You are on page 1of 8

naam: ……………………………………


De Romeinse
cijfers
Geschiedenis van de Romeinse cijfers

De Romeinen leefden van 753 v.C. tot 476 v.C. Hun


talstelsel bestond uit letters van het Romeinse
alfabet. De cijfers zouden ontstaan zijn uit de
gewoonte van het ‘kerven’. Wanneer men iets moest
tellen, dan kerfde men telkens een streepje in een
stok. Zo wist men welke hoeveelheid er was. Soms
gebruiken wij, bijvoorbeeld tijdens een spel, ook
nog een kerfsysteem, maar wij noemen het eerder
turven.

turven zoals wij het nu kennen

Het Romeins getallenstelsel

De Romeinse cijfers

Onthoudzinnetje:

Ik Verving Xanders Lekkere Citroenen Door Mandarijnen


naam: ……………………………………

De Romeinse
cijfers

Van Romeinse cijfers naar Arabische cijfers

Het Romeins getallenstelsel gebruiken we niet op dezelfde manier als ons Arabisch
getallenstelsel. Om de overstap van Romeinse cijfers naar Arabische cijfers te maken,
moeten we het gegeven getal opsplitsen in verschillende stukken, die je afzonderlijk
noteert. We rekenen ieder stukje uit en tellen dan de bekomen getallen bij elkaar op.

MMMDCCCLXXXIII = 3883

MMM 3000
D 500
CCC 300
L 50
XXX 30
III 3
Totaal 3883

We moeten echter rekening houden met enkele afspraken.

Afspraak I: deze afspraak heeft te maken met de herhaling. Een aantal symbolen
mogen ten hoogste drie keer na elkaar geschreven worden: I, X, C en M. Andere
symbolen mag je slechts een keer schrijven: V, L en D.
Voorbeeld: 3 883 = MMMDCCCLXXXIII

Afspraak II: het vergroten van een getal wordt gedaan door achter het te vergroten
getal één of meer getallen te plaatsen die even groot of kleiner zijn. Voorbeeld: 6=5+1
=> V+I =VI

Afspraak III: het verkleinen van een getal wordt gedaan door voor het getal een
kleiner getal te plaatsen. Voorbeeld: 9=10-1 => X-I=IX

Afspraak IV: als er boven een aantal symbolen een streepje staat, dan moeten we de
gegeven waarde van de symbolen vermenigvuldigen met 1000.

Voorbeeld: XII = 12 XII = 12 000

Enkele voorbeelden:
MC = 1100 want 1000 + 100 XIV = 14 want 10 + (5 - 1)
MM = 2000 want 1000 + 1000 XV = 15 want 10 + 5

naam: ……………………………………

De Romeinse
cijfers

Verbind de 2 kolommen met elkaar.

6 ● ● LXXVII

23 ● ● MMI

114 ● ● CLXXXVIII

1044 ● ● XXIII

77 ● ● MXLIV

2312 ● ● MMCCCXII

232 ● ● CCXXXII

188 ● ● VI

2001 ● ● CXIV

1998 ● ● MCMXCVIII
naam: ……………………………………

De Romeinse
cijfers

Schrijf eerst op in spreektaal hoe laat het is.


Noteer dan in tabelvorm:
a) uren voor de middag
b) uren na de middag

………………………………………………………. ……………………………………………………

a) …………………………………………………… a) …………………………………………………

b) …………………………………………………… b) …………………………………………………

Alle bruggen over de snelweg Oostende werden vroeger in Romeinse cijfers


genummerd.

* Deze brug bevindt zich dicht bij de hoofdstad.


Schrijf in Arabische cijfers. ________________________

* Hoe noteer je deze bruggen in Romeinse cijfers?

brug nr. 24 = ………………………… brug nr. 29 = …………………………

brug nr. 38 = ………………………… brug nr. 69 = …………………………


naam: ……………………………………

De Romeinse
cijfers

IX V VIII

VII III IV VI

I II

Jullie zien hier de Olympische cirkels staan en daartussen staan er Romeinse cijfers.
Jullie moeten proberen om met de som van aansluitende gebieden het antwoord 20 te
vinden.
Voorbeeld: IX + VII + I + III.
Probeer zoveel mogelijk combinaties te bedenken!!

_________________________________________________

___________________________________________________

___________________________________________________

___________________________________________________

__________________________________________________
naam: ……………………………………

De Romeinse
cijfers

Zet eerst de Romeinse cijfers om in geschreven Arabische cijfers. Zoek dan de


geschreven Arabische cijfers in het rooster. Kleur de woorden in het rood. Het
zijn er 15.

IV ________________________ XIII _______________________


M ________________________ III _______________________
X ________________________ IX _______________________
I ________________________ XIII _______________________
C ________________________ XIV _______________________
V ________________________ D _______________________
L ________________________ XXVI _______________________
XLVI ________________________

B N R P E G O D E C H D O Z
D L D R E D N O H F IJ V R E
V U R B N E G E N R Z I M S
I Y I O I K L M O N A G I S
E R E E D T E U I O S K A E
R W E K D U S D E R T I E N
O V E E R T I E N U I M L V
S W A S I E G Z F H M A K E
G A D T F B E T E R A C K E
I E S R F D R E D N O H D R
T I E N A E T R H F D T A T
F N B E U C K Y O T O J C I
IJ Z E S S E N T W I N T I G
V U M O W O S R V IJ F A A R

naam: ……………………………………

De Romeinse
cijfers
Reken de oefeningen uit en schrijf de letter die bij de juiste oplossing staat in
het rooster onderaan. Zo bekom je een woord.

1. IV + XCVIII = J M A
98 102 104
2. 36 – 7 = I L O
XXIX XXXI XXVII
3. MCDXC + XL = V T N
990 1330 1530
4. 688 + 223 = A E U
MCXI CMXI CCCXXXIII
5. 48 – 23 = S R K
XXIV XXV CXXV
6. III + MCLXIII = W B V
2266 864 1166
7. MCCCLXXX – MCCCLXXIX = A O E
1 2 3

1 2 3 4 5 6 7