You are on page 1of 3

ATATÜRK'ÜN LENĐN'E SANSÜRLENEN MEKTUBU:

'Mücadelemiz her şeyden önce


kapitalizme karşı yönelmiştir'
Atatürk'ün 4 Ocak 1922'de Lenin'e yazdığı mektubun düzeltilmiş tam metnini musal ehemmiyet taşıyan büyük
Türkiye basınında ilk kez yayımlıyoruz. "Memleketimizi düşmandan işletmeleri devlet eliyle yönetme
niyetindeyiz. Böylece gelecekte
kurtardıktan sonra, kamusal ehemmiyet taşıyan büyük işletmeleri devlet
büyük kapitalist sınıfların efendi-
eliyle yönetme niyetindeyiz. Böylece gelecekte büyük kapitalist sınıfların liğinin ülkede hâkim olmasının
efendiliğinin ülkede hâkim olmasının önüne geçmiş oluruz." önüne geçmiş oluruz." paragrafı.
Yine benzer vurguların yapıl-
MEHMET PERĐNÇEK
dığı bir başka paragrafa da, ne yazı
dizisinde ne de kitapta rastlanıyor:
Rus Đlişkileri Tarihi" (Kitaş Ya- "Görüldüğü gibi, bizde ikti-
Sovyet arşivinde yapılan ça- darın üç fonksiyonunun ayrılığı
yınları, Kasım 1969, Đstanbul s.270-
lışmalar, bir gerçeği daha ortaya mevcut değil. Batı'da kapitalist
273) adlı kitabında mektuba herhangi
çıkardı. Atatürk'ün bundan 81 yıl sistemin bütün milletin üzerindeki
bir kaynakça gösteriyor.
önce, 4 Ocak 1922 tarihinde efendiliğini güçlendirmek ve bu
Lenin'e yazdığı mektup, Türk ▼ Mektubu Rusça metniyle sınıfın iktidarı istismar etmesi için
basınında sansürlenerek yayım- karşılaştırdığımızda çevirinin özenle hazırlanan bu sistem, nefret
landı. Bu mektup, ilk kez, 26 uyandırmaktadır."
Mayıs 1969 tarihli Akşam özensiz olduğu ve birçok kelime
gazetesinin 5. sayfasında çıktı. Ali ve cümlenin atlandığı veya "SOVYET" KELĐMESĐ NASIL
Kemal Meram'ın hazırladığı "Dev- yanlış çevrildiği göze çarpıyor. "HALKÇI" OLDU?
let Kurulurken Mustafa Kemal'den Bu paragrafın hemen arkasın-
Sovyetler'e Sovyetler'den Mustafa Bazı paragrafların tümden dan gelen "Bu bakımdan, biz ka-
Kemal'e Mektuplar ve Milli Müca- atlandığı ve bunun bir pitalist sistemden daha çok Sovyet
dele" başlıklı yazı dizisi içinde özensizlikten kaynaklanmadığı sistemine yakınız" cümlesindeki
yayımlanan mektubun belirli pa- "Sovyet" kelimesi, Meram'ın
ragrafları ne hikmetse yok olmuş- ise çok açık. ▲ çevirisinde "halkçı" olarak değiş-
tu. Meram, ne yazı dizisinde, ne de MUSTAFA KEMAL'ĐN KAPĐTALĐZM tiriliyor.
daha sonra yayımladığı "Türk- ELEŞTĐRĐLERĐ KESĐLMĐŞ Sovyet, yani şûralar sistemini
ifade eden yürütmenin "doğrudan,
Burada dikkati çeken nokta, kendi seçtikleri ve her hare-
mektuptan paragraf paragraf bö- ketlerinde onlara hesap verecek
lümlerin atılması ve bu bölümlerin vekâletler aracılığıyla" halk tem-
de Mustafa Kemal'in kapitalizmi ve silcilerinin elinde olması da,
Batı sistemini eleştirdiği satırlar mektubun sansürlenmiş bir nok-
olması. Meram'ın yayımladığı mek- tası. Yargı görevinin "Đstiklal
tubun metninden, çeviri olduğu Mahkemeleri aracılığıyla" yerine
anlaşılıyor. Mektubu Rusça metniyle getirildiği de es geçilmiş.
karşılaştırdığımızda, çevirinin özen- Atatürk, Lenin'e ilk mektubunu
siz olduğu, birçok kelime ve 20 Nisan 1920 tarihinde yazmıştı.
cümlenin atlandığı, kısaltıldığı veya Bu ikinci mektubunu, Türkiye'ye
yanlış çevrildiği göze çarpıyor. Bazı gelen Ukrayna Sovyet Hükümeti
paragrafların tümden görmezden ge- heyetinin başkanı Mihail Vasiyle-
lindiği ve bunun bir özensizlikten viç Frunze aracılığıyla Lenin'e
kaynaklanmadığı ise çok açık. ulaştırıyor. 2 Ocak 1922 tarihinde
Örneğin, "Bu rejimi ortadan imzalanan "Türkiye-Ukrayna Dost-
kaldırma hedefine sahip bugünkü luk ve Kardeşlik Antlaşması"nın
mücadelemiz, her şeyden önce ardından, mektubun yazıldığı 4
kapitalizme karşı yönelmiştir. Biz Ocak 1922 tarihinde Frunze'yle bir
Akşam gazetesinin memleketimizi düşman istilasından görüşme yapan Atatürk, mektubu
mektubun sansürlü kurtardıktan sonra, ka- bu görüşmede Frunze'ye veriyor.
olarak yayımlandığı
26 Mayıs 1969
tarihli nüshası.

46 ● Aydınlık ● 19 OCAK 2003


http://genclikcephesi.blogspot.com
Türkiye basınında ilk kez dü- Atatürk: "Bütün
zeltilmiş tam metnini yayımladı- bunlar, Türkiye'nin
ğımız bu mektup, Sosyo-Politik bütün
Rusya Devlet Arşivi'nde fond 461, müesseseleriyle ve
liste 2, dosya 4037, yaprak 1-4 bugünkü hükümetiyle
kaydıyla saklanıyor. Ayrıca 1963 sadece Sovyet
yılında Mejdunarodnaya Jizn Rusya'da güven hissi
dergisinin 11. sayısının 153-155. yaratabileceğini,
sayfalarında tam metni ya- Batı'nın ise, bize
yımlanmış. Mektuptaki arabaş- düşman gözüyle
lıklar Aydınlık tarafından kon- bakmasını
muştur. gerektireceği
gerçeğini ortaya
Ankara, 4 Ocak 1922 koyar."
Değerli Başkanım,
Ankara'da genel bir saygı ve
sempati kazanan yoldaş Frun-
ze'nin, ülkemizden ayrılışı vesile-
sinden istifade ederek, şahsi his ve
fikirlerimden başka, gizli olarak,
Türk siyaseti konusundaki görüşle-
rimi ve bilhassa, Türk-Rus müna-
sebetlerini, size, kısaca açıklamak
isterim.
KORKUYA KAPILAN BÜYÜK BATILI
EMPERYALĐST VE KAPĐTALĐST ▼ "Batı'da kapitalist likle 16 Mart 1920'den beri alınan
ÜLKELER yolun çok büyük olduğunu kabul
sistemin bütün milletin
edeceklerdir.
Bildiğiniz gibi, Türk ve Rus üzerindeki efendiliğini Yüzyıllardan beri her şeyde
halkları, yüzyıllarca sürdürülmüş güçlendirmek ve bu sınıfın efendilerine ve saraylılara ve daha
boyunduruk zincirini bir hamlede sonra oligarşiye bağlı kalan Türk
silkip attıktan sonra, kendi halk- iktidarı istismar etmesi için
halkı, 1919 yazında girişilen savaş-
larının da bu yolu takip ede- özenle hazırlanan la, kendi kaderinin sahibi olmayı
ceklerinden dolayı büyük korkuya bu sistem, nefret başarmıştır.
kapılan büyük Batılı emperyalist
ve kapitalist kuvvetlerin saldırısına
uyandırmaktadır. Bu TÜRK HALKI EFENDĐSĐZ
uğradığından, halklarımız arasın- bakımdan, biz kapitalist YAŞAYABĐLECEĞĐNĐ ĐLAN ETTĐ
daki yakınlık ve anlaşma, ken- sistemden daha çok, Sovyet Açık konuşuyorum. Erzurum
diliğinden gelişmiştir. ve arkasından Sivas kongrelerinde
sistemine yakınız." ▼
Hatırlayacağınız gibi, müşterek bir araya gelen delegeler, halkların
umutların ve benzer şartların zalim yöneticilerin kışkırtmaları ile kendi kaderlerini tayin hakkını
neticesi olarak ortaya çıkan fikir- çıkmış olduğunu, son savaşta asker öngören bir hükme varmışlardır.
lerin gelişmesi, hükümetlerimiz ve subayların birbirleriyle nasıl Siz, değerli Başkanım, daha Dünya
arasında resmi münasebetlerin isteksizce savaştığını görmüş olan- Savaşı'ndan önce, bu hususu
kurulmasına yol açmış ve bilhassa lar, birkaç sene önce oluşan yeni müdafaa etmekteydiniz. Bu kong-
bu münasebetlerde tayin edici bir vaziyetin sürekli ve istikrarlı oldu- relerde kabul edilen kararlarla,
rol oynamıştır. ğunu kabul etmekte gecikmeye- Đstanbul'un yetersiz ve yeteneksiz
"TÜRKLER VE RUSLAR, ceklerdir. Çünkü bu vaziyet tabii ellerdeki iktidarı tasfiye edilecek
HEMEN ANLAŞTI" olandır ve eski istihdafı ayakta ve yeni yöneticileri, bizzat milletin
tutan suni düşmanlık ise son kendisi seçecektir.
Türkler ve Ruslar, tarihleri, nefesini vermiştir. Büyük Millet Meclisi'nde bu-
yüzyıllarca sürdürülmüş kanlı sa- Türkiye'nin rejim değiştirmesi, lunanlar, Türkiye'de yeni bir dö-
vaşlarla doldurulduktan sonra, Rusya'da olduğu gibi, sosyal bir nemin başladığını ve Türk halkının
hemen anlaşmış ve uzlaşmışlar-dır. devrimle ortaya çıkmış olmayıp, artık uzun süreden beri olduğu gibi
Bu vaziyet, öteki ulusları şaş- yabancı devletlerin saldırı ve hâki- kendi yöneticilerinin himayesi
kınlığa uğratmıştır. Pek çoğu, miyetlerine karşı bir başkaldırma altında değil, efendisiz yaşayabile-
dostluğun geçici olduğu ve şart- türünde olduğundan, dünya kamu- ceklerini ilan ettiler.
ların zoruyla sağlandığı konusunda oyunun dikkatini çekmemiştir. Bu 16 Mart 1920 darbesinden
bir inanca sahip olmuşlardır. Hâlâ başkaldırış, canlı ve gerçek olarak sonra 23 Nisan'da Ankara'da Bü-
da bu inançtadırlar. Fakat, iki dile getirilmemiştir. Yüzeysel de yük Millet Meclisi'nde toplanan
halkın hangi şartlarla ve ne ölçüye olsa, ülkemiz hakkında bir bilgiye halk temsilcileri, milletin iradesini
kadar birbirlerini anlayıp sevdiğini sahip olanlar, 1918 Mütareke- ve kaderini bağımsız ve hâkim bir
ve eski kavgaların, si'nden, özel- varlık olarak tayin et-

19 OCAK 2003 ● Aydınlık ● 47


http://genclikcephesi.blogspot.com
me arzusunu ilan ettiğinde, bu is- mizde benzer değişimler olmuştur. tilasından kurtardıktan sonra,
teğin, bütünüyle gerçekleşmesi Yeni vaziyetimizin ve ekonomik kamusal ehemmiyet taşıyan büyük
milli bir gaye olmuştur. şartların gereği olarak, toplumun, işletmeleri devlet eliyle yönetme
KAPĐTALĐST SĐSTEM artık istismara baş eğmemek konu- niyetindeyiz. Böylece gelecekte
sundaki kararının neticesi olarak, büyük kapitalist sınıfların efen-
NEFRET UYANDIRIYOR
herhangi bir çaba göstermeksizin, diliğinin ülkede hâkim olmasının
Şimdi, bütün bunlar gerçekle- başkalarının emeği ile yaşayan önüne geçmiş oluruz.
şiyor. Halk tarafından seçilmiş olan parazitler sınıfı bütünüyle ortadan Türkiye'nin büyük devletler ve
temsilciler, sadece yasama kalkmamışsa bile, bu sınıfa giren- onların uyduları tarafından hâlâ
kuvvetini değil, aynı zamanda, lerin sayısında büyük bir azalma açık veya kapalı olarak çılgınca
yürütme kuvvetini de doğrudan, olmuştur. Modern Türkiye'de, im- saldırılara hedef olmasının nedeni,
kendi seçtikleri ve her hareketle- paratorluk döneminin efsanevi bütün mazlum milletlere kurtuluş
rinde onlara hesap verecek vekâ- zengin sınıfı artık yoktur. Büyük yolunu göstermiş olmasıdır.
letler aracılığıyla ellerinde bulun- arazi sahiplerinin gelirleri artık
BATI DÜŞMAN GĐBĐ, SOVYETLER
durmaktadırlar. Đstisnai olarak, düşmüştür. Şimdi, Türkiye'de her-
DOST GÖZÜYLE BAKIYOR
milletin bağımsızlık ve güvenliği- kes düzenli çalışmak zorundadır.
nin söz konusu olduğu fevkalade Sonuç olarak, bugünün Tür- Bütün bunlar, Türkiye'nin bü-
hallerde, halk temsilcileri, yargı kiye'sinde atılan adımlar herkes tün müesseseleriyle ve bugünkü
vazifesini Đstiklal Mahkemeleri içindir. hükümetiyle sadece Sovyet Rus-
aracılığıyla yerine getirmektedir. ya'da güven hissi yaratabileceğini,
Görüldüğü gibi, bizde iktidarın üç ▼ "Türkiye'nin büyük Batı'nın ise, bize düşman gözüyle
fonksiyonunun ayrılığı mevcut bakmasını gerektireceği gerçeğini
devletler ve onların uyduları
değil. Batı'da kapitalist sistemin ortaya koyar.
bütün milletin üzerindeki tarafından hâlâ açık veya Milletlerarası siyaset alanında
efendiliğini güçlendirmek ve bu kapalı olarak çılgınca Türk-Fransız anlaşması, Rus-Đn-
sınıfın iktidarı istismar etmesi için giliz ticaret anlaşması gibi, şart-
saldırılara hedef olmasının
özenle hazırlanan bu sistem, nefret ların zoruyla vücut bulmuştur. Bu
▼ Atatürk bu uyandırmaktadır. Bu bakımdan, biz nedeni, bütün mazlum anlaşma, gelecekte imzalaya-
mektubunu, kapitalist sistemden daha çok, milletlere kurtuluş yolunu bileceğimiz anlaşmalar gibi, ide-
Türkiye'ye gelen Sovyet sistemine yakınız. allerimizden vazgeçtiğimiz anla-
Ukrayna Sovyet
göstermiş olmasıdır." ▲
BAŞKALARININ EMEĞĐYLE mını taşımaz.
Hükümeti heyetinin Sizi kesin surette temin ederim
başkanı Mihail YAŞAYANPARAZĐTLERSINIFI TÜRKĐYE'NĐN SĐSTEMĐ,
ki, her halükârda Büyük Millet
Vasilyeviç Frunze Sosyal alanda da, memleketi- AVRUPA'YA DEĞĐL SOVYETLERE
Meclisi'nin Türkiye'si bugüne
aracılığıyla Lenin'e YAKIN
kadar Sovyet Rusya'ya karşı takip
ulaştırıyor. Türkiye, Batı Avrupa'ya oldu- ettiği siyasetten vazgeçmeyecektir
ğundan çok, bir bakıma Rusya'ya, ve bu konuya dair yayılmış bütün
özellikle son birkaç ayın Rus- söylentilerin hepsi yalandır.
ya'sına daha yakındır.
SOVYETLER'E KARŞI HĐÇBĐR
Sonra, memleketlerimiz ara-
ANLAŞMAYAPMAYACAĞIZ
sında bir başka mühim benzerlik,
bizim, kapitalist ve emperyalist Yine aynı şekilde sizi temin
düzene karşı savaşmamızdır. ederim ki, Sovyet Rusya'ya karşı
Kapitalizm Türkiye'de, Avru- doğrudan veya dolaylı olarak asla
pa'da ve eski Rusya'da olduğundan hiçbir anlaşma yapmayacağız ve
daha zayıf gelişti. Fakat vaziyet, hiçbir koalisyona girmeyeceğiz.
büyük teşebbüslerdeki hemen Son zamanlarda meydana gelen
bütün kapitalin yabancılar tarafın- aramızdaki bütün yanlış an-
dan yatırılmış olmasıyla şiddetlen- laşılmalar, her şeyden önce An-
miştir. Halkımızın istismarını ko- kara-Moskova arasındaki yazış-
laylaştırmak için kurulmuş olan maların oldukça yavaş olmasından
kapitülasyon sistemi, gelişmemizi kaynaklanmaktadır.
engellemiş ve bizi bu sömürüye ta- Değerli Başkanım, bu içten
hammül etmeye mahkûm etmiştir. açıklamaların iki halkımız ve hü-
Bu rejimi ortadan kaldırma kümetimiz arasındaki dostane ve
hedefine sahip bugünkü mücade- kardeşçe münasebetleri daha da
lemiz her şeyden önce kapitalizme kuvvetlendireceği ümidiyle sami-
karşı yönelmiştir. mi kardeşlik hislerimi kabul et-
menizi dilerim.
BÜYÜK ĐŞLETMELERĐ DEVLET
Mustafa Kemal
YÖNETECEK
Biz memleketimizi düşman is-

48 ● Aydınlık ● 19 OCAK 2003


http://genclikcephesi.blogspot.com