งานนีเ ผยแพร่ ภายใต้ ลิขสิทธิ Creative Commons แบบ Attribution Non-commercial Share Alike

(by-nc-sa) โดยผู้สร้ างอนุญาตให้ ทาํ ซํา แจกจ่ าย แสดง และสร้ างงานดัดแปลงจากส่ วนใดส่ วน
หนึBงของงานนีไ ด้ โดยเสรี แต่ เฉพาะในกรณีทB ใี ห้ เครดิตผู้สร้ าง ไม่ นําไปใช้ ในทางการค้ า และ
เผยแพร่ งานดัดแปลงภายใต้ ลิขสิทธิเดียวกันนีเ ท่ านัน

บทสัมภาษณ์ มูฮัมหมัด ยูนุส

19/8/2009

โดย สฤณี อาชวานันทกุล, http://www.fringer.org/
ตีพิมพ์ครัง) แรกใน ประชาชาติ ธุรกิ จ และ โอเพ่นออนไลน์ (http://www.onopen.com/), 24 สิงหาคม 2009
“ผมไม่คิดว่าคนจนควรถูกเอาไปโฆษณาว่าเป็ นโอกาสทํ าเงิ นของคนรวย”
ในโอกาสที7มฮู มั หมัด ยูนสุ นักเศรษฐศาสตร์ ตดิ ดินเจ้ าของรางวัลโนเบลสันติภาพประจําปี 2006 ผู้ก่อตัง)
ธนาคารกรามีน ‘ธนาคารเพื7อคนจน’ แห่งแรกของโลก เดินทางมาเยือนประเทศไทยเพื7อเป็ นประธานในพิธีเปิ ด
ศูนย์ Yunus Center ที7 Asian Institute of Technology ในวันที7 19 สิงหาคม 2552 ผู้เขียนพร้ อมสมาชิกทีม
วิจยั องค์กรการเงินชุมชนบางท่าน และ ประชาชาติ ธุรกิ จ ได้ มีโอกาสสัมภาษณ์นกั ธุรกิจเพื7อสังคมที7โด่งดัง
ที7สดุ ในโลก
บิดาแห่งแนวคิด ‘การเงินขนาดจิZว’ หรื อไมโครไฟแนนซ์ คิดอย่างไรเกี7ยวกับวิกฤตเศรษฐกิจครัง) ล่าสุด ความ
สนใจของธนาคารพาณิชย์กระแสหลักในการเจาะ ‘ตลาดคนจน’ นันเป็
) นกระแสที7น่ายินดีเพียงใด เขาคิดว่า
‘สปิ ริต’ ของไมโครไฟแนนซ์ควรเป็ นอย่างไร ภาครัฐควรมีบทบาทใดบ้ าง และเหตุใดเขาจึงเชื7อว่าธุรกิจนี )
จะต้ องทําในลักษณะ ‘ธุรกิจเพื7อสังคม’ (social business) จึงจะช่วยคนจนให้ หลุดพ้ นจากบ่วงความจนได้
อย่างยัง7 ยืน
พบกับคําตอบได้ ในบทสัมภาษณ์พิเศษที7จะกระตุ้นทังสมองและหั
)
วใจ จากถ้ อยคําของ ‘นายธนาคารนอก
กระแส’ ผู้ยืนหยัดอยูเ่ คียงข้ างคนจนมาตลอดชีวิต
วิกฤตโลก โอกาส และการออกแบบระบบใหม่
ประเด็นที7ผมพูดอยูเ่ สมอเกี7ยวกับวิกฤตการเงินรอบนี )คือ นี7เป็ นวิกฤตที7หยัง7 รากลึกที7สดุ ที7เราเคยประสบมา เรา
ไม่ร้ ูวา่ มันจะอยูน่ านเท่าไร แต่ที7แน่ๆ คือมันสัน7 คลอนโลกทังใบ
) ฉะนันด้
) านหนึง7 ของเรื7 องนี )คือระดับความรุนแรง
และความลึกของมัน ด้ านนี )เป็ นข่าวที7นา่ ตื7นเต้ นสําหรับผม เพราะมันมอบโอกาสให้ เราออกแบบระบบเสียใหม่
ประเด็นนี )เข้ าใจง่ายมากคือ เวลาที7สิ7งต่างๆ ใช้ การได้ คุณจะไม่อยากเปลี7ยนมัน ถึงแม้ วา่ บางครัง) คุณอาจไม่มี

ความสุขกับมัน อย่างน้ อยมันก็ใช้ การได้ ไม่ต้องไปแตะต้ องมันหรอก แต่ภาวะที7ระบบใช้ การไม่ได้ เป็ นเวลาที7
คุณจะเริ7 มยุง่ กับมัน ทบทวนการเปลี7ยนแปลงที7เคยทํา ดังนันตอนนี
)
)จึงเป็ นเวลาของเรา เป็ นเวลาที7เราจะ
เปลี7ยนแปลงระบบทังระบบ
)
ไม่ใช่แค่ปรับชิ )นส่วนเล็กๆ ตรงนี )นิดตรงนันหน่
) อย ผมคิดว่าเราไม่ควรปล่อยให้
โอกาสนี )ผ่านเลยไป เพราะถ้ าระบบกลับคืนสูส่ ภาวะปกติของมัน จะไม่มีใครยอมให้ คณ
ุ แตะอะไรเลย นัน7
แปลว่าเราจะพลาดโอกาสที7จะสร้ างระบบใหม่ ระบบที7จะไม่มีชอ่ งโหว่และหลุมบ่อและปั ญหาการผิดนัดชําระ
หนี )ที7เราเห็นกันไปแล้ ว นี7คือด้ านหนึง7 ของวิกฤตที7ผมมอง
อีกด้ านหนึง7 คือ นี7ไม่ใช่วิกฤตเพียงวิกฤตเดียวแบบที7หนังสือพิมพ์และสื7ออื7นๆ ชอบวาดภาพ ในเมื7อนี7เป็ นวิกฤต
การเงิน ทุกคนก็เลยยุง่ อยูก่ บั การตามติดอัตราการว่างงาน ดูว่าตลาดหุ้นกําลังขึ )นหรื อลง ภาพแบบนี )เป็ นภาพ
ที7แบนมาก เราไม่ควรลืมว่า 2008 เป็ นปี ที7เราเห็นวิกฤตอาหาร ซึง7 เป็ นวิกฤตที7ใหญ่มาก กระทัง7 ประเทศที7
นําเข้ าอาหารสุทธิอย่างฟิ ลิปปิ นส์ยงั ต้ องเผชิญกับวิกฤตเพราะสัง7 ซื )ออาหารไม่ได้ ไม่มีใครขายให้ ปั จจุบนั
ปั ญหานี )ยังคงอยู่ มันไม่ได้ หายไปไหน มันเพียงแต่หายไปจากสื7อเพราะสื7อมัวแต่ยงุ่ กับเรื7 องอื7น วิกฤตอาหาร
ยังเป็ นวิกฤตที7รุนแรงมาก
นอกจากนี ) 2008 ยังเป็ นปี ของวิกฤตพลังงาน วิกฤตราคานํ )ามันที7พงุ่ ขึ )นไปถึง 150 เหรี ยญต่อบาร์ เรล วิกฤตนี )ก็
ยังอยูเ่ หมือนกัน เรายังแก้ ปัญหาไม่ตก ตอนนี )มันแค่แผ่วลงเล็กน้ อยโดยสถานการณ์ (อุปสงค์ลดลงในภาวะ
เศรษฐกิจซบเซา) แต่ทนั ทีที7คณ
ุ ให้ โอกาสมัน มันก็จะปะทุเป็ นวิกฤตขึ )นมาใหม่ ยังไม่นบั วิกฤตสิ7งแวดล้ อมที7
วิกฤตมานานแล้ ว และวิกฤตทางสังคม คือปั ญหาความยากจน สุขภาพเสื7อมโทรม โรคระบาด เรามองว่า
วิกฤตเหล่านี )เป็ นวิกฤตโดดๆ เพราะเราตีมลู ค่าของมันแยกกัน แต่ในความเป็ นจริ ง วิกฤตเหล่านี )ล้ วนมีราก
สาเหตุเดียวกันที7ก่อปั ญหาทังหมด
)
ดังนันเราจึ
)
งต้ องสาวไปให้ ถึงรากและเริ7 มออกแบบระบบเสียใหม่ ในทางที7
จะทําให้ เราจัดการกับปั ญหาทังหมดนี
)
)ได้ ไม่ใช่ตามแก้ ไปทีละอัน เช่นบอกว่าหุ้นขึ )นแล้ ว อัตราว่างงานลดลง
แล้ ว แปลว่าสถานการณ์ดีแล้ ว สถานการณ์ที7แท้ จริ งไม่มีทางดีเลย สิ7งแวดล้ อมก็ไม่ดี ยังเป็ นวิกฤตที7ร้ายแรง
มากในหลายประเทศรวมทังบั
) งกลาเทศ
ทังหมดนี
)
)หมายความว่าเราจะต้ องฉวยโอกาส เราควรทุม่ เทพลังสร้ างสรรค์ของเราในการแสวงหาและประเมิน
ความคิดทังหมดที
)
7สร้ างสรรค์ แล้ วใส่มนั ลงไปในระบบใหม่ อย่ารอให้ สถานการณ์กลับเข้ าสูส่ ภาวะปกติก่อน

เจตจํานงทางการเมืองในการแก้ ปัญหาอย่ างยั.งยืน
ตอนนี )ผมยังไม่เห็นว่าผู้นําทางการเมืองในสหรัฐอเมริ กาจะทําอย่างที7ผมพูด เพราะกําลังยุง่ กับการแก้ ปัญหา
เฉพาะหน้ า อย่างเช่นอัตราการว่างงาน รัฐบาลยุง่ กับตัวเลขนี )เพราะพวกเขาไม่ชอบเห็นมันสูงขึ )น และพวกเขา
ก็ไม่ชอบเห็นตลาดหุ้นตก พวกเขาหมกมุน่ อยูก่ บั การ ‘แก้ ไข’ เรื7 องเหล่านี )เพราะสื7อคอยประโคมกรอกหูอยูท่ กุ
นาที สื7อไม่พดู เรื7 องวิกฤตอาหารหรื อวิกฤตพลังงานหรื อวิกฤตสิ7งแวดล้ อมเพราะไม่มีใครพูดเรื7 องพวกนี )
ประธานาธิบดีจะกังวลไปทําไม ประธานาธิบดีกงั วลแต่เรื7 องที7กระทบกับท่านโดยตรง สถานการณ์ในยุโรปก็
เหมือนกัน นี7คือเหตุผลที7เราพยายามยกประเด็นเหล่านี )ให้ ผ้ นู ํา G8 ตระหนัก ตอนที7พวกเขาไปประชุมกันที7
อิตาลี อย่างน้ อยก็พยายามผลักดันให้ พวกเขาให้ ความสําคัญกับการเปลี7ยนแปลงต่างๆ เชิงระบบ แต่ไม่มี
ประธานาธิบดีหรื อนายกรัฐมนตรี คนไหนที7ริเริ7 มเรื7 องนี ) พวกเขากังวลอยูแ่ ค่วิธีแก้ ปัญหาหุ้นตก ปั ญหาที7เป็ น
ชิ )นๆ ไม่ใช่ภาพรวมทังหมด
)
พวกเขายังดูประเด็นฉาบฉวย ไม่ใช่ประเด็นที7อยูล่ ึกกว่านัน) ดังนันเราจึ
)
งต้ องดึง
ความสนใจของพวกเขาให้ ได้ เพราะถ้ าเราพลาดโอกาสนี )ไป ก็จะเป็ นเรื7 องยากมากที7จะหยิบยกประเด็น
เหล่านี )ขึ )นมาภายหลัง เพราะถ้ าเราผ่านพ้ นช่วงเวลาที7ยากลําบาก เมื7อเศรษฐกิจเดินต่อไปได้ แล้ วก็จะไม่มีใคร
อยากแตะเรื7 องนี )อีก
ตัวอย่างหนึง7 ของสิ7งที7เราพยายามเสนอคือ เราต้ องแก้ ไขระบบการเงินอย่างจริ งจังเพราะมันเป็ นระบบที7เอียง
กะเท่เร่ มุง่ ให้ บริ การแต่คนรวยทังหลาย
)
ระบบการเงินให้ ความสําคัญกับคนที7มีเงินเยอะอยูแ่ ล้ ว พวกเขาทํา
เงินได้ มากมายมหาศาลกว่าเดิมในระบบการเงินด้ วยการใช้ กลไกในระบบ คนที7ไม่มีเงินไม่อยูใ่ นระบบนี ) คน
ส่วนใหญ่ในโลก ประชากรสองในสามไม่เกี7ยวอะไรแม้ แต่น้อยกับระบบธนาคารพาณิชย์ มีคนมากมายด้ วยซํ )า
ที7เปิ ดบัญชีกบั ธนาคารไม่ได้ ทงๆ
ั ) ที7ต้องการฝากเงินของตัวเอง เพราะพวกเขาเล็กเกินกว่าที7ธนาคารจะสนใจ
ในอเมริ กา คนจํานวนมากที7ทํางานให้ กบั โรงงานหรื อบริ ษัทไม่สามารถเอาเช็คเงินเดือนไปเข้ าธนาคารได้
องค์กรที7เรี ยกว่าบริ ษัทรับซื )อเช็คจึงผุดขึ )นเป็ นดอกเห็ดทัว7 ประเทศ บริ ษัทพวกนี )มีรายได้ ดีมากเพียงเพราะคน
ไม่สามารถเปิ ดบัญชีธนาคารได้ บริ ษัทอีกแบบหนึง7 เรี ยกตัวเองว่า สินเชื7อวันเงินเดือนออก (payday loans)
คิดดอกเบี )ย 50 เปอร์ เซ็นต์, 500 เปอร์ เซ็นต์, 1,000 เปอร์ เซ็นต์, 1,500 เปอร์ เซ็นต์ ไม่ใช่แค่ในเมืองเมืองเดียว
มีทวั7 ทังอเมริ
)
กา
เรื7 องนี )แสดงให้ เห็นว่าระบบปั จจุบนั ป่ วยขนาดไหน ระบบนี )จัดการกับประเด็นเหล่านี )ไม่ได้ เราจะต้ องสร้ าง
ระบบการเงินที7ครอบคลุม ระบบที7คนทุกคนมีสิทธิที7จะมีส่วนร่วมในระบบธุรกิจ ทําธุรกรรมกับธนาคาร ที7ผม

พูดมานี7แค่ด้านเดียวเท่านันคื
) อด้ านการเงิน ด้ านอื7นๆ มีประเด็นมากมายที7เอียงกะเท่เร่ไปเข้ าข้ างคนรวย
เหมือนกัน ไม่เชื7อมโยงกับคนเดินดิน ทังหมดนี
)
)คือปั ญหาที7เราต้ องแก้ ไข
การรุ กคืบของธนาคารพาณิชย์ กระแสหลักใน ‘ตลาดคนจน’
จริ งอยูท่ ี7ธนาคารขนาดยักษ์ หลายแห่งออกมาประกาศว่าพวกเขาจะทําไมโครไฟแนนซ์ แต่พวกเขาไม่ได้ ทํา
ผ่านประตูธุรกิจปกติ คุณไม่เห็นธนาคารอย่างดอยช์แบงก์ทําไมโครไฟแนนซ์เองหรอก พวกเขาให้ เงินกับ
สถาบันไมโครไฟแนนซ์ บอกว่า โอเค นี7เงิน คุณไปทํานะ นัน7 ไม่ได้ หมายความว่าธนาคารแห่งนันกํ
) าลัง ‘ทํา’ ไม
โครไฟแนนซ์ มันเป็ นแค่ปฏิกิริยาต่อคนที7บน่ ว่าทําไมธนาคารไม่ทําธุรกิจนี ) ธนาคารก็เลยให้ เงิน จะได้ ลืมเรื7 องนี )
ไปได้
นี7ไม่ใช่สญ
ั ญาณที7ดี ประเด็นสําคัญคือระบบธนาคารจะต้ องเปลี7ยน ไมโครไฟแนนซ์ไม่ใช่การกุศล ไม่ใช่อะไรที7
คุณทําแบบขอไปที ทําไมธนาคารถึงปฏิเสธที7จะให้ บริ การกับคนจน? ถ้ าคุณคิดว่าคุณปล่อยกู้เป็ น คุณก็ทํา
ธุรกิจกับคนจนได้ คนจนควรเป็ นส่วนหนึง7 ของธุรกิจ คุณไม่ควรแบ่งแยกคนจนออกเป็ นกลุม่ พิเศษ เขาก็
เหมือนกับลูกค้ ารายอื7นๆ ที7ธนาคารรับใช้ ถ้ าคุณมองว่าคนบางกลุม่ มีความต้ องการพิเศษ โอเค คุณก็ไปเปิ ด
สาขาต่างหากที7รับเฉพาะคนจน เหมือนกับที7คณ
ุ อาจเปิ ดสาขาต่างหากสําหรับลูกค้ าชนชันกลาง
)
อีกสาขา
สําหรับลูกค้ าธุรกิจ ฯลฯ ทําแบบนี )ไม่เป็ นไร แต่ตอนนี )ธนาคารไม่ได้ ทําแบบนี ) ไม่ได้ ทําไมโครไฟแนนซ์ผา่ น
ประตูธุรกิจตามปกติ แต่ทําผ่านประตู “ซีเอสอาร์ ” หรื อประตู “มูลนิธิ” การทําวิธีนี )อาจจะโอเคในเบื )องต้ น
ระหว่างที7ธนาคารทําความคุ้นเคยกับคนจน บางทีวนั หนึง7 คุณอาจจะเปิ ดรับพวกเขาทางประตูหน้ าก็ได้ แต่
จนกว่าจะถึงตอนนัน) ไมโครไฟแนนซ์ก็จะเป็ นเพียงเชิงอรรถในธุรกิจของธนาคาร
ประเด็นที7สองคือ ธนาคารกระแสหลักกําลังให้ เงินทําไมโครไฟแนนซ์ในประเทศยากจนในฐานะหนึง7 ใน
กิจกรรมที7ธนาคารสนับสนุน ผมต่อต้ านเงินที7โอนมาแบบนี ) สมมุตวิ า่ โอนจากนิวยอร์ กมาเข้ าสถาบันไมโคร
ไฟแนนซ์ในเมืองไทย ผมมองว่าเมืองไทยมีเงินเยอะแยะ ปั ญหาไม่ได้ อยูท่ ี7เงิน การโอนเงินจากศูนย์การเงินใน
นิวยอร์ กมายังไทยทําให้ คนจนต้ องรับความเสี7ยงจากอัตราแลกเปลี7ยน เสร็ จแล้ วคุณก็ไปโฆษณาว่าไมโคร
ไฟแนนซ์เป็ นโอกาสทําเงินสําหรับคนนิวยอร์ ก
ผมมองว่าในแง่หนึง7 เรื7 องนี )ไม่ถกู ต้ อง เพราะคุณกําลังส่งเสริ มให้ คนรวยทําเงินจากคนจนด้ วยการปล่อยกู้ ผม
ไม่คดิ ว่าคนจนควรถูกเอาไปโฆษณาว่าเป็ นโอกาสทําเงินของคนรวย คุณควรทําไมโครไฟแนนซ์ด้วยสปิ ริตอีก
แบบหนึง7 คือมองว่านี7เป็ นโอกาสที7จะช่วยเหลือให้ คนจนหายจน เพราะเจ้ าหนี )นอกระบบก็ปล่อยกู้ให้ กบั คนจน

เหมือนกัน นัน7 ไม่ได้ ทําให้ พวกเขาเป็ นวีรบุรุษ เพราะพวกเขาขูดรี ดทุกอย่างไปจากคนจน ด้ วยเหตุนนั ) ลําพัง
การทํากําไรจึงไม่ได้ แปลว่ามันคือไมโครไฟแนนซ์ กําเนิดของไมโครไฟแนนซ์มีเหตุผลที7อยูเ่ บื )องหลัง เหตุผลคือ
การสร้ างสภาพแวดล้ อมที7คนสามารถดึงตัวเองให้ พ้นบ่วงความจน ฉะนันเราต้
)
องใส่สปิ ริตนี )เข้ าไป แทนที7จะ
แสดงให้ เห็นว่าดูสิ เราทํากําไรได้ เวลาที7คนโอนเงินจากศูนย์การเงินขนาดใหญ่ พวกเขากําลังบอกว่านี7เป็ น
‘ตลาด’ ที7ต้องเจาะ นี7เป็ นโอกาสที7เราจะทําเงิน สารนี )ไม่ใช่สารที7นา่ ยินดีเลย
ดังนันในมุ
) มมองของผม ไมโครไฟแนนซ์จงึ ควรทําในลักษณะ ‘ธุรกิจเพื7อสังคม’ ซึง7 ในนิยามของผมคือกิจการที7
ไม่เอากําไรเป็ นตัวตัง) ไม่จา่ ยเงินปั นผลแลกกับการช่วยให้ คนพ้ นจากความเดือดร้ อน ถ้ าบางคนบอกว่าเราอยู่
ในธุรกิจที7แสวงหากําไร เราจะต้ องมีกําไร ผมก็จะตอบว่า โอเค แต่คณ
ุ ควรตังเป
) ้ ากําไรให้ น้อยที7สดุ เท่าที7จะ
น้ อยได้ – “กําไรน้ อยที7สดุ ” ในนิยามของผมคือต้ นทุนทางการเงินบวก 10 เปอร์ เซ็นต์ ดังนันถ้
) าคุณอยากทําเงิน
คุณก็ทําเงินได้ แต่อย่าเอากําไรมากกว่านัน) ไม่อย่างนันคุ
) ณจะเบี7ยงเบนออกจากสปิ ริตที7ควรจะเป็ น
คีวา (http://www.kiva.org/) กับรู ปแบบใหม่ ๆ ของไมโครไฟแนนซ์
ผมคิดว่าโครงการอย่างคีวาเป็ นโครงการที7ดี กลุม่ ผู้ก่อตังเป็
) นคนหนุม่ สาวที7มีพลังล้ นเหลือและประทับใจใน
ธนาคารกรามีนมาก พวกเขาไปเยือนเราที7บงั กลาเทศและรู้สกึ ว่าควรทําอะไรสักอย่าง คีวา่ ถือกําเนิดจากจุด
นัน) ผมดีใจที7เห็นคนหนุม่ สาวกลุม่ นี )ลงมือทําจริ ง แต่ตอนนี )ขณะที7มนั กําลังขยายใหญ่ บางคนก็เกิดความรู้สกึ
ว่าปั ญหาความยากจนได้ หมดไปแล้ ว แต่อนั ที7จริ งปั ญหายังอยู่ คีวาไม่ใช่วิธีแก้ ปัญหาในไมโครไฟแนนซ์
เพราะมันทําให้ คนรู้สกึ ว่าได้ แก้ ปัญหาด้ วยการปล่อยกู้ 100 เหรี ยญสหรัฐ คีวามอบโอกาสให้ คนธรรมดาๆ
ปล่อยเงินกู้ขนาดจิZว แต่มนั ไม่ใช่วิธีแก้ ปัญหา วิธีแก้ ปัญหาอยูใ่ นระดับท้ องถิ7น เพราะก็เหมือนกับที7ผมพูดไป
แล้ วก่อนหน้ านี )คือ คุณกําลังโอนเงินข้ ามทวีป คีวาบอกว่าคุณจะได้ เงินคืน ทําให้ คณ
ุ รู้สึกว่าจะได้ คืนทังจํ
) านวน
ไม่ได้ ดอกเบี )ยก็จริ งแต่ได้ เงินครบ เงินคุณไม่หายไปไหน ใครบอกล่ะว่าเงินไม่หาย ถ้ าเกิดอัตราแลกเปลี7ยน
เคลื7อนไหวในทางที7ทําให้ สกุลเงินท้ องถิ7นอ่อนค่าลง พวกเขาก็จะกดดันให้ ลกู หนี )เป็ นคนจ่ายผลขาดทุนอัตรา
แลกเปลี7ยน จะได้ รับประกันเงินต้ นให้ กบั เจ้ าหนี )ได้ นี7จงึ ไม่ใช่สถานการณ์ที7ดีสําหรับคนจนที7เป็ นลูกหนี ) เพราะ
พวกเขาไม่ได้ ต้องการเงินเหรี ยญสหรัฐ ต้ องการแค่เงินบาท แต่คณ
ุ โอนไปเป็ นเงินเหรี ยญ พวกเขาก็เลย
เดือดร้ อน
ทังหมดนี
)
)เป็ นสิ7งที7คนออกแบบให้ อยูใ่ นระบบ แต่ถ้าเราทําไมโครไฟแนนซ์ในระดับท้ องถิ7น สถานการณ์ก็จะ
ดีกว่านี )มาก เพียงแต่เราต้ องทําในลักษณะที7เป็ นธุรกิจมากขึ )น คือแทนที7จะปล่อยกู้ผ่านคีวา ถ้ าคุณมีนิตบิ คุ คล
ที7กฎหมายรองรับ คุณก็จะสามารถเอาเงินฝากในธนาคารไปไว้ ในธนาคารไมโครไฟแนนซ์แห่งนี )ได้ แล้ วคุณก็

จะได้ ดอกเบี )ย ไม่เสียอะไรเลย แต่คณ
ุ จะอยากฝากเงินกับธนาคารนี )เพราะคุณรู้ว่าธนาคารจะเอาเงินของคุณ
ไปปล่อยกู้ให้ กบั คนจน วิธีนี )จะทําให้ ไมโครไฟแนนซ์เป็ นเรื7 องของท้ องถิ7นและทําแบบธุรกิจ คุณไม่เสียอะไร
และธนาคารก็ไม่ต้องไปหาแหล่งทุนจากคนอื7น เอาเงินฝากไปปล่อยกู้เป็ นปกติ ทังหมดนี
)
)เป็ นวิธีแก้ ปัญหาที7
แท้ จริ ง แต่ตอนนี )เรายังไม่มีโครงสร้ างทางกฎหมายสําหรับธนาคารไมโครไฟแนนซ์แบบนี ) เราจึงต้ องสร้ าง
โครงสร้ างนี )ขึ )นมา
กลุ่มออมทรั พย์ ในชนบทไทย และแนวนโยบายรั ฐที.ควรเป็ น
ปั ญหาคือกลุม่ การเงินชุมชนนอกระบบเติบโตไม่ได้ เพราะพวกเขาไม่มีโครงสร้ างทางกฎหมาย ไม่ช้าก็เร็ วพวก
เขาจะประสบปั ญหา หลายประเทศมีการเงินนอกระบบแบบดังเดิ
) มที7เกิดจากความจําเป็ น เช่น กลุม่ แชร์ ของ
ผู้หญิงที7เป็ นเพื7อนกัน เก็บเงินมากองรวมกัน ให้ คนนี )ยืมเดือนนี ) อีกเดือนให้ อีกคนหนึง7 ยืม แต่กลุม่ แบบนี )มี
วัตถุประสงค์ที7จํากัดมาก ๆ คุณต้ องมีสถาบันการเงินที7จะเติบโตได้ ไม่สิ )นสุดตราบเท่าที7ทําได้
ไมโครไฟแนนซ์กบั ภาครัฐมักจะเป็ นส่วนผสมทางเคมีที7แย่มาก เพราะนักการเมืองมักจะอยากใช้ มนั ไปเพื7อ
วัตถุประสงค์ทางการเมือง แทนที7จะเป็ นวัตถุประสงค์ทางการเงิน มิใยที7พวกเขาจะขอสาบานต่อหน้ าอะไรก็ได้
ว่าอย่าห่วงไปเลย พวกเขาจะไม่แตะต้ องมัน แต่การขนเงินไปเข้ าหาคนจนนันเป็
) นเรื7 องที7นา่ ดึงดูดใจมาก
นักการเมืองหลีกหนีการเมืองของเรื7 องนี )ไม่พ้น เราจึงต้ องสร้ างแนวกําแพงที7กนระหว่
ั)
างการเมืองกับไมโคร
ไฟแนนซ์เสมอ เราควรจะทําไมโครไฟแนนซ์ในระบบการเงิน สร้ างสถาบันต่างๆ ออกแบบโครงสร้ างทาง
กฎหมาย ฯลฯ ข้ อเสนอของผมคือให้ รัฐออกกฎหมายธนาคารเป็ นพิเศษสําหรับไมโครไฟแนนซ์ กฎหมายที7จะ
อนุญาตให้ กลุม่ การเงินชุมชนแปลงสถานะตัวเองเป็ นธนาคารไมโครเครดิต ไม่เว้ นแม้ แต่กลุม่ เล็กๆ ที7ปล่อยกู้
ให้ กบั ชาวบ้ าน 400-500 คน กลุม่ แบบนี )จะได้ สามารถเป็ นธนาคารที7มีสาขาเดียว ธนาคารนี )จะมีอํานาจตาม
กฎหมาย รับเงินฝากและปล่อยกู้ให้ กบั คน 500 คน และคนเหล่านี )ก็จะค่อยๆ เติบโตไปพร้ อมกับธนาคาร คุณ
แค่ต้องคอยเฝ้าระวังและติดตามให้ อตั ราการชําระหนี )คืนอยูใ่ นระดับสูง ถ้ าคุณมีความสามารถและอยากเปิ ด
สาขาที7สอง คุณก็กลับไปหาทางการได้ ขอใบอนุญาตเปิ ดสาขาที7สอง ถ้ าคุณประสบความสําเร็ จ คุณก็จะ
ค่อยๆ เติบโต
นักการเมืองมักจะลังเลที7จะเขียนกฎหมายแบบนี )เพราะคิดว่ามันจะสร้ างปั ญหาทางการเมืองที7ยงุ่ ยากมาก
สําหรับพวกเขา เพราะประวัตศิ าสตร์ ของทุกประเทศเต็มไปด้ วยห้ วงเวลาที7นายธนาคารหายเข้ ากลีบเมฆไป
พร้ อมกับเงินลูกค้ า ผมจะแนะนําว่าให้ ทดลองเรื7 องนี )ไปทีละขัน) ธนาคารจะได้ ไม่มีโอกาสเชิดเงินลูกค้ า
ทางการไม่ควรอนุญาตให้ รับเงินฝากเท่าไรก็ได้ ที7อยากรับโดยไร้ เงื7อนไข แต่ควรผูกเข้ ากับปริ มาณสินเชื7อที7

ปล่อย ดังนันยอดเงิ
)
นฝากรวมจึงต้ องเป็ นสัดส่วนกับยอดสินเชื7อ จะได้ ไม่มีใครอ้ างว่าให้ บริ การคนจน 50 คน
ขณะที7รับเงินฝากมา 1 พันล้ านบาท เอาเงินฝากไปทํากําไรจากการลงทุนที7ไหนสักแห่ง แล้ วบอกว่าเราเป็ น
ธนาคารไมโครเครดิต ฉะนันพยายามอย่
)
าสร้ างสถานการณ์แบบนี ) ตังเงื
) 7อนไขอัตราส่วนเงินฝากที7คณ
ุ อนุญาต
ให้ ธนาคารรับตามสินเชื7อที7ปล่อยได้ ไม่อย่างนันพวกเขาจะอ้
)
างว่ากําลัง ‘ดูแล’ เงินฝากของประชาชน (ไม่
ปล่อยกู้เพราะอ้ างว่าความเสี7ยงสูง) นี7คือสิ7งที7ควรทําในช่วงทดลอง คุณไม่ต้องทําทีเดียวทังประเทศก็
)
ได้ คุณ
อาจจะเริ7 มจากการออกใบอนุญาต 1-3 ใบก่อน แต่ละใบอนุญาตให้ เปิ ดสาขาได้ 4-5 สาขา ถ้ าพวกเขา
ต้ องการ เสร็ จแล้ วคุณก็คอ่ ยมาตัดสินใจว่าจะยอมให้ เปิ ดสาขาเพิ7มหรื อเปล่า จะออกใบอนุญาตให้ คนกลุม่
ใหม่เปิ ดธนาคารอีกแห่งหรื อเปล่า
ความสําคัญของการให้ ลูกหนีรL ่ วมเป็ น ‘เจ้ าของ’ ธนาคารไมโครไฟแนนซ์
ทันทีที7คณ
ุ ปล่อยให้ ชาวบ้ านที7ไม่ได้ เป็ นลูกหนี )ธนาคารไมโครไฟแนนซ์มีสว่ นร่ วมเป็ นเจ้ าของ การเมืองระดับ
หมูบ่ ้ านก็จะก่อปั ญหาทันที ถ้ าคุณให้ ลกู หนี )เป็ นเจ้ าของก็ไม่เป็ นไร แต่คณ
ุ ต้ องใช้ ความระมัดระวัง ดูวา่ ลูกหนี )
ใช้ สิทธิความเป็ นเจ้ าของอย่างไรบ้ าง พวกเขาควรจัดการเลือกตังเพื
) 7อเลือกผู้แทนให้ เข้ าไปอยูใ่ นคณะกรรมการ
ธนาคาร ถ้ านี7เป็ นบริ ษัทปกติ ก็จะมีคนเริ7 มหาเสียง เงินก้ อนโตจะเริ7 มเข้ ามาเกี7ยว แต่การเลือกตังของเราทํ
)

อย่างเงียบเชียบมาก เราเขียนกฎที7ทําให้ ไม่มีใครรู้วา่ เราจะจัดการเลือกตังเมื
) 7อไหร่ ศูนย์ลกู หนี )ของกรามีนแต่
ละแห่งมีสมาชิก 50-60 คน พวกเธอต้ องเลือกผู้แทน เรามีศนู ย์แบบนี )ทังหมดหลายพั
)
นแห่ง กําหนดว่าผลการ
เลือกตังต้
) องเกิดจากมติของสมาชิก ระบบของเราเป็ นการเลือกตังแบบขั
)
นบั
) นได ก่อนอื7นจะมีผ้ สู มัครประมาณ
10-15 คนต่อศูนย์ หน้ าที7ของสมาชิกรอบแรกคือตัดให้ เหลือ 5 คน เสร็ จแล้ วก็ต้องมานัง7 อภิปรายถกเถียงกัน
จนเหลือ 1 คนที7จะเป็ นผู้แทน ปกติก่อนที7จะมาถึงตรงนี )ได้ สมาชิกจะต้ องจัดการประชุมหลายรอบ แต่พอได้
ข้ อสรุปแล้ วก็จะไม่มีใครบ่นว่าฉันพ่ายแพ้ ถ้ าต้ องใช้ เวลาหนึง7 สัปดาห์ เราก็ให้ ใช้ หนึง7 สัปดาห์ เราใช้ วิธีอภิปราย
ถกเถียงจนได้ มติของสมาชิก (แทนที7จะให้ ลงคะแนนเฉยๆ) เพราะไม่อย่างนันคุ
) ณจะทําให้ ชาวบ้ านแตกแยก
กัน ถ้ าพวกเขาไม่เจอหน้ ากัน นี7เป็ นปั ญหาใหญ่ทกุ ที7 ฉันอยากเป็ นผู้แทน เธออยากเป็ นผู้แทน เราก็เลยจะสู้กนั
กระทัง7 หลังจากที7การเลือกตังจบลงแล้
)

ความคืบหน้ าของเป้าลดความยากจนที.ประกาศโดยที.ประชุมสุดยอดไมโครเครดิต (Microcredit
Summit)
ผมหวังว่าเราน่าจะทําได้ ตามเป้าหมายที7วางไว้ เพราะเราบอกว่าภายในสิ )นปี 2015 เราจะลดความยากจนทัว7
โลกลงให้ เหลือครึ7งหนึง7 นี7เป็ นเป้าหมายการพัฒนาแห่งสหัสวรรษ จากคนจน 175 ล้ านคนทัว7 โลกที7จะเป็ น

ลูกหนี )ไมโครไฟแนนซ์ในปี นัน) เราน่าจะพยายามดึง 100 ล้ านคนให้ พ้นจากความจน จากประสบการณ์กว่า
30 ปี ของผม เราน่าจะทําได้
Yunus Center ที. Asian Institute of Technology
ผมดีใจมากที7 AIT เปิ ดศูนย์ Yunus Center ไม่ใช่เพราะศูนย์นี )ใช้ ชื7อของผม แต่เป็ นเพราะสิ7งที7ผมคิดว่าศูนย์นี )
เป็ นตัวแทน นัน7 คือความเชื7อที7วา่ เราสามารถสร้ างโลกที7ปราศจากความยากจนโดยสิ )นเชิง เราต้ องเชื7อในเรื7 อง
นี )เพราะถ้ าเราเชื7อ เราก็จะทําได้ ถ้ าเราไม่เชื7อ เราก็จะไม่มีวนั ทําได้ การสร้ างศูนย์นี )เป็ นการแสดงออกว่าเรา
เชื7อในความเป็ นไปได้ นี ) และเชื7อว่าเราบริ หารจัดการเพื7อทําให้ มนั บรรลุผลได้ อีกเรื7 องหนึง7 ที7ศนู ย์นี )เป็ นตัวแทน
คือวิธีการเข้ าถึงคนจน วิธีการช่วยเหลือให้ พวกเขาพ้ นจากความจน ไมโครเครดิตเป็ นวิธีหนึง7 เราควรทําเรื7 องนี )
ด้ วยวิถีทางธุรกิจ จะได้ ไม่ต้องมีใครยากจนอีกต่อไป คนจนรุ่นที7สองจะได้ สามารถใช้ ชีวิตเหมือนกับคนอื7นๆ
ในสังคม เราพลาดคนจนรุ่นแรกไปเพราะเราไม่อยู่ตรงนันตอนที
)
7พวกเขาเกิด เรามาเจอพวกเขาตอนเลยวัย
กลางคน ตอนหมดหวัง สิ )นไร้ หนทางที7จะไป แต่คนจนรุ่นที7สองแตกต่างไปอย่างสิ )นเชิง พวกเขาสามารถ
สื7อสารกับคนทังโลก
) พวกเขาได้ ไปโรงเรี ยน พวกเขาสามารถมีสขุ ภาพที7ดีกว่าเดิม ฯลฯ อีกประเด็นหนึง7 ที7ศนู ย์
นี )จะทําคือเผยแพร่แนวคิดเรื7 องธุรกิจเพื7อสังคม แนวคิดที7วา่ ธุรกิจไม่จําเป็ นจะต้ องทําเพื7อผลประโยชน์สว่ นตัว
เท่านัน) แต่สามารถทําในทางที7ให้ คนอื7นได้ ประโยชน์และผมไม่ได้ ประโยชน์สว่ นตัว นี7คือความคิดเรื7 องธุรกิจ
เพื7อสังคม เราจะพยายามคิดว่าจะทําอย่างไรให้ ใส่เรื7 องนี )เข้ าไปในภาพรวม เราจะได้ มีโลกที7มีธุรกิจสองแบบ
แทนที7จะมีแบบเดียว ศูนย์ Yunus Center คือเวทีที7จะเปิ ดให้ คนรุ่นใหม่และคณาจารย์ได้ มาทํางานร่วมกัน ดู
ว่าจะทําอะไรได้ บ้าง.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful