 'besturing' van het kloppen
van jouw hart en het in- en uitademen, niet dezelfde be­
sturing die jou auto laat rijden?
PK: Sterker nog, als je tijdens het autorijden continu

zit na te denken van: 'Oh, als er maar niets gebeurt',
dan ga je juist verkrampt rijden en maak je meer kans
op ongelukken. Als je teveel gaat nadenken dan wordt

PK: Maar wat zeggen mensen dan: 'Als ik zo ga leven,

het juist moeilijker. Dat is ook zo met seks. Als je als

dan gebeurt er toch niets meer!' 'Als IK niets doe dan

man teveel gaat nadenken dan is een erectie ver te zoe­

loopt het helemaal mis!' 'Dan maak ik niets van mijn

ken.

leven, dan loopt mijn carrière stuk en dan kom ik nooit
ergens terecht.' Weet je, als ik het eens voorzichtig met

PS: Haha, ja dan is het helemaal mis.

mijn vader hierover heb, dan wordt die boos! 'Nee, zo
mag je niet denken, lekker makkelijk, je moet hard

PK: En dat is net zo met platen draaien in de disco,

werken om iets te bereiken jongen', zegt hij dan,

dan kom je ook in een soort flow. Als je echt gaat den-

28

29

ken: 'Waarom dansen ze nou niet?', of: 'Wat als het
geluid uitvalt', dan ga je fouten maken door de ruis in
je hoofd.

PS: Het is het durven loslaten van de controle en wat dan
overblijft, is dat je intuïtief gaat handelen. Dan wordt
het echt gemakkelijker. Met cabaret is dat ook zo. Soms
kom je op en zit je vanaf de eerste grap al in flow met
de zaal. Maar als de klik niet ontstaat, dan komt het
piekerverstand gelijk om de hoek kijken. En terwijl je aan
het spelen bent schieten er allemaal extra gedachten door
je hoofd: Ze lachen niet, hopelijk lachen ze bij de sterke
grap wel, wat een suf publiek zeg, moet je die vent voor­
aan zien met z'n armen over elkaar en z'n foute snor, het
geluid is ook slecht in deze zaal zeg, ik kom hier nooit
meer terug: Op zo'n moment heb je echt het gevoel dat
je dood staat te gaan op het podium. Het ego wil uiter­
aard zichzelf redden en creëert net zolang gedachten tot
het zich goed voelt. Schuld afschuiven, excuses zoeken,
zeggen dat het aan het publiek ligt of aan de techniek,
of zeggen dat het je toch niet kan schelen. Maar al die
trucjes werken niet. Het werkverstand vindt het prima als
er een avond minder gelachen wordt. Sterker nog, doordat
er op dat moment geen stress of onrust in jezelfontstaat,
blijf je veel meer relaxed en speel je intuïtiever, waardoor
de kans groter is dat de synergie met het publiek wel gaat
ontstaan. Maar dan is er geen verzet tegen dat-wat-is.
En als er een avond is waarbij het niet lekker loopt, dan
is dat zoals het is. mtrm kan pas bestaan dankzij koud,
en een leuke avond kan pas ontstaan wanneer er ook een
30

mindere avond is. Voetballers hebben dat ook! Soms komt
een voetballer van het veld en die zegt dan: 1k zat goed
IN de wedstrijd. ' Op dat moment heeft de voetballer in
een flow gespeeld, gewoon lekker intuïtief �nt als je als
voetballer teveel gaat nadenken, dan loopt het niet.

31

Het IK-je

P

K: Het gedonder is eigenlijk begonnen toen wij

taal zijn gaan gebruiken. Want als je teruggaat

naar de tijd vóór de taal, toen mensen met klanken
en gebaren met elkaar communiceerden, denk ik dat
mensen veel dichter bij hun ware natuur stonden.
PS: Taal is voor het verstand als olie op het vuur om nog

meer gedachten te creëren.
PK: En met taal kom je in de vormen terecht van IK,

JIJ, WIJ, het wordt je allemaal aangeleerd. Mensen
praten continu over IK IK IK.
PS: Het is allemaal IK, IK doe, IK denk, IK kies.

33

PK: Denk je dar er in het verleden volkeren zijn ge­
weest waarbij die identificatie veel minder was?

PS: ja, dat denk ik wel. Vandaag de dag zie je tussen de
diverse culturen ook grote verschillen. In bepaalde gebie­
den in India zien mensen zichzelf als onderdeel van de
beweging van de kosmos. In het westen zien we onszelfals
een afgescheiden individu dat met zijn vrije wil kiest hoe
er wordt bewogen. Maar in die gebieden in India kennen
ze het begrip 'vrije wil' niet eens. Zij beschouwen alles als
de kosmos die in beweging is en al die stressfactoren die
wij door onze identificatie hebben, die hebben ze daar
helemaal niet. Sowieso is het begrip 'vrije wil' een raar
begrip. �nt als er een 'wil' is, dan is die per definitie al
niet vrij. Het 'wil' immers ergens naartoe. Dus hoe vrij
ben je als er al een drang is om ergens naar toe te gaan?
PK: Is er een manier om dit in praktijk te brengen?
Want het is nogal een verandering in perceptie van: 'Ik
doe' naar: 'Ik word gedaan'.

PS: Er is geen methode of trucje voor. Het gaat om het
inzicht dat onze individualiteit een idee is, een gedachte,
maar niet de werkelijkheid. W'é zien onszelfweliswaar als
een individu en dat is prima. Op deze manier kunnen
we het spel spelen. Maar het draait om het besefdat, hoe­
wel je jezelf als een individu ervaart, je in werkelijkheid
bewustzijn bent. Het is dus beseffen dat de aarde om de
zon draait, terwijl jij in het dagelijks leven de zon om de
aarde ziet draaien.
34

PK: Als je dat doorzier wordt het leven makkelijker en
lichter. Je hebt geen enkele controle! Dat is toch heer­
lijk! Alles gaat vanzelf!

PS: Controle loslaten, dat is wel het laatste dat het ego wil
doen. Maar je kunt herkennen wanneer je inflow bent of
wanneer het ego moeilijk doet. Als gedachten ofgevoelens
opkomen en er is geen verzet, handel je intuïtief Zodra
je merkt dat je gaat piekeren, op zoek bent naar controle,
dat er gedachten opkomen vol angst of schuld, dan is het
ego aan het schreeuwen, wat resulteert in stress, verkram­
ping en lijden.
PK: Het IK-je lijkt levensecht, maar blijkt uiteindelijk
een illusie te zijn.

PS: Binnen de droom waarin we leven is er wel een denk­
beeldig IK-je. Zo lijkt het nu dat het mijn hand is die
deze kop koffie oppakt. En tegelijkertijd weten we, als we
uitzoomen, dat het bewustzijn is dat alles doet. Het spel
wordt zo lastig te spelen wanneer je nooit meer 'ik' ge­
bruikt.
PK: Sterker nog, dan zou je de hele taal achterwege
moeten laten, want het is altijd object en subject. Het
is altijd 'ik' en 'jij'.

PS: Er was in India ook een vrouw die nooit het woord
'ik' gebruikte. Die zei: Jouw dochter heeft honger: en zij
was dan de dochter.
35

PK: Oh, op die manier,

ze

sprak in een andere vorm.

PS: ja,

en ook: 'Dit lichaam wil naar buiten: Maar het
is dan eenfoefje natuurlijk. Het maakt niet uit, alsje äit
lichaam' zegt, zegje eigenlijk nog steeds äit wat afgeschei­
den is:

Bewustzijn

PK: Ja, maar het komt toch dichter in de buurt van de

waarheid denk ik
PS:

Taal isfunest, hè. Maar goed, ook dat ...

PK: Is precies zoals het moet zijn.

P

K: Het draait er dus om dat je ziet dat alles bewust­

zijn is. Oké, er is alleen maar bewustzijn, maar we

willen het zo graag vastpakken. Hoe zou je het bewust­
zijn kunnen omschrijven? Is daar een omschrijving van
te geven?
PS:

Het is alles wat er is, dus het is voLLedig abstract.

PK: Alles, dus ook deze tafel?

Ga het maar ontleden, deze tafel bestaat uit hout, hout
bestaat uit moleculen, moleculen uit atomen en atomen uit
kwantumdeeltjes. Ten eerste zijn die atomen leeg op die mi­
nuscule kwantumdeeltjes na. En die kwantumdeeltjes kun­
nen een goljje zijn ofeen punt, en ook beide tegelijk en ze
nemen pas hun vorm aan als er een waarnemer is. Als je

PS:

36

37

er zo over nadenkt, is het om gek van te worden. Waar het
op neerkomt is dat deze tafel net als ons hele universum,
een holografische verschijning is. Er bestaat geen materie,
er is alleen maar bewustzijn. W ij z�jn als mensen zodanig
geprogrammeerd, dat wij met onze zintuigen en hersenen
die tafel werkelijk waarnemen als een solide ding. Onze
hersenen bepalen dat. Materie is een illusie, maar voor ons
is het een werkelijkheid. Zo mooi zit het in elkaar.

pelijk hadden vastgesteld. Waarop Ramana Maharshi
zei: 'Er is geen universum, alles vindt plaats in jouw
verbeelding.' En dat was voor die wetenschappers niet te
behappen. Maar met de huidige wetenschap is duidelijk
geworden dat Ramana Maharshi gelijk had Alles vindt
plaats in jou. Onze hersenen, die ook weer holografisch
zijn, creëren een bepaalde werkelijkheid. Het zit briljant
in elkaar!

PK: Er is dus eigenlijk ook helemaal geen universum

PK: 'Your mind makes it real', is een regel uit de film

zeg jij.

The Matrix. Die film beeldt ook wel een beetje uit dat
we in een droomwereld leven, hè?

Het is allemaal denkbeeldig. Al lji kt het voor ons le­
vensecht!

PS:

PS: ja,

klopt. Bill Hicks zegt dat ook: 'Wé think it's real,
because that's how powerJul our minds are!'

PK: Maar veel mensen vragen zich toch wel af hoe het

ooit is begonnen. Is het dan nooit echt begonnen om­

PK: Dus deze machine hierboven creëert eigenlijk de

dat het denkbeeldig is? Of was er de oerknal?

wereld. Is het niet zo dat we in onze slaap dichterbij
onze kern zijn dan wanneer we wakker zijn? Dat als je

Binnen de film die zich in die droom afspeelt, kun­
nen wij als acteurs redeneren dat het ooit met de oerknal
is begonnen. Maar dan moet je er wel vanuit gaan dat
materie en tijd bestaan. En aangezien zowel materie als
tijd denkbeeldig zijn, is ook de oerknal denkbeeldig.

PS:

slaapt je geen afgescheidenbeid ervaart, en als je wak­
ker wordt juist de droom begint?

Dat is mooi gezegd! je wordt wakker en begint met
dromen.

PS:

PK: Het is dus eigenlijk helemaal niet waar die oer­

PK: Maar het leven mag dan een droom zijn, als ik een

knal!

bus zie rijden en ik spring voor die bus ...

Wétenschappers kwamen bij Ramana Maharshi en
begonnen te vertellen over de oerknal die ze wetenschap-

PS:

PS:

38

Dan gelden gewoon de aardse wetten! Dat zijn de
wetmatigheden binnen de illusie.
39

PK: Ja toch, dan word ik zo plat als een dubbeltje.

PS: Hier in het universum gelden bepaalde wetmatighe­
den en één daarvan is datje enigszins hoofdpijn krijgt als
je voor een bus springt. Dat is allemaal onderdeel van het
spel dat bewustzijn hier aan het spelen is. Bewustzijn is
alles wat er is en het is niet vast te pakken of te omschrij­
ven. Het is gewoon alles wat er is. Het is als een druppel
water die zich afvraagt waar de oceaan is.

De liefde

PK: Terwijl er alleen maar water is.

PS: Ja, er is alleen maar water, maar zolang de druppel
zich als een afgescheiden individu ziet, ziet hij de oceaan
over het hoofd.

P

K: Dat is voor heel veel mensen een ding waar ze

jarenlang mee worstelen. Ze zijn ernaar op zoek,

die ene ware! Als er één voorbeeld is van dat je zelf niet
onder controle hebt wat er gebeurt, dan is het wel de
liefde. Want je voelt je aangetrokken tot iemand, je
weet niet waarom, als je bij die persoon bent dan voel
je je fantastisch en je denkt dat dat door die persoon
komt. Maar wat is liefde in werkelijkheid?

PS: Liefde is aantrekkingskracht tussen mensen. Dat kan
binnen een relatie zijn, maar ook binnen een vriend­
schap. Het is de verbinding die mensen met elkaar voelen.
Soms is die verbinding met iemand zo groot datje verliefd
wordt. Dat is een soort cocaïne, want je kan niet anders
dan daarin opgaan. Sterker nog, uit onderzoek blijkt dat
het deel van de hersenen dat geactiveerd wordt bij ver40

41

liefdheid, voor een groot deel overeenkomt met het deel
van de hersenen dat actief is bij het gebruik van cocaïne.
En dan heb je blijkbaar met die persoon een stuk pad te
bewandelen. Dat kan kort zijn, dat kan Lang zijn. Maar
er begint dan een nieuwe weg met nieuwe ervaringen.
Dat is de functie.
PK: Relaties zijn fantastische leerscholen. Ik heb het

nooit langer dan twee jaar met iemand volgehouden.
Maar waar ik steeds meer achter kom, is dat je dat
lekkere gevoel wel aan iemand anders toekent, maar
uiteindelijk is het jouw lekkere gevoel. Het wordt wel

haalt van alles uit het verleden naar boven. Maar
daarbij geldt ook weer, dat wanneer dat piekerverstand
tot rust komt, dan denk je misschien nog wel: 'Groen vind
ik geen mooie kleur: maar het blijft dan bij een voorkeur.
Het is dan geen verwachting of verlangen meer. Het pie­
kerverstand wil controle hebben en zich kunnen afoetten
en gooit er nog eens tien gedachten bovenop waardoor het
een heel groot verhaal wordt. Terwijl er alleen maar een
groen vest is. Met relaties werkt dat ook zo, met jaloezie en
verwachtingen. Het zijn allemaal projecties die mensen
op elkaar hebben, plus de controlezucht die ze er nog eens
bovenop gooien waardoor het dan weer vaak misloopt.
PS: je

aangewakkerd, maar het is eigenlijk herkenning, toch?
Ik kom er steeds meer achter dat alles wat je door ie­

PK: Ik kom uit een relatie met iemand die nogal een

mand anders voelt, irritatie, liefde, aantrekkingskracht,

groot ego had, dat gaf ze ook zelf toe. Ontzettend groot!

dat dat allemaal herkenning is van iets wat je eigenlijk

In die tijd had ik zelf ook nogal veel last van mijn ego,

zelf al lang en breed kent.

dus we waren een mooie match om elkaar even lek­
ker wakker te schudden. Maar zij klaagde ook zo graag

PS: Het

is allemaal je eigen projectie.

over allerlei dingen. Stom dit, stom dat, stomme serie,
kutweer, etc. Is dat een trucje van het ego om zichzelf

PK: Je koppelt het aan iemand anders. Natuurlijk

in leven te houden?

wakkert iemand anders dat aan, maar het is jouw ei­
gen reactie daarop. Doen we dat niet veel te veel? Ik

PS:ja absoluut. Het ego kan alleen maar Leven als het zich

irriteer me nou aan jouw groene vest - is niet zo hoor,

identificeert, dus een groot ego heeft altijd grote voor- en
afkeuren. Als je een grote voorkeur hebt, dan identificeer
je je. IK ben voor Feyenoord, en Ajax is helemaal niets, IK
houd van jazzmuziek, en Nederlandstalige muziek is he­
Lemaal niets. Die muziek is slecht, IK ben van een hoger
niveau, IK luister daar niet naar! je ziet het overal, zelfs
in de spirituele wereld. Jij bent nog niet zover als ik. 'Het

ik vind het een leuk vest- maar moet ik dan niet bij
mijzelf gaan denken: 'Wat is dar met groen, of wat is
dat met vesten waar ik al een tijdje mee rondloop?'
Misschien is het wel dat mijn favoriete vest ooit een
keer gejat is en dat ik mij daarom nu erger aan jouw
groene vest.
42

43

is hetzelfde trucje van het ego. Eerst vindt het ego zichzelf
groot en sterk dankzij z'n Ferrari, en als dat trucje is uit­
gewerkt gaat het op zoek naar een nieuw houvast. Dan
vindt het ego zich groot en sterk omdat het Reiki Master
is. De bevrijding ontstaat wanneer dit wordt doorzien.

'Op internet kom je alleen maar schadegevallen tegen.'
Mensen die vluchten op internet omdat ze in het da­
gelijks leven zoveel meegemaakt hebben. En dan hoor
je ook vaak: 'Als jij eens wist wat ik allemaal heb mee­
gemaakt.' En dan probeer ik mensen wel eens ervan te
overtuigen dat dat toen was, dit is nu! Mensen worden

PK: Maar goed, je bent bevrijd en dan?

dan zelfs boos! 'Hoe kun je dat bagatelliseren, je weet
niet hoe mijn jeugd is geweest, mijn man heeft mijn

Dan gaat het leven gewoon lekker verder. Het hele
verhaal blijft plaatsvinden. je ziet jezelf nog steeds als een
individu, maar tegelijkertijd is er het besef dat alles be­
wustzijn in beweging is. Dusje hebt geen verwachtingen
meer naar anderen toe ofverwachtingen over jezelf

PS:

huis in de fik gestoken.' Je moet soms bijna dekking
gaan zoeken als je tegen mensen zegt: 'Leef toch eens
nu, laat het toch eens allemaal los, al die beperkende
gedachten over jezelf.' Waarom hebben mensen tegen
die woorden zoveel verzet? Is dat dan toch het ego dat
zijn einde ziet naderen?

PK: Dat is een heet hangijzer, hè?

ja, verwachtingen, verlangens, onnodige angsten,
schuldgevoelens. Dat alles verdwijnt. Er gebeurt dus nogal
wat, waarna alles veel en veel lichter wordt.

Het ego heeft zich dan geïdentificeerd met de pijn en
het klampt zich daar dan aan vast. En ook dat is prima,
ook dat is bewustzijn dat dat wil ervaren. Bewustzijn
bestuut·t ook het ego.

PK: En intenser merk ik. Want wat jij nu zegt, is dat je

PK: Zeg jij dan: 'Ga maar eens naar een psycholoog'?

PS:
PS:

niet meer met het verleden en de toekomst bezig bent.
Want dat is vaak waar angsten uit voortkomen, toch?
Bang dat iets gaat gebeuren, bang dat iets niet gaat
gebeuren. Of zinnen als: 'Ja, maar

jij

weet niet wat ik

allemaal mee heb gemaakt', dat is ook zo'n mooie die
ik vaak hoor. Meestal leer ik mensen kennen via het
internet, vraag me niet waarom. Misschien omdat ik er
niet zo van hou om in heel drukke omgevingen men­
sen te leren kennen. En dan zeggen mensen wel eens:
44

Nee, dat zal ik niet zo snel zeggen. Het gebeurt sotns
dat mensen die aan het verleden hangen een psycholoog
bezoeken, en dat die dan zegt: 'Moedig van jou dat je
hier bent. ' Vervolgens wordt bevestigd dat je inderdaad
een groot probleem hebt waarna het hele probleem wordt
uitvergroot en er nog eens vele extra gedachten bijkomen.
Wát er dus eigenlijk gebeurt, is dat bevestigd wordt dat je
een afgescheiden individu bent en dat dingen anders had-

PS:

45

den moeten zijn dan ze zijn. Soms kan psychologie dus
averechts werken en kan die de lijdenswegjuist vergroten.
En ook dat is dan precies zoals het moet zijn. Nu begrijp
ik wel dat non-dualiteit voor veel mensen nogal heftig is
en dat het verzet oproept. Het is toch even wennen wan­
neer je hoort datje geen individu bent, maar dat bewust­
zijn een spel aan het spelen is. En in dat spel maak jij als
bewustzijn van alles mee en alles is daarbij precies zoals
het moet zijn. Het heeft niet voor niets zo plaatsgevonden,
het heeft binnen de film waarin jij acteur bent, nieuwe
inzichten gebracht.

'Het is zoals het is, het heeft zo moeten zijn. Nu kan ik
het nog niet bevatten waarom het is, maar misschien
kom ik er over een paar jaar nog wel achter?'

PS: Ik ken iemand die ook met non-dualiteit bezig is en
die ALS heeft, een spierziekte. Hij is binnen een jaar vol­
ledig verlamd geraakt. Maar die heeft er echt heel weinig
verzet tegen en is zelfi in deze situatie nog gelukkig. Bij­
zonder vind ik dat.
PK: Dat kunnen mensen niet bevatten, hè.

PK: Oeh, maar als mensen dat horen, dan gaan ze stei­
geren! Nee, maar serieus, als je tegen mensen zegt: 'Al­
les is predes zoals het moer zijn, het is goed zoals her
is', dan krijg je reacties als: 'Ja, maar mijn doodgeboren
kindje, dat is verschrikkelijk!'

PS: Zelfi dat is precies zoals het moet zijn, net als het
verdriet dat in zo'n situatie ontstaat en alle veranderingen
die het teweegbrengt.
PK: Ja, het is mooi om te zien hoe iedereen hierop re­
ageert. En jij zegt dus eigenlijk dar alles precies is zoals
het moet zijn. Als ik dadelijk naar buiten loop en er een
baksteen op mijn hoofd valt en ik de rest van dit leven
in een rolstoel zit, waar ben ik dan met mijn mooie
non-dualiteit filosofie? Kan ik dan gemakkelijk in dat
karretje zitten? Mijn piemel doet het niet meer, ik kan
geen auto meer rijden. Zal ik dan tegen mijzelf zeggen:
46

47

Relaties

K: Laat ik een persoonlijke vraag stellen, Paul. Ben

Pjij een levenspartner tegengekomen die net zo in

het leven staat als jijzelf?
PS: ja,

ik heb een zoontje van vijfen met zijn moeder ben
ik acht jaar samen geweest. En zij dacht ook zo, dus dat
was heel fijn. En toch, soms scheiden wegen.
PK: Heeft dat pijn gedaan?

Nee, we stonden allebei op deze manier in het leven
en voelden dat we allebei een andere kant op gingen. We
hadden veel meegemaakt en ervaren. Zij is nu gelukkig
met iemand anders en ik ben heel gelukkig als vrijgezel.
Het is helemaal goed zo, er is geen rancune, geen verwijt,
geen verzet, geen schuldgevoel.

PS:

49

PK: Dat is prachtig, zeker ook voor je zoon. Als je

nieuwe mensen leert kennen, nieuwe vrouwen leert
kennen, dan praat je hier wel eens over. Ik merk dat ze
dat in eerste instantie prachtig vinden. 'Oh wat mooi,
en dat had ik nooit achter je gezocht, wat mooi dat
een man ook

zo

gevoelig kan zijn en hiermee bezig is.'

Dat gaat goed, tot het moment dat je dan iets hebt met
elkaar, en dan komen toch de verwachtingen om de
hoek kijken. Er moet dan een label op geplakt worden:
'relatie'. En de een vindt dat als je een relatie hebt, je
elkaar dan drie keer per week moet zien en minimaal
één keer per week bij elkaar moet slapen. De ander
vindt dat je iedere dag moet bellen. Je moet meteen
terug sms'en. En over non-dualiteit roepen ze dan:
'Ja, je gebruikt dit alleen maar als dekmantel zodat je
met Jan en alleman naar bed kan gaan', dat is ook een
mooie die ik een keer gehoord heb. 'Want ja, jij gaat
toch maar op in het moment, dus wat als jij ergens in
een discotheek staat en er komt een mooie vrouw en
die biedt zich aan?' En als je dan ook nog eens zegt van
ja, ik weet niet wat er gaat gebeuren ... nou, dan mag
je meteen je koffers pakken en dan is het van: 'Ik wil je

of verlangens die ze op mij gaan plaatsen. Daar kan ik
toch niet aan voldoen. Ik weet niet wat ik morgen doe,
of volgende week. En dat is lastig, want er zijn heel veel
mensen die al willen dat we de bruiloft over twee jaar
plannen, en wie er dan op het feest komen en welke band
er speelt.
PK: Ja zeker, je zegt nu verlangens. En dan niet al­

leen dat je naar iemand anders verlangt, maar

ze

wil­

len wel dat je naar hen verlangt! Dat je naar HAAR
verlangt. Dan krijg je zinnen als: 'Ja, maar mis je me
dan niet?' 'Ben je dan ook niet de hele dag aan me
aan het denken?' Want zo wordt een liefdesrelatie vaak
door de maatschappij afgeschilderd. Een liefdesrelatie
is: je bent met iemand samen, je denkt de hele dag aan
diegene, je wilt de hele dag bij iemand zijn. En 'ik wil
je nooit meer kwijt!', dat is ook zo'n mooie. 'Blijf voor
altijd bij me!' En 'ik ben van jou, jij bent van mij'. En
als je dan zegt: 'Hoe kan ik nou van jou zijn? En hoe
kan jij nou van mij zijn?' Dan is het van: 'Oh, dus
ik kan morgen gewoon met iemand anders naar bed
gaan?' Tja, als je daar behoefte toe voelt, wie ben ik

nooit meer zien!'

dan om jou tegen te houden?

PS: ja

Het is allemaal cultureel bepaald eeuwenlang, dus
mensen zijn zo geconditioneerd. Maar het is helemaal
niet zoals de mens ook werkelijk in elkaar zit. Kijk eens
wat er bij een relatie gebeurt. Mensen bouwen allerlei tra­
lies om elkaar heen, gaan duwen en trekken aan elkaar.
je mag niet meer met een andere vrouw praten, want dat

... ik ken het. Het is lastig. Inderdaad, in het begin
is het allemaal bijster interessant, totdat de stempel 'rela­
tie' erop komt. Ik heb geen verwachtingen naar een ander
toe, iemand mag zijn wie die is. Dat ervaren mensen als
heel fijn, maar ik doe ook geen concessies de andere kant
op. Dus zit ik niet te wachten op stempels, verwachtingen

50

PS:

51

kan bedreigend zijn. En dit alles is alleen maar het ego
dat weer controle wil uitoefenen, dat spreekt over wie
schuldig is, dat angsten heeft voor wat er in de toekomst
kan gebeuren. Op het moment dat er door identificatie al
die projecties plaatsvinden, gaat een relatie al scheef Dus
dan zie je dat mensen óf pleasend gedrag gaan vertonen,
óf dominant gedrag. Het gaat dan wringen en uiteinde­
lijk zie je dan dat mensen vaak uit elkaar gaan.
PK: En mensen raken zichzelf kwijt.

PS: Bij sommige mensen denk ik wel eens: Je zou even
een jaar alleen moeten zijn, dan kun je jezelf terugvin­
den. Wánt je bent nu alleen maar een poppetje dat danst
naar de verwachtingen van de ander. '

PS: Het begint bij de verwachting die de een van de an­
der heeft. Voorbeeldje: 'Hoe laat ben je vanavond thuis?'
Ja, geen idee, ik ga met een vriend wat drinken.' 'Wáar
ga je wat drinken dan?' 'Geen idee, we zien wel.' 'Maar
hoe laat ben je thuis, dan weet ik ofik op je moet wach­
ten of niet. ' 'Nou, doe maar niet want ik weet niet hoe
laat het wordt.' 'Oh, dus je waardeert het niet dat ik op
je wacht!?' Zucht ... allemaal van dat soort dingen. En
dan wordt ze kwaad en zegt ze: 'Het interesseert je niet
hè, hoe ik mijn emoties nu uit!' Ja, dat klopt!' Kijk, ze
mag haar emoties uiten, maar als het gedachten en ge­
voelens zijn die voortkomen uit het piekerverstand, dan
kan ik er niets mee. En daarom is het maar goed dat wij
vrijgezel zijn!
PK: Zou je denken? Je krijgt het er warm van, hè? (Het

PK: Je bent een karikatuur geworden van jezelf 'Laat

ik dat maar niet doen, want dat vindt zij niet zo leuk.'

groene vest gaat uit). Stel nou, je krijgt een relatie met
iemand die dat ook zo ervaart, dat zou toch prachtig
zijn? Want zo ga je wel met vrienden om. En dat zeg

PS: Mensen doen continu concessies waarbij ze zichzelf
verliezen. Uiteraard is het het bewustzijn dat dit alle­
maal aanstuurt, maar je ziet dat er door het ego, ofwel
de identificatie, schuldgevoelens, angsten en verlangens
ontstaan. Plus de onderliggende overtuiging: 1k ben niet
goed genoeg:
PK: Ja, maar mensen zeggen dan toch: 'Nee man, zoals

ik ook altijd, dat als je dus een vriendschap hebt, dan
is het: 'Joh, we zien wel weer wanneer we een keertje
afspreken'. Maar zodra er de sticker 'relatie' op zit, dan
gaat het mis.

PS: ja, en dat komt ook omdat seks om de hoek komt kij­
ken en dat is dan vaak weer het euvel. 'Ik wil je wel vrij
laten, maar dan moet je wel monogaam zijn. '

jij leeft, dat is pas egoïstisch, want jij wilt je niet aanpas­
sen aan mij, jij wilt niet toegeven, jij wilt geen water bij

PK: En kun jij dat dan beloven?

de wijn doen.' De verwijten zijn niet van de lucht.
52

53

PS: Ik

ben tijdens mijn lange relatie van acht jaar mono­
gaam geweest, zonder moeite overigens.

PK: Dat hoor je heel vaak ja. En wat bedoelde ze

daarmee, dat ze de rest afwimpelt? Al die andere aan­
dacht?

PK: Ja, als je er moeite voor moet gaan doen, is het

eigenlijk al onnatuurlijk.

Ieder mens zit op dat vlak anders in elkaar. Ik heb
vrienden die dat nog geen twee dagen volhouden en an­
deren hebben geen enkele moeite met monogamie. Maar
ik kan niet zeggen hoe een mens zich hoort te gedragen.
V0or de een werkt monogamie, voor de ander niet. Dat is
alles. Het is allemaal bewustzijn in beweging dat zichzelf
in alle varianten ervaart. Het ene is ook niet beter ofslech­
ter dan het andere. Het leven wordt alleen wat lichter en
meer ontspannen zodra er is uitgezoomd, zodra we leven
met minder verwachtingen, projecties en oordelen. En als
bewustzijn ingezoomd wil ervaren, dan zal dat gebeuren.

PS:

PS: ja,

alles afWimpelen, extra vaak bellen, continu con­
tact houden, alleen maar focussen op die ene persoon.
Terwijl je in mijn optiek dan juist een bepaalde manier
van geforceerd gedrag aan het vertonen bent. En zoals wij
het zien, is het compleet vice versa. Wij zeggen: 'Laat al­
les maar los: je hebt toch geen controle, bewustzijn doet
alles. En als je wel alles wilt controleren is dat ook be­
wustzijn dat het doet. Maar op het moment dat er geen
verkramping is, dat het ego niet loopt te knokken, geen
verzet heeft, geen verwachtingen neerzet, dan stromen de
dingen lekker door.
PK: Mensen hebben een heel beeld gecreëerd over wat

een relatie is en hoe het zou moeten zijn en waaraan
PK: Het is allemaal goed! Ook het leven willen contro­

het moet voldoen. Even een simpel voorbeeld. Wat jij

leren is prima.

en ik hebben zou je van alles kunnen noemen, vriend­
schap, collega's, mede-filosofen, maar zolang je het

PS: ja.

Ik sprak van de week trouwens iemand die zei: 'Ik
heb nu een relatie en ik wil er vol voor gaan!'

geen stempel geeft maakt het ook niet uit dat je elkaar

PK: 0 ja?

PS:

Toen dacht ik: '0 jee ... 'Dan vraag ik me af waar­
om wil je er vol voor gaan? �t wil je bereiken, wat wil
je plannen? Welke zekerheid zoek je? Terwijl zij zei: .11/s
ik er niet vol voor ga dan wordt het niets!'

een maand niet ziet.

Het is nooit dat ik bij jou ga zeuren van: 'je hebt
vandaag maar drie smsJes gestuurd�

PS:

54

PK: Ja, maar dat gaat wel zo in een relatie! Zodra je het

een relatie gaat noemen, dan gaat het scheef.

55

PS: Dan

ontstaan er al verwachtingen.

komen verwachtingen niet uit en zijn mensen teleur­
gesteld.

PK: Want war is mijn overtuiging over een relatie? Hoe

Want jij bent ...?

verhaal dat ik van iemand hoorde, was ie­
mand die zei: Ja, het voelt goed en ik vind hem helemaal
fantastisch, maar ik wil niet weer beschadigd worden dus
ik houd bewust afitand.' Toen dacht ik: Wie hou je nu
voor de gek?

Drieëndertig.

PK: Maar dat is wel wat in heel veel relaties van der­

denk jij over een relatie? Dat is voor iedereen anders.
En als je zegt: 'Ik ga er vol voor', dan doe je dat al­
leen als je verwachtingen hebt. Wat ik ook wel eens
gehoord heb van mensen van zo rond onze leeftijd.

PS:

PS: Een ander

tigers gebeurt. Andersom gebeurt het ook. Ik ben wel
PK: Nou, ik ben vijfendertig, maar dan zeggen ze: 'Dit

eens met een meisje naar bed geweest, en daarna is er

moet 'm wel zijn!' Ik snap wel dar er bij vrouwen een

eigenlijk niets meer gebeurd. Maar zij wilde almaar iets

soort biologisch klokje tikt, maar waarom moet dit 'm

afspreken en dat hebben we ook gedaan. En ik had een

dan per se zijn? Dan leg je ergens al een druk op dat ik

superleuke avond, bij de Griek. Zij sruurde me daarna

denk 'jongens jongens .. .'

een mailtje: 'Dat was een
komt dit nou weer

En ofje wel of geen kinderen krijgt, is ook bewustzijn
dat dat allemaal doet. Dus het zal gebeuren, of nt'et. Maar
goed, het ego denkt nog steeds: 1k moet controle houden'
en dan zie je vrouwen met rammelende eierstokken.
PS:

datefrom heli'. Ik denk: Waar
vandaan? Date from heli? En na een

beetje doorvragen bleek dat ze dan toch verwachtte dat
er van alles ging gebeuren. Ik sprak haar een half jaar la­
ter nog een keer op msn en toen zei ze: 'Ja, maar jij bent
zo

beschadigd, bij jou kom je er toch niet doorheen.

Jij bent vast een keer goed op je bek gegaan.' Vrouwen
PK: Haha, nee het is niet erg als iemand heel graag een

gaan dan ook hele verhalen in hun hoofd verzinnen over

kind wil.

waarom jij op een bepaalde manier denkt en doet.

PS: Dat

is ook zo.

Tja, en zelfs vrouwen worden bestuurd door bewust­
zijn. Gelukkig maar hè.
PS:

PK: Maar het is inderdaad dat geplan steeds. Van dit
moet 'm echt zijn, nu ga ik er echt vol voor. Maar als

PK: Iets wat heel veel mannen toch wel bezighoudt

die ander er dan in jouw ogen niet vol voor gaat, dan

is: Hoe versier ik zoveel mogelijk vrouwen? Nou uit

56

57

ervaring kunnen we stellen- en die ervaringen hebben
jij en ik een beetje- dat op het moment dat een vrouw
doorheeft dat het je eigenlijk niet zo gek veel interes­
seert of je wel of niet met haar afspreekt, kust, in bed
belandt, dat het dan ineens alleen maar interessanrer
wordt. Is dat dan het ego van die vrouw dat toch gelijk

'Kan het niet eens normaal?' Op het moment dat ze dan
een gesprek voert met iemand die als instelling 'let it be'
heeft - een gesprek zonder oordelen, verwachtingen ofbe­
lemmeringen -dan merkt ze: 'Hé, ik kan zijn wie ik ben!�
En dat voelt bevrijdend. Ik denk dat dat gevoel maakt dat
ze graag nog eens wil afipreken.

wil krijgen, zo van: 'Wacht eens even, iemand die geen
interesse in mij heeft? Ik zal eens even het tegendeel

PK: De omgang met anderen is sowieso mooi als er

bewijzen!' Of is het toch dat die vrouw iets voelt als:

geen dubbele agenda is. Dat ik niet denk: 'Laat ik met

'Hè, wat een rust, wat een ongedwongenheid en wat

hem eens een praatje houden want hij kan me mis­

mooi dat her ook op die manier kan'.

schien wel weer introduceren bij haar'. Dat zijn alle­
maal mincl-spelletjes toch?

PS: Het

kan allebei. je hebt inderdaad vrouwen die den­
ken: 1k zal jou wel eens krijgen:
PK: Ja, ik krijg altijd mijn zin, dus nu ook!
PS: Maar

meestal zijn het de mannen die op jacht zijn.
En ik denk dat wat heel veel vrouwen meemaken, is dat
mannen altijd op iets uit zijn. Dus, als een man een ge­
sprek metjou voert, dan zit er altijd een verlangen achter.
En daar is hij nog ontzettend aan gehecht ook.

Je ziet het bij veel organisaties dat iedereen eigen­
lijk verkrampt achter z'n bureau zit te werken. Want je
moet aan de verwachtingen van mensen voldoen. En we
zijn dusdanig geconditioneerd dat wij denken dat als wij
de controle loslaten, het helemaal misloopt. Ik denk dat
het andersom werkt. Op het moment dat controle wordt
losgelaten, worden mensen weer open, eerlijk, intuïtief
creatief en ontstaat er weer echte verbinding. En dat is
in bedrijftculturen erg lastig, want alles is daar toch vaak
geënt op controle, regels, procedures en oordelen.

PS:

PK: Ja, neuken!
PK: Je zegt nu een mooi woord, 'verbinding'. Dat is
PS: ja,

en zo werkt het bij veel mannen. Die gaan naar
het café, zijn op jacht en hebben een doel. En als ze dat
niet bereiken is het ego gekrenkt en dan begint de ellende.
Als vrouw zijnde kan ik me voorstellen dat je daar op
een gegeven moment knettergek van wordt en je afvraagt:
58

toch het mooiste wat je kunt ervaren met een ander
mens. Dat je het idee hebt: 'Hé, wij maken connectie
hier met z'n tweeën'. Wat kun je er als druk mens aan
doen om een betere verbinding met mensen te

krij­

gen? Want we praten er nu over alsof het allemaal zo
59

gemakkelijk is, maar voor heel veel mensen is het toch

PK: De indirecte weg is dan een soort relatietherapie.

wel heel moeilijk om echt contact te maken met ie­

Een beetje sleutelen aan de wijze waarop de IK-jes met

mand. Of het nu met iemand in de bus is, of ...

elkaar om moeten gaan.

PS: Dan heb je gelijk weer het piekerverstand dat denkt:
Vit is raar.: '\Vtzt zullen anderen vinden?: 'Hoe zal ze
reageren?: Je gaat toch niet met iemand in de bus zitten
praten?'

PS: Stel dat je een splinter in je hand hebt die pijn ver­
oorzaakt. Dan is de indirecte weg om allerlei manieren te
zoeken om met die pijn te kunnen leven. Dus pijmtillers
nemen, zaij}es kopen en afleiding zoeken. De directe weg
is om de splinter eruit te halen.

PK: En zeker als het dan weer om de man-vrouw re­
latie gaat, dan komen weer verlangens en angsten om

PK: Want proberen te leven met de pijn is wat uit­

de hoek kijken. Maar even terug naar verbinding ma­

eindelijk vaak toch niet lukt. Best veel mensen gaan

ken. Hoe kun je een betere verbinding met mensen

dan uit elkaar. Toch zie je dat mensen vervolgens vaak

maken?

hetzelfde type partner weer aantrekken. Dan heeft een
vrouw een dominante man gehad waar ze bij weggaat.

PS: Er zijn twee manieren. je hebt de directe weg en de
indirecte weg. De directe weg is waar wij over spreken,
namelijk het zien dat alles bewustzijn is. En op het mo­
ment dat de controlezucht, projecties, angsten, verfangem
wegvallen, dan is er geen muur meer die belemmert om
met iemand in contact te treden. Het wordt puur. Als de
directe weg voor mensen te rigoureus is, dan is de indirecte
weg een optie waarbij je naar jezelfgaat kijken. \Vtzt zijn
mijn gedragspatronen die belemmeren dat ik lastig ver­
binding maak? Hier heb je heel veel trainingen in. Maar
je houdt dan wel het idee in stand dat je een afgescheiden
individu bent. je probeert dan alleen aan dat individu te
schaven. Het is dan het ego dat de ene overtuiging inwis­
selt voor de andere. En ook dat is prima.

De volgende vriend die ze krijgt, is dan weer domi­
nant! Trekken we onbewust toch situaties en personen
aan, omdat die je wijzen op de beperkingen waarmee
je nog rondloopt, op de pijn waar je nog mee zit?

PS: Iedereen heeft van nature de neiging om te gaan ont­
waken. En daarom krijg je altijd memen ofsituaties op je
pad die jou nieuwe inzichten brengen. Binnen de droom
is het leven een evolutieproces, waarbij je iedere keer op je
pad krijgt wat voor jou nuttig is.
PK: Laatst hoorde ik ook een vrouw zeggen: 'Waarom
trek ik toch altijd foute mannen aan?' Ze kwam steeds
mannen tegen die al getrouwd waren en die haar ver­
driet deden.

60

61

komt door hem of haar!' Maar dat komt helemaal niet

Iemand anders kan jou nooit verdrietig maken. Jouw
reactie op mensen of situaties maakt dat er verdriet ont­
staat en vervolgens koppelen mensen dat gevoel aan iets in
de buitenwereld. Maar alles vindt plaats in jou. Wîj gaan
nog een stapje verder en zeggen dan: 'Wie is die Jou'? In
'wie' vindt het plaats?' En als je dan ziet dat het allemaal
bewustzijn is, dan vindt alles simpelweg plaats.

Op dat moment zorgt de samenkomst voor een soort

PK: Ja, ik kan een ex van mij ook wel een foute vrouw

even stil is. En dan toch, het ego maakt daar gelijk: 'IK

PS:

noemen, maar ik ben haar dankbaar dat zij mijn ego
lekker vertrapt heeft. Ik kreeg niet wat ik wilde en zag
uiteindelijk in dar als het gewoon niet ontstaat, her het
dan niet is. Mijn hoofd heeft echt met die bepaalde
vrouw trucjes verzonnen om haar toch maar voor mij
te winnen. 0, o, oh! Concertje hier, etentje daar, reisje
naar Barcelona. En ik kreeg maar niet mijn zin! Ja, ik
kreeg wel eventjes mijn zin, maar de dag daarna was er
weer afstand.

door hem of haar! Je bent gewoon even het beperkte
idee kwijt dat je een afgescheiden individu bent, dat
is wat je voelt. Ik ben er ook achter gekomen dat de
uitdrukking: 'Ik hou van jou' eigenlijk inhoudt dat je
ervaart wat je werkelijk bent als je bij die persoon bent.
synergie waarbij je eenheid voelt en je hoofd eindelijk
hou van JOU' van.
PS:

'Er is houden van' is wellicht een betere uitdrukking.

PK: Maar waar hou je dan van?

je voelt je ware natuur. je voelt je verlicht op dat
moment.

PS:

PK: JIJ en IK zijn dan weg.

Het is een typisch voorbeeld van het IK-je dat denkt
iets nodig te hebben om zich goed te voelen.

PS: 'Wé zijn

PK: Ja, de aandacht van die ene persoon. Je ervaart

PK: Het zijn van die dingen die zo ingebakken zitten

PS:

soms met iemand wel je ware natuur, maar het hoofd
is er dan als de kippen bij om het zich roe te eigenen,
en het koppelt dat gevoel direct aan iemand anders. Op
het moment dat jij met iemand samen bent en je voelt
je heerlijk, zorgeloos, vrij, vervuld en compleet geluk­
kig, dan voel je wie je werkelijk bent. Maar dan komt

er even niet: is het dan.

bij mensen. Het wordt je ook in liedjes aangepraat dat
het allemaal om die ander draait.
PS: En

boehoe als die ander jou iets aandoet! Ze was mijn
grote liefde en het had anders moeten zijn! Maar we heb­
ben er wel mooie liedjes door hè?

het hoofd dat zegt: 'Nee, dat is niet wie ik ben, dat
62

63

PK: Ja, als je erover nadenkt is het ook weer leuk dat

dat spelletje gespeeld wordt. Het levert een hoop crea­
tieve hits op en het houdt ons bezig.

Het ego

K:
P

Een mooie uitspraak die ik vanmiddag bin­

nenkreeg via Inzicht Nu, wil ik toch even met je

delen. 'Ben je het beperkte gemankeerde wezen waar
je gedachten je in willen laten geloven? Of ben je het
bewustzijn dat vrij is van deze gedachten, ben je de
ruimte waarin deze gedachten komen en gaan?' Is ook
wel een mooie. Dat beperkte gemankeerde wezen is
toch hoe veel mensen zichzelf ervaren en je zou ze zo
graag willen beetpakken en wakker schudden.
PS: De basisovertuiging van het ego is: 1k ben niet goed

genoeg:

PK:

Zelfs mensen die denken dat ze beter zijn dan an­

deren, denken onbewust nog steeds dat ze niet goed
genoeg zijn.
64

65

PS: ja,

anders heb je
bewijzen.

de

drive niet om jezelf continu te

Dan stopt de boel! Dat kan toch niet anders?' Ja, maar
echt tot zover kan je ego groeien dat je gaat denken dat
je onmisbaar bent. En dat je ook gaat denken: 'Wat

PK: En je krijgt

ook zo aan het wankelen. Dat is

als ik nou dood ga? Rijden hier morgen toch gewoon

het mooie ook in het wereldje waar ik in zit met disk­

auto's op deze snelweg? Dat kan toch niet? Dan ligt

jockeys en zo, die toch een beetje haantjesgedrag ver­

toch het hele land stil?' Zo kun je echt over jezelf gaan

tonen. Zodra je een keer heel onverwacht een vraag

denken!

ze

stelt over iets wat bedreigend zou kunnen zijn, dan zie
je dat meteen in die ogen, die gaan op alarmstand en

PS:

Zeker!

je ziet ze denken: 'Hoe bedoelt hij dat?' Of je hebt
mensen die binnenkomen en denken: 'Laat ik maar

PK: Maar ik ben een tijdje wel depressief geweest toen

de eerste zijn die een minachtende grap maakt, dan sta

het inzicht kwam dat ik helemaal niet zo belangrijk

ik al met twee nul voor'. Terwijl als iemand iets lulligs

was als ik mijzelf had gemaakt.

over mij zegt, dan lach ik alleen maar hard mee. Als
iemand zegt: 'Hé Kicken met je kale kop', dan moet ik
alleen maar lachen. Ik vind het alleen maar leuk, of ik
maak er zelf nog een grap bovenop.
PS:

Dat had ik ook. Al die overtuigingen waar het ego
zich aan vasthoudt, breken af En ik hoor van veel men­
sen die in dat proces van ontwaken zitten, dat het echt
pijn doet omdat al je houvast wegvalt.

PS:

Het ego heeft het toch zo druk met zichzelf
PK: En oude pijn komt naar boven!

PK: Het is mooi om te zien, ook in mijn eigen leven.
Tien jaar geleden was mijn ego enorm. Maar echt, er
is voor mij een bepaald moment geweest dat ik besefte
dat ik eigenlijk helemaal niet zo belangrijk was. Ik heb
namelijk heel lang gedacht dat de wereld echt om mij
draaide en dat mensen ook niet zonder mij konden.
Dat radiostations niet zonder mij konden, dat mijn
vriendin niet zonder mij kon, dat mijn familie niet

PS: ja,

alle oude pijn, al je trauma's komen nog lekker
even om de hoek kijken. Heerlijk! Maar als je eenmaal
ziet datje bewustzijn bent, dan kan alles los worden gela­
ten. Het ego wil altijd houvast, maar als je je ergens aan
vast moet houden, leefje al in beperking. Ontwaken is
het afscheid nemen van alle handvatten waar je je ooit
aan vasthield.

zonder mij kon. Dat ik ook wel eens dacht: 'Wat moet
er toch gebeuren met de wereld als ik er niet meer ben!
66

PK: Alle zijwieltjes.
67

PS: Alles breekt afen dat proces doet soms pijn. Zekerhe­

ondergang ziet naderen en alles in werking stelt om dat te

den Loslaten, alle veilige overtuigingen Loslaten. En in je

voorkomen. Die denkt: 'Potverdorie, mijn speeltjes wor­

val grijp je angstvallig naar nieuwe handvatten. Uitein­

den hier afgepakt!'

delijk is de verlichting dat er geen handvatten meer zijn.
Dan maak je een vrije val naar beneden. Of nog beter

PK: En dat gaat niet gebeuren!

gezegd, je komt er dan achter dat er niemand is die valt.
PS: Het ego zal er alles aan doen om te overleven.
PK: Laatst had ik iets op Twitter gezet en toen vroeg
iedereen zich af wat er met Kicken aan de hand was,

PK: Het ego is toch ook ontzettend bang voor veran­

of ik een LSD-pilletje geslikt had of zo. Want ik had

dering? Ik bedoel, je voelt bijvoorbeeld dat je met ie­

erop gezet: 'De mooiste momenten beleef je als je niet

mand klaar bent, met een vriendin of een vriend. Dat

nadenkt, denk daar maar eens over na!'

je denkt, we hebben elkaar niets meer te leren, niets
meer te delen, we worden niet meer opgewonden van

PS: Die is heel leuk!

elkaar. En dan toch nog een jaar vasthouden aan elkaar
omdat je zo bang bent voor de pijn van het loslaten,

PK: Het grappige is dat heel sterke ego's zich bijna per­

of de pijn die er komt als je iemand kwijtraakt. Ik heb

soonlijk aangevallen voelen door dat soort uitspraken.

het recent nog meegemaakt met mijn ex-vriendin. Op
een gegeven moment hebben we het contact verbro­

PS: En die reageren ook en pakken je op woorden, pro­

ken en ja ... bevrijdend! Het heeft misschien de eerste

beren het om te draaien. Dan vraag ik soms: 'Wát maakt

dag pijn gedaan, maar daarna was het alleen maar rust

dat je op deze woorden zo fel reageert?' Die vraag is mis­

en bevrijdend. Terwijl daarvoor ieder mailtje tien keer

schien veel interessanter. Net als bij onze gesprekken, we

werd gelezen en ik maar dacht: 'Hoe zou ze dat bedoe­

proberen niets te verkondigen. Sterker nog, we vertellen

len?' Wat een gedoe! Bevrijding is echt mooi hè!

ook dat deze woorden niet de waarheid zijn maar slechts
een concept van hoe het zou kunnen zijn.

PS: Interessant om te zien hoeje vroeger in het leven stond
en hoe dat nu is. Bij jou ook, is alles natuurlijk in tien

PK: Je hoeft er ook niet naar te luisteren.

jaar tijd volledig omgeslagen.

PS: En toch worden sommige mensen er boos over, het

PK: Met toch veel down momenten kan ik je zeggen.

raakt ze. En dat is wel interessant. Het is het ego dat z'n

En nu nog, vooral als ik moe ben. Als ik weinig gesla-

68

69

pen heb dan kan het nog net de kans grijpen om te
zeggen: 'Zie je nou wel, ze vinden het allemaal niks wat

Dat is waar, intelligentie kan echt een belemmering
zijn.

PS:

je doet, hou er toch mee op.' Maar toch, we kunnen
dus stellen dat dat IK een complete illusie is. En dat IK

PK: Dat is heel anders dan bijvoorbeeld bij geestelijk

moet verdedigd worden. En als IK kritiek krijgt, dan

gehandicapte mensen.

raakt IK in paniek. Er gaan dan allerlei verdedigings­
mechanismen spelen en dat gaat soms zelfs zo ver dat
mensen elkaar omleggen om hun gelijk te bewijzen!
Kijk naar het geloof.

Het IK-je identificeert zich altijd ergens mee. Met een
religie, een baan, een popster, met succes, met spullen en dat
is ook het begin van de ellende. �nt als datgene waarmee
het IK-je zich identificeert in het nauw komt, dan gaat het
IK-je om zich heen sU:tan. Hoezo vind jij mijn auto niet
mooi? Hoezo vind jij mijn muziek suf. Hoezo vind je dat
ik mijn werk niet goed doe? Hoezo vind je mijn geloofniet
de waarheid? En zo krijg je met betrekking tot religie dat
mensen fundamentalistisch worden. Als alles bewustzijn is
en iemand roept dat je auto niet mooi is, dat jouw muziek­
smaak raar is en dat jouw geloofidioot is, dan is dat wat
het is. Er valt niets te verdedigen.

PS:

PK: Is het niet zo dat mensen die wat intelligenter zijn
- zonder mezelf op te willen pompen - maar die wat
meer hierboven in die pan hebben zitten, waar dus ook
meer informatie in kan, dat die mensen eerder last heb­

Die leven misschien wel veel meer in het nu dan wij.
Die nemen het moment zoals het is en die hebben al die
projecties met het verleden en de toekomst niet. Er is ge­
woon NU. Net als bij een kind, dat heeft ook nog die
onbevangenheid.
PS:

PK: Ja, die kunnen nu verdrietig zijn, maar zijn over
vijf minuten weer vrolijk aan het spelen. Die gaan niet
binnen zitten van: 'Oh, wat mij nou weer gebeurd is'.
PS: En dat komt omdat als zij

verdrietig zijn, uiten ze die
emotie. Er is geen verzet, en als de emotie geuit is is die
weg. KU:tar! �t wij doen als we verdrietig zijn is allemaal
extra gedachten erop gooien: 'Hij mag me niet verdrietig
zien, ik ga het onderdrukken, waar zou het vandaan ko­
men? Hoe kom ik er vanaf. Ik wil dit niet nog een keer,
stel dat het me weer overkomt! Het is zijn schuld dat ik
verdrietig ben, het ligt allemaal aan hem, ik ben ook veel
te emotioneel: Allemaal gedachten, terwijl het enige dat
er is, een emotie is. En die komt vanzelf op en gaat ook
vanzelf weer weg.

ben van een heel sterk ego? Want dat hoofd roept om
informatie en als het dat niet krijgt, gaat het zelf maar

PK: Maar Paul, stel er komt een vriend naar je toe en

allerlei verhalen verzinnen rondom kleine dingetjes.

die zit helemaal in zak en as, want die heeft net te ho-

70

71

ren gekregen dat hij volgende week geen baan meer
heeft. Zeg jij dan gelijk: 'Joh, zie het allemaal maar als

PS: Bij mensen die daarmee bezig zijn, zeg ik dat. Maar

anderen val ik daar helemaal niet mee lastig. Het is ook

een spelletje en er komt wel iets anders op je pad.'? Of

niet mijn intentie om mijn filosofie aan een ander op te

ga je dan toch mee in zijn verhaal en zeg je: 'Hè wat

dringen.

rot voor je. En die baas van je is inderdaad een lul!'
Wat doe je?

PK: Maar het kan wel heel bevrijdend zijn om een keer

een ander geluid te horen.
PS: Ik ga nooit mee in het verhaal en daardoor is m'n

vriendengroep ook behoorlijk gewijzigd.

PS: Dat is waar, maar dat merken mensen tussen de re­

gels door toch wel. Alleen heb ik ook wel gemerkt dat als
PK: Uitgedund!

iemand vol met emoties op je afkomt en jij alles direct
volledig gaat relativeren met bijvoorbeeld: 'Het is zoals

PS: Nee nee, aan de ene kant vielen er af en aan de an­

dere kant kwamen er weer bij. Maar ik ga op zo'n mo­
ment niet mee in het verhaal over wie schuldig is en over

het is: en 'Let it be' ...
PK: 'Er komt ruimte voor iets anders'.

dat je baas iets anders had moeten doen. En hoe moet het
nu met jou?

PS: 1Je ene deur sluit zich, de andere gaat open: 'Blijf

kalm, geen paniek: Nee, daar hebben ze op dat moment
PK: Je praat niet mee met mensen, terwijl dat is wat

vrienden graag witlen. Dat je ja en amen knikt en zegt:
'Je hebt inderdaad gelijk.'

nog even niets aan.
PK: En die op hol geslagen hoofden mogen er ook

zijn. Het heeft allemaal een functie. Bovendien, als
PS: Ik luister wel en iemand mag z'n verhaal doen, maar

mensen in een bepaalde crisis belanden, is dat wel vaak

ik ga niet met mijn verwachting, oordeel ofmijn perceptie

het begin van het zoeken.

daar overheen walsen. Dat heeft helemaal geen nut.

PS: Er is dan een ego dat in paniek raakt! Vtzn: 'Potver­
PK: Maar aan de andere kant zeg je dan: 'Joh, maak je

niet druk, het is precies goed zoals het nu is, het moet
..

ZO

72

ZIJn.

,

dorie, ik voel me niet oké: 1k krijg die leegte met geen
enkele mogelijkheid opgevuld' en: 1k wil van die pijn af
HELP!' Het ego gaat dan op zoek.

73

PK: Zo'n crisis is dan eigenlijk een cadeautje. Veel

mensen duiken op zo'n moment ook de spiritualiteit

je doorziet dat het ego een instrument is, de IK-maker. En
met dat instrument is niets mis!

in, in de hoop het daar te vinden.
PK: En je voelt je niet meer klote op een dag dat je een

PS: De mens zoekt een uitweg, het wil van de leegte of
de pijn 4 En spiritualiteit is een veilige manier, want
het geeft het ego nog meer voeding. Want je bent spiritu­
eel en dus heel bijzonder. Het leven begint dan misschien
wat lichter te voelen omdat het ego zich even gerustgesteld
voelt. Maar dan komt het punt dat het ego inziet: 'Oh, de
werkelijke bevrijding vindt pas plaats ...
PK: Als ik mijzelf ophef!

PS: ja, en dat gaan we mooi niet doen, denkt het ego
dan! En die doet er echt alles aan om zichzelfin stand te
houden. Het is mooi hoe dat proces van ontwaken in zijn
werk gaat.

keer niet zoveel aandacht krijgt.

PS: Als je een compliment krijgt, is het fijn. Maar als
je geen compliment hebt gehad, ga je niet zitten lijden
of balen dat het anders had moeten zijn. Kijk, ego en
de functionele angst, die blijven altijd bestaan. Schuld
daarentegen, die vervalt wel in zijn geheel. Een deel van
onze angst zit genetisch ingebouwd, dat is onze overle­
vingsangst en die blijft altijd. Alleen de angst voor wat
er in de toekomst zou kunnen gaan gebeuren, die komt
te vervallen. Dat zijn de gedachten, de ruis in je hoofd
die allerlei scenario's bedenkt waardoor je je angstig voelt.
Schuldgevoel is een emotie die wel volledig verdwijnt.
Want schuldgevoel is echt een mentaal door jezelfaange­
praat verschijnsel.

PK: Maar kun je ooit helemaal ego-loos worden?
PK: Verwijten, spijt, dat soort dingen. En: 'Had ik

PS: Nee. Het draait om de identificatie, om de gehecht­
heid. Kijk, als we geen ego meer hebben, zien we elkaar
niet meer als individu en dan zou het hele spel niet meer
kunnen plaatsvinden. Dus ego blijft er altijd, ook de be­
hoefte aan aanzien en waardering. Alleen de gehechtheid
eraan vervalt. Dus het altijd maar streven naar bevesti­
ging, het vermijden van pijn, van angst, van schuld, dat
vervalt. Verlangens worden voorkeuren. Ontwaken houdt
in dat je steeds meer gaat beseffen dat je niet het ego bent!
74

toen maar dit of dat', ook dat verdwijnt. Het is al­
lemaal goed zoals het is. Wat vind jij trouwens van de
artikelen over spirituele ontwikkeling in tijdschriften

Happinez, en wat heb je allemaal nog meer? Het
is echt een booming business. En het raakt allemaal wel
zoals

een beetje de kern van waar we het nu over hebben,
maar het gaat nooit zo diep. Zeg je: 'Joh dat is prima,
het is een soort instap non-dualiteit voor mensen?'

75

PS: "Uié komen uit een heel rationele eeuw waarbij al­
les zich in de linkerhersenhelft afipeelt. En nu zie je dat
mensen de rechterhelft ontdekken, met intuïtie, gevoel,
vermogen tot relativeren, je wijsheid, creativiteit, inspira­
tie. En daarin zoekt men nu een weg, en dat is helemaal
goed. Dat het niet gelijk de kern raakt maakt niets uit.
Sterker nog, je ziet dat het ego nieuwe spelletjes vindt in
de spiritualiteit, zoals 'The Secrel 'Wilt jij denkt, wordt
werkelijkheid'' En dan visualiseer je een Ferrari en vol­
gende weekjongen . . . rijje er nog steeds niet in eentje. We
zijn de ontvanger van gedachten, niet de creator ervan.

PS: ja, en de vraag: 'Heeft een mens een vrije wil?' gaat
er al van uit dat er zoiets bestaat als een afgescheiden
individu. Maar er bestaat niet eens een individu! Indivi­
dualiteit is slechts een gedachte. Er is alleen maar bewust­
zijn en dat bewustzijn is oneindig en absoluut vrij. Dit
bewustzijn schrijft in alle vrijheid en in alle creativiteit
het scenario voor een film. En in diefilm zijn wij acteurs
die precies het script volgen. Ontwaken houdt in dat je
inziet dat je bewustzijn bent, in plaats van een acteur in
de film. Natuurlijk lijkt het wel alsofje die acteur bent,
maar er is een groot verschil tussen wat lijkt' en 'wat wer­
kelijk is'.

PK: Het is een ontvanger en geen zender toch?

PS: Het is geen zender. ]ij pakt nuje koffie op. Als ze deze
actie analyseren in je hersenen, dan zie je dat er eerst ac­
tiviteit is in de hersenen en pas een halve seconde daarna
ontstaat injou de gedachte: 'Ik ga mijn koffie oppakken:
Er is dus eerst een impuls en daarna ontstaat pas een ge­
dachte. Zo zie je dat je de ontvanger bent en niet de cre­
ator.
PK: Er zit dus een kleine vertraging in.

PS: Klopt. En uit nieuw wetenschappelijk onderzoek
blijkt dat er soms een vertraging van wel acht tot tien
seconden in zit. Een mens bestuurt niet de hersenen, maar
de hersenen besturen de mens.
PK: Dus waar is dan de vrije wil?

76

77

Leraren

1)'): Ik ben een tijdje geleden naar een bijeenkomst met
1-Tony Parsons geweest. Ik vond het mooi. Die man
gaat staan, praat een paar minuutjes, en gaat dan zitten
wachten tot er een vraag komt. En als er één vraag is, dan
volgen er vier uur lang vragen. Leuk om te zien.
PK: Hij kapt alle vragen af hè.

PS: ja, iedere overtuiging die iemand heeft, maakt hij
met de grond gelijk. Hij is echt wel een van de meest radi­
cale leraren. die ik ken. Hij laat niets van het ego heel.
PK: Ja, en hij zegt ook over anderen, zoals bijvoorbeeld

Jeff Foster, dat hij hem veel te soft vindt. En hij zegt
dat Eekhart Tolle je nog veel te veel geeft om over na
te denken.

79

PS: Tony is radicaal en glashelder, maar Eekhart Tolle is

PK: En kan volgens jou een leraar je helpen de oceaan

wel een mooie opstap om eens even uit je rationele wereld

te vinden?

te komen. je ziet vaak dat na de spirituele fase, de stap
naar Eekhart Tolle wordt gemaakt. Als je meteen met Tony

PS: Bewustzijn doet alles en wil zowel het verdwalen

Parsons aankomt, dan gaan mensen dat echt niet trekken.

ervaren als 'het vinden: En binnen het verhaal zijn er

Tony Parsons is leuk als je, zeg maar, op vijfennegentig pro­

vele varianten waarop de zoeker ontwaakt. Dat kan via

cent staat en je moet even over definish worden getrokken.

een gebeurtenis zijn, via een gevoel, een gedachte, een
leraar. Dat proces van ontwaken vindt op vele manieren

PK: Hij is o zo resoluut.

plaats.

PS: Het ego moet ook even wennen aan z'n loslaten. Ik

PK: Al zal het ego toch vaak de leraar bestempelen als

snap wel dat Tony Parsons heel helder spreekt en continu

de manier om er te komen.

de kern aanhoudt. Maar er is nog wel een fose daarnaar
toe. Het loslaten gebeurt meestal niet in één dag. En het

PS: Het ego zoekt houvast en in een fase van verwarring

kan voor een zoeker allemaal best verwarrend zijn. Zeker

zal het aangrijpen wat het kan. En wat dan gebeurt is dat

bij non-dualiteit, waarbij de hele werkelijkheid op z'n

men aan zo'n leraar gaat 'hangen: Hij of zij wordt dan

kop wordt gezet.

gezien als de weg naar bevrijding, als het wondermiddel.
Maar zolang al die identificatie er is, werkt het averechts.

PK: Sommige mensen lopen al die bijeenkomsten af

Als je ziet dat alles bewustzijn is, waarom dan één per­

om het helder te krijgen.

soon specialer maken?

PS: De zoeker wil bevrijding en zoekt net zolang tot hij of

PK: Maar ook dat adoreren mag. Ik heb het zelf ook

zij het heeft gevonden.

een tijdje met Eekhart Tolle gehad. Nou ja niet vereerd
zeg maar, maar wel al zijn dvd's thuis. Op een gegeven

PK: Maar er valt niets te zoeken, alles is er al!

moment keek ik alleen maar dvd's van hem thuis voor
het slapen gaan, ik luisterde in de auto alleen nog maar

PS: ja, dat is de kosmische grap. Een mens zoekt zich het

cd's van Eekhart Tolle en het gaf me een soort rust.

ongans tot hij erachter komt dat alles er altijd al was. Het

Maar ik koppelde die rust aan hem. Op een gegeven

is als de druppel in de oceaan die de oceaan maar niet

moment liet ik dat ook gewoon los. Die dvd's liggen

kan vinden.

nu her en der verspreid door heel Nederland omdat ik

80

81

die heb uitgeleend. Maar het ego wil graag een leraar

nog meer optredens regelen. Dat gelukkig zijn zon­

om iets van te leren.

der reden dar ervoer ik daar echt bij Jeff Poster, dat
ik daar op die stoel zat en dacht: 'Het maakt ook

PS: Absoluut,

het ego wil graag een goeroe!

allemaal niet uit wat er gebeurt.' Heerlijk! Maar ja,
dan kom je weer buiten en dan heeft iemand een

PK: Ja, houvast.

kras op je auto gemaakt, wat voor invloed heeft dat
dan op je geluk? Ik heb het wel eens ervaren. Ooit

PS: ja,

en ofhet nou een goeroe is ofreligie. Het is wat jij
zegt, een houvast.

heeft iemand een keer over m'n auto heen gelopen

PK: 'Wat de goeroe weet, wil ik ook weten', denken

was gebeurd- toen ik die auto net gekocht had en

mensen dan. Maar het is niet nodig, toch?

ook nog dacht: 'Ik ben BMW-rijder' - nou dan had

na een drive-in show. Toen kwam ik buiten en dacht
ik: 'Ja, so he it.' Terwijl als het me twee jaar geleden

ik wel staan flippen. Wel grappig hoe het leven je

Ontwaken gebeurt op allerlei manieren en het is al­
lemaal bewustzijn dat dit in al die variaties aan het er­
varen is. Een IK-je is altijd op zoek naar een methode, een
manier om van A naar B te komen. Maar je hoeft nergens
te komen, alles is er aL je bent al bewustzijn!

PS:

PK: Ik heb een keer bij Jeff Poster gezeten. Je voelt

dan wel een soort last van je schouders afvallen na
een minuut of twintig. Ik vond het een fijne energie.
Gewoon gelukkig zijn zonder dat je weet waarom.

trakteert op een soort testen om even te kijken hoe
ver je bent.
PS: De

grap is datje eerst geluk zoekt in momenten, zoals
het weekend, vakantie, of iets kopen of seks. En op het
moment dat die identificatie wegvalt, is het geluk er al­
tijd. Zelfs als iemand dan een kras op je auto maakt, dan
is dat zoals het is. En dan kun je zelfi nog gelukkig zijn.
je wordt niet meer uit het veld geslagen wanneer dingen
anders gaan dan dat jij wilt dat ze gaan.

Wat volgens mij de Boeddha zei was: 'Geluk met
een reden is een vorm van lijden.' Dar vond ik ook

PK: Je geluk hangt nergens meer vanaf.

een hele mooie uitspraak. Je bene gelukkig omdat je
bij de radio werkt, of omdat je blond haar hebt, of
je bent gelukkig omdat iedereen je kent. Maar dan
moet je dat 'iedereen kent je', wel continu in stand

Tegenslag en al die ongein, zijn welkom. En dat is een
groot verschil want we zijn zo gewend om als er tegenslag
is, ons volledig te verzetten en te verkrampen.

PS:

houden. Dan moet ik nog meer gaan adverteren,
82

83

PK: Maar wat is tegenslag? Als je ervan uitgaat dat alles
precies zo is zoals het moet zijn, dan bestaat tegenslag

PK: Dus jij zegt, gewoon genieten van de zogenaamde
down momenten? De tegenslagen, daar zou je zelfs

toch niet?

van kunnen genieten?

PS: Klopt, er is alleen maar dat wat er gebeurt.
Ik reed

PS: Op het moment dat je ook die down momenten toe­

een tijdje geleden met mijn auto door rood licht, ik zag
het niet goed en ik rij hem total loss. En toen viel me op

dat non-dualiteit blijkbaar geïntegreerd was, want ik
stapte lachend uit de auto. De vrouw die ik aangereden
had, mankeerde gelukkig niets en die gaf ik een knuf
fel.
PK: Dat vind ik sowieso al heel mooi dat je een knuffel
geeft in plaats van veel mensen die dan zeggen: 'Waar­

laat, is er niets aan de hand. Kijk maar eens naar gevoe­
lens of emoties. Die komen op, en gaan weer weg. Net
als een kind, huilen en vijf minuten later is het weer he­
lemaal over. Maar dat is bij een volwassene ook

zo,

we

kunnen heel erg verdrietig zijn en de dag erna word je
wakker en is het weer weg.
PK: Of een uur later.

om kun je nou niet opletten klootzak!'

PS: Het komt en het gaat.

PS: Op zo'n moment is er geen schuldgevoel. Het is zoals

PK: Verzet is waardoor het blijft bestaan. 'What you

het is.
PK: Maar wat nou als jij nu geen geld meer zou hebben
om een andere auto te kopen? Want dat gaan mensen
dan zeggen. Tegen mij zeggen ze ook vaak: 'Ja jij hebt
genoeg geld op de bank.'
PS: Als ik geen nieuwe auto meer zou kunnen kopen, dan

is dat zoals het is. Wetende dat bewustzijn je soms in de
modder duwt, maar je er ook altijd weer uithaalt. Die
pieken en dalen gelden voor iedereen. Iedereen krijgt zo
zijn portie. Dus laat de pieken en dalen maar lekker ko­
men, daar is niets mis mee.
84

resist, wil! persist', heb ik ooit ergens gelezen. We had­
den het net over Tony Parsons en Jeff Foster, maar kun
je nog wat vertellen over Bill Hicks?
PS: Bil! Hicks vind ik echt de meeste briljante comedian

ooit. Hij trad op rond 1980 - 1990 en sprak over al dit
soort dingen op het podium. 'We are all one consciousness,
there is no such thing as death,

lift is only a dream. 'En hij

trad op in allemaal christelijke staten die daar nog lang
niet aan toe waren. Die man was zijn tijd zo ver vooruit!
PK: Maar hij ging wel op z'n 33"< dood aan kanker.
Soms denk ik wel eens, dat is mijn hoofd dan weer hè:
85

'Praat hier nou maar niet teveel over, want voor het­

dhistische omroep kijk op

zelfde geld is de mensheid hier nog helemaal niet klaar

discipelen en een leraar of meester. Maar iedereen kan

voor en word je dadelijk door het leven even op pauze
gezet.' Want zo'n Bill Hicks, dat is toch een fantastisch
voorbeeld van een man die het grote geheel inzag. En

tv,

dan hebben ze het over

meester zijn.
PS: Precies, het kan ook de persoon zijn die nu mijn auto

hij werd pats uit het leven getrokken.

aan het leegroven is, bij wijze van spreken. Dat triggert

PS: Er zijn ook heel veel mensen die het zien en die heel

man zijn met een wit gewaad?

oud worden.

PK: 0 ja, noem dan eens even een paar namen?

bij mij ook weer een nieuw inzicht: Waarom moet het een

PK: Ja, dat denken wij. Maar het hele leven biedt je
continu situaties waarbij je wakker wordt geschud.

PS: De Indiase goeroes, zoals Ramana Maharshi, Nis­

argadatta, Ramesh Balsekar, die zijn allemaal heel oud
geworden. Dus er is nog hoop!

PK: Je noemt nu wat Indiase goeroes, maar hier in Ne­
derland bijvoorbeeld hoor je toch vrij weinig mensen
over non-dualiteit spreken. En sommige mensen zijn
ook meteen klaar met hun oordeel, die zeggen: 'Joh,
Kicken, jij met je zoektocht, rot toch op met je rare
gelul allemaal.' Prima, maar wat dat betreft ben ik toch
blij dat ik jou ben tegengekomen.
PS: Nog zo'n rare, handig hè. Nee, ik vind het ook handig,

iemand van mijn eigen leeftijd. Het zijn over het algemeen,
merk ik, toch vooral ouderen die hiermee bezig zijn.

PK: Of op een iets andere manier, met allerlei inge­
wikkelde termen. Als ik dan wel eens naar de Boed86

87

Angsten en verlangens

K:

P

Is het enige waar we echt bang voor zijn, dood­

gaan?

PS: je hebt de rationele angst en de irrationele. De ratio­

nele is wat genetisch is ingebouwd. Als hier de deur open­
gaat en er komt een leeuw binnengestormd, dan springen
wij uit het raam. Dat zit genetisch ingebouwd, een mens
wil overleven. En die angst is heel natuurlijk.
PK: Die kun je ook niet voorkomen?
PS: Nee, die is zo geprogrammeerd. De andere angst is de

irrationele. Dit is de angst die ontstaat door identificatie.
Dus je denkt: 'IK ben een afgescheiden individu' en: 'Ik
moet het leven controleren' en: 'Ik ben niet goed genoeg:
Die onderliggende overtuigingen zijn er, en daardoor ont89

staan veel angsten voor wat er in de toekomst zou kun­
nen gaan gebeuren. Dat is die tegeltjeswijsheid: 'Een mens
lijdt het meest door het lijden dat hij vreest. '

twee keer dichtdoen, ik had het met kleuren, ik moest
als ik wakker werd de kleur groen zien, anders werd
het een kutdag. Vraag me niet waarom, maar dat ver­
telt je hoofd je dan. Ik moest dan met mijn voeten op

PK: We zijn bang voor angst!

een bepaalde manier uitkomen als ik de trap afkwam.
Op een gegeven moment stond ik op een punt dat ik

PS: Air ik naar mijzelfkijk, dan ging ik vroeger, bij alles
wat er was allerlei scenario's bedenken over hoe het zou
kunnen gaan. Ik weet nog dat ik een keer een rechtszaak
aan mijn broek had- geheel onterecht trouwens - maar
het gebeurde wel. Daar heb ik een halfjaar flink door
geleden. Puur om de angst van wat de uitkomst had kun­
nen zijn. Het was wel een leerzamefase.

dacht: 'Ik moet eens met een psycholoog gaan praten
want dit gaat niet goed'. Maar op het moment dat ik
toen uit die relatie stapte die niet goed was, was dat
ook meteen voor vijfennegentig procent opgelost. Ik
kan me nog herinneren dat ik iets van tien jaar terug
Lenny Kravitz ging interviewen. Dat ik ook de avond
daarvoor allerlei rare handelingen deed en dacht: 'Oh
nee, de cd's moeten recht op de stapel liggen'. Ja, als

PK: Hoe liep het uiteindelijk allemaal af? Goed?

je erover nadenkt is het bizar wat je hoofd je toch al­
lemaal wijsmaakt. En je doet het ook nog!

PS: ja, het liep goed af
PK: Het liep dus anders dan je zelf had verwacht?

PS: ja, en ik kwam er toen achter dat ik een halfjaar angst­
gedachtes had gehad en mijn tijd had verpest, als het ware.
Ook dat moest zo zijn natuurlijk, maar met de nieuwe
inzichten zou ik daar op dit moment anders op reageren.
PK: Ik vraag dit ook een beetje vanuit een stukje per­

soonlijk gewin. Alles waar we het over hebben, heb­

PS: Het is interessant om te zien dat het gebeurt doordat
het IK-je bepaalde angstgedachten heeft. Bijvoorbeeld het
interview met Lenny Kravitz moet wel goed gaan: 'Stel
dat ik hetfout doe, wat zullen anderen dan daarvan den­
ken?' 'Hier hangt alles van af' Als je ziet dat bewustzijn
alles doet en dat het zal gaan zoals het gaat, dan ga je
er veel meer ontspannen in. En wat je dan merkt is dat
dingen daardoor ook lekkerder en intuïtiever lopen. Wánt
dan ga je een intuïtiefinterview houden, terwijl je anders
rationeel je vragen opleest.

ben we zelf meegemaakt. Bij mij sloegen de angsten
om in dwangneuroses. Ik heb er nu nog heel af en toe

PK: De kunst is om gewoon te zien wat er gebeurt

last van. Maar ik had de gekste dingen, zoals de deur

en er zo in te staan. Dus zonder angst dat het zal

90

91

mislukken en zonder verlangen dat het per se goed

hebben: Dan gaat een mens geforceerd zijn of haar ver­

moet gaan.

langens wegdrukken, wat altijd maar tijdelijk lukt uiter­
aard. Bevrijding ontstaat wanneer we zien dat alles be­

PS: 'Verlangen is lijden: zei Boeddha ook.

wustzijn in beweging is en we daarbij waarnemen welke
bewegingen en wendingen aan de gang zijn, inclusiefhet

PK: Ja, want als wat jij verlangt of verwacht niet uit­

handelen van ons eigen lichaam-geestsysteem. Als je dan

komt, dan slaat dat hoofd gelijk weer op hol. Al kun

waarneemt dat er een verlangen is, dan is dat zoals het is,

je wel een voorkeur hebben dat zo'n interview goed

en is er absoluut helemaal niets mis mee. Ramana Ma­

lukt, toch?

harshi zei ook: 'Verlangens zijn er om vervuld te worden!'

PS: We kunnen die uitspraak van Boeddha wel iets nu­

emoties, tegenslagen en successen. Alles mag er zijn. Wán­

anceren. Voorkeuren hebben we allemaal, daar is niets

neer er is uitgezoomd laat je de dingen zijn, zonder ver­

mis mee. De een vindt blauw mooi, de ander rood. De

zet. Zodra er dan een verlangen opkomt, mag dat er zijn

een houdt van avontuurlijke vakanties, de ander van op

zonder verzet daartegen of gehechtheid daaraan. Wát ik

het strand zitten. Voorkeuren zijn prima, alleen door de

zelfheb gemerkt is, dat verlangens tijdens het proces van

gehechtheid aan die voorkeuren ofaan de uitkomst daar­

ontwaken geleidelijk aan steeds verder afnemen. Het is

van, kan frustratie ontstaan. Als je de voorkeur hebt om

bevrijdend om in te zien dat 1K' niets doe, maar dat IK

te voetballen, ga je lekker voetballen. Als je dat doet, heb

wordt gedaan. Ik sta nu ook totaal anders op een podium

je negentig minuten lang plezier. Maar als je gehecht bent

vergeleken met vroeger.

Verlangens zijn welkom, net als gevoelens, gedachten,

aan de uitkomst daarvan, dan ontstaat frustratie en pijn
wanneer je niet wint.

PK: Verwachtingsloos. Niet zo van: 'We gaan nu eens

even lekker knallen'.
PK: Er is dus niets mis met verlangen, maar lijden ont­

staat door de gehechtheid aan de uitkomst.

PS: Nee, niet zo van: Nu moet hd Ofvan: 'Die en die

zit in de zaal dus nu moet het goed gaan:
PS: je ziet wel eens dat mensen die met non-dualiteit aan

de slag gaan, denken dat verlangens slecht zijn en die dan

PK: Maar ze proberen het je wel aan te praten, want

gaan wegdrukken. Dat gebeurt vaak onbewust, maar het

vanaf het moment dat je binnenkomt, lopen er van

is dan het ego dat denkt: 'Als ik verlicht wil zijn en mij

die zenuwachtige types rond. Die zeggen: 'Ja, en doet

dus altijd goed kan voelen, moet ik geen verlangens meer

je gitaar het?', 'Heb je het wel goed voorbereid?' en:

92

93

'Mag ik de tekst alvast zien?' en: 'Waar ga je het over
hebben?'
PS: Ja

Medelijden

ja, continu.

PK: Hoe reageer je daar dan op?

Ook relaxed. Ik had vorige keer een vrouw die belde
de hele week: 'En wat ga je doen?' en: 'Kun je de power­
point alvast opsturen?' en: 1s het niet te beledigend wat
je gaat zeggen?'

PS:

PK: En wat was er nu met die vrouw? Zij was natuur­
lijk bang dat haar hoofd eraf ging. Dat het haar hachje
zou

kosten, wam zij had jou geboekt.

En dat optreden was echt hilarisch, echt fantastisch,
met allemaal ondernemers. En na afloop zei ze tegen ie­
dereen: Ja, IK heb hem geboekt!'

PS:

P

K: Wat mij opvalt, is dat heel vaak mensen doen
alsof ze heel begaan zijn met iemand anders. Je

hoort bijvoorbeeld iemand zeggen: 'Ik heb nu geen
tijd want de tante van mijn nicht heeft kanker en ik
moet helpen!' Alsmaar ziektes van iedereen erbij be­
trekken. Waarom doen mensen dat? Zich andermans

PK: Oh ja, ging ze dat zeggen?

leed op de hals halen.

PS: jafantastisch!Je ziet eerst iemand

PS:

volledig in de angst
schieten en als het kwartje dan de goede kant op valt, gaat
het ego met de eer aan de haal! Leuk spel is het toch!
PK: En het is ook prima.

94

Het kan onbewust gedrag zijn, maar het ego weet
dat het daarmee aandacht krijgt. Het ego vindt een
nieuw trucje om zichzelf te voeden. Ik zeg: 'Een vriend
van mij heeft een auto-ongeluk gehad, erg hè.' En hup,
je hebt weer de aandacht. Ik wil niet zeggen dat er geen
oprechte empathie bestaat, maar het ego kan zich wel
heerlijk voeden door het aantrekken van andermans
leed. En als je dan ook nog iemand hebt geholpen die
95

iets verschrikkelijks heeft meegemaakt, dan ben je hele­
maal de held!
PK: Met ziekte moet ik dan aan mijn vader denken.
Als mijn vader bijvoorbeeld moet hoesten, of last heeft
van een ruwe tong, dan gaat hij gelijk 'ruwe tong'
googelen. Dan zegt hij tegen mijn moeder: 'Kijk, ik
heb dit!' Die heeft ook een heel zelfbeeld gecreëerd
rondom ziekte.
PS: Leuk

hè!

PK: Wat me opvalt is dat de echt zieke mensen lijken

verdedigers staan uitkafferen over wat voor eikels ze wel
niet zijn. Als je dat als keeper bij Guus Hiddink probeert,
zit je de wedstrijd erna op de bank. Kijk, als je ervan uit­
gaat dat alle spelers afgescheiden individuen zijn met een
vrije wil dan kun je ze als keeper kapot schelden omdat
zij het niet goed gedaan hebben. Maar als je ziet dat alles
bewustzijn is in beweging, dan is de reactie van de keeper
anders. Die kan zijn spelers dan nog steeds wijzen op wat
de volgende keer een slimmere tactiek zou zijn, maar hij
projecteert geen ideeën meer over goed en fout, over wie
schuldig is en over hoe het anders had kunnen zijn. Al is
het uitkafferen van verdedigers ook prima. Bewustzijn is
zowel het inzoomen als het uitzoomen aan het ervaren.

te berusten in hun lot. Die accepteren het. Althans,
hopelijk. Maar die gaan niet rondlopen van: 'Kijk eens
wat ik allemaal heb!'

PK: Ook op school wordt

w

vaak gekeken naar wat

mensen fout doen, in plaats van wat er goed gaat. In
radiobedrijven waar ik werk, is ook vaak de stelling:

PS: je ziet

daarin veel verschillen. De een blaast het volle­
dig op en de ander zegt: 1k heb het, ik heb een leuk leven
gehad en tot de volgende keer!'je ziet alle varianten van
dit toneelstuk.

'Als je niets hoort gaat het goed' en word je alleen maar
gewezen op wat je fout doet. Dat heb ik ook nooit
begrepen eigenlijk. Het is wat jij zegt, een goede voet­
balcoach bevestigt iemand in zijn talent en is niet bezig
met iemand aan te praten dat hij er niets van kan. Ik

PK: Allebei is prima.

weet hoe het is als iemand van de leiding tegen je zegt:
'Nou, dat was een slecht programma gisteren!' Als je

Het mag er allemaal zijn. En zonder sterke identifi­
catie wordt medelijden minder, evenals de noodzaak een
'schuldige' aan te wijzen. je ziet vaak bij het voetballen
dat als een aanvaller door de blunderende verdediging
breekt en dan op het doel schiet, de keeper haast ontploft
van woede. De keeper schiet dan uit en gaat vervolgens de

PS:

96

dan nu opnieuw een radioprogramma moet maken, ga
er dan maar aan staan. Je durft niets meer. Het wordt
je allemaal aangepraat, toch?

Het lijkt ook wel alsof we vergeten zijn om gewoon
plezier in het leven te hebben. Er wordt gekeken naar wat

PS:

97

er misgaat en geroepen dat alles continu beter moet. Ter­
wijl plezier ervaren doordat er een radiostation bestaat
met allemaal programma's en dat veel mensen daar dage­
lijks lol aan beleven, dat lijkt een ondergeschoven kindje te
zijn geworden. De ego's zijn zo druk bezig met het zoeken
naar opvulling, dat het ware geluk, het ware plezier dat
overal voor het oprapen ligt, over het hoofd wordt gezien.
Het genieten van dit moment wordt vergeten. Ik merk
het ook bij de bedrijftoptredens die ik doe. Je hoort dan
al die speeches en het is haast lachwekkend, want het is
alleen maar een race naar nog groter, nog meer, nog beter,
meer efficiëntie, meer omzet, meer winst. Het geluk ligt
er NU, niet wanneer de volgende bonus is behaald. Want
alsje die bonus hebt, wilje weer de volgende. Het stopt
nooit! Verlangens zijn oneindig. je vindt alleen geluk en
tevredenheid op de plek waarje NU bent.

Omgaan met grote ego's

K: Paul, hoe moet je omgaan met mensen met een

P groot ego? Of zeg je� wat mij wel eens verteld is

- dat alles en iedereen een spiegel is? Dus hoe meer

mensen met een groot ego jij in je omgeving hebt, hoe

meer die mensen er zijn om jou te wijzen op je grote
ego. Want alles wat je zegt over een ander, gaat eigen­
lijk over jezelf.

Nu moet ik gelijk denken aan iemand die aan Dee­
pak Chopra een keer vroeg: Ja, ik ben verlicht, maar hoe
moet ik nu omgaan met mensen die niet verlicht zijn?'

PS:

PK: Dat is een mooie!
PS: Dat

98

was een briijante vraag.

99

PK: Maar hoe reageerde hij?

PK: En dat ook nodig blijven hebben om die IK-illusie
in stand te houden.

PS: In de trant van als je echt verlicht was geweest, had je

deze vraag niet gesteld. Maar goed, even terugkomend op

PS: ja, en aan de andere kant is dat ook nuttig voor de

de grote ego's. Kijk, op het moment dat je ziet dat er alleen

rol die ze spelen. Doordat die identificatie zo groot is, is

maar bewustzijn is en dat het ego slechts een idee is, een

er ook de drive om dat podium op te gaan en te presteren.

illusie, dan zie je dat wanneer mensen een heel groot ego

Het grappige is dat je binnen de cabaretwereld groepjes

hebben, ze eigenlijk een hele grote illusie in stand houden.

ziet ontstaan en dat er 'wij' tegen 'zij' ontstaat. Het is erg

En ook dat is precies zoals het moet zijn. Er is niets mis

vermakelijk al die identificatie, maar dat zul je in jouw

mee.

wereld ook tegenkomen.

PK: Ja maar Paul, in een werksituatie kun je er toch

PK: Maar het is dus niet

wel behoorlijk last van hebben. Het kan wel vermoei­

gedrag van iemand anders, of het toch wel vermoeiend

end worden dat iemand nooit eens oprecht zegt: '0

vindt hoe iemand anders is- met een bepaald IK-beeld

· Ieuk1'
Ja,
.

dat toch vrij zwart is, of zo uit de kluiten gewassen dat

zo

dat, als je je stoort

aan

het

je toch echt op je renen moet lopen bij die persoon
PS: Dat alles wat je doet of zegt continu negatief bena­

- dat wat zegt over jezelf?

derd wordt. Of dat ze je je succes misgunnen, of dat ei­
genlijk zelf willen.

PS: Op het moment dat je voelt dat het jouw piekerver­

stand in werking zet, dus er gedachten ontstaan als: 'Het is
PK: Tikje jaloers, ja.

zijn schuld, hij altijd met zijn gemopper: dan zit er blijk­
baar nog een trigger die maakt dat je zo reageert. �nt op

PS: Dat komt allemaal voor. Maar die mensen spelen die

het moment dat je daar geen enkele lading op hebt, dan is

rol en dat mag er ook zijn. Uiteindelijk zijn dat niet de

die persoon gewoon iemand met een groot ego.

mensen met wie je vrijdagavond de stad ingaat, maar in
je omgeving kom je ze wel tegen. Zeker in het cabaretwe­

PK: Maar stel dat het je baas is.

reldje waar ik in zit en natuurlijk ook in de dj-wereld.
Daar lopen mensen rond die continu de volle aandacht
krijgen en 'in the picture' staan.

PS: Dan is hij niet voor niets jouw baas. Dan is hij nu op

jouw pad om jou die spiegel voor te houden. Laat ik het iets
nuanceren. Voorkeuren en dingen die je liever niet hebt,

100

101

dat hou je. Dat gaat niet weg, alleen de gehechtheid daar­
aan vervalt. Dus jouw voorkeur kan zijn om alleen maar
leuke mensen zonder veel ego om je heen te hebben. Maar
op het moment dat dat niet zo is, dan is daar geen verzet
tegen. En als dat er wel is, dan begint het lijden weer.
PK: Er is niet zozeer meer verzet, want dat is inder­

daad wel losgelaten. Je merkt dat het met verzet alleen

zien dat bewustzijn alles doet. Op dat moment accepteer je
dat iemand een groot ego heeft en je accepteert jouw reactie
daarop, en die reactie kan van alles zijn. Wellicht laat je
hem links liggen, of ga je een gesprek aan, of verzin je een
manier om het een en ander gemakkelijker te laten verlo­
pen. Ook jij bent net als de persoon met het grote ego, be­
wustzijn dat wordt bestuurd door een intelligentie die veel
groter is dan jijzelf. Dus wees getuige van wat er gebeurt.

maar erger wordt, met al dat boksen. Maar als je inziet
dat een organisatie bijvoorbeeld veel beter zou kunnen

PK: Het frustreert me ook niet zozeer, maar soms denk

functioneren als die persoon nou eens niet alles wat

ik daar wel eens over na. Dan denk ik: Ja, stel nu dat ik

er gebeurt zo persoonlijk zou maken, of dat hij ook

ooit bij dit radiostation zou weggaan. Ga ik dan tegen

eens open zou staan voor een discussie en niet alleen

die persoon zeggen: 'Joh, als jij wilt dat alles wat lek­

overtuigd zou zijn van zijn eigen gelijk, dan wil je die

kerder loopt hier, wat soepeler, maak dan eens niet al­

persoon zo graag wakker schudden!

les zo persoonlijk. En gun anderen ook eens een beetje
vrijheid en vooral ook vertrouwen.' Want wat mij ook

naar wat er in de politiek gebeurt. Daar zijn het
alleen maar IK-jes die geen politiek bedrijven maar hun
eigen IK-je zitten te verdedigen.

opvalt is dat mensen met een groot ego zichzelf niet

PK: En hun eigen mening ja, en daar wordt de zaak

ben'. Nee, het is gelijk van: 'Hij loopt mij te fucken, hij

niet beter van.

loopt mijn werk te verkloten'. Ik heb dan het geluk dat

PS: Kijk

vertrouwen, maar ook de rest niet. En ze zoeken overal
iets achter en gaan, als er iets gebeurt, niet uit van het
goede. Zo van: 'Dat zal hij wel zus of zo bedoeld heb­

ik met bepaalde mensen een soort vertrouwensband

Nee, maar dat is de primaire fase waarin we nu ver­
keren.

PS:

heb opgebouwd, maar ik vind het dan zo jammer. Hoe
help je nou iemand met een groot ego? Jezelf help je
-waar we het over hadden- door uit te zoomen. Maar

PK: Dus jij zegt, gewoon accepteren?

je kunt dat uitzoomen niet voor iemand anders doen.
Hoe kun je iemand anders nou helpen om die angst

Nee, je kunt als individu er niet voor kiezen om het
te accepteren. Het gaat weer om het uitzoomen, het door-

PS:

102

en dat wantrouwen, kortom, alles waar het ego op ge­
bouwd is, weg te nemen?
103

PS: Dat iemand met een groot ego een spiegel voor jou

iets niet verteld had wat ze wel had moeten vertellen.

is, houdt ook in dat jij voor die persoon een spiegel bent.

Behalve dat het in een werksituatie vaak een nare sfeer

Het is niet voor niets dat jullie op elkaars pad zijn ge­

oplevert, levert het in familie- en vriendenkringen ook

komen. Op die manier zullen jullie automatisch elkaar

heel veel verdriet op. Dus het is toch niet gek dat je bij

iets leren. Gewoon door je aanwezigheid, de dingen die

jezelf denkt: �sjeblieft, laten we toch met z'n allen

je zegt, de manier waarop je dingen doet. Maar er is niet

eens inzien dat het een illusie is waar we in geloven, dat

een bepaald trucje of methode om tot inzicht te komen.

IK-je.' Ik word er niet moedeloos van, maar soms gaat

Het kan zijn dat jullie een ontzettende ruzie krijgen en

het me niet snel genoeg. Of dan wil je ook dat wat je

dat hij dan tot inzicht komt, of dat hij ziet hoe relaxed

zelf bent gaan inzien, delen. Dat is ook de reden dat ik

jij de dingen doet en hij daar in de loop der jaren iets van

hier zo graag met jou over praat.

oppikt. je ziet ook hierbij dat dit proces in alle varianten
plaatsvindt.

PS: Toen ik in dat proces van ontwaken zat, was het van:
'WJw, dit moet iedereen horen!' En dan begin je tegen

PK: Het ego benoemen versterkt het alleen maar, is

iedereen dat verhaal te vertellen.

mijn ervaring.
PK: En dan denken ze: 'Ach, daar komt hij weer!'
PS: ja, want dan gaat het ego zich direct verdedigen.
Het werkt vaak beter om het ego eerst even een aai over

PS: Op een gegeven moment komt dat meer tot rust.

z'n bol te geven. Vtlak zie je toch dat als mensen -jij

Maar wat we allebei hebben is een bepaalde drive, waar­

hebt dat gehad, ik heb dat gehad- in een crisis raken,

bij we het leuk vinden om hiermee bezig te zijn. En zo

dat dat het moment is waarop je jezelf tegen het licht

pikt iedereen inzichten van elkaar op. Wij hebben ook

gaat houden en nieuwe inzichten vindt. iVttnt zolang

veel geluisterd naar mensen als Tony Parsons. Die kwa­

het allemaal goed gaat en je ego blijft rond stuiteren dan

men op ons pad en je ziet dat toch steeds meer mensen in

gebeurt er niets.

deze richting gaan denken.

PK: Maar je zou mensen toch zo graag eens willen

PK: Maar er is dus geen panklare formule zoals: �s ik

vastpakken en zeggen: 'Joh, doe jezelf en je collega's

een egoïst tegenkom, dan ...

'

of je vrienden en familie nou eens een plezier. Laat
het los!' Die ex-vriendin van me wilde ook een jaar

PS: Dan doe je een stappenplan. De zeven heilige stappen

lang geen contact meer met haar zus omdat zij haar

naar bevrijding. Nee, helaas, die bestaan niet.

104

105

PK: Trek een groen vest aan, neem een pepermunt­

je ... Het bestaat niet hè. Ziekte is wel iets waarbij je
ziet dat als mensen heel erg ziek worden, ze dan heel
erg veranderen. Of wanneer mensen verlies meema­

De dood

ken. Maar dan ook echt verlies meemaken, dus niet je
portemonnee verliezen, maar je vader en moeder, of
je kind bijvoorbeeld. Maar zelfs dan kan het ego zich
weer versterken met het idee: 'Ik ben zielig!' Dus nee,
er is geen formule.
PS: Het kan op alle manieren plaatsvinden. Het bewust­

zijn ervaart zichzelf in alle varianten en ook in dit ver­
haal. Mensen zoeken zo graag naar houvast, naar zeker­
heid
PK: Dus jij zegt: 'Het kan niet eens!' Zou een wereld

kunnen bestaan zonder egoïsten?

P

K: Als je dit allemaal een beetje gaat inzien, dan

vind je een mensenleven op een gegeven moment

eigenlijk niet meer zo waardevol. Dat klinkt misschien
raar maar dan denk je gewoon: 'Het is een uitdrukking

PS: Ik geloof dat naarmate meer mensen het hele plan

van bewustzijn'.

doorzien en de ego's tot rust komen, er meer verbinding en
harmonie op aarde ontstaat dan de chaos die er nu is.

PS: Maar heb jij niet dat, sinds het inzicht er is dat alles

bewustzijn is dat een spel speelt, de angst voor de dood
PK: Heerlijk!

wegging? Ik ben echt totaal niet bang voor de dood.

PS: ja, absoluut. Maar ook nu is alles precies zoals het

PK: Nee, ik ook niet.

moet zijn!
PS: Als ik nu omval, dan is dat wat het is.
PK: Is het ego niet gebaseerd op die ene fundamen­

tele angst voor de dood, voor er niet meer zijn? Dat
106

107

er daardoor een soort kunstmatig iets gecreëerd wordt
wat wel bestand is tegen de dood?

Als je de identificatie bekijkt, dan kun je de Mas­
low-piramide ernaast leggen. De onderste laag is de angst
voor de dood, het willen overleven. Daarboven angst met
betrekking tot veiligheid en zekerheid, die met overleven
in verband staat. Daarboven de behoefte aan sociaal con­
tact, waar de angst uit voortkomt om er niet bij te horen.
En daarboven is de behoefte aan aanzien en waardering,
waar de angstgedachte: 1k ben niet goed genoeg' mee sa­
menhangt. Veel mensen zitten door hun identificatie vast
in een van deze vier lagen.
PS:

PK: Met het loslaten van je ego is ook de angst voor de

dood foetsie.

Alle vier de angsten en overtuigingen die daarmee
samenhangen verdwijnen. Dus de gedachte: 1k ben niet
goed genoeg' vervalt. je bent bewustzijn en je bent altijd
perfect zoals je bent. De angst er niet bij te horen ver­
valt ook, want er is niets afgescheiden van elkaar. Tevens
vervalt het continu streven naar veiligheid en zekerheid,
omdat de druppel water zich laat meedrijven op de rivier
in plaats van dat het continu een veilige haven zoekt. En
je bent niet meer bang om dood te gaan.

PS:

En er is helemaal geen dood. Er bestaat niet zoiets
als een individu dat dood kan gaan. Er is alleen maar
bewustzijn en in dat bewustzijn komen denkbeeldige fi­
guranten op die een spel spelen in een holografisch uni­
versum. 'Wát wij äood' noemen is het veranderen van
een trilling waardoor het bewustzijn een vorm aanneemt
in een andere dimensie, ofwel op een andere frequentie.
Maar ook dat is allemaal denkbeeldig en holografisch.

PS:

PK: Bedoel jij dan op een andere planeet? Het zou

kunnen toch?

Wij als mensen zijn nu zo geprogrammeerd dat wij
middels onze vijf zintuigen deze werkelijkheid ervaren
met proeven, zien, ruiken, horen en voelen. Onze zin­
tuigen nemen een minuscuul kleine fractie waar van alle
energie die er is, en zo ontstaat de realiteit die wij erva­
ren. Er zullen gigantisch veel vormen zijn waarin energie
wordt waargenomen en zo zijn er vele werkelijkheden,
vele dimensies, planeten van grofitojfelijk tot fijnstojfe­
lijk. En dat alles is het denkbeeldige spel dat bewustzijn
speelt. Brahman ligt dit alles in zijn hangmat lekker te
dromen. En met hem is er niets aan de hand, terwijl in
zijn droom enorm veel plaatsvindt.

PS:

PK: Toch, de echte pure non-dualist, om het maar zo

te noemen, die lacht zelfs om het idee van bewustzijn.
PK: Omdat je ook inziet dat je niet dood kunt gaan!

Die zegt gewoon het is 'dit'. Klaar! Wat nou bewust­

Wat jij bent gaat niet dood.

zijn. Het is gewoon 'dit'. Jij geeft het nog een naam,
maar sommige mensen met wie ik hierover praat die

108

109

willen het woord bewustzijn niet eens meer in de mond

PS: ja, tegelijk. Zo zegt Tony Parsons het ook. Maar er is
wel 'ietS: De illusie is echt, zeg ik wel eens.

PS: Kijk, verdriet, dat is een emotie, dat kan er uiter­
aard ook zijn, zo zitten wij in elkaar. Maar zonder ver­
zet is er geen lijden. En het verzet tegen verdriet oftegen
hoe dingen nu zijn, creëert alleen maar meer verdriet.
Dus ja, als iemand overlijdt zijn er emoties, maar min­
der heftig.

PK: Oh, dat is een mooie.

PK: Waarom is vaak wat je hoort als iemand overlijdt:

nemen. Die hebben het over leegte. Het is leegte en
volheid tegelijk.

'Waarom? Waarom toch? Hij was nog zo jong, hij was

PS: Onze realiteit is er wel Ik zie jou, jij ziet mij, deze
illusie lijkt voor ons echt. Dus er is 'iets: Het enige wat
niet ontkend kan worden is dat je er 'bent: En die ver­
schijning is weliswaar holografisch en onze individuali­
teit een gedachte, maar het is wel bewustzijn dat dit alles
in leven roept.

maar vierenvijftig.' Ja waarom, daar kom je toch nooit
achter.

PS: Gewoon omdat het zo is.
PK: Mensen willen overal altijd een reden voor vinden.
Waarom voel ik pijn, waarom overkomt dit mij?

PK: We zien onszelf toch eigenlijk als je het zou gaan
ontleden?

PS: ja, het verschil tussen jou en mij is alleen maar een
gedachte, hoe gek dat ook klinkt.

PS: Het ego wil alles inkaderen en categoriseren, en vraagt
zich vervolgens af: 'Hoe kan IK van die pijn afkomen?'
PK: De pijn heeft zich gehecht aan het IK. En als dat
IK wegvalt, valt ook de pijn weg.

PK: Ja, we gaan lekker diep.

PS: Dus ik mag je auto zo wel lenen dan?

PS: Het ego en het pijnlichaam houden elkaar in stand.
Maar zonder identificatie kan de pijn zich nergens meer
aan vastgrijpen. Het is niet JOUW pijn!

PK: Tuurlijk, tuurlijk, als je dat wilt graag! Maar om
even terug te komen op de dood. Als je inziet dat die

PK: Pijn mag dan gewoon pijn zijn. Pijn met een ge­

niet bestaat en dat alles is zoals het is, dan is er toch

dachte is lijden. En pijn met een gedachte kan nooit

ook minder verdriet?

oplossen, want dan heb je een soort mini-identiteitje

110

111

gecreëerd: 'Oh deze pijn hoort bij dat'. Laat die pijn er

PK: Als je tijd nou even schrapt, dan is er niet zoiets

gewoon zijn. Dan is het maar even pijnlijk.

als geboren worden en doodgaan. Ik bedoel, het lijkt
wel zo. Maar zijn het niet gewoon de Lego-steentjes

PS: Zonder

verzet verdampt de pijn vanzelf

die allemaal op elkaar gestapeld worden? En dan valt
her weer om, maar die Lego-steentjes zijn er allemaal

PK: Dus je kan wel zeggen dat, als je leeft zoals jullie,

nog, toch?

dat geen pijn meer doet. Nou ja, pijn zal misschien
ontstaan, maar het lijden daar gaat het om.
PS: ja,

Bewustzijn is er inderdaad altijd, alleen neemt het
andere vormen aan binnen de droom.

PS:

dat is een groot verschil Tussen pijn en lijden.
PK: Het is een reorganisatie van al die blokjes, die

PK: Dus nog één keer kort samengevat:

worden even anders neergelegd. Zodat jij toevallig de
vorm Paul was met die stand van de blokjes.

Als iemand overlijdt, als een relatie uitgaat, of als
je je baan kwijtraakt, dan kunnen er emoties ontstaan.
Emoties zijn menselijk en daar hoefje ook niet vanaf te
komen. Dat lukt ook niet, alleen zonder verzet tegen die
emoties, kunnen die de vrije loop hebben. De emoties mo­
gen er dan uit. je houdt de bal niet langer onder water,
maar laat hem naar boven komen.
PS:

Het IK-je is een idee, dus als mensen doodgaan dan
denken ze: 1K ga dood' en: 'Wát gebeurt er met MI]?'
Het is echt alleen maar bewustzijn, jij bent een idee.
Het is lullig dat je niet meer bent dan een gedachte, het
spijt me.

PS:

PK: Zeg je dat ook tegen vrouwen in de kroeg? Zo, tik
PK: En de dood houdt eigenlijk in dat bewustzijn een

tik tik, op de schouder:

andere frequentie aanneemt.

wel een leuk idee.

Bewustzijn ervaart zich op een enorm creatieve ma­
nier, in alle vormen. Ook de dood en alle dimensies die
er allemaal mee samenhangen, vinden allemaal plaats
in de droom. Dus het is allemaal onderdeel van het ene
spel.

PS:

PS:

112

'Jij bent maar een idee hoor',

Nee, dan zeg ik: 1k HEB een idee. '

PK: Ha ha, dat is weer een heel ander verhaal!
PS: En als je het totaalplaatje doorziet,

dan zie je dat dat­
gene wat je werkelijk bent helemaal niet dood kan gaan.
113

Alles verschijnt in jou!je bent oneindig liefdevol bewust­
zijn, dat is het goede nieuws!
PK: Mensen met bijna-doodervaringen verrellen dat

toch ook vaak dat ze het licht zien en dat het zo vreed­
zaam voelt.
PS: Mijn

vader heeft drie bijna-doodervaringen gehad.

PK: Dat meen je?

Hij heeft die dingen waar mensen vaak over praten
drie keer ervaren. Dus dat je leven voorbij flitst en dat
je dat enorme harmonieuze eenheidsgevoel ervaart. Hij
wilde de laatste keer niet eens terug. In het ziekenhuis
sprong hij ineens rechtop, trok alle slangen uit zijn neus
en hij was er weer.

PS:

PK: Het was zijn tijd nog niet.

Wij zeggen dat alles bewustzijn is. Dus het hele con­
cept over lichaam en ziel komt te vervallen. Het lichaam
is bewustzijn, evenals de ziel. Mensen denken bij reïn­
carnatie dat je lichaam sterft en je ziel verder gaat en
vervolgens weer in een nieuw jasje terugkomt. Maar zo­
als je zegt is het IK-je, de hele individualiteit, denkbeel­
dig! Er bestaat dus helemaal geen individu, waardoor het
concept reïncarnatie komt te vervallen. Het enige dat je
zou kunnen zeggen is dat binnen de dualiteit, binnen de
droom die hier plaatsvindt, bewustzijn acties en reacties
heeft. Maar het idee reïncarnatie kan alleen maar be­
staan als we eerst het idee in stand houden van een IK-je
en ook van tijd. �nt eigenlijk vindt alles NU plaats.
Tijd is ook maar een gedachte. Vandaar dat het begrip
reïncarnatie binnen de non-dualistische zienswijze niet
van betekenis is.

PS:

PK: Het is dan niet zoals het volgens mij bij het Boed­

dhisme is, dat er van jongs af aan al gezegd wordt: 'Ja,
dit is de reïncarnatie van die of die!'

Als je dan hoort hoe mooi de dood dan wordt erva­
ren, dan is de dood misschien wel het mooiste wat je kan
overkomen.

PS:

PS: "Uié hebben hem

gevonden!

PK: Het is hem! Je mag erin geloven, het is een leuk
PK: Binnen de spiritualiteit zeggen mensen: 'Oké, je

spelletje. Het maakt niets uit, toch?

gaat dood en daarna reïncarneer je weer als een nieuw
persoon.' Maar de vraag is dan 'wie' wordt er opnieuw

PS: Het

is allemaal goed!

geboren?

114

115

Vreemdgaan

P

K: Ik sprak een vrouw en die had een stukje ge­
hoord van jou en mij en die was een beetje boos

op je.
PS: Oh ... wat had ik gezegd?

PK: Jij had gezegd dat vreemdgaan is wat er is. En zij
zegt ja, dat is zo makkelijk als je dan zegt: alles wat
gebeurt, gebeurt en

is goed. Vreemdgaan mag nier! Zij

vindt dat wij- of eigenlijk jij- vreemdgaan promoten.
Of dat wij in ieder geval zeggen dat vreemdgaan, als
het gebeurt, goed is. Kun je dat nog een beetje nuance­
ren? Kun je zeggen wat je daarmee bedoeld hebt?
PS: Wát ik ermee bedoel is dat dingen gaan zoals ze gaan
en

als dat vreemdgaan is, dan is dat wat er is. Ik heb daar
117

verder geen oordeel over. Dus ik zeg niet dat iedereen moet
vreemdgaan, ik zeg dat dingen gaan zoals ze gaan en dat
dat bewustzijn in actie is en dat er geen individu is met
een vrije wil dat ergens voor kiest. En ik begrijp dat dat
zeker met dit thema heel erg gevoelig ligt.

Wij zijn zo geconditioneerd van: 'Nee, je moet dat
zelfin de hand houden, als je vreemd gaat ben je zwak en
het mag niet: We hebben daar allemaal oordelen over.
PK: Jij zegt: 'Laat de natuur haar gang gaan?'

natuur gaat haar gang!

PK: Maar wij mannen, als we zouden willen ... Kijk,

zo werkt dat bij ons mannen. Dat merk ik nu ook als
het zonnetje weer een beetje schijnt, zelfs in de herfst.
Dan kijk je om je heen en overal waar je kijkt zie je een
beetje blote vrouwen, of dat nou een blote arm is of
een bloot been. Je aandacht gaat er automatisch naar

split second denk je: 'Oh,

lekker ding'. Of niet.
PS: Mannen

beslissen in iets van 0,8 seconde al ofze een
vrouw wel of niet aantrekkelijk vinden.

PK: Andersom ook hoor.

118

PK: Ik vind het wel een interessant onderwerp. Dus

stel nou je krijgt de kans, je hebt een relatie met een
heel mooie fijne vrouw, en je krijgt de kans om je voort
neer- met een andere mooie vrouw. Dan zeg jij, ja wat

PS:

toe, je kijkt en meteen in een

ook, vrouwen zijn geen haar beter!

te planten - want daar komt het toch uiteindelijk op

PK: Supergevoelig.

PS: De

PS: Andersom

er gebeurt, gebeurt?

Ze hebben onderzoek gedaan dat genetisch al voor
een heel groot deel is bepaald ofje wel ofniet vreemdgaat.
En dan is ook je hele conditionering daar nog eens op van
invloed. En je gesteldheid op dat moment heeft invloed,
evenals de gedachten en gevoelens die je ontvangt. Jij als
lichaam-geestsysteem hebt op al die foetoren geen invloed.
Maar waar wij het over hebben is dat bewustzijn alles
doet. Er is geen IK-je dat beslist. Dus als het gebeurt, ge­
beurt het. En daar kun je allerlei oordelen over hebben,
dat is prima. Maar dat hoeft niet.

PS:

PK: Maar als dat stemmetje in je hoofd dan zegt: 'Nee,

doe het nou niet want als zij erachter komt dan is mijn
fijne relatie voorbij.' Nou, dan zeg je: 'Dan is dat wat
er op dat moment gebeurt'.

Binnen de film die zich hier afipeelt, heeft het een
functie. En dat kan van alles zijn. Binnen defilm is er de
wetmatigheid van actie en reactie. Ofwel de wet van New­
ton ofkarma, hoe je het ook wilt noemen. En vreemdgaan
is een actie en er volgt altijd een reactie. En die reactie
PS:

119

kan zijn dat je jarenlang met veel vreugde vreemdgaat
en daar enorm gelukkig van wordt, ofhet kan zijn dat je
wordt betrapt en het huis uit wordt geschopt. Ook daarin
ervaart bewustzijn zich in alle varianten.
PK: Maar actie en reactie gaat gewoon door?

en ook dat is allemaal bewustzijn in beweging.
Maar jij als IK-je beslist niet welke acties er gedaan wor­
den en je beslist ook niet welke reacties er volgen. Het is
allemaal bewustzijn dat een spel aan het spelen is. En
ik begrijp dat als je deze filosofie voor het eerst hoort, je
denkt van: Ja ...
PS: Ja,

'

PK: Een vrijbrief om vreemd te gaan!
PS: Als ik

naar mijzelfkijk, dan heb ik achtjaar lang een
relatie gehad en in die tijd lagen er diverse verleidingen
op de loer, maar puur omdat dit lichaam-geestsysteem zo
werd aangestuurd, ging het niet vreemd. Dat is niet mijn
verdienste, of dankzij mij ofomdat ik het zo goed onder
controle kon houden. Het is puur omdat bewustzijn dit
zo aanstuurde. En als bewustzijn een ander aanstuurt om
wel vreemd te gaan, dan is dat wat het is. That's all
PK: Ja, duidelijk verhaal. Nou, hopelijk hebben we de
vrouwen daarmee weer een beetje aan 'onze' kant. Maar
bewustzijn is wat liefde is. Mensen plakken daar dan
weer labels op als 'soulmate' en 'de ware'. Het is toch
gewoon herkenning? Kijk, ik voel mij echt niet erotisch

rot jou aangetrokken, maar wij vinden wel herkenning
in elkaar. Dan zou ik jou bij wijze van spreken ook 'de
ware' kunnen noemen. 'Het ware contact' of wat dan
ook. Nee, het is simpelweg die herkenning in elkaar.
PS: Als

een van ons vrouw was geweest, dan had je weer
het verhaal gehad: 'Hoe zit het nu precies tussen ons, en
praat jij ook nog met andere vrouwen?'
PK: Want dit is heel intiem wat we hier bespreken.
PS: ja,

en: 'Wler je dit soort gesprekken ook met ande­

ren?'
PK: Ja, want ik leg me toch helemaal bloot hier bij
jou en ik zou het roch niet fijn vinden als jij ook met
anderen dit soort gesprekken voert.

Wánt dat is emotioneel vreemdgaan! Die heb ik wel
eens gehoord!

PS:

PK: Haha, emotioneel vreemdgaan!
PS:

Toen dacht ik, nou dan ga ik heel vaak vreemd.

PK: Ja, want dat zeggen vrouwen ook nog wel eens.
En nu komen we toch weer op het mooie onderwerp
'vrouwen'. 'Ja, ik vind het niet erg als je een keertje
met iemand anders naar bed gaat, maar als je tot diep
in de nacht met iemand gaat liggen bellen en proble121

120

men bespreekt met haar, dan vind ik dat niet leuk. Die
moet je met mij bespreken! Want wij hebben toch die
intieme band? Wij vertrouwen elkaar toch?'

Complimenten

PS: ja,

het spel zit mooi in elkaar. En bij het doorzien dat
alles bewustzijn is, verandert er toch wel het een en ander
met betrekking tot de wijze waarop je tegen het begrip re­
latie aankijkt. Wé zijn allemaal één en onze a/gescheiden­
heid is denkbeeldig, dus waarom zou je je iemand willen
toe-eigenen? Als het piekerverstand tot rust komt en niet
continu bezig is met hokjesdenken, oordelen en overige
belemmerende overtuigingen, dan kun je liefde en verbin­
ding voelen met heel veel mensen.

P

K: Laten we eens beginnen met wat me ook opviel

laatst, hoe moeilijk het is voor mensen om met

complimenten om te gaan. Of hoe moeilijk mensen
zelf complimenten kunnen geven. Heb je een verkla­
ring voor waar dat vandaan komt?
PS: jawel,

op het moment dat het ego een beschadiging
heeft en rondloopt met de overtuiging: 1k ben niet goed
genoeg: dan kan het twee kanten op. Of het wordt do­
minant, agressief, conflictzoekend en dwingend om zo
zijn behoefte aan aanzien en waardering te krijgen. Of
het wordt onderdanig en gaat dan pleasend gedrag ver­
tonen.
PK:

122

'Disease to please' noemen ze dat ook wel eens.

123

Ja, absoLuut. En die hebben de overtuiging: :ALs ik
maar onderdanig ben en goed ben voor anderen, ben ik
ook goed genoeg. '

PS:

PK: Maar jij praat weer heel spontaan en niet bedacht.
Dat is weer leuk aan jou.
PS:

Nou, dankjeweL voor dit compliment!

PK: Heb mij lief!
PK: Het gebeurt ook vaak, dat als mensen een com­
PS: ]a,

dat is het. En beide types kennen we ook. Binnen
relaties zie je vaak dat er koppeLs zijn waarbij de een de
agressieve kant is en de ander de pleasende. Dat is interes­
sant om te zien. Maar complimenten ontvangen is voor
beiden lastig. Wánt de pleasende die ontvangt niet echt,
maar richt zich direct op de ander. En de agressieve ...

pliment krijgen, ze dan maar snel een compliment er
overheen maken naar de ander toe om niet verlegen te
worden of zo. Want verlegenheid - nu komen we op
een mooi onderwerp - verlegenheid is eigenlijk ook
ego. Toch? Ego is niet alleen maar bravoure en op­
scheppen. Heel verlegen mensen hebben toch ook last
van een heel sterk ego? Dat je een rood hoofd krijgt of

PK: Heeft zoiets van: 'Je hoeft mij niet te zeggen hoe

niet uit je woorden komt. Want het IK-je raakt dan in

goed ik ben'.

paniek.

PS: ]a,

of die zoekt er gelijk iets achter. Die hebje ook hè.
je geeft een compliment en hij denkt: 'Wáarom geeft hij
dit compLiment?'

PS: Het

PK: Wat wil die van me? Maar wat voor type mens kan

PK: En het ego wil daar dan ook vanaf!

kan zijn dat door het piekerverstand, met aL zijn
controlegedachten en oordeLen, er verlegenheid ontstaat.
Dan is het zeker een ego-kwestie.

dan wel goed met complimenten omgaan?
PS: ja,

in mijn omgeving kijk, dan kunnen de mensen
waarbij het ego enigszins in balans is gekomen, gewoon
een compliment in ontvangst nemen zonder het afte wim­
pelen en zonder argwaan. Ik gafjou net nog een compli­
ment! Ik zei: 1k vind datje een helefijne radiostem hebt. '
ALs ik deze gesprekken terugluister denk ik: 'Wow jouw
stem is echt voL en mijn stem is wat dunner. '
PS: ALs ik

124

maar als individu kunnen we er niet voor kiezen
om iets te stoppen.

PK: Ik vind verlegenheid soms wel schattig.

Ook verlegenheid mag er zijn. Bewustzijn is dan
verlegenheid of een rood hoofd aan het ervaren. Ook
prima!

PS:

125

PK: Maar dat we van verlegenheid af willen, komt na­

rijden en zich nieuwe borsten laten aanmeten, nou ja,

tuurlijk omdat de maatschappij zegt: 'Kom voor jezelf

weet ik niet ... ik vind het gekunsteld. Maar goed, be­

op! Kom op, wees eens niet

wustzijn wil ook gekunsteldheid ervaren.

zo

verlegen!'

PS: je moet altijd sterk en ad rem zijn en je woordje klaar
hebben, krachtig overkomen en als je dat niet bent, dan
ben je niet goed. Veel mensen hebben dat soort overtui­
gingen.
PK: Ik denk juist dat als je je ertegen verzet, je je
in situaties krampachtig gaat gedragen. Dan krijg je
juist een rood hoofd of zeg je het verkeerde ding op
het verkeerde moment. Toch? Als je het nu accepteert
zoals het is, dan wil dat niet zeggen dat je voor de rest
van je leven zo verlegen blijft. Maar ja, dat is het hè,
mensen willen ergens van afkomen. Bijvoorbeeld als
je voor je gevoel te dik bent, dan wil het IK-je daar

PS: En het accepteren van dat-wat-is houdt ook niet in
dat je nooit iets aan jezelf doet. Er is dan de accepta­
tie van hoe jouw lichaam er op dit moment uitziet en
functioneert. Tevens is er de acceptatie van gedachten en
ideeën die in jou ontstaan. Dus als jij het idee krijgt: 1k
ga afvallen, ik laat mijn baard staan ofik verfmijn haar
rood: dan is er ook geen verzet tegen die gedachten en
handelingen. Voorkeuren blijf je houden, alleen de ge­
hechtheid aan de uitkomst vervalt. je kunt eruit willen
zien als Brad Pitt, maar het is dan geen verlangen meer.
Nou lijk ik daar natuurlijk al erg op, dus het is een beetje
lastig voor mij om hierover te praten. Maar hoe voel jij
dat, Patrick?

vanaf.
PK: Ik kan me wel voorstellen dat het als man mak­

PS: Wij draaien alles honderdtachtig graden om. Het IK­
je denkt: 1k moet afvallen want zoals ik er nu uitzie ben
ik niet goed genoeg' en wij zeggen dat als je uitgezoomd
bent er acceptatie is dat je dik bent. En zonder verzet
tegen jezelf is de noodzaak om de leegte op te vullen met
eten minder, en is de kans groot dat je afvalt.

kelijker is hierover te lullen dan als vrouw. Want als
vrouw wordt je vanaf dag één al ingepeperd dat je moet
voldoen aan een bepaald schoonheidsideaal, anders val
je buiten de boot en zijn de mannen niet geïnteres­
seerd in je. Je moet de juiste kleren dragen, de juiste
make-up en de juiste afmetingen hebben. Maar als je
als man te dik bent - ik ben zelf ook niet echt mager

PK: De mooiste mensen zijn toch de mensen die zich­

-dan zeggen ze: 'Nou ja, het valt wel mee, schep nog

zelf compleet accepteren, met kale plek, met wallen,

maar een keer op'. Maar als je als vrouw ietsje dik bent,

met dit of dat. Mensen die het met een dikke laag weg

wordt er al gauw gezegd: 'Kijk dat zwijn daar lopen'. Ik

gaan plamuren of mensen die naar Robert Schumacher

heb weleens een wat dikkere mevrouw een patatje zien

126

127

eten, gebukt achter een auto, zodat niemand het maar
zag. En toen dacht ik: 'Jeetje, dat het zover is gekomen

van je klasse. En als je een gezonde kleur had, dan was je
een armoedzaaier. En moet je nu kijken!

in deze maatschappij.'
PK: Iedereen bruin!
PS: Mensen

oordelen vaak direct alsje te dik bent.
Terwijljij ook die dikzak bent!

PK: Ja precies, en die dikzak is er zodat ook de magere

mens kan bestaan. Ja toch? Effe kort door de bocht.

Ieder fotomodel heeft alles te danken aan dikke
mensen.

PS:

PS: Het

is allemaal goed zoals het is hoor. Al zal het leven
wat gemakkelijker worden als bewustzijn al die hoofden
minder ruis toestopt. Het zal dan allemaal wat lichter
worden, zowel voor jezelf als in relatie met anderen. Als
de IK-illusie wordt doorzien scheelt dat zoveel ellende en
wrijving.
PK: En je relaties, of het nou vriendschappen zijn,

PK: Sowieso zijn er ook mannen die dikke vrouwen

kennissen of liefdesrelaties, die worden ook een stuk

aantrekkelijk vinden. Ik vind een vrouw eerder onaan­

simpeler hè? Niet ieder woordje wat gewisseld wordt

te mager is, dan dat ze dik is, of ietsje

is dan zo beladen. Ik had ooit een vriendinnetje dat

trekkelijk als

ze

te dik is.

uit een hele lange relatie van zes jaar kwam, die net
uit was. Zij kwam mij tegen- of andersom- en zei:

Ach, dat culturele schoonheidsideaal dat iedereen
wordt aangepraat door de media. Bewustzijn is op dit
moment duidelijk IK-jes aan het ervaren die allemaal
aan een bepaald beeld willen voldoen om door anderen
goed genoeg bevonden te worden.

'Mijn vorige vriend zei iedere dag tegen me hoe leuk

PK: In de 17 of 18• eeuw was dik een teken van wel­

PS: Een

PS:

vaart. Ik neem trouwens nog een hapje van mijn ma­
gere yoghurt.

Toen was het schoonheidsideaal een heel bleke huid,
want dan werkte je niet op het land en dat was een teken

PS:

128

en knap hij me vond en dat hij van me hield, en jij
zegt dat nooit, hoe komt dat nou?' Ik zeg: 'Maar moet
je nou van mij horen dat je leuk bent?' Daar ging het
natuurlijk al mis.

ego heeft iedere keer die bevestiging nodig, iedere
dag, zodat het kan denken: ïk ben goed genoeg, ik doe
ertoe, ik hoor erbij, ik ben de moeite waard, ik verdien
respect� En veel mensen zoeken die bevestiging bij ande­
ren. Het kan zijn dat ze naar een compliment vist bijjou,
of dat ze op haar werk heel erg haar best doet om maar
129

waardering te krijgen. Op het moment dat het ego een
beschadiging heeft, blijft het continu naar waardering en
bevestiging hunkeren.

PK:

De award race

Dan is het ook nooit goed genoeg. Het ego is on­

verzadigbaar.

K:

P

de

Het is weer het einde van het jaar, de tijd van

awards,

de Gouden Radioring, de Marconi­

award, de MTV-awards, de TMF-awards, noem maar
op. Veel van mijn collegàs zijn overal spandoeken aan
het ophangen en mensen aan het mobiliseren: 'Stem
op mij, stem op mij!'. Stem voor de Mr. Twitter-ver­
kiezing, stem voor het Gouden Radio-oortje. Tot aan
het genante toe. En dat mensen dan tegen me zeggen:
'Moet jij nou ook niet eens iets gaan ondernemen?'
Dan zeg ik: 'Wat is zo'n prijs nou waard als je het zelf
helemaal gaat regelen met: 'Stem op mij, stem op mij?'
Maar bijna iedereen doet eraan mee, ook mensen die
genomineerd zijn voor de Televizier-Ring. Het is blijk­
baar enorm belangrijk dat ze dat beeldje winnen, die
erkenning, die status. Het is niet uit te bannen dat:
'Stem op mij, stem op mij, erken me, bevestig me.'
130

131

PS: Mensen voelen leegte en schreeuwen: 'Vul het, vul
het!'jullie zijn mijn laatste redmiddel en dan kan ik ein­
delijk bevestigd hebben dat ik goed genoeg ben. En als
ze dan zo'n beeldje winnen, dan hebben ze inderdaad
een euforisch gevoel van: 'Ik ben perfect: dan ervaren ze
eigenlijk verlichting omdat ze eindelijk compleetheid er­
varen. Maar na twee dagen verwatert het weer iets en het
beeldje gaat op de schoorsteen en na een week gaat het
alweer knagen en een maand verder ben je weer terug bij
af Puur omdat geluk dan afhangt van externe prikkels.
PK: Het is zo mooi, ik heb het wel eens vaker over ex­

vriendinnen... Maar goed, relaties zijn mooie leermo­

gende was: 'Ik ga volop naar de sportschool!'. En dan
zeggen mensen: 'Wat is er nou mis met een klein beetje
competitie en iets bereiken?'

PS: Daar is niets mis mee. Kijk, als jij van hardlopen
houdt, ben je dan tien jaar lang aan het strijden voor één
gouden medaille, of doe je iedere dag wat je zo leuk vindt?
Namelijk hardlopen. Als je iedere dag doet wat je lekker
vindt en daarvan kunt genieten, dan heb je iedere dag
verlichting en kun je iedere dag doen waar je passie ligt.
Dan hangt je geluk niet afvan zo'n plakje goud waardoor
je een paar dagen een stofje in je hoofd krijgt en je je even
goed genoeg voelt.

menten. Zo had ik ooit een vriendin die de marathon
van New York had gelopen. Het hele jaar ervoor geoe­

PK: Ja, want dat is het. En dan een paar dagen strom­

fend en ze ging daar in de kou tweeënveertig kilometer

pelend door het huis lopen omdat je lichaam het niet

hardlopen. Ze heeft het gedaan, ze is strompelend over

aankan. Mensen leven dan van piekmoment naar piek­

de finish gekomen en belde me toen huilend op: 'Ik

moment en kunnen ook niet zonder piekmomenten

heb her gehaald, ik heb het gehaald!' Nou, dat vond

omdat

ik prachtig, een emotioneel momentje. Ze kreeg een

van alles genieten? Ook van heel kleine dingen. Ik

medaille en iedereen die de marathon gelopen heeft,

stond laatst bij iemand op de wc te plassen, ik keek

loopt de dag erna door New York met die medaille

in de hoek en zag daar zo'n heel klein spinnetje zitten.

om, zo van: 'Ha ha, ik heb 'm!'. Toen ze thuiskwam, is

Die keek me zo aan en ik voelde me gelukkig. Want

bij iedereen langs geweest om de medaille te laten

ik dacht: 'Het is toch fantastisch dat zoiets kleins kan

zien. Maar het mooie komt- precies wat jij zegt- de

leven en dat het beweegt en een webje bouwt waar het

ze

ze

anders echt die leegte ervaren. Je kunt toch

periode daarna raakt ze in een dip. 'Want', zei ze, 'ik

vliegjes mee vangt'. Dat is heerlijk weet je wel? Daar

moet een nieuwe uitdaging hebben. Ik heb hier het

kan ik helemaal vol van raken. Mensen zeggen dan

hele jaar naartoe gewerkt en ik heb nu niets meer, ik

misschien: 'Kicken, het wordt hoog tijd dat jij je eens

val in een gat en ik voel me niet meer lekker.' Toen was

laat opnemen', maar je hebt toch niet van die enorm

het ineens: 'Ik ga mijn hele huis schilderen!' Het vol-

grote dingen nodig om je gelukkig te voelen?

132

133

PS: Het zit in ieder moment. We hebben het er al vaker

PS: Religie, spiritualiteit, materialisme, het is allemaal

over gehad, in het NU! Als je het geluk in het NU niet

het zoeken naar de ultieme methode om je gelukkig te

vindt- ongeacht in welke situatie- dan vind je het ner­

voelen en om maar geen leegte ofpijn te ervaren. Net als

gens. Dan is het alleen maar het dichten van een gat. En

met drugs. Het ego wil iedere keer hetzelfde.

dat gat is oneindig. Bewustzijn zal net zolang het gat la­
ten vullen tot het een mens weer wakker schudt. Het mag

PK: Trouwens, toch maar mooi dat wij niet tweehon­

er allemaal zijn.

derd jaar geleden leefden.

PK: We dichten dat gat met van alles en nog wat.

PS: Dan werden we hier opgehangen.

Bijgeloof, dat is ook zo'n mooie. Mijn moeder zat
een jaartje of tien geleden altijd met flessen water

PK: Verketterd man!

voor de radio naar Noordzee FM te luisteren, want
Jomanda kwam op de radio en die ging op zondag­

PS: Nu krijgen we hooguit wat boze mails.

avond om negen uur het water instralen via de radio.
Dan had mijn moeder dus de hele week Jomanda­

PK: Over boze mails gesproken, ik merk dat sinds kort

water. Zo noemde ze het ook. Dan had ik bijvoor­

ook weer op YouTube. Ik heb zo'n YouTube-kanaal

beeld een bult op mijn hoofd en zei ze: 'Kom maar

waar ik allemaal filmpjes op zet. Nu had ik er een film­

hier, dan doen we er een watje met wat Jomanda-wa­

pje opgezet dat heette: 'Bom in diepe zee'. Nou, dat is

ter op. Dat geneest het!' Prima, onschuldig, maar is

een filmpje en daar zie je in eerste instantie een bom

dit ook weer controle willen uitoefenen? Waar komt

ontploffen en daarna een enorme vloedgolf. Daar ligt

dat vandaan?

een boot voor - en dat duurt dan even - en die vloed­

PS: Grappig! Het is het ego dat een trucje wil om ervoor

en dan 'WHAAAA!ll' komt er zo'n monster in beeld

te zorgen dat het maar geen pijn zal ervaren en plezier zal

die je laat schrikken. Een schrikfllmpje! Ik had er zelfs

krijgen. En die jacht van het ego zie je op allerlei vlakken

de tweede en derde keer hartkloppingen van, terwijl ik

terug. Zeker bij een ]amanda die jou van jouw pijn kan

al wist wat er ging komen. Zo'n goed schrikfilmpje is

golf komt bij die boot, komt nóg dichter bij die boot

verlossen, dat is het heilige wondermiddel!

het. Maar ik heb op een gegeven moment echt de reac­
ties op YouTube uit moeten zetten, want ik kreeg alle­

PK: Lourdes!

maal reacties als: �s ik je tegenkom dan trap ik je kop
eraf'. Allemaal reacties van gastjes van negentien tot

134

135

drieëntwintig. Er zijn veel mensen die erom moeten
lachen dat ze geschrokken zijn, maar schrikken vindt
niet iedereen leuk.

Acceptatie

Tja, over identificatie gesproken en de bijbehorende
reacties op internet. Moet je zien hoe een gemiddeldforum
loopt. Iemand hoeft maar een woord verkeerd te zeggen en
het wordt persoonlijk aangetrokken. Er wordt direct een
nog grotere aanval geopend en uiteindelijk eindigt zo'nfo­
rum dan in scheldpartijen en oorlog. Het ene IK-je tegen
het andere IK-je.

PS:

PK: Vooral die anonimiteit van het internet. Het ideale

middel om je zelfbedachte 'ik' te bevestigen. Het ego
heeft dus eigenlijk vrij spel op het internet. Het lijkt
soms wel een trend om alles en iedereen af te maken.

P

K: Heel veel mensen praten liefdevol als ze een­

op-een contact hebben en geven dan ook compli­

menten. Zodra er dan iemand anders bij komt staan,
PS: Het ego

wil zich identificeren en een van de manieren
om dat te doen is om je ergens heel sterk tegen afte zetten,
ofom ergens heel erg voor te zijn. En op zo'nforum kun je
ongegeneerd je pijnlichaam tot uiting laten komen.

die misschien niet zo'n fan is van die voetbaldub of
niet zo'n fan is van die artiest, dan durft die andere
persoon opeens niet meer zoveel complimentjes te
geven over die artiest, of niet meer zo enthousiast
te zijn. Is het dan de samenkomst van die bepaalde

PK: Het is ook allemaal prima. Het hoort allemaal bij

energieën die het enthousiasme een beetje tempert?

de kosmische film.

Of hoe moet ik dat zien?
PS: Het heeft sowieso met energieën

te maken hoe uitbun­
dig je je durft te uiten. En in welk gezelschap je bent, met
welke mensen. je hebt ook nog dat als er ego's samenko­
men, er een heel spel plaatsvindt. Ik had een vriendschap
en dat was een--op-een altijd leuk, maar dan kwam Hugo

136

137

Het is precies zoals het moet zijn.

erbij en dan begonnen ]eroen en Hugo heel gemeen te
doen tegen mij. En als ik r:Uzn weer alleen met Jeroen was,
dan was het weer leuk.

PS:

PK: Maar heb je hem wel eens gevraagd hoe dat zat?

lopen. Ik bedoel, ik zit hier in dit radiopand ook her

Toen was ik een jaar of twaalf dus was ik r:Uzar nog
niet zo mee bezig. Maar het viel me wel al op r:Uzt ik
r:Uzcht: 'Hé, mensen veranderen als andere mensen in hun
buurt komen:

is. Er hangt een heel goed sfeertje hier, allemaal men­

Die maak ik overdag ook wel, maar het is 's avonds een

PK: Het is ook nog steeds in beddjfssituaties zo, in kan­

pand die situaties niet te ontlopen. Want je komt niet

tines, dat mensen vaak denken: 'Laat ik maar de eerste
-

0

voor. Dan durven ze mij al niet meer af te zeiken.'

Het is het gemaakte spel van ego's dat r:Uzn aan de
gang is. Als de rest dan ook nog meelacht, dan heeft het
ego z'n doel bereikt. Het is lastig hoor, want je hebt van
die bedrijfsculturen waarin dat weer gewoon wordt en
waarin iedereen een bepaalde positie heeft. Dan vraag ik
me wel eens af wie is er nou echt? Kun je werkelijk zijn
wie je bent of meet je jezelf een bepaalde houding aan
om er maar bij te horen? Heel vaak zieje dat er spelletjes
gespeeld worden om te overleven.

PS:

PK: Maar we hoeven ons toch niet meer zo druk te
maken hierom? Want ook dat is bewustzijn in actie. Ik
bedoel, dat is het mooie van deze filosofie, het laat alles
toe. Het keurt niets aE
138

kan wel eens moe worden en dat soort situaties ont­
liefst 's avonds omdat er dan maar een aantal mensen

PS:

zijn die een cynische grap maakt, dan sta ik al met 1

PK: Je kunt je voorkeuren hebben, wat jij ook zegt. Ik

sen die met hetzelfde bezig zijn, dezelfde passie heb­
ben, ik maak hier 's avonds goeie radioprogrammàs.
andere

vibe die ik oppik. En je hoeft 's avonds in dit

iemand op de gang tegen die even een sneer maakt of
die denkt: 'Daar heb je Kicken met z'n dikke BMW,
die moet ik even een beetje naar beneden halen' of zo.
Nogmaals, het hoort er ook allemaal bij, net als pijn
erbij hoort. Veel mensen denken ook bij verlichting of
spiritualiteit dat her alleen maar een walhalla is op een
roze wolk, en dat iedereen elkaar lief heeft.
PS: Dat

is het verschil tussen waar wij over praten en spi­
ritualiteit. Spiritualiteit is veelal geënt op alles in liefde,
licht en eenheid : Het bewustzijn waar wij over spreken
is r:Uzt alles is zoals het is. Alles mag er zijn. Dus er mag
pijn zijn, er mag verlichting zijn, er mag verdriet zijn,
blijdschap, alles is onderdeel van het spel. Dus het verzet
daartegen, of de gehechtheid daaraan, vervalt. En het is
niet zo dat we alleen maar streven naar dat alles in saam­
horigheid moet gebeuren en r:Uzt alles wat dat niet is, fout
of minder is.
139

PK: Alles is goed.

PS: "Wárm en koud zijn onderdeel van het spel en zonder
elkaar kunnen ze niet eens bestaan.
PK: Je hebt tegenpolen nodig toch?

PS: ja, anders kan dit allemaal niet plaatsvinden.

PS: Als we nog verder uitzoomen en de hele film op af
stand bekijken, dan zien we dat er volop leven was en dat
bijvoorbeeld vijfenzestig miljoen jaar geleden een komeet
op de aarde viel waarbij een gigantisch deel van al het le­
ven, inclusiefdinosaurussen, werd weggevaagd. En er wa­
ren ijstijden waarbij grote delen van de levende wezens op
deze planeet uitstierven. Dat is allemaal zoals het moest
zijn. Alle rampen, vulkaanuitbarstingen, overstromingen
en epidemieën horen erbij.

PK: Zonder koud geen warm, zonder lang geen kort.
PK: Maar ik zie de Holocaust nog wel als het ultieme

PS: Op het moment dat je dat doorziet, vervalt het ver­
zet. Als het warm is, is het warm. Als het koud is, is het
koud. Het is allebei zoals het is.

voorbeeld van ego. Want in mijn beleving werden de
Duitsers in de Eerste Wereldoorlog vernederd, die lie­
pen daar nog steeds mee rond, met dat syndroom in
hun hoofd. Toen kwam er een recessie in Duitsland,

PK: Dus niet van: 'Wat een pleurisweer vandaag!'

joden waren de mensen die best wel veel poen hadden,
dus was het van: 'Die mogen we niet, die hebben geld

PS: Precies! Acceptatie van dat-wat-is voelt bevrijdend.
Anders ga je steeds weer de ene tegenpool omarmen en de
andere wegduwen.

en die scheppen op of die zetten ons af'. Nou en dan

PK: Het ego is gebaseerd op het verzet tegen wat is, om

PS: Het is één grote egokwestie. Maar ook het ego wordt
bestuurd door bewustzijn. En dat egospel is ook in onze
huidige tijd volop gaande. Amerika en de invasie in Af
ghanistan, het is allemaal één groot egospel waarbij een
groepje mensen controle over de hele wereld wil hebben en
ze de meest rare dingen uithalen. En toch is het bewust­
zijn in actie die alles doet. Dus zelfi daar kun je oordeel­
loos naar kijken. je kunt wel zien dat het een primaire
vorm van samenleven is. Maar als dat de fase is waarin

het kort samen te vatten. Maar goed, veel mensen luis­
teren hiernaar of ze lezen een stukje van wat jij of ik
geschreven hebben, en dan zeggen ze: 'Maar wat dan
met de Holocaust? Zoveel miljoenen joden vermoord!'
Is dat dan ook maar gewoon goed te praten? Is dat dan
ook zoals het is?

140

begint het gedoe, oorlog, joden transporteren, noem
het maar op.

141

we nu verkeren, dan is dat de fase, en is het precies zoals

PK: Het is heerlijk.

het moet zijn.
PS: Alleen in onze perceptie is het soms verschrikkelijk

PS: Laten we eerlijk zijn Paul. In Mrika heb je landen

allemaal.

waar het dorpshoofd ineens zegt: 'Dit kind is behekst.'
En dan vermoorden ze dat kind gewoon. Zelfs vaders

PK: We zitten met twee van die Muppet-opa's in ons

die hun dochters vermoorden omdar het dorpshoofd

hoofd die de hele tijd commentaar lopen te geven van­

heeft gezegd: 'Je kind is door de duivel bezeten.' Dan

af de zijkant: 'BOE, it's terrible' of: 'I liked it!'. Ook

kun je nu wel zeggen: 'Oh, daar moeten we naartoe en

dat constante meepraten bij mensen. Wat dat betreft,

dat moeten we tegenhouden', maar het is zoals het is.

hoe heten ze ook alweer? Waldorf en Stader of zoiets?

Het gebeurt. En je keurt het niet goed, maar je keurt

Daar heb ik nog een hele tijd een poster van gehad die

het ook niet af. Wat je zegt, er oordeelloos naar kij­

in mijn vorige kantoortje bij 3FM hing. Dat is wel een

ken.

mooi voorbeeld van ego, die twee opa's. Want eerst is
het helemaal klote, en dan zegt er een: 'Ik vind het

PS: Bewustzijn stuurt het allemaal aan. En als bewust­

allemaal wel meevallen.' En dan die ander: 'Nee in­

zijn wil dat die moorden ophouden of dat die cultuur

derdaad, het is fantastisch!' En hop, dan gaat het de

verandert, dan zal dat gebeuren.

andere kant op. Alsmaar vanafhet balkonnetje op alles
commentaar geven.

PK: Als je ervan uitgaat dat jij en ik geen keuze hebben,
dan is het bewustzijn dat het ene moment denkt: 'Nu

PS: Dat is een mooie manier om het piekerverstand te

gaan we lekker oorlogje spelen' en het andere moment:

verduidelijken. Alles vindt simpelweg plaats, maar die

'Nu gaan we gezellig met z'n allen rond het kampvuur
.
zaten .

twee Muppets in je hoofd leveren continu overal commen­

)

taar op. Ze gooien overal gedachten, oordelen en verwach­
tingen overheen. Heel vermoeiend. Verlichting houdt in

PS: Wij als mensen zien dan: 'Oh, er zijn mensen dood:

dat die opa's lekker gaan slapen en zich er niet langer mee

en dan hangen we er een lading aan. Maar als je uit­

bemoeien. Als individu kunje niets doen om die Muppets

zoomt zie je dat er helemaal geen dood is. Dit is een ho­

de mond te snoeren. Bewustzijn stuurt alles, het laat ook

lografische verschijning en daarin komen denkbeeldige

die opa's praten en zal ook ooit die opa's op stil' zetten.

figuranten voor. Het is een grote grap.

142

143

Verslaving

P

K:

Verslavingen, zijn dat bijproducten van her

ego? Denk je dan dat je iets gevonden hebt wat die

leegte even opvult en dat je er meer, meer, meer van
wilt? Of is het een ander proces in je brein?

"\.%t je zegt. Het ego is bezig met pijn te vermijden en
plezier te zoeken en heeft de illusie dat het er in dat pro­
ces controle over heeft. Daarnaast hebben mensen pijntjes
omdat ze zich verzet hebben tegen dat-wat-is. Dan neem
je een glas alcohol ofsnuift wat wit poeder, en dan is op­
eens dat vervelende gevoel weg. je voelt je dan even 'licht'.
Dat gevoel wil het ego graag vasthouden, dus dan doen we
het nog een keer! En nog wat meer! "\.%nt dat gevoel wil
je dan iedere keer weer ervaren. Dan hebben we een che­
misch trucje gevonden om ons altijd goed te voelen. "\.%t
dan op een gegeven moment z'n keerzijde heeft.

PS:

145

Je hebt ook mensen die veel drinken en ineens
ontzettend agressief worden. Je hoeft maar verkeerd
naar ze te kijken en: 'Heb ik wat van je aan?' Dan
komt de pijn los!
PK:

PS: ja,

anders zou die agressie niet ontstaan.

De grote vraag is natuurlijk: 'Hoe kom je nou van
een verslaving af?'
PK:

Dat is altijd de vraag hè. Hoe kom IK van MIJN
verslaving aft Het is JOUW verslaving helemaal niet.
]ij bent niet de veroorzaker ervan, het is bewustzijn
dat dit aan het ervaren is. Er kan een moment komen
waarop het bewustzijn daarmee klaar is, en dan zul je
stoppen met roken, drinken of wat dan ook. Maar het
IK-je gaat zichzelf vaak in de strijd gooien: 1k wil geen
bier drinken vanavond!' Maar dat is hetzelfde als dat
ik tegen jou zeg: 'Denk niet aan een roze olifant. ' Des
te meer jij dat probeert, des te groter die olifant wordt.
Dat werkt met verslaving ook zo. Des te meer aandacht
je eraan besteedt, des te meer wordt de verslaving uit­
vergroot. Het doorzien dat alles precies is zoals het moet
zijn, houdt in dat alles geaccepteerd wordt als onderdeel
van het spel van het bewustzijn. Ook een verslaving is
hier onderdeel van. Zodra het verzet dan minder wordt,
zal ook de drang naar verdovende middelen afnemen. je
kunt nog wel een biertje drinken, maar de gehechtheid
eraan vervalt.
PS:

146

Ik heb wel eens gehoord: 'Je verslavingen worden
voorkeuren'. In het Engels was het: Make your addic­
tion a preference'. Het is inderdaad lekker om een glaas­
je bier te drinken, misschien ook wel twee, misschien
ben ik wel eens een avond dronken. Maar het hoeft
niet meer. Het is geen verplichting meer aan jezelf.

PK:

Ik sprak een man die onze gesprekken had gehoord
en hij was lang aan de drugs geweest. Zijn hele omge­
ving riep al jaren: 'Daar moet je vanaf en wat jij doet is
helemaalfout!'Allemaal opmerkingen over dat hij slecht
bezig was en zijn leven verknalde. Hij vond het dus ook
ontzettend bevrijdend om te horen dat alles wat er was
gebeurd, perfect is! Het hele pad dat hij bewandeld had,
was precies zoals het moest zijn en het had nooit anders
kunnen zijn. Het is bewustzijn dat dat wilde ervaren.
juist doordat dat inzicht ontstond, was er geen verkram­
ping en verzet meer en is hij nu van de drugs af Het is
mooi om te zien hoe dat werkt. �nt ze(fi een verslaving
mag zijn wat het is. Dus als er een verslaving is, ga dan
lekker drinken. Zonder verzet, zonder schuldgevoel. Enje
zult merken dat als er geen verzet meer is, de dingen dan
automatisch steeds meer in balans komen. Des te meer wij
ons verzetten - of dat nu met alcohol is, of met emoties
- des te meer aandacht schenk je eraan en des te groter
wordt het. Maar ook het verzet mag er uiteraard zijn.
Bewustzijn is dan verzet aan het ervaren.
PS:

Ik heb dat zelf dan met mijn gewicht. Ik ging
op de weegschaal staan en was twee kilo zwaarder ge-

PK:

147

worden en ik weet zelf wel waardoor dat komt. Teveel

PK: Alcohol is een soort rode draad in mijn leven.

snoepen, teveel eten en te weinig bewegen. Dan merk
ik dat mijn hoofd me toch een beetje gaat aanpraten:

PS:

Drink je veel dan?

'Kijk nou, vijfendertig en je wordt te dik en je wordt
in mijn hoofd,

PK: Nou, ik drink helemaal niet. Maar familieleden

weet je wel. Nou, daar luister ik niet te vaak naar. Maar

dronken nogal veel en ik merk wat het kan doen met

ik weet ook, als ik dan andere stemmetjes zou gaan

mensen. Want als ik sta te draaien zie ik dat veel men­

laten terugpraten tegen die stemmetjes, zoals: 'Vanaf

sen vervelend worden als ze drank op hebben. Som­

nu gaan we nooit meer naar de McDonald's, vanaf nu

mige mensen worden heel erg lollig, anderen worden

haal ik niets lekkers meer in huis', dan wordt het echt

heel erg vervelend. Kun je jouw visie erop loslaten?

kaal'. Dan hoor ik die stemmetjes

w

een soort baseballwedstrijd in mijn hoofd. Want dan
gaat de andere partij weer zeggen: 'Oh maar dat zou
wel lekker zijn McDonald's'. Dan wordt het echt een
circus in je hoofd.

Als je een beschadiging hebt en je gaat drinken dan
krijgt het de vrijheid om zich ongenuanceerd te uiten, of
door drugs wordt de pijn juist even niet gevoeld. Het kan
beide kanten opgaan.

PS:

PS: Dan

slaat het piekerverstand op tilt. Alsje dan bood­
schappen gaat doen vindt er in de supermarkt een enorm
verhaal in je hoofd plaats.

sen naar boven komt.

PK: De een zegt ja, de ander zegt nee. Je kent het wel,

PS: En de pijn

PK: Ik merk toch vaak dat door drank de pijn bij men­

kan zich gaan uiten in agressie ...

engeltje op de ene schouder, duiveltje op de andere
schouder. De stemmetjes mogen er zijn, maar je hoeft

PK: 'Wat sta je naar mij te kijken!' Wat dat betreft,

ze niet serieus te nemen.

ze zeggen: 'Dronken mensen en kinderen spreken de
waarheid'. Nou ja, de waarheid. Het kleine stukje dat

PS: De stemmetjes mogen er zijn, maar ze komen op en ze
gaan weer weg. En als er geen verzet meer is, verdwijnen
ze in 'no time� Maar des te meer we met die stemmetjes,
met gevoelens en gedachten aan de gang gaan, des te meer
ruis er plaatsvindt.

148

hen nog een beetje tempert.
PS: De

beschaving gaat er even af

PK: Maar uiteindelijk is het goed dat dat loskomt?

149

PS: Ik heb daar geen oordeel over. Als het loskomt, komt

het los.
PK: Ja precies, maar ik zit even te denken ... Soms zeg­

PS: Nou, dronken ben ik zelden geweest. En ach, mensen

vinden me zonder drank al zo raar.
PK: Aan jou kan ik niets raars ontdekken.

gen we tegen mensen: 'Jij kan alleen maar lol hebben
als je gedronken hebt.'

PS: Nee maar ...

PS: Dat is toch bij heel veel mensen ook zo?

PK: Maar het is mooi dat je dat nu zegt, wat vinden

mensen raar aan jou dan?
PK: Maar die mensen durven zich dan 'te laten gaan'.
PS: Gewoon hoe ik leef dat er geen vat op te krijgen is.
PS: Alcohol kan soms ook de pijn verlichten. Het is dan

een soort tranquillizer. Dus drinken mensen graag, dan

PK: Hoe bedoel je dat?

voelen ze de pijn niet en kunnen ze vrolijk zijn, en de
volgende ochtend worden ze wakker met een kater. En

PS: Nou dat ik me nergens druk om maak. Dan hoor je

dan is de pijn er weer.

mensen zeggen: Jij kijkt altijd maar hoe de wind waait.'

PK: Dus alcohol is wel een verdovingsmiddel, maar

PK: Maar wie zegt dat dan? Je hoeft geen namen te

het is geen oplosmiddel. Ik heb alcohol veel kapot

noemen.

zien maken. In mijn persoonlijke leven en ook om mij
heen. Ik vind het altijd wel een grappig schouwspel om

PS: Nou gewoon, mensen in mijn omgeving. Maar er

in een kroeg te zien hoe alcohol mensen verandert en

zijn ook mensen die het juist heelfijn vinden en zeker

wat alcohol met mensen doet. Bij mezelf merk ik dat

de mensen waarmee ik zakelijk werk. Die juichen altijd,

ik redelijk afstandelijk ben tegen dronken mensen.

want als ze bellen dat een opdracht niet doorgaat, dan
is mijn antwoord: 'Oké nou, alles goed verder?' 'Maar

PS: Maar drink je zelfhelemaal nooit? Nooit gedaan?

die opdracht gaat niet door en je had daar duizend euro
voor kunnen krijgen!' Ja, dus ... maar hij gaat toch niet

PK: Nee. Nou ja, af en toe wel een Malibu-cola. Maar

door?' 'Nee. Maar vind je dat dan niet erg?' 'wtlt valt er

de keren dat ik dronken ben geweest, is misschien

erg te vinden? Het is zoals het is. ' wtlarom vechten tegen

twintig of vijfentwintig jaar geleden. Jij?

wat er NU is?

150

151

PK: Maar is het niet eerder zo dat mensen denken:

PK: Ja. Of: 'Ja, heerlijk hè? Zou je ook eens moeten

'Shit, was ik ook maar zo?' Dat is natuurlijk vaak zo, ze

proberen.' Lekker los leven! Zoals kinderen bijvoor­

kijken vanuit hun eigen referentiepunt. Ze denken: 'Ik

beeld! Ik liep vanmiddag, toen ik boodschappen ging

ben zus en zo en dus moet jij ook zus en zo zijn'.

doen, weer even langs de speelplaats van een basis­
school en keek zo en dacht: 'Wat is dit toch prachtig!'.

PS: Wát ze echt moeilijk vinden is wanneer zij met een

Die kinderen die rennen, spelen in de zandbak, zitten

emotioneel verhaal komen en dat ik daar niet in meega.

op de schommel. We hebben het allemaal meegemaakt

Ik bedoel die emoties mogen er allemaal zijn, maar ik ga

als kind. Dat is heerlijk, gewoon lekker doen. Kinde­

geen olie op het vuur gooien en je vertellen hoe erg het al­

ren zijn toch eigenlijk, net als huisdieren, onze groot­

lemaal wel niet voor jou is.

ste leraren hierin?

PK: Nee, want ze zoeken maar één ding, dat is be­

PS: Die leven veel meer in het NU!

vestiging van hun verhaal, van hun waarheid, bij jou.
Het liefst hebben ze dat jij dan ook nog eens zegt dat

PK: Ik zat laatst een film te kijken waar ze het ook

het anders had moeten zijn en dat er gezamenlijk een

over bewustzijn hadden, maar toen bedoelden ze zelf­

boeman wordt benoemd.

bewustzijn. Daar werd ook beweerd dat een vlinder
geen bewustzijn heeft en dat een dier geen bewustzijn

PS: Dat piekerverstand is dol op praten over alle gedach­

heeft. Waar we het hier over hebben is dat ...

ten en gevoelens die voorbijkomen. Lekker uitvergroten,
oordelen en vechten tegen dat wat is. Ook dat is bewust­

PS: .. dat de vlinder en dier bewustzijn ZijN.
.

zijn in actie, alleen is bewustzijn dan wat meer lijden
aan het ervaren.

PK: Zelfbewustzijn is het beseffen dat je leeft, dat je

doodgaat. Dat is wat de meeste mensen hieronder ver­
PK: 'Je moet de mensen nemen zoals ze zijn en niet

staan toch?

zoals jij ze wilt hebben'. Dat heb ik ook een keer ergens
gehoord. Maar als ik nou tegen jou zeg: 'Jij leeft er ook

PS: Klopt. Als een apenjong dood is, dan sleept de moe­

maar op los.' Dan is het enige juiste antwoord ...

der het nog drie dagen met zich mee. En op een gegeven
moment merkt ze: (Oh het doet niets meer: en dan laat

PS: 'Dat klopt: zeg ik dan!

152

ze het liggen.

153

PK: Er zit dan geen beweging meer in.

PS: Net als kinderen. Als ze aan het schommelen zijn, zijn ze
aan het schommeLen. Dan maken ze zich niet druk over wat er

PS: Het besefvan leven en dood,

dat voor ons zo duidelijk

daarna gaat gebeuren.

is, is bij dat dier veel minder.
PK: En misschien gaat de schommel wel stuk! Morgen
PK: Is het een zegen dat wij weten dat wij geboren

mag ik misschien niet meer schommelen. Nee, ze doen

worden en dood gaan? Dat is wat mij betreft waar het

gewoon.

ego, het irritante zelfbeeld, op gebaseerd is, om je zover
mogelijk van het doodgaan af te houden.
PS: Zelfoewustzijn

is ook mooi.

PK: Ja, vind je?
PS: ja,

wij als mensen kunnen het spel spelen waarbij wij
denken dat wij een individu zijn dat van alles doet. Het
'net-alsof spel:

PS: Ai merk je- dat

zie ik bij mijn eigen zoontje- dat op
vijfjarige leeftijd al wat ruis gaat ontstaan. Dan gaat hij
op een gegeven moment al nadenken over wat we hierna
gaan doen. En wat als dat niet is wat hij wil. Dan denk
ik: 'Hier begint het at: En zeg ik ook: 'Ga nou lekker nu
genieten! Ga lekker schommelen!' Het is mooi om te zien
hoe dat erin sluipt, dat piekerverstand.
PK: Is de ontwikkeling van het ego bij een kind te
voorkomen? Vanaf het moment dat hij zegt: 'Mijn

PK: Dat geeft best wel een leuk verhaal, maar waar we

botsauto, mijn speeltje, mijn naam'. Weet je wel, op

het hier over hebben is dat het idee maar gewoon een

het moment dat een kind vanaf driejarige leeftijd in­

idee is. Een dier leeft gewoon, punt.

derdaad een afgescheiden individu begint te worden.
Is dat te voorkomen? Is het nodig om dat te voorko­

Wát wij 'leven in het nu' noemen, waar iedereen zo
naar streeft, dat doet een dier van nature.

Kun je het een beetje sturen of begeleiden?

PK: Ja, daarom zijn dieren zulke mooie leraren hierin.

PS:

PS:

Van een kat die op je schoot ligt, word je vanzelf ook
relaxed. Je ziet zo'n kat, die denkt niet: 'Shit het is al
half zes'.

154

men of is het een fase waar ieder mens doorheen moet?

Dat laatste. Dat we ons identificeren met een naam
of met wat je doet, dat is altemaal prima. Daar is niets
mis mee. Dat stukje identificatie blijft ook. Maar des te
groter die identificatie is, des te ingewikkelder wordt het
leven. je kunt een kind wellaten inzien dat dingen gaan
155

zoals ze gaan, zonder dat er iedere keer verzet is ofzonder
dat er een grote gehechtheid is aan uitkomsten. En we
gaan zien hoe ik dat ga doen in de opvoeding. Wánt ook

Compensatiegedrag

ik heb daar geen keus in, het bewustzijn doet alles en
stuurt zowel mij als 'opvoeder' aan, als mijn zoontje.

K: Misschien even mooi voor de beeldvorming.

PHet is nu kwart over twaalf in de nacht en we zit­

ten hier in het pand van Veronica, TMF Hitradio en

Sky Radio. Ook Classic FM is hier gevestigd. Het is

hier overdag één grote testosteronbende en Paul en ik

zitten hier 's nachts lekker te lullen over het luchtle­
dige.

PS: In een verlaten pand waarbij de portier vraagt ofwij

straks alsjeblieft het licht uit willen doen.
PK: Ja, dat kregen we net te horen. Maar wel met een

dwingende blik van: 'Wat doen jullie hier eigenlijk

nog?' Ja, wat doen wij hier eigenlijk, Paul?
PS: Praten over niets.

156

157

PK: En alles tegelijkertijd. Dat is toch het mooie hè. Ik
... of ja ... 'ik', daar ga je al. Jij bent ook vanaf jonge
leeftijd al bezig geweest met nadenken over het leven.
Wat ik toch al in een vroeg stadium bedacht had, was
hoe makkelijk het leven eigenlijk was toen je nog niet
eens wist hoe je heette, dat je nog niet eens wist hoe
laat het was. Want dat zijn toch allemaal dingen waar­
op dat IK-figuur in je hoofd zich gebaseerd heeft. Je
naam, je positie, tijd, hoe laat het is, hoe oud je bent,

PK: Maar nogmaals, allebei mag er zijn. Bewustzijn
wil zichzelf ervaren op beide manieren. Bewustzijn wil
zichzelf ervaren als onwetend en wetend. En we moe­
ten inderdaad even verduidelijken dat we hier geen
dingen afkeuren.
PS: Wé hebben het over het verschil van leven als er wel of

geen identificatie is. Bewustzijn ervaart het allebei en het
is daarbij onze waarneming dat iemand die sterk gei'den­

wie je vrienden zijn, allemaal aangeleerde ideeën.

tificeerd is vaak een hoop ruis heeft in z'n hoofd

PS: Al die awards waar je over sprak, dat is ook zo'n iden­

PK: En we hebben het zelf meegemaakt, toch?

tificatieding. De award die IK heb gewonnen, redeneren
mensen dan. Ik keek een keer naar een filmpje dat ging
over zen. Ze deden met zenboeddhisten een wedstrijd hard­
lopen. Dus

ze

stonden bij de

start

en 'BOEM' startschot.

Dus die zenmonniken rennen met z'n allen naar de finish.
l&rvotens werd bij de winnaar een medaille omgehangen
en daar begrepen ze helemaal niets van. 'Maar we hebben
toch allemaal hetzelfde stuk gerend?: was hun redenering.
'Waarom krijgt hij dan alleen een medaille?' Ja, omdat hij
de snelste was: was het antwoord Ja, maar zijn lichaam is
sterker gebouwd waardoor hij sneller kan rennen: was het

PS: Ja, als er mensen zijn die een groot ego hadden, dan

zitten ze allebei nu hier. Ik heb niet voor niets jarenlang
op zo'n podium gestaan en dan moest ik de beste zijn van
de avond en de meeste lachmomenten hebben. Ze moesten
mij de leukste vinden van de avond. Tot het moment dat
'ik' daar genoeg van had Bewustzijn had er genoeg van.
PK: Heb je wel eens nagedacht waar het vandaan
kwam? Ben je vroeger als kind gepest op school? Heb­
ben je ouders je afgekraakt? Want het komt ergens

antwoord. 'mzarom krijgt hij dan een medaille?'

vandaan! Bij iedereen die op een podium staat en bij

PK: Prachtig!

compensatie aan de gang.

PS: Dat vond ik zo mooi dat ik dacht: Ja, waarom han­

PS: Dat is volgens mij

gen wij altijd de beste een medaille om?' Terwijl zij ook
nog genieten van het stukje hardlopen.
158

iedereen die in de media werkt, is er toch een bepaalde

waar.

Iedere artiest is aan het com­

penseren. Dat had ik ook. Ik was eerst de stoere bink op
de basisschooL Toen ging ik naar het atheneum. En van
159

twee atheneum ging ik naar drie havo, waar ik in een
klas kwam die een hecht team vormde tegen mij. Daar

PK: Er in meegaan of er regen ingaan en iemand op z'n

bek slaan en dan is her afgelopen met het gepest.

heb ik de klappen gekregen.
PS: Dat zat niet in me. Ik was ook niet ad rem in die tijd.
PK: Heb je her moeilijk gehad?

Dus vandaar dat dat zo is gelopen. Op een gegeven mo­

PS: ja, toen heb ik het heel zwaar gehad. Ik verloor mijn

ment dacht ik: 'Nu heb ik er genoeg van en ik zie het niet
meer zitten: Toen ben ik naar de Luchtmobiele Brigade

zelfoertrouwen en ik zag het allemaal niet meer zitten.

gegaan. Daar heb ik twee jaar in het leger gezeten en ben
toen ontzettend verhard. Puur om het voor mijzelfrecht

PK: Hoe oud was je toen?

te zetten. Toen kwam de tijd dat ik een enorm ego kreeg,
want ik had tenslotte een rode baret, IK had het allemaal

PS: Een jaar of veertien. Dat is een behoorlijke klap ge­

gehaald!

weest die ik niet echt te boven kwam. Op een gegeven
moment dacht ik: Het heeft allemaal geen nut meer'.

PK: Hoe oud was je toen?

PK: Maar wat gebeurde er dan? Werd je gepest?

PS: Ik was toen achttien en op mijn twintigste ging ik het
leger weer uit. Ik kreeg er wel zelfoertrouwen door, maar

PS: ja, ik werd echt gepest. Er waren jongens die de stoere
jongens van de klas waren en die zoeken dan iemand om

ging de andere kant weer op waarbij ik agressiefen onge­

tegenaan te schoppen. Ik kwam nieuw in die klas en ik
had last van mijn knie dus ik liep wat mank. Ik had ook

studeren, is mijn ware aard weer boven komen drijven.
Maar je ziet wel dat de drive om op dat podium te gaan

geen hippe schoenen toen, want dat konden mijn ouders

staan, voortkomt uit de pijn van vroeger.

voelig werd. Eigenlijk pas na die tijd, toen ik weer ging

niet betalen. Nou goed, dan begint de ellende.
PK: Compenseren.
PK: Zat je ook alleen in de klas?

PS: ja, absoluut.
PS: Nee, dat niet, zo erg was het nog niet. Maar ik was
toen een heel gevoelige en sociale jongen eigenlijk. En dat

PK: Her grappige is ook dat de mensen die op een

moet je op die leeftijd nou juist niet hebben. je moet stoer

podium staan, of op de radio of

zijn en meelopen.

doen. Er wordt wel eens gezegd: 'Des te groter het ego,

160

tv

zijn, dit ook vaak

161

des te korter het lontje'. Maar die pijn, die is vaak niet
weg. Er ligt dan alleen iets overheen wat het even lek­
ker afdekt. Als iemand dan een keer een lullige opmer­
king maakt of je afkraakt in jouw ogen of je pest, dan
wordt die pijn van vroeger toch weer geraakt. Terwijl
je dan eigenlijk zou moeten zeggen: 'Wat een cadeau­
tje, dankjewel!' Want je raakt iets in mij waarvan ik
gehoopt had dat ik het kwijt was, maar het zit er blijk­
baar nog steeds. Dus in plaats van die ander de schuld
te geven: 'Ja, jij altijd met je cynisme, of: 'Jij altijd met
je afkraken richting mij', kun je bij jezelf gaan denken:
'Hmmm ... wacht eens even, hij is er niet voor niets
nu'. Hij raakt iets in mij waarbij ik erachter kom dat er
blijkbaar toch nog een deken over oude pijn heen ligt.
Maar goed, dan kom je dus op een punt: 'Hoe ga je die
oude pijn loslaten?'

Ik heb het geprobeerd door het leger in te gaan, door
maar te verharden. Dat is ook puur wegdrukken en dat
werkt uiteindelijk niet. Ik ben een tijdje heel spiritueel
geweest, dus dan zoek je het compleet de andere kant op.
Heel zacht.
PS:

PK: Mediteren.
PS: ja,

dat werkte ook niet. Toen dacht het ego: 'Dan ga
ik op het podium staan, dan ga ik grappig doen, dan gaan
mensen applaudisseren en dan ben ik wel goed genoeg:
Maar dat werkte ook niet! Tot het besefkwam dat ik be­
wustzijn ben en dat alles precies is zoals het moet zijn.
162

Dat alles in mijn leven altijd precies zo is gegaan zoals
het moest gaan, inclusief alle tegenslagen, alle moeilijke
periodes en alle pijn die ik ervoer.
PK: Toen loste die pijn op?

Het verzet tegen het verleden viel weg, waardoor het
geleidelijk aan oploste. Het mocht allemaal plaatsvinden,
het is allemaal perfect. Door die perfectie dan in te zien,
verdampt alles. Opeens wordt het leven dan licht en mak­
kelijk.

PS:

PK: En simpeler en mooier en intenser, dat hebben
we ook al een keer eerder besproken. Prachtig toch
om te beseffen dat alles is zoals het is. Zelfs de pijn
mag er zijn. Je ziet toch veel mensen rondlopen met
zo'n pijnlichaam. Veel mensen komen ook uit een ver­
knipte gezinssituatie, scheiding, vaders en moeders die
altijd ruzie hadden, zelfs ouders die tegen hun kinde­
ren zeggen: 'Jij had nooit geboren moeeen worden. Jij
bent het niet waard om mijn dochter of zoon te zijn.'
Of zoals mijn vader vroeger altijd tegen mij zei: 'Het
wordt toch nooit wat met jou. Jij komt toch in de goot
terecht.' Dat is wel wat er gebeurde. Toen ik een jaar
of elf was hoorde ik ook vaak: 'Kicken, jij gaat bij Ja­
pie wonen, jij gaat het huis uit. Ik ben klaar met jou!'
En nu twintig jaar later, weet ik het allemaal nog wel.
Het zit me niet meer dwars, maar het heeft me wel
jarenlang dwarsgezeten dat mijn vader steeds tegen me
riep: 'Het wordt toch nooit iets met jou.' Het heeft mij

163

bijna - of tenminste dat denk ik - tot een burn-out
gedreven omdat ik zo die drang had om mijzelf te be­
wijzen. Om het tegendeel eigenlijk te bewijzen. Maar
goed, verknipte gezinssituaties, heb je adviezen voor
mensen die daarmee te maken hebben?

PS: �t vaak gebeurt is dat mensen niet uitzoomen en
dus heel erg kijken naar äit is mij allemaal aangedaan�
Dan gaan ze naar een psycholoog en die gaat dat nog eens
tien keer bevestigen en vergroten. En dan met een heel
langzaam proces moet je het een plaatsje geven, zoals dat
heet. Maar wat we hier doen is uitzoomen en het grote
plaatje bekijken. Dan zie je dat alle situaties die hebben
plaatsgevonden precies zijn zoals ze moeten zijn. Het is
niet voor niets gebeurd, het heeft jou een richting gegeven
op je levenspad. Dus je kunt je vader dankbaar zijn! Dan
wordt het een heel ander verhaal. Sterker nog, jouw vader
is jou, jullie zijn allebei bewustzijn en jullie spelen dit
spel van dualiteit om dit allemaal te kunnen ervaren. Als
je het op die manier ziet, hoef je je vader niets te verwij­
ten. Hij heeft precies zijn rol gespeeld, jij doet dat ook.
Er is niets aan de hand. Pas vanuit die optiek waarbij
je echt uitzoomt, vanuit die helikopterview, kan alles los
worden gelaten. Zolang je ingezoomd blijft, blijfje de ene
overtuiging voor de andere inwisselen.

PS: Voordat mensen gaan uitzoomen zie je toch wel dat ze
soms eerst even in het ingezoomde deel aan de slag gaan.
Langs de psycholoog, zeljhulpboeken, spiritualiteit. Dat is
allemaal prima. Het is zoals het is, het hoort allemaal bij
het proces. �t je tevens ziet, dat het werkelijk losmaken,
de werkelijke bevrijding, ontstaat wanneer het uitzoomen
begint. Maar een grote beschadiging aan het ego zorgt er
veelal voor dat je ingezoomd blijft. Het ego heeft zich ge­
ïdentificeerd met de pijn en kan dat dan nog niet loslaten.
De wijze waarop het uiteindelijk wordt losgelaten vindt
op alle mogelijke manieren plaats. Bewustzijn is zich ook
daarin op alle manieren aan het ervaren.
PK: Wat mij heel erg geholpen heeft, is om een keer

te gaan praten met mijn oma, de moeder van mijn va­
der. Over hoe mijn vader als kind was. Toen bleek dat
hij van zijn vader nooit veel aandacht gekregen heeft
en dat dat hem heel erg dwarsgezeten heeft. Dat hij
ook zei: 'Mijn vader kwam nooit naar me kijken als ik
ergens moest voetballen.' Of: 'Mijn vader keek nooit
naar me om en ik mocht van m'n vader nooit naar de
school die ik wilde'. Dus als je zo terug gaat kijken dan
zie je toch weer patronen die zich herhalen en dat het
zijn frustratie was die hij projecteerde op mij. Ik heb
hem dat ook, zeker de laatste jaren, nooit meer kwalijk
genomen.

PK: Maar zoals je vorige keer al eens zei moet een be­

schadigd ego eerst gerepareerd worden, voordat het
kan worden losgelaten.

164

PS: Dat is mooi, want hoeveel mensen zitten wel niet vast
met hun gedachten over hun ouders. Zo van: '�t hebben
ze mij allemaal wel niet aangedaan: of 'Ik heb te weinig
165

aandacht gehad: of 'Ik heb nooit bevestiging gekregen. '
'Ze hebben dit of dat allemaal fout gedaan! En daarom
ben ik nu zo. ' 'Ik ga nu niet meer zo vaak bij ze langs,
want ik heb nu die band niet meer. '
PK: En ik verwijt ze van alles!

ziet waar wij het over hebben, dan zijn jouw
ouders perfect! Alles wat ze hebben gedaan tijdens jouw
opvoeding, is precies zoals het moet zijn.

tel dit aan iemand die verkracht is, die roept: 'Ja, wat
kan hier nou goed aan zijn?'
PS: Zelfi

dat is een uitdrukking van bewustzijn. Op het
moment dat je het zo kunt zien, kun je ook het trauma
loslaten. je ziet dat mensen er anders volledig in verstrikt
raken.

PS: Als je

PK: Dan heb je er een soort IK-idee omheen verzon­
nen, van: 'IK ben verkracht en het is mij aangedaan
door een ander'. Het is gewoon gebeurd. Daarmee

PK: Het kon ook niet anders zijn. Want ook jouw va­

keur je het niet goed, maar je keurt het ook niet af. De

der en moeder hebben weer een voorgeschiedenis, die

gebeurtenis mag er zijn, evenals de emoties en pijn die

zijn ook weer op een bepaalde manier opgevoed en

daaruit voortkomt.

geconditioneerd. En uiteindelijk zit er altijd een posi­
tieve kant aan .
PS: Al

Ook hierin oordeelloos. Het is zoals het is. Dan roe­
pen mensen vaak: Ja, maar dan vind jij dus dat die ver­
krachter ook niet gestraft hoeft te worden!'

PS:

die ervaringen die een mens als negatief ervaart,
hebben een functie. Ik werd gepest in drie havo waaruit
de drang kwam om mijzelfte bewijzen.

PK: Dat die dan niet de gevangenis in hoeft.

PK: En het heeft jou het podium opgeleverd.

PS: Dat

Nu verdien ik er leuk mijn brood mee. Wellicht was
dat niet ontstaan als ik die eerdere ervaringen niet gehad
zou hebben. Maar goed, er bestaat natuurlijk helemaal
geen 'als' of 'stel dat�

is een interessante vraag. En dan is het antwoord
dat bewustzijn alles doet.

PS:

PK: Die regelt het wel en die wil ook de gevangenis
ervaren.

Die speelt dan het spel waarbij de verkrachter een
straf krijgt. Dan volgt de vraag: Ja maar, hoeft van­
uit jullie optiek de verkrachter niet gestraft te worden?'

PS:

PK: Hoe raar het ook klinkt en hoe erg het ook lijkt,
alles is toch uiteindelijk ergens goed voor. Maar ja, ver166

167

Maar het gaat niet om wat wij willen, het gaat om wat
er gebeurt. Het hele spel dat plaatsvindt hier op aarde
bestaat uit een golfbeweging, uit actie en reactie. En be­
wustzijn doet een actie, waarop een reactie volgt. Dus
bewustzijn beweegt naar links en daarna weer naar
rechts. Dus als bewustzijn in de rol van een verkrachter
een actie doet, doet bewustzijn ook een reactie. Dat is
wat wij 'straf' noemen.

PS: Stel . . . - en ik weet, er is geen als, maar ik doe het
stiekem toch - stel dat iedereen non-dualistisch zou den­
ken, dan zou het strafiysteem zoals we dat nu kennen
waarschijnlijk heel anders zijn. Maar sowieso zou alle
ellende veel minder zijn, want waarom verkracht iemand
een ander? Dat is puur een egokwestie.

PK: 'Oog om oog, tand om tand' bestaat in deze niet.

PS: Het komt voort uit een beschadigd ego dat uit wan­
hoop enfrustratie compensatie zoekt.

Dat zijn dingen van het hoofd dat een soort oplossing

PK: Macht!

wil voor iets, of wil dat het recht zal zegevieren.
PK: Maar als iemand jou nu iets aandoet, zou jij hem

PS: Er is een aaneenschakeling van acties en reacties,
dat is wat ze de wet van karma noemen. Dus bewust­
zijn in de rol van verkrachter doet een actie en daarop
volgt een reactie. En soms in de vorm van wat wij 'straf'
noemen.
PK: Maar met straf los je het toch niet op? Je draait
daarmee de tijd toch niet terug? Het is alleen maar
even in je hoofd dat je denkt: 'Nu kan ik er vrede mee
hebben! Nu zit hij achter tralies'.

PS: Op het moment dat een ander gaat lijden, denk je
dat het jou op een ofandere manier bevrijdt. Dat is geen
echte bevrijding.
PK: Het is even het idee van: 'Zo, genoegdoening!'
Dat ene dingetje is opgelost.

168

of haar dan wel of niet willen straffen?

PS: De jongen die mijn moeder tijdens haar werk als ambu­
lance-verpleegkundige heeft doodgereden, heb ik indertijd
willen behoeden voor gevangenisstraf Ik heb de rechter toen
voorgelegd om er een taakstraf van te maken. Er bestaat
namelijk geen individu dat ervoor kiest om iemand dood te
rijden. Ze/fi al zou het opzettelijk zijn, dan nog is het be­
wustzijn dat alles doet. Dus bewustzijn doet de actie, name­
lijk iemand doodrijden en bewustzijn creëert een reactie. In
dit geval was het dat die jongen twee jaar de cel in moest.
PK: Er werd dus geen gehoor gegeven aan jouw op­
roep de jongen niet in de gevangenis te stoppen?

PS: De jongen ging in hoger beroep omdat hij nóg minder
strafwilde. Dat schoot de rechter in het verkeerde keelgat
169

waardoor hij de volledige straf kreeg. Dat is allemaal on­
derdeel van het spel dat bewustzijn speelt.

universum gaat nabootsen. Want je voelt je niet meer

PK: Heb jij die jongen kunnen vergeven?

PS:

Er is niemand! Er bestaat geen IK Het IK-je is een
idee. Diejongen, dat ben ik ook. Er valt dus niemand iets
te vergeven, want er is niemand Er valt niets en niemand
iets kwalijk te nemen, schuld is een illusie en het enige
dat er is, is oneindig bewustzijn. En de natuur van dat
bewustzijn is liefde, eenheid, harmonie en oneindigheid
Dat is wat we werkelijk zijn. Binnen de droom spelen we
een spel waarin het lijkt alsof er allemaal afgescheiden
individuen rondlopen.

PS:

verbonden met het ene universum ...

Dus creëer je je eigen wereld waarin je alles probeert
veilig te stellen en een weg te vinden.
PK: Ja, maar je bent wel bang dan! Want oeh, je eigen
wereld wordt bedreigd door de grote boze buitenwe­
reld.

Daardoor gaat het ego een schild vormen, want )TJ
moet je beschermen tegen anderen want anderen kunnen
jou wat aandoen! Ook dat is precies zoals het moet zijn.
PS:

PK: Ik keek laatst een dvd van Tony Parsons en hij
kreeg ook vragen van mensen over hoe het dan precies
zit met gevoelens. Dan zegt hij ook: 'Er is geen IK die
dingen voelt, er zijn gewoon gevoelens'.
PS:

Het komt gewoon op.

PK: Het komt op als poep en het gaat ook weer weg,
zolang jij er zelf niet in gaat zoeken.
PS:

Het gaat ook vanzelfweer weg.

PK: Laatst heb ik een keer gehoord dat je denkt dat
je bent afgescheiden en je dan in je hoofd een soort

170

171

Gods wil

p

K:

Gods wil, daar had je een mooi verhaal over.

PS: ja,

dan gaan we naar het fatalisme. Mensen denken
dat als je zegt dat bewustzijn alles doet, dat je danfatalis­
tisch bent. Dat het je allemaal niets meer interesseert. Dat
je dan niet meer naar je werk gaat, maar op de bank gaat
hangen. Dat zou kunnen, maar als dat gebeurt is dat ook
weer bewustzijn dat die acties verricht. Een vriend van
mij was heel christelijk en is op een gegeven moment het
christendom gaan verkondigen in Afrika. Dat was zijn
grote missie. Hij had toen net een kindje van drie maan­
den oud, dat hij meenam met de kans op malaria en al­
lerlei andere ziektes. Hij zei: 'Nou, als het kind malaria
krijgt, dan is dat Gods wil. '
PK:

Gods wil? En toen dacht jij?
173

PS:

Ik dacht, dat is waar!

PK: Ja, dat is waar wij het ook over hebben.

Wij zeggen dat ook. Alleen het enige verschil is dat
als het Gods wil is, dat ze wel denken dat God hen zal
beschermen. En wij zeggen dat het proces van acties en
reacties plaatsvindt. Dus als bewustzijn de actie laat
plaatsvinden waarbij een kind van drie maanden oud
mee wordt genomen naar Afrika, dan kan bewustzijn
ook de reactie laten ontstaan dat het kind daar ziek
wordt.
PS:

PK: Het kind heeft dus malaria gekregen!

Dat heeft het gekregen inderdaad. Het is uiteinde­
lijk goed gekomen. Maar het is ook dan bewustzijn dat
alles doet. Het is ook de islam die dat zegt met 1nsha'Al­
lah: wat betekent: .l!ls God het wit ja, wij zeggen pre­
cies hetzelfde. Maar dat vinden mensen een gevaarlijke
uitspraak omdat sommigen er fatalistisch door worden
en soms zelfs aanslagen gaan plegen en dan zeggen, Ja,
het is Gods wil'. Maar dat is ook zo, hoe gek het ook
klinkt.
PS:

PK: Jij vindt een zelfmoordterrorist ook bewustzijn in

beweging.
PS: ja,

dat is ook bewustzijn dat bepaalde handelingen
verricht. En het had nooit anders kunnen zijn.

174

PK: Ja, maar dat is voor heel veel hoofden moeilijk

te accepteren natuurlijk, want daarbij vallen doden!
Doodgaan en vermoorden is iets wat in het dierenrijk
de normaalste zaak van de wereld is, want ik maak jou
dood omdat ik jou wil opeten. Maar dan heeft het nog
zin in de ogen van mensen. Maar onschuldige mensen
vermoorden is een van de ergste dingen in de optiek
van de normale mens. Jij en ik zeggen hier gewoon:
'Ja, dat hoort er allemaal bij'. Het is bewustzijn dat dat
tot uitdrukking brengt. We hebben daar geen oordeel
over.
PS: Zonder

oordeel, en het is precies zoals het moet zijn.
Het is natuurlijk lastig alsje naar dat soort situaties kijkt.
Als op een gegeven moment in je leven een bepaald per­
soon op je pad komt, ofje krijgt op een voor jou heel han­
dig moment een mooie baan aangeboden, dan zeggen we:
'Dit kan geen toeval zijn, dit heeft zo moeten zijn'. Maar
als het om pijnlijke zaken gaat, dan laten we die uitspra­
ken achterwege, terwijl het exact hetzelfde bewustzijn is
dat dit allemaal doet.
PK: Dat begrijpen heel weinig mensen. Wam je keurt

het niet goed, maar je keurt het ook niet af. Dat is waar
we hiermee bezig zijn.

Het is oordeelloosheid. Net als toen we het over
vreemdgaan hadden, dan zeggen mensen dat wij vreemd­
gaan goed vinden. Nee, we keuren het niet goed, maar
ook niet af Het is gewoon zoals het is. Goed en fout zijn

PS:

175

projecties van ons ego. Bewustzijn stuurt het ego aan om­
dat het goed enfout wil ervaren.

'Hé, hier heeft

ze

een punt'. Op het moment dat zij

compleet accepteert zoals het is - dat ze inderdaad een
gezwel op haar been heeft dat misschien nooit meer

PK: Je zou kunnen zeggen dat heel veel dingen in

weggaat- kan ze ook oprecht iemand anders accepte­

dualiteit bestaan, of althans, lijken te bestaan. Koud,

ren zoals die is.

warm, lang, kort, breed, smal. Maar goed en fout be­
staan per definitie niet. Dat is echt een label dat het
hoofd ergens op plakt.

PS: ja, dat is puur een label.
PK: En een van de ergste labels. Want op het moment
dat ik pijn in mijn rechtervoet heb en ik bestempel
die pijn als slecht, dan wordt het lijden. Wam dan heb
ik iets wat slecht is in mijn optiek. Op het moment
dat iemand kanker heeft en dat niet accepteert, en je
noemt het slecht, dan ontken je eigenlijk gewoon le­
ven. Toch? Want kanker is ook leven dat zich tot uit­

PS: Ziekte is ook onderdeel van het bewegen van het hele
universum. Ook zijn veel ziektes, zowel geestelijke als li­
chamelijke ziektes, veelal het gevolg van identificatie, van
die hoofden die zich overal druk over maken en leven met
frustratie, stress, verdriet of boosheid. Als al die emoties
worden onderdrukt omdat het IK-je geen pijn wil voe­
len, dan bouwt zich dat op en heeft het z'n weerslag op
organen en op je geestelijke gesteldheid Dus word je ziek.
Daar kun je uiteraard niets aan doen want ook dat wordt
aangestuurd door bewustzijn. Het feit blijft wel dat als al
het verzet tegen emoties losgelaten is en ze er mogen zijn,
je dan niet verkrampt en gestresst meer rondloopt.

drukking brengt.
PK: Stress is puur opgekropte pijn samen met het on­

PS: ja, het zijn zware onderwerpen, maar ik zie het ook
zo.
PK: Ik moet denken aan een mooie anekdote van By­

der controle willen houden van je leven.

PS: Stress zijn die Muppets in je hoofd die zich overal
tegenaan bemoeien.

ron Katie. Die ging op bezoek bij een kankerpatiënt.
En die zei: 'Oh Byron wat fijn dat je er bent en ik hou

PK: En die ook alles onderdrukken. Want dat is ook

van je'. Toen zei Byron Katie: 'Nee, zolang jij die kan­

wat het ego doet. Het laat jou niet je goddelijke zelf

ker niet accepteert, zolang je niet van die kanker houdt,

zijn. Nee, het ego wil pijn vermijden en het zelfbe­

kun je niet van mij houden.' Natuurlijk, dit gaat voor

dachte IK-idee in stand houden. Dus wordt pijn on­

heel veel mensen heel diep, maar toen dacht ik wel:

derdrukt en het vervormde zelfbeeld in stand gehou-

176

177

den. Dat is henelfde met gewicht. Ik heb jarenlang
last gehad van een enorm groot ego en ik woog toen

tien kilo zwaarder. Maar ik zag het zelf niet als ik in de
spiegel keek. Als ik het op een foto zag dacht ik: 'Wow,

hé? Nee dat kan niet, dit is een ongunstige foto'. Maar

Dingen van vroeger

ik had me toch een dikke kop! En een dikke pens! Dan

zie je hoe het ego ook alles filtert wat er binnenkomt.

Je vreet maar en je snauwt iedereen maar af en je rijdt
maar als een idioot op de weg. En als iemand daar dan

iets van zegt, dan is dat enorm pijnlijk. Want onbe­

wust voel je zelf ook wel wat er aan de hand is, maar
die Muppets roepen steeds: 'Niet naar luisteren'. Die

filteren alles wat er binnenkomt en roepen dat je nog

een zak chips open moet trekken.

PS: Het ego heeft er echt een handje van om alleen te
horen wat het wil horen.
PK: Alles verdraaien.

PS: En dan ook beide kanten op. Sommige egos willen al­
leen maar horen hoe goed ze zijn. Maar anderen, die een
pijnlichaam hebben, horen alles waarbij die pijn wordt
aangewakkerd. Als iemand dan één verkeerd woordje zegt
tijdens een gesprek, dan filteren zij dat en maken het per­
soonlijk en roepen: Zie je nou welt De slachtoffirrol, zeg
maar.

K: Dingen van vroeger. Dat is ook iets waar het

P IK-idee zichzelf graag mee in stand houdt. Wat jou

allemaal overkomen is. Ik noem even iets van mezelf,

ik heb op mijn zestiende een brommerongeluk gehad
en heb daarna vier weken in het ziekenhuis gelegen.

Door dat ongeluk kan ik eigenlijk niet meer fatsoenlijk

rennen, want mijn rechterknie en mijn rechterenkel

zijn helemaal aan gort. Nou, wat kan ik nog meer over

MIJ vertellen? Mijn schoolcarrière was een ramp. Het
begon op de lagere school, alleen maar negens en tie­

nen en iedereen dacht: 'Oh wat een pienter kind'. Hop

naar het vwo. Tot de derde klas vwo hoefde ik niets te

doen. Toen moest ik ineens huiswerk gaan maken. En

ik had zoiets van: 'Huiswerk, wat is dat?' Dus dat werd

ook niets. Van het vwo naar de havo, van de havo naar
de meao. Een grote ellende.

178

179

PS: Een

downfoll.

PK: Het interesseerde me helemaal niets. Het grappige
is, geschiedenis vond ik wel altijd leuk. Want dan kon
ik een heel fantasieverhaal neerpennen en dan kreeg
ik een acht. Dat is wat ik me kan herinneren. Daarna

mensen dat het proces van ontwaken soms behoorlijk hef
tig is. Het doet dan pijn. Maar het is de enige manier om
al die trauma's en beschadigingen aan de oppervlakte te
krijgen. Op het moment dat het verzet daartegen wegvalt
en je ook kunt zien dat het heeft moeten zijn zoals het is,
verdampt het langzaam.

met de radio begonnen, een beetje in de landelijke ra­
dio terechtgekomen. Thuis was het redelijk rustig, op

PK: Maar hoe kan het dan roch dar bepaalde gedach­

af en toe wat ruzies met mijn vader na. Voor de rest

ten zo hardnekkig zijn? Bijvoorbeeld de gedachte: 'Ik

is er niet zo heel erg veel gebeurd. Dus mijn IK-idee

ben niet goed genoeg', of: 'Bij mij gaat altijd alles fout',

is wel erg opgeblazen geweest omdat ik wat bekender

of: 'Iedereen vindt mij stom' of: 'Ik ben lelijk'. Dar

ben geworden. Maar niet veel tegenslagen, zoals we

soort beperkende gedachten. Als je ervan uitgaat dat

dat dan noemen. Daar ben ik ook heel blij om. Mijn

gedachten komen en gaan, waar zit dan dat handje

ouders leven allebei nog evenals mijn broer. Maar bij

dat die gedachten vasthoudt? Ik merkte het bij mezelf

veel mensen zijn er toch allerlei dingen gebeurd in hun

laatst ook, dat ik rondliep met een bepaalde gedachte:

jeugd. Dat je werd gepest, of een vader of een moeder

'Oh daar heb je mijn baas'. En dan ging ik me kramp­

die je sloeg, misschien nog erger zoals verbaal geweld,

achtiger gedragen. Maar ik had laatst een goede dag

vrouwen die aangerand zijn, mannen die in de gevan­

en liep hier de hoek om en ik zag mijn baas met een

genis gezeten hebben. Noem het maar allemaal op war

andere baas een beetje smiespelen. Ik liep er op af en

in een mensenleven kan gebeuren. De dingen die alle­

vroeg: 'Hebben jullie het over mij?' Ze zaten zo te kij­

maal gebeuren, daar vormt zich een identiteit omheen.

ken en zeiden: 'Nee, zou je graag willen dar we het

Kun je er voor kiezen die identiteit los re laten?

over je hadden?' Hartstikke leuk spontaan gelachen en
gepraat. Vroeger was ik er echt met een boog omheen

Nee. Het is een interessant onderwerp omdat op het
moment dat je in aanraking komt met het idee dat je be­
wustzijn bent, zelfonderzoek toepast. Dat je denkt: 'Hé,
ik ben geen Ik-je� Dan tijdens dat proces- dat we ontwa­
ken noemen - komen al die beschadigingen uit je jeugd
naar boven. �nt die krijgen eindelijk de ruimte nu er
geen IK-je meer is dat ze wegdrukt. Daardoor hoor je van
PS:

180

gelopen. Dan zat ik hier achter de deur en was niet
gaan luistervinken, maar had bij mezelf gedacht: 'Ja zie
je nou wel, ze hebben het weer over je'. Weet je wel?
PS: ja,

het jezelfallemaal aantrekken en persoonlijk ma­
ken, dat gebeurt zo vaak. Er vinden dan direct allemaal
scenario's plaats in je hoofd.
181

PK: Maar hoe kan het dat die beperkende gedachten

zo blijven hangen? Is het echt die pijn die daaraan ge­

van die dikke pillen met droge kost over kwantumfysica
en al dat soort dingen.

koppeld zit? Dat zegt Eekhart Tolle. Die zegt je hebt
een pijnlichaam en je hebt een ego. En die houden

PK: Je wilde het begrijpen.

elkaar in stand.

PS: Het IK-je blijft aan dat pijnlichaam vasthangen. Toch
is het alleen maar een idee dat dwarszit. Het IK-idee.
PK: Ho, nou zeg je wat moois. Het is alleen maar een

PS: ja. Het is leuk dat je het rationeel weet, maar wat
verandert er dan in je leven? Nu dat ik jou heb leren ken­
nen, vind ik het leuk om te zien dat we dezelfde ongein
op ons bord krijgen. Het is wel fijn als je elkaar daarin
herkent.

idee dat dwarszit. Het is maar een idee, her zit dus in
je hoofd. Maar er is geen formule om van dat idee af

PK: Ja, dar is fantastisch. Gedeelde smart is halve smart.

te komen.

Gedeelde vreugd is nog meer vreugd. Het mooie gevoel
ontstaat als je ophoudt her te willen begrijpen. Het le­

PS: Ontwaken is een proces waar je zelf geen enkel vat op
hebt. Sterker nog, in dit proces kom Je' er juist achter dat
je totaal geen controle hebt, waarna overgave kan plaats­
vinden. Alleen het hoofd denkt: :Ah, het is een proces! Dus
dan kan ik van A naar B komen:

ven valt niet te begrijpen, het leven valt niet te grijpen.

PK: En als het inzicht eenmaal komt, wat jij ook al zei,

PK: Het willen begrijpen om controle te hebben, maar

dan veranderen de voorkeuren, dan verandert ook je

je hebt het niet onder controle.

Dat is wat we willen, een stukje leven claimen, dat is van
mij, dat ben ik. En begrijpen hoe dit allemaal werkt.

PS: En het controleren ervan, dat vooral.

vriendengroep, de mensen waar je het liefst mee om­
gaat.

PS: Dat zie ik vaak gebeuren inderdaad. je merkt dat als
je met deze materie aan de gang gaat - wat ik zelf ook
fijn vind- je andere mensen ziet die hetzelfde beleven en
dezelfde ervaringen hebben. Die behoefte aan ervaringen
delen kwam overigens pas na de rationele fase. Toen las ik
182

PS: Ten eerste kun je het nooit geheel begrijpen, want ons
bevattingsvermogen is veel te klein om alles te kunnen
bevatten. Het leven claimen, het persoonlijk maken - dit
is van mij - en het aftaderen en dan controleren, is een
leuke poging van de mens die zich als afgescheiden indi­
vidu ziet. Bevrijding ligt erin te zien dat je geen individu,
maar alles bent.
183

PK: Je zegt nu wel iets moois. Je bent het alles. Ik zit

nu hier, ik leg mijn handen op tafel en ik voel de tafel.
Dan kun je wel zeggen dat dat komt omdat je vinger

Corrigeren

stroompjes naar je hersenen stuurt. Maar als je dat hele
verhaal eens achterwege laat en ervan uitgaat dat wat
jij in essentie bent, hier zit, in die tafel en in jou. Dan
is het logisch dat als je die tafel vasthoudt, je ook jezelf
ervaart. Snap je wat ik bedoel?
PS: je

bent die tafel ook.

PK: Dat is toch eigenlijk best wel logisch, dat je alles

bent. Hoe zou je het anders kunnen ervaren? Je kan
het wel heel technisch gaan verklaren, maar dan moet
je er eerst van uitgaan dat er een afgescheiden individu
bestaat.

P

K: Wat ik ook een mooie vind van het ego, is cor­

rigeren. We liepen net naar de koffieautomaat en

jij vroeg: 'Wil je koffie in je suiker?' Ik reageer daar niet

maar zelfi als je het technisch verklaart, kom je
weer uit op wat de kwantumfysica ook zegt, dat er alleen
maar eenheid is. Zij noemen het een nulpuntveld, waarin
alles met elkaar is verbonden.

eens op, want ik weet wat je bedoelt. Maar je hebt van

PK: Dat is toch een fantastisch gevoel ook? Misschien

vertelde over een feestje. Dus ik zeg: 'Oh, was je broer

PS: ja,

een beetje

scary in eerste instantie, dat je alles bent. Ik

ben jou, jij bent mij. Wat wij in essentie zijn, zit ook
in deze lamp, in dit blaadje, zit in de lucht die je in- en
uitademt. Het is alles!

die mensen die er echt als de kippen bij zijn om dan te
zeggen: 'Pfff, wat zeg jij nou weer ... koffie in je suiker
hahaha. Het is toch suiker in de koffie!?' Ander voor­
beeld is een vriend van me. Ik belde laatst op en hij
er ook met z'n nieuwe vriendin?' En hij gelijk: 'Nou zo
nieuw is die vriendin niet meer hoor.' Dan denk ik ja,
wat voegt dit nou toe aan dit gesprek? Dat jij nu even
moet laten blijken dat je meer weet dan ik? Want dat
is het vaak toch? Hij is vrij betweterig. Ik weet nog
dat hij op een tripje naar Denemarken zei: 'Nee, nee,
we moeten hier naar links', terwijl ik zeker wist dat

184

185

we naar rechts moesten. Maar oké, toch naar links en

Jim Speelmans. Wij hebben naar hem gekeken, was

dan bleek het toch fout. Wat vind jij dan? Gewoon

superleuk, we lopen naar buiten met z'n drieën, staat

accepteren dat hij zo betweterig is? Want ik vind het

daar een zwerver. Die zegt: 'Daklozenkrant kopen?' Ik

soms wel vermoeiend hoor, al die betweterigheid van

zeg: 'Nou vooruit, wat kost die?' 'Twee euro.' Nou, ik

mensen. Dat ze je constant willen betrappen op een

geef die twee euro en zeg: En mijn krant dan?' Hij zegt:

foutje, constant willen corrigeren want dan kunnen ze

'Nee nee, dit is mijn laatste krant, die heb ik nodig.'

zichzelf op de borst kloppen, want IK weet het beter,

'Maar je vraagt me net of ik een daklozenkrant wil ko­

ik weet namelijk wel hoe deze highway heet hier in

pen? Geef dan die twee euro maar terug.' Rob Stenders

Amerika. Wat doet het er allemaal toe?

ziet dat en heeft daadwerkelijk de hele terugreis geroe­
pen: 'Oooh Kicken, wat ben je toch een harteloze zak!

Het maakt allemaal niets uit, het heeft geen enkele
toegevoegde waarde, behalve dan dat de een energie krijgt
en de ander wordt leeg getrokken. Dat is het spel dat dan
gespeeld wordt. je ziet het overal, binnen vriendschappen,
relaties, bedrijven, het spel van energie slurpen en jezelf
op de borst kloppen. Váak ten koste van anderen. \%-t je
eraan kunt doen? Nou, mensen veranderen niet zo snel.
je zult het vanzelf merken als je er iets aan doet of als je
het ter sprake brengt bijvoorbeeld, maar nu kun je dat
nog niet bedenken. Bewustzijn doet alles en zet alles in
beweging en laat alles continu veranderen.

Je gaat toch geen geld terugvragen aan een zwerver,

PK: Dan zeg ik wel eens: 'Joh, hou nou eens op met het

Bewustzijn speelt het spel en dat bestuurt zowel jou,
als Rob, als de zwerver. Dat speelt deze scène zodat ieder­
een een bepaalde ervaring en wellicht bepaalde inzichten
opdoet. Die hele scène is precies zo gegaan zoals die moest
gaan. De kunst is om daar oordeelloos naar te kijken. Dus
om die hele gebeurtenis vanuit een soort helikopterview te
aanschouwen, inclusiefhet handelen van jezelf Wanneer
je je identificeert, kun je je aangesproken voelen door Rob

PS:

altijd maar beter willen weten.' Maar het is dan ook wel
weer hoe die woorden geladen zijn. Een ander mooi
voorbeeld: Ik liep een keer een theater uit in Utrecht
samen met mijn toenmalige vriendin. Rob Stenders
was daar ook bij, die ken je ook wel, dj bij 3FM, die
neem ik wel eens mee. Nou, die middag speciaal kaar­
een geregeld voor een cabaretier die ik heel leuk vind,

186

wat ben jij voor iemand?' Ik zeg: 'Ja, principes! Dan
had hij maar niet tegen MIJ moeten liegen over die
krant.' Dan zie je weer twee ego's in werking hè. Ter­
wijl ik op dat moment toch niet heel boos was, maar
ik vond het geen net voorbeeld. Als het nou bij mij
lukt, dan gaat hij dat bij andere mensen ook doen! Dat
vind ik toch niet netjes. Zeg dan tegen mij: 'Meneer,
heeft u wat geld voor me?' Maar niet: 'Wilt u een dak­
lozenkrant kopen?', en dan met voorbedachten rade de
krant niet geven.
PS:

187

ofvoeljeje achterafschuldig ten opzichte van de zwerver,
of probeer je jouw gedrag of overtuiging te verdedigen.
Vtmuit de helikopterview is alles precies zoals het moet
zijn en is het allemaal prima.

ik zo reageerde maar het was toch een beetje een rare
toestand.' Goed, het was allemaal geregeld. Ik wilde
op het laatst nog tegen die vrouw waarmee het was ge­
beurd 'sorry' zeggen, maar die bleef echt stijf naar haar
beeldscherm staren. Triggert dat bij jou ook iets, als je

PK: Nog een anekdote. Ik loop van de week naar het

geen connectie maakt met mensen. Je hebt dat bij kas­

theater in Almere om een aantal kaartjes te halen. Ik

sa's, bij balies bij de gemeente of bij een serveerster in

kom daar binnen en denk: 'Oh, het is lekker rustig

een restaurant. Het is een kwestie van elkaar eventjes

hier'. Twee mensen zitten achter de kassa en ik loop

aankijken, het idee dat je elkaars bestaan even beves­

daar netjes naar toe. Die vrouw blijft naar het beeld­

tigt. Want een van de ergste dingen voor je hoofd is

scherm staren, dus ik denk: 'Ik hou maar een beetje

toch dat je ergens komt en je je totaal genegeerd voelt,

afstand, ik wacht wel tot ze me roept'. Ik sta daar een

niet opgemerkt, geen connectie hebt met iemand. Is

minuutje, geen reactie. Ik zeg op een gegeven moment:

dar goed, is dat slecht? We plakken er geen label op,

'Moet ik soms op een belletje drukken of zo?' Zegt ze:

maar het is wel war er gebeurt.

'Nee meneer, het is nog geen vier uur!' Echt op zo'n
toon weet je wel? 'Het is nog geen vier uur en die an­
dere mensen zitten ook allemaal te wachten!' Ik zeg:
'Oh sorry hoor, had ik dat dan moeten ruiken? Ik weet
dat niet.' Waarop zij zegt: 'Het staat hier op een bord­
je!' Dan denk ik, ze had toch ook even netjes kunnen
zeggen: 'Meneer, we gaan pas over vijf of tien minuten
open?' Dat ontaardde dus weer in allerlei toestanden,
waarbij ik op een stoel zit en hoor dat ze het over me

PS: ja,

en op het moment dat we meer beseffen dat we
allemaal één zijn, gaan we meer voor die connectie open­
staan. Wé zijn zo enorm bang voor elkaar. Als je de trein
instapt en je moet naast iemand gaan zitten is dat vaak:
'Oeh, wat enl' Terwijl als je even goedemorgen' zegt, die
lading gelijk weg is en je rustig kunt gaan zitten. Even
connectie maken, het is vaak zo gemakkelijk. Het voor­
komt zoveel angst, geforceerd handelen en frustratie.

hebben en een collega zegt: 'Nou, die man die was ook
niet vriendelijk hè'. Waarop ik zeg: 'Het is maar goed

PK: Maar ik heb daar nog wel een half uur last van

dat ik de directeur van dit theater ken!' Haar reactie

gehad Paul, daarom belde ik je ook toen ik daar naar

daarop was: 'Nou mijnheer u kunt nog lang wachten!'

buiten liep. Want ik was echt van de kaart. Ik ging met

Zo begon het heen en weer spelen. Toen ging ik in de

zo'n goed gevoel naar de stad toe, maar zag er ook wel

rij staan en riep ze een andere collega erbij, met wie ik

een beetje tegenop, het is vaak toch lang wachten. Dan

een veel betere klik had. Ik zei ook meteen: 'Sorry dat

zie je wel weer dat je hoofd al bezig is met een aantal

188

189

projecties. En het ergste scenario wordt dan ook nog
eens bevestigd. Maar ik liep echt met hangende armen
naar buiten.
PS: Haha, .Je

bent zo gevoelig en dat soort dingen hakt er

dan in.
PK: Ja. 'Waarom moet dit weer gebeuren', denk ik dan

bij mijzelf. Het is mijn hoofd weer dat zegt: 'Ja, jij met
je gestreste kop, je kan nergens meer tegen, je moet op
vakantie.'
PS: Het

gebeurt allemaal niet voor niets.

PK: Nee, ik weet ook wel dat die vrouw voor mij op

dat moment een soort leraar is, die mij eventjes prikt
en triggert en kijkt van wat er bij jou nog van binnen
zit wat je misschien moet loslaten. Het is inderdaad
wel waar, ik had het daar laatst nog met een vriendin
over, die ook wel met Eekhart Tolle en zo bezig is. Die
zegt ook: 'Die mensen zijn er inderdaad om jou even te

was met groene lijntjes aan de bovenkant en met cirkel­
tjes. Dus ik zeg: 'Nee, die heb ik niet. ' 'Nou, dan kunt u
geen afipraak maken!' Ik vraag netjes: 'Misschien kunt u
mij vertellen hoe ik dan aan zo'n formulier kom.' Zegt ze
letterlijk: 'Sorry, maar daar ga ik niet over: en toen hing
ze op. Toen de dokter gebeld, kreeg ik de assistente aan de
lijn, die heel geïrriteerd op mijn vraag reageert en zegt:
'Belt u volgende maandag om half twee maar terug' en
boem, ze hangt op. Dan moet ik erg hard lachen, want
dat is typisch zo'n moment dat er een karmisch proces aan
de gang is waarbij alles mislukt en waarbij ik geconfoon­
teerd word met mijn allergie voor bureaucratie. Zo'n si­
tuatie is dan heel duidelijk een spiegel. Maar goed, ik
denk: 'Ik bel gewoon een ander ziekenhuis: De vrouw die
opnam versprak zich wat direct resulteerde in een lach,
waardoor ik direct een klik met haar had en zij voor mij
een afipraak plande zonder verwijsbrief Toch welfijn dat
er nog memen zijn die buiten de lijntjes durven te kleu­
ren. Bewustzijn toont ook altijd weer genade.
PK: Maar waarom hebben veel mensen zo weinig ple­

laten zien op welk vlak er nog verzet aanwezig is.'

zier in hun werk?

Dit soort leerzame situaties zijn er zo vaak! Ik had
mijn schouder uit de kom gehad en vorige week belde ik
voor het maken van een controlefoto. Dus na drie keer
doorverbonden te zijn kreeg ik de .Juiste afdeling aan de
lijn. Haar eerste vraag: 1!eeft u een verwijsbrief!' Die had
ik natuurlijk weer niet. Dus ik vraag: 'Hoe ziet die eruit?'
Die vrouw helemaal omschrijven dat het een formulier

PS:

PS:

190

Het is onze maatschappij die heel erg linker-hersen­
helft gericht is, heel erg rationeel Mensen hebben vrij­
heid, vertrouwen, waardering en ruimte nodig om zich­
zelf te ontplooien, om hun creativiteit te kunnen uiten
en gelukkig te kunnen zijn met wat ze doen. Doordat de
identificatie zo sterk is binnen onze cultuur, hebben alle
IK-jes een samenleving geconstrueerd die gericht is op con191

trole, zekerheid bureaucratie, oordelen en het hebben van
verwachtingen, het continu bezig zijn met de toekomst te
plannen. Terwijl geen mensenleven ooit is gelopen zoals
iemand het heeft gepland en in de geschiedenis nooit iets

Hooggevoeligheid

is verlopen zoals mensen het hadden verwacht. En toch
gaan we er vrolijk mee door en lopen we massaal op onze
tenen in het nastreven van allerlei illusies. Dan krijg je
dat iemand naarje snauwt: 'Het is vijfvoor vier� Terwijl
iemand die lekker in z'n vel zit en het allemaal wat min­
der persoonlijk neemt gewoon even kan aangeven dat ze
je om vier uur graag helpen.

P

K: Energie, daar wilde ik het met je over hebben.

Volgens mij hebben we daar beiden wel een beetje

last van. Als je een ruimte binnenkomt waar veel men­
sen zijn, voel je dat meteen in je onderbuik. Meteen
zo 'heng', alsof iemand je een stomp in je onderbuik
geeft. Soms ook niet, dan is er een hele fijne energie
ergens. Ik maak het hier in het pand regelmatig mee,
daarom zit ik ook het liefst alleen in een radiostudio.
Als jij erbij komt zitten, merk ik eigenlijk helemaal
niets, of het is positief en leef ik er echt van op. Maar
ik heb het weleens met mensen die in de studio komen
-bijvoorbeeld gasten op de vrijdagavond- waarbij het
lijkt of die je helemaal leegzuigen. Heb jij die ervaring
ook en hoe ga je daarmee om?

192

193

PS: Ik

had het vanmiddag nog. Ik ging met mijn zoontje
naar zwemles en dan kom je in zo'n wachtruimte vol met
wachtende moeders. Ik loop dan volledig leeg. Ze gaan
dan dringen om allemaal voor het raam te kunnen zitten,
ze willen de beste plaats. Ik zit dan helemaal achteraan
in een hoek. Maar vandaag ben ik weggelopen, ik dacht:
'Dit voelt niet fijn:

lichaam wordt gesleurd en dat je bij een ander juist voelt
dat er heel veel energie vrijkomt.
PK: Ik denk dat je dit zeker herkent als je weinig in

je hoofd zit en veel met je gevoel beleeft. Ik heb het
zelfs met mensen bij wie ik niet eens in de nabijheid
ben. Ik wil niet steeds over ex-vriendinnen beginnen,
maar ik had eens een ex-vriendin en dan hing ik daar

PK: Maar wat is dat?

een half uur mee aan de telefoon. Voordat ik met haar

zijn allemaal energie. Bij jou merk ik bijvoor­
beeld dat het gaat resoneren, en dan voel ik me helemaal
op mijn gemak. Dan hoef je nergens bij na te denken,
het stroomt vanzelf Maar ja, soms met andere mensen
is dat niet zo en lijkt het heel stroefte gaan en dat is heel
uitputtend.

had ik echt een heel slecht humeur. We hadden dan

PS: �

PK: Heeft dat met een soort trillingsfrequentie te ma­

belde had ik een goed humeur en als ik ophing dan
geen ruzie gemaakt, maar ik werd er gewoon dood­
moe van. Daar zit trouwens een mooi stukje over in
de ftlm en het boek De Celestijnse Belofte, ik weet niet
of je die kent?
PS: Dat

boek heb ik vroeger wel eens gelezen ja.

ken?

PK: Daar werd het een beetje getypeerd alsof bepaalde

PS: ja.

keer zo hard moet trappen. Ze rijden dan een half uur­

Als trillingen niet op elkaar zijn afgestemd, dan
kost dat energie. En sensitieve mensen merken dat ster­
ker.

PK: Hooggevoeligheid, een hippe term. HSP,

hoog sen­

sitiefpersoon.
Ik merk dat steeds meer mensen begrijpen waar we
het over hebben. Met dat gevoel in je buik en sferen snel
oppikken. Dat het bij de een lijkt alsof de energie uit je

PS:

194

mensen bij jou achter op de fiets stappen zodat jij twee
tje met je mee en zeggen dan: 'Nou bedankt. Ik ben
op de plek van bestemming, bedankt voor je energie,
dikke doei.' En jij benr vervolgens bekaf1 Ze gaan op
zoek naar een slachtoffer en als een soort vampier zui­
gen ze je helemaal leeg. Dan hebben zij weer een klein
beetje energie extra. Het mag er ook allemaal zijn, het
hoort bij het spel. Bewustzijn speelt alle rollen, zowel
energiegevers als energievampieren.

195

PS: Met telefoongesprekken kun je echt merken wanneer
je wel of niet 'in flow' bent. Soms merk je ddt je na moet
denken over wat je gaat zeggen, of dat je tijdens het ge­
sprek in gedachte volledig afdwaalt.
PK: Als je moet gaan nadenken of oppassen wat je te­

gen iemand zegt, is dat ook vermoeiend. Als je met
iemand aan het praten bent en oeh! Waar moest je ook
alweer niet over praten, welk onderwerp moet je ver­
mijden? Dat soort geforceerde gesprekken allemaal.

PS: Dan gaje automatisch rationeel praten, want je moet
continu redeneren.
PK: Met de kerst hebben we dat natuurlijk allemaal

hebben, is de gevoeligheid voor sferen en het aanvoelen
van de energie die er heerst. Dat kan voor een individu
voordelen hebben, omdat je dankzij het sterker ontwik­
kelde gevoelsleven, intuïtiever kunt handelen en mensen
en situaties beter kunt invoelen. Maar het is soms ook wel
wennen, omdat je van alles rondomje oppikt. Als iemand
verdriet of boosheid met zich meedraagt, neem je dat in
'no time' over. Een vriend van mij die heel gevoelig is,
kreeg een nieuwe baan en wilde opeens rally racen. Hij
kocht spelletjes, keek ernaar op de televisie en wilde samen
met mij in het echt ook gaan racen. Dus ik dacht: 'Waar
komt dit nou weer vandaan?' En wat bleek, een collega
op zijn nieuwe werk die tegenover hem zat, was fanatiek
rally racer. Die vriend van mij pikte dus zijn energie op.
Grappig hè.

wel meegemaakt dat je, als je met je familie zit, denkt:
'Met hem moet ik daar nier over beginnen, bij hem
mag ik het woord drank niet laten vallen want die is
verslaafd geweest aan de alcohol'. Dat je om de sfeer
niet te verpesten op moer passen met je woorden om­
dat mensen het snel persoonlijk maken en het zich di­
rect aantrekken.

PS: Sommige mensen zijn gevoelig door een sterke iden­
tificatie. Het korte lontje zeg maar. Bij het minste of ge­
ringste schieten ze uit hun slof Dat is de gevoeligheid van
het ego. Het zijn de agressieve Muppets in het hoofd die
continu alert zijn om een grote reeks gedachten en gevoe­
lens te lanceren zodra ze in het nauw komen of zodra er
iets pijnlijk wordt. De gevoeligheid waar wij het nu over
196

197

Je bent wat er gebeurt

1)5: Je smsl:e mij een mooie spreuk: Je bent wat er ge­
l-beurt'. Dat vond ik een mooie zin.
PK: Ja, dat was ineens een realisatie die ik had. Want

iedereen heeft het maar over 'leven in het nu', en 'ac­
cepteren zoals het is'. Maar als je dat allemaal een
beetje terugdraait dan realiseer je je, dat je bent wat er
gebeurt. Dan is het ook veel makkelijker om alles te
accepteren, want je bent dat wat er gebeurt.

Klopt, want anders krijg je het idee dat je alles moet
accepteren en dan denkt het IK-je: 'IK moet alles accep­
teren: Maar als het IK-je probeert om iets te accepteren,
dan is die zich al aan het verzetten. Het draait echt om
het alomvattende omarmen en dat kan alleen vanuit het
standpunt: 1k ben bewustzijn'.

PS:

199

PK: Het accepteren zoals wij het zien, is vanuit die he­

eens even goed de waarheid verteld!' Een uur later roe­

likopterview. Het is de totale omarming van alles wat

pen ze: 'Oh ... ik had dat mailtje helemaal niet moeten

er gebeurt. Zelfs de omarming van verzet!

sturen! We moeten inbreken in zijn computer dan kan

PS: ja, je bent dan getuige van wat er gebeurt. Dus je
ziet ook hoe het lichaam-geestsysteem met de naam Pa­
trickfunctioneert. En als Patriek zich ergens tegen verzet,
bijvoorbeeld tegen een nieuwe regeling op zijn werk, dan
neem je dat waar vanuit die helikopterview. Er is dan ac­
ceptatie van het verzet dat Patriek op dat moment heeft.
Het wil dus niet zeggen dat jij als IK-je alles moet gaan
accepteren. Nee, want dan word je een totale meeloper
en waai je met alle winden mee. Het is het accepteren
van alles wat er gebeurt, inclusiefde handelingen van je­
zelf 't%nt ook jij als lichaam-geestsysteem wordt bestuurd
door bewustzijn.

weer een mailtje achteraan typen van: 'Wis dat mailtje

PK: Een IK kan dus nooit alles accepteren.

PS: ja, dat is de grote verandering in het denken. Maar
let wel bewustzijn stuurt ook die Muppets omdat het ook
piekerverstand wil ervaren. Dus ook dat mag er zijn.
Maar niet JIJ hebt ervoor gekozen om een rotmail naar
je baas te sturen, het gebeurde gewoon. En ook de reactie
van je baas daarop, gebeurt gewoon. Het wordt allemaal

het misschien nog gewist worden!' Of je gaat er gelijk

PS: Een IK wil altijd het ene vastgrijpen en het andere
wegduwen. Totale acceptatie van dat-wat-is, ontstaat pas
wanneer de identificatie verschuift van: 1K ben een in­
dividu' naar: 1K ben bewustzijn� Als dat inzicht er is,
ontstaat er overgave. Het IK-je geeft zich over aan be­
wustzijn en de Muppets in je hoofd bemoeien zich er niet
meer mee.

maar, ik heb het allemaal niet zo bedoeld!' Want dat
pingpongspel wordt hier bovenin dat hoofd gespeeld.

PS: Het piekerverstandt
PK: Als je ziet dat alles gewoon gebeurt en je stuurt

een iets te heftige mail, waarom zou je je er dan druk
over maken? Misschien word je ontslagen, misschien
ook niet. Je weet niet wat er zal gaan gebeuren en alles
loopt toch zoals het moet lopen. Jij als individu hebt
daar geen enkele invloed op.

bestuurd door bewustzijn.
PK: Wam wat je bent, is alles wat er is. Ik heb wel

eens gehoord: 'Je bent een gaatje in de blokfluit waar­
PK: Ja, want die Muppets hebben overal commentaar

door God muziek maakt'. Dat is ook een mooie hè.

op. Stel, je stuurt een boze mail naar je baas met kri­

Als jij jezelf ziet als een van de miljarden vingertjes van

tiek. Eerst roepen die Muppets: 'Zo, we hebben hem

God waarbij God probeert allerlei dingetjes aan te ra-

200

201

ken, vast te pakken of te ervaren, dan ga je ook niet
meer piekeren: 'Oh waarom gebeurt mij dit nou?', of:
'Waarom ben ik zo?' Maar ja, mijn vader zei vroeger

altijd en dat zegt hij nog wel eens: 'Verander toch eens
een keer!' Ik bedoel, het wordt je ook wel aangepraat.

moeten altijd veranderen. Wé zijn nooit goed
genoeg. Terwijl verandering een natuurlijk proces is, net
als een bloem die groeit, die verandert continu net als wij
mensen. Bij een bloem hebben wij mensen niet de illusie
dat de bloem er zelfvoor zorgt ofkiest dat hij verandert.
Maar bij onszelf hebben we die gedachte wel, waardoor
we onszelf nooit goed genoeg vinden, terwijl je in wer­
kelijkheid op ieder moment perfect bent zoals je bent. je
bent de perfecte uitdrukking van hoe het bewustzijn zich
wil ervaren.
PS: Mensen

PK: Mensen denken dat er van alles en nog wat aan
hen mankeert en willen zichzelf dan veranderen. We
gaan dan sleutelen aan het IK-je.

PK: Het is een mooie omschrijving. Dan kom je toch
bij het mooie onderwerp 'spiritualiteit'. Dat is op dit
moment een booming business, ook hier in Nederland.
Voor veel mensen is het toch nog steeds, via een om­
weg dan wel, een manier om zich speciaal te kunnen
voelen, toch?

al is er niets mis mee, het is zoals het is. Maar het is
interessant om te zien dat als identificatie plaatsvindt, het
IK-je op zoek gaat naar eten, waardering, complimenten
ofeen bonus. Ofmensen zoeken het in de spirituele hoek,
want dan kun je zeggen: 'Ik ben meer ontwikkeld dan
anderen: Ik merk vaak dat spiritualiteit een soort dek­
mantel is voor een beschadiging die iemand heeft of een
middel is om meer waardering te ervaren.

PS: ja,

PK: Ja, om zich toch op de een of andere manier spe­
ciaal te kunnen voelen.

Zo van: 'Ik doe dan wel niet mee met de maatschap­
pij, want daarin vind ik mijn plek niet, maar ...

PS:

'

Zolang de gedachte: 'Ik ben een afgescheiden indi­
vidu' er is, is alles wat je qua therapie of qua zelfhulp­
boeken doet, symptoombestrijding. Wánt de ellende komt
altijd voort uit het IK-idee. Het is alsofje op je eigen
tenen staat en vervolgens een paracetamol neemt om de
pijn te verminderen. Dat is toch waar veel therapieën
op gebaseerd zijn. Ook dat is prima natuurlijk, maar de
werkelijke bevrijding ontstaat pas wanneer de IK-illusie
wordt doorzien.

PS:

202

PK: In de spirituele wereld heb ik aanzien!
PS: ja!

PK: Ja, maar het is ook nogal wat, wat we beweren! Als
iemand

zegt: 'IK denk', nou, dan zeggen jij en ik: 'Er

zijn gewoon gedachtes'. Punt. IK voel. Ook niet waar,
er zijn gewoon gevoelens. Ik ben, dat is ook een hele
203

mooie. Tja, 'ik ben'. Wat je bent is alles! Er is gewoon
'ZIJN'.
PS:

Of 1k kieS:

PK: Dingen gebeuren gewoon. Keuzes worden ogen­
schijnlijk gemaakt. Maar 'wie' maakt die keuzes?

Het bijzondere is dat je als individu ervaart dat jij
degene bent die kiest. Ik ging vanmiddag naar meubels
kijken en ik wilde uit twee kiezen. Dan is het mijn wer­
kelijke ervaring dat IK een keuze maak ofik meubel A of
meubel B koop. Tegelijkertijd besef ik dat die keuze ont­
staat. Een vriend van mij, die hier ook mee bezig is, werkt
bij een bedrijfwaar een keuze gemaakt moest worden. Ze
hadden daar een nieuwe website, waarvan een deel zich
op de zakelijke markt richt. Nu zaten ze in een vergade­
ring te bedenken ofze nu U of}Ij gingen gebruiken op
de website en er barstten direct allerlei discussies los. Die
vriend van mij zei: 'Nee, we gaan hier niet over verga­
deren want die keuze ontstaat vanzelf' Iedereen steigeren
want maandag was al de deadline. Nou, dan zal het ant­
woord er maandag zijn, was zijn reactie. Mensen wilden
er direct over verder gaan, maar hij zei: 'Kappen, het is
vanaf nu verboden het hier nog langer over te hebben!'
En die mensen dachten: Hij is gek!' De hele week lang
kwamen toch mensen aan zijn bureau om even te vragen
wat ze nu gingen doen met die website. Zo van: '"Wéten
we het al?' 'NEE!: zei hij, 'het is verboden hier over te
praten!' Op vrijdag raakten ze in paniek want er was nog

niets besloten. Op maandagochtend stonden ze aan zijn
bureau zo van: '�t gaan we nu doen?' Het antwoord
zal ontstaan: zei hij. Dus die webmaster gaat aan de slag
en hij integreert de zakelijke pagina in het frame van de
website en ziet dat alles in de ]Ij-vorm staat, maar de
zakelijke pagina in de U-vorm. 'Oh!: riep hij, äan moet
de zakelijke pagina ook in de ]Ij-vorm.' Taadaaah! Dat
vond ik een grappig voorbeeld.

PS:

204

PK: De IK-jes kunnen best wel boos worden van wat
hier beweerd wordt. Dat snap ik ook wel. En je ziet
het ook wel terugkomen. Ook bij mijzelf. In bepaalde
situaties is het helemaal helder voor je en dan komt dat
IK-je in bepaalde werksituaties toch weer omhoog. Dat
is ook niet erg, want bewustzijn wil zichzelf als wetend
ervaren, maar zeker ook als onwetend. Het moet er
ook allebei zijn om te kunnen bestaan, toch?

Het is toch prachtig! Zonder het onwetende kan het
hele spel niet plaatsvinden!

PS:

PK: Ja, dus het hoort er allemaal bij. Je hoeft ook men­
sen met een heel sterk ego niet te veroordelen. Het mag
er allemaal zijn. Het inzicht komt steeds meer hier, dat
je alles bent. Je bent deze tafel, je bent deze woorden,
ik ben jou, jij bent mij. Deze hele gebeurtenis is een
droom met allemaal hoofdrolspelertjes.
PS: Het leven leeft alsjou. Een mens denkt vaak:

1k leefhet
leven: maar het is precies andersom. Je wordt gedaan: en
205

dat inzicht draait de hele wereld om. Dat heb ik ook zelf
ervaren toen ik voor het eerst hiermee in aanraking kwam.
Toen was het echt wel even van: '�t gebeurt hier?'

identificatie ontstaat, beweegt het lichaam-geestsysteem­
pje zich meer ontspannen voort.
PK: Ja, de noodzaak om te reageren is dan ook weg.

PK: Maar is het niet ontzettend mooi om je te reali­

Je denkt, nou prima! Zo oordeel je ook niet meer over

seren dat je in essentie alles bent? Want je droomt het

dingen als stank bijvoorbeeld. Zo was ik twee weken

allemaal.

naar Las Vegas geweest en toen ik weer thuiskwam rook
het bij mij op het toilet een beetje typisch, een beetje

PS: Dat is prachtig!

rioollucht. Toen dacht ik: 'Ja, ook dit is het! Ook deze
geur is weer een ervaring die bewustzijn graag wil laten

PK: Ja, en dan ga je ook anders met dingen om. Want

plaatsvinden. Ook dit is prima.'

dan komen dingen in jouw droom, of in jouw stukje
droom, hoe je het wilt zien, maar alles heb je zelf ge­
droomd.

PS: Plus als je het op die manier ziet, dan mag alles er zijn.
Ik had bijvoorbeeld een nieuwe auto gekocht en ik rij de
straat in, komt net mijn buurman naar buiten. 'Tjesus,
wat een lelijk ding zeg." Toen kwam ook zijn vrouw erbij:
'Rij jij een Toyota Prius? �t een stomme auto zeg!' Toen
dacht ik, dat hadden ze vroeger echt niet moeten doen,
dan was ik gelijk in de tegenaanval gegaan. Dan was ik
gelijk terug gaan schieten, op hun auto, huis of wat dan
ook. Nu moest ik lachen en ontstond de gedachte: 'Nu is
bewustzijn dit spel aan het spelen'. Het is wel interessant
om die verandering waar te nemen. Niet dat IK dat doe,
maar het is eenvoudigweg wat er gebeurt. Niet dankzij
mij, ofdoor mij, ofomdat ik iets goed heb gedaan ofeen
juiste keuze heb gemaakt, het is gewoon hoe bewustzijn
beweegt. En als bewustzijn een spel speelt waarbij minder
206

PS: ja, oordeelloosheid! Ik had onlangs iemand naast me
in de auto en die zat continu op alles te schelden. vim:
'Moet je die gozer zien met dat haar, dat doe je toch niet!'
Of 'Moet je die gevel van dat huis zien, zoiets verf je
toch!' Wtnuit de auto zat ze op alles en iedereen te schieten
en ze werd er zelfs gefrustreerd en boos door. Maar waar­
om moest haar mening over dingen zo enorm uitgedrukt
worden? Dat is puur een egokwestie, die er uiteraard ook
mag zijn.
PK: Het is het versterken van het ego, daar zijn we in­

middels wel achter. Het ego versterkt zich door zich af
te zetten tegen wat er is. Het is zo simpel als dat. Maar
als er nog meer inzicht is, dan kun je daarvan zelfs ge­
nieten. Dan kun je genieten van die Muppet-opàs die
de hele tijd lopen te klagen. Dat is dan de hele andere
kant van het spectrum, de onwetende kant die eens
even lekker tekeergaat.
207

PS: je merkt wel, dat als bij opmerking dertig ze erachter
komen dat je niet meegaat met het geklaag, dat het dan
vermindert. �nt als je dan ook nog meegaat in het ver­

PK: In essentie blijft toch iedereen hetzelfde. Hoe zeer

je ook speelt dat je een of andere klootzak bent die
overal een mening over heeft, ook jij bent bewustzijn.

haal, dan gooi je olie op het vuur.
PK: Binnen relaties zie je toch ook dat mensen mee­

praten om het maar te laten kloppen met iemand?
Omdat je dan niet uit de toon wilt vallen. En met de
overtuiging: 'Ja, we moeten bij elkaar passen!' Al hoef
je natuurlijk ook weer niet helemaal de andere kant op
te gaan. Dus de hele tijd iemand corrigeren en zeggen:
'Hou nou toch eens op met de hele tijd dat oordelen',
dat hoeft eigenlijk ook niet dan. Want je weet die per­
soon is zus, ik ben zo. Het mag er allebei zijn. Bewust­
zijn speelt beide rollen.

PS: En dat is het er allemaal laten zijn. Spiritualiteit
houdt dan in - als ik even chargeer - 'Oh je mag niet
oordelen!' Zo van: 'Dat is niet goed want alles moet in
licht en liefde: Terwijl bij non-dualiteit het uitgangspunt
is dat bewustzijn alles wil ervaren en dat dus alles er mag
zijn, ook het oordelen. Hoe meer je mensen de vrijheid
geeft om ze te laten zijn wie ze zijn, des te meer hebben ze
de mogelijkheid om hun kern terug te vinden. Maar goed,
de wijze waarop bevrijding wordt gevonden loopt ook bij
iedereen anders, ook daarin ervaart bewustzijn zich op
alle manieren. je hoeft je sowieso niet druk te maken over
hoe je moet doen en hoe je moet zijn binnen een relatie.
Dat regelt bewustzijn allemaal voor je!

208

209

Geld

1)5: Vórige week was ik hier bij jou en daarna reed
1 -ik terug naar huis. Ik ben nogal een crimineel want
ik reed te hard!
PK: Hoeveel te hard?
PS: Zeventien kilometer te hard om één uur s nachts op

een verlaten landweg. Dus het was heel terecht dat ik van
de weg werd gehaald door oom agent. Maar op zo'n mo­
ment kan ik ervan genieten dat het alleen maar bewust­
zijn is dat in actie is. De agent is bewustzijn, het meisje
naast die agent, dat volgens mij net van de politieschool
kwam, is bewustzijn. Ik vond het superschattig om alles
te zien gebeuren en dan kan ik alleen maar lachen. je ziet
ze

dan ook heel raar kijken van: 'Het doet hem ook echt

helemaal nietS: De agent begon zich helemaal te veront-

211

schuldigen en redenen op te noemen waarom hij mij een
bekeuring ging geven. Er waren op die weg heel veel on­
gelukken gebeurd, vertelde hij. Dus ik zeg: 'Kijk eens om
je heen, we staan hier op een verlaten landweg midden in
de nacht.' Ja: zegt hij, 'maar ik houd ookfietsers aan die
geen licht aan hebben.' Dus ik zeg: 'Nou, kijk dan nog
een keer om je heen, er zijn geen fietsers hier. ' Ja: zei hij,
'ik doe ook maar mijn werk. '
PK: Maar jij zegt niet: 'Ga boeven vangen!'

Nee, hij speelt ook zijn rol. Ik zeg wel wat ik vind,
maar het is wel gezien vanuit die helikopterview. Kijk
maar welk spel er plaatsvindt. Ook die situatie, plus de
negentig euro die ik moet betalen, is dat wat het is.

PS:

PK: Negentig euro toch nog? Maar stel nu dat jij die

negentig euro niet wu kunnen missen, dat je daardoor
komend weekend niet met de liefde van je leven uit
eten zou kunnen?
PS:

Dan is dat wat het is.

PK: Ja, dat is ook zo. Zodra er is uitgezoomd vervalt

een lening, daar heb ik geen zin in'. Dit geld gaat naar
dat bedrijf en dat betaalt er weer z'n werknemers van.
En belasting, nou dan betaal ik maar wat meer belas­
ting, ik heb genoeg, ik kan genoeg missen, daar wor­
den weer andere mensen mee geholpen. Ik zie geld ook
als, ja niet als iets slechts, maar het is wel een middel
dat identificatie in de hand werkt. Toch?
PS: ja, het hele geldsysteem is ook een illusie. Dertien rijke
families in Amerika domineren zo'n beetje de hele wereld
en bezitten miljarden dollars en ze hebben het alleenrecht
op het drukken van die biljetten. De Amerikaanse over­
heid leent geld van private banken en ze hebben nu 9. 000
miljard schuld. Ik denk dat er in de toekomst veel gaat
veranderen, ook deze eeuw zal er veel gaan omvallen.
PK: Dat zie je nu al.

Dat zie je nu al inderdaad. Het hele geldsysteem is op
lucht gebaseerd. Geld is niet eens meer door goud gedekt.
Geld is een collectief idee. Ik denk ook dat er in de toe­
komst een nieuw soort economie zal komen. Het gaat nog
wel even duren, maar de huidige vorm brengt zichzelf

PS:

om zeep.

de gehechtheid aan geld en het jagen naar nóg meer.
Ik ben denk ik een van de weinige mensen die het niet

PK: Zelfs dat is allemaal precies wals het moet zijn!

erg vinden om belasting te betalen. Ik heb ook geen

Het is bewustzijn dat alles doet.

koophuis, maar een huurhuis en dan zeggen mensen:
'Je gooit geld weg! Je besteelt jezelf!' Maar ik denk dan:
'Ik betaal dit voor mijn huis, ik wil niet dat gezeik van
212

Het bewustzijn wil zich op enorm veel manieren er­
varen. Binnen de droom waarin we leven, zijn elementen

PS:

213

als tijd, ruimte en geld een werkelijkheid Al die elemen­
ten zijn er zodat het spel kan plaatsvinden. Geld is daar
ook onderdeel van en zorgt ook voor dualiteit. Dus het is
een prachtig middel.
PK: Ja, wam er zijn toch veel mensen met geldproble­

je hoofd die in de tussentijd moeilijk gaat doen, scenario's
bedenkt, in paniek raakt, stress veroorzaakt en nieuwe
angsten in het leven roept. Een halfjaar later mailde ze:
'Nou, ik heb een erfenis gekregen, mijn schulden zijn af
gelost en ik heb zelfs een nieuwe auto kunnen kopen!' Tja,
leuk hè. Zo gaan die dingen.

men en die ervaren dat echt als een grote last. Maar er
bestaan toch helemaal geen problemen?

PK: En bewustzijn wil ook armoede ervaren, anders
was er ook geen Mrika. Dat kunnen veel hoofden ook

PS: Nee, het is alleen maar het 'verzet tegen iets' wat het
een probleem maakt. Vervolgens denkt een mens: 1k moet
het probleem oplossen!' Maar als bewustzijn naar links
beweegt, beweegt het ook weer naar rechts, dus de oplos­
sing ontstaat vanzelf
PK: Het is zo leuk hè, dat IK-je dat denkt van alles te
moeten oplossen. Het is wat je zegt, eigenlijk is het be­
wustzijn dat even verstoppertje speelt met zichzelf. Be­
wustzijn maakt van iets een probleem en gaat het dan
proberen op te lossen. Maar er bestaat geen probleem

niet begrijpen hoe het kan dat vijfennegentig procent
van alle weelde verdeeld is over vijfentwintig procent
van de mensheid. Ook dat is zoals het is.

PS: Precies en ook daarin ervaart het bewustzijn zich in
alle variaties. Dus op dit moment is er een grote kloof
tussen arm en rijk die bewustzijn nu ervaart, maar er
zullen ook allerlei andere varianten ontstaan. Dus ook
een samenleving waarbij de natuurbronnen veel eerlji ker
zijn verdeeld. Maar op dit moment zitten we in een fase
waarin de verschillen groot zijn.

en ook geen oplossing. Het is gewoon zoals het is.
PK: Alles is er om dualiteit te kunnen ervaren. Zonder

PS: Ik had contact met een vrouw en die mailde van:
'Leuk en aardig die filosofie over dat alles precies is zoals
het moet zijn, maar ik heb een heel grote schuld, ik sta diep
in het rood en hoe kom ik hier nu uit? En leuk en aardig
dat accepteren, maar ik heb nu eerst een groot probleem
op te lossen . ' Dus ik mailde terug: 'Dezelfde energie die
jou in deze situatie heeft gebracht, is ook dezelfde energie
dieje er weer uit zal halen: Het is alleen maar de ruis in
214

geld konden rijkdom en armoede niet bestaan.

PS: Als God bedenkt: 'Ik wil monopolie spelen: dan ver­
zint hij geld, dobbelstenen, pionnen, een straat, huizen en
hotels. Dan heeft hij dat allemaal verzonnen en zo kan
hij het spel spelen. En straks is hij klaar met het spelletje
en dan doet hij de doos weer dicht.

215

PK: Daarna komt de kredietcrisis en komt er weer een

PK: Dat is een perfecte! Want het heeft ook geen zin

ander systeem en gaan we mens-erger-je-niet spelen,

om tegen iedereen te gaan zeggen: 'Hallo jij bestaat

zonder geld! Maar het is een mooie vergelijking die je

niet!' Want dan is het weer het ontkennen van de an­

hier maakt. Maar je noemt nu weer het woord 'God',

dere helft.

God is toch in essentie wat we allemaal zijn! Jij en ik
zijn toch allebei God?

PS: Het woord bewustzijn vind ik persoonlijk een beter
woord dan God, omdat aan het woord God zo veellading
vastzit. Iedereen heeft er direct een bepaald beeld bij, ter­
wijl bewustzijn wat abstracter is en mensen er niet direct
een vooropgezet idee over hebben.
PK: Bewustzijn! Ja, en zelfs dat wordt door Tony Par­
sons weggewuifd. Hij noemt her niets, hij zegt alleen
maar: 'Dit is het' (Patrick klapt in zijn handen). Dit is
het. Dat vind ik ook wel heel prachtig als ik daarnaar
kijk. Ik kan echt wel genieten van hoe hij het brengt.
Hij is wat dat betreft wel de meest radicale leraar.

PS: Ik was bij mzyne Liquorman, een advaita-leraar uit
Amerika.
PK: Ben je daar naartoe geweest?

PS: ja, al een tijdje terug hoor. Toen zei iemand uit de
zaal· 7óny zegt dat hij niet bestaat. ' Toen zei Wáyne: Ja
oké, maar ik heb hem laatst opgebeld, de telefoon ging
over, hij nam op . . . en weet je wat hij zei? 'Met Tony!'
Dat vond ik echt een hele goeie!
216

PS: Het draait erom, dat je twee 'werkelijkheden' tegelijker­
tijd beseft. Ik heb al eerder het voorbeeld gebruikt van de
zon en de aarde. De ene werkelijkheid is dat, in onze op­
tiek, onze werkelijke ervaring, de mn om de aarde draait.
We zien het immers zelf. Tegelijkertijd beseffin we dat de
aarde om de zon draait en dat hetgeen wij ervaren slechts
onze subjectieve waarneming is. Dat werkt ook m met onze
individualiteit. De ene werkelijkheid is dat wij als Patriek
en Paul werkelijk ervaren dat wij allebei een individu zijn.
Tevens ervaren we dat wij zelfbeslissen wat we zeggen, wat
we kiezen, wat we willen en welke handelingen we ver­
richten. Tegelijkertijd beseffen we dat deze waarneming,
mals Einstein zei, 'optisch bedrog' is. Het is bewustzijn dat
alles doet en onze individualiteit is een gedachte. Heel kort
gezegd, je ervaart dat jij doet, tegelijkertijd besefje dat je
wordt gedaan. Het heeft inderdaad geen nut om overal te
roepen dat je niet bestaat, want dan ontken je jouw waar­
neming. Ik kan niet ontkennen dat ik jou daar voor me op
die stoel zie zitten met een koptelefoon op.
PK: Wat voor nut heeft het uitzoomen, ofwel het door­
zien dat de aarde om de zon draait?

PS: Op het moment dat je uitgemomd bent, dat je het
totaal overziet, vervalt het lijden. Het verhaaltje gaat dan
217

gewoon verder, maar dan zonder verzet en gehechtheid.
Dat noemen ze verlichting.
PK: Maar het hoeft niet per se toch? We zijn hier niet
op een soort kruistocht om de hele wereld verlicht te

Mediteren

krijgen? Dat kan niet eens!

PS: Er is ook niet het idee dat iedereen maar moet be­
seffen dat hij of zij verlicht is! No way! Er is warm en
koud, er is wetend en onwetend en het mag er allebei zijn.
Sterker nog, het is er allebei en dat is fantastisch! De hele
race om verlicht te worden, komt voort uit het ego dat be­
vrijding wil vinden. Wánt verlicht worden is onmogelijk,
want je bent het al! je kunt niet worden wat je al bent.
Hoeveel mensen zijn er wel niet angstvallig op zoek naar
verlichting?

1)): Een overtuiging die ik veel om mij heen hoor, is
1-het idee datje middels meditatie verlicht kunt wor­
den. Maar je bent al verlicht!

PK: Het ego wil zich speciaal voelen!
PK: Tja, vertel dat maar eens aan mensen die druk

PS: Als je ziet dat alles bewustzijn is, dat alles verlich­

zijn met yoga en meditatie. Die denken dat je iets

ting is, waar moet je dan naar zoeken? Dat zei Ramana

moet doen om een bepaalde staat te kunnen berei­

Maharshi ook, de enige belemmering tussen jou en ver­

ken, wat ook weer een illusie is. Prachtig! Daar mag

lichting, is de gedachte dat je niet al verlicht bent. Het is

je in geloven maar het is niet nodig. Een vriend van

maar een idee.

mij is zenleraar en vertelt in een documentaire dat
hij ontzettend veel pijn krijgt in zijn knieën en zo,

PK: Een hardnekkig idee!

omdat hij drie uur lang in dezelfde houding zit om
een bepaalde staat van verlichting te bereiken. Maar
uiteindelijk komt het er toch op neer om voor twee­
honderd procent te accepteren hoe-het-nu-is! Dan
kom je bij jezelf, want je bent het NU! Je bent wat er

218

219

nu is! En daar hoef je echt niet voor in de kraanvogel­
houding te gaan staan.

PS: Ik had laatst nog een gesprek met een jongen en die
zei ook: 1k wil verlichting bereiken en vandaar dat ik
dit gesprek met jou wil!' Ik zeg: 'Ho ho ho, via mij ga
je niets vinden! Als je denkt dat het via mij te vinden
is, dan creëer je al het idee dat je op dit moment niet
verlicht bent. 'Hij zei: 'Ik ben op zoek naar die bepaal­
de sfeer waarin je dan komt, dat bepaalde licht wat je
voelt.' Hij had een heel concept gemaakt van verlichting.
Verlichting is niets bijzonders, het is de acceptatie van
dat wat is. Als je een film kijkt en je gaat daar volledig
in op, dan laat je alles los, het piekeren stopt en je voelt
je gelukkig. Dat is verlichting, gewoon geen gepieker.
Hoeveel eenvoudiger kan het zijn? Als je opgaat in een
boek, of in sport of in seks.
PK: Wat dacht je van mensen die naar een discotheek
gaan, naar een groot dansfeest, daarin opgaan en hun
IK even vergeten. Dat is ook verlichting.

PS: Net als bij lachen! Als je lacht kom je direct in het
NU Daarom lachen mensen zo graag, het maakt ons ge­
lukkig. Spannender is verlichting niet. Het is er NU!

PS: ja, en dan ben je vervolgens gehecht aan het niet­
denken. Dan ben je weer terug bij af Ramana Maharshi
zei: 'You can meditate for a thousand years and still miss
the point.' Dan heb je van die mensen die roepen: 'Ik
mediteer al twintig jaar en ik ervaar nog steeds geen ver­
lichting!' Tja, je kunt jezelf toch zo voor de gek houden.
Al hou jijjezelfniet voor de gek, bewustzijn speelt het spel
van voor de gek houden: Verlichting is hier, nu, op dit
moment, en je hoeft er niets voor te doen. Het is gratis en
ligt voor het oprapen.
PK: Verlichting is niet iets wat je kunt bereiken.

PS: Nee, totaal niet. Het is iets wat gewoon is. je bent
het al. En dat is het lastige van non-dualiteit. Alles wat
je zoekt, is er al. Het is alleen dat er een mentaal gevecht
in je hoofd plaatsvindt dat het gevoel van verlichting
doet vertroebelen. Maar het is slechts een idee, het is echt
maar een gedachte dat er iets aan je mankeert of dat je
iets moet doen of controleren of wat dan ook. je bent het
gewoon nuf
PK: Maar als je het niet zo ervaart, dan blijf je toch
zoeken. Het is dan de IK-gedachte die van alles wil
doen om iets te bereiken. We beweren hier niet dat
je van je IK-idee af moet. Ik heb dat zelf ook jaren­

PK: Ja, maar met mediteren proberen mensen die staat

lang gedacht, ik moet mezelf kwijtraken. Je hoort al

van ZIJN wel te bereiken. De gedachteloze staat. Ner­

dat deze zin nergens op slaat. Er is dus een IK dat

gens meer aan denken!

probeert van zichzelf af te komen. Het Ik-idee is iets
wat ons vanaf ons derde levensjaar aangepraat wordt.

220

221

Je bent een individu met een naam, met een achter­

met een lijdend voorwerp en een IK. En we praten dus

naam, met een positie, met een woonplaats, met een

ook vaak van 'IK toen' en 'IK dit', ja maar je hebt toch

leeftijd. Noem maar honderden labels op met wat

geen IK meer? Ja, dan kan je bijna niet meer praten.

jij bent, althans wat je denkt dat je bent. Die draag

Tony Parsons, viel mij op, praat in de vorm van: 'Zoals

je dan vele jaren mee, sommige mensen tot aan hun
dood. En op een gegeven moment komt er dan zo­
iets omhoog als: 'Er klopt iets niet, ik voel onrust en
pijn!' Dan ga je zoeken en kom je uit bij bijvoorbeeld
spiritualiteit, waar wordt beweerd dat je last hebt van
je ego. Je moet van je ego af! Maar ja, daar ga je dus
al de fout in. Een IK kan niet van een ego afkomen.

het hier wordt gezien'.
PS: Hij praat ook heel erg met 'ER: ER is pijn. ER is nie­

mand. Dus die trekt het heel erg in het algemene, wat qua
taal dan best wel wat zuiverder wordt op dat moment. Als
je Eekhart Tolle hoort, die heeft nog heel erg het IK-je, nog
een heel zachtaardig taalgebruik.

Het doorzien dat je een ego hebt in plaats van dat je
het bent, vindt plaats of niet. Als bewustzijn met jou

PK: Ja, maar dat viel me bij ons ook op. Niet dat het

klaar is om zichzelf te vergeten, dan zwakt dat ego

nou heel agressief moet worden. Maar ik kan me zo

vanzelf af. Dit is niet iets waarvoor je kunt kiezen.

voorstellen dat als je die gesprekken zo beluistert, het

PS: Er is totaal geen keuze. Het is het doorzien dat alles

er mag zijn. Maar het IK-je kan dat niet doorzien. Het
gaat echt om het uitzoomen en getuige worden van wat er
plaatsvindt. Dat vindt op een gegeven moment simpelweg
plaats. je kunt niets doen om dat te bereiken. je kunt ook

allemaal heel rustgevend is en allemaal prima. Maar
dan krijg je inderdaad het commentaar van mensen:
'Wat heb IK hier aan?' Het IK heeft hier ook niets aan,
we geven je geen manieren om van je IK af te komen,
want dat kan niet.

niets doen om dat niet te bereiken.

PS: ja dat is ook wat ik al een paar keer van mensen heb

PK: En dat is waar we het over hebben, het hoort er al­

met luisteren en dan ben ik niets wijzer. ' �t hen dan

lemaal te zijn want bewustzijn wil zich op allerlei ma­

dwarszit, is dat er geen enkel handvat is om van A naar

nieren manifesteren. Als een vis, als een plant, als een

B te komen. Gewoon omdat je er al bent. Dat maakt het

klootzak, als een lief iemand, als een stom iemand, als

lastig, het is een kwestie van inzicht, van bevatten. Non­

een intelligent iemand. Maar als ik zo terugluister naar

dualiteit biedt geen enkele methode. Wé zeggen op geen

onze uitzendingen, dan valt me het volgende op: We

enkele manier: Je moet dit ofdat doen:

gehoord. Die zeggen: Ja ik luister, en dan ben ik klaar

gebruiken woorden, de hele taal is zo geconstrueerd,
222

223

PK: We hebben geen tien stappen om verlicht te ra­

wat een onzin is dit zeg, die vent snapt er totaal niets

ken.

van'. En ik weer verder ploeteren en pas vijf of zes jaar

PS: � zijn zo gehecht aan stappenplannen. 'Het zeven­

ik op een website kijken en vond ik onder de categorie

later, toen ik met deze ongein in aanraking kwam, ging

stappenplan om de relatie met je partner te verbeteren. '

non-dualiteit Ontwaken in de droom. Ik denk: 'Hé, dat

PK: Ik kan het me voorstellen. Voor het hoofd is dit

briljante wat ooit geschreven is!' Blijkbaar mocht het zes

ook geleuter in de ruimte en los zand, wat kan ik hier­
mee? Wat is dit voor cursusmateriaal? Hier kan ik toch
niets mee. Geef me inderdaad iets concreets.
PS: ja, iets concreets.

PK: Maar ja, concreet ... waar wij het over hebben is

boek heb ik!' En ik lees het boek en denk: 'Dit is het meest
jaar geleden nog niet zo zijn dat dit lichaam-geestsysteem
zou ontwaken. De appel valt pas van de boom als hij rijp
is. En dan vragen mensen: 'Wat kan ik dan doen om rijp
te worden?' Niets. Bewustzijn doet alles.
PK: Ja, maar dat moeten we nog echt eens duidelijk
zeggen, dat dit echt niet een cursus is die jou helpt om

niet concreet, het is alles, maar ook niets tegelijk.

van je IK af te komen want die keus heb je niet.

PS: Uiteindelijk zal het inzicht ontstaan dat je bewust­

PS: ja, dan hoor je mensen die zeggen: 1k was gisteren dit

zijn bent in plaats van een afgescheiden individu met een
vrije wil. Maar er is geen methode om dat inzicht te ver­
krijgen.
PK: Je kunt er niet voor kiezen om dat inzicht te ver­
krijgen.
PS: Nee, je kunt er niet voor kiezen.

PK: Het gebeurt, het vindt plaats of niet.
PS: Ik had dat zelf, ik kocht een boek dat heet Ontwaken

in de droom. Na twintig bladzijdes denk ik: 'Mijn god
224

en dat en toen was ik toch zo geïdentificeerd en toen voel­
,
de ik weer verzet, oh heb ik het weer niet goed gedaan.
PK: Dan ga je jezelf weer wat aanpraten.
PS: Dan wordt het weer een gedachte op een gedachte op

een gedachte.
PK: Je bent perfect wals je bent, ook al vind je dit he­
lemaal onzin waar we het hier over hebben. Kijk, het
kan wel zo zijn dat er door veel van dit soort dingen te
luisteren, veel boeken te lezen, veel dvd' s te kijken iets
aangewakkerd wordt.
225

Dat inzicht wordt op een gegeven moment getriggerd
natuurlijk. Als ernaar verwezen wordt, kan er meer hel­
derheid ontstaan. Dat heb ik zelfervaren. Maar bewust­
zijn stuurt een mens aan om bijvoorbeeld te gaan lezen of
naar een bijeenkomst te gaan.

PS:

Geen verzet

PK: Het is nog steeds geen keus. Ik lag laatst op bed en
toen besefte ik weer hoe het hele IK-idee maar gewoon
een idee is waar je in gelooft. Het IK-je, het afgeschei­
den individu met zijn prestaties. Dan kun je inderdaad
gaan zeggen dat de maatschappij er helemaal op in­
gericht is dat je je individueel moet bewijzen. Je hebt
een naam. Je hebt een burgerservicenummer, je krijgt
belastingaanslagen, je krijgt bekeuringen. Het wordt
allemaal toegespitst op jouw persoontje. Waar wij het

PK: ledereen heeft zijn eigen waarheid. Daar is toch

hier over hebben is dat die persoon wegvalt, je bent

niets mis mee?

één met alles, zonder dat je doodgaat. Een soort dood­
gaan tetwijl je nog leeft.

PS: We hebben allemaal onze eigen roze bril en daar zul
je ook nooit van afkomen. Het enige dat kan gebeuren is
dat je beseft dat je die bril op hebt en dus jouw mening
of visie op dingen niet zo serieus meer neemt. ]ij schreef
dat laatst in een mailtje. Daarin stond dat geen enkele
gedachte over jou de waarheid over wie je bent kan eve­
naren. Zoiets stond er toch?

PK: Ja klopt. Ik kom er ook steeds meer achter dat dat­
gene wat we zijn, namelijk leven, zich niet laat vangen.
Het laat zich niet pakken. Want als je het nu wilt pak­
ken, dan is het alweer weg. Want een fractie van een
seconde geleden bestond het en nu is het alweer net
226

227

iets anders. Nu zit jij alweer net iets anders, we zeggen

PK: Het draait om het inzicht dat alles bewustzijn is.

alweer wat anders, we voelen alweer net iets anders.

Want als individu kun je er niet voor kiezen om je niet

Maar dat is ook waarom mensen zo graag foto's ma­

te verzetten.

ken, om het moment maar te kunnen vangen, terwijl
het leven zich helemaal niet laat vangen. Maar dat is
wat het hoofd wil, die wil alles in een hokje kunnen
plaatsen. Concepten, labels, structuren.

Het is toch mooi als je kunt zien dat ieder moment
uniek is. Op die manier wordt de ervaring veel voller.

Klopt. Je kunt er ook niet voor kiezen om bijvoorbeeld
gelukkig te zijn. Zou wel handig zijn, dat als je je onge­
lukkig voelt dat je dan zegt: 'Vandaag kies ik ervoor om
gelukkig te zijn. '

PS:

PS:

PK: Je hebt ook van die kaarten met affirmaties, die
je dan honderd keer moet herhalen. Van die briefjes

PK: Maar dan zie je ook alles als bijzonder, dan zie je

die je dan op je spiegel plakt met daarop: 'Ik ben goed

ook het moment dat je met natte haren op de fiets zit

genoeg' en: 'Iedereen houdt van mij'. Het is weer het

en het koud hebt, als iets speciaals. Want daardoor is

bevestigen van het individu en dan op een iets positie­

het ook weer des te fijner als je thuiskomt in een war­

vere manier, maar het blijft identificatie met datgene

me omgeving. Als het ene er niet was, kon het andere

dat je niet werkelijk bent.

er ook niet zijn.
PS: je

Klopt. Als we ons goed voelen ofmoeten lachen, dan ge­
loven we die stelling wel. Vit is het moment!' Maar op het
moment dat we moeten huilen ofwe voelen ons niet goed,
ofwe hebben pijn ofzijn ziek, dan is er direct verzet!

PS:

PK: Dan is het gelijk van: 'Kutzooi!'

De situatie kunnen we dan niet zien als iets positiefi.
Als je uitgemomd bent kun je accepteren dat 'nu is het dit
wat ervaren word( Er is dan wel pijn, maar er is niets mis
met pijn. Zonder verzet tegen de pijn is er geen lijden.

kunt een individu ook niet vertellen dat het perfect
is, want dan blijft het IK-je weer in de weg staan. De
enige manier is uitzoomen want zolang we ingezoomd
zijn, blijft alles wat we doen symptoombestrijding. je ver­
wisselt dan de ene overtuiging voor de andere, zonder dat
er werkelijk bevrijding plaatsvindt. Zodra alles er mag
zijn, krijgt alles de kans zich te uiten en te verdampen.
Het totale loslaten! De overgave!

PS:

PK: Bij het totale loslaten denken mensen vaak dat
het direct ontaardt in anarchie. Dat mensen dan ge­
lijk iedereen het hoofd in gaan slaan. Ik had eens
een gesprek met een man die zei: 'Mensen zijn van

228

229

nature allemaal slecht, en er zit een klein stukje be­
schaving overheen wat het in de hand houdt. Maar
als dat stukje beschaving wegvalt, dan moorden we

Die controlezucht zie je overal in terug. Bij bruilof
ten, vakanties, het is allemaal zo gepland. En we vinden
leukste dingen meestal de dingen die spontaan gebeuren.

PS:

elkaar uit.' Terwijl, wij zeggen het precies andersom
toch? Dat het laagje dat over die mensen heen zit, dat

PK: Ja, tuurlijk. Hetzelfde wu zijn als wij nu zeggen:

weerhoudt ze ervan om het leven in al zijn volheid te

'We zitten op dertien minuten en we moeten twintig

ervaren.

minuten volpraten.' Dan moet je eens opletten hoe ge­
kunsteld die laatste zeven minuten worden. Want dan

Als je het laagje ziet als de identificatie, dan is dat
zeker zo.

PS:

ga je alles rationeel bedenken en ben je bang dat je in
de tussentijd zal stilvallen. Als je in een zaal gaat staan
en je gaat -wat w vaak gebeurt bij die congressen -je

PK: En het ego beweert natuurlijk het tegendeel!

voorbedachte speech oplezen, dan is die zo dood als
het maar zijn kan. Ook al zijn de woorden misschien

PS: Natuurlijk

beweert het ego dat!

heel levendig geschreven. Terwijl als je gaat staan en
misschien een paar steekwoorden op papier hebt, maar

PK: Het ego zegt: 'Maar goed dat IK er ben! Want

gewoon die klep openzet en her laat gebeuren, dan hou

anders wu het allemaal misgaan!' Dat zegt mijn vader

je de aandacht van de mensen meestal beter vast dan

ook vaak: 'Maar goed dat ik nog leef, anders wu het

wanneer je de hele tijd op je papiertje staat te kijken.

allemaal misgaan met het hele gezin.'
PS: Als er

Het leuke is dat we allemaal denken dat we volledige
controle hebben. Maar dingen lopen altijd anders dan je
zelfhebt gepland.

PS:

PK: Dat zei John Lennon toch? 'Lift is what happens
to you while you are busy making other plans.' Als men­
sen op vakantie gaan en dat helemaal van A rot Z
uitstippelen, dan is het toch eigenlijk geen vakantie
meer?

230

identificatie is waardoor angst en controlezucht
opkomen, ben je bang om het verkeerde te zeggen of om
stil te vallen. Tevens heb je de overtuiging dat je het heel
goed moet doen, want stel je voor wat de mensen van jou
zullen vinden. Dan loopt het vaak stroef Afen toe zie ik
dan wel eens zo'n directeur staan en dan denk ik: 'Yes!'
Geen briefjes, gewoon voor de groep staan en praten over
z'n passie en over het bedrijf je merkt dan dat mensen
betrokken raken en er een dialoog ontstaat waarbij veel
meer energie vrijkomt en mensen gemotiveerd raken. Er
vindt dan echt iets plaats. Dat is zo veel mooier dan al
231

die A4-tjes oplepelen van achter een katheder. Maar goed,
dat hoort er ook allemaal bij.

Dus gehechtheid en verzet valten af, waardoor het leven
lichter wordt. �t wel blijft bestaan, zijn voorkeuren en

PK: We veroordelen het niet, ook dat mag er zijn.

karaktertrekken. Als je twee verlichten bij elkaar hebt,

PS: Wé vertelten wat er gebeurt wanneer er identificatie

plaatsvindt en dat dit het leven vaak moeilijker maakt.
Meer verzet, meer verkramping en stress. Als je ziet dat
alles bewustzijn is en kunt zeggen: 'Let it be, things go

alles en nog wat vervalt. Er is acceptatie van dat wat is.

as

they go: dan merk je dat mensen intuïtiever gaan hande­
len in plaats van rationeel.
PK: Wat als iedereen de hele grap doorziet? Stel nu

dat iedereen verlicht is, blijft er dan nog wel dualiteit
bestaan?
PS: Het is mooi dat er onwetendheid is, daardoor is er

om het maar even zo te zeggen, dan kan het zijn dat de
een van meta/muziek houdt en de ander van Abba. Dat
houdt de diversiteit in stand en dat is ook prachtig.
PK: Anders zouden we allemaal ook op dezelfde vrouw

verliefd worden. Want waarom voel jij je tot een be­
paalde vrouw aangetrokken waarbij ik denk: 'Nou ik
vind het maar een rare vrouw met een rare neus'. Dat is
toch ook iets wat genetisch ingebouwd zit, toch?
PS: Blijkbaar wordt het door bewustzijn netjes geregeld

allemaal.

dualiteit en kan het spel gespeeld worden. �t ik wel denk
is dat naarmate bewustzijn mensen hun ware aard laat
ontdekken, dat er minder dualiteit zal zijn. De pieken en
dalen zullen dan veel minder worden omdat er geen ver­
zet meer is tegen dat-wat-is. En dus minder verkramping,
minder agressie, minder frustratie, minder regels en dus
meer bevrijding.
PK: Als bewustzijn ervoor kiest om de donkere kant wat

lichter te laten worden, dan merken we dat vanzelf
PS: Als er verlichting is, zie je dat de grote emotionele uit­

spattingen verdwijnen. Het persoonlijk maken van van
232

233

Opvulling zoeken

K:

P

We zitten hier al een paar uurtjes in deze toch

wel ietwat duffe studio. Ik neem nog een sprits.

Misschien brengt die inspiratie. Wil jij er ook een?
Eten, dat is trouwens ook wel een mooie. Ik zat laatst
nog met een vriendin te praten over dat ik niet zo
goed voor mijzelf zorg. Dat vindt zij. Want ik lees
bijvoorbeeld in het Alben Heijn-foldertje dat de Ita­
liaanse maaltijden in de aanbieding zijn. Met bonus.
Twee voor € 3,50! Dus ik vanmiddag met mijn tasje
naar de supermarkt. Veertien verschillende Italiaanse
maaltijden gehaald! Ja, want ik denk dat is zeven keer
€ 3,50, is € 24,50 en dan eet ik voor dat bedrag dus

twee weken lang Italiaans.
PS: Dat is niet zo gezond hè.

235

PK: Dat is niet zo gezond, dus ik heb ook een deel inge­
vroren. En dan spreek je hier met een man die gemak­
kelijk iedere dag kaviaar zou kunnen eten of dure sushi.
Wanneer je dan bij de kassa komt merk je dat mensen
een beetje raar kijken, dus ik zeg maar: 'Ja, is voor mijn
collega's'. 'Nou, is dat wat je je collegàs te eten geeft?' zei
zo'n man in de rij bij de kassa. Daar moest ik ook wel
om lachen. Maar ik denk ook wel eens: 'Ja, hoe komt het
nou?' Ik heb genoeg te besteden en dan nog ga ik voor
het goedkoopste of denk ik bij eten dat het niet te duur
mag zijn. Of ja, het mag wel, want ik ben afgelopen
week ook met z'n vieren wezen eten bij de Mexicaan en
daar waren we € 135,- kwijt. Nou, leg dat naast € 24,50
voor veertien dagen Italiaanse maaltijden. Maar dan, als
je accepteert zoals het is, dan is het prima. Ik vind het
ook gewoon leuk op de een of andere manier.
PS: fa,

dan is dat zoals het is. ]ij als individu beslist niet
of je wel of niet gezond eet. Het ego denkt wel dat het
dat beslist en vervolgens plakt het ego er dan het stempel
goed of fout op. Als mensen op dieet zijn dan kloppen
ze zichzelfals een aap op de borst als ze zijn afgevallen,
maar als het mislukt is dan lopen ze met een nog groter
complex rond. Bewustzijn ervaart zich van dun tot dik,
van veganistisch tot fostfoodverslaafden.

PK: Ja, dan heb ik dat weer geprobeerd.

Dan komt er vanzelf weer wat anders. Veertien
Griekse maaltijden bijvoorbeeld.

PS:

PK: Het is zo mooi om te zien. Bewustzijn wil net als
een klein kind, alles er varen. Alles! Pijn, liefde ...
PS: Zelfi Italiaanse

maaltijden!

PK: Slechte maaltijden, goede maaltijden, super eten,
beschimmeld brood, het wil het allemaal ervaren. Ster­
ker nog, het IS het allemaal. Het wil het allemaal kun­
nen zijn, mogen zijn.

Dus ervaar het vooral allemaal! Kijk hoe bewustzijn
jou als lichaam-geestsysteem voortbeweegt en laat alles ge­
beuren zonder verzet.

PS:

PK: Ik zat laatst na te denken over de relatie tussen je
ego en eten. Kortom, dikke mensen hebben vaak een
groot ego. Ik zag het bij mijzelf. Ik ben een kilo of tien
afgevallen en dat is eigenlijk alleen maar gebeurd om­
dat ik niet meer zoveel nadacht, doordat ik niet meer
zoveel in mijn hoofd zat. Dat hoofd dat altijd maar
roept: 'Meer, meer!' 'Eet, eet!' 'Je hebt nog niet genoeg!'

PK: Dat is toch prima ook!

'Neem nog een toetje', 'Neem nog een Snickers.'

Let maar op. Op een gegeven moment eet je zeven
dagen Italiaanse maaltijden en dan komt het je neus uit.

PS: Het

PS:

236

is de onderliggende overtuiging: 'Ik ben niet goed
genoeg' en het voelen van een bepaalde leegte. je ziet je237

zelf als een afgescheiden individu en dan is het: 'HELP
en nu?' Dan is eten een middel om gelijk even genot te
ervaren. De pijn is dan heel even weg en dat trucje ga je
dan herhalen.

PS: Hoeveel vlieringen en zolders staan er in ons land wel
niet vol met zooi!

PK: Je vult iets op! Je voelt als afgescheiden individu

PS: Ik had wel een leerzame periode. Mijn relatie ging uit
en die daarna ook, en die dáárna ... Ach, je kent het wel.
Op een gegeven moment zwierfik wat rond, dan sliep ik
bij een vriend, dan bij mijn vader, dan bij een vriendin
en het enige dat ik toen had, waren wat kleren en een
laptop. En ik vond het heerlijk om te beseffen hoe weinig
ik nodig had. Al die ballast die ik nu nog opgeslagen heb
in zo'n loods, al brandt de hele boel daar af ik zal er niets

altijd een leegte, een gemis aan iets. Dat probeer je te
compenseren. Met eten, gokken of drinken. Of met
aandacht van mensen, of met de hele dag internetten.
Om maar even van dar gevoel af te zijn dat er iets ont­
breekt. Of met spullen! Ik ben een tijdje koopverslaafd
geweest. Dat is ook zo'n manier om het gat te dichten.
Ik reed dan naar de Makro, nam een grote kar en gooi­
de er allemaal dingen in die een half jaar later gewoon

PK: Mensen doen het niet weg.

van missen.

nog in de verpakking zaten. Het is letterlijk een gat in
de dam dichten met spullen. Soms voel ik me wel eens

PK: Ik moet wel eens denken aan van die types uit

een gevangene van al mijn spullen. Dan denk ik aan

bijvoorbeeld Man bijt hond, die dan hun hele huis vol

wat ik hier in dit huis allemaal heb liggen waar ik niets

hebben staan met stapels oude kranten. Voor hen is

mee doe. Kopen is toch echt een manier waardoor het

dat belangrijk, zij zijn die stapels oude kranten gewor­

ego zich probeert re versterken.

den! Net als vrouwen met lang haar die zich daarmee
identificeren. Ik ben dit lange haar. Tatoeages vind ik

PS: ja, kopen! En dan vooral dure spullen.

ook zo'n mooie.

PK: Merken!

PS: Het ego hecht zich aan van alles en nog wat om zich
daarmee te kunnen identificeren.

PS: Zodat je ten opzichte van anderen een bepaalde po­
sitie inneemt.

PK: Net als heel veel spullen. Je verzamelt ontzettend

PK: Het mag er zijn. Al zit ik nu wel met de erfenis van

vol met spullen, waarvan je negentig procent niet ge­

twintig jaar groot ego.

bruikt. Her ligt daar maar en ik vind het heerlijk om

veel en dan ben je vijfendertig en woon je in een huis

238

239

dingen aan mensen weg te geven, maar alleen als ik

maar dat was blijkbaar op dat moment iets waarbij ik

weet dat ze er echt iets aan hebben. Ik denk dan ook

dacht: 'Hierover kan ik mijzelf op de borst kloppen'.

wel eens: 'Of het nou hier ligt, of twee kilometer ver­

Zo van kijk eens, dit zijn de vrouwen die ik allemaal

derop in een loods, zoveel maakt dat niet uit.'

veroverd heb. Ik heb zelfs eens een keer op mijn com­
puter een mapje gemaakt met van alle vrouwen een

PS:

Het maakt allemaal niets uit.

foto. Nou, noem het maar op. Spullen kopen en mijn
auto. Die rijdt lekker maar dat is toch ook ooit in het

PK: Het is ook wel weer een idee dat je jezelf aanpraat

begin iets geweest waarvan ik dacht: 'Hiermee kan ik

zo van: 'Hé, ik ben een gevangene van mijn eigen spul­

de blits maken'. Want ik had hiervoor een auto die

len.'

niet zo snel was en nu heb ik een van de snelste auto's.
Maar goed, dan denk ik dit is ook bewustzijn wat dat

PS: Er

zijn gewoon veel spullen. Klaar.

PK: Mijn huis is echt een soort ego-museum. Er han­

gen niet zo gek veel foto's van mijzelf, of- nu ik erover
nadenk - toch twee in de huiskamer.
PS:

Ván vier bij vier meter.

PK: Eigenlijk wat teveel al. Maar ik vind het toch mooi

om te zien hoe mijn huis in de loop der jaren voller en
voller is geworden met spullen waarmee ik het gat ja­
renlang heb proberen te dichten. Eten ligt er niet meer.
Dat kun je wel zien aan mijn weegschaal die aangeeft
dat ik van honderddrie kilo naar drieënnegentig kilo
afgevallen ben, en dat gaat op en neer. Ook met eten
heb ik het proberen te vullen. Ik heb ooit- en dat heb

wil ervaren.
PS: je

hoeft daar dan ook geen oordeel over te hebben.
�nt anders is er weer de overtuiging dat je al je spullen
weg moet doen omdat je nergens meer aan gehecht mag
zijn en dat je op de flets moet. Ik hoorde daar een mooi
verhaal over. Er was een rijke zakenman die zichzelf al­
tijd beter vond dan anderen. Hij liep te pronken met zijn
geld en zijn grote auto, totdat hij vastliep in zijn leven
en een uitweg dacht te vinden door spiritueel te worden.
Hij verkocht zijn vrijstaande huis en zijn dure auto's en
ging vervolgens in een klein huis wonen en op deflets door
de stad. Dan fletste hij door de stad en keek minachtend
naar al die mannen in dure auto's en dacht dan: 'PfJJf,
kijk hen nou eens, die rijden nog in een dure auto en zijn
dus nog niet zover als ik:

ik volgens mij nog nooit aan iemand bekend, behalve
nu aan jou - een lijst gemaakt van alle vrouwen met

PK: Haha, het ego kan zichzelf

wie ik naar bed ben geweest. Ik ga ze niet opnoemen,

den!

240

zo

voor de gek hou­

241

PS: Ja, eerst identificeert het ego zich met z'n grote huis en
grote auto zodat het zich afkan zetten tegen het 'gewone
volk: Vervolgens doet het ego alles weg zodat het zich af
kan zetten tegen äe rijke stinker/

Negativiteit

PK: Het spel dat bewustzijn speelt is erg vermakelijk.

Maar ook het opvullen van de leegte is precies zoals het
moet zijn. Daar hoef je ook niet van af.

PS: Als individu kun je niet eens kiezen om er vanaf te
stappen. Als het ego bezig is om continu de leegte op te vul­
len, dan is dat wat het is. En als het ego die behoefte niet
meer heeft, dan is dat zoals het is. Het gebeurt gewoon
allemaal en er is niemand die iets doet. Het ego redeneert
vaak: Jtls ik nou eens niet meer aan van alles gehecht ben,
dan wordt het leven gemakkelijker!' En vervolgens hecht
het ego zich aan ongehecht zijn. Die Muppets praten je
dan aan dat je nergens aan mag hechten. Sterker nog,
zodra er een gevoel van gehechtheid is, beginnen die Mup­
pets ook nog eens te roepen dat je er niets van bakt, dat je
nog niet ver genoeg bent en beterje best moet doen om van
die gehechtheid afte komen.
PK: Zelfs dat is het spel van bewustzijn en mag er ook

zijn. Het is alleen wel fijn als je ziet hoe het spel een
beetje in elkaar zit.

PS: En als het doorzien is, valt het verzet tegen dat-wat­
is weg. Gehechtheid mag er zijn, evenals vrij zijn van
gehechtheid
242

K:
P

Ik heb een woord

waar

ik al de hele week mee

rondloop. Ik moet eerlijk zeggen dat dit ook voort­

komt uit persoonlijke ervaring. Bijna alles wat we hier
bespreken heeft zijn basis in wat we zelf mee hebben
gemaakt. Negativiteit bij mensen, wat kun je daar over
zeggen? Wat kan je en wat moet je ermee doen? Is ne­
gativiteit de vertaling van iets? Wat is het eerste dat in
je opkomt?

PS: Het eerste dat in me opkomt is dat alleen het ego een
onderscheid maakt tussen positiefen negatief Als alles be­
wustzijn is, dan is er geen negatief of positief, het is dan
gewoon. Pas als er identificatie is, kan een idee van nega­
tiviteit ontstaan. Het kan zijn dat het ego vindt dat het
van alles moet en als het vervolgens anders loopt, is er te­
leurstelling en ontstaat een negatiefgevoel. Een mens kan
243

zich ook negatief uitlaten over anderen of over situaties.
Bij de identificatie ontspoort het, laat ik het zo zeggen.

leeft wil overleven, dus die wolk negatieve energie is op

PK: Voor jou is negativiteit dus geen vertaling van bij­

PS: juist,

voorbeeld pijn. Ik bedoel dan mensen die van binnen
veel pijn hebben. Ik heb wel eens in een boek gelezen:
'Ifyou sqeeze an orange, what do you get? Orange juice:
Als je iemand prikkelt die negatief is, dan komt er ne­
gativiteit uit want dat is wat ze in huis hebben. Geloof
je in die constructie, of zeg je dat is alleen maar weer
iets dat bedacht is en dat hoeft niet zo te zijn.

Het is een mooi voorbeeld dat je geeft. Alsje heel veel
pijn hebt of trauma's met je meedraagt en er veel opge­
kropt zit, dan komt dat er in no time uit. je merkt, dat als
iemand ergens mee zit, je maar een vraag hoeft te stellen
en hij ofzij begint daarover te praten. Mensen willen van
die pijn afi bewust ofonbewust en willen dat uiten. Maar
die pijn is opgekropt doordat er identificatie is en het ego
pijn wil vermijden en dus drukt het vaak de pijn weg.

PS:

PK: Het lijkt alsof hun woorden dan op een bepaalde

manier ook negatief geladen zijn. Of dat mensen dan
heel cynisch worden en dan zeggen: 'Dat is nu een­
maal mijn humor'. Mijn ervaring is dat mensen die
nog veel pijn met zich meedragen, graag naar horror­
films kijken. Eekhart Tolle vertelt dat ook in zijn talks,
hij zegt dat mensen rondlopen met een pijnlichaam.
Hij noemt dat zelfs een soort entiteit die in je zit, een
wolk energie die eigenlijk maar één ding wil. Alles wat
244

zoek naar nog meer negatieve energie.

dat is interessant om te bekijken!Als je die pijn
hebt, roepen mensen: 'Ik heb pijn!' en: 'Ik moet ervan
afkomen!' Des te meer aandacht je aan die pijn gaat
schenken, des te groter die wordt. wtlnt die pijn vindt
alle aandacht fantastisch, het is de wolk die alleen maar
groter wil worden en daardoor alles naar zich toe trekt.
je ziet dan een slachtofferrol ontstaan: Zie je nou wel
wat mij allemaal is overkomen'. Als je doorziet dat alles
bewustzijn is en dat pijn er ook mag zijn, valt het verzet
weg en geleidelijk aan verdwijnt dan de pijn. Terwijl wij
mensen vaak denken dat we van alles moeten doen om
maar van die pijn afte komen.
PK: Dan houd je het juist in stand. Je ziet ook dat een

negatief zelfbeeld vaak in stand wordt gehouden, het
is dan een combinatie van die pijn met de ideeën die
je daarover hebt. Eekhart Tolle zegt dan ook dat het je
pijnlichaam en het ego zijn die dan op een of andere
manier gaan samenwerken. Ze houden elkaar in leven,
de beperkende gedachten over jezelf houden de pijn
vast. Die hebben een stuk pijn geclaimd en dan is het
van: 'Zo, het is nu van mij en o wee als je eraan durft te
komen'. Je hoort zelfs verhalen van mensen die iemand
verloren hebben en dan zeggen: 'Die pijn laat ik niet
los, want dit is het laatste stukje dat mij verbindt met
degene die is overleden.' Het lijkt dan wel alsof ze die
pijn helemaal niet kwijt willen raken.
245

PS: Pijn is een middel voor het ego om zichzeifin stand te

ceren sijpelt overal die beschadiging erdoorheen. De pijn

houden en om nog meer aandacht te krijgen. Ik sprak van

gaat als het ware continu meepraten. Het leven voelt dan

de week nog een dame die het even rustig aan deed want

zwaar enje bent minder vrolijk en spontaan, want: (Goh,

ze had zoveel meegemaakt het afgelopen haljjaar. Ze was

wat is het toch erg allemaat Bewustzijn is zich dan een­

gezakt voor een examen en haar vader was ziek geweest,

voudigweg op die manier aan het ervaren.

en ze ging volledig in die gebeurtenissen hangen.
PK: Wat zeg jij dan?

PS: Het is zoals het is. Als ik helemaal meega in die emo­
tie en het met aandacht ga voeden, wordt alleen maar het
ego gevoed met aandacht en medelijden.
PK: En daar doen we niet aan mee.

PS: Er is simpelweg niets aan de hand.
PK: Ja, maar daar hebben we het eerder over gehad.

Dan krijg je verwijten naar je hoofd zoals: 'Wat nou, jij
weet niet wat ik allemaal heb meegemaakt. Hoe durf je
dat te bagatelliseren,

jij weet niet hoe mijn jeugd was'.

PS: Wát je merkt is dat mensen die pijn continu op hun
rug meedragen.
PK: Tenminste, dat denken ze. Het is slechts een ge­

dachte.
PS: Het is een idee inderdaad. Die ideeën nemen ze dan
mee en in het dagelijkse handelen, denken en communi246

247

Het NU

K:

P

Je hoort iedereen praten over het NU. Het enige

wat echt bestaat, althans voor zover er iets bestaat,

is het NU. Dat NU is een populaire term. Maar ben jij
her met die term eens?
PS: Als mensen dat horen, roepen ze: 'Oh, dan hoefik nooit
meer iets te plannen, dus als ik vanavond wil eten dan hoef
ik niet te verzinnen wat ik wil eten en wanneer ik het wil
gaan kopen: Nee, het gaat om de acceptatie van wat er NU
is. Alsjij NU gedachten ontvangt over welk etenje straks wil
gaan kopen, dan kan er best een gedachte zijn over de toe­
komst. Dat is het verwarrende aan de term NU. Het is de
totale omarming van wat er op dit moment is. �n alles, dus
ook van gedachten over de toekomst en van herinneringen
aan het verleden. Al vinden gedachten over het verleden en
de toekomst altijd in het NU plaats. je denkt er NU aan.
249

PK: Maar je zegt, het is de totale omarming van alles.

PK: Anders had je thuis op een stoel gezeten, dus wat

Dus ook van pijn.

maakt het uit. Maar er worden allerlei verhalen om­
heen verzonnen.

PS: Vtm alles! Het NU wil niet zeggen dat je nooit meer
aan het verleden denkt of dat je nooit meer een plan

PS: Laatst stapten we na wat gesprekken s nachts in de

maakt. Maar de gehechtheid aan het verleden en de toe­

auto en toen zeiden we: 'Tot de volgende keer, of niet,

komst valt wel weg. je kunt best een vakantie boeken en

we zien wel!' Bijzonder toch? Volledig verwachtingsloos en

een planning maken, maar dan zonder de gehechtheid

niet wetend of we elkaar ooit nog zouden zien. Heerlijk

aan de uitkomst. Vandaag maakte ik het plan om naar

vind ik dat. Maar goed, als ik dat

tegen anderen zeg

jou toe te komen rijden, en het kwam dit keer nog uit ook!

dan snappen ze dat niet. Dan is het gelijk: 'Oh, dus je

Maar als ik aan de kant van de weg had gestaan met een

vindt Patriek eigenlijk niet zo aardig, jullie hebben zeker

lekke band, ofjij had je niet lekker gevoeld en was naar

niet zo'n klik. \%nt anders zouden jullie wel afspreken. '

huis gegaan, dan is dat zoals het NU is.

Mensen vinden dat alsje het leuk hebt samen, je van alles
moet vastleggen. Maar dat is weer het ego dat de controle

PK: Als ik jou vijf minuten van tevoren gebeld had en

over de toekomst wil en alles wil vastleggen en zekerstel­

had gezegd: 'Joh, ik voel me vandaag toch niet zo flt',

len. Maar het is bewustzijn dat ons wel of niet weer bij

en je was al halverwege geweest, wat was je reactie dan

elkaar brengt.

geweest?
PK: Het is wel mooi dat we hier nu zo opkomen, na­

PS: Dat maakt me echt niets uit, dan is dat wat er ge­

melijk afspraken maken. Als je iemand bent die in het

beurt.

NU leeft, dan maak je wel afspraken met mensen maar

dan zijn ze niet zo belangrijk meer. De uitkomst maakt
PK: Dat zijn toch ook de fijnste mensen om mee om

niet zoveel meer uit.

te gaan, mensen die dingen niet persoonlijk maken.
Zo van: 'Ga je mij nou vijf minuten van tevoren afbel­

PS: Natuurlijk maak je plannen! je brood kopen is ook

len?'

al een plan maken. Daar is niets mis mee, het gaat om de
gehechtheid aan de uitkomst.

PS: En dan de gedachte: 'Nu heb ik twee uur lang in de
auto gezeten, allemaal voor niets!'

PK: Het is dan: 'Ik moet vandaag brood gaan kopen',

en als je dan in de winkel komt en het brood is op
250

251

dan is er direct paniek! Je ziet ze wel eens staan in de

PK: Zoals: 'Pas maar op dat dit of dat niet gebeurt!'

supermarkt, van die mensen die bijvoorbeeld hun fa­

Terwijl wat er gebeurt, gewoon gebeurt. Dan komen

voriete pot pindakaas niet kunnen terugvinden. Het

we weer bij de kern van deze ftlosofie. Mensen klam­

lijkt dan wel alsof de Derde Wereldoorlog is begonnen.

pen zich zo vast aan 'tijd'. Maar het mooiste is wanneer

Ze maken zelfs een pot pindakaas persoonlijk! Maar

dingen spontaan ontstaan. Je kunt wel zeggen: 'Ik kom

goed, als je het hebt over het NU, dan kom je meteen

vanavond naar je toe', maar spontane acties zijn altijd

bij het volgende. Namelijk 'tijd'. Ik las op een website:

mooi! Bij de leukste vrienden die ik heb, is het: 'Ik zie

'Het ego en tijd spelen samen een spelletje'. Ze hebben

je wel verschijnen'. Met mensen waar ik nu niet meer

elkaar nodig. Hoe kijk jij daar tegenaan? Of zie je tijd

mee omga, was er een strakke planning. Als ik dan om

als een verzinsel?

acht uur had afgesproken met iemand en ik kwam om
kwart over acht aan, dan zat ze al met zo'n lang ge�

Tijd is denkbeeldig, tijd bestaat niet werkelijk, maar
in onze subjectieve beleving bestaat het wel degelji k. Wé
ervaren wel tijd

PS:

zicht op de bank. Dan was het: 'Jij bent altijd te laat!'
Letterlijke teksten waren: 'Ik vind het respectloos naar
mij toe!' Dan kom je voor de tweede keer te laat en
dan krijg je al het label: 'Hij is altijd te laat!' Terwijl ik

PK: Ja, want we worden ook ouder! Leeftijd bestaat

naar haar toe ging in Arnsterdarn en mijn auto nergens

toch wel? Je wordt geboren, dan groei je op, je wordt

kwijt kon waardoor ik wat te laat aankwam. Het is zo

ouder en uiteindelijk ga je dood.

moeilijk te begrijpen dat mensen zelfs dát persoonlijk
maken. Veel mensen worden boos als je te laat komt.

Klopt, in de dimensie waarin we leven met onze
vijf zintuigen, is tijd inderdaad een element dat voor
ons heel werkelijk Lijkt. Zo lijkt het ook alsof we zijn
afgescheiden en dat deze tafel van harde materie is ge­
maakt. Vtmuit het grote plaatje gezien is het allemaal
een droom, wel een mooie droom, die voor ons levensecht
Lijkt. Wé hoeven niet te ontkennen dat het voor ons echt
Lijkt. Natuurlijk gebruikt het ego 'tijd� Die vindt het
fantastisch want met tijd kun je dingen controleren en
projecteren.
PS:

252

Hoezo, ik ben er toch? Lach jij daar ook maar alleen
om? Maar als je daarom gaat lachen, word je bijna de
deur uitgezet.

Tja, als ik te Laat ben, ben ik te laat. En ben ik te
vroeg, dan ben ik te vroeg. Het is zoals het is. Ik heb daar
echt geen schuldgevoelens over. Als ik een kwartier te vroeg
ben, sta ik toch ook niet op mijn borst te kloppen van:
'Kijk mij eens even een kwartier te vroeg zijn!' Het maakt
allemaal niet uit.

PS:

253

De zoeker

K:

P

Ik had het vorige keer al over het boek van Jeff

Foster, Het einde van de spirituele zoektocht. Zijn

boodschap is dat zolang er nog een zoeker is, je het
nooit zult vinden. Want de zoeker verhult eigenlijk dat
wat je zoekt. Je blijft achter je eigen staart aan ren­
nen. Er staat iets in dat ik mooi vond: 'Je merkt dat
je dingen doet, hierheen komen bijvoorbeeld. Wat
er gebeurt, gebeurt. Maar het denken zal dat niet ac­
cepteren. Het denken wil weten, het wil kiezen, wil
plannen. Het wil de controle hebben.' Dan komt de
mooiste zin: 'Het wil denken dat het de controle heeft,
het denken wil voor God spelen.' Dat vond ik wel een
mooie omschrijving. Is dat wat in die hersenpan ge­
beurt eigenlijk niet een minikosmos? Is het niet een
soort kosmos in de kosmos? Snap je wat ik bedoel? Is
het niet een soort minivertaling?

255

PS: Er is alleen maar de kosmos en wij mensen zijn een
holografische verschijning daarin. Dat kun je een mi­
nikosmos noemen en die minikosmos wil doen alsofhet de
grote kosmos is en het idee hebben dat hij alles doet! Air
eenmaal blijkt dat dat niet zo is, dan raakt die minikos­
mos behoorlijk in de stress. Een uitspraak van Spinoza is:
'God gooit een steen en de steen zegt: 'ik vlieg!" Wij zijn de
steen die door God gegooid wordt, alleen ons ego creëert de
gedachte dat wij zelfbesloten hebben om air steen door de
lucht te vliegen, niet beseffende dat we zijn gegooid.
PK: Maar dan komt toch de aloude vraag op: 'Er moet

toch een reden voor zijn?' Een reden dat dit hoofd zich
zo is gaan ontwikkelen, dat mensen zo ver zijn doorgesla­
gen in het denken. Daar moet toch een reden voor zijn?

PS: Airje het vanuit het grote plaatje bekijkt, vind ik de
quote van Bil! Hicks erg mooi: 'We are God realising his
foll potential: Als dat bewustzijn zijn volledig potentieel
wil ervaren, dan wil het alwetendheid ervaren, maar ook
onwetendheid en alle gradaties daar tussenin. Met het ego
creëert het bewustzijn een fantastische ervaring!
PK: Om zichzelf even helemaal te vergeten!

PS: Het is heel slim bedacht.
PK: Ja, het is een mooie truc. Maar als je zo denkt of

dat zo ervaart, ga je met heel andere ogen naar bijvoor­
beeld oorlogen kijken.
256

PS: Bewustzijn speelt oorlogen om complete a/gescheiden­
heid te ervaren.
PK: Totaal!

PS: Als je denkt dat je het lichaam bent met wat zintui­
gen, gedachten en gevoelens, dan kunje volledig in paniek
raken. Airje doorziet dat je het alomvattende bewustzijn
bent, dan is er niets aan de hand. Let it be.
PK: Als jij en ik naar elkaar kijken, kijken we toch

eigenlijk naar onszelf? Want er is toch maar één be­
wustzijn?

PS: Air iedereen dat zou doorzien, hadden we een heel
andere wereld.
PK: Dan gingen we ook voorzichtiger met elkaar om.

Want je beseft dan dat je een stukje van jezelf aan het
kwetsen bent als je iemand anders kwetst.

PS: Er was een tijdje geleden bij mijn vader ingebroken.
Die ging in eerste instantie uit zijn plaat, zo van: 'Die
klootzak'. Maar ja, het is toch God die bij jou heeft inge­
broken. Op een gegeven moment zag hij ook in dat dat
waar is. Air het allemaal bewustzijn is dat alles doet, dan
is het ook bewustzijn dat in Jouw' huis inbreekt. Dan
heeft het zo moeten zijn. Airje het zo kunt zien, dan kun
je mensen vergeven en blijfje niet met frustratie of zelf
medelijden zitten.
257

PK: Soms zou je mensen zo graag uit hun dal of beper­

PK: En je krijgt weerstand!

kende gedachten willen helpen. Je zou ze zo graag door
elkaar schudden en zeggen: 'Joh, gooi dat beperkende

PS: Mensen

worden soms zelfi agressief.

idee over jezelf, dat masker, eens af. Trek je toch eens
niets aan van wat alles en iedereen over je zegt.' Is daar

PK:

'Jij met je zweverige gelul!'

geen gouden formule voor? Kunnen we die hier niet
ter plekke bedenken?

Non-dualiteit houdt in dat er geen formules zijn,
geen handvatten, geen stappenplannen, er is niets wat je
kunt doen of wat je moet doen. Het is de totale overgave.
}ij als individu kunt zelfi niets doen om die overgave voor
elkaar te krijgen. Bewustzijn stuurt alles aan. Al zie je dat
binnen de film, acteurs die het licht hebben gezien, vaak
een grote drive krijgen om dat inzicht en de vreugde die
daarbij vrijkomt, te delen.

ja en met: 'Het is zoals het is: daar koop je niets
voor!'

PS:

PS:

PK: En dat mensen zeggen: 'Ja, dat is jouw waarheid.'

Dat is ook zo. Tevens is het eerste uitgangspunt van
de non-dualiteit dat het de waarheid niet is. Het is een
vingerwijzing naar hoe het zou kunnen zijn.

PS:

PK: Maar de mensen hebben zoiets van: 'Kom jij nu
met het zoveelste geloof?' en: 'Waar moet ik nou

PK: Omdat je het als acteur dan hebt ontdekt!

dan

weer in geloven?' Maar daar gaat dit niet over, toch?
Non-dualiteit is toch geen geloof? Het is toch geen ge­

Tuurlijk, ik herken het! Die vreugde die je krijgt wan­
neer je inziet en ervaart hoe het anders kan en hoeveel
mooier dat is, die wil je delen!

PS:

PK: Dat gun je een ander ook!

Klopt, en ook daarin merk je dat dualiteit wordt er­
varen. Bij de een maak je een praatje en die pikt het di­
rect op, bij de ander kun je tien jaar hetzelfde verhaal op
blijven lepelen, maar die kan er niets mee.

PS:

258

loof dat alles en iedereen één is? Het is een besef.

Het is inderdaad een inzicht, maar niet de waarheid.
Waar wij het over hebben is een verzameling concepten
en niet de waarheid. Het enige verschil is dat religies leer­
stellingen hebben, regels, richtlijnen waar je aan moet
voldoen, en er zijn zelfi ook sancties. Wàar wij het over
hebben is dat alles bewustzijn is dat alles doet. Er zijn
geen regels, geen straffen, geen leerstellingen, geen goed en
slecht, geen oordeel, geen methodes en geen doel. Er is al­
leep maar bewustzijn en alles mag er zijn.

PS:

259

PK: Ja, wat valt daar op af te dingen eigenlijk?

PS: Dit is het.

PS: Vttak wordt de angst van het ego uitgesproken. Ulát ze
horen is onbekend en bedreigend, en dus trappen mensen
er eerst tegenaan. En dan van een veilige afttand kijken
ze de kat uit de boom.

PK: Het enige dat je zegt is: 'Dit is alles wat er is'.
PK: Ik weet nog dat mijn vader, toen ik Eekhart Tolle

PS: ja, hoe simpel kan het zijn? Het is ook niet van: 1k ben
non-dualist' ofzo, alles is bewustzijn. Bij religies heb je dat
het ego zich wel identificeert. Het is dan IK ben christen, IK
ben moslim ofIK ben katholiek. Dat ben je helemaal niet,
het enige dat je bent is bewustzijn. ledere vorm van identifi­
catie is een stempel dat je jezelfgeeft, een subjectiefidee.

aan het lezen was, zei: 'Patrick is lid geworden van een
Duitse sekte!' Mijn vader moet er nog steeds niets van
hebben, van dat 'zweverige gefllosofeer' zoals hij dat
noemt. Met mijn moeder kan ik het er wel een beetje
over hebben. Mijn moeder is het type vrouw dat zelfs
nog een klein spinnetje op een blaadje buiten zet. Dan
denk ik, dat is toch ook een vertaling van dit. Zij zal

PK: Waarbij je ook een tegenpool moet hebben!

dan niet zeggen: 'Dat spinnetje is ook bewustzijn',
maar ze is wel ontzettend lief. Wat wij ontzettend lief

PS: ja, als je katholiek bent moet je oorlog voeren tegen
protestanten, zoals in Ierland.

noemen, hele lieve mensen, zijn misschien toch men­

PK: Het levert wel zoveel ellende op. Nietzsche zei ooit:

PS: Ik geloofzeker dat er veel mensen zijn die dit van bin­
nenuit zo leven. Terwijl wij het eerst op wetenschappelijk
en filosofisch vlak volledig binnenstebuiten keren, om het
daarna te gaan integreren in onze dagelijkse handelingen.
Maar dat is voor de 'realisatie' in principe niet nodig.

'God is de meest hardnekkige leugen van de mens.'
Dat vind ik ook wel een mooie uitspraak.

PS: Religieuze mensen gaan er vaak vanuit dat zij afeg ­
scheiden zijn van God Sterker nog, dat God hen na een
leven van beproevingen zal belonen ofstraffen! Wij zeggen
dat God alles is en alles doet en dat alles er mag zijn. God
is één en doet binnen de droom alsof het miijarden is.
PK: En dan zijn er mensen die daar vol tegen ingaan:

sen die die realisatie vanbinnen al wat meer hebben.

PK: Voor hen is het de normaalste zaak van de wereld
dat je elkaar geen pijn doet.

PS: Dat je niet oordeelt en het leven neemt zoals het
komt.

'Wat nou, alles is één?'
260

261

PK: Maar wij zitten

m

een westerse maatschappij

waarin we dit toch vaak vergeten. Mijn ex-vriendin

PK: Maar daar kiest geen IK voor. Bewustzijn kiest
ervoor om de vermomming af te gooien.

- ik kom vaak op haar terug, maar goed ik heb veel van
haar geleerd - had in haar huiskamer een heel grote
foto van zichzelf opgehangen met allemaal medailles
daaromheen, een soort verering van haarzelf. En die
had dan toch op haar website de lijfspreuk staan: 'Diep
in jezelf, daar waar niemand je kent, daar vind je de

PS: Bewustzijn

speelt verstoppertje, dat hult een deel van
zichzeifin onwetendheid en op een gegeven moment zorgt
het bewustzijn dat die onwetendheid plaatsmaakt voor
meer inzicht. Dat is eigenlijk het hele spel, zo ontzettend
simpel.

weg naar wie je werkelijk bent'. Dan denk ik dat zelfs
bij de mensen met de grootste ego's van deze wereld,

PK: Maar je hebt hier zelf geen keuze in, je IK heeft

roch ergens nog het besef van wie ze werkelijk zijn aan­

hier totaal geen keuze in.

wezig is.
PS: Maar je
PS: je

bent bewustzijn en het zijn slechts gedachten die
dit besefblokkeren.

bent er niet eens. Je bent het bewustzijn dat
het doet, dus hoe zou een IK-je een keus kunnen hebben?

PK: En toch is dat ook goed! Bewustzijn wil zich graag
ook op die manier ervaren.
PS:

Ook alle grote ego's zijnfantastisch!

PK: Maar Paul, zou je ook kunnen zeggen dat die boe­
ken die in waarheid of in helderheid ontstaan, toch een
kleine wegwijzer, een

pointer zijn, zoals de Engelsen

zeggen? Een wegwijzer naar datgene wat je in essentie
bent. Bewustzijn geeft ons dus wel kleine paaseitjes die
het hier en daar heeft verstopt.
PS: ja,

262

dat zei je de vorige keer ook. Dat is leuk.

263

Het ego mag er zijn

K:

P

Osho, ook een beroemde naam in de spirituele

wereld zei: ' Het verstand is erg productief als het

gaat om vragen. Het produceert alleen maar vragen
en geen enkel antwoord zal het verstand tevreden stel­
len. Het denken zal ieder antwoord onmiddellijk ver­
anderen in honderd nieuwe vragen. Geen enkel ant­
woord zal het verstand stoppen.' Het is ook een soort
computer waar je een opdracht in stopt, toch? En die
komt met honderd verschillende oplossingen, en daar
bovenop weer honderd nieuwe en het bedenkt enorm
veel scenario's.
PS: Osho is een interessant verhaal Zijn boodschap was

dat het ego voor alle ellende zorgt. Dus zei hij tegen zijn
leerlingen: 'Wé moeten van het ego afzien te komen!' ja­
renlang onderwees hij hun in een leer om van het ego af
265

te komen, tot hij bij zichzelf dacht: 'Waar ben ik nou in
hemelsnaam mee bezig? �nt hoe kan het ego nou van
zichzelf afkomen? Dat gaat niet gebeuren!' Toen riep hij
hen bijeen en vertelde dat hij een nieuw inzicht had 'Het
ego isfantastisch! Het ego mag er zijn en geefhet vooral alle
ruimte die je wilt!' Hij draaide het helemaal om, want het
ego mag er natuurlijk ook zijn. Dat vond ik heel wijs.
PK: Maar dat hebben we toch allemaal gehad? We

dat ego, het leven dan met controlezucht en stress gepaard
gaat. Ook goed, maar het leven wordt lichter als je het
grapje van het ego doorziet.
PK: Dan komen we bij een mooie, want je zou kunnen
zeggen dat je er zelf geen keus in hebt of je nu wel of
niet in je ego zit.
PS:

Totaal geen keuze.

hebben allemaal gedacht: 'Ik moet van mijn grote ego
af', tot het moment dat je inziet dat het ego ook prima

PK: De eerste veertien jaar van mijn leven interesseer­

is, dat het er ook bij hoort. Zonder wit, geen zwart.

de het me niets wat iemand over mij dacht, hoe mijn
haar zat, of ik nou alleen op zaterdagavond achter mijn

PS: Als

er aan het ego geen energie wordt gegeven omdat
het er gewoon mag zijn, verdampt het.

computertje zat; ik vond het allemaal prima. Toen van­

PK: Het krimpt vanzelf in elkaar. Een quote van Erik

dat ik van meiden aandacht kreeg en dat dat opeens

van Zuydam is ook: 'Een ego hoeft niet te worden be­

heel belangrijk werd. Het werd toen ineens wél belang­

streden, alleen een ego zou het ego willen bestrijden.'

rijk of ik een pukkel op mijn neus had of niet, en ik

Maar het ego mag er gewoon zijn! Je merkt dat het in

ging me schamen voor van alles. Dat zijn toch allemaal

af mijn vijftiende tot zeg maar mijn drieëndertigste zat
ik heel erg in mijn hoofd. Voornamelijk vanaf de tijd

heel veel spiritualiteit er toch over gaat dat je van je ego

typische egodingetjes. Nu zijn we twintig jaar verder

af moet zien te komen. Maar dat is dan toch meteen

en ervaar ik weer wat anders. Ik ervaar nu dat het ook

alweer verzet tegen iets dat er is?

op een andere manier kan. Kun je dan zeggen dat je
ervoor hebt gekozen om je ego los te laten? Nee!

Het ego is prachtig! Doordat er grote ego's zijn, ont­
staan er ook heel veel mooie dingen. Ik bedoel, de Bijfelto­
ren bouw je niet vanuit bescheidenheid. Het ego heeft een
prachtigefonctie en daar is helemaal niets mis mee. Het is
de wijze waarop bewustzijn zich uitdrukt. Het enige dat
wij belichten is dat als je sterk geïdentificeerd bent met

PS:

266

Het vindt simpelweg plaats. Het is geen trucje, geen
keuze, geen methode. Het is een automatische verschui­
ving die plaatsvindt. vim eerst continu in je ego zitten en
alles in dienst stellen om dat ego iedere dag maar weer te
laten glimmen, naar doorzien dat je niet het ego bent.

PS:

267

PK: Er is een uitspraak die luidt: 'Zonder wrijving

Maar het heeft niet zo gek veel met die andere persoon

geen glans'. Je zou eigenlijk kunnen zeggen dat je die

te maken. Het is misschien herkenning in de ander

jaren doorleefd hebt om nu het mooie te ervaren van

van wat je was.

het min of meer egoloos door het leven gaan.

PS: Het is boeiend om het allebei te hebben meegemaakt,
anders ken je het verschil niet. Stel dat je verlicht bent,
dan loop je zonder steentje inje schoenen. Maar alsje niet
verlicht bent, zit er wel een steentje inje schoen en dan doet
het bij iedere stap pijn. Als zo iemand aan een 'verlichte'
vraagt, hoe voelt het om verlicht te zijn? Dan weet diegene
dat niet, want die heeft alleen maar de ervaring van lopen
zonder steentje in zijn schoen. Alsje eerst mét steentje hebt
gelopen en dan zonder, dan besefje het verschil.

PS: Dat klopt. 'Wát je ziet is dat, op het moment dat je
bij die ander bent en die liefde voelt, er direct gehechtheid
ontstaat. Win: 'Dit voelt fijn, dat wil ik vasthouden!'
PK: Dat wil ik houden!

PS: Op het moment datje het vast wilt houden, vindt die
verkramping weer plaats en benje weer terug bij af Want
het mentale geratel inje hoofd blokkeert dan de ervaring
van verlichting of liefde, of hoe je het wilt noemen. Leuk
spel hè!

PK: Veriichting is toch de staat waarin je geboren

wordt en die je eigenlijk van nature bent. Niet-verlicht

PK: Ik heb het nog in een vorige relatie ervaren, dat

zijn is natuurlijk waar al dat gedonder vandaan komt.

ik op een gegeven moment alleen nog maar rustig kon

Het even vergeten zijn wat je was.

zijn als ik bij die persoon was. Ik kwam dan tot rust,
tot mijzelf, bij die persoon. Maar als ik dan een paar

PS: je bent bewustzijn en je bent verlicht. Pas als het
mentale gevecht inje hoofd plaatsvindt, komen er allerlei
angsten en schuldgevoelens om de hoek kijken die jou het
gevoel geven dat je niet verlicht bent.
PK: Veel mensen zoeken dat gevoel in de liefde. Die

zitten vol met angsten en onzekerheden, maar als ze

dagen niets gehoord had, was ik gelijk in paniek. Dat
is het nadeel van die rust koppelen aan iets in de bui­
tenwereld. Het is eigenlijk hetzelfde als je het koppelt
aan eten, roken of drinken.

PS: Zolang we onszelfzien als individu hebben we steeds
prikkels nodig om ons volledig te voelen.

maar eenmaal die ander gevonden hebben, dan valt
het allemaal weg. Maar ja, wat ze dan toch eventjes er­

PK: Het lijkt voor ons nu zo voor de hand liggend,

varen is hun natuurlijke staat. Wij noemen dat liefde.

maar voor heel veel mensen blijft dit toch grote abra-

268

269

cadabra. Dan zeg ik wel eens tegen mensen: 'Het is
eigenlijk de dood van je IK.' Dan kijken ze je aan: 'De
dood van mijn IK?' Waar ben IK dan daarna? Besta

ik morgen niet meer naar mijn werk. 'Dan zeg ik: 11Lf je
een vrije wil zou hebben, zou je kunnen beslissen om dat
allemaal te doen!'

ik dan niet meer? En zo zou je het kunnen zeggen: 'Je
bent vrij, zo vrij als een vogel!' 'Jij' hoeft je nergens

PK: Het is ook zo mooi als je je druk maakt over of

druk over te maken, want je wordt bestuurd en alles

je iets wel of niet moet doen. Het is toch het loslaten

loopt zoals het moet lopen. Maar mensen willen het

van die drukdoenerij en het doorzien dat vanzelf de

leven in de hand houden. Kijk, de eerste negen maan­

juiste actie plaatsvindt. Ik ken een moeder die zich al

den is er niets aan de hand. Er is een cel, dan komt die

drie weken lang druk aan het maken was of ze nu wel

samen met een ander celletje, en dat ontwikkelt zich

of niet bij familie in Amerika op bezoek moest gaan.

steeds verder. Dan krijg je armpjes, voetjes, vingertjes

Continu liep ze met die twijfel in haar hoofd en ze

en een neusje. Het groeit allemaal netjes en je hoeft je

vroeg iedereen: 'Wat zou jij doen?' Op een gegeven

nergens druk om te maken. Dan kom je uit de baar­

moment hoorde ik haar een week lang er niet over en

moeder en dan is de eerste paar jaar ook alles prima,

opeens zat ze in het vliegtuig. En dan niet omdat ze

totdat die hersenpan zich ermee gaat bemoeien. Dan

beslist had om het te doen, maar ineens ontstond die

is het alsof je zegt: 'Nou God, bedankt voor alles en nu

actie. Dat geldt voor alles wat je loopt te plannen of

neem ik het roer zelf wel over. Nu ben ik aan de beurt!

waar je twijfels over hebt. Uiteindelijk gebeurt alles

Nu sta ik aan het roer van mijn leven.' Maar de hele

gewoon.

maatschappij is ook gecreëerd rondom dat idee.

Het voelde voor mij als een grote bevrijding toen ik
besefte dat als ik ergens over twijfelde, dat ik er niet over
na hoefde te gaan denken. Die hersenpan hoeft helemaal
niet te ratelen, alles gebeurt vanzelf!je hoeft niets te doen,
dat is heerlijk!

PS:

Het gaat echt ver dat idee van het IK-je. Bij bijeen­
komsten zie je mensen ook wel fel reageren als blijkt dat
ze zelf niet het roer in handen hebben. Dan is het van:
'Oh, dus IK heb geen vrije wil?!' Dan zeg ik: 'Nee, je
bent bewustzijn en je bent honderd procent vrij, maar
deze tijdelijke verschijningsvorm is een instrument wat
bespeeld wordt en niet datgene wat beslist hoe het speelt. '
Dan volgt vaak de opmerking: Ja, maar als ik dus niets
doe dan voel ik me nergens meer verantwoordelijk voor
en dan hou ik geen rekening meer met anderen en dan ga
PS:

270

PK: Dus keuzes bestaan eigenlijk niet?

Er is bewustzijn dat een bepaalde richting opgaat.
Omdat wij alf mensen alles persoonlijk maken, zeggen
we: 1K kies ervoor om die richting op te gaan. 'Kijk, er

PS:

271

is een grote bak met water en die wordt heen en weer
geschud. ledere druppel heeft een ego dat roept: 1K kies er
nu voor om naar links te gaan en daarna kies ik ervoor

De ultieme seks

om naar rechts te gaan: Terwijl het water gewoon heen en
weer gaat in die bak. Dan maakt de druppel zich ook nog
eens zorgen over iedere richting die het opgaat en over wat
er daarna allemaal zou kunnen gaan gebeuren. Maar je
bent die hele bak met water en tegelijkertijd lijkt het alsof
je een druppel bent.

P

K: Ik zit nog wat na te lachen met Paul, omdat de
meest beluisterde aflevering: 'Hoe versier ik zoveel

mogelijk vrouwen?' is.
PS: Zullen we ons record verbreken? Dan gaan we het nu

hebben over seks. 'De ultieme seks: dat wordt de titel!
PK: De ultieme seks. Prachtig! Ik wilde het eigenlijk
nog met je over seks hebben omdat het toch wel een
heet hangijzer is in wat men 'relaties' noemt. Van: 'Hoe
vaak doe je het met elkaar', en als het niet gebeurt, dan
komt het hoofd er weer bij dat denkt: 'Ja, hij vindt mij
niet meer aantrekkelijk of hij raakt niet meer opge­
wonden van mij'. Maar seks is toch het ultieme voor­
beeld

van

eenwording, jezelf verliezen, dus je IK-je

even kwijt zijn? Want tijdens seks ben je als het goed

272

273

is niet met jezelf bezig, maar met elkaar en met wat er

PK: Maar er is dan toch ook niets mis mee om te zeg­

ontstaat. Dat zeg ik dus al: seks ontstaat of niet.

gen: 'Schat, laten we even pauze nemen.'

PS: Seks is het fijnst wanneer die Muppets in het hoofd

PS: Dat zeg ik dan ook.

zich er niet mee bemoeien. Dat ze niet continu commen­
taar geven over wat er moet gebeuren, over hoe het hoort

PK: Maar dan krijg je reacties als: 'Ligt het dan aan

of zich druk maken of het wel gaat lukken, of over wat

mij?' 'Stink ik?' 'Heb ik de verkeerde kleren aan?' 'Je

de ander van je zal vinden. Het is net als met sport. Het

vindt me te dik hè?'

fijnst is het als je er totaal in opgaat, dat je helemaal in
de wedstrijd zit.

PS: 'Vind je mijn borsten te klein?' Ja , maar daar heeft
het niets mee te maken . . . Nee, je bent perfect zoals je

PK: De ene keer ga je er wat meer in op dan de andere

bent!'

keer. Soms heb je ook een lekkerder orgasme dan de
andere keer. Maar dan ga ik niet denken: 'Oei, was ik

PK: Dat vinden vrouwen ook leuk om te horen. Maar

even niet zo in het nu?'

seks is een mooi middel om in het nu te komen. Maar
dat kan ook door naar een concert te gaan, een goed

PS: Bij klaarkomen ben je altijd in het nu. Daarom vin­

stuk muziek.

den mensen het ook zo fijn.
PS: In het nu komen kan overal en altijd! Alleen zodra
PK: Ja, dat is het ultieme in-het-nu-zijn.

de Muppets in je hoofd zich ermee bemoeien, ontstaan er
zorgen over de toekomst en frustratie over wat er in het

PS: 'Le petit mort' zeggen ze in het Frans. De kleine dood

verleden is gebeurd. Bij sommige bezigheden raakt dat

En dat is ook wel zo. Seks is ook een manier om in het nu

piekeren op de achtergrond vandaar dat mensen die

te zijn. Hoewel het ook kan zijn dat je tijdens seks gaat

fijn vinden. Zoals seks, muziek luisteren, dansen, eenfilm

nadenken, dat die Muppets zich ermee gaan bemoeien.

kijken, een boek lezen of lachen!

PK: En dan is je erectie weg.

PK: Ja lachen. Mensen betalen grof geld voor een leuke

zo

avond, een avond dat ze op stap gaan. Dat ze één worden

PS: Dat zijn van die momenten dat ik denk: 'Nu kan ik

met de rest. Het ultieme voorbeeld is natuurlijk dat als

beter stoppen, nu is het echt niet leuk meer:

je in het theater zit en de artiest iets in jou triggert door

274

275

middel van een lach, zang, een emotie, je dan gewoon je
IK vergeet. Je IK-je is even weg! Het publiek wordt één
met de artiest en er is bewustzijn dat zichzelf vermaakt.
Hetzelfde geldt als je op stap gaat en de diskjockey goeie

PS: In zo'n trailer laten ze de vier mooiste special effects
zien, die gooien ze allemaal achter elkaar. Als je de film
dan gaat bekijken zie je inderdaad die vier special effects
met wat extra shots.

platen draait. Dan word je één. Wat me wel opvalt de
laatste tijd - vooral als ik voor jongeren sta te draaien,

PK: Ja, maar het mooiste is toch als je een film kijkt en

voor twintigjarigen, die een sterk IK-idee hebben - is

dan achteraf denkt: 'Wat bizar man, wat een verhaal'.

dat het moeite kost om die sfeer te creëren. Net wals

Ik bedoel, de eerste keer dat ik Pulp Pietion zag, kwam

wanneer jij in een zaal komt met grote ego's.

ik de zaal uit alsof er een trein over me heen gereden
was, zo overdonderd was ik.

PS: je kan dat van tevoren vaak al aanvoelen. Soms voel
je al dat het moeilijk wordt om die eenheid, die synergie
te krijgen. En het andere moment voel je de verbinding en
dan kom je in eenflow. Dat is echt leuk!

PS: Het ego wil plezier ervaren en van tevoren dus zeker
weten dat defilm leuk is. Ofwel een mens kiest wat hij al
kent en wordt daardoor niet zo vaak verrast.

PK: Maar het is toch weer het wegvallen van het IK­

PK: Dan gaan mensen vooraf ook nog vertellen dat het

idee.

goed afloopt.

PS: ja, en eigenlijk, wat je zegt, zijn we daar onbewust
naar op zoek. Ofdat nou in de bioscoop is oftijdens seks.
Dat zei lef!Poster ook: 'Wé
'
love to lose ourselves: want we
voelen onbewust dondersgoed dat als dat IK-idee weg is,
die mentale ruis weg is, je je goed voelt. Zo simpel is het.
Het aparte bij eenfilm vind ik dat het ego vaak wil weten
wat voorfilm het te zien gaat krijgen. Toch even wat con­
trolezucht, even zeker weten dat het leuk gaat worden.

PS: 'Dan moet je bij die ene scène kijken, dan gebeurt er
dit en dat en dan zegt hij ofzij die tekst en dat is echt heel
leuk. ''Wég verrassing!

PK: Ik lees nooit waar een film over gaat of bekijk

PS: Ook de achtbaan is een uitstekend middel om in het
NU te komen.

nooit de trailer, want dat verpest toch eigenlijk al de

PK: Of bij een achtbaan: 'Bij de Superman-achtbaan
in Walibi World word je in het begin afgeschoten!'
Nou ja bedankt! Bedankt dat je me dat al verteld
hebt.

film, niet?
276

277

PK: Ja, maar het mooie is toch dat achteraf het hoofd

PK: Moeizamer. Ja. Maar we hadden hier beloofd om

er weer bij komt en dan een achtbaan, een persoon,

over seks te praten.

een avond, een diskjockey, een fllm, goede seks, of een
goed glas wijn aanwijst als de oorzaak van het goed

PS: Dat is waar.

voelen.
PK: Ja, wat moet je over seks nog meer zeggen. Nou
PS: ja, die zoekt naar wat de methode was om hier te

kijk, parenclubs is ook zo'n mooi voorbeeld. Ik zal geen

komen. Dan doen we het de volgende keer weer precies zo,

namen noemen maar ik ken iemand die regelmatig in

dan doen we een replica!

een parenclub te vinden is. Dan hoor ik zijn vriendin
zeggen: 'Dat is de enige plek waar hij echt relaxed is.'

PK: Dan ga ik weer naar die fllm en dan spreek ik weer

Er liggen allemaal naakte mensen op een ronddraaiende

met hem of haar aE We gaan weer naar die discotheek

schijf en die hebben seks met elkaar en dat is prima.

want: 'Oh, wat voel ik me daar op mijn plek'. Dat hoor

Maar het gevoel

je ook vaak hè, je voelt je ergens op je plek. Het is je IK­

samen thuis op de bank te zitten met je kleren

van

eenheid kun je ook bereiken door
aan.

idee dat wegvalt en daar hoeven echt geen spectaculaire
dingen voor te gebeuren. Dat hebben we als wij hier

PS: Maar is het nietzo-zonder parenclubs te veroordelen

zitten te praten ook, we zitten elkaar geen vliegen af te

want dat is ook bewustzijn, allemaal prima - dat je, als

vangen, we proberen elkaar niet te verbeteren. Het ont­

het je op een gegeven moment niet lukt om samen uit die

staat, er ontstaat een sfeertje en kijk eens wat er uit die

ruis te komen, om in het nu te komen, op zoek gaat naar

monden komt zonder voorbereiding of wat dan ook.

grotere prikkels? Dus meer drank, meer drugs of extre­
mere seks? Dat om de leegte op te vullen, de prikkel groter,

PS: Nou vind ik dat wel makkelijker met mensen die ook

meer, heftiger ofextremer moetzijn?je ziet het bij Robbie

oordeelloos en verwachtingsloos in het leven staan, want

Williams. Die heeft alle vrouwen, alle drugs, alle roem,

dan is er geen enkele belemmering of geen enkele muur

gigantisch veel geld. Maar die prikkel moet steeds groter

meer. Alsje met mensen omgaat die alles gelijk persoonlijk

worden om nog terug te belanden in dat nu. En zolang je

maken en die bij het minste of geringste gaan knallen,

dat nodig hebt, heb je heel veel middelen nodig om je zo

dan ga je daar toch anders mee om. Dan ga je bewust of

te voelen. Robbie Williams hoorde ik in een interview nog

onbewust dingen op een andere manier zeggen of het op

zeggen dat hij zich, ondanks alles wat hij heeft, vaak diep

een zachtaardige manier brengen. Het gesprek gaat dan

ongelukkig voelt. Misschien dat sommige mensen daarom

alweer heel anders lopen.

naar een parenclub gaan, om een grotere prikkel te krij-

278

279

gen. Maar ik kom niet zo vaak in parenclubs, dus daar
kan ik niet over mee praten.

PS: ja

PK: Niet zo vaak! Hahaha. Ja, daar schijnt het heel

PK:

relaxed te zijn, en dat mensen allemaal heel vriendelijk

van Quentin Tarantino. Ja, ik kan er niet naar kijken

zijn tegen elkaar.

Dat is ook prima als mensen daar toch lekker in het
nu komen.

PS:

PK: Ja, van mij mogen ze.

Als zij daar een eenheid vormen - of dat nu in een
theater is, bij een concert ofin een parenclub - het is he­
lemaal goed. Het kan ook zijn dat wanneer mensen vrij
zijn vanjaloezie, vrij van de identificatie van äie vrouw
is MIJN vrouw, en die mag alleen met MIJ seks heb­
ben: die mensen dan vanuit die vrijheid ook met anderen
eenheid willen ervaren. Bewustzijn zal zich ook daarin
in alle facetten ervaren. Dan hoor je andere mensen met
geconditioneerd gedrag zeggen: 'Nee, je kiest voor elkaar
en dan doe je zoiets toch niet!'

PS:

PK: Het is allemaal prima. Maar het is wel mooi om

te zien dat de maatschappij, die door bewustzijn ge­
creëerd is, op dit moment roept om steeds hardere
prikkels, hardere muziek, heftigere politiefilms, waarin
iedereen de kop aan flarden wordt geschoten, weet je
wel. Het wordt steeds heftiger om inderdaad uit dat
denken te ontsnappen.

280

inderdaad, wat je zegt, met films ook, het wordt
steeds extremer.
Inglorious Bastards, daar heeft iedereen het over,

als iemand met een honkbalknuppel helemaal in elkaar
getikt wordt. Het is prima dat andere mensen daar wel
van kunnen genieten, maar ik heb dat keiharde niet
nodig om mijn Ik even te vergeten.
PS: Ik was

op een gegeven moment ook op zoek naar meer
prikkels, meer dit, meer dat. Op het moment dat het IK­
idee wegvalt, is het lichte gevoel er altijd en dan is wat ik
vroeger alleen kon bereiken met een ultieme prikkel ge­
woon nu wat er is. Dat is echt zo'n verademing. Absoluut,
want heel dat gevecht en dat streven naar, valt weg.
PK: Het woord gezellig vind ik wel een mooie in deze.

Bij het meisje waar ik mee omga, heb ik wel regelmatig
dat ik zeg: 'Hè wat ongezellig, of wat gezellig.' Dan zit
ik wat te kijken op

tv

en dan denk ik: 'Wat ongezel­

lig', dan zet ik dat af en is het gezellig. Gezellig, wat
is dat nou eigenlijk? Weet je wel, dan zeggen mensen:
'Ja, een sfeertje'. Typisch iets Nederlands. Zoals ik het
ervaar is het samen zijn zonder al te veel mentale ruis.
Dan is het al gauw gezellig.

Op een verjaardag kom je binnen en dan heb je die
kring en gaan de kaasblokjes rond: iedereen zit nog met
het IK-idee. Er heerst spanning en er ontstaan van die

PS:

281

rationele, geforceerde gesprekken. Vttak als mensen dan
gaan drinken, wordt het IK-idee losser en gaan ze zich
ontspannen.

PK: Dus die vrouw is dan helemaal vrij om te doen en
laten wat ze wil?
PS: Als

PK: Het IK-idee valt weg bij sommigen. Zonder IK­

ze een vrije wil zou hebben, dan zou ze dat zijn,

ja.

idee worden mensen zoveel leuker!
PK: Ja, dat is zo. Alles gebeurt gewoon. Maar blijf je

Vroeger toen mijn IK-idee heel sterk aanwezig was,
was ik enorm snel jaloers. Maar echt, tot in het extreme!
Mijn eerste vriendinnetje heeft daar behoorlijk onder gele­
den. �nt ik wilde alles controleren en ze mocht niet met
andere jongens omgaan omdat ik dat niet vertrouwde.
De pijn in mijzelfdie daardoor ontstond was ook enorm.
�t een lijden!

dan wel met die vrouw omgaan?

PK: En hoe is dat nu?

'Wie' zou je iets kunnen verwijten? Er is niemand!
Alles vindt simpelweg plaats!

PS:

is veranderd, dat gevoel van jaloezie is zo goed
als verdwenen. Er is niemand en alles gebeurt gewoon.

Dat weet ik niet. Bewustzijn regelt dat allemaal. Ik
kan nu wel allerlei scenario's bedenken van 'wat als' en
'stel dat' en 'als dit, dan dat'... Maar je weet het niet!

PS:

PK: Maar je zult haar niets verwijten?
PS:

PS: Alles

PK: Al kan bewustzijn je op zo'n moment dat zij met
een ander heeft liggen rollebollen, je dus wel een be­

PK: Maar als jij met een vrouw omgaat en ze gaat met

paald gevoel geven. Ik bedoel, je bent toch niet hele­

een ander naar bed?

maal emotieloos als lichaam-geestsysteem? Voorkeuren
blijf je houden.

PK Dan

is dat wat er gebeurt.
is waar. Ik kan een voorkeur hebben dat ze alleen
intiem contact heeft met mij. Maar als het leven vervol­
gens anders loopt, dan ga ik mij daar niet tegen verzetten.
Dan is dat zoals het is. Er is dan acceptatie van de situatie
inclusiefvan de gevoelens die op dat moment in mij ont­
staan. Al merk ik dat die pijnlijke gevoelens veel minder

PS: Dat

PK: Maar doet dat geen pijn?

Misschien wel misschien niet. Wé zien wel of er ge­
voelens ontstaan en welke gevoelens er ontstaan. Er is niets
mis met gevoelens. Ook die komen op en gaan weer weg.

PS:

282

283

zijn zonder identificatie. Vroeger, toen een vriendin van
mij was vreemdgegaan, had ik echt extreem veel pijn. Wát
heb ik daar van geleden zeg! Stel dat ik nu een relatie
zou krijgen en ze duikt het bed in met iemand anders,
dan kan het best zijn dat er pijnlijke gevoelens opkomen.
Maar bij acceptatie van de situatie en van de gevoelens,
verdwijnen ze veel sneller en ontstaat er geen lijden.

Ontwaken

PK: Dus zowel de gebeurtenissen als de gevoelens die

het opleven, mogen er zijn. Totale acceptatie van hoe­
het-nu-is. Zonder verzet is er niets aan de hand.

PK: Het ontwaken begint vaak met de ratio, met het

begrijpen. En als het eenmaal is begrepen gaat het in­
tegreren. Maar dan komt wel eerst dat pijnlichaam om
de hoek kijken.

PS: ja, eerst komen je pijntjes naar boven, evenals alle
overtuigingen waarmee je je geïdentificeerd hebt. Wát je
bij dat proces van ontwaken ook wel ziet, is dat mensen
die een spiritueel ego hebben opgebouwd het zwaarder
hebben. Het IK-je heeft dan eerst oude overtuigingen af
gebroken en nieuwe spirituele overtuigingen daarvoor in
de plaats gezet. Over dat je nu leeft in je laatste leven,
over dat jouw chakra's al beter gereinigd zijn, en dat jij
een door God gestuurde engel bent om hier de wereld te
komen redden. Het ego heeft dan allerlei handvatten waar
het zich aan vasthoudt en waar het zich mee identificeert.
284

285

Bij het proces van ontwaken breken een voor een al die
handvatten af Bij een spiritueel ego grijpt het IK-je om
zich heen en heeft er moeite mee zo'n handvat los te laten.
Ik heb ook mensen meegemaakt die helemaal niet met spi­
ritualiteit bezig waren en gewoon minder overtuigingen
hadden. Bij het 'alles gaat zoals het gaat'-idee, hadden ze
zoiets van oké� Bij hen zag je het inzicht behoorlijk snel
integreren.
PK: Je had het laatst over de advaita shuffle. Dat kan
ontseaan tijdens het ontwaken toch?

PS: Het kan voorkomen inderdaad \%nneer er is uitge­
zoomd en je ziet dat alles eenvoudigweg gebeurt, dan is er
het inzicht dat alles goed is zoals het is. Wánneer iemand
die ingezoomd is dit inzicht hoort, kan het ego ermee aan
de haal gaan. je ziet dan dat mensen pijn wegdrukken
door zichzelfwijs te maken dat alles goed is zoals het is.
Maar non-dualiteit houdt in dat ALLES goed is zoals het
is, dus ook de pijn! Pijn, verdriet, haat, boosheid, schuld­
gevoelens, alles mag er zijn. Als ook het verzet wegvalt
tegen die emoties, dan is er werkelijke bevrijding. Anders
is het een trucje van het ego om maar geen pijn te hoeven
ervaren. \%t uiteindelji k nooit werkt. Daarnaast kan tij­
dens het proces van ontwaken de advaita shuffle ervoor
zorgen dat een mens zich tijdelijk nutteloos, lusteloos of
doelloos voelt. Op zich heel logisch. je hele leven leefje
met het idee dat je van alles moet doen, van alles moet
bereiken en dat als je iets voor elkaar hebt gekregen, dat
dat allemaal dankzijjou is. Dan opeens wordtje die hele
286

illusie ontnomen. Dan is het ego daar even goed ziek van.
Het voelt zich dan lamlendig en wordt een beetje fatalis­
tisch. Het is maar een fase die ook weer overgaat en ook
die hele advaita shuffle is bewustzijn dat op dat moment
die gevoelens wil ervaren.
PK: Maar het 'alles is bewustzijn' -inzicht is toch eigen­
lijk niet rationeel te bevatten?

PS: Via de rationele weg kun je ernaar wijzen, maar het
is echt een inzicht. Het is een besef Bewustzijn doet al­
les en beslist dus ook wanneer een lichaam-geestsysteem
gaat ontwaken en wanneer het de kosmische grap door­
ziet. Er is niets dat JIJ kunt doen, simpelweg omdat er
geen IK is.
PK: Kort samengevat:

jij bestaat niet en ik besta niet.

Het is allemaal bewustzijn dat dit spel speelt wat wij
'de wereld' noemen. We veroordelen niets, ook niet de
mensen die dit totaal niet zien zitten en die denken: 'Ik
ben wel individu, ik moet mijn zaakje redden, ik moet
goede keuzes maken, ik moet me verzekeren voor van
alles en nog wat'. Ook dat mag er zijn, want bewustzijn
wil zichzelf ook vergeten. Het wil ook onwetendheid
ervaren, anders kan alwetendheid ook niet bestaan. De
hele wereld bestaat bij de gratie van dualiteit, dat is ook
waar non-dualiteit over gaat. Eén wordt twee toch?

PS: fa, één doet alsofhet velen is.

287

PK: Daardoor kan de wereld bestaan. Als alles blauw

lemaal geen keus hebt! Jij en ik bestaan niet! Het is

was, zouden we de kleur blauw niet kunnen onder­

allemaal bewustzijn.

scheiden.
PS: Dat is de grap die je op een gegeven moment gaat
PS: Zonder warm, geen koud Zonder wit geen zwart.

doorzien.

Zonder vrouw geen man. Alles is bewustzijn en dat be­
wustzijn speelt een spel in dit holografische universum.

PK: Het leven is een grote grap! Alles gebeurt gewoon!

Dus kijk naar wat het lichaam-geestsysteem aan het doen

En je hoeft je nergens zorgen over te maken, wam ook

is, wat anderen aan het doen zijn, wat er allemaal ge­

jij gebeurt gewoon!

beurt. Het is allemaal precies zoals het moet zijn.
PS: ja, heerlijk hè ... alles gebeurt gewoon.

PK: Het is dus niets ultiems waar wij het hier over heb­
ben. Het is niet dat je zegt: 'Oh, als ik nou eens

zo

zou

kunnen zijn.' Kan niet! Je bent al bewustzijn en onze
individualiteit is maar een idee.
PS: Het is allemaal hetzelfde bewustzijn dat zich op mil­

jarden manieren wil ervaren. Mensen kunnen vaak wel
accepteren dat alles gewoon gebeurt en redeneren dan:
'Oké, als alles gewoon gebeurt, wat moet ik dan doen?'
Nee, ook jij gebeurt gewoon.
PK: Ook jij bent gewoon een gebeurtenis. Althans
jouw verschijningsvorm.
PS: Wé zijn allemaal acteurs in een film enje speelt daar­

in gewoon je rol.
PK: En toch lijkt het alsof jij als acteur van alles moet
doen om de film goed te laten eindigen. Terwijl je he288

289

Het waanidee van een
afgescheiden individu

2

e Pinksterdag 2010 leek me wel een mooie dag om
eens iets ter discussie te stellen waar je eigenlijk

nooit iemand over hoort. En zeker zo in verkiezings­
tijd, waarin iedereen een mening over van alles heeft
en je je vooral goed moet oriënteren, want je moet wel­
overwogen stemmen natuurlijk. Nou deze jongen niet.
In een tijd waarin het geloof in een God niet meer van­
zelfsprekend is, zou ik een stapje verder willen gaan.
Het geloof in jou als een afgescheiden individu, heeft
dat ook niet zijn beste tijd gehad?
Planten, insecten, bloemen, dieren, noem alles maar
op wat weinig tot geen herseninhoud heeft op deze
planeet, leven gewoon. Ze maken zich niet druk over
beslissingen of wat ze moeten gaan stemmen. Ook wat
er met de euro gaat gebeuren of de gevolgen van de

291

klimaarverandering gaat aan hen voorbij. Moeder Na­
tuur noemen we dat, want een plant of een insect heeft
natuurlijk geen hersens die ze het idee geven dat ze zelf
aan het roer van het leven staan. Waarom zou dat voor
ons wel dan gelden? Wie zegt dat wij niet ook gewoon
onderdeel zijn van Moeder Natuur en gewoon ZIJN.
We zijn In Leven. We hebben er zelf niet voor gekozen
om te leven, we kiezen niet het moment wanneer we
in slaap vallen of wanneer we dood gaan. We groeien
zelf geen haar, we kloppen geen hart, we verteren geen
eten en we halen automatisch adem. Maar we lopen
wel rond met het idee dat wij mensen allemaal een
afgescheiden individu zijn, met een eigen leven en een
eigen verantwoordelijkheid. Alles maken we dan ook
persoonlijk en we zijn er als de kippen bij om bij een
gebeurtenis een schuldige aan te wijzen, niet in de laat­
ste plaats onszelf. Waarom gebeurt MIJ dit nou weer.
Waarom doe JIJ toch altijd zo. Waarom zijn ZIJ altijd
zo onvriendelijk.
Maar wat als ik hier nou eens beweer dat er nooit ie­
mand schuldig is aan iets, omdat dingen gewoon ge­
beuren. Ze vinden plaats. Met ons mensen als onder­
deel van die gebeurtenis. Kun je daar dan wat mee of
zeg je, hé Kicken, het wordt hoog tijd eens wat minder

idee hoe het allemaal heet en dat hoeft ook niet, je
kan puur genieten van het leven. Totdat je van allerlei
kanten ineens hoort dat je een naam hebt, iets moet
maken van jouw leven en dat, als je iets fout doet, dat
JOUW schuld was. Taal is wat dat betreft wel handig
om met mekaar te communiceren, maar pas op dat je
mond niet de uitlaatklep wordt van alles wat ooit in
dat hoofd gepropt is. Ik durf zelfs een stapje verder te
gaan. Jij en ik bestaan niet. Relaties bestaan niet. Ba­
nen bestaan niet. Politieke partijen bestaan niet. Het
is allemaal maar een idee. W ijs ze maar eens aan? Het
enige wat ogenschijnlijk echt lijkt te bestaan is Leven
op Aarde. En alles wat leeft is daar een uitdrukking
van, inclusief de aarde zelf. Maar los van elkaar staat
dat natuurlijk niet.
Toch is het allemaal prima dat het grootste deel van de
mensen op aarde geloven dat ze een afgescheiden indi­
vidu zijn. Dat hoort blijkbaar bij het spel. Als je het zo
ziet dan wordt het ook vermakelijk. Het hele kapita­
listische en democratische systeem zou ook uit elkaar
vallen als iedereen tot het inzicht zou komen dat mens
en dier werkelijk niet zo veel van elkaar verschillen,
behalve dat wij met elkaar kunnen praten en derhalve
(elkaars) gedachten vaak zeer serieus nemen. Inclusief

lee Tea te drinken. :)

de meest hardnekkige, de IK gedachte.

In de eerste drie jaar van 'jouw' leven ervaar je jezelf

De liefde is nog zo'n mooi voorbeeld van hoe we wel

ook niet als afgescheiden van het geheel. De wereld
vindt plaats in jou, alles is vers en nieuw. Je hebt geen
292

onze werkelijke aard mogen ervaren (eenheid), maar
altijd met de kanttekening van het hoofd dat het komt
293

door een ogenschijnlijk ander individu. Terwijl als je

zagen toen nog niet in dat het geloof in een individu

echte liefde voelt, je gewoon in elkaar oplost. Dat is

net zoiets is als het geloof in God, gewoon maar een

wat liefde is, het terugvinden van je ware aard. Her

idee. Succes ligt niet aan jou, niets is jouw schuld. Je

even vergeten van het idee dat je een afgescheiden in­

hebt geen eigen leven. Leven vindt plaats, that's it! :)

dividu bent, dat alleen op aarde rond hobbelt en voor
zijn/haar eigen hachje moet zorgen.

Blog van Patriek

Laat los, al die verwijten en schuldgevoelens naar die
zogenaamde ander en jezelf. Je had nooit een keus, je
zult nooit een keus hebben, hij had nooit een keus
anders te zijn en zij ook niet. Je handelt constant in­
tuïtief, net als een bij die honing maakt. Dar war je
werkelijk bent is datgene war zorgt dar je leeft en kunt
proeven, ruiken, horen, zien, denken en voelen. Je
bent niet dat 'ikje' wat je hoofd heeft opgebouwd uit
allerlei verzamelde ideeën. Niets op deze aarde is van
jou, ook dat is maar een idee. Je lichaam is niet eens
van jou, wat dacht je daarvan! Of heb jij al die cellen
met hard werken verdiend en zorg je er zelf voor dat
over een jaar alle cellen weer nieuw en vers zijn? Alles
verschijnt in jou, maar niets is van jou. En dat hoeft
ook niet, want je bent eindeloos bewustzijn, iets veel
waardevollers dan al die ideetjes die je in de loop van
'jouw' leven over jezelf verzameld hebt.
Wie weet is deze manier om naar het leven te kijken
over een paar honderd jaar gemeengoed en de mensen
dan met veel plezier terugkijken op een tijd waarin nog
maar weinigen twijfelden aan het idee dat ze een afge­
scheiden mens in een afgescheiden wereld waren. Ze
294

295

Eerder verschenen bij uitgeverij Samsara

Adams, Robert- Stilte van het hart, deel!
Adams, Robert - Stilte van het hart, deel 2
Adyashanti -Dansende leegte
Adyashanti -Ware meditatie
Adyashanti - Het einde van je wereld
Balsekar, Ramesh-Er was eens...
Bancroft, Anne -Woorden van Boeddha
Beintema, Rita- Jnana yoga in de praktijk
Bongers, Sally -Alledaagse verlichting
Boogaard, Han van den I Wei Wu Wei-Leven zonder
tranen
Byrom, Thomas-Het hart van bewustzijn
Cohen- Bent u net zo gelukkig als uw hond?
Cohen, Alan-W ijsheid uit het hart
Crowley, Gary- Van hier naar hier
Delden, Jan van-Terug van nooit weggeweest
Delden, Jan van-Zelfrealisatie, is dit nu alles?
Dych, W illiam -Anthony de Mello, een bloemlezing
uit zijn werk
Poudraine, Jan-Metanoia
Poster, Jeff-Leven zonder middelpunt
Poster, Jeff- Een buitengewone afwezigheid
Gangaji - Vrijheid in overgave
Glassman, Bernie-Oneindige cirkel
Greven, John - Eén, de bestemming die je nooit hebt
verlaten
Hamill, Sam I Lao Tse-Tao Te Tsjing
297

Harding, Douglas-Open voor de bron

McKenna, Jed- Spirituele Oorlogvoering

Harrison, Steven-Zoek geen antwoord

McKenna, Jed- Notities

Harrison, Steven - Het gelukkige kind

Mello, Anthony de- Bewustzijn

Harrison, Steven-Eén-zijn in relaties

Mello, Anthony de-De weg van stilte

Hartong, Leo - Ontwaken in de droom

Morinaga, Soko-Van leerling tot meester

Heyboer, Anton-De filosofie van een oorspronkelijke

Nisargadatta Maharaj -In woord en beeld

geest
Heyboer, Anton - The philosophy of an original
mind

Norquist, S.-De waarheid over verlichting
Parsons, Tony - Zoals het is
Parsons, Tony-Niemand hier

Hillig, Chuck-Verlichting voor beginners

Parsons, Tony-Niemand daar

Hillig, Chuck-Parels voor de ziel

Parsons, Tony-Alles en Niets

Hyde, Unmani Liza - Ik ben het leven zelf

Parsons, Tony- Het open geheim

Inzicht, vingers wijzend naar de maan

Raaijmakers, Annette-Volledig vrij

Jourdain, Stephen I Farcet, Gilles-Zomaar verlicht

Ràm Tzu-Wie zoekt zal niet vinden

Katz, Jerry-Non-Dualiteit

Ramana Maharshi- In woord en beeld

Keers, Wolter-Vrij zijn

Rossum, Jan van-Je bent niet wat je denkt

Keers, Wolter- J nana Yoga

Schoonderwoerd, Sirnon-Een christen op satsang

Kicken, Patriek & Smit, Paul - Praten over bewust-

Sengtsan- Oorspronkelijke Geest

ZIJn

ShantiMayi- Ons hart weet alles

Krishnamurti, U.G.-De denkbeeldige geest

Shapiro, Isaac-Het gebeurt vanzelf

Lake, Gina-Het mechanisme van verlangen

Smit, Alexander-Kennendheid

Lammers van Toorenburg, Wendy - Hoogbegaafd,

Tathagata, Florian-Zijn

nou én?
Lammers van Toorenburg, Wendy-Werkboek Hoogbegaafd, nou én?

Tollifson, Joan-Ontwaken in het alledaagse
V ingerwijzingen-Artikelen uit tien jaar InZicht
Watts, Alan- Word wat je bent

Liquorman, Wayne - Never mind

Wei Wu Wei-Onwerelds wijs

Lucille, Francis-Eeuwigheid NU!

Whenary, Roy-De structuur van zijn

McKenna, Jed - Spirituele verlichting? Vergeet het

Zuijderhoudt, C.B.-Meester Eekhart versus advaita

maar!
McKenna, Jed-Spiritueel Incorrecte Verlichting
298

299

Voor een overzicht van onze titels (met tekstfrag­
menten) kunt u ook kijken op onze website:
www.samsarab ooks.com

Daar vindt u informatie over de boeken in voor­
bereiding, de agenda met informatie over lezingen
van onze auteurs en kunt u zich opgeven voor onze
nieuwsbrief of een catalogus aanvragen.
Samsara Uitgeverij bv
Herengracht 341
1016 AZ Amsterdam

Telefoon: 020- 5550366
Fax: 020- 5550388

E-mail: info@samsarabooks.com

1

Stel je toch eens voor dat alles gewoon gebeurt en dat jij je
nergens druk over hoeft te maken. Dat alles wat je doet en
de keuzes die je maakt, ook allemaal vanzelf plaatsvinden. Dan
heb je dus nooit iets fout gedaan en kun je schuldgevoel, angst,
stress en frustratie voortaan laten voor wat ze zijn. Lijkt je dat
niet heerlijk? Dit klinkt allemaal misschien utopisch, maar het
is de zienswijze van Boeddha, Spinoza,Aibert Einstein, Ramana
Maharshi en vele anderen.
In dit boek voeren Patriek Kicken
en Paul Smit openhartige dialogen
over de veranderingen in je dagelijkse
leven die ontstaan door deze nondualistische zienswijze. Als het leven
een groot spel is waarin wij als schijnbaar
'afgescheiden individuen' slechts een rol spelen,
hoe ga je dan om met relaties, verwachtingen,
tegenslag, emoties, monogamie, liefde, seks, de dood,
ego, geld, stress en schuldgevoelens?
www.pratenoverbewustzijn.nl
www.a-dvaita.nl
www.geen2.nl

samsara