You are on page 1of 339

Historia rerum gestarum in partibus transmarinis

Guillelmus Tyrensis
[0209]
INCIPIT HISTORIA RERUM IN PARTIBUS TRANSMARINIS GESTARUM A TEMPORE
SUCCESSORUM MAHUMETH USQUE AD ANNUM DOMINI MCLXXXIV EDITA A VENERABILI
GUILLELMO TYRENSI ARCHIEPISCOPO.

INCIPIT PROLOGUS.
[0209A] WILLELMUS, Dei patientia sanctae Tyrensis Ecclesiae minister indignus, venerabilibus in
Christo fratribus, ad quos praesens opus pervenerit, aeternam in Domino salutem.
Periculosum esse et grandi plenum alea regum gesta describere, virorum prudentium nemo est qui
dubitet. Nam, ut laborem, juge studium, perennes vigilias, quibus hujusmodi solent indigere negotia, penitus
omittamus, duplex historiographis certum est imminere praecipitium: quorum vix est, ut alterutrum declinare valeant.
Effugientes enim Charybdim, Scyllam incurrunt, quae succincta canibus, non minus novit procurare naufragia. Aut
enim rerum gestarum [0210A] veritatem prosequentes, multorum in se conflabunt invidiam; aut indignationis gratia
leniendae, rerum occultabunt seriem in quo certum est non deesse delictum. Nam rerum veritatem studiose praeterire,
et occultare de industria, contra eorum officium esse dignoscitur. Ab officio autem cadere, procul omni dubio, culpa est;
si tamen vere dicitur officium, congruus actus uniuscujusque personae, secundum mores et instituta patriae. Rerum
autem incontaminatam prosequi gestarum seriem, et veritatis regulam non deserere, res est quae indignationem solet
saepius excitare, juxta illud quod vetere proverbio dici solet: Obsequium amicos, veritas odium parit. Aut igitur a
[0211A] suae professionis cadent officio, obsequium praestantes indebitum; aut rei veritatem prosequentes, odium,
cujus ipsa mater est, eos oportebit sustinere. Haec nimirum frequentius ita sibi solent adversari, et se mutua
importunitate reddere molesta. Nam juxta Ciceronis nostri sententiam: Molesta est veritas, siquidem ex ea nascitur
odium, quod est amicitiae venenum; molestius tamen obsequium, quod vitiis indulgens, amicum sinit ire praecipitem:
quod in se videtur implere, qui obsequii gratia, contra officii debitum supprimit veritatem. Nam eorum qui adulationis
studio rerum gestarum articulis involvunt impudenter mendacia, tam detestabile factum creditur, ut nec scriptorum
numero debeant sociari. Si enim rerum veritatem gestarum occultare secus est, et deficiens [0211B] a scriptoris officio,
multo fortius peccatum reputabitur, mendacii naevum veris immiscere; et quod a vero deficit, credulae pro vero
posteritati contradere. Ad haec, nihilominus aeque vel amplius formidabile historiarum scriptoribus solet discrimen
occurrere, totis viribus fugiendum; videlicet, ne rerum gestarum dignitas, sermonis ariditate et oratione jejuna sui
dispendium patiatur. Verba enim rebus, de quibus agitur, decet esse cognata; nec a materiae nobilioris elegantia,
scriptoris linguam degenerare. Unde magnopere cavendum ne amplitudo materiae tractatus debilitate succumbat, et
vitio narrationis exeat macilentum vel debile, quod in sui natura pingue solidumque subsistit. Nam, ut ait orator eximius
in Tusculanarum [0211C] primo: Mandare quemquam litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec illustrare
possit, nec delectatione aliqua lectorem allicere, hominis est intemperanter abutentis et litteris et otio. Hoc igitur
dilemma et multiplicitatem periculi, in praesenti nobis videmur incidisse. Nam in opere quod gestamus prae manibus,
multa de regum moribus, et vita, et corporum habitudine, sive commendabilia, sive notae subjacentia, prout rerum
gestarum series videbatur deposcere, interseruimus; quae eorum posteri relegentes, impatienter fortasse portabunt, et
adversus chronographum praeter meritum incandescent; aut invidum aut mendacem reputabunt, quorum utrumque
(vivit Dominus) tanquam rem fugimus agere pestilentem. Nam de reliquo jam non licet ambigere; [0211D] quod ad
impar opus impudenter enitimur, et quod ad rerum dignitatem nostra non satis accedit oratio. Nonnihil est tamen quod
egimus. Nam et in picturis rudes, et ad artis arcana nondum admissi, luteos primum solent colores substernere, et prima
lineamenta designare quibus manus prudentior, fucis nobilioribus decorem consuevit addere consummatum. Primo
enim, summo labore jecimus fundamenta, quibus sapientior architectus, observata veritatis regula, quam in nullo
deseruimus, egregio tractatu, artificiosa magis poterit superaedificare triclinia. Inter tot igitur periculorum insidias et
anceps discrimen, tutius fuerat quievisse, silendumque erat, et otium calamis indicendum; sed urgentissimus instat amor
patriae, pro qua vir bene dispositus etiam (si id necessitatis [0212A] articulus exigat) vitam tenetur impendere. Instat,
inquam, et auctoritate qua praeeminet, imperiose praecipit, ut quae apud se centum pene annorum gesta sunt curriculis,
silentio sepulta, non patiamur sentire posse oblivionis incommodum; sed styli exarata diligenter officio, posteritatis
memoriae conserventur. Paruimus igitur, et manus dedimus ei, cui nostram non satis honeste negare poteramus operam;
non multum attendentes quid de nobis censura sit posteritas; et quid in tam excellente materia exsanguis nostra
mereatur oratio. Paruimus sane, utinam tam efficaciter quam libenter; utinam tam commendabiliter quam devote:
natalis soli magis tracti dulcedine, quam vires cum assumpto labore compensantes; non ingenii ope freti, sed pii fervore

[0212B] affectus, et charitatis sinceritate. Accessit praeterea domini Almarici regis (cujus anima sancta requie
perfruatur) illustris memoriae, et inclytae in Domino recordationis jussio, non facile negligenda, et instantia multiplex,
quae ad id ipsum nos maxime impulit, cujus etiam rogatu, ipso Arabica exemplaria ministrante, aliam Historiam a
tempore seductoris Mahumeth, usque in hunc annum, qui est nobis ab Incarnatione Domini 1184, per annos quingentos
septuaginta decurrentem conscripsimus: auctorem maxime secuti virum venerabilem Seith, filium Patricii,
Alexandrinum patriarcham. In hac vero, nullam aut Graecam, aut Arabicam habentes praeducem scripturam, solis
traditionibus instructi, exceptis paucis quae ipsi oculata fide conspeximus, narrationis seriem ordinavimus, [0212C]
exordium sumentes ab exitu virorum fortium, et Deo amabilium principum, qui a regnis Occidentalibus, vocante
Domino, egressi, terram promissionis, et pene universam Syriam in manu forti sibi vindicaverunt: et inde usque ad
regnum domini Balduini IV, qui in ordine regum, computato domino duce Godefrido, qui primus regnum obtinuit,
locum habuit septimum; per annos LXXXIV cum multa diligentia protraximus historiam. Et, ut ad pleniorem status
Orientalium regionis, lectori nihil deesse possit intelligentiam studioso, paucis et succincte praemisimus, quo tempore
et quanto, servitutis jugum passa fuerit; quae fuit hoc medio tempore fidelibus in ea degentibus inter infideles conditio,
et quae fuerit [0212D] occasio, ut post tam longa continuae servitutis tempora, Occidentalium principes regnorum ad
eorum liberationem exciti, tantum sibi peregrinationis onus assumpserint. Quod si quis ad nostras occupationes
respiciat, quorum multiplicitate fatigamur plurimum; tum circa egregiam et a Deo custoditam Tyrorum metropolim, cui
non de meriti electione, sed sola Domini patientia praesidemus; tum circa domini regis negotia, in cujus sacro palatio
cancellarii fungimur dignitate; et circa necessitates alias, quae solito majores emergunt: ad indulgendum erit proclivior,
si forte in opere praesenti occurrerit, unde justius offendatur. Occupatus enim circa plurima animi motus interior, ad
discutienda diligentius singula solet debilior consurgere; et partitus, tantam singulis non potest impendere diligentiam,
[0213A] quantam totus apud se residens, uniformis, consuevit unicis et singularibus aptare studiis. Unde et facilius
meretur veniam. Distinximus autem volumen universum in libros XXIII eorumque singulos certis designavimus
capitulis, quo lectori facilius quidquid de articulis historiae sibi viderit necessarium, occurrat: propositum habentes, vita
comite, quae deinceps nostris temporibus rerum futurarum depromet varietas, his quae praemisimus addere; et
numerum augere librorum, pro quantitate occurrentis materiae. Certum porro tenemus, nec nos haec fallit opinio, quod
nostrae imperitiae testem producimus opus praesens. Et qui latere possumus silentes, nostrum scribendo prodimus
defectum, dum officium, charitatis amplectimur; magis tamen volumus absque ea [0213B] quae inflat inveniri, quam ea
quae aedificat carere. Nam sine illa plures ingressi ad nuptias, mensa regis inventi sunt digni; qui autem sine hac
inventus est inter [0214A] convivas, audire meruit: Quomodo hoc intrasti non habens vestem nuptialem? (Matth. XXII,
12) quod ne nobis accidat, avertat qui solus potest, miserator et misericors Dominus. Scientes tamen, quoniam
multiloquio non solet deesse peccatum (Prov. X, 20); et miseri hominis lingua in lubrico posita, poenam facile meretur,
invitamus fraterne, et exhortamur in Domino nostrum lectorem, ut cum justum reprehensionis locum invenerit,
charitate media, utatur ea licenter, et de nostra correctione, sibi acquirat aeternae vitae praemium: memorque nostri in
suis orationibus impetret apud Dominum, ut quidquid in opere praesenti deliquimus, nobis non imputet ad mortem, sed
de gratuita bonitate et inolita pietate clementer indulgeat Salvator mundi, cujus tribunal nos [0214B] miseri et inutiles
in domo ejus servi, accusantem supra modum verentes conscientiam, non immerito formidamus.

LIBER PRIMUS INCIPIT. [0213]

CAPUT PRIMUM. Quod tempore Heraclii Augusti, Homar filius Catab, tertius post Mahumeth, dux
Arphum, universam occupavit Syriam.
Tradunt veteres historiae, et id ipsum etiam habent Orientalium traditiones, quod tempore quo [0213C]
Heraclius Augustus Romanum administrabat imperium, Mahumeth primogeniti Satanae (qui se prophetam a Domino
missum mentiendo, Orientalium regiones, et maxime Arabiam seduxerat) ita invaluerat doctrina pestilens, et
disseminatus languor ita universas occupaverat provincias, ut ejus successores jam non exhortationibus vel
praedicatione, sed gladiis et violentia in suum errorem populos descendere compellerent invitos. Cum enim praedictus
Augustus, victor reversus de Perside (unde crucem Domini cum gloria reportaverat) adhuc in Syria moram faceret, et
per Modestum, virum venerabilem, quem Hierosolymis ordinaverat episcopum, ecclesiarum ruinas, quas Cosroe,
Persarum [0213D] satrapa nequissimus hostiliter dejecerat, in priorem statum, datis sumptibus necessariis, reformari
praecepisset. Homar, filius Catab, a praedicto seductore tertius, erroris et regni successor, cum infinitis Arabum copiis,
egregiam Palaestinorum urbem Gazam jam occupaverat violenter. Unde postmodum Damascenorum fines cum suis
legionibus et infinita multitudine, quam secum trahebat, ingressus, Damascum expugnaverat, praedicto imperatore
adhuc in Cilicia rei exitum exspectante. Quod cum ei nuntiaretur quod Arabes in tantam elati superbiam, et e sua
multitudine praesumentes, Romanorum fines invadere, et eorum urbes sibi vindicare non vererentur, videns quod ei
vires non suppeterent ad occurrendum tantae multitudini, et ut eorum [0214B] comprimeret insolentiam, maluit ad

propria sospes redire, quam viribus imparibus, bellorum se dubiis committere casibus. Sic ergo eo discedente, qui
afflictis civibus tenebatur patrocinium ministrare, Arabum invaluit violentia, ita ut subito et infra tempus modicum, a
Laodicia Syriae usque in Aegyptum, [0214C] universas occupaverint regiones. Quis autem fuerit praedictus Mahumeth,
et unde, et quomodo ad hanc proruperit insaniam, ut se prophetam mentiri et a Deo missum dicere praesumeret; cujus
porro vitae et conversationis; quandiu regnaverit, et ubi; et quos demum habuerit successores; et quomodo pene orbem
universum pestiferis ejus repleverint dogmatibus, qui eum in eodem errore secuti sunt, alibi disseruimus diligenter,
sicut ex subsequentibus datur intelligi manifeste.

CAPUT II. Quae fuit occasio, quod ita subito Orientem occupavit; et quod idem Hierosolymam veniens,
templum Domini reaedificari praecepit.
[0214D] Cooperabatur sane ad eorum propositum, quod paucis ante annis praedictus Cosroe, eamdem
Syriam violenter ingressus, urbes dejecerat, concenderat suburbana; et ecclesias subvertens, populum captivaverat; et,
Urbe sancta effracta, hostiliter in ea triginta sex civium millia gladio perimens, crucem Dominicam et loci ejusdem
episcopum Zachariam, cum residuo populi tam urbis quam regionis universae secum transtulit in Persidem. Hic enim
rex Persarum potentissimus, domini Mauritii Augusti (cujus adeo familiaris fuit beatus papa Gregorius, ut unum de
liberis ejus de sacro fonte susciperet) filiam nomine Mariam in uxorem duxit; cujus gratia conjugii, lavacrum
regenerationis adeptus est, fuitque Romanorum amicissimus, [0215A] quandiu praedictus vixit imperator. Quo demum
a Phoca Caesare, qui eidem postmodum in imperio successit, proditiose interfecto, abominatus eorum perfidiam, qui
tam nefarium hominem, et adhuc domini sui caede cruentatum, super se regnare passi fuerant, quasi occultae societatis
reos et illius sceleris habentes conscientiam: imperii fines violenter ingressus est, in res eorum violenter desaeviens,
soceri necem, uxore stimulante, ultum iri desiderans: subactisque caeteris regionibus, quae Romanorum suberant
ditioni, novissime Syriam, ut praemisimus, obtinuit, populis ejus aut peremptis gladio, aut secum in Persidem deductis.
Ingressi ergo Arabes, terram habitationibus reperientes vacuam, majorem subjiciendi eam sibi repererunt [0215B]
opportunitatem. Sic ergo urbem Deo amabilem, Hierosolymam videlicet, paribus calamitatibus involutam
comprehendentes, populo, qui in ea orat modico, ut eis factus tributarius extremis conditionibus deserviret, pepercerunt,
permittentes eis suum habere episcopum et ecclesiam, quae, ut praedictum est, dejecta fuerat, reparare, et religionem
libere conservare Christianam. Dum autem in eadem civitate princeps supra nominatus moram faceret, coepit diligenter
a civibus percunctari, et maxime a viro venerabili Sophronio, ejusdem loci episcopo (qui Modesto piae memoriae jam
defuncto successerat) ubinam esset locus in quo templum Domini fuerat, quod a Tito Romano principe, cum ipsa urbe
dirutum fuisse legitur: qui ostendentes ei [0215C] locum designaverunt, aliqua vetusti operis exstantia vestigia
demonstrantes, ubi sumptibus qui sufficere possent ad impensam designatis et convocatis artificibus, subjecta pro votis
materia tam ex marmorum diversitate quam ex lignorum differentia multiplici, templum aedificari praecepit. Quo
postea infra modicum tempus, juxta conceptum mentis feliciter consummato, quale hodie Hierosolymis esse
dignoscitur, multis et infinitis ditavit possessionibus, unde suppeterent facultates ad habenda perpetuo ejusdem sarta
tecta, et vetera renovanda, et continenda luminaria per manum eorum qui in eodem templo deservirent. Quae autem sit
illius forma, et quae operis elegantia, quoniam pene omnibus [0215D] notum est, non est praesentis tractare negotii.
Exstant porro in eodem templi aedificio, intus et extra, ex opere Musaico, Arabici idiomatis litterarum vetustissima
monumenta, quae illius temporis esse creduntur: quibus et auctor, et impensarum quantitas, et quo tempore opus
incoeptum, quoque consummatum fuerit, evidenter declaratur.

CAPUT III. Quanto tempore sub alternis dominiis Syria jugum passa est servitutis: et quomodo
fidelibus, qui sub infidelium ditione degebant, utilis fuit amicitia magnifici imperatoris Caroli, cum Aarum rege
Persarum contracta.
Sic igitur civitate Deo amabili et sacrosancta, peccatis nostris exigentibus, infidelium subjecta hostium
ditioni, jugum indebitae servitutis continuis [0216A] passa est laboribus per annos quadringentos nonaginta;
conditionibus tamen alternis. Nam frequenti rerum mutatione, dominos mutavit frequentius; secundum quorum
dispositionem, plerumque lucida, plerumque nubila recepit intervalla; et aegrotantis more, temporum praesentium,
gravabatur aut respirabat qualitate. Plenius tamen convalescere non poterat, quae infidelium principum et populi sine
Deo, dominatione premebatur violenta. Diebus tamen illius admirabilis et praedicandi viri, Aarum videlicet, qui
cognominatus est Ressith, qui universo praefuit Orienti (cujus liberalitatem et urbanitatem praecipuam, et mores
singulariter commendabiles, universus etiam usque hodie Oriens admiratur, et praeconiis attollit immortalibus)
interventu [0216B] piissimi et immortalis memoriae viri, domini videlicet imperatoris Caroli (qui mutuam,
intercurrentibus nuntiis frequentibus, inter se gratiam et mirabili subnixam foedere, conciliaverant), plebi Dei
tranquillitas praestita est, et favor principis clementer indultus ad multam consolationem; ita ut magis sub imperatore

Carolo, quam sub dicto principe degere viderentur. De quo ita legitur in Vita praedicti viri gloriosi: Cum Aarum, rege
Persarum, qui, excepta India, totum pene Orientem tenebat, talem habuit in amicitia concordiam, ut is gratiam ejus,
omnium qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae praeponeret, solumque illum honore ac
magnificentia sibi colendum judicaret. Ac proinde cum legati ejus, quos cum [0216C] donariis ad sacratissimum
Domini ac Salvatoris nostri sepulcrum locumque resurrectionis miserat, ad eum venissent, et ei domini sui voluntatem
indicassent, non solum quae petebantur fieri permisit, sed etiam sacrum illum et salutarem locum, ut illius potestati
ascriberetur, concessit, et revertentibus legatis suos adjungens, inter vestes et aromata, et caeteras Orientalium terrarum
opes, ingentia illi dona direxit: cum ei ante annos paucos, eum quem tunc solum habebat, roganti mitteret elephantem.
Nec solum iis qui Hierosolymis habitabant sub infidelium potestate fidelibus, verum et iis qui in Aegypto et in Africa
sub impietate degebant Sarracenorum, suarum largitionum frequenter dirigebat solatia, et [0216D] pietatis opera
porrigebat; sicut in ejus Vita legitur, quae habet ita: Circa pauperes sustentandos, et gratuitam liberalitatem (quam
Graeci eleemosynam vocant) devotissimus, ut non in patria solum et in regno suo id facere curaverit, verum trans
maria, in Syria et Aegypto atque Africa, Hierosolymis, Alexandriae atque Carthagini, ubi Christianos in paupertate
vivere compererat, penuriae eorum compatiens, pecuniam mittere solebat. Ob hoc maxime transmarinorum regum
amicitias expetens, ut Christianis sub eorum dominatu degentibus, refrigerium aliquod ac relevatio proveniret. Quod
autem et quantis rerum, temporum et dominiorum variis permutationibus hoc medio tempore flagellata fuerit, tam
praedicta Dei cultrix civitas quam universa ei adjacens regio, [0217A] si quis scire desiderat, eam relegat historiam,
quam nos De gestis Orientalium principum, a tempore praedicti seductoris Mahumeth usque in hunc praesentem diem,
qui est nobis ab Incarnatione Domini 1182, per annos quingentos septuaginta seriem rerum complexam, cum multo
labore confecimus.

CAPUT IV Quomodo in potestatem devenit Aegyptii caliphae, et quomodo Heque nequissimo regnante,
servitutis jugum super fideles factum sit intolerabilius; et de ruina ecclesiae Hierosolymitanae.
Porro per idem tempus inter Aegyptios et Persas aemula nimis et pertinax erat de monarchia contentio.
Ministrabat autem odiorum fomitem [0217B] et incentivum majus, contradictoriarum observantia traditionum, qua
usque hodie uterque populus contentionibus reciprocis sacrilegos se appellant, sibi non communicantes invicem, ita ut
etiam nominibus velint habere differentiam. Qui enim Orientalium superstitionem sequuntur, lingua eorum Sunni
dicuntur; qui vero Aegyptiorum traditiones praeferunt, appellantur Siha, qui nostrae fidei magis consentire videntur.
Quae autem sit inter eos erroris differentia, non est praesentis temporis edocere. Tandem vero Aegyptiorum regno
invalescente, et usque Antiochiam provincias et regiones occupante, cum caeteris in ejus Urbs sancta, legibus
communibus, descendit potestatem. Sub quo principatu (sicuti captivis solent aliquando tempora indulgentiora [0217C]
concedi) a suis anxietatibus coepit aliquantulum esse remissius, quousque consummata hominum nequitia exigente,
eidem regno Hequen calipha praefectus est. Hic et praedecessorum suorum et successorum pariter longe vincens
malitiam, factus est posteris et ejus insaniam legentibus solemnis fabula. Adeo enim in omni impietate et nequitia
singularis exstitit, ut ejus vita Deo et hominibus odibilis speciales exigat tractatus. Hic inter caetera, quae perniciosa
plurima praeceperat, ecclesiam Dominicae Resurrectionis (quae per venerabilem virum Maximum, ejusdem loci
episcopum, praecipiente domino Constantino Augusto aedificata fuerat, postea per reverendissimum Modestum
tempore [0217D] domini Heraclii reparata) funditus dejici mandavit. Cujus praecepti rescriptum quidam ejus
procurator, praeses videlicet Ramulensis, Hyaroe nomine, ad se directum suscipiens, praedicta ecclesia usque ad solum
diruta, jussionem regiam effectui mancipavit. Praeerat vero ea tempestate eidem ecclesiae vir venerabilis Orestus
nomine, ejusdem nequissimi regis avunculus, matris ejusdem frater. Hoc autem ideo fecisse dicitur, ut suae perfidiae
populis infidelibus daret argumentum. Objiciebatur enim ei Christianitatis titulus, eo quod ex matre Christiana natus
esset; quam quasi crimen a se volens depellere, praedictum facinus ausus est perpetrare, nihil arbitratus superesse
calumniae, quod in ejus personam impingi posset, quodque ejus [0218A] aemulis pateret ad morsum, ex quo religionis
fontem Christianae, fidei catholicae cunabula dejecisset.

CAPUT V. Quae erat conditio fidelium per illud tempus inter infideles.
Ab ea die coepit fidelium in eadem civitate multo deterior esse conditio, tum ex dolore justissimo, quem
ex casu sanctae Resurrectionis ecclesiae conceperant; tum ex multiplicatis angariis geminata molestia. Nam praeter
enormitatem tributorum et vectigalium, quae ab eis praeter morem et contra privilegia a suis praedecessoribus indulta
exigebantur, solemnitates etiam interdixerat, quas usque ad illum diem sub aliis principibus, et in occulto et palam satis
libere celebraverant. Quoque dies erat celebrior, eo [0218B] arctius domiciliorum suorum septis cohibebantur, nec in
publicum audebant comparere, domi etiam non tutum dabatur eis habere refugium, sed jactu lapidum et sordium
immissione, et violentis irruptionibus, quanto dies erat solemnior, tanto amplius molestabantur. Ad haec et pro quolibet

verbo levi, ad quamlibet accusatoris alicujus suggestionem, sine causae cognitione rapiebantur ad cruces et supplicia,
bona confiscabantur, auferebantur possessiones, filiique eorum et filiae rapti de domibus parentum, flagellis aliquando,
nonnunquam blandimentis et promissionibus apostatare cogebantur, aut patibulis affigi. Qui autem pro tempore erat
illis patriarcha, is primum injurias excipiebat et opprobria; tum eos et publice et secretius ad longanimitatem invitans,
[0218C] pro temporalibus quae patiebantur malis, coronas promittebat sempiternas. Cujus verbis et exemplo
commoniti, transitorias pro Christo contemnentes injurias, se invicem mutua charitate consolabantur. Referre per
singula longum esset, quanta in propriis corporibus praedicti servi Dei pertulerint tormenta, ut haeredes fierent in domo
Domini, et ut leges aemularentur paternas. Unum tamen de tot millibus, exempli gratia, producamus in medium, ut per
haec deprehendat vestra dilectio, quam ex frivolis causis ad ultima supplicia rapiebantur. Quidam civis ex infidelibus
nostros odio persequens insatiabili, vir perfidus et nequam, ut eis aliquid ad mortem moliretur, morticinum canis clam
[0218D] projecit in atrium templi, in cujus munditia conservanda, ejus custodes et universa civitas omnem
impendebant sollicitudinem. Mane facto, qui orationis gratia accesserunt ad templum, reperientes immundum cadaver
et fetens, pene ad insaniam versi, universam urbem repleverunt clamoribus. Concurrit subito populus universus, et
omnes asserunt pro constanti, Christianos hoc fecisse. Quid plura? Decernitur interitus universis, et tam piaculare
flagitium morte piandum judicatur. Fideles porro de sua confidentes innocentia, mortem pro Christo parati erant subire.
Dumque adessent spiculatores eductis gladiis ut populum interimerent, obtulit se adolescens plenus spiritu, dicens:
Periculosum est, fratres, si ita perit omnis haec ecclesia. Expedit magis [0219A] ut unus moriatur pro populo, et non
tota gens pereat. Concedite mihi, ut mei habeatis annuam in benedictione memoriam, et generi meo honor in perpetuum
debitus conservetur; ego vero, auctore Domino, hanc a vobis stragem depello. Susceperunt igitur gratanter verbum, et
quod ille petierat, ultro concedunt. Et ut in Ramis palmarum ad perennem ejus memoriam, contribules ejus olivam,
quae Domini nostri Jesu Christi significativa est, introducant in civitatem, in processione solemni, confirmant. Quo
facto, praedictus adolescens primatibus se offert civitatis, reum se confitetur, et omnes alios astruit innocentes. Quod
audientes judices, aliis absolutis, illum gladio exposuerunt. Et ita pro fratribus animam ponens, cum pietate
dormitionem [0219B] accepit, optimam in Domino habens repositam gratiam.

CAPUT VI. Quomodo patri nequam, filius Daber egregius moderator regni successit: et precibus domini
Romani, Constantinopolitani imperatoris, reaedificatur ecclesia, cooperante Joanne Carianite, Constantino monacho
necessaria ministrante.
Adfuit tandem divina clementia, et afflictorum miserta, consolationem intulit non modicam rebus
desperatis. Praedicto enim principe nequam rebus humanis exempto, cessavit ex parte quassatio, filio ejus Daher
regnum obtinente. Hic siquidem ad petitionem domini Romani imperatoris Constantinopolitani (qui cognominatus est
Heliopolitanus, [0219C] cum quo etiam foedus quod pater ejus violaverat resarciens, contraxerat amicitiam) praedictam
ecclesiam reaedificandi fidelibus concessit potestatem. Qua concessa, cognoscens plebs fidelium, quae Hierosolymis
habitabat, quod ad tanti operis restaurationem eorum vires non sufficerent, missis nuntiis ad praedicti Romani
successorem, dominum Constantinum monomachum, qui tunc agebat in sceptris, precibus porrectis, humiliter
significant in quanto moerore et in quanta desolatione post ecclesiam dirutam populus consedisset: orant
affectuosissime, ut ad reaedificationem ecclesiae, imperialis munificentiae liberalem porrigeret manum. Procurabat
autem eorum legationem quidam Joannes cognomento Carianitis, Constantinopolitanus [0219D] natione, nobilis
quidem secundum carnem, sed moribus multo nobilior. Hic postposita saeculi dignitate, Christum secutus, religionis
assumpto habitu, Hierosolymis pauper pro Christo habitabat. Missus ergo, debita instantia, sollicitudine non pigra, apud
eumdem dominum imperatorem fideliter elaborans, obtinuit, ut ad opus praedicti aedificii de proprio fisco, idem Deo
amabilis Augustus, sumptus necessarios et sufficientes ministrari praeciperet. Impetrata ergo pro voto fidelis populi
postulatione, laetus Hierosolymam reversus est. Ubi nuntiato itineris successu, et precum porrectarum exauditione,
universum clerum et populum, quasi de gravi aegritudine convalescentes recreavit. Praeerat autem eidem ecclesiae tunc
vir venerabilis, [0220A] Nicephorus patriarcha. Sic ergo obtenta licentia, et sumptibus de imperiali aerario ministratis,
eam quae nunc Hierosolymis est, sanctae Resurrectionis aedificaverunt ecclesiam, anno ab Incarnatione Domini 1048,
ante urbis liberationem annis LI, tricesimo vero septimo postquam diruta fuerat. Qua constructa, contra imminentia
pericula, et mille mortis discrimina consolationem receperunt. Non tamen cessabant adversus eumdem populum
fidelem frequentes injuriae et angariarum nova genera; sputa, colaphi, vincula, carceres; ad ultimum, suppliciorum
omne genus, quibus populus Dei incessanter affligebatur. Nec solum iis qui in eadem urbe erant, sed etiam iis qui in
Bethlehem et Thecua, ubi soli habitabant fideles, idem cauterium [0220B] imprimebatur. Quoties enim novus accedebat
praeses, et missus a calipha recens dirigebatur procurator, toties contra Dei populum novae struebantur calumniae, et
varia extorquendi inveniebantur argumenta. Et quoties a domino patriarcha et populo communiter aliquid volebant
violenter exigere, si aliquo casu eorum differebatur postulatio, statim minabantur ecclesiam dejicere. Idque pene annis
patiebantur singulis, confingentibus praesidibus se hujusmodi rescriptum a regia directum celsitudine habere prae
manibus, ut si aliquam difficultatem vel moram in praestandis tributis aut vectigalibus praesumerent adnectere, eorum
statim usque ad solum dirutae deponerentur ecclesiae. Quandiu tamen Aegyptiorum aut Persarum praevaluit regnum,

sub [0220C] eorum imperio fideles melioribus usi sunt conditionibus. At vero postquam Turcorum invalescere iterum
coepit regnum, et eorum viatus super Aegyptiorum et Persarum fines ampliari, et in eorum Urbs sancta decidit
potestatem, per triginta octo annos, quibus eam detinuerunt occupatam, majoribus molestiis coepit populus Dei fatigari;
ita ut leve ducerent, quod sub Aegyptiorum vel Persarum jugo pertulerant.

CAPUT VII De ortu et prima origine gentis Turcorum.
Et quoniam de gente Turcorum frequenter nobis in opere praesenti erant dicenda quamplurima, quae ipsi
contra nostros, nostrique adversus eos viriliter [0220D] magnificeque saepius gesserunt; et adhuc proterve nimis in
nostrorum impugnatione perseverant: non videtur alienum a nostro proposito, de ortu et prima origine gentis hujus, et
processu ad hunc excellentiae gradum, in quo jam multis annis stetisse leguntur, aliquid praesenti interserere narrationi.
Gens igitur Turcorum, seu Turcomannorum (nam ab eodem habuerunt originem) ab initio septentrionalis fuit, inculta
penitus, et certam non habens sedem. Vagabantur etenim, et passim circumferebantur, pascuorum sectantes
commoditatem, non habentes urbes vel oppida, vel alicubi manentem civitatem. Volentes autem proficisci, incedebant
simul qui ex eadem tribu erant, aliquem de majoribus contribulium suorum habentes quasi principem, [0221A] ad quem
universae quae in eadem tribu simul emergebant, referebantur quaestiones; cujusque dicto ab utraque dissonantium
parte parebatur; cujusque non impune licebat examen declinare. Migrantes autem, universam secum suam substantiam
transferebant, equitia, greges, et armenta, servos et ancillas; nam in his eorum omne consistebat peculium: nusquam
agriculturae dantes operam; emptionum et venditionum ignorantes contractus, sed solis permutationibus, vitae sibi
comparantes necessaria. Volentes autem alicubi, locorum herbidorum amoenitate tracti, tabernacula figere, et ad tempus
aliquod moram sine molestia facere, per quosdam ex suis, qui videbantur prudentiores, regionum principes solebant
convenire [0221B] et pactis initis sub placitis conditionibus, et certa tributorum praestatione, sub principe qui regioni
praeerat, moram juxta condictum habebant in pascuis et nemoribus. Accidit autem quod illius populi multitudo maxima
ab aliis seorsum incedens, Persarum ingressi fines, regionem invenerunt sibi aptissimam. Datoque regi, qui erat pro
tempore, secundum quod inter eos ab initio convenerat, tributo, per annos aliquot moram ibi habuerunt diuturniorem.
Augebatur autem eorum populus in immensum, et multiplicationis eorum non erat finis; ita ut regi et indigenis, mentem
quodammodo habentibus praesagam, suspecta nimis esset eorum embola. Unde factum est, quod habito consilio
violenter a regni finibus eos per se propellere, decreverant. [0221C] Sed mutato consilio visum est eis expedientius, ut
multiplicatis angariis, et consuetis pressionibus, novis irregulariter superadditis eos fatigarent, usque dum sponte sine
coactione discederent. Cumque jam annis pluribus injuriarum pondus et tributorum enormitatem exactorum sustinentes,
diutius tolerare nolle, communicato decernerent consilio, et hoc regi esset compertum, missa voce praeconia, jussi sunt
a regno infra certum tempus discedere universo. Transeuntesque fluvium Cobar, qui regnum ex ea parte limitabat, ubi
vident solito liberius et diligentius suorum infinitam multitudinem; nam prius seorsum habitantes, sui nec numerum
noverant, nec potentiam: mirati [0221D] sunt quomodo tantus tamque innumerabilis populus alicujus principum
aliquando tolerare potuerit superbiam, et angariarum et tributorum acerbitatem portare. Visumque est eis absque dubio,
quod et Persarum populo, et qualibet natione nec numero nec viribus essent impares; nihilque eis ad obtinendas
violenter finitimas regiones deesset aliud, quam id quod more aliorum populorum sibi regem non haberent. Volentes
igitur votis consonis sibi regem creare, describentes suorum universam multitudinem, repererunt in eis centum familias
caeteris splendidiores; quarum quamlibet sagittam unam praeceperunt afferre, et juxta numerum familiarum centum
sagittarum colligaverunt manipulum. Quem operientes, vocaverunt quemdam [0222A] puerulum innocentem,
praecipientes ei, ut immissa manu sub velamento, quo praedictarum latebat manipulus sagittarum, eo unam educeret
solam, ea conditione ut de ea familia rex assumeretur, cujus sorte sagitta exiret. Factumque est casu, quod puer eduxit
sagittam familiae Selducorum. Unde constitit apud omnes, sicuti prius ordinatum fuerat, quod ex ea tribu princeps
futurus crearetur. Praeceptum est iterum, ut ex eadem tribu centum eligerentur, qui et aetate et moribus, et virtute
caeteros anteirent suos contribules; utque singuli singulas afferrent sagittas, offerentium habentes inscripta nomina.
Factoque ex eis iterum manipulo, et diligenter cooperto vocatus est iterum puer, vel idem qui et prius, vel alius fortasse
ejusdem [0222B] innocentiae: cui similiter persuasum est, ut unam ex eis educeret: eduxitque unam cui inscriptum erat
nomen Selduc. Erat autem is vir speciosus admodum, nobilis et in sua tribu praeclarus, provectae aetatis, sed integer
viribus, et in re militari multam habens experientiam; quique tota corporis habitudine magni principis praetenderet
elegantiam. Hunc ergo de communi decreto sibi praeficientes, in throno sublimaverunt regio, eam quae debetur regibus,
ei exhibentes reverentiam, et ad ejus implenda imperia, foedere complacito et juramentis corporaliter praestitis se
obligantes. Ille autem statim collata sibi satis pro imperio utens potestate, missa voce praeconia, edici publice mandat,
ut retransito flumine et transmissis [0222C] legionibus universis, Persarum fines, unde prius exierant, occupent
violenter, et adjacentia sibi vindicent regna, ne de caetero compellantur regiones exteras errabundi circuire, et aliarum
nationum tolerare fastus importabiles. Factumque est, quod infra paucos annos non solum Persarum, verum etiam
universa Orientalium regna sibi subjugaverunt, subacta Arabum et aliarum nationum, quae principatus obtinebant,
violentia. Sicque populus vilis et abjectus ad tantum subito culmen evolavit, quod universum occupavit Orientem.
Idque factum est vix triginta aut quadraginta annis, antequam nostri Occidentales principes peregrinationis iter, de quo

qui cognominatus [0224C] est Diogenes. violentia dominabatur in populis. [0224B] quasi quibus a Domino diceretur: Percussi eos. gratis date (Matth. quasi res vilis. Fraus. dicuntur isti hodie Turci. Sed nec inter affines aut propinquos. passim et sine rubore exercebatur impune. 12). De gremio divinae domus. nec viris parcebatur religiosis. qui in suo ruditate adhuc permanent. et: Omnis caro corruperat viam suam (Gen. II. usque ad urbes muratas et oppida munitissima. praedas passim exercebant. Hierosolymam cum quibusdam aliis finitimis urbibus. et per hoc ingentem erant gloriam consecuti. quo dicitur: Accepistis gratis. [0222D] Utque aliqua esset differentia saltem nominis inter eos qui sibi regem creaverant. quod aliquid habere crederetur. et caetera quae Dominus in Evangelio diligenter enumerat. Fornicationum etiam genus quodlibet. se opponeret. illi vero prisca appellatione Turcomanni. ut ad carceres quis traheretur. et supra vires molestiis fatigari multiplicibus. Erant enim pestilentiae et fames. regiones tradebant incendiis. et Domini timor erat de medio sublatus: perierat de rebus justitia. 22). ubi luxus. 8). amictus sacerdotum et vasa Domini. quae numerum diceretur excedere. 7). de adytis penitioribus. et angariarum multiplicitate fatigantes. aut vincula. qui. Quot et quantis vitiis per illud tempus subjectus esset mundus. pro causis levibus contendentes ad invicem. malitia subintrante. VI. causa sufficiens putabatur. non solum eos qui in terra promissionis erant fideles. deserebant.hic agendum est. vis major. Nam episcopi negligentes facti erant. et terraemotus magni per loca (Matth. et pernox alea praeoccupaverant aditus atque atria possidebant. tuta erant matrimoniorum foedera. adjecerunt etiam. curavi eos. et eos. XXIV. XXIV. qui ad eas confugerant. Ecclesiarum et monasteriorum non parcebatur praediis. infinitam incredularum nationum secum trahens multitudinem. X. [0223A] Nec solum in Oriente ita fideles ab impiis opprimebantur. praedae patebant altarium vestes. et aequitate subacta. Majores enim principes. et magnifico nimis apparatu fines ingressus est imperii. CAPUT IX. non erat qui pro salute. neglecto pacis foedere. in gregibus et armentis. fideles quos in ea repererant habitatores. flagellum populorum. pro republica . Quomodo peccatis exigentibus. oleo peccatoris impinguentes capita sua. 3). suscitavit adversarium. in quibus sicarii vicos omnes et plateas suspectas reddebant innocentibus. et Filii hominis adventus secundus fore vicinior. et non sunt sanati (Jer. et cum omni prosperitate Constantinopolitanum administrante imperium. maxime inter eos qui fideles dicebantur. et (quod gravius est) pro libertate contendens. Belpheth nomine. ut praemisimus. ut potentissimum Aegyptiorum regnum invaderent: descendentesque in Syriam. arriperent. Videbatur sane mundus declinasse ad vesperam. et in proprio corpore indignos sustineret cruciatus. Sed nec urbes nec oppida ab iis importunitatibus vacabant. dolus et circumventio late involverant universa. nec sanctorum possessionibus conferebant aliquid a piis principibus indulta privilegia. [0223D] Quo quis erat insontior. terroresque de coelo. Amica coelestibus et Deo placens. 9. fides defecerat. canes muti. Regnante enim apud Graecos Romano. et signa in terra deorsum. malleum universae terrae. et in chaos pristinum mundus videbatur redire velle. non erant tutae alicujus facultates inter tot insidias. et pristinam [0223C] sibi vindicabant dignitatem. Sed obstinati in operibus mortuis. pro liberis et conjugibus. V. et usibus dedicata coelestibus vi rapiebantur utensilia. 2). Ascendens ergo in curribus et equis. CAPUT VIII. [0224D] Interea nuntiatur imperatori gladius incumbens. praedictae jugum servitutis patiebatur portare. His igitur et hujusmodi ad iracundiam provocatus Dominus. ita et sacerdos (Osee IV. ubi nec peregrinis. Quid plura? ut in summa dicatur: Omne in praecipiti vitium stetit. sed sublata differentia. et universam terrae superficiem operiret. violenter subjugaverunt sibi. Persarum et Assyriorum satrapa potentissimus. iter agentibus praetendentes insidias. non valentes latrare (Isa. Et illius verbi immemores Dominici. sed nec immunitatem solitam. Subactis itaque regnis Orientalibus. priorem vivendi modum non deserentes. quasi res licita. [0224A] mercenariorum more. Persae usque ad Hellespontum universas occupaverunt regiones. Isa. 10). sed sicut in propheta legitur: Sicut populus. verum et aliis qui adhuc sua videbantur libertate gaudere. et hostilis exercitus Christianum devastans imperium. et fides non inveniebatur super terram: [0223B] confusis ordinibus cuncta ferebantur. Nec parcimoniae aut sobrietati locus erat. pauperum bona impiis satellitibus suis exponebant ad rapinam. personarum acceptores. Nec clerus a populo vita nobiliore differebat. quasi sus in volutabro (II Petr. verum in Occidente et in omni pene orbe terrarum. Vias quoque publicas accincti gladio grassatores improbi obsidebant. LVI. Nec pronos ad malum revocare poterant Domini comminantis prodigia in coelo sursum. Virtus omnis locum dederat et cesserat quasi inutilis. egressus est de intimis finibus Orientis. et quasi jumenta putrescebant in stercore suo. durioribus solito aggravantes molestiis. et quibus certum erat omnia pro votis succedere. de basilicarum atriis. ad mortem trahebantur et supplicia. commissa ovilia lupis venientibus. Giezi sordibus et macula foedati. Effringebatur sane sanctuarium. Simoniacam non declinabant haeresim. Non erat qui resisteret. Non distinguebat sacrum a profano manus sacrilega. et non doluerunt. cuncta sibi subjiciens a suburbanis campestribus. qui subjectos ad pacem tenebantur dirigere. jussa migrare erat continentia. et ebrietas. pia Domini longanimitate abutentes. eo pluribus subjacebat insidiis. Nam multorum refrixerat charitas.

in manu forti. mortem magis quam vitam optantes. in solum . et in contumeliam nominis et fidei Christianae sedens in throno regio. CV. Tradidit eos Dominus in manus inimici. Lyciam. At nunc tam suam quam aliorum gerentes sollicitudinem. ipsam urbem regiam sibi procul omni dubio subjecisset. Nam imperio prius in prosperis constituto. ecclesias dejiciens. Sed qui in itinere cuncta perdiderant. et scabelli vice. Sic ergo fiebat. quasi vilem et abjectam personam. urbem dabatur ingredi. et quantas universum imperium poterat ministrare. et imperii status integer et incolumis. in sceptris ageret et dignitate fungeretur Augustali: insuper privatum oculis et ignominiose tractatum. et cibo quocunque modo sustentare satagebant. tam de monasterio quam de fidelium largitionibus. cives de eorum vita et incolumitate. eorum [0226C] sequebantur vestigia. nullam facientes locorum differentiam. [0225A] quodque miserabilius est. clerum contumeliis et verberibus afficientes. et maris interpositi non [0225D] satis tutum arbitrarentur praesidium. Galatiam. Haec igitur et similia populo fideli. miseris civibus intolerabili erant oneri. Hi. Hoc vero audientes principes imperii. et peditum colligit copias. Igitur nec foris nec domi quies erat civibus. in se ipsis liquefientes tabescebant de perpetua servitute securi. sed favore divino destitutus occurrit. alium sibi praeficiunt: [0225B] indignum arbitrantes. Consternati sunt qui hoc audierunt. Certatur utrinque acerrime. 2). VIII. quod usque hodie cognominatur Sanctae Mariae de Latina. cum paucis ex suis magnatibus. Tantam enim Graecis incusserat formidinem. miseriarum addebant cumulum et in desperationis abyssum demergebant. super altaria sedebant. ad loca venerabilia multitudo nonnulla. Unde haec mala praevenire cupientes. hostibus procedit obviam. expeditiones convocat equitum. laborum immensitate consumpti. CAPUT X. ne forte deambulantes incaute. negabatur introitus. Erat tamen in civitate monasterium Amalfitanorum. nisi in porta aureus. sicut praemissum est. capitur imperator. ad curam abbatis praedicti monasterii respiciens. et de vita et salute desperantes. [0226A] Inter has tam periculosi temporis insidias. et ad interiora jam progresso. nobiles provincias. et quolibet mortis genere deterior. universas a Laodicia Syriae usque ad Hellespontum. subvertebant calices et vasa divinis obsequiis mancipata pedibus conculcantes. vitam vix indulserunt agere privatam. Accedebat etiam ad miseriarum cumulum. ut ante urbem [0226B] ex talibus. qui cum eo capti fuerant. ascendens et descendens. itinere dierum triginta in longitudine.sollicitus. decem vero vel quindecim in latitudine. de tanto elatus successu et de collata victoria factus sublimior. quibus per mille mortis genera. imperatorem sibi praecepit praesentari. ad postremum autem. cum furore et strepitu terrorem fidelibus incutientes. et omni commoditate insignes. et facta est infidelibus serviens sub tributo (II Reg. fidelium prosternitur acies. in eis confovebant. ubi erat oratorium modicum. fame et nuditate consumpti deficerent. Quomodo per idem tempus fidelium turbae ad Urbem sanctam accedebant. corpore utitur imperiali. sputis et alapis afficerentur. ne clam suffocati interirent. perque hostium regiones ad urbem accedentibus. hi majorem civibus ingerebant sollicitudinem. et vix cum incolumitate membrorum ad loca pervenerant optata. universo populo captivato. cum tamen eis supra vires sua essent negotia. peregrinos ad loca sancta volentes properare. et dominati sunt eorum qui oderunt eos (Psal. tam viventes quam mortui. et sinistris rumoribus usque ad supremum defectum fatigati. et dum divina celebrarentur. et cultum Christianum furore persequens exterminato. qui Hierosolymis et in finibus ejus habitabat. Redit qui evaserat particulatim exercitus. qualia sacrilegii dolor et zelus fidei solet suggerere. qui Constantinopoli praeterlabitur. ut qui tam indigna in proprio pertulerat corpore. Interea vir infidelis. confringebant marmora. Quibus autem solito pretio. plebibus refertas fidelibus. Amissis enim viaticulis. Sic igitur Celessyriam. tanquam loca sancta visere volentes. et qua conditione habebantur tam intus quam extra: et quomodo in manus Turcorum iterum restituta est civitas. sed odiis majoribus. infra modicum tempus in suam jurisdictionem recepit. 39). timentibus. quantas imminens compellebat necessitas. Bithyniam. Isauriam. Quid plura? Congregatis legionibus et equitatu copioso. Pisidiam. Inter quas nobilis et eximia provinciarum multarum moderatrix. Princeps autem supra nominatus. charitate fraterna solliciti. Nam de mille vix unus accedebat. tandemque pro tanto obsequio eum libertati restituens. reparatas violenter ingressi. sed novissima. vix incolumes evadere poterant. servitus dura et intolerabilis incumbebat. timentes ne quid eis sinistri casus accideret. et juxta illud xenodochium. eis utcunque alimonia ministrabatur. Quid multa? Perit Christianus exercitus. confusionem quae acciderat nuntians. et Asiae Minoris partem. accedebat tam Graecorum quam Latinorum gratia devotionis. cum suis civitatibus et municipiis. et mortuos sepulturae tradere nitebantur. in honore beati Joannis Eleymon Alexandrini patriarchae. proposito libere satisfaciens suo. captivans populos. [0225C] capta est. qui erat pro tempore. in gravia se dantes lamenta. occupavit regiones. non habebant. de sede propria per barbam et capillum. ut vix regiae civitatis se crederent moenibus. et imperii penetralia jam tenenti. et copiis pene paribus. qui pro tributo constitutus erat. Quod si copiam habuisset navium. coram positis principibus. spem aliquam libertatis aliquando futurae. Lycaoniam. Ipsum quoque dominum patriarcham. quod ecclesias eorum. in quo hujusmodi miseris sic advenientibus. qui sibi sufficere posset. Cappadociam. non deerat eis ab imperiali domo frequens in necessitatibus solatium. eum mandat pedibus subjici. et utrumque Pontum. sanguis Christi redemptus sanguine ab impiis effunditur. et Antiochiae potissimum. mille vel plures collecti. janitoribus daretur. Nam et viventes alere. et exspectantes introeundi licentiam. et vicinarum urbium felix successus. princeps civitas. quibus mors diebus imminebat [0226D] singulis. utramque Ciliciam. abire permisit. Principis apostolorum sedes prima. quas cum tot et tantis laboribus reparaverant et conservaverant. Pamphyliam. unde tributum solverent. sed magnificus.

spes esset nobis. Petrus nomine. De adventu viri Dei. ab eo qui Deus est totius consolationis. paterna provisione. et collatione ejus. scribere proposuimus. Erat autem nomen patriarchae Simeon. et sponte fluens ei non deerat eloquium. volens cum eo conferre de praesenti rerum statu. Nam unde huic egeno et inopi. sacerdos quidam. Hoc igitur tam dirae servitutis genus. unde et abyssus abyssum invocans (Psal. quam regibus et principibus Occidentis. Vivacis enim ingenii erat. licet et consanguinitate et loco nobis sint propinquiores. et quasi vile [0227A] mancipium tractum. clamabat ad Dominum. ut supra vires negotium sibi audeat assumere et de voti consummatione . qui ex verbo Petri colligens. pro remedio animae meae. meruit exaudiri. nondum enim ad plenum purgata est nostra iniquitas. et visus est bonus in oculis tam domini patriarchae. plenius edoctus est. id postea fides oculata complevit. et venerabilis viri Simeonis patriarchae Hierosolymorum. et ecclesias circuiens. lacrymas continere non posset. urbem ingressus. aut saltem pro nobis apud Christum vellet intercedere. didicit ipse plenius. respondit vir justus: Petre. quod vir esset circumspectus et rerum multarum habens experientiam. CAPUT XII. ita ut infra paucos annos plus quam dimidium amiserint imperii. gemitus et suspiria peccatis nostris praepedientibus. Erat autem hic idem statura pusillus. gratumque. et scriptum sigilli tui auctoritate corrobora. et quantum ad exteriorem hominem. nulla nobis spes est de caetero. Petri Eremitae. et oculum habens perspicacem. de [0227C] episcopatu Ambianensi. fraterno compatiens dolore. Sed Major in exiguo regnabat corpore virtus. procurare disposuit. procul omni dubio. per hos quadringentos. A quo de eorum conditione diligenter percunctans (sicuti vir industrius erat) ab eo non solum de praesenti periculo temporis. Hierosolymam pervenit. diligentem et fide dignum habuerint instructorem. Vere. quam eorum qui assistebant fidelium. qua diutinam plebi suae relevare voluit afflictionem. et de quibusdam aliis ab eodem perfectius edoceri. ut inde nobis aliquam habeamus consolationem. hunc laborem mihi assumere non refugio. et a patriis finibus longe posito. sed. quae populum Dei in civitate commorantem acrius affligebant. cum Deo placens praedicta civitas tantis. subjecta esset molestiis. Revelatio quae facta est eidem Petro. quaereretque diligentius. Jesu bone. utrum aliqua salutis via contra haec mala ingruentia reperiri possit. CAPUT XI. abyssus miseriarum abyssum misericordiarum. tanta fiducia. instantius aerumnarum vestrarum immensitatem protestari. et rerum necessariarum suffragiis destituto peregrinanti. hoc praesenti opere. tradunt scriptum postulatum. Hos enim tandem de sede gloriae suae Dominus misericorditer respiciens. in ecclesia Sanctae Resurrectionis. Nam de Graecorum imperio. persona contemptibilis. Hic. [0228C] et verbo quantocius et opere his malis vestris tentarent remedia procurare. et ad properandum remedium diligenter singulos invitare. Scribe ergo diligentius tam domino papae et Ecclesiae Romanae. ab eis iracundiae suae flagella clementer averteret. Sed si vester verus Dei cultor populus (cujus per superabundantem Domini misericordiam vires sunt adhuc integrae. quod si Ecclesia Romana et Occidentis principes. hospitio susceptus est apud quemdam fidelem. lege communi semelque proposita Christianis introire volentibus. ut sic populum affligerent patri compatientem. afflictionem nostram in proximo finiri.dabant praecipitem. Cui Petrus: Noveris. 8). plebs Deo devota. praeseusque constitutus per fidelem interpretem mutuis sunt confabulationibus recreati. sine causa detrudebant in carcerem. a multis retro temporibus. unde necdum flagella quiescunt. et jugi precum instantia. qui et ipse de numero erat Christi confessorum. Plerumque etiam raptum. inter eos qui orationis gratia. pia longanimitate perferens. ut correctis parcens. exaudire dedignatur justus et misericors Dominus. et misericordiarum tuarum non est finis. ut audivisse potest vestra fraternitas. et depensis ingentibus gratiarum actionibus viro Dei. eodem fervore tractus. ad Christi fidelium perpetuam memoriam. Pater sancte. finem tantis laboribus volens imponere. gemitibus et lacrymosis suspiriis. et si quid defuit ad plenam verbo factam eruditionem. non erit in te sperantibus confusio. et causa devotionis ad loca accedebant venerabilia. paratus sum omnes convenire. [0228D] Vere magnus es. quod prius verbo referentibus aliis comprehenderat. virtus emarcuit. quam passi fuerant progenitores. Ego vero. Per idem igitur tempus. accessit ad eum. Domine Deus noster. consolationem eis juxta eorum [0227B] desideria. potens [0228A] quoque in opere et sermone. verum etiam et [0227D] de persecutione. In profundum enim malorum descenderant. pro sua compassione. et divitiis abundent amplius. ut praemisimus. Vix enim sibi sufficiunt: omnisque eorum. familiarius coepit exponere universa. et nonaginta annos. Cujus modum et divinae dispositionis ordinationem. et nostris hostibus formidabile. qui et re et nomine cognominabatur Eremita. XLI. omnes sollicitare. lacrymas nostras. Audiens vero quod ejusdem civitatis patriarcha vir esset religiosus et timens Deum. et remedium procurare his quae nos premunt calamitatibus. Dumque Petrus. de regno Francorum. auctore Domino. dato tributo. hujus calamitatis quam patimini. Placuit sermo. ut praemisimus. longe lateque floret imperium) praesentibus fraterna pietate compati [0228B] vellet. Nam moram faciens in civitate.

ut id se esse crederet. quod hoc apud principes disseminaret. Occidentales principes omnes singulatim circuit. et injunctam sibi tam fideliter. legationi suae fideliter satisfaciens. dominum papam Urbanum circa partes illas reperit. cujus etiam beneficio praedicti imperatoris manus evaserat. Quam ingressus. litteras porrigit. amplius solito esset sollicitus. quae Dominus propria dignatus est illustrare praesentia. vias sequeretur periculosas. apud te non sunt otiosa. id ipsum evangelizabat. [0229A] amor Dei et proximi leve facit. . nusquam plene securus. post dominum Victorem. ut [0229B] somno satisfaceret irruenti. et Gregorium papam septimum: et quomodo Urbanus ejus successor. a [0229D] domino Gregorio papa septimo. suadet tamen charitas. arguit. et eamdem injunxisse legationem dicens: Surge. cum revocare non posset. annulus et virga pastoralis ad dominum imperatorem dirigebatur. propera. virum litteratum et locupletem nimis. praedicti Henrici successoris. proximum tanquam se ipsum diligens. visus est ei Dominus noster Jesus Christus. et visione quam viderat confortatus in Domino. bonis eorum confiscatis. ejus fidei meritum respiciens. Ubi cum pernoctans. secundo ac tertio eumdem imperatorem commonuit. Nec solum ad tempus eis irrogabantur injuriae. Quod dominus papa contra omnem fieri honestatem considerans. ut a tam [0230A] detestabili desisteret praesumptione. protectorem suum. in Apuliam secesserat. in eadem malitia obstinati. Fuitque domino papae. Apuliae duce honeste susceptus est. Et licet durum et impossibile videretur. Cumque sopor (ut solet) se infudisset altius. et divinam admonitionem secutus. verum exclusis in perpetuum.habeat fiduciam? nisi quod in te. Unde postmodum unumquemlibet de familiaribus et capellanis suis investiens. quia fortis est. 6). semel. Hic in illa sua adversitate constitutus. Quod factum nimis indigne ferens imperator. ad fontem misericordiarum tota devotione recurrens. Petrus autem omnem transcurrens Italiam. Percurrens ergo nationes. Quem praececeptis salutaribus commonitum. pie sollicitus. ut facilius idem persuadere volens. quam prudenter. et loca sancta. benigne suscepit. ut praediximus. furorem declinans. quod defungentibus ecclesiarum praelatis. legem implere satagebat? Vires non suppetunt. ubi a domino Roberto Guischardi. CAPUT XIII. jactaverat cogitatum. quod fratres injungebant. jam dictae legationis fungentem officio benigne suscepit. ad redeundum accinctus. suscitavit adversarium. in pavimento decubuit. nisi etiam et plebes et inferioris manus homines. factus ad obediendum proclivior. ut mors. orationibus vigiliisque fatigatus esset impendio. intrudebantur successores. vinculo anathematis innodavit. increpat. De controversia inter imperatorem Henricum. obtineret propositum. Porro per annos ante aliquot. infidelium spurcitiis diutius profanari non permittant. hujus Urbani praedecessore passus fuerat quaestionem et controversiam non modicam. quae apud te meretur: et merita. quicunque imperatori in hac sua perversitate non erant consentientes. intrepidus perage: ego enim tecum ero. et domino papae Guibertum Ravennatem archiepiscopum. Inoleverat enim consuetudo. [0231A] Nam praecursoris functus officio. instat sollicitus. ad ecclesiam vacantem dirigebat. ut fratribus in tanta afflictione [0230D] positis subvenire non differant. Inde Romam profectus. super annulo defunctorum episcoporum. V. exsequitur legationem. praesertim in imperio. se fidelem cooperatorem tempore accepto repromisit. et universorum animos ad se compendiosius inclinaret. Fugiens igitur dominus papa Gregorius imperatoris indignationem. et baculo. Cumque prius infelix mundus in maligno positus. Qui de viribus imperatoris praesumens et de multitudine divitiarum confisus. Henricus Teutonicorum rex. Expergefactus Petrus. qui Henrici nihilominus. qui in Apuliam transfretare proposuerant. quasi coram positus astitisse. qui eum ultra montes sine dilatione sequi decreverat. successit dominus praedictus Urbanus. Tandem Salernum veniens. dum praedictus Dei famulus pro reditu ad propria et pro implenda legatione assumpta. et jura in eo facto conculcari ecclesiastica perpendens. et quae tibi sunt injuncta. et servis meis subveniatur. eorumque exponit miserias et abominationes quae in locis sanctis fiebant a gentibus immundis. fratribus compatiens. Fides igitur per dilectionem operans est (Gal. Romanam coepit Ecclesiam persequi. zelo divino succensus. monendo quibusdam persuadet. sumptaque a domino patriarcha licentia et impetrata benedictione ad mare descendit. quod falso dicebatur. Tempus est enim ut purgentur sancta. navem ibi reperiens mercatorum. auditorum mentes ad obediendum praeparaverat. Barum pervenit. mancipabantur carceribus. Peractis igitur de more orationibus. ad id ipsum piis exhortationibus animaret. Petrum ab Jerosolymis reversum. moras rumpit impiger. et regna. qui solis duobus [0230C] mensibus post eum sedem obtinuerat. non exspectata cleri electione. sedem invasit apostolicam: ita delirus et ab intellectus sinceritate deficiens. Cui. Cui tantam gratiam. ne vacillet. omnem Dei [0230B] et hominum post tergum dederat reverentiam. labore victus. atque cooperante gratia. ut raro unquam sine fructu populus conveniret. ibi diem vitae clausit extremum: ubi et sepultus est. Unde nec diu fluctuare permittis servum tuum. Accidit enim quadam die. sed te ipsum manifestas ei et tua eum revelatione solidas. contulerat Dominus. Petre. et [0229C] prospera usus navigatione. et benigne tractatus. et inutiles. dilectio (Cant. Alpes transiens. Nec visum ei sufficere. excluso violenter praedicto venerabili viro. praedictum Petrum virum venerabilem ab Hierosolymis reversum. per quam exsurgat fortior ad opus charitatis implendum. et ei in verbo. Capiebantur pontifices. locis munitioribus apud suos fideles delitescebat. 6). et idem Romanorum imperator. cui domini patriarchae et fidelium qui Hierosolymis habitabant. tanquam homicidiorum rei. noxia sequens et declinans salutaria. in eodem verbo plurimum necessarius. cujus bajulus erat. pauperibus et abjectissimis personis. ecclesiam Dominicae Resurrectionis ingressus est. et quilibet ecclesiarum praelati. ut ibi pastoris fungeretur officio. VIII. nisi quod charitatis ardore succensus. Apocalypsim insinuans. hujus schismatis occasione ad deteriora declivis.

sicut et prius audierat. religionis matrem. praesentibus etiam praedictarum partium nonnullis principibus. imperatoris praedicti indignationem fugiens. ordinatis de praelatorum Ecclesiae et virorum Deum timentium consilio institutionibus. indictione IV. V. ad zelum accendit commendabilem. eorum sustinet imperia. loca sancta. sanctorum progenitorem Machabaeorum. requies dormientis Domini. servit in luto et latere regale [0232D] sacerdotium. humiliatus est cultor Dei populus. testante Propheta. qui resurrectionis non habebunt participium. Haec igitur salutis nostrae incunabula. Civitas Regis regum omnium. jam amplius non irascar tibi (Ezech. novissime ad hanc exhortationem se convertit. et assumptae dispensationis operibus. anno regni ejus quadragesimo tertio. quasi ad malum prona. Cujus non liquefiat anima? cujus non tabescant praecordia. sed vocaberis voluntas mea in ea. fidem periisse. quomodo tot vitiorum monstris. in quibus steterunt pedes Domini. et cuncta ferri deorsum. dicens: Templum Domini quasi vir ignobilis. [0231D] quae de rebus perierat. angarias patitur indignas genus electum. et vestram nosse id expedit charitatem. in nomine Domini. et eodem Romanorum imperatore. et promulgatis canonibus. reformarent. ne domus Patris ejus fieret spelunca latronum (Matth. peculiarius tamen Urbem sanctam sibi adoptavit in propriam. testatur. et cella familiaris mysteriorum. episcoporum et abbatum convenit sacer conventus. imo particulam. divina comite gratia. quomodo humani generis Reparator. et diadema regni in manu Dei tui. sibi dedicaverit ab initio. discedens ab Italia. 1). Id enim et Veteris et Novi. XXI). foedatur spurcitiis. Unde per Isaiam ait: Haereditas mea Israel (Isa. facta est sub tributo. quae ad erigendum labentis Ecclesiae statum videbantur respicere. ex universis transalpinarum partibus provinciarum. Exhortatio domini papae ad populum. pro nostra omnium salute carnem assumens. 42). Alpes transcendit. dicens: Et de Hierusalem civitate quam elegi. et durae jugum servitutis ad tempus eam sustinere passus sit. prius apud Vigiliacum. ancillae filius Aegyptiae. non tamen arbitrandum est. Ubi videns. princeps provinciarum. et homo inter homines conversatus. pro via Hierosolymitana. 3). sicut ipse testatur. profanatum est sanctuarium. perennibus . et orbem involverant universum concilium generale. et crebra simul miraculorum exhibitione reddidit specialiter in ignem. 6). tot peccatorum prodigiis posset occurrere. his ad animum recurrentibus? Quis haec siccis oculis audire potest. sicut ex officii debito tenebatur. sed stipula ignis aeterni. populus absque Deo. Cum scriptum sit: Flagellat Deus omnem filium quem recipit (Hebr. Et licet totam. cui dicit: Eris corona gloriae in manu Domini. propria illustravit praesentia. Ubi. De ingressu domini Urbani papae ad partes ultra montanas. quae ita [0231C] miserabiliter pullulabant. Electa nimirum: [0232B] quod ipse qui elegit. imperii vero duodecimo: illustri quoque Francorum rege domino Philippo. qui ait: Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob (Psal. veniet vobis Salvator. Diligit ergo eam. justo judicio suo in manus impiorum saepius tradi permiserit Deus. et filium ejus (Gen. post concilium quod ex universa Italia. et item: Vinea Domini Sabaoth. extremas imponit conditiones. Nostis. pene in omnibus syllabis. Henrici filio. ut tantorum esset conscia. quia complacuit [0232C] Domino in te (Isa. et mundanarum sectatrix traditionum. terram promissionis. haereditatem suam dignatus est appellare. dicens: CAPUT XV. Sarracenorum enim gens impia. charitatem et omnem periclitari virtutem. 8). quae aliis regulas intemeratae tradidit fidei. deinde apud Podium. divina passim conculcari monita. Id ipsum enim et Mathathiam sacerdotem magnum. ita. Teutonicorum rege. qui verbo sibi injuncto debitam gerebat sollicitudinem. quibus versa vice merito servire tenebatur. convocare disposuit. quam pridem patribus promiserat. et captivatis liberae filiis. subactis fidelibus et in servitutem damnatis. LXXXVI. et qui pacem. regnante in Francia. quod eam orbis partem. passus. fratres charissimi? Templum Domini. 25). apud Placentiam celebraverat. Sed quid scriptum est? Ejice ancillam. De qua gloriosa dicuntur. mense Novembre. ad corrigendos excessus hominum necessarium valde. et synodo apud Clarummontem habita. econtrario autem adversae potestatis et principis tenebrarum longe lateque nimis patere imperium: anxius plurimum. factum est sedes daemoniorum. 7). videns hominum malitiam [0231B] modum excessisse. gentium superstitionibus cogitur invita deservire. cui dicit: Recessit zelus meus a te. Quadam [0232A] sane dilectionis praerogativa certum est eam dilexisse. 10). civitas Dei. Domini patriam.CAPUT XIV. vasa gloriae ejus abducta sunt captiva (I Mach. praedictus dominus Urbanus. qui ad morum aedificationem et corrigendam delictorum enormitatem poterant proficere. regnum Francorum ingressus. salutem operatus est in medio terrae: ad hoc a saeculis praeelecta. XXI. possidet violenter. doctrinam Evangelii sordere. videlicet quod in ea docens. illi vero thesaurizat iram. quod eam quasi a se repudiatam abjecerit. LXII. et non vocaberis amplius desolata. XVI. et resurgens Salvator. Sanctae Resurrectionis [0233A] ecclesia. XII. Anno igitur ab Incarnatione Domini 1095. Sed novissime apud Clarummontem Alverniae civitatem. 1). Quam etsi peccatis inhabitantium id exigentibus. regnante domino Henrico quarto. II. in partem praecipuam. Ingressi sunt canes in Sancta. fratres dilectissimi. jam a multis retro temporibus violenta premit tyrannide. domus Israel est (Isa. XXXIV. cum ejus sit omnis terra et plenitudo ejus (Isa. XIX. nec intepuit erga eam dilectionis fervor. docet series Testamenti. de quo zelans Dominus vendentes ejecit et ementes. suggerente Petro Eremita.

irasceris in finem. non continebit in ira sua misericordias suas? (Psal. Utquid. ad nos delata docet epistola. X. et contritionem civitatis sanctae. ut fratribus nostris. XCIII. et deprecatio collata sanctorum. haeredes quidem Dei. 17]) qui Hierosolymis et in finibus ejus habitant. incendia. sed gladium (Matth. et vide opprobrium nostrum (Thren. regnum Dei non possidebunt. et illis totis viribus occurratis. facta sunt gregum praesepia. prout in mandatis acceperant. Et item: Populum tuum humiliaverunt. adjungat se nobis. quod huic fervori posset praejudicium facere: ita ut de claustris multi egrederentur monachi. ne ire volentibus. caeduntur gladiis more bidentium. afflictioni [0234A] et laboribus compatientes. et caetera qualia qui agunt. et estote filii potentis. armamini zelo Dei. Qui de principibus ad iter se obtulerunt. et haereditatem tuam vexaverunt (Psal. Vae nobis. quibus est propositum. venerunt gentes in haereditatem tuam. senserunt beneficia. homicidia. Vae nobis. nec matronis aetas maturior suffragatur. Episcopi vero et presbyteri. et peccatorum indulgentiam et fructum aeternae mercedis se non dubitent habituros. Subveniamus fratribus nostris. finem dicendi fecit. LXXXVIII. deplorat dicens: Deus. et praesens illorum per manum Petri. et projiciamus a nobis jugum ipsorum (Psal. et coelestis regni cohaeredibus (omnes enim sumus invicem membra.) Verumne [0233C] est quod dicitur: Non obliviscetur misereri Deus. 10. Si quis zelum legis Dei habet. filii a parentibus.deputabuntur incendiis. polluerunt templum sanctum tuum (Psal. compelluntur. noverunt ex vobis nonnulli. 1). Monemus igitur et exhortamur in Domino. ut delictorum. plebes suas ad id ipsum invitantes. et onus sibi hujus peregrinationis [0234B] assumpserint. et soluta synodo valedicentes ad invicem. donec et ablata reddantur. et beatorum Petri et Pauli protectione.) Recordare quid acciderit nobis. 50. 7. fidei sentiat dispendium. nec cadebat vel unus apex sine fructu super terram: ita ut vere dici posset. Dividebatur enim maritus ab uxore. ut pax (quae verbo vulgari treuga dicitur) ab omnibus observetur illibata. Episcopi vero. verum longe lateque sermo idem egrediens. praevalente gentilium superstitione. Non est sacrilegis locorum differentia. praecipiens iis qui aderant. 34). cum omni aviditate tam majores quam minores amplecterentur. sub Ecclesiae defensione. officii suspensione multentur. cui benedixit Dominus exercituum. Et visa est a Domino res egressa. ad propria sunt reversi: ante omnia. 1). qui talibus fortiter [0234C] non restiterint. CAPUT XVI. Domine? (Psal. LXXXVIII. Disrumpamus vincula [0233D] eorum. per episcopum loci excommunicatione feriatur: et tandiu sententia ab omnibus observetur. coguntur virgines fornicari. Arma quae caede mutua illicite cruentastis. Domine. ut ad propria reversi. dilectissimi. XLIV). Si vero quisquam molestare eos interim ausu temerario praesumpserit. quorum omnium in se plena fide praetendunt argumenta. accendetur velut ignis ira tua? (Psal. Laudabilis populus. qui contra eos arma susceperint. ullum ministraretur impedimentum. pro fidei meritis verbum efficax. infidelium insolentiam (qui sibi regna. Alioquin futurum est. Loca venerabilia divinis deputata mysteriis. juxta statuta synodi fideliter laborantes. Qui autem ibi in vera poenitentia decesserint. LXXVIII. quibus Dominum ad iracundiam provocastis. Accingimini unusquisque gladio suo super femur suum potentissime (Psal. ut quid nati sumus videre corruptionem populi nostri. tanquam verae obedientiae filios recipimus. celerem indulgentiam pro vobis obtineant haec pietatis opera. sub angariarum et sordidarum praestationum pondere gemit fatigatus. patres a filiis. II. Accingimini. et nomen Dei vivi abnegent vel ore blasphement sacrilego. 47. quam videre mala gentis nostrae et sanctorum. ita ut mandatum ejus. [0234D] Dedit ergo Dominus fideli servo suo evangelizanti virtute multa. His dictis. quod ituri vestibus suis in signum voti et futurae peregrinationis imprimebant. et in remissionem peccatorum injungimus. intuere. et de signo crucis. Furta. LXXVIII. ut gentium immunditiis deserviant. injunctas sibi pro suis delictis poenitentias relaxamus. uxor a marito. in hostes fidei et nominis Christiani convertite. In quanta enim positi sint afflictione. 5. et ab universis inquietationibus. et excelso in verbo gloriae. hoc Deo beneplacito redimite obsequio. et sedere illic cum dantur in manibus inimicorum sancta? (I Mach. donec misericordiam sedis apostolicae obtineant. stabula jumentorum. licet arduum nimis et difficile videretur. non est personarum respectus: in sanctuariis occiduntur sacerdotes et levitae. et sermonem omni acceptione dignum in oculis universorum. ecclesiarum praelatis. fidelibus Christianis. qui praesens est. cohaeredes autem Christi [Rom. fideles se cooperantes [0235A] exhibebant. rapiuntur eorum filii. principatus et potestates subjicere contendunt) debita compescatis animadversione. V. et inclusi de carceribus. verbum vitae disseminabant in populis. qui haec quae loquimur. et circumeuntes parochias suas. 3). aut per tormenta perire. nec erat charitatis vinculum.) Ubi sunt misericordiae tuae antiquae. 5). Interim vero eos qui ardore fidei ad expugnandos illos laborem istum assumpserint. et de illatis damnis congrue satisfiat. in quibus se incluserant . qui in hanc tam periculosi temporis descendimus miseriam. et ad necessaria discurrere. signa viderunt. viri venerabilis.) Vos igitur. aut impia detestantes imperia. matris Ecclesiae chara pignora. de misericordia Domini et beatorum Petri et Pauli apostolorum auctoritate confisi. quod vere illud verbum Domini impleretur: Non veni pacem mittere. nomen delere Christianum. Iis dictis finem dicendi fecit. et Dominus erit vobiscum. LXXVI. ut in proximo Ecclesia Dei jugum indebitae perferens servitutis. Nec solum praesentes ex illius verbo succensus hujus desiderii fervor ad iter armaverat. VIII. rapinas. quam in spiritu praevidens electus a Domino David rex fidelis. Egredimini. Nos autem. [0233B] sanctis martyribus sociandi. oculata conspexerunt fide. cum omni instantia et debita sollicitudine plebes suas ad idem hortentur et invitent diligentius. tam in rebus quam in personis statuimus manere securos. absentes etiam pari voto ferventes accendebat ad idem. quae Dominum in carne susceperunt hospitem. II. Melius est enim mori in bello.

dominus Stephanus. Videbatur ad litteram impleri quod in Tobia scriptum est: Jerusalem civitas Dei. signo crucis se communiverant. qui aut aetatis. Gerardus de Russelun. et in humeris illius sibi portarent memoriam. aut conditionis. dominus item Robertus. ejus ex sorore nepos. et alii multi. Retrodus. IX. sed omnes indifferenter manus dabant. Nam. quam tum ex regno. grata terris reddita est temperies. nomen magnum invocantes in te (Tob. tum ex imperio multo labore contraxerat. sicut dicetur inferius. Sed et illud mandatum Domini juxta litteram videbatur impleri: Qui vult venire post me. XIII. ut singuli majorum principum. aut sexus. quae nimia erant. ut collectis necessariis. et frigore depulso. Hebrardus de Pusato. Factus est principatus ejus super humerum ejus (Isa. Sed et de viris majoribus. Guastus de Bederz. et certum praefigentes diem. Radulfus de Bagentiaco. et viae consortibus convocatis. Omnes igitur ex causis variis properabant. comes Stephanus de Albamarla. ubi convenire. et dominus Eustachius: Balduinus [0236C] itidem. Gentonius de Bear. Carnotensium comes et Blesensium. domini Hugonis comitis de Retest filius: item comes Garnerus de Gres. cujus passionis locum visitare proposuerant. Guido de Possessa. Thomas de Feria. adorabunt in te Dominum: et terram tuam in sanctificatione habebunt. obsequia promittentes et fidem. comes Aurasicensis. Transcursa itaque hieme. aut aliquibus persuasionibus deterritus ab incoepto desisteret. dominus Ademarus. et non eodem tramite proficiscerentur. ejusque super se in toto itinere invocarent nomen. ad iter se accingebant. et occupatio ista utilis. Hi omnes tempus exspectantes opportunum. Willelmus Amanen. comes Normannorum. qui postea apostolicae sedis legatione functus. [0237B] reliqui vero principes per Apuliam. domini Willelmi Anglorum regis filius. omnes unanimiter corde et ore votum profitebantur. Rogerus de Barnavilla. ac timens Deum. dominus Godefridus. quidam ne desides haberentur. comes Tolosanus et episcopus Podiensis. aliis se adjungebant. unum ubicunque de principibus iter vovisse audierant. Lotharingiae dux. Gerardus de [0236D] Ceresiaco. comes de Foreis. Convenerat autem apud omnes et id ipsum de mandato domini papae injunctum fuerat. Nomina principum qui de regno Francorum et Teutonicorum iter assumpserunt. Aurasicensis episcopus. arma exerunt. iter arriperent. [0236B] De utroque itaque regno. dominus Willelmus. eodem fervore succensi. Isuardus. Parabatur interim quod ad tantum iter sufficere posse . abneget semetipsum. quorum numerum vel nomina non tenemus. eorum exercitus convenerunt. Circa Alpes vero dominus Boamundus. mihi turpe relinqui. [0235D] Nam catervatim concurrebant populi. Non enim erat inter mortales respectus Dei. mutuo se praevenire cupientes. vir vitae venerabilis. et cum eo fratres ejus. cum aliis multis inclytis et nobilioribus viris: vir quoque strenuus et insignis. laborabant certatim. 6). ut se illius comitatui sociarent. Rainbaldus. CAPUT XVII. cui ad nostram redemptionem properanti. et munera deferentes. comes Tolosanus et Sancti Aegidii. mutuo se et frequenter exhortantes. senioris Theobaldi comitis pater. Balduinus. se necessariis communire. Constantinopolim pervenerunt. in arrham futurae peregrinationis. et sequatur me (Matth.spontanei propter Dominum. [0235B] quidam sola levitatis causa. et virtutum mater discretio votum excitabat. Et quia verbum illud publice diceretur: Occupet extremum scabies. comes Hamaucorum. in eadem expeditione populo Dei tam fideliter quam prudenter praefuit: Dominus quoque Willelmus Aurasicensis episcopus. et tollat crucem suam. dominus videlicet Balduinus. per Dalmatiam. Vere divinitus procuratum. cum prima veris subsequentis se obtulerunt [0237A] initia. qua declinarentur futura. vir vere religiosus. et Guido de Garlanda. Francorum regis dapifer. dominus Robertus. dominus quoque Tancredus. ut quotquot praedictae viae voto se [0236A] obligarent. Flandrensium comes. nec ad homines reverentia. quando oporteat eos iter arripere. nationes ex longinquo ad te venient. aut ut creditores suos (quibus multorum debitorum pondere tenebantur obligati) declinantes eluderent. necessarius enim erat hic ignis purgatorius. comes Hugo de Sancto Paulo. unde loquimur. illum imitantes. Sed neque antequam ad urbem Niceam pervenirent. et qua via tutius commodiusque possint incedere. invitant legationibus: diligenter praeordinantes. praedictus quoque Petrus Eremita cum ingenti multitudine. Unde studiose procuratum est. Willelmus. dominus Raimundus. De quo etiam non immerito videtur posse intelligi illud Isaiae: Levabit Dominus signum in nationibus. dux cum suis legionibus per Hungariam. De praesentibus igitur qui concilio [0235C] interfuerant. Galo de Calvo monte. Non erat in regnis occidentalibus. comes Diensis. comes Perticensis. Nec tamen apud omnes erat in causa Dominus. Tarentinorum princeps. negotium. ad id ipsum Deo placitum obsequium sponte se obtulerunt inclyti viri et nobiles: Henricus de Ascha. XVI. 12). multi cum gaudio susceperunt insitum verbum. vivificae crucis salutare signum vestibus imprimerent. De absentibus vero utriusque regni principibus. et congregabit dispersos Israel (Isa. qui tamen comites non erant. sed variis temporibus. Nec enim poterant tot tamque infinita populorum millia in una qualibet regione sibi reperire necessaria. 13). bonae memoriae Podiensis episcopus. et verbum vere egressum a Domino. domini Philippi Francorum regis frater. vir illustris dominus Hugo Magnus. domini Roberti Guiscardi Apuliae ducis filius. equos praeparant. ad militiam parati Christianam erant accedere. componunt sarcinas. Willelmus de Montepessulano. aut status vellet esse memor. et se tantae peregrinationis laboribus pro Christi nomine devote mancipare. XI. Videtur vere divinitus procuratum praesens. quorum primus fuit dominus Ademarus. seorsim legiones suas traherent. qui simul erant profecturi. cum ingentibus militarium virorum copiis. et mutuis se. 24). quo praeterita. diluerentur commissa. praedictorum consanguineus. sed quidam ne amicos desererent. qui cognominatus est de Burgo. Podiensis episcopus.

de comitatu ejus quidam remanserant. Nam cum a Bulgaris omnino venalium nihil. ubi Galterus a duce Bulgarorum. 18). qui turmarum erant duces designati. Straliciam Daciae mediterraneae metropolim egregiam pervenit. CAPUT XVIII. et armenta. duces etiam itineris. Eidem autem regno tunc praeerat vir Christianissimus. ubi ejusdem civitatis praesidi de damno et injuria plebi Dei injuste a Bulgaris illata conquestus. Non erat uspiam in tot provinciis. ab ejus obtinuit magnificentia. ignorantes quod non sunt in manu hominis viae illius. Et licet eorum adversitati universus plena charitate compateretur exercitus. correptis armis. quam ex omni populo. piam illius commendans intentionem. Ille [0238A] vero regno ejus cum omni tranquillitate transcurso. Bulgarorum fines cum suis legionibus attigit. ut sibi. ut cibos emerent. cohibere non valens. Constantinopolim pervenit. [0239A] et ut legibus humanis in ejus obsequio nihil videretur deesse. qui ejusdem regni limes ab Oriente dignoscitur esse. et impetrare non valens. Qui greges Bulgarorum invenientes. fines Hungarorum attigerat. trans eumdem fluvium in loco cui nomen Malavilla. plenam super omnibus commissis justitiam consecutus est. ante urbem castrametatus est. spem habentes in eo. volentibus introire vel egredi. ut si pacificum vellet habere introitum. Quo transito. Franconia. et timente Deum. combusserunt. [cum innumerabili exercitu transcursa Lotharingia. domus otiosa vel una. et castris inferre suis. ita ut nisi certis locis. CAPUT XIX. ubi exercitum [0238C] suum victus inopia laborantem. et inaccessibile. defixis obtutibus prosequebantur. qui eidem loco praeerat. et ea [0239B] regione quae Austria dicitur. octava die mensis. et linguis. Insuper ab eodem duce. et sine tumultu et scandalis . parentem filia. incorrigibiles facti. circa quae sollicitabantur. emendi licentiam postulans. eum benigne admisit. XXI. rex Calemannus. Est autem regnum Hungariae paludibus interjectis. Unde missa legatione ad dominum regem. cum singultibus et suspiriis dividebantur ab invicem charorum amplexus. dum hic paterfamilias. ut usque ad adventum Petri. Cuique juxta suam conditionem familiaria suberant. cum reliquis agminibus Bulgarorum silvas. de cujus praecepto iter arripuerat. satius arbitrati sunt dissimulare ad tempus injuriam. et supremum sibi valedicentes. viro egregio. longe lateque diffusas. et in praesentiam domini imperatoris introductus. per Hungariam transiens. Bellegraviam pervenerunt. qui suis fidelibus repromisit dicens: Et capillus de capite vestro non peribit. et ad iter colligerent quaedam necessaria. et viaticula sua. Hungarorum sentit perfidiam. pervenit incolumis. At vero Petrus. ad eos qui eorum abducebant animalia. Quod audientes Bulgari. Continuantes igitur iter. commerciorum legem obtinuit communem. cui militare proposuerant. quam ad id quod assequi non possent. uxor maritum. et pene impossibile fluvium retransire. [0238B] et occasione emergentium negotiorum iter differre propositum. qui cognito praedicti Galteri adventu. Mater filium. Ignorat enim mortalis infirmitas quid sibi crastina pariat dies. ne prae necessarii victus deficere cogerentur inopia. quasi ad quadraginta millia. violenter ex eis coeperunt abducere. Quo perveniens. praedam revocare volentes. quibus qui simul profecturi erant. hostiliter egressi. concessit. centum quadraginta ex eis a praecedentium comitatu separatos incautius. humanissime tractatus. in ulnis deportantes parvulos. post haec non multo interjecto temporis intervallo. prudenter circumspecteque pertransiens. quod Christi servis illata gratis injuria non praeteriret impunita. et transitu suis expeditionibus per Hungariam concesso. egressus est ejus exercitus. Petrus Eremita subsecutus. casui plurimum sociis condoleret. publicorum commerciorum gratiam non negavit. exercitum suum in locis urbi finitimis. At vero Galterus sciens quod populum secum traheret durae cervicis. indulta emendi vendendique licentia. cum universa multitudine. ut sibi modo quocunque alimenta compararent. in patientia vestra possidebitis animas vestras (Luc. et pertransiens Teutonicorum regnum. qui acciderat. et tribubus. quos gressu non poterant. cognomento [0237D] Sensaveir. et suggentes ubera. [0237C] Vocantibusque caeteros his. et indiscretum. bellum raptoribus inferunt. separabantur in osculis. grave nimis populi sui passus est dispendium. cum viae quantitate metiri nitebantur. attentius moram increpantes et monentes properare celerius. Dirigebantur frequentes epistolae. quot habet Occidens. negotia. cum lacrymis et ejulatu comitabantur abeuntes: et dicto vale. et nationibus collegerat. et sinistro.credebatur. remiserunt ad suos. qui eis usque ad urbem praeessent regiam. et iis vehementer angustis. non pateat introitus vel exitus. ablatis omnibus. vir nobilis et in armis strenuus. in oratorio quodam (quo se gratia consequendae salutis contulerant) [0238D] igne supposito. ut praemisimus. mense Martio. Bavaria. Eo tamen ignorante. illuc vero tota domus ad migrandum se componeret. quos Hungari comprehendentes. cum ingenti multitudine pedestrium turmarum (nam paucissimos secum habebat equites) primus iter arripuit. et de ejus edoctus proposito. tamen videntes quia durum erat nimis. Galterus Sensaveir primus viam ingressus. impetravit. Anno igitur ab Incarnatione Domini 1096. reliquis in fugam adactis. soror fratrem. quidam Galterus. ibi filius. se mutuo exhortabantur. in Hungariam descendit. et magnis fluminibus praecinctum. habere permitteretur: quod ei concessit imperator. Et facti superiores. ad locum perveniens qui dicitur Bellegravia. sed condignam ab eo reciperent mercedem. obtinere possent. et populo suo aequa mensura et justo pretio necessaria venderentur. et affectos verberibus. relictis his qui suo proprio spiritu ducebantur. temere aspirare. nudatos. usque ad fluvium Maroe. aliquo pretio interveniente.

usque ad superius memoratam Malevillam pervenit. Consummatoque scelere. et universo comitatu. aufugit. imo pene omnis exercitus. legiones suas sub omni celeritate transferri praecepit. regnum ingressus est. et ipse praevius cum ingenti multitudine. cum universis legionibus. praedictas insequi expeditiones. qui eos benigne satis nocte tractaverat hesterna. seorsum a turbarum frequentia reperientes. et obsequiis divinis mancipato fiat commercium. incolis pene omnibus aut interemptis gladio. illa die cecidisse dicuntur de Hungaris quasi ad quatuor millia. et in suorum ultionem accingeretur animosius. aut in vicino flumine submersis. congregatis [0240A] navibus quotquot ex utraque fluminis ripa invenire potuit. CAPUT XX. quod commiserant. nimis aegre ferens. amice postulat ut rerum venalium. quae eum sequebantur. castrametati sunt. cursu maturato adjungere se sategerunt. quam in ea repererunt opulentiam. et justo pretio. scilicet pro collato beneficio. relatione quorumdam edoctus. justa ira succensi. de expeditione vero Petri. ut indigenis forum ministrantibus nec injuria. Qua conditione utrinque placita. cum gregibus et armentis in opaca silvarum. Petrus fugientem suum revocat exercitum. summo mane receptis obsidibus. et divina animadversione digni. justissima indignatione. sive ex industria involventes justum cum impio. tanquam commissi maleficii conscientiam non habentes. [0241A] verbo suos exhortatur et exemplo. nocteque illa in omni tranquillitate et mutua charitate transcursa. eorum meritis id exigentibus. et partes praecedentis exercitus posteriores invadunt hostiliter. et major pars praecessisset. supplicium reportare cogebatur: paucorum commissum. videntes etiam eorum spolia et arma nihilominus in muro civitatis. et impietatem non modicam in eos exercuerant. populo peregrinanti. Facta est igitur expeditionibus universis alimentorum [0240C] plenior abundantia. qui Galtero et ejus legionibus rerum venalium forum prius interdixerat. et viris fortibus refertam. et bonis conditionibus ab indigenis ministrata. nemorum late patentium condensa pertransiens. Ubi intellecto quod consortibus eorum. [0239D] At vero Bulgarorum dux. egressi sunt cives secum deferentes venalia. cum gregibus et armentis. quae passibus aequis caeteros subsequi [0241B] non poterant. turribus et muro valido munitissimam. missa legatione ad praesidem civitatis. cum eorum non sufficeret furori. arma monet corripere. ignem supponentes. Apud Niz urbem Bulgariae. nisi prius datis obsidibus se obligaret exercitus. CAPUT XXI. cui praeerat. longe interius se contulerunt. ut quorumdam domicilia. et nemorum abdita. [0240B] jam deficiente viatico. et incendiarios: cives evocat. et eorum maxime quae vitae sunt necessaria. quam tamen vacuam repererunt. quam audierat. et tanquam de sacrilegis vindictam reposcere persuadet. ante urbem Niz. propter alimentorum. ei sine difficultate aditus praestetur. ante Bellegravam. justo pretio. matronas quoque cum pueris et puellis. militares ex universo regno convocaret copias. separati aliquantulum a praecedentibus agminibus.regnum ejus pertransire. multos de immeritis pari poena confoderunt. quod rex Hungariae suorum stragem. intelligens quod Malevillanis pro eo quod in praecedentes ipse quoque deliquerat. adjecerunt etiam. quam hesterna nocte cum quodam Bulgaro habuerant occasione vendendi emendique. quinque diebus continuis manserunt in ea. emendi vendendique contractibus mutua charitate inter utrumque populum celebratis. redeuntes ad propria. quasi pro tropaeo dependentia. Egressi ergo unanimiter. Erant [0240D] praedicti filii Belial natione Teutonici. Quod cum omni tranquillitate transcurrens. subsequentes in eum vellent refundere. et dissipatae sunt ejus legiones. quae juxta praedictum pontem in flumine volvebantur. Sed sive casu. de loci diffidens munitione. non dispari nequitia succenderent. urbem violenter infringunt. Praedictos itaque malefactores. protinus arma corripiunt. subito converterunt in favillam. Ille vero id nullatenus posse fieri respondit. castra ibidem metatus est. gladiis instantes atrocius. vinculis alligatos secum deduxerunt: consummata strage. secum trahens greges et armenta. morti tradiderunt. itinere dierum octo. multam illius loci habitatores intulerant injuriam. ad iter accinguntur. septem molendinis. Currus autem et vehicula. et iterum cum Bulgaris quaerit pacifice convenire. datis obsidibus. qui necdum castris se adjunxerant. et flumine quod eamdem urbem praeterfluit. At vero dux. spoliaque uberrima. victus inopia laboraret. quae de loco violenter effracto usque ad redundantem copiam eduxerat: Quibus in ulteriore ripa collatis. Sic igitur urbe correpta violenter. Loci vero incolae cum sua quisque familia oppidum nihilominus deserentes. praecedentes insectantur. qui Galterum secuti. cum suis astitit legionibus. Petrus autem dum adhuc in expugnato praesidio moram faceret. refundens in omnes. quae extra muri erant ambitum. universos praedones reputans. relicta Bellegrava. videns quod non satis ei responderant digne pro meritis. per quemdam pontem lapideum transmisso. quidam turbati capitis homines. inter peregrinos et Bulgaros tumultus oritur periculosus. comprehendentes. bonis conditionibus. senes quoque et valetudinarios. Dumque ejus exercitus. et se invicem exhortantes. . non aequo satis judicio. alimentorum multa copia. Nichita nomine. Dumque essent in proficiscendo. sed factus est error novissimus pejor priore. turbis innocentibus. interemptorum sanguine satiati et spoliis onerati. [0239C] eos praecesserant. Unde cum plaustris et vehiculis. nec vis major ulla inferatur. centum dicuntur occubuisse. et conditionem approbans interpositam. memores satis frivolae contentionis. numero quasi centum: qui etiam. quibus tam alimenta quam omnimodam eorum supellectilem deferebant. In quo tumultu. Qua suscepta licentia.

exemplo suo et impetu. quatenus in aliqua urbium ejus ultra triduum moram facere non praesumatis. bellum ingens ante urbem utrinque committitur. in eo facto simplex oculus. praecepit districtius ut nemo illis qui sua temeritate pacem reformatam ausi fuerant violare. et scandalorum amputata materia. et universa quae amiserant. rixas et tumultus concitantes. vobis injungimus. mulierum quoque et puerorum ingenti multitudine captivata. sed continuato itinere congruo. et ex occultis in quibus triduo latuerant [0243A] prodeuntibus. submersis [0242C] in flumine. sedebat quasi arbiter. postquam apud eum qui regios detulerant apices. et transito Bosphoro. silvarum latebras et devia secuti. ad arma convolant universi: et confligentibus inter se agminibus fit strages infinita. Quibus totidem de urbanis egressis obviam. Nos autem exercitum vestrum praeeuntes. missis quibusdam prudentibus et magnae auctoritatis hominibus. sed magis ac magis augebatur. Bulgarorum non ferentes instantiam. sperantes quod. et universa quae praeibant agmina. factae caedis argumenta. modis omnibus competentibus. inconsulto quorumdam calore et ausu temerario. viam. Fugit itaque universus exercitus. et ad propositum tutius purgata redirent conscientia. reversi sunt ad castra infecto negotio. ab omni abstinentes enormitate. viam. qui prae victus inopia jam contabuerant. aliosque qui in certamine viriliter desudabant. Causa itaque cognita. Sed neque id effectui mancipare dabatur. maturato. acquiescere vellent monitis. hujus infortunii. qui Petrum et alios ejusdem exercitus capitaneos. Cum ecce quidam equo raptus velocissimo. pactis pene ad placitam utrinque redactis consonantiam. ut inde pauperibus et egenis in itinere necessaria ministraret. in castris tumultus: volentibus indiscretis quibusdam injuriam. ecce domini imperatori nuntius castris eorum se intulit. reseratis aditibus. convenerunt. intelligentes qui missi fuerant. Bulgari autem instantes animosius. retentis vehiculis et sarcinis universis. et tota instant sollicitudine. rixam concitaverant. violenter vindicare. excitatus est casu. inter utrumque populum pax plenior reformaretur. dicens: Sermo gravis et verbum satis absonum. et tantam suorum non ferens injuriam. tamen a proposito deficere ignominiosum reputantes. Petrus. Et licet plaustra currusque. retento curru in quo universa ejus deferebatur substantia. si in conspectu majestatis ejus gratiam aliquando invenire quaeritis. opem ferat. publice convenit. reliqua pars exercitus nullatenus eis vellet ministrare subsidia. quod in imperio suo violentiam regionis habitatoribus et ejus subditis inferatis enormem. versus Constantinopolim expeditiones vestras quantocius dirigatis. praedam. finem inchoati tumultus. tamen moderamine temperato. tanquam locorum ignari. et supportata patienter. castra in . collegerat. Erat autem Petro. ubi hesterna nocte castra locaverant. et pura intentio. junctis exercitibus. et intellecta erga se domini imperatoris clementia. Quod videns exercitus. Petrus. majoresque cuncti expeditionis viri. revixit spiritus eorum. socios. [0242B] et quod juxta propositum proficere non poterant. et fratrum interemptorum funera non sine lacrymis et gemitu contuentes. quod satis juste indignatione concepta. Populares ergo. [0243C] pro tempore sufficienter allegaverunt. quam sustinuerant. qui cum suis legionibus eorumdem praestolabatur adventum. omnes unanimiter egressi. ut causa mali cognita. Dumque in eo perseverarent. de vobis ad imperialem pervenit audientiam. neque ejus. Quo cognito. Cumque non proficeret. constiterunt. Erant autem quasi mille. recollecto profligatarum legionum suarum residuo. relegentes. recollectis adinvicem eis qui dispersi fuerant. Porro Petrus [0242A] eorum insaniam volens compescere. ut turba comprimeretur. Dumque essent in proficiscendo. circa Petrum et illos qui cum eodem evaserant. et quod non erat tempus satis idoneum ad hoc. eos revocare nitebatur. elaborantes cum Petro viro Dei. qua tota die venerant. et vulgus indocile. ab impetu et furore. [0242D] penitus amisit. Die tandem quarta. Ideo redierant. quam eis immeritis Bulgari gratis intulerant injuria. cum integritate reciperent. regiam proferens jussionem. exercitui missa voce praeconia sub promissae obedientiae debito. dum vada nesciunt. qui ad hanc proruperant temeritatem. quod suis acciderat. imprudenter amisissent. sarcinas. fugam ineunt. et causam caedis declinare quaerens. diligenter discutiunt [0241D] quaenam causa intercesserit. videntes quod excitus in populo tumultus sedari non valeret. ducem praedictum sequentes. itinere Constantinopolim pervenerunt. et his qui secum erant sensus habentes magis exercitatos. revocatis legionibus. Videntes autem qui in urbe erant quod quasi schisma ortum erat in populo exteriore. fama referente. Qui autem pro bono pacis missi fuerant ad praesidem. et in collem se receperant sublimem aliquantulum. In quo tumultu saepe dictus Petrus universam pecuniam. CAPUT XXII. in spem majorem erecti. ignari penitus. monentibus lituis et strepentibus tubis revocati. quo civibus instabant hostiliter. Missis igitur viris prudentibus et honestis ad praesidem et majores civitatis. castrametatur in Bithynia. iter continuabant inceptum.Interea vir venerabilis. vix tertia die. Cui verbo acquiescens exercitus. viri nobiles et inclyti. ut super illatis reposceretur vindicta. ante urbem. ad arma convolaverant. de sua innocentia. quia invito et contradicente Petro. quam de fidelium largitione principum. de communi prudentium consilio. non erat qui resisteret. ut pace reformata. quasi ad duo millia. Quo audito. licet multa difficultate. casum nuntiat. et rei exitum praestolantes. et turbatis ordinibus. ut ad tantum tumultum et tantam sanguinis innocentis effusionem ita subito veniretur. Constantinopolim pervenit. cursu praecipiti festinans. alimentorum multam sustinentes inopiam. continuant. stragem suorum et captivitatem [0241C] ex ordine pandens. ex eis quasi ad decem millia gladio peremerunt. licet salutaribus. ita ut esset error novissimus pejor priore. conglobati iterum quasi ad triginta millia rursus ad iter se accingunt. terga dare compellunt. victui necessaria justo pretio vobis ministrari faciemus. aut ministret auxilium. Ubi reperto praedicto Galtero. ex nostris pene quingentos supra pontem occiderunt: reliquis pene omnibus. Qui autem evaserant. Quapropter [0243B] ejus auctoritate.

interemptorum fratrum sanguinem vindicaturi procederent. et in ejus praesentia constitutus. Tandem comperta plenius veritate. [0244C] prospere successerat. aut in se hostes provocare non praesumerent. provincia eodem mari terminatur. dolorem protestantur. quod fratrum interfectores. in Bithyniam. qui subsequi dicebantur. interemptis habitatoribus et occupatis quae eorum fuerant universis. quas prae spiritus angustia cohibere nequeunt. et cujusdam Godefridi. impetu vehementissimo et totis viribus oppugnant undique. et. Erat autem in eadem regione oppidum ad radicem montis situm. prodeuntibus ex adipe stimulis insolentiae (Psal. vociferante plebe. Quod verbum majores exercitus. et humaniorem commerciis obtineret conditionem. Exercitus ejus. usa patrocinio. sumpta occasione ex ejus absentia. Ubi cum dies aliquot. ut et palatii principes. et castrum obsidens. ut contra hostiles impetus civibus et regioni optata praeberet solatia. transito Hellesponto. et id summa exigente precum instantia. eo absente. rapinarum amore concepto. qui cognominabatur Burel. et tanti laboris causa interrogatus. et ad decem vel amplius milliaria perlustrare regionem. LXXII. majoribus contumelias coepit irrogare. cum vellent comprimere et furentis populi indiscretum mitigare fervorem. castrum communiunt. gemitu et lacrymis. et verborum usus ornatu. a finibus Nicaenis praedas agit. proponentes usque ad adventum principum in eodem loco commanere. Benigne igitur habitum. coepit seorsum invitis magistratibus turmas agere. et donis cumulatum uberioribus. versus Nicaeam ordinatis agminibus profecti sunt. pervenientes. et quotquot in eo reperit. ex universo interim Orientis tractu. ubi cum in multa rerum opulentia quasi duobus [0244A] mensibus continuis consedisset exercitus. de Asiana dioecesi. CAPUT XXIV Solimannus Turcorum princeps praedictum recuperat oppidum. Unde de locis praedictae urbis conterminis. quae prima. Teutonicorum cohortes. et requie refocillatus esset exercitus. versus Nicaeam contendunt. in manu Solimanni penitus cecidisse. licet plurimum resistentibus oppidanis. circumspecte se habentes. viri admirarentur animositatem et prudentiam. et qui in talibus pleniorem [0245B] habebant experientiam. et ibidem. ejus et victualibus. 7). ut illatam fratribus tam enormem non dissimularent injuriam. CAPUT XXIII. ultore gladio non persequerentur. quod Latinis in eo negotio ad quod exierant. [0244D] Solimannus vero illius regionis dux et moderator. infinitas virorum fortium colligens copias. audito longe ante Christianorum principum adventu. greges et armenta secum trahentes. loci amoenitate tracti simul et opulentia. tam prece quam pretio. gladio peremptis. insurrexit plebs adversus eos indomita. adjunctis sibi equitibus trecentis. sed correptis armis. et expugnatum detinere praesumeret. ad easdem partes redierat. quae recenter de castris exierant. et ipse [0243D] dominus imperator eum propensius commendaret. Petrus vero a domino imperatore vocatus. Unde populus contumax et calcitrosus. gladio perimit. sicuti vir magnanimus erat et eloquens. plene disseruit: et quod eum maximi Occidentalium partium et Deo digni principes. et conglobati seorsum ab exercitu ejusdem factionis complices. Tandem vero colligati ex eadem natione quasi ad tria millia cum ducentis equitibus. edocuit: tanta mentis constantia. urbem ingressus est. Qua rerum ubertate simul et otio dissolutus miser et durae cervicis populus. castrametati sunt. et refectio pro tempore necessaria. Petrus autem pro plebe sibi commissa valde sollicitus. et celebri fama pervulgatum est. Erat autem idem locus in hostium confinio positus. cui nomen Civitot. Porro videntes Teutonici et illius linguae homines. Interea rumor in castris personuit. et vires inferant rebus domesticis. et juxta urbem Nicaenam oppidum expugnat. et non prudentiae. Qui audiens quod Teutonicorum praedicta manus oppidum ejus expugnasset. . descenderunt: demumque ad locum supra idem mare situm. de sua intentione. longius evagari. omnes unanimiter. in proximo subsequerentur. si posset. Receperant tamen saepius ex parte domini imperatoris litteras commonitorias. adjiciunt et ipsi simile aliquid attentare. et modis quibus poterat. quasi ad peditum septem millia. qui princeps erat factionis. expugnatum occupant violenter. tam equites quam pedites. violenter [0245A] expugnat. sed in loco designato moram facerent. quatenus ante adventum majorum principum. unde et nomen obtineant. ut rerum venalium. ad quod accedentes. alleviaret pretium. in castra reversi sunt incolumes. exoritur tumultus popularium in castris. illuc sub omni celeritate festinat.loco sibi deputato metati sunt. aliorum interdictum auribus surdis praeeuntes. Unde mente plurimum consternati. greges et armenta ad maximum numerum contrahentes. omnibus quotquot intus reperit. ad suos redire praecepit imperator. ad [0244B] urbem regiam profectus erat. domini imperatoris consilio parere volentes. non defuit eis pene quotidie rerum venalium copia. coepit insanire vehementius. paratis navibus ex imperiali mandato. a Nicaea quatuor vix milliarium distans spatio. timiditati ascribens.

mulis. Hungariae fines. oppressi nostrates ab eorum multitudine. quae in loco erant supra nominato. natione Teutonicus.CAPUT XXV Concitatur adversus eumdem Solimannum ob caedem fratrum universus exercitus. congregati sunt ad viginti quinque millia peditum armatorum. equis. et residuos de populo jam consumpto. aut perimit. valetudinarios. et stragem in populo committerent. neglectis legibus hospitalitatis. et magnorum [0246C] advolutione molarium aditus obstruunt. hostium gladiis deputatus. ut in castra nostrorum. et in ultionem tantarum injuriarum armari populum imperat. turpiaque nimis. resistunt viriliter. Tandem confligentibus adinvicem hinc inde cohortibus strenue. [0246A] usque in eorum castra. ad inferendas enormes indigenis se contulerunt injurias: ita ut praedas exercerent. regnum universum praecipit convocari. armorum et victus inopia laborantes. exhortationis habens gratiam. ira succensus. stragem operantes infinitam. aut vincula. accelerabat. justa indignatione succensi. nuntius quidam sub omni celeritate ad Petrum accedens. ingressus est. subitus irrueret. Nam de viginti quinque millibus peditum. nemine jam qui resistere posset invento. et alii innumerabiles. iterum exercitum ducens. et praesenti [0246B] successu Solimannus factus elatior. Ordinatis ergo agminibus et in acies digestis. Ubi cum ejus exercitui venalia de mandato regio bonis conditionibus ab Hungaris exhiberentur. cum ecce Solimannus cum innumera suorum multitudine eamdem silvam ingressus. Commiserunt enim gravia in locis quampluribus. [0245C] et arma corripientes universi. solis pueris et puellis. ita ut nec seras haberet. prout necessitatis articulus imperabat. et dum disciplinae salutaris nescit jugum portare. in Hungariam pervenit. . CAPUT XXVII. ab oppidi protinus [0246D] destiterunt impugnatione. castrum Civitot obsidet. matronas quoque grandaevas ferro perimens. qui Petri castra sequebantur. Vixque ad tria milliaria processerant. in hostes irruunt. in oppido quodam semiruto arctissima obsidione vallatos edocet. obtinet ut missa illuc sub omni velocitate militia reliquias populi ab imminentibus periculis praecipiat liberari: quod et factum est. Sic ergo cervicosus populus et intractabilis. Post Petri vero transitum in Bithyniam. mutuis se vocibus exhortantes. vix vel unus superfuit. Tandem vero hac potitus victoria. et de sua multitudine praesumentes. ejusdem peregrinationis accensus desiderio. Quod [0247B] domino regi postquam innotuit. Quo etiam [0245D] nostri pervenientes. Audiensque per eamdem silvam clamores insolitos. accinguntur. adhuc impuberibus. satisque viriliter. multos ex universo Teutonicorum regno ad idem opus animaverat. et majores etiam regionis. quasi ad quindecim millia. habitatoribus vacuum. Ceciderunt in ea congressione de viris nobilibus. Turci enim. pro vita et libertate totis viribus decertantes. eos insectati sunt. fusis humiliter precibus. Galterus Sensaveir. ad partes Niceas contendunt. Collectisque viae consortibus. alimentorum abutentes opulentia et ebrietati vacantes. ut primum comperit quod a castris egressae nostrorum sibi occurrerent legiones. Hostes vero votis omnibus et ardente proposito nostros in se irruentes gladiis excipiunt. et omnimoda nostrorum supellectile optima spolia deferentes. peregrinorum quidam se contulerunt. cum tentoriis et papilionibus. et his quibus arma non erant. qui de castris egressi fuerant. monachos et clerum universum. salutem in eo posse consequi arbitrantes. versus montana per silvam praedictam. ut servituti manciparet. Erat autem juxta nostrorum castra. quorum pro eis aetas intercedebat. relictis montibus et silva. Qui objectis clypeis. postquam eorum in vicino constitutum cognoverunt exercitum. sine difficultate admissus. ad patentes campos se contulit. et trahentes secum quos in vincula conjecerant. in littore maris situm. dissolutis agminibus. Godescalcus. et pondus belli non valentes ferre diutius. senes. semirutum. compertum habentes quod res pro capitibus ageretur. Godescalcus nomine. in castra violentus irruit. CAPUT XXVI. stragem suorum indicat. suarum viarum fructus inutiles collegit. totus descendit in interitum. Petri sequens vestigia. Niceam reversi sunt. quingentos equites optime loricatos habentes. venalia foris illata publicis violenter diriperent. nec ostia. quasi ad tria millia. interemptorum fratrum sanguinem de manu hostium requirentes. Rainaldus de Breis. quidam sacerdos. qui obsessi erant. qui turpia in Hungaros operari non veretur. sed. et pugnans adversus eum consumitur. audita domini imperatoris jussione. praesidium vetus. relictis debilibus cum mulieribus et parvulis. Dumque Turcos instantes vehementius. audita imperatoris legatione. et. et de quingentorum numero equitum. in quod. necessitate compulsi. gladiis abolet. ad hoc parcens. suo lapsus impetu. qui aut mortem effugerit. et facies. gladiis instantes cominus. et ad sui tuitionem. a se repellunt longius. sacerdos quidam Teutonicus. recedit. Qui ad dominum imperatorem accedens. Praevaluit tandem deterius affectorum sententia. consequenter [0247A] non multo temporis intervallo. Sotimannus victor nostrorum castra diripit: residuum populi aut captivum trahit. dum monitis nesciunt acquiescere melioribus. Fulcherus Aurelianensis. in fugam versi sunt: quibus nihilominus Turci gladiis incumbentes. id residuum quod supererat. adventus hostium ignari penitus. spe obtinendae salutis.

Dicebatur tamen esse eorum qui advenerant numerus ad ducenta millia peditum. unanimiter ruunt praecipites. disciplinae impatiens. quique non facile vellent gratis animas ponere. quibus ab initio contumacis populi displicebat insania. et absque disciplina incedens. equitum vero. perpendentes quod non sine suorum multa strage poterant eis vim inferre. Per idem tempus. et cruentae caedis enormitas. Quos postquam Hungari armis incumbentes viderunt et ad resistendum animatos. Irruentes enim in populum nil tale verentem. et sinistro casu qui acciderat. nec fugiendi habeatis potestatem. Missa enim legatione ad praedictum Godescalcum. quibus aliorum displicet enormitas. Tamen domini regis plenius novit prudentia. in ultionem armari cuperent intromissi. eorum coetibus cum multo se adjunxit [0249A] comitatu. non esset facile irrogare violentiam. longe lateque divulgata. Judaeorum interimens populum. ita ut interemptorum funeribus. qui praecognito regis adventu. subjiciebatur populus. Convocata igitur totius regni militia. Tandemque apud locum cui nomen Bellegrava est. et se habentem incautius. decrevit irae suae modum imponere et Christianae consortibus professionis parcere in praesenti. et pro vita decertare paratum. quasi tria millia. Porro [0249B] rex Hungariae transire volentibus aditum prohiberi mandaverat. pervenientes ad locum cui nomen Meeszeburg. arma corripuerant. passim et sine delectu per omnia libere discurrebant illicita. Alioqui nec unus solus ex vobis mortem poterit evadere. regem . et interitus eorumdem miserabilis. prudentius incedant et cautius discant negotiari. regis primiceriis et suis procuratoribus resignata. Recens enim factum. ubi etiam vir potens et nobilis comes Emico. remunerantes. nil tale sibi verentem. Hoc autem maxime factum est in urbibus Colonia et Magontia. quas Godescalci legionibus intulerat. sed certum habet inter vos viros prudentes et timentes Deum. pro his omnibus quibus eum offenderant. [0248B] et armis traditis. Epistola regis Hungarorum ad praedictum Godescalcum. crudeliter obtruncabant. verentes quam laesam portabant conscientiam. ut cum armis et omni eorum substantia in potestatem domini regis se traderent. et praevia Domini misericordia. et a se propulsare injurias parati. cum in medio regni ejus constituti. [0247D] Pervenit ad dominum regem de vestro exercitu gravis querimonia. praedictorum insensatorum confusam reperiunt multitudinem. converterunt se ad insanias.et relatione indigna. ut cum in timore Domini iter debuissent inceptum peragere. qui locus in umbilico regni eorum positus est. [0248D] Willelmus Carpentarius. satisfacientes. et exercitus primates. arbitrati quod libere. et profundis circumseptum paludibus. arma quoque in manus domini regis sine aliqua conditione tradatis. et omnem. munitum valde fluminibus maximis. et Judaeorum populum in civitatibus et oppidis per quae erat eis transitus. pro Christo peregrinari. in eadem regione praeclarus. non distinguentes justum ab impio. invitis his qui observabant introitum. Erant tamen inter eos viri quidam nobiles. et ejus exercitum. armorum usum habentes. pro tantis excessibus mortem irrogaturi. Acquievit tandem populus universus. Unde consulimus ut ejus [0248A] omnino quiescat indignatio. sed neglecta prudentium et melius affectorum doctrina. armorum solatio destitutum. et divinorum memores mandatorum. quod et personas vestras. rex poterat dissimulare. et de [0247C] ejus indignatione non ignari. eos qui profecturi [0248C] erant. de suorum strage.Godescalcus igitur. et peditum manus infinita absque duce et rectore. verbis pacificis eis locuti sunt in dolo. et ad propria reversi. comes Hermanus. populum totis viribus renitentem. iniqua lege vestros hospites. Hungarorum gladios declinantes. et ejusdem viae votis tenebantur obligati. nec correptor enormitatis. transcursa Franconia et Bavaria. memores. ne justum involvat cum impio. observata evangelica disciplina. Quomodo praecedentes exercitus subsecuta est insensatorum hominum multitudo infinita. et de regis clementia non immerito praesumentem. passim et imprudenter incedentes. Erat autem is locus praesidium. nec morum censor. quod non estis omnes horum commissorum rei. Clarenbaldus de Vendoliolo. quasi vim vi repellere. stragem immanissimam exercuerunt. Thomas de Feria. tanquam in hostes et suprema dignos animadversione. et alii nonnulli. clausum reperientes aditum. et sine difficultate eis liceret introire. in eam quasi violenter traxerunt sententiam. in simplicitate spiritus. citra pontem substiterunt. non solum prout ejus decebat generositatem. quod populo sibi subdito graves nimis et enormes intuleritis molestias. CAPUT XXIX. reddiderunt instructiores: monentes ut praedicti nequam populi suspectam semper habentes malitiam. convenerant eodem studio ex occidentalibus finibus turbae innumerabiles. Qui omnes. et cruore occisorum locus pollueretur universus. quae nonnisi cum subjectorum odio et timiditatis nota. et quibus invitis et renitentibus commissa sunt quae dominum regem merito ad iracundiam provocarunt. Evaserunt tamen aliqui commune periculum. Unde aliquorum crimen timens in omnes refundere. nec viribus pares sitis. Danubio et Lintace. timens ne injuriarum. postquam fines attigerunt Hungariae. qui vos benigne tractaverunt. erant quippe fortes viri. de regia benignitate praesumentes. modico interjecto intervallo. dicentes: CAPUT XXVIII. more suo dolis tentant peragere quod viribus nequeunt. mortem inveniunt. ita etiam ut majori multitudini. et legionum primicerii. quam hic habetis substantiam. Unde factum est. dum veniam exspectant. quibus in nullo. universaque eorum substantia. et tantae multitudinis vix superessent vestigia. sed maleficiorum particeps et flagitiorum incentor.

propter insolentiam eorum et enormitates nimias. INCIPIT LIBER SECUNDUS. verum et mortem irrogantes. peregrinis ex insperato. CAPUT XXX. pontibus fabricatis. post illud [0251A] etiam infortunii genus. dominus Hugo. rei praestolantes eventum. Est autem is locus. quintadecima die mensis. iter aggressus est. quod nullam apud regem gratiam poterant invenire. Quorum relatione majores edocti. qui. His ergo et hujusmodi motibus pene totus concutiebatur Occidens. Hamaucorum comes. Fugit enim impius. pro impetranda pace et obtinenda transeundi libertate. qui erat ab Incarnatione Domini [0250D] 1096. quas citra fluvios et paludem rex possidebat. quod qui per Hungariam descenderant. per Carinthiam declinantes. et iter ferro aperientes. Dodo de Cons. protecti clypeis. dominus Henricus de Ascha. aliae quasi acephalae iter aggrediebantur. solliciti valde super his quae Godescalco et suis legionibus dicebantur accidisse. Quo tempore dux Godefridus iter arripuerit. egregiae indolis adolescens. pene omnes ab Hungaris interfecti sunt [0249C] Interea. reddiderunt magis [0250D] sollicitos. non solum formidinem. qui Durachium navigare proposuerant. Obtinuerunt tamen ab his qui ad praedicti municipii deputati erant custodiam. dominus Balduinus de Montibus. et septingentos ex Hungaris interfecerunt. cognomento de Gres. Unde et eos. ut ab illatis regionem tuerentur injuriis. Qua erecti victoria. insecuti sunt eos tanquam victores. ad locum qui dicitur Tollenburch. de vita penitus diffidentes. ut missa . vel numerum. nemine persequente (Prov. et per pontes. lamentabilem. videntes hostium cuneos terga dedisse. deliberant quomodo cum salute in opere incepto possint incedere. in regnum violenter ingrediantur. vitae consuluerunt et saluti. Ipsi vero interim citra paludes in locis pascuis castrametati sunt. ejusdem ducis consanguineus. subsequenti multitudini citra Hungariam accidisse dicitur: convocatis viae consortibus et compositis de more sarcinis. dominus Renardus comes Tullensis. qui missi fuerant ad regem. et in rebus ejus hostiliter versari. equis amissis. qui in carecto [0250A] et paludibus. vice versa. ut legatos ad regem dirigerent. nec redire ad propria. quae suis cultoribus terrorem solet incutere. et suburbana succendere. regem suppliciter convenirent. post discessum Petri Eremitae et ejus exercitus casum. dominus Balduinus de Burgo. quos prius habuerant formidini. idem iter agentibus. secuti. et quos infra moenia vallati paludibus vix poterant sustinere. Lotharingiae dux. quas frequenter et praeter meritum. qui subsequebantur. ut regis Hungarorum sibi gratiam conciliarent. [0251B] quorum nomina non tenemus. ut muro in locis pluribus perforato. 1). quos de novo erexerant. Cono de Monte acuto. XXVIII. ad muri suffossionem. certum erat reperisse. qui in ea parte regionem observabant. Et qui intus erant in municipio. Hungari vero meliore facta conditione. adjiciunt etiam ut. casu se dederunt [0249D] obviam: quos cum declinare non possent. ultro insequuntur. [0250C] in Italiam pervenerunt. mense Augusto. in Graeciam se contulerunt. moenibus applicantes. et maxima impedimentorum parte neglecta. jamjam peregrinis pateret introitus. et violentum introitum animosius se accingunt.sibi timere compellebant. qua decursa Apuliae se intulerunt finibus: unde et eos de principibus. fugae causam penitus ignorantes. ut praediximus. infecto prorsus negotio. versi sunt in fugam qui victores [0250B] videbantur. qui erant in exercitu. pene omnes interfecti sunt. Fuerunt autem qui ejus castris se adjunxerunt viri nobiles et inclyti. Eoque jam per eorum diligentem instantiam ventum erat. praesidium expugnent. Tandemque de communi placuit consilio. vir magnificus et illustris Godefridus. eis penitus negabatur. regionis inferebant habitatoribus. et seorsum turmas agebant pene nationes universae. depopulari. et Godefridus frater ejus. Juxta hoc propositum cohortes excitant. cum maxima parte dissolutarum turmarum fugiens. Alii vero nobiles quos supra nominavimus. Eodemque anno. post legionum Godescalci stragem praemissam. Quo pervenientes. cum ecce repente immisso divinitus timore. in patriam suam reversus est. paucis evolutis diebus. Quomodo castrum Meeszeburg obsederunt. proponunt terras. comes de Sancto Paulo. accidit. juxta verbum Sapientis. cum omni tranquillitate sani et incolumes pervenerunt. dominus Garnerus comes. Nec aliud in causa dicitur exstitisse. et aliae sub principibus. et alii plures. Hi omnes uno et individuo comitatu pariter incedentes. [0249] CAPUT PRIMUM. et qui nobiles cum eo. ut praemisimus. reversi sunt. vicesima Septembris die in provinciam quae dicitur Osterich. omnino in desperationem descenderant. quod. et perpete digni memoria. paucis exceptis. impietatem secuti. Viae tamen compendium. et a principibus legionum. quod septingenti ex regis supradicti militia navigio transeuntes occulto. et Petrus frater ejus. et quomodo usque in Hungariam pervenerit. In quo dum desudarent attentius. et tandem divinitus in fugam versi. die quadam. dominus Balduinus ejus frater uterinus. ubi Lintax fluvius imperii fines a regno disterminat Hungariae. transeuntes qui praecesserant. Ex quibus comes Emico. nisi quod peccatis multiplicibus Dominum ad iracundiam provocaverant. aquis impedientibus. et Engelramus filius ejus. relicto assultu.

ad vestram nos direxerunt eminentiam. fidelium: et utinam opere possimus implere hujus nominis virtutem! Sed qui vos praecesserunt. Nam in extremis regni nostri finibus. et cum multa susceptus est honorificentia. quod princeps magnus. cum trecentis equitibus ex omni comitatu electis. Quod si secus est. consultius fore visum est. pro eorum forma animos habituri. manum adhibuimus. Nos quoque nominis tui bono odore. [0251D] Vir illustris et magnificus. tum ut veterem renovemus amicitiam. puram. Godefride. et alii Dei cultores. Godescalci vero expeditiones. Super his ergo vestra per nostrum ministerium exspectant responsa. Haec igitur apud te virum prudentem et industrium. tanquam a prioribus nihil omnino pertulissemus injuriae.) His dictis. et multa honestate haberi. ad locum pervenit destinatum. cum eorum spoliis. edisseruimus veritatem. praesens adesse velis. Ciperon nomine. regem inveniens. scire per nos cupientes: quare fidelium populus. [0252D] sicut est. CAPUT III. Nam alias inire vias. et populum qui in ea erat delentes penitus. die praefixa. regi locutus est in haec verba: CAPUT II.legatione ad regem Hungariae instruantur plenius. tam Petrum Eremitam sequentes. inferre violentiam. ab eo benignissime. pro nostra excusatione sufficiat allegasse. rogamus ut ad castrum nostrum. rei periclitanti remedium providentes. Tandem post multam hinc inde sibi mutuo familiaritatem exhibitam. omni rancore deposito. dominus Godefridus. quaenam causa fuerit. delictorum suorum enormitate Dominum ad iracundiam provocaverunt. Colliguntur adinvicem rex et nostri principes. Henrici frater. quod ad nos ingressus es. responsa convenientia delaturos. Quod si praedicti populi tanta fuit culpa. ut dicis. Deo plane odibiles. quod ei fuerat injunctum fideliter exsequens. divinis obsequiis mancipati. Unde et ea merita. et commendabilem animi constantiam etiam longe positi viri prudentes admirentur. Cui rex suorum satellitum stipatus comitatu. tum ut apud tam discretum judicem nostram astruamus innocentiam. quam adhaerentes Godescalco. et pace plenius reformata. audita regis legatione habitoque suorum [0253B] consilio. a regni nostri limitibus. elaborent quomodo eis liber per Hungariam indulgeatur transitus. credimus pium habere propositum. ut ejusdem legationis fungatur officio: qui ad regem perveniens. nec nomine Christi fuerunt sectatores. ut eos morti traderetis. ad praedictos principes nuntios dirigat. et majore sustinenda est patientia. nolumus in nobis otiosa torpescere. Legatio ejusdem ducis ad Calemanum regem Hungariae. quibus solent amici comparari. regni aditus duci et . et causis levibus stragem operari non verentes. Nam (vivit Dominus. quorum reliquias in via reperimus nobis occurrentes. [0252B] quam qui in regni nostri limitibus castrum nostrum expugnare. [0252C] sine molestia et difficultate admissae. Sumus equidem et de numero. bona quae apud nos erant tam gratis. quousque habito cum suis colloquio. quare fratrum praecedentium apud eos ita deperierit exercitus. minus ad iram provocat. aut cum eis hostiliter decertare. non possunt illatam servis Dei dissimulare injuriam. incendia procurare. depenso debitae salutationis affatu. ut extremis suppliciis digna fuerit flagellari. qui me miserunt. tanquam violenti praedones abierunt. et omissis querelis veteribus. qui cum eo sunt principes. et absque ulla causa calumniati [0252A] estis innocentes. et ut [0251C] opportunitate inventa dominum regem de pace conveniant. Ubi ponte transito. ne tertio jam detestabilium turmarum experiremur injurias. cum jam pro collatis beneficiis grates tenerentur rependere. et muris in pera. repererunt inhumanitatem. Tandem missis de familiaribus suis aliquot cum legatis qui ad se venerant. sed parati sunt fratrum sanguinem vindicare. et fraternae dilectionis erga eos operibus abundare parati sumus. Nos quoque subditorum ferre non valentes molestias. et fama referente jamdudum cognovimus. unam de urbibus nostris confringentes. Dux igitur. ut tecum possimus optata diu miscere colloquia. eosdem legatos praecipit hospitaliter. et datur Balduinus ducis frater regi obses. Lotharingiae dux. male remuneraverunt hospites suos. per Godefridum de Asca. et fratre recepto. gregibus et armentis. nec re. Nam cum primo Petrum et suos exercitus suscepissemus hospitio. te licet absentem colere proposuimus. more serpentis in gremio. Missus est ergo vir nobilis Godefridus de Ascha. et promptius honorare. Unde et priorum exemplo deterriti. Sed et viros nobiles qui tecum sunt. dux a rege multis muneribus honoratur. sed omnibus debitam impendere charitatem. et ad nos violenter ingredi nitebantur. in medio regni hujus rapinas exercere. et tuis desideriis congruum adhibere consensum. ut tutius ad hostes quoslibet declinare potuissent. zelo [0253A] fidei Christianae accensos. eo quod ejusdem regis a multis retro temporibus familiaritatem habuerat. illustris et egregius merito apud tuos habearis: et quod fidei tuae sinceritatem. duci et principibus in haec verba rescripsit: Audivimus sane. et operum tracti flagrantia. transcursaque Hungaria. qui de numero fidelium dicimini. Unde quoniam ita se offert occasio. in haec verba respondit: Placet. vir amicitiarum. Nam quaecunque ex merito poena infligitur. cui meritis exigentibus jam pridem nostram contulimus gratiam. itineris coepti videbatur dispendium. et responsum ejusdem regis ad eumdem ducem. arcere hujusmodi impiorum manipulos hominum. quam injurias ab eis et damna pati enormia. parati sunt eorum interitum aequanimiter tolerare. His dictis orandi finem fecit. cum quibusdam honestis viris et nobilibus. quam pretio illis communicantes justo. placuit ut datis obsidibus de numero nobilium electis. tantam apud vos.

descendens. in latitudine vero decem. et usque ad montem qui cognominatur Bagularius. Tandem vero ad Malevillam. cum quibusdam aliis nobilibus. CAPUT IV. in ripa fluminis Savoa. [0255A] majorem habentes in viarum difficultate. Ubi cognito quod dominus Hugo Magnus. transcursis Alpibus. litteris et viva voce monet. etiam hodie non permittunt habitatores introire. eorum imperatorem. Factumque est ita. quanta sit Graecorum miseria. Bulgariae silvas. Inde compositis sarcinis et legionibus ad iter expeditis. domini Philippi Francorum regis frater. regnum ingressus est. Erant et aliae in eodem tractu provinciae. ab imperatore detinerentur in vinculis. et inde in Apuliam perveniens. et rerum venalium turbas proficiscentes forum perpetuo comitetur. Bulgaria dicatur: miseris Graecis ignorantibus quod hoc ipsum nomen eorum protestetur ignominiam. qui contra quaslibet hostium insidias ripam ulteriorem communirent. resignavit. fratrem legibus complacitis obsidem tradit. Inter quas Bulgarorum gens inculta. in eorum provincias irruentes. reversus est. repagulorum vice praebeant impedimentum. et iterum ab eodem flumine ad mare Adriaticum. descendit imperium. et ecce rex cum ingenti suorum comitatu subito adfuit. et Thraciae tres. ut translatus populus sedem inveniret quietam. per quam iter agentes. victui necessaria legionibus exhibeantur. ut silvis et frutetis loca late occupantibus. Thessalia. et per quas ad eos acceditur. dominum Balduinum et uxorem ejus. [0254C] a tractu septentrionali egressa. vel amplius. ne quis rapinam. et de principibus nonnulli. ejusdem peregrinationis votum habentes. Ripensis videlicet. in ulteriorem ripam. Macedonia. per Basilium. Vixque plebs enavigaverat. cum exiguo comitatu mare transiens. qui Christiana professione censeri dicebantur. et immissis legionibus. quia naves paucas. ubi a praeside regionis vinctus et catenatus. pervenientes. et ad tantum transferendum populum minus sufficientes invenerant: trajectis mille loricatis equitibus. imperatori traderetur pro . Compositis igitur ratibus. Porro rex fideliter adimplens quod promiserat. quam in propriis viribus resistendi fiduciam. vim aut injuriam accedentibus ad exercitum audeat irrogare. Dux vero per castra universa. sibi suisque aliquid [0255C] sinistri occurreret. pro arbitrio suo regionis coeperunt tractare habitatores. peccatis exigentibus. cujus alterius metropolis est Durachium. nullam praestent introire volentibus habilitatem. Arcadia. et alimentis carentia. Philippopolim usque ad nobilem et [0255B] copiosissimam urbem pervenit. quatenus justo pretio. Eodem modo et Epirum primam. de qua superius frequenter fecimus mentionem. per quam omnes alii transitum habuerunt principes. quatenus praedictos viros. duae fuerant Daciae. apud Durachium substiterat. et veprium armatura. in vinculo pacis. veniensque ad Bellegravam Bulgariae oppidum. et rogat diligentius. Cui dux grato concurrens [0253C] assensu. [0254B] Conjicere est ex his locis. qui in longitudine habere dicitur iter dierum triginta. ad loca planiora et alimentorum copiam ministrantia. de virtute sua et numero confisi regnum turbare praesumerent. lege praecepit edictali. in Italiam descenderat. Nec solum has praedictas provincias sua Graeci amiserant mollitie. Rex vero proficiscentem exercitum. vel excoli regionem. de quo superius fecimus mentionem. quasi primus omnium iter aggressus. statim barbarae nationes de Graecorum imbecillitate confisi. missis sub omni celeritate nuntiis. et eorum debilitas imperii. ex latere sinistro comitabatur paratus. in ulterioribus provinciis. Niz et Straliciam. aequo pondere. Super Adriaticum enim mare erat utraque Epirus. quae alio nomine Mesia dicitur. Pyrrhi Epirotarum regis. et maxime quae regnis exteris collimitant. aequis pene passibus. ut si quid forte seditionis emergeret. quae a Durachio habet initium. nec in levi verbo mutuo se offenderunt. in utraque videlicet Dacia. et Mediterranea. Praedictam ergo Daciam mediterraneam. Nam postquam deficientibus apud Constantinopolim Latinis principibus. ne forte occasione qualibet. solutos abire permittat. deinde Straliciam pervenit. sed etiam postmodum eodem Bulgarorum subjugato populo. quae pari cum aliis involutae sunt calamitate. desertam et habitatoribus vacuam relinquunt. totus iste tractus. et Graecorum miseria significatur. et alios simul obsides in manu domini ducis. Praedictus enim vir illustris. cum residuo principum et populi se contulit consequenter. a Danubio usque ad urbem regiam. Rex ergo ut tantorum virorum legionibus intromissis fidem haberet pleniorem. primum Niz. nemora deserta et invia. Dux vero trajectas secutus expeditiones. regnum olim viri strenui et admirabilis. quod Hungariam [0253D] transcurrentes universam. qui aliquando uberiores et omnimodis commoditatibus refertae fuerunt provinciae. et sine culpa vinculis mancipatos. ita ut confusis provinciarum nominibus et terminis. universas occupaverat regiones. certatim [0254A] in partem oppositam se transferunt. et late patentia nemora transcurrens. ut accedere volentibus. dominum Balduinum ducis fratrem cum uxore et familia obsidem petit. sub poena mortis et omnium publicationis bonorum. sicut ab initio condictum fuerat. per ejus praesentiam continuo sedaretur. et per urbes olim eximias. itinere dierum quatuor protenditur. et donis uberibus tam dominum ducem. per universas regiones ad quas perventurus erat exercitus. et seorsum et publice voce praecepit edici praeconia. eos qui subsequebantur exspectans: non veritus quod in regno Graecorum. in eorum potestatem sub primo Nicephoro. dominus dux cum suis percurrens legionibus. praevia Domini misericordia. et exsuperatis claustris quae vulgo dicuntur Sancti Basilii. consederunt. quousque exercitui transitus pararetur. ibi castrametatus est. transeuntes percurrerunt.suis legionibus panderetur. sed fraterna charitate emptionum venditionumque contractus celebrent. quam reliquos honorans principes. Unde autem dux cum suo comitatu transiturus erat. cum ingentibus suorum copiis. obsides secum deducens. quam a laeva super ripas [0254D] Danubii transeuntes reliquerunt. In terram imperatoris nostrae legiones ingrediuntur: describitur introitus.

CAPUT VII. sicut eis fuerat injunctum. fraterne compatiens. pacatis legionibus. praedictum nobilem virum cum sociis suis. Willelmus Carpentarius. Constantinopolim pervenit: ubi ante urbem. et alios nobiles solvat. translatus est. qui est juxta palatium. plurimum honoratus. nam instantis maxima erat importunitas hiemis et pluviarum intemperies inaudita. in palatiis quae super littora Bosphori erant plurima hospitaturi. Dux legatos ad imperatorem dirigit. ita ut eorum papiliones vix possent cohibere stillicidia: unde et victus [0257A] et supellex omnimoda de madore jugis aquae corrumperentur et putrescerent. dominus videlicet Hugo Magnus. perpetuis eum compedibus manciparet. decreverunt apud se. timens ne deterius etiam aliquid [0256D] contingeret. [0257B] . unde indignationem plurimam concipiens imperator. ut ponte transito. poterant tolerare diutius asperginem importunam. graves oriuntur inter eos inimicitiae: fraude imperatoris. Cumque per octo dies ibi moram fecissent continuam. religionis intuitu. Sic ergo eum apud se tanquam praedonem. greges et armenta undique contrahunt. antequam populus noster accederet. His autem. ducis exercitus transfertur ad locum angustiorem. Descriptio situs urbis Constantinopolitanae. ab imperatore secundus. quae jam Adrianopolim pertransierant. iterato commercium restitui praecepit. Quod ut plenius intelligatur. exercitus noster a Graecis ex improviso sustinet insidias. forum rerum venalium legionibus quae cum duce advenerant interdixit. nec caeterorum quaelibet animantium. principum qui subsequi dicebantur exspectans adventum. in manu robusta et copioso exercitu. monentes ut ad dominum imperatorem cum paucis dux introire festinet. Missi ergo domini ducis legati ad imperatorem accedentes. gratias pro sua liberatione soluturi: quos cum multa charitate et debita honorificentia susceptos benigne habuit secum aliquandiu. Drogo de Neella. Cui verbo dux libenter acquiescens. et ipse eas pro arbitrio cohibendi majorem reciperet potestatem. Sed nec homines. minorem evagandi haberent licentiam. et tandem nostri Constantinopolim perveniunt. Dux legatos ad imperatorem dirigit. sin autem. et tamen in dolo. Videns ergo imperator regionem universam praedae et incendiis expositam. Cumque Nativitatis Dominicae dies immineret solemnis. CAPUT VI. habito consilio. Quibus in omni quiete et tranquillitate peractis. instantissime postulant absolvi. eorum gratia eum solvisse videretur. Imperator ad se ducem invitat. et megadomestici dignitate. Dux vero. Quod cum eis ab eodem imperatore [0256A] praecise negaretur. Occurrentes autem praedicti nobiles viri. ut Hugonem Magnum. eorum molestiis. cognomento Botoniath. ad nostras expeditiones. ibi residentes in pascuis. qui tunc in sceptris agens principabatur. dux et alii principes. rursum de communi consilio per suburbana longe lateque cum ingentibus armatorum copiis discurrentes. Potuit autem facile persuadere. agnomine dictus Connino. etsi verbo compati videretur imperator. cognoverunt. CAPUT V. quas pertulerant praeter merita. ut legionibus in locis angustioribus collocatis. et nobiles quos repetierat. eisdem referentibus nuntiis. reversi sunt. Qui cum esset in imperiali palatio a domino Nicephoro. et detinere praesumebat violenter occupatum. monens verbis pacificis. Postquam vero. contra dominum et benefactorem suum malitiose recalcitrans. depulso domino imperium invaserat. universa depopulati sunt. quatenus si prospere accederent. nuntios ad eumdem ducem dirigit. fungeretur officio. longe tamen alia mens ejus erat: et eo tota ejus properabat intentio. de communi consilio universam illam regionem legionibus suis exponunt ad praedam. quod appellatur Blaquernas. Interea vix mutuos dissolverant amplexus et alternis [0256C] erant confabulationibus recreati. Clarembaldus de Vendoliolo. ille renuit introire. ita ut usque ad satietatem minores etiam abundarent. imo pene continuam. adfuit imperatoris nuntius. legiones suas transferant. quinto vel sexto anno. Praeerat autem per idem tempus Graecorum imperio [0255D] vir nequam et subdolus.arbitrio tractandus. de situ praedictae urbis aliquid est interserendum. cum ecce imperatoris adsunt nuntii. extra urbem in castra ducis se contulerunt. aut homicidii reum imperator detinebat in carcere. rogans ut a praeda desistat ejus exercitus. quos detinebat in vinculis: universa regio praedae exponitur. quod nequaquam praedictos nobiles vellet imperator absolvere. praeda suis inhibita. recipiat expeditos. nec jumenta. Alexius nomine. quibus omnibus supra vires angebantur incessanter. vim algoris penetrabilem et nivium crebram. Quod audiens imperator. illuc ire distulit. per illos dies quatuor nostri principes ab omni praeda et qualibet injuria manus cohibere. Porro principes populi videntes indigentiam et alimentorum defectum. fixis [0256B] tentoriis castrametatus est. quem nos majorem senescalcum appellare consuevimus. et alimentorum omnimodam in castra referunt opulentiam.

pontem invitis hostibus violenter occupaverat. et colloquium reformidans. sagittis confoderunt. ne in illis angustiis intercepti. qui in navibus descenderant. igne supposito universa palatia in quibus hospitati erant. aequore patentissimo rursus stringitur in Propontidem. [0257C] continuo tractu descendit. de communi consilio fratri praecepit. Verebantur enim plurimum. usque ad Auream portam. unde cum tanta instantia vix exspectatis peditum manipulis. et dignitatis praerogativam. ut praemisimus. per campestria. unde habet introitum. armis correptis praecipites [0259B] sequebantur. ut praediximus. cujus illa est longitudo. qua Darius copias transportavit. Qui suspectam habens ejus familiaritatem. vel sex. et imperii familiare domicilium: Romae senioris et nomen invidens. trans illud mare legitur deportasse. quae dicitur Mangana. Sinus autem praedictus tendens. Hic est Hellespontus. cornicinum admonitione ex diversis partibus ad quas gratia hospitandi se contulerant. aut saltem pro se idoneos mitteret responsales: nobiles viros dominum Cononem de Monte acuto. ulteriorem ripam fluminis nostris vindicaverat. Portum autem fluvius quidam ingreditur. rursus ante urbem in locis liberis et . nunc ampliatoris Augusti feliciore insignita vocabulo. Dux ergo et universus exercitus. altera in Asia. in septem stadiorum angustias stringitur. Hellespontus autem ab Helle Phryxi sorore. et occupat violenter. Deinde strepentibus lituis. Sed neque sic [0258D] constantis viri animum potuit emollire: unde manum aggravans. gentis suae dispendia patiantur. Hoc autem ita angustum mare. in Occidentem. juxta id quod in tertio libro Pauli Orosii continetur. commoda statione famosissimus: infra quem et Bosphorum. cujus primum latus ab eo angulo. quam diximus. cujus longitudo est ad millia quinque. Quod autem ita sit. ducem. olim dicta Byzantium: locus ignobilis. et portum in aedificiis quae in ipso Bosphori littore erant plurima hospitandi gratia [0258C] se contulerant. Quod postquam duci nuntiatum est. a quo in modum fluminis. fitque Bosphorus Thracius. aestate quidem modicus. nunc ad unius contrahitur milliarii [0258A] spatium. tractu continuo per sex aut septem milliaria. conglobati. facilius gravarentur. summo mane in ipso diei crepusculo multos ex nostris qui ad mare exierant. Horum autem causae nominum a veteribus poetarum fabulis videntur deductae. A Pausania Spartiatarum rege prius condita. portus est inter eos quos orbis habet. quem Xerxes ponte navibus facto permeavit tenus deinde. convocatis populi principibus. Nostri vero cognoscentes studiose et ex industria paratos sibi adversarios. et Henricum de Ascha. et inter Thraciarum urbes quasi novissima. Videns tamen quod omnino esset indecens et contra disciplinam honestatis. sita est praedicta civitas. hostes se exhibebant. omnis illuc equitum manus convenerat. ad eumdem dirigit imperatorem. postquam triginta milliariis a primis faucibus. et pontus est [0257D] inde diffusus. ita dicens: Quantus Europae sinus Hellesponto incipit. Verum latitudinis non est usquequaque modus idem. qua Magnus Alexander potiundi orbis amore transcendit. ab eadem triginta distans milliaribus. in nostrum mare labitur Mediterraneum. quae spatio ducentorum triginta milliarum decurrens in directum inter Seston et Abidon urbes antiquissimas. et quod eum ad se nullatenus posset evocare. ut assumpta parte militiae properet pontem occupare. tertium vero ab eadem porta usque ad praedictum palatium Blaquernas. dux frequentibus imperatoris sollicitabatur legationibus. sed hieme aquis pluvialibus solet fieri torrentior. Nam Bosphorus ideo dicitur quod Jupiter Europam Agenoris filiam in bovis effigie assumpta. in angulo quodam.Mare Ponticum (quod ab adjacente regione nomen accepit) praedictae civitati a parte septentrionali positum est. Sed praecurrens dominus Balduinus ducis frater. per quasdam angustias in austrum descendit quaedam ejus portio. ne ponte ab hostibus occupato. sinum facit in partem occidentalem. reliquorum principum exspectantes adventum. ad pontem maturabat. secus Hellespontum ducitur. Dumque ibi moram facerent. Ad urbem revertitur exercitus. cum sarcinis et omnimoda supellectile sua. formam habens trianguli. Ille [0259A] vero impiger. ut ad eum introiret. qui rei militaris majorem habebant experientiam. latitudo vero quasi unius. si non aut in persona propria veniret. atque omnis haec latitudo. et eis abactis et in fugam conversis. alterum vero ab eodem Sancti Georgii monasterio. quae Europam Asiamque dividit. Bosphorus Propontidis sive Hellespontus appellatur. verum universa civitas contra eos hostiliter armabatur. usque ad palatium novum. pontem habens supra se positum. turribus et antemuralibus insigne protenditur. Quae influxio a praedicto mari transfusa. Qui videns domini ducis constantiam. CAPUT VIII. per quem transierant. trium inaequalium laterum. etiam cives universos in eorum perniciem ad arma convolare. in locis angustioribus reperti. princeps provinciarum facta est. sine difficultate transeuntes. Jam enim non solum illi. ut se excusatum haberent. et qui de fenestris speculabantur. inter Ponticum mare et Bosphorum. et ingens pugna committitur. Graecorum fit strages maxima. dominum quoque Balduinum de Burgo. cui nomen Blaquernas. [0258B] ubi est ecclesia Sancti Georgii. qui jam dispositis aciebus. Europus porrigitur ad Asiae urbem Priapum. Solinus in septimo decimo De memorabilibus testatur. ad ejus vocationem accedere verebatur. nunc per triginta vel amplius diffunditur. quingentos sibi assumens loricatos. Verbo autem vulgari dicitur Brachium Sancti Georgii. iterum venalia interdicit. navibus invecti ad eam partem in qua dux castra locaverat. Europae Asiaeque limes. quarum altera in Europa est. secus portum directe protenditur. misit occulte sagittarios qui. tam privatorum quam imperialia succenderunt. plurimis interficientes. Maeotis ostio terminatur. muris. nam pro adjacentium situ et dispositione regionum. quae super arietem cum eodem fratre suo nihilominus dicitur transfretasse. quod a Pontico in Mediterraneum per ducenta triginta milliaria protenditur. ad praedictum pontem properans festinat. pervenientes. quem pertransiens nostrorum exercitus. mox in quingentos passus coarctatur. qui inter portum Hellespontum continetur.

exspectat exereitus. sex diebus continuis cum ingenti. pax inter eos reformatur. ad partes Adrianopolitanas vel circa Philipoppolim. vehiculorum quoque et jumentorum turbas ante se trahere possent. Ego autem. ut ejus curam haberet. ipse assumptis reliquis principibus. tum quia domini Boamundi adfuisse legationem. Dum haec vero in castris aguntur. pars vero cum duce et quibusdam aliis magnatibus. ut qui pabulatum egressi sunt. Imperator ergo cum suis familiaribus et domesticis anxius plurimum. qui ad hoc missi erant. Dux ad eum ingreditur. universam perlustraret regionem. eumque in proximo venturum cognoverat. ecce domini [0260B] Boamundi nuntius praesens ante ducem astitit. copias. iterum nuntiis suis dominum ducem. auctore Domino. Perlectis igitur litteris. et si quid mihi defuit prius ad scientiam. et diligenti custodiae in manu fratris deputato. et fama referente pridem edoctus sum quod odio inexorabili Graecorum astutiae populum semper nostrum persequi ardentissime studuerunt. suburbana per circuitum usque sd sexaginta milliaria confringentes. odio ministrante fervorem. si placet. in ejus ruinam unanimiter consentiant. Cede ergo. ut recepto filio suo Joanne Porfiro genito. ut ad se ingrediatur. Quo cum multa honorificentia. Populus ad arma convolat. Sed Dei timorem habens prae oculis. qui venturi erant principes. imperatoris filio. Nostri vero campo viriliter obtento. circa veris initium festinus adero. ne si conveniat. fratre super exercitum. Deo amabilis. tum quia totam regionem praedae videt expositam. congressio periculosior. et aliorum principum [0260D] Deo devotorum praesentiam avidissime. consilium et auxilium fraterna charitate. alimentis et otio praecipe recreari. Adventum tamen tuum nobis desiderabilem. et earum tenore plenius intellecto. Novi enim Graecorum malitiam et odium adversus Latinorum nomen pertinax et obstinatum. interfectis innumeris. vel cum pretio comportaret. urbe relicta. Hic primum patuit. circa horam vespertinam. Et fortasse rursum irruentibus civibus. relicto. et ex parte . quotidie per experimentum addisco plenius. et legiones tibi a Domino commissas. quod dicitur Blaquernas. nostri Graecos pondus belli amplius sustinere non valentes. ad se sine aliquo mentis scrupulo ingrediatur. eum imperator adoptat. sollicitat: timens. ad tutelam castrorum in exercitu remaneret. praedicti principis litteras deferens in haec verba: Noveris. et sine haesitatione factum est manifestum. et alimentorum. tam equitum quam peditum multitudine. [0260C] contra impium Graecorum principem ministraturus. CAPUT IX. quem ei pro obside dirigebat.late patentibus constiterunt. Imperator misso filio Joanne Profiro genito et dato obside. quasi infra quaedam repagula coerceret. imperatori diu desideratam suam obtulit praesentiam. ducem ad se invitat. quae hodie vulgari [0259C] appellatione dicitur Castellum Boamundi. Nuntius Boamundi ad ducem accedit. [0260A] Fraudem imperatoris et suorum compertam habentes. qua intentione praedictus nequam imperator castra transferri praeceperat: [0259D] videlicet ut suspectum populum in illa locorum angustia. suorum gemitus et lamenta non perferens. et de eorum nequitia recte sentias. Postea demum luce reddita. in loco ad id congruo castrametati sunt. tanquam domino meo. viros nobilissimos. ne cum imperatore conveniat deposcit: responsio ducis. monens et exhortans attentius. CAPUT XI. ut sibi ducis prius reconciliet animum. de communi principum consilio litteris et viva voce respondit in haec verba: Novi. in locis uberibus. in urbem ingressus. edictum est publice. nec dubito quin justo zelo adversus eos movearis. Ubi habito conflictu inter ecclesiam sanctorum martyrum Cosmae et Damiani. nisi nox irruens mutuis finem imposuisset certaminibus. et strages amplior subsecuta foret. quorum imperator commercium interdixerat. quod tibi contra feram pessimam et cum homine nequam incumbit negotium. tantam alimentorum in castra die octava contulerunt copiam. et recepto per Cononem de Monteacuto et Balduinum de Burgo. infra urbem se recipere compulerunt. virorum optime. Factum est igitur. vel violenter. dilectissime frater. et propositum meum considerans. quanta poterant. Instat ergo propensius. tuo quoque aliquando approbabitur judicio. et palatium novum. qui nobiscum est. et virum unde multa audiverant. se armabant cautela. gregibus et armentis. ut ad arma populus consurgeret: et pars sub certis ducibus deputatis. CAPUT X. et quod de eo recte sentiam. ut amplius esset opinione hominum. antequam ducem sibi [0261A] reddat placabilem. astantibus illustribus. cujus propositum est semper fallere et omnem Latinorum nationem usque ad mortem modis omnibus persequi. et vix gregum et armentorum. quod in angulo civitatis juxta portum situm est. contra ejus muscipulas. arma infidelibus debita in populum convertere Christianum reformido. tanquam victores. Placuit ergo verbum principibus. frugibus et universis alimentorum generibus non parcentes. regionem depopulatur universam: ingens fit in castris victualium opulentia.

ita ut usque ad supremum muneribus cumulati. et damna locorum habitatoribus. ne aliis advenientibus. ter vel quater in die ad urbem ire regiam et ad castra redire sine difficultate poterant. Adhaeserant porro ei. praecepit. filius comitis Ranulfi. non de fidei sinceritate processit. recepto. et comes de Rosinolo cum fratribus suis. singulis affabilem se praebuit et benignum. inque pago Calcedonensi castrametatus est. quod alii principes in vicino constituti. dux dilectissime. frater ejus. ut eorum sibi gratiam comparet. mutuis cum omni tranquillitate usi sunt commerciis. audiens dux. Tandem vero mense Martio mediante. Quod autem maturius ducis exercitum transfretare persuasionibus suis compulerat. et nomina singulorum percurrens. de eorum incolumitate quaerit diligentius. qui ante ingruentem hiemem cum suo exercitu Adriaticum mare transiens. prout cuique videbatur necessarium. erat omnibus intueri. prout eorum dignitas deposcebat. inferre. adhibita juxta morem curiae solemnitate quadam. imperium nostrum in tua potestate ponentes. Unde [0261C] et multorum. et ad pacis osculum similiter admissis. Ubi quoniam a civibus venalia populo praetereunti non exhibebantur. quam de aliis provinciis viri nobiles. parato navigio transiens Hellespontum. Inde progressi. Unde Joannem imperatoris filium. et Boelus Carnotensis. Robertus de Surdavalle. cui nomen . collocavit. pedetentim accedebat. apertis thesauris suis tam domino duci. sed ab Epiphaniorum die usque ad Ascensionem Domini singulis hebdomadibus. decem modii. de imperiali palatio ei ministrabantur. unde et urbem in vicino constitutam. et pietatis propositum.cognoverant [0261B] intueri volentibus. Hunfredus. gemmis et holosericis. [0262D] Interea dum haec circa Constantinopolim per imperatorem et hominum ducem sic geruntur. quae prima de Asianis provinciis occurrit. ubi Dominicae Nativitatis dies celebres egerunt. et ejus castris se adjunxerant. Hermannus de Carni. [0262B] aut injuria. Ranulfus. liberaliter erogabat. quem usque ad domini ducis reditum obsidem in castris detinuerant. et potentes plurimi: quorum ad perpetuam memoriam numerum et nomina ex parte comprehendimus. Richardus. morum elegantia id exigente. usque ad urbem Castoream. describuntur nobiles qui eum sequuntur. et honoratis salutatione. qui te praesentem non viderunt. poena mortis ejus violatoribus infligenda. [0263A] fratris Roberti Guischart. his eum verbis alloquitur: Audivit imperium nostrum. quae in hujusmodi arrogationibus fieri solet. qui eum subsequebantur. Tancredus. et honorare propensius. filius Rodulfi. et principis admirarentur munificentiam. constantis animi et sincerae fidei virum te fama celebris longe lateque praedicat. Durachium usque pervenerat. dona ingentia in auro. CAPUT XIII. contra Eutychetis monachi et Dioscori patriarchae Alexandrini [0262C] impietates. in castra reversi sunt. sumpta ad tempus licentia. et principibus qui cum eo advenerant. Willelmi marchionis filius. secundum regionis morem adoptavit in filium. per deserta Bulgariae suos. sed fraude solita ducem circumvenit. Hi ergo omnes domini Boamundi vexilla secuti. Nec semel tantum erga ducem tanta functus est liberalitate. princeps Tarentinus. quam patribus. Quapropter nos etiam te totis charitatis visceribus amplecti volentes. eum vestibus indutum imperialibus. cum suis exercitibus advenirent. Alberedus de Cagnano. Sicque satis convenienter se supportantes adinvicem. tam de Italia. ne hominibus imperatoris aut vis inferretur. Boamundus accelerat. Nam et reliquos qui postea subsecuti sunt. nobilibus et populo. devotionis fervore armatus commendabili. CAPUT XII Dux muneribus cumulatus sumpta ad tempus licentia egreditur: rerum venalium forum exhibetur. suggerente imperatore. ut justo pretio et aequo pondere ducis exercitui quaelibet necessaria venderentur. hominum aestimationem tam operis elegantia quam dignitate materiae penitus excedentia. [0261D] Quo facto. in regione uberrima. in filium hodie praesentibus sacri palatii nostri magnatibus. eodem artificio singillatim transire compulit. tempore domini Leonis papae senioris et domini Marciani Augusti. operiens. Roberti Guischardi filius. cum honesto comitatu ad patrem remiserunt. pace et gratia utrinque plenius reformata. ut per te in facie praesentis et adfuturae multitudinis illaesum manere possit et incolume. de aereis vero denariis. Qui tamen omnia. et caetera victui necessaria. Robertus de Anxa. dominus Boamundus. non habet incognitum. nihil sibi faciens residui. quodque potius est. et vasis pretiosis. quarta synodus generalis convenit: locus videlicet Constantinopoli proximus. quantum duo viri fortes aureae monetae poterant humeris [0262A] sustinere. Richardus de Principatu. His dictis. imperator occulte ei parat insidias. exercitum suum in Bithynia. ejus copiae possent admisceri. Robertus. et id ipsum volentibus tam plebe sua. Est autem Calcedon civitas in Bithynia. Dux etiam nihilominus in castris voce praeconia sub poena mortis inhibuit. et sola Bosphori interpositione distans. rapere violenter. ducis legiones Bosphorum transeunt et in pago Chalcedonensi castrametantur. quod studiose persequeris. filius Tristani. pro sua liberalitate contulit. filius Guillelmi Ferrebrachia. gratiam meruisti. Egressi ergo a domino imperatore. Hunfredus de Monte scabioso. qui eos tanquam hostes abominabantur. Tandem vero ducem conveniens. edicto publice manifestato. Imperator vero. compulsi sunt greges et armenta. ita ut nunquam duo simul ante urbem fuerint exercitus. pervenerant. te adoptare decrevimus. quam ejus consortibus. et qui negotiis urgentibus trahebantur. ubi sexcentorum Patrum et triginta sex. quod apud principes tuos sis potentissimus. et divitiarum incomparabiles copias.

Tancredus interim legiones transfert in Bithyniam. ingrederetur. cordi nobis est. cum jam ex parte. ad nostram quantocius accedens praesentiam. qualiter solent fideles . Imperator vero praedicti domini Boamundi audiens adventare legiones. qui te sequuntur. Nam tam ab eo quam ab ejus patre. habens colloquia. sicut vir erat expeditissimus. etsi in superficie multam videbantur habere humanitatem. partem fluminis attigit ulteriorem. Hic demum plenius cunctis innotuit. ecce imperatoris satellites. enavigato [0264B] amne in ulteriore ripa consisteret exercitus. licet primum se difficilem exhiberet. ut ad imperatorem. charum semper habuimus et acceptum. CAPUT XV Occurrit dux domino Boamundo. ut domino Boamundo exiret obviam. quam eum inutiliter ad iracundiam provocare. magnifici quoque. dilectissime noster. ab imperatore multa precum victus instantia. responderunt. quinta feria ante Paschalem solemnitatem. cautius se habebat. distulit. et egregius. a Deo protectum. persuadente ut dimisso exercitu ad se cum paucis et familiaribus suis ingrederetur. Qui cum diligentius interrogarentur. quoniam ad servitutem Dei et pietatis obsequia accinctum te et ejusdem peregrinationis cum caeteris Deo devotis principibus consortium iniisse audivimus. quos in iisdem regionibus gratia hicmandi collocaverat. ut dicitur. rati opportunitatem se invenisse. exercitum procedentem [0263C] tentarent fatigare. succensis aedificiis. praedictorum cohortes dissolvunt gladiis. populis praecipe. clam sive aliter. ubi ducis cohortibus sociantur. sicut vocatus fuerat. fraus erat et circumventio. Et nunc. Ubi ab eodem in osculo pacis et multimoda gratia. dominus Boamundus imperatoris homo. hostiliter irruunt. ad imperatorem confidenter ingressus est. tamen quia per eum transituri erant. Cumque in vicino esset constitutus. quod quidquid eis imperator loquebatur.Haec imperatoris verba. quae adhuc in transeundi erat procinctu. ut si forte eis conveniens daretur occasio. ad urbem coepit appropinquare. ut praediximus. imperatoris compertam habens malitiam. in eam partem exercitus. et eum ad se nihil dubitantem introduceret. Epistola imperatoris Alexii ad Boamundum. qui cum infinita manu exercitus nostri vestigia sequebantur. duce praevio. Capiuntur quidam. potens simulare et dissimulare propositum. Ubi mutuis complexibus et sincerae charitatis osculo se suscipientes ad invicem. rapinas et incendia [0264A] fac cessare. ut exercitibus tuis justo pretio necessaria procurent. et castrum violenter occupantes. Boamundus a domino duce commonitus. primiceriis exercituum suorum. qui malitiam imperatoris detegunt [0263D] Compertum habet. suscepta iterum imperatoris legatione. et fluvium. quod homines imperatoris essent. fidelitate manualiter [0265B] exhibita. et conversos in fugam. qui medius erat. Ubi audientes quod in vicino erat municipium solis haereticis habitatoribus refertum. tanquam vir solers et argutus. quanta poterant importunitate instantes. enatans. Irruit clam exercitus imperatoris in castra Boamundi. illuc sub omni celeritate contendunt. invitis aliis Boamundus dissimulare potius volebat injurias. et ducis non satis exaudiret monita. interfectisque ex eis quampluribus. missis quibusdam nobilibus ex suis domesticis ad eumdem virum egregium. fulmineus advolat. propositum dissimulans. qua multipliciter te proposuimus praevenire. subjectis nostris parcere. et honore praeventus multiplici. ecce vir illustris dux Godefridus. castrametati sunt. postmodum tamen honesta evictus persuasione. post multa familiariter cum utroque habita consilia. et praepotentis. [0264D] Transcursa igitur Macedonia et universa Illyrico. verbis pacificis ei locutus est in dolo. tenor hujusmodi: CAPUT XIV. securus de multiplici honore et gratia nostra. ubi plurimum honoratur. meritis tuis id exigentibus. partim consumptis incendio. multas et saepius passus fuerat injurias. oppidanis quoque partim gladio. Erat autem verborum quae tam viva voce quam litteris per nuntios porrexerat praedictos. suspectam illius habens malitiam. Quod Tancredus intelligens. praedam universam et opima inde retulerunt spolia. Dumque sic fluctuaret in incerto. Verumtamen sicut vir erat subdolus. quasi ad duo millia. ut sine intermissione. Verum Boamundus. Quapropter. imperatoris suspecta. clam praecipit ut usque ad Bardarium fluvium cum universis illarum regionum copiis ex latere sine intermissione prosequantur. pars vero adhuc transeundi urgeret propositum. et in prompta fixum gerimus voluntate. primo eorum statim adventu. et ita opportunitas se offerret nocte vel interdiu. et juramento praestito corporaliter. [0264C] ante dominum Boamundum eos statuerunt. et invitum quasi ad imperatorem introducit. et industrii principis filius: teque hactenus. cum honesto principum [0265A] comitatu praedicto viro occurrit magnifice. violentiam. intrinsecus tamen virus occultabant admistum. et nullatenus dubitat nostrum imperium. tentans si quo modo eum posset decipere. Quem secuti equites. gratias referens imperatori pro eo quod de statu suo dignaretur esse sollicitus. competendi moderamine itinere maturato. et merendo stipendia ad ejus praeceptum militare eos oporteret. licet te praesentem non inspexerimus. fortius amare et honorare propensius. et effectui mancipare quod praecipiebatur. Praesentium quoque latoribus dedimus in mandatis.[0263B] est Pelagonia. factus est. quod magnus et potens sis princeps. post grata colloquia et mutuas de statu singulorum interrogationes. rerum venalium eos copia prosequatur. quare Christianum persequerentur exercitum. caedendo aliquantulum sunt prosecuti. substitit aliquantulum. Suspectissimum enim domini Boamundi habebat introitum. nonnullos etiam comprehendentes. His igitur ducibus usque ad Bardarium fluvium perveniens.

sicuti et aliis acciderat. juxta Aquileiam transeuntes in Istriam. ubi junctis agminibus. accederet. cum eo sufficienter contulit. Guillelmus de Montepessulano. sumpta [0266B] licentia. rapinis et caedibus [0267A] assueto inhabitata: montibus et silvis. Ubi ab imperatore cum multa receptus honorificentia et benigne tractatus. ab initio suscepti itineris cum suis expeditionibus. exspectantes subsequentium adventum principum. ejusdem ex sorore nepos. de his quae necessaria videbantur. quatuor habens metropoles. Locorum sane habitatores relictis urbibus et praesidiis. injuriam dissimulans. Porro hi duo magni et illustres viri. imperatoris praesentiam studiose declinans. a quibus benigne et plena charitate susceptus. pascuis etiam longe lateque diffusis occupata penitus.dominis suis exhibere. in conspectu urbis uterque residebat exercitus. utrumque adesse et in proximo urbem ingressuros. Guillelmus comes Forensis. Hi omnes. populo illic posito. instantis brumae declinaverat importunitatem: tandemque circa veris initium iter arripiens. Antibarim et Ragusam. et muneribus ingentibus susceptis mare transit. castrametatus. et episcopus Podiensis cum suis agminibus per Dalmatiam properant. plenius edoctus. ab imperatore vocatus introducitur. Gaustus de Bederz. ecce nuntius comitis Tolosani et episcopi Podiensis. ad ejus praesentiam paucis comitatus. [0265D] Interea vir illustris Flandrensium comes Robertus. multam difficultatem itineris in ea regione perpessi. multam invenerunt itineris difficultatem. ita ut pro voto copiosius abundarent. pascuis et omnimoda commoditate refertis. His igitur ita pacificatis. Comes Flandrensium Robertus cum suis adest. sed et victus et alimentorum sustinentes gravem defectum. ultra Bosphorum in pago Chalcedonensi (ubi et domini ducis translatus dudum residebat exercitus. Dumque circa hoc essent solliciti. qui jam mare transierant. aegre tulit plurimum. dona suscepit ingentia. Unde et majorem consecutus gratiam. ad montes [0267B] et silvarum condensa cum uxoribus et liberis. qui in oris maritimis habitant. magnis quoque fluminibus. periculose satis per dies aliquot laboraverunt inedia. comites sibi perpetuo adhaeserunt indivisi. Erantque cum eis viri nobiles et apud suos tam nobilitate quam morum elegantia clarissimi: dominus videlicet Willelmus Aurasiensis episcopus et Rambaldus ejusdem civitatis comes. legatos suscepit imperiales. in Italiam descenderunt. Raimundus Pelez. voluntariam amplexi paupertatem. reliquis Sclavonico sermone utentibus et habitu barbarorum. quomodo qui eum praecesserant cum domino imperatore se habuissent. ut diligentius inter se quaererent quando et quomodo ad operis coepti consummationem intenderent. Ipse autem. vasis et pretiosis lapidibus. exactam fidelitatem. CAPUT XVI. inde tandem in Dalmatiam descenderunt. ut eis adjungeretur. multa prosecutus est instantia. Sed more prudentis. CAPUT XVII. quasi agrestes ferae . cohortes transferens. et cum omni substantia. maxime propter hiemis instantiam et locorum nimiam inaequalitatem. et labores suos grata quadam revolverent memoria. ita ut raram habeat agrorum culturam. corporaliter impendit. qui a principio ineuntis hiemis cum suo comitatu mare transiens. Latinum habent idioma. subsequentium exspectans adventum). victus necessarius. ut sociatis legionibus. et alii multi. et plena charitate sociatis. quam ex adjacentibus suburbanis. Girardus de Rosseilon. Centonius [0266D] de Bear. eorum exercitibus cum suo comitatu sociatus est. in locis fertilibus. praesentes principes iterum atque iterum muneribus cumulans immensis. Comes Tolosanus. et late diffusa patrimonia relinquentes. qui ab aliis et moribus et lingua dissimiles. Postquam vero diebus aliquot. Qui antequam Constantinopolim perveniret. ex imperialibus vestiariis oblata sunt praedicto viro munera in auro. vestibus. dum adhuc in palatio moram faceret dominus Boamundus. Quo facto. populo ferocissimo. per quos ei [0266A] mandabatur. ad viae consortes navigavit. Christum secuti sunt. et colloquia universum interim exercitum in Bithyniam transtulerat. palatium cum paucis consortibus ingressus est. Hanc igitur ingressi provinciam. et praedictis sociatur principibus. unanimiter prosequerentur. praedictos venerabiles viros cum omni reverentia secuti. Quod postquam imperatori plenius [0265C] innotuit. cum multo honore ad castra trans Bosphorum remisit propria. Constantinopolim perveniens. Est autem Dalmatia longe patens regio inter Hungariam et Adriaticum mare sita. qui singulis eorum in itinere acciderant. sociis ejus etiam juxta modum suum pari liberalitate honoratis. quod dominus Tancredus ejus ita declinaverat praesentiam. quae alio nomine dicitur Spaletum. a Baro Apuliae civitate maritima Durachium descenderat. transcursaque Lombardia. et moram subsequentium arguerent sociorum. per eam regionem quae forum Julii appellatur. locorum incolis in gregibus et armentis omnem vivendi habentibus fiduciam: exceptis paucis. Ministrabatur autem tam ex urbe regia. aliorum sequens vestigia. eis imputantes. Tancredus vir per omnia commendabilis. tam pretio quam dignitate incomparabilia. ad sufficientiam. Guillelmus Amaneu. se recrearent ad invicem. ad id quod instabat novissime recurrebat tractatus. iter quod assumpserant. Iazaram et Salonam. Quippe qui patriam cognationem et amicos. reliquos principes. ejus exercitus ibi juxta urbem et alimentis et otio recreatus est. ipseque ad imperatorem saepius ingressus. silvis. quod sine fructu tempora praeterirent. [0266C] edocet. certum est tamen ea in libro vitae conscripta esse. quorum etsi nomina non tenemus. Ubi cum diebus singulis mutuis confabulationibus de variis rerum eventibus. quatenus relicto exercitu.

quo te proposuimus praevenire.fugientes. viva voce et litteris eum blande allocuti sunt. et armis correptis in praedictos irruentes maleficos. Accidit tamen quadam die. multorum labore dierum. ipse cum paucis Constantinopolim ingressus. multa munerum liberalitate amicitiam contrahens. multos ex eis lanceis confossos et obtruncatos gladiis perimebant. Iterum apud Rodestum tam imperatoris quam principum nostrorum eidem occurrit legatio. Sclavi Dalmatae. qui agmina praeirent. ita ut qui sequebantur. nisi quia silvas habentes vicinas et ad eas confugientes. ut peractis apud imperatorem negotiis. qui eum maturare hortabantur. Imperator fraudulenter praecipit. quod [0267D] ex praedictis malefactoribus captis quibusdam. e silvis prodeuntes opprimebant. propositum habentes personam tuam amare et honorare propensius. senes valetudinarios. et populis properare volentibus. Sclavorum regem ibi repererunt. rivis fluminibusque abundans. cui Scodra nomen. accedente ejus exercitu. ut in ejus irruatur exercitum. ipse cum paucis veniat expeditus. praecedentibus eum imperialibus apocrisiariis. rursus iter arripiens. Occulte tamen. Ad haec. nostrorum formidabant aspectum. Qui dicto parentes. sperabat populo suo indigenarum gratiam obtinere. nos ad tui dilectionem invitavit. seorsum reperientes occidebant. comes dilectissime. Cumque dominus comes. suam imperatori . per abrupta montium et nemorum condensa. eo quod vir prudens et magnificus esset. honeste tractarent. anus quoque grandaevas. exercitus commotus est universus. ut saltem commercii et rerum venalium copiam consequeretur: tandem nec hac via praedictae gentis ferocitatem emollire potuit. sed Domino miserante liberatur. quae lento gradiebantur itinere. et alii magnates in ipsos tales saepissime facientes impetus. relicto exercitu sub cura et sollicitudine episcoporum et aliorum nobilium. tandem pervenerunt Durachium. tanquam indigenae. per ejus misericordiam vitae est reservatus. possit [0269A] reliquos subsequi maturius. Comes relicto exercitu. qui praecesserant nuntii nonnulli. Erat praeterea aer caliginosus et tenebrae continuae. saepius citatus. praesens captabant remedium. Unde et tuum adventum cum multo desiderio exspectavimus. et meritis exigentibus. in ejus praesentia constituti. proficiscentis exercitus vestigia sequentes. a Constantinopoli itinere dierum quatuor distantem pervenerunt. Apud Durachium eidem comiti imperialis occurrit legatus. eum ad idem animabant. qui et ipsi reversi. Evictus igitur comes tam imperialium legatorum instantia quam verbo principum. Unde monemus attentius. nullum ministret impedimentum. super Hellespontum sitam. CAPUT XIX. vix per jactum lapidis [0267C] ante se loca possent discernere. Imperator vero comitis suspectum habens adventum. et universa Epirotarum regione. qui in castris erant. dominum episcopum cum suis expedierunt. Praemiserat autem et ipse nuntios. Cumque per dies quasi quadraginta omnem Dalmatiam [0268A] multo pertransissent labore. Tandem resumpto itinere Thessalonicam transeuntes. missa multo ante legatione honestorum virorum. et pene tota palustris. locorum habentes peritiam. et qui praeibant. praecepit. ut eorum consortes saltem hac poena deterriti. pluresque saepius occidissent. demum in pagum. tuae prudentiae opinio celebris et probitatis late diffusa fragrantia ad nostri pervenit aures imperii. monentes et exhortantes obnixius. omnibus redundantem copiis descendentes. Ubi cum vir vitae venerabilis dominus Podiensis Episcopus longius a castris aliquantulum. frequentibus irruptionibus inermem populum. sicut vir benignus erat. ad nos festinus accedas. securus de gratia nostra et honore multiplici. tractare cupientes. Ubi iterum imperatoris comiti occurrit legatio et principum etiam. [0268C] ut rerum venalium copiam et juge commercium populo tuo bonis conditionibus faciant exhiberi. casu. qui ei apud Durachium occurrerent. ut sine tumultu et scandalis terras nostras pertransiens. ut praediximus. castrametati sunt. ad imperatorem properat. ut advenientem ex parte ejus officiosissime salutatum. cujus hic tenor erat: Jamdudum. Comes vero totius multitudinis debitam gerens sollicitudinem. Praesentium autem latoribus dedimus in mandatis. cui Pelagonia nomen est. seorsum locasset tentoria. exercitum ex latere sequentes. a Bulgaris irruentibus captus est. multa de publicis negotiis cum tua nobilitate imperio nostro charissima. Cumque tribus hebdomadibus continuis tam laborioso itinere regionis partem transcurrissent. ut aerem redderent pene suffocatorium. continuatis per multos dies laboribus. quos deinceps multo saeviores invenit. hospitandi commoditatem secutus. pene palpabiles. [0268B] imperatoris porrigentes epistolam. comes manus et pedes praecepit amputari. apud Rodostum urbem maritimam. transcursis silvis et montibus. Terra enim. pervenientes ad locum. episcopus Podiensis a Bulgaris capitur. ipse cum maxima loricatorum manu postremus semper incedebat. CAPUT XVIII. Nam dum unus de praedonibus aurum ab eo quaereret. et omnem Macedoniam. exercitum persequi formidarent. Comes vero. novissimus hospitabatur. Sed quia tantus pontifex adhuc populo Dei erat necessarius. affabilis et misericors. cum eo non convenit. et majores secum traheret copias. quatenus exercitu relicto et paulatim subsequente. His litteris tam comes quam ejus exercitus exhilaratus admodum. et de remoto. tantam diebus singulis ex se dabat uliginem et tantam crassitudinem nebularum. praemissis de principibus aliquot. eum [0268D] contra caeteros tuebatur: inter quos excitato tumultu ad vocem concertantium. praecedentium vix tenerent vestigia.

Ad hoc enim singillatim eos. [0271B] Verumtamen. ut in eis caedem operari [0269C] non vererentur. et numeris militaribus praepositi. Igitur qui imperatoris mandatum susceperant. evenerat. et crebra quae ex insperato diebus pene singulis occurrebant discrimina. quod accidisse dicebatur. et fuga foeda et strages miserabilis intercederet. Imperator igitur rem videns nimium processisse et facti poenitens. exhiberet. ut per eorum interventum domini comitis sibi possit animum reconciliare. Tamen juxta hanc innocentiam suam. CAPUT XX. resumptis animis ac viribus. viae tamen considerantes difficultatem. praedictae imperatoris latrocinanti familiae multa suae gentis intulerunt dispendia. Quod nisi monitis et exhortationibus ab episcopis et clero fuissent revocati. et diffidentes de consummatione propositi. ita etiam. [0269D] nec liberalitatis erat. tutius judicabant illatas dissimulare injurias. principum cesserit consilio. nec gratiae. contra bonos mores in ejus exercitum [0270C] suos praecepisset armari. . Dicebatur enim vir animosus et injuriarum perpetuo memor. principum interventionem postulat. nostrorum habebat adventum et conventum multo amplius formidabilem. jurans et obtestans quod. [0270B] ita ut multos non solum de plebeiis. Quod postquam domino comiti nuntiatum est. dominum comitem seorsum admonent et honestis persuasionibus hortantur. honorifice susceptus. liquefiebant in se ipsis. nec terroribus. ut ad piam principum intercessionem. multorum dierum operam aggrediatur. verum et de majoribus incepti poeniteret. et minus minusque fervebant in eo quod erant aggressi. redire disponerent. ministret impedimentum. Nostris autem in simplicitate spiritus et sincera fide incedentibus. exacerbatum mitigans animum. quod principes omnes data sibi fidelitate obligaverat. Sicque quotidie. unanimiter protestantur. proditum se clamat. dominum Flandriae comitem. et volentibus in via Domini procedere. neque de conscientia ejus neque de mandato. comiti satisfacere paratum se dicebat. nec aliquorum interventu principum potuisset convelli. Tandem vero honestioribus viris admonentibus ad cor redeuntes. qui adhuc [0270D] in ulteriore maris littore cum suis legionibus residebant. et si multum displiceret quod acciderat. ut imperatori fidelitatem et juramentum secundum formam aliorum principum. casum lamentabilem. quique in suo sensu plurimum abundaret. taedio laborum fatigati vehementius. in excusationem descendit. et fraus imperatoris detegebatur. omnes statim ulteriorem ripam deserere tenebantur. et quinquagenarii. suam allegans innocentiam. Ibi tam ab eo quam a suis illustribus et inclytis. Quorum imperator intelligens indignationem et unanimitatis constantiam. quasi assumpti poenitentes itineris. quae in partibus illis erant constitutae. ne simul junctis agminibus ante urbem possent convenire. Comes indignatur. eorum dispositioni se committens. centuriones. et sibi timens. qui suis acciderat. ut repente in exercitum comitis irruentes. Quod si comiti. Sed et principibus. et missis de fidelibus suis viris aliquot nobilibus. tamen videntes quod non esset reposcendae ultionis locus. et benigne plurimum. comes tanquam vir discretus. principes. quorum prece et instantia dimisso exercitu properaverat. parati erant agmina deserere et ad propria quocunque tentare reditum periculo. [0271A] Illi autem imperatorem familiariter convenientes. nec minis. par affectibus et voluntati esset suorum injuriam ulciscendi facultas. asserens quod dum per ejus vocationem et multiplicatas legationes in ejus esset obsequio. transire blanditiis et callidis persuasionibus compulerat. et nequam illorum principis fraus et circumventio pertinax. et nihil tale verentes. negavit constantissime. procul omni dubio a motu animi. magis et magis Graecorum dolus. dissimulare velit. hominium facere detrectaret. Qui ad ejus vocationem convenientes. clam et de nocte in domini comitis irruunt expeditiones. Interea vero dum haec apud Constantinopolim agerentur. quoniam ad alia eorum properabat intentio et ad Deo magis placitum propositum anhelabant. Quodque principibus quasi liberaliter contulerat. ita ut jam nemo esset de principibus cui non esset manifestum et luce meridiana clarius. plurimos ex eis interficiunt: ita ut antequam expergefacti arma corriperent. dominum videlicet ducem. ne vindictam prosequens. et de redeundo frustra cogitarent. Hoc autem attentare ausus est. votorum immemores. quodque eorum exercitus omnis mare illud transierant. et imperatoris fraudem apertissimam notam facit. ut praediximus. plena humanitate tractatus est. et ad voti prosecutionem reaccensi. Et licet pro tempore et loco satis viriliter nostri restitissent. Comitis absentis clam a Graecis impugnatur exercitus. qui ei assistebant. dum incautos reperiunt. clam praecipit legionum suarum primiceriis. dolore cordis tactus intrinsecus. aut transferendae plebis causa accedebant. Nam quotquot illuc naves aut gratia commercii. imperator facti poenitens. quam se a tam pio revocare concepto aut assumpto labori impedimentum ministrare. sed timoris desperati et fraudulentae versutiae. Suspectum enim. quam moleste ferant quod acciderat. modis quibus possent. molestare attentarent. dominum Boamundum. coram comite et universa tam exterorum quam suorum domesticorum curia. ut illis navium deesset copia. super his ultionem tanquam a fratribus reposcens. ut praediximus. quod ei comes more aliorum. [0270A] praemonitis agminibus. vix persuaderi poterat Graecorum malitia. indignatus imperator. ea fretus fiducia. quanto odio populum prosequebatur nostrum et omne Latinorum genus haberet invisum. unde non facile erat retransire. ad se facit evocari. regiam exsequentes jussionem. qui eum praecesserant. Factumque est tandem. imperatori proditionis infamem objicit titulum. maxime cum erga eos tanta liberalitate et simulata gratia redundaret. ut injuriam.praesentiam [0269B] exhibuit. quam communem reputant. quem conceperat. Ubi postmodum blandis persuasionibus et multa instantia pulsatus.

qui de suo comitatu erant residui. decursis mediis provinciis. ipsi temporis abhorrentes asperitatem. dicens quod hostes circa se haberet ferocissimos. simul et domestica tractabat negotia. anno praeterito. et processum. imperatori reconciliatur. id ipsum quod ab aliis obtinuerant. transiens. quos secum detinuerat. Ubi castris per gyrum dispositis. quam facto alterius. ambo de Britannia. Nicaeam pervenerunt. Macedonia et utraque Thracia. instructi fuerant. qui statim de mandato ipsius. Comes igitur juxta principum exhortationem. et secundum formam juramentorum a praecedentibus exhibitorum . Erat autem cum eis. Deinde transeuntes Hellespontum. Tandemque. adventum suum in proximo futurum denuntiant. qui fines imperii sine intermissione circuibant. [0273A] circa hiemis ingruentis initia. [0271C] quae et numerum et pondus excederet. eorum coetibus adjunctus est. Rogerus de Barnevilla. CAPUT XXII. versus Nicaeam contendunt. vellet obtinere primatum: excusabat se. honoratus est. proficiscentibus occurrens legionibus et principibus salutatis. quaerentes opportunitatem. missa iterum legatione. et Pincenates. et [0272C] ex diversis copiis in unum convenientibus facto per Dei gratiam numerosiore. Accipientes porro et alii principes iterata dona et sumentes licentiam. metropolis est maxima. sed et comes Perchensis Rotholdus. dominus videlicet Godefridus. Commonitus autem saepe et saepius praedictus imperator a singulis nostrorum principum. dolus erat et circumventio. ab imperatore ingentibus donis. Robertus Normannorum comes. compositis sarcinis. nec ob aliud haec pro se allegabat. pertractatis apud urbem regiam negotiis. Nam sicut ab aliis rogatus erat principibus. optata usi tranquillitate. Commanos. illis occurrens infortunium accidisset. aliorum secuti vestigia. se conferunt legiones. Ideoque. ut Dominici exercitus dux et comes esse dignaretur. castra cum omni celeritate secutus. ad urbem praedictam velox pervenit. per dies aliquot. ut proficiscentes comitaretur. modis omnibus impediret. magni viri. Domino opitulante. Comes eos protinus insequitur. sicut et alii ante eum sigillatim fecerant. quantum ei liceret. incredulus. et ita suos. et maxime a domino comite Tolosano. Unde compatientes ei et suorum afflictioni principes. cum Flandrensium comite et domino Hugone Magno. Unde continuato itinere. non desinebat esse sollicitus. quodque magis culpa propria. Quidquid autem loquebatur. moram quam fecerant in Apulia. ad suas in Bithynia. Durachium pervenerunt. [0272D] Interea vir illustris dominus Robertus Normannorum comes et alii in eodem comitatu viri clarissimi: dominus videlicet Stephanus Carnotensium comes et Blesensium. multa illi et his. ad eos. Qui vero mare jam transierant. reliquis principibus se associant. quem alii praebuerant. transito Hellesponto. quomodo durae cervicis. ut subito possent irruere et ejus turbare tranquillitatem. qui cum eo praecesserat. qui subsequebantur. processissent. nisi quod nostrorum profectibus invidens. qui se praecesserant. cum omni instantia iter peragunt. licet votis plurimum conveniret tantae peregrinationis habere consortium et futurae retributionis exspectare [0272A] participium. et more aliorum palatium ingressi. et dominus Eustachius ducis frater. Cumque per diem versus Nicomediam. Ubi ab omnibus benigne susceptus et de suorum casu diligenter interrogatus. in quibus hiemis asperitatem declinaverat. loca tamen venturis principibus deputantes. qui eum sequebantur. et multa praeventi honorificentia. et secundum tenorem juramentorum. et pro publicis. Interim quoque et domini comitis exercitus Constantinopolim pervenit. in Apuliam descenderant. imperatorem frequenter honestis persuasionibus [0271D] invitabat. Constantinopolim pervenerunt: ubi vocati a domino imperatore. Invitat imperatorem. et cum eorum quolibet seorsum habita. cum suis. Stephanus comes de Albamarla. domini Godefridi ducis frater. quae illius provinciae. Alanus Fergandus et Conanus. Multiplicato igitur exercitu. donis ingentibus et cumulatae liberalitatis. Hi omnes cum aliis multis viris praeclaris et nobilibus. venerabilis sacerdos Petrus Eremita de locis illis finitimis. dominus quoque Eustachius. cum multa honestate suscepti sunt. urbem mense Maio quintadecima die mensis. competenti moderamine iter conficientes. ne moram post eos faceret. Comes vero gratia rei familiaris in urbe moram faciens. dominus quoque Robertus Flandrensium comes et dominus Podiensis episcopus. ab eodem et suis [0273B] qui ei assistebant illustribus. ad iter rursus accinguntur. et cum illis tribus communiter. Bulgaros. et exercitus Dominici esse vellet dux et moderator. Tandem vero circa veris initium convocatis viae consortibus et compositis ad iter sarcinis ad mare descendentes. non posse regni curam deserere et hostibus circumpositis malignandi praestare occasionem.CAPUT XXI. Comes autem Tolosanus. qui se divinis obsequiis mancipaverant. tam in Apulia quam in Calabrorum finibus in locis commodis hiemem transegerunt. reliquis exercitibus est adjunctus. et omnino indomabilis esset populus. blandis persuasionibus et multa pollicitatione ab eis instanter postulant. rem eis seriatim aperuit. antequam ad imperatorem accederent. Tandem post multa consilia. cum paucis. Illyrico videlicet. redimere cupientes. Qui mare transierant. et populorum. nostris suam subtraheret operam. sumpta ab imperatore licentia. et ipse juramentum fidelitatis exhibens. operiri. liberaliter contulerunt. more prudentis viri. Bithyniae [0272B] videlicet. propositum habentes versus Nicaeam pedetentim incedere. Comes intervenientibus principibus imperatori reconciliatur. obsederunt. sub aliquo quaesito colore. Hi vero aliorum prae oculis habentes exemplum (nam sufficienter de omnibus. dicentes apud se: Nec enim majores sumus quam patres nostri) exactam fidelitatem. aliisque Durachium transeuntibus. ipsumque comitem specialiter rogantes. et ingenti rursus munerum liberalitate honoratus. in plenam gratiam reversus. dominus Boamundus. cum suis legionibus Constantinopolim perveniunt. tam domino imperatori quam fratribus. ut cum reliquis principibus proficiscatur.

imperatoris familiaris admodum. quae in ea convenit. qui inter olores perstreperet. ad ejus expugnationem omnimodam dabant operam. quae ad Nicomediam ejusdem regionis metropolim. unus factus est Dei viventis exercitus. ex influxione fontium et rivulorum restagnans: quod plurimum accedere volentibus ad urbem impugnandi causa. locum sibi deputatum obtinentes castrametati sunt. imperatori se obligaverunt. Est autem civitas situm habens commodissimum. Cuncta enim quae in expeditione fiebant. sinistra pervertens interpretatione. et ejus praerogativae. id est impugnatores sanctarum imaginum. quae ipsis etiam in quos transferebatur liberalitas. in occidentalem porrigitur plagam. multo [0274A] charitatis amplexu. Tatinus nomine. Ubi recensito legionum numero. ut nostros irrueret. Descriptio urbis Nicaenae. Hic etiam cum manu suorum nonnulla nostris principibus associatus erat. sicut et regionis totius. pervenerunt. et viri venerabilis Alexandri Constantinopoli patriarchae. ubi universus Christianorum resistebat exercitus. Hujus urbis. cognomento Schah. cum suis legionibus iter accelerantes Nicaeam. latens insidiis. imperatori significabat. castrametati sunt. quod Persarum lingua rex interpretatur. INCIPIT LIBER TERTIUS. in auro. insignis admodum et munita. [0273D] Est autem Nicaea una de urbibus Bithyniae. CAPUT XXIII. cunctaque quae a singulis dicebantur. ventis intumescens. damnationis tulerunt sententiam. a principibus. Tatinus quidam imperatori familiaris. Hic primum ex diversis exercitibus. Electus ob hoc quod et locorum [0274B] plenam habere dicebatur experientiam. glebam uberem. nares habens mutilas in signum mentis perversae. transmisso Hellesponto. suam recipiens integritatem. mirae et inauditae aestimationis dona susceperunt. sub domino Adriano Romano pontifice. et praedicti Constantini Augusti sancta synodus trecentorum decem et octo Patrum adversus impietates Arii. Unde in ampliorem recepti gratiam digni habiti sunt. Erat autem praeterea bellicoso referta populo. nisi postquam ante praedictam urbem convenientes. et omnium concurrente suscepti desiderio. contra suam perfidiam. stuporem mentis inferrent. ex multiplicitate partium advenientium ad invicem. silvarumque et nemorum nihilominus multas habens commoditates. ut majora munera reportarent. Quae eorum pernicioso languore damnato. et per loca diversa variisque temporibus secuti fuerunt principes. et de ejus malitia et perplexa dolositate plurimum praesumebat imperator. et operis soliditatem. qui praecesserant. nostris associatur principibus. temporibus domini Sylvestri papae. ipsis moenibus. et de negotiis publicis colloqui ad invicem et disserere. more suffraganearum urbium prius habuit respectum. non longe tamen a montibus. vasis quoque tam materia quam artificio admiratione dignis. et iniquitate notabilis. equitum vero loricatorum centum millia. inventi sunt habere peditum promiscui sexus sexcenta millia. ex universo Oriente Turcorum ingentes contra nostros collegerat copias. Solimannus nomine. ne viae consortibus morae causas viderentur innectere. et sanctorum testimoniis veritate declarata universae Ecclesiae Dei. juxta praedictam urbem positus. et perversus coluber inter anguillas. qui varios. Sed et lacus multae latitudinis et longitudinis maximae. [0274C] Nam ex quo relictis domibus iter aggressi fuerant praedicti Deo amabiles exercituum duces et capitanei. qui omnes ante praedictam urbem consistentes. quos pene ex omni parte habet in circuitu. muris et turribus sublimibus et valde densis opere solido compactis. et adjacentium simul provinciarum dominus erat quidam Turcorum potentissimus satrapa. vir subdolus nimium. Adjunxerat se etiam nostrorum castris quidam Graecus. postea vero a domino Constantino Augusto seniore a jurisdictione illius emancipata est. ob reverentiam [0274D] sanctae synodi primae. [0273] CAPUT PRIMUM. vir nequam et perfidus.sacramenta praestantes. nusquam eis datum est datum est mutuo se videre. in planitie constituta. sumpta ab imperatore licentia. In hac eadem postmodum. holosericis quoque. [0275C] homo vafer et . ab eo versa vice commentorum et fraudis per frequentes internuntios formam recipiens. laborum suorum primitias cum omni devotione Domino consecrantes. Tantis igitur muneribus cumulati. per quem [0275B] navigio ex diversis partibus. nostris ducem viae ad ampliorem cautelam postulantibus. designatus fuerat dux itineris et comes futurus. Apertis ergo aerariis. quod Solimannus. qualia prius non viderant. et viro venerabili Tharasio Constantinopolitano patriarcha: in qua praedicti haeretici dignam pro meritis ab orthodoxa Ecclesia. qui in ea dominabatur. agrum optimum. iterum convenit septima synodus generalis adversus Iconomachos. tempore domini Constantini [0275A] Augusti piissimi Irenae filii. Ex reliquis autem partibus circa murum vallum erat in circuitu. et sequacium suorum congregata est. fidei formam intemeratam praebuit. In hac enim. nostrarum rerum modum et dignitatem excedentia. ut non deesset anser. ministrare poterat impedimentum. vestibus [0273C] pretiosis. illiditur. civitati maximum praestans munimen. ita ut accedentes nostri et urbis mirarentur munimen. Hic ex imperiali jussione.

exspectantes copias: eritque in proximo. qui circa urbem nostram obsidionem [0276C] locare praesumpsit. intelligens urbem suam obsidione molestari. Igitur qui missi fuerant. quam tanto labore collegerat. quodque in vicino constitutus. ut cives consolaretur. Effeceratque persuasionibus et multa precum instantia. quod infinitas tum ex Perside. Factum est autem quod praedictus Solimannus. acrius eam impugnare. erat conjunctus. contra fidelium advenientes copias. et tota nocte insistentes itineri. die altera in castra nostra clam irruiturus. congrua designantes. Tamen id omnimodis procurabant. et nolite timere. Capitur epistolae bajulus. vias et introitus cum omni sollicitudine observantes. occupaverat violenter. Comes Tolosanus (qui solus aberat) velox accedit. de remotis enim partibus. non est opus ut multum formidetis. imploraturus auxilium. Tamen qui praesentes erant. qui ad urbem per lacum navigio descenderent. Lacus tamen. coeperunt. Unde et vos quoque estote parati. [0277A] alter in tumultu gladio confossus interiit. Has tamen universas provincias (quae a praedicto Hellesponto usque in Syriam itinere triginta dierum. multitudine. et super hoc valde sollicitus. monentibus lituis. quaerentes unde commodius enavigare possent. longi diuturnitate itineris. omnem arguentes moram. cras enim ante horam diei septimam. ingentes convocaverat copias. ut collectis in unum viribus. neque equos habent. Belfetofh nomine. tributa et vectigalia regionis universae ad utilitatem domini sui colligentes. Vixque sarcinas deposuerant. subito captus est. nostris in eos irruentibus. et a quo missus advenisset. valde mane ante solis exortum. verba consolatoria per eosdem civibus dirigit in hunc modum: Adventum in hujus felicis barbari populi. ut nobis exterius irruentibus. ab illarum regionum principibus. et easdem praedicto ex plurima parte tradiderat Solimanno. et his qui venturi erant. qui belli pondus sustinere valeant. ad urbem accessurus. nec non et stipendiorum interventu. qui consuetudines a transeuntibus exigerent. cum ecce circa horam tertiam. Nostri urbem acrius impugnant: cives tamen per lacum liberum habent discursum. et . ab hostibus expediti. Qui vero captus est. et laborum impendio fatigati. ne terrestri ad eos accederetur itinere. vix a nostro exercitu decem [0276A] distans milliaribus. secus ripam applicuerunt. Solimannus consolatoriam civibus mittit epistolam. Compertum igitur habentes nostrarum legionum capitanei. modico ante tempore praedicti Solimanni patruus. qui cognominatus est Diogenes. ab imminentibus periculis urbem praedictam et regionem universam posset eripere. loca sibi certa deputantes. viribus et conatu pares [0276D] poterunt reperiri. Confortamini igitur. paratis navigiis. incolumis ante principes deductus. praedictus Solimannus cum ingentibus equitum copiis. Nos enim cum ingenti fortium et nobilium virorum comitatu in vicino sumus constituti. cum ingenti multitudine erectis vexillis. sicut ille qui in vinculis detinebatur. audito nostrorum adventu. in armorum fulgore et maximo strepitu castris se intulerunt. mittens duos de familiaribus suis. quantocius monent properare. in montibus vicinis. quam facile de ingenti eorum triumphaverimus multitudine. praedixerat. ita ut e conspectu Constantinopolitanae civitatis procuratores suos haberet. imperatoris Constantinopolitani.strenuus. Quod nostri videntes. Nostri autem cum navium prorsus nullam haberent copiam. Possidebat ergo. necdum castris certo ordine dispositis. [0276B] huic eorum nimis obstabat proposito. quod praedictus Solimannus maturaret accedere. nobis opem collaturi. in eorum castra repente irruamus. qui nondum ad eos pervenerant. vos etiam reseratis aditibus egredientes instetis unanimiter. qui ad quinquaginta millia aestimabantur. plenam recipietis consolationem. sperans quod eorum fretus auxilio. et a nostro mari Mediterraneo usque in septentrionem totidem [0275D] dierum itinere protenduntur). Ipse autem cum ea. ut civibus introitum negarent et exitum. opportunitatem quaerebat quomodo super nostros cum suorum salute posset irruere. confusis tamen agminibus. et a solis occasu descendentes. quod Solimannus eos ad denuntiandum civibus ejus adventum direxerat. a principibus reliquis citatus. Constitit autem ejus relatione. sollicitudine non pigri. Illi vero suscepta [0277B] fratrum legatione. et universa principibus hostium reserat secreta. de montibus descendens. ut praediximus. pro libero arbitrio ad partes varias indemnes ferebantur. majores adhuc quae nos subsequuntur. praedictum hominem praecipiunt custodiae mancipari: et missis cursoribus. protinus ad arma convolant. Qui. ut plane cuncta edissereret: cujus gratia. CAPUT III. ad id specialiter omnimodam dabant operam. eorum discursus minime poterant impedire. una die plusquam quinquaginta ex eis millia exterminio mandantes. Dumque lustrantes quaerunt aptiorem introitum. qui civitati. nec ipsi nobis qui recentes venimus. alter. multo ante in Orientem descenderat. et jure proprietatis vindicabat sibi universas provincias a Tarso Ciliciae usque ad Hellespontum. minis et terroribus ad confessionem perductus est. qui ante hunc Alexium fuerat tertius. dominum comitem Tolosanum et episcopum Podiensem. et urbem ab eorum inquietudine liberare. Pervenientes igitur ante praedictam urbem nostri exercitus. tum ex adjacentibus provinciis secum adduxerat Turcorum copias. Sed neque eorum suspectam vos oportet habere multitudinem. ut cum aliis in loco sibi deputato se collocarent. maximus Persarum soldanus tempore Romani. et ad resistendum plenius animaret. Nam et invecti et egredientes. Et vos ipsi tenetis memoriter. CAPUT II. ad plana se contulerat.

Ignarus enim de adventu ejusdem comitis. cum domino Hugone Magno et aliis quibusdam inclytis et nobilibus viris castra locaverat. alterum jactu lapidis. exsequias. hostes lacessunt. quadam die indicto de more conflictu. castris per gyrum sine intervallo dispositis. miserabili amiserunt infortunio. ille principes remunerat. quas vulgo Scrophas appellant. urbem ex omni parte. cum suis consortibus sibi obtinuerunt deputatam. et urbem frequentibus congressionibus. instaurant acies. ibi pene majores quam alibi reperit copias. valida ibidem correptus aegritudine. secum iterum in nostros redire compulit. et comes Flandrensis. et usum familiarem. impendentes. juxta quem dominus Stephanus Blesensium comes et Carnotensium. [0278D] partem urbis septentrionalem obtinuit. sagittis transfixi [0279B] interierunt. confractis conatibus. quandiu in obsidione perstiterunt. Comes vero Flandrensis et princeps Normannorum. et Rogerius [0278B] de Barnavilla. Horum tamen ignarus omnium. obsidionem continuant. . eos ad deditionem compellerent facilius. Nostri vero hac prima victoria. et captivatis nonnullis. Galterus quoque de Garlanda. videntes hostium majores advenisse cuneos et turmas densiores. Cumque hostes quasi per unius horae spatium resistendi vires et animum viderentur habuisse. obsidione vallare. vir nobilis de regno Francorum. ut opere consummato urbem satagant impugnare Dumque in eo desudarent attentius. in qua erant equitum decem millia. dum ex consilio et decreto principum rursum exercitus iteraret assultum. aequis portionibus ambitum dividunt. eis refundens animos. Dominus vero Boamundus. et sine dilatione ad eos deferatur commercium. cum domino Tancredo. instruunt agmina. gladiis et lanceis cominus instantes. signa victoriae ad imperatorem diriguntur. carne solutus est. et observata rei militaris plenius [0277C] disciplina. Australem vero plagam Raimondus Tolosanus comes et episcopus Podiensis. plurimum ejus per hoc sibi gratiam comparaverunt. juxta praedictos in ordine locati sunt. Sic igitur ex omni parte urbe vallata. sed et dominus Tancredus. qui jam erant dissoluti. multa cum liberalitate direxit. interfectis ex eis quasi ad quatuor millia. et hostium se inferunt legionibus. septem hebdomadarum curriculo hostiliter impugnassent. potiti. Super quorum casu consternatus plurimum Dei populus. ut et victui necessaria et rerum venalium. quae adhuc vix sarcinas deposuerant. dominus quoque Boamundus. CAPUT IV. dominum videlicet Balduinum cognomento Calderon. Locantur principes deputatis sibi stationibus. in fugam versi sunt. CAPUT V. singulas singulis deputantes principibus: dominumque ducem cum duobus fratribus suis. praecipiens. duos nobiles et magnificos viros et in armis strenuos. ad occurrendum hostibus se accingunt. De communi igitur consilio. intuitu pietatis charitatisve. neque infidelium principum aliquis. Optime porro in eo conflictu se habuerunt praedicti principes. Willelmus comes de Foreis et Galo de Insula. ut praediximus. A quibus exceptus mirabiliter. quas vulgari appellatione Mangana dicunt. Solimannus de montibus descendens. et holosericorum diversa genera ad remunerandos exercituum principes. Francorum regis dapifer. qui eum secuti fuerant. et urbs undique obsessa impugnatur. cum suis expeditionibus ad unguem armati. Guido etiam de Porsessa.clangore cornicinum cohortes excitant. cujus experientiam habebant omnimodam. alterum sagittae ictu dum in expugnatione urbis decertant animosius. et petrarias sub omni celeritate fabrefieri. cum omni plenitudine. ad portam properabat Meridianam. itemque jaculatorias. nihil de contingentibus omittentes. opitulante Domino. sicut heri et nudius tertius eam [0277D] arbitrabatur reperire posse vacantem. Guido quoque de Porcessa. Unde et pecuniam non modicam. simile aliquid ausus fuit attentare. cum suis iterum cohortibus. Solimannus igitur praemissa quadam acie. At vero dux. Ab ea ergo die neque praedictus Solimannus. celebrem sibi in eo negotio comparaverunt famam. placuit principibus. praeque gravi multitudine et animosa instantia. [0278C] Visum est igitur principibus nostris expediens esse ad propositum. dum in eo conflictu nimium ferventes. cum multo impetu in domini comitis irruit legiones. Post hoc etiam. [0279A] Vocatisque artificibus omnimoda instant diligentia. quorum superius nomina posuimus. et priore penitus acie dissoluta. quidam nobiles procumbunt in acie. sed opinione frustratus. et aliis principibus. ut ingruente civibus undique molestia. comitis [0278A] exercitum supra vires fatigari. et ex eis mille et de captivis aliquot ad imperatorem dirigentes. eos honeste tradidit sepulturae. et eorum legionibus ab orientali parte locant. machinas ad suffodiendum murum habiles et necessarias. in castra violentus irruit. et dominum itidem Balduinum de Gant. ad locum praedictum festinans. et principes congruis locare stationibus. irruunt unanimiter. cum suo iterum exercitu. Nostri igitur ad incutiendum terrorem hostibus de capitibus occisorum intra urbem plurima injici machinis jaculatoriis praeceperunt. quales viris nobilibus et magnificis exhiberi solent. quae domino comiti Tolosano ad custodiam erat deputata. jam in fugam versi erant: cum ecce Solimannus cum majoribus subsequens copiis. sternitur ejus exercitus. ex vicina silva sumpta ad eos usus competente materia.

et assiduis congressionibus. Machinis quoque instantes animosius. Unde. At vero cives solito plura in lacu videntes navigia. viribus robustissimi. [0281A] Praeoccupato itaque. in cujus ambitu robustos intexuerant parietes. muros debilitare. opera consumitur. et pene impossibilem effectui mancipassent. Quae tandem machina. quod vitam meliorem non diffiderent esse consecuturam eos.CAPUT VI. auctore Domino. an hostium. familiarium et domesticorum suorum conatu et virtute multa. Copulatisque ad invicem tribus aut quatuor plaustris. quibuslibet periculis se objiciebant confidentius. et desperant. morte contempta. et ut quisque in parte sibi deputata sollicitum se exhiberet. nostrorum maxime praepediebat operam. Nostri naves a mari deferunt in plaustris. et animositate commendabiles. alii [0281B] murum suffodere. quatenus legiones singulae. qui in hujusmodi negotio animas pro Christo poneret. et armatos ad congressum dirigentes. et in lacum depositis. ad impugnandam urbem denuo viriliter armarentur. et pugna pene continua requies civibus negabatur. quae domino comiti Tolosano ad impugnandum erat deputata. Spe tamen potiundae victoriae se invicem consolabantur. et armentorum nonnunquam. instrumentum quoddam artificiose satis compositum. vitam pro nihilo ducentes praesentem. qui eis subsidia ministrare curaret. quod. comes Hermannus et Henricus de Ascha. super currus et vehicula. magnorum impulsu lapidum ita penitus contrita est ut. moenibus applicant. [0279C] et sibi parare introitum niterentur. naves inde sive integras. evacuatis eorum conatibus. nostrorum admirati sunt et vires et argumentum. remiges inducunt. eoque maxime. Erant autem et inter eas quaedam non ita modicae. Tandemque cognito quod nostri multis laboribus a mari deductas et terrestri devectas itinere eas in lacum immisissent. sicut sub certis principibus erant constitutae. Nam per eum navigantes. declinantes. Machina quaedam muro applicata. vel alio quocunque artificii genere usque ad lacum pertrahant. Lacus nostrorum obstat conatibus. muris applicata. instantibus desuper ad [0279D] muri defensionem civibus. multitudinem introducebant. Instar enim martyrii non immerito reputabant in agone hujusmodi vitam amisisse. missa populi parte maxima. laetatus est supra modum Christianus [0280D] exercitus. condoluit et viris fortibus. et majore solito instantia. urbem essent in proximo habituri. Lacus tamen civitati adjacens. non sine sumptu. vias eorum et propositum Domino misericorditer dirigente. haerentes an suorum esset apparatus. et concurrentibus viris ad lacum primoribus. sub qua multi nostrorum pereunt. alii magnos contorquere molares ad debilitanda moenia satagebant. eisque desuper impositis. civibus omnimodam praebens consolationem. a civibus obteritur. decretum est publice et voce indictum praeconia. humeris et cervicibus hominum et equorum impositis. quantas possent civibus inferrent molestias. et obsessos molestaret amplius. alioqui futurum ut. Iterum ex omni parte civitas oppugnatur. et equitum etiam cum eis aliquot legionibus ad mare. otium et desides ferias. Porro pervenientes ad mare. viderentur consistere posse securi. funibus. ita ut introducti equites viginti. usque ad praedictum pertraxerunt lacum. classe immissa. Condoluit itaque praedictis nobilibus (eo quod inutiliter. cives nostrorum admirantur argumentum. qui intromissi erant ad subfodiendum murum. CAPUT VIII. Sicque singuli principes suos animantes exercitus. unius noctis spatio per milliaria septem vel amplius. quibus id [0280C] muneris erat injunctum. factus est assultus longe solito asperior. et simul cum eis viros in armis strenuos. consumptis studiis et impensis. quod rem desperatam. sicco locaverunt in littore. lacum occupant. super eo specialiter deliberant articulo qua ratione huic malo commodius possint occurrere. prout navium longitudo deposcebat. consumpta esset multorum dierum opera) populus universus. Receptis igitur navibus. sed quae centum aut quinquaginta pugnatorum numerum possent recipere. et modis quibuscunque poterant. sublimitate simul et grossitie caeteris notabilior. ut praediximus. et tandem placuit in communi ut. spem habentes omnino certam. navigandi habentes peritiam. qui casu tam miserabili occubuerant. gloriosum reputabat. Erat autem machina quercinis trabibus contexta. fervebat opus impendio. [0280A] Instabant igitur principes ad urbis expugnationem per circuitum unanimiter. Comes Tolosanus contra se positam turrim machinis et omni arte debilitare nititur. sive per partes dissolutas. juxta quam praedicti Solimanni uxor dicebatur habere domicilium: ad hanc . CAPUT VII. sed. Quadam iterum die dum omnes in circuitu principes. res in irritum deducatur. ab omni telorum immissione et jactu. strenuorum more. suas certatim ad murum applicarent machinas. ea spe facti animosiores. naves reperiunt mediae cujusdam quantitatis: quas a domino imperatore facilius impetratas educentes de mari. de regno Theutonicorum viri nobiles et inclyti. admirati sunt. Erat autem in parte australi. civium per lacum discursu. videntibus nostris et contradicere non volentibus. turris quaedam. et studium citra optatam detinebat efficaciam. eos qui infra se erant comprimeret universos. liberius victus et alimentorum inferebant copias. solutis compagibus. etiam maximorum molarium. [0280B] Convenientes igitur Deo amabiles principes. resistentibus civibus.

sed inutiliter. et foramen quod hesterna die factum fuerat rursus aperire. quae domino duci et suis cohortibus ad impugnandum erat deputata: quod vir illustris non perferens dominus Godefridus. Unde. rimas coepit agere. quidam caeteris improbrior. et . flevit super eum populus. CAPUT X. quo in tanta necessitate opus sit consilio. nolentibus hostibus. qui arcu in nostros multam operabatur stragem. quam eadem nocte cives opposuerant. Nostri tamen sub testudine latentes solidissima. ut si forte murus aut suffossus. et caetera quae incendiis solent fomitem ministrare. machinam miro construit artificio: ita ut qui intus erant. lapidum quoque contorsione pugillarium. aut saltem perforare nituntur. et arvinam. suffossam diruit. hujus artis professus est se habere peritiam. subjecta pro votis materia. ad murum accessit imperterritus. videns quod omnium artificum eluderentur argumenta. Cives autem compertum habentes quod praedicta turris ruinam minaretur. Insuper etiam et [0282A] de successu. caeteros ejusdem operis consortes. et jacularentur [0282B] convicia. intumescens. [0283A] convenientes nostrarum legionum Deo devoti principes. justam pro his omnibus quae nostris intulerat rependens vicissitudinem. auctore Domino. eos qui sic in acie procumbebant. totum nocte secuta reparatum. Nam. manus contra praedictum caussatorem dirigit. opus novum pro vetusto succederet. sumpta balista locum quaerens opportunum. Quidam principibus se offert artifex. et vires viribus non inferiore spiritu objectare unanimiter parati. Factum ducis Godefridi memoriale. Dumque pene desisterent ab [0282C] incepto.dejiciendam comes omne studium jam per dies aliquot impenderat. vallum transiens. Erat autem inter eos. et in pulverem [0281C] ictibus fatigata resolvi. sed. nec aliorum quisquam ut opem ferret ausus fuit accedere. et illatas propulsare nitebantur injurias. Quibus autem in parte australi ad expugnandam praedictam turrim erat labor sedulus. asserens. infra paucos dies turrim praedictam. quam violenter secus murum appulerant. sed potius inutiliter operam consumerent et studium. Tandemque effectum est ut foramen. cernentibus nostris. ipse. turrim suffodit. et penetrare volentibus praestaret impedimentum. ejus plurimum commendans animositatem et mortem ejus in conspectu Domini reputans pretiosam. et in parte sortis sanctorum praedestinato collocari in lumine. compertum habentes quod non proficerent. picem quoque. accedens ad principes. Sumptibus igitur de publico ministratis ad omnem sufficientiam. novam lapidum structuram. murum suffodere nitebantur. sui exemplo volens alios animare. qui in caeteris partibus pro urbis defensione desudabant attentius. et salario insuper condigno pro ejus laboris recompensatione designato. Cives autem e converso. et accensas faces in nostras machinas dirigentes. oleum. uncis ad se ferreis sublevantes. qui in ea parte illius exemplo animati. resistebant animosius. interiit: cujus corpus exanime. ecce quidam Longobardus natione. Dumque circa id insisterent. Quo debitis exsequiis sepulturae tradito. curam ad idipsum continuabant et studium. deliberatione proposita. et opertus clypeo. consumebant. maxime deterruit. Cives in machinas nostras ignem immittunt. videntes quod non proficerent. CAPUT IX. et late patentem introitum [0283B] omnibus ingredi volentibus. coeperunt fieri remissiores. machinam construit. tormenta etiam multiplicat et contortis majoribus saxorum molibus. corpore quoque et viribus notabilior. nihilominus de turribus et muris tota se tuentes diligentia. lorica indutus et galea. ferreis instrumentis [0281D] et multo labore conficerent. apud se quaerunt diligentius. et labor sine fructu deperiret. ministraret. sed videntes quidquid hesterna die in muro suffoderant. tandemque lorica nudatum et galea. eas ex parte plurima. confossum et exanimem ad terram dejicit. una mens erat et eadem sententia. ad nostros rejecerunt extra moenia. volens convellere. ut praediximus. argumenta argumentis. casus cujusdam viri nobilis lamentabilis. ubi non observabantur diligentius. et telo per vitalia directo. Alii tamen. quo diu nimis usus fuerat. cum duabus machinis jaculatoriis eam continuis jactibus flagellasset instantius. adunata manu se invicem cohortantes vallum exsuperant: et ad murum accedentes. aut tormentis debilitatus corrueret. Interea de more. prae operis soliditate lapidem etiam unum ex ea dissolvere non poterat. vitam mereri perpetuam. nostros probris afficiebat et contumeliis. nec subvenire volentibus. instantiam ingeminans. Erat autem hic in ea parte ita importune desaeviens. Quo facto. et mirae soliditatis cautibus immissis. nec ille potuit consummare propositum: magnis enim lapidum molibus ibi secus murum contritus. praedictam turrim dejicere. [0282D] infra moenia suis expositum ludibriis dejecerunt. in nostros et caedem et vulnera totis viribus procurabant exercere. et necessarii ministrarentur. importune insistentibus omnino resistere. desides eos vocans et timiditatis objiciens titulum. sine damno nostrorum ad terram dejiceret. per quam ejus animam electis spiritibus non dubitabant sociandam: omnium enim. hostes a se repellere. sine suo periculo secus murum eam possent applicare. ita ut minus minusque et missilia contorquerent. et omni armorum genere. facti hujus ignari. qui murum ab impugnantibus tuebantur. Quod videns exercitus. ecce quidam valde strenuus et nobilis eques de exercitu comitis Normannorum. quod si ei sumptus de publico ad operis consummationem sufficientes. plurimum anxietatis sustinentes. ne ab incepto quasi victus desisteret. instantibus desuper cum omni importunitate civibus. eam interius lapidibus et caemento repleverunt. quo duo armati viri facilius possent intrare. arcubus et balistis. quem sibi fecerant adinvicem.

et ignibus edacibus in cineres redacta. pacta confracta queritur. et per eos urbem reciperet imperator. nec ex principali proposito. personas quoque suas et omnem substantiam salva incolumitate. et igne superinjecto. muneribus honoratos. sub eadem secum colligit machina. in manu imperatoris eligunt urbem. et artificis argumentum. munera mittit. cujus non multis retro temporibus. auctore Domino. captivos Constantinopolim ductos. et argumentose plurimum. trans vallum positam moenibus applicat. turris casu. ad quem sonitum excitae legiones. Desperant cives. [0285B] His auditis. quatenus ad partes illas de tuis principibus cum sufficientibus expeditionibus aliquos mittere non moreris. quae tantae pondus [0283D] magnitudinis. qui sub [0284B] arcta custodia cum aliis concaptivis eam praecipiunt diligentius observari. ut in eo facto imperatorem. Imperator. ad partes illas dirigit. libertati restitutos. qui per lacum in navigiis erant. et ligneam materiam. et semper exspectare meliora. quod ipso rerum experimento plenius edocuit ad evidentiam. ad alia properabat negotia. missis nuntiis. mente plurimum consternati. monens ut in sui deditione dominum imperatorem honorarent. Factum est igitur. Captivos tamen de fratribus. machinam relinquunt. Nam composito et armato undique pro sua voluntate instrumento. de quorum fide praesumebat et industria. Cives autem et de aditu hostibus patefacto et de captivitate tantae feminae. et convulsorum loco lapidum stipites supponunt. Indignatur populus. et eorum in hac parte votis satisfacere. murum suffodere non timerent. de consueto auxilio coeperunt diffidere. apud castrum Civitot. et instrumenti. [0285A] multa sollicitudine et urgente instantia compulerunt ad deditionem. cum Tatino Graeco de deditione tractant. securi penitus ab hostium insidiis ad infringendum murum. tanquam urbem violenter ingressuri. quosdam de familiaribus suis. sed nostri. ad arma convolant. animos induunt. sicuti vir erat versutissimus. spolia civitatis. populi a sui tuitione deficientis voluntatem. CAPUT XI. femineo more perterrita. dicentes: Principes et Christianus exercitus. noster recepit exercitus universos antequam de eorum deditione vellent tractari sermonem. robur admirantur. quod de principum conniventia et populi consensu missi sunt ad imperatorem nuntii. Factumque est. ad suos cum omni celeritate se conferentes. proponens quod hic peregrinorum exercitus. CAPUT XII. qui apud urbem Nicaenam in ejus obsidione pro Christi nominis amore fideliter laboraverunt. qui et urbem suscipiant. omni fulcimentorum consumpta materia. ad suffodiendum murum necessariis instructos. quam etiam cum suis opificibus [0283C] probe nimis. hominibus ignotis et genti barbarae praeponerent. armis et ferreis instrumentis. de sua deditione cum eisdem tractaturi. imperator remittit ad propria. de quo superius mentionem fecimus. subito corruat pars superior et machinam comprimat. Cives autem solita instantes protervia. principibus repraesentant. dum studiosius more prudentium cuncta perlustrant. prorsus de viribus diffidentes. capiunt repertam. qui urbem traditam ad honorem tui nominis conservare valeant. prosequi non differemus. et quasi praetereundo in eam descendissent [0284C] obsidionem.interius latentes. mittuntur ad imperatorem super eo a principibus nuntii. sed incidenter. turris cum tanto fragore ceciderit. praesentiens. quippe cum ad alia tota eorum properaret intentio. Uxor Solimanni cum duobus filiis fugiens capitur. ut damnum subjectis irrogarent. nec tamen id nostris molestum fuit principibus. et sustentaculis quae murum casurum sustentabant igne supposito. Unde nos ad tuam dirigentes serenitatem. Facta igitur tanta suffossione. salva essent exercitui in solatium laboris et damnorum quae pertulerant. ita ut in ejus manu fieret deditio. viros fortes et loricatos. ut etiam remotos quodam horrore concuteret. Optimum ergo erat. sperantes tamen. tam in auro et argento. omnem captivorum substantiam. quam in quolibet supellectilis genere sibi . qui praesens erat. principibus gratias agens. et nutriendis ignibus apta subjecta materia. per Turcorum violentiam. Nos enim. quod nullatenus laedere poterant. missa legatione. et terraemotus instar corda conturbans et ingerens formidinem. et captivorum multitudinem hinc transferre sint idonei. a principibus inducias postulant. Dominum autem imperatorem circa se positum haberent perpetuo. majores civitatis convenerat. quam declinare non poterant. ad cohibendos introitus exitusque civium deputati. [0284A] Solimani vero uxor. et captam cum duobus filiis tenellis admodum. de cujus commendabili plurimum possent clementia praesumere. laetabundus imperator et gaudens. abeuntem reperiunt. et communiant susceptam. et immensitatem ruinae nullatenus ferre poterat. urbe vestrae celsitudini resignata. ad loca tutiora se cum ancillis et familiaribus transferre proposuerat. quae omnia propter culminis arduitatem et latera devexa. et turrim subvertendam totis instant viribus. ne parte muri inferiore suffossa. nec his inhaerere [0284D] eorum esset propositum. paratis navibus urbe clam egressa. tum etiam quos cives in obsidione ceperant. quae hactenus urbis obsessae molestias multo labore pertulerat. imperium injuste amiserat. quoniam inhaerere non poterant. eam auctore Domino. quod juxta pactorum tenorem. cum ingentibus copiis. resignare. quae ad turris dejectionem sufficere posse videbatur. Tatinus autem. ita ut circa noctis medium. urbem recipit. Qui autem sub ea latebant testudine. quos tum saepe dictus Solimannus tum de exercitu Petri Eremitae. immissis magnis molaribus. iter quod semel assumpsimus. His et hujusmodi persuasus civium conventus. monemus et exhortamur attentius.

in locis itidem pascuis. Solimannus [0286D] vero. Cognito autem per eosdem quod divisus esset exercitus. sive casu. Tancredus etiam et Hugo comes de Sancto Paulo. castra composuerant. de mandato principum. inutiliter attriverant. quomodo per illos urbem egregiam. uxorem et filios amisisset. Verum populus et secundae manus homines. in ipsa die Kalendarum Juliarum. grates pro tam honesto servitio. qui ad hoc in praedictae urbis orbis obsidione studiosius desudaverant. exeuntes ad castra. locatis in gyrum excubiis. in tanta multitudine. monent et hortantur attentius ut accelerare velint. aequis pene passibus. videntes. 20 die mensis. tantoque imperii. Soluta obsidione iter arripuit exercitus. si quando urbem casu quolibet contingeret obsideri. ubi ab imperatore non solum clementer. ut hostium. horam ratus invenisse competentem. et ad dominum suum remittere vacuos idque jure fecisse viderentur. solliciti tamen. urbe cum adjacentibus pertinentiis [0285D] imperatori restituta. collocant quasi in tuto. Postquam vero juxta rei militaris disciplinam in castris domini Boamundi omnia videntur secundum ordinem disposita. et in nostram propensiores suis beneficiis excitaret injuriam. Id autem ea fecisse dicitur intentione. quod non satis aequa mercede eorum remuneraret labores. si quae essent. Erat autem mane. III Kalend. ita ut poeniteret eos et impensi laboris et sumptuum. verbum de communi providentia dissimulant. in vallem pervenerunt cui nomen Gorgoni: ibique secus ripam fluvii decurrentis. significantes in quantis angustiis positi sint. Soluta igitur obsidione. sibi erat vicinior. ad id totis viribus anhelabat ut eis vicem rependeret. unde summo diluculo ante lucis exortum. et noctis umbra densior luce propinqua dissolvi coeperat. quae ducentorum millium . et alios. ut expediti proposito valeant satisfacere. mulierum ac debilium invalidam multitudinem. refert ingentes. Reliqui vero omnes dextram tenentes. in quo etiam exploratores habens. praeda. tota illa eorum profectione. ut de spoliis captivorum civium. manubiae. quodque publicandum erat ex compacto. Convocatis itaque ingentibus denuo militum copiis. Graeci vero qui ad hoc missi fuerant. quo expeditiores ad pugnam possent procedere. honestis comprimunt persuasionibus. sumpta occasione opportuna in eos posset irruere. Solimannus cum innumeris copiis iterum occurrit. et copiis quae sufficere videbantur ad urbis tuitionem deputatis. equos praeparant. infra paucos dies libertati pristinae sunt restituti.vindicantes: singulisque principibus dona mittens ingentia. et captivorum ingenti multitudine Constantinopolim translata est. de quibus praediximus. nam iniquum est ei fidem servari. nostrorum a laeva. circa pactorum tenorem malitiose versatum constanter asserebant. [0287B] omnemque senum. et pars altera quae viribus et numero minor videbatur. et praepositis singulis cohortibus quinquagenariis et centurionibus. Dividuntur ab invicem principes. Vixque aurora solis subsequentis nuntiabat adventum. et per alas pedestrium turmarum primiceriis constitutis. illatae memor injuriae. populumque moleste id ferentem. Nam in pactorum serie quae inter eos inita fuerant. usque in Syriam. castrametati sunt. seorsum illa die profecti. iterum ad proficiscendum invitatur exercitus. sive ex industria. Igitur cornicinum clangore et voce praeconia excitae legiones universae. Et licet nostris satis facile et in expedito esset. curribus et vehiculis eos praetexentes. urbem ingredientes. a quibus temere divisi fuerant. et universa reliqua substantia. eis praestrueret insidias. subsequebatur exercitum. Solimanni uxor cum duobus filiis. qui contra pacta nititur versari: tamen timorem Domini habentes prae oculis et ad majora festinantes. Julii iter arripiunt. eum indesinenter redderent doctiorem. ut et Turcorum sibi reconciliaret gratiam. resarcire possent. in laboris remunerationem et refusionem impensarum omnino cederet sine contradictione. Dominus enim Boamundus et Normannorum comes. exercitibus. cum suis expeditionibus. imperatoris familiam longe ab urbe repellere. praevia Domini misericordia. sarcinas et impedimenta. visis hostibus. qui de statu proficiscentium. [0286A] et statuti coram principibus. et suas jugo illius potestatis cervices mancipasse. rursus ad iter se accingentes. quietam transegerunt. et aliquas. tanquam praelium cominus habituri. Disposita igitur universa populi multitudine per acies. et exercitum admonerent. casu nocte illa secus quemdam pontem. Sic ergo urbe capta. quae ejus imperii fuerant. capi contingeret. Cumque per biduum junctis legionibus incessissent. et compositis sarcinis. pro vita civium et incolumitate supplicant. illam compleverunt diaetam. et vix a praedictorum castris duobus distantes milliaribus. eorumque litteris et viva voce captans benevolentiam. praestolabatur assidue quomodo. haec formula dicebatur interserta: Quod si aliquam de urbibus. dum adhuc essent tenebrae. et ad animum revocans sine intermissione. divisi sunt principes ab invicem. dicentes eo domino imperatori urbem restituisse. si posset. a deditione simili non deterreret. quod per eos accesserat. et Stephanus comes Blesensium. ad arma convolant. Missisque nuntiis ad reliquas partes exercitus. quos. et deditione completa. descendit de montibus cum illo suorum [0287A] infinito comitatu. Sed et principes eumdem imperatorem. et aquarum habentibus commoditatem. infinita secum Turcorum agmina trahens: quodque nostris erat mirabilius. et cursu rapti velocissimo hostes adesse denuntiant. Capta est autem [0286B] urbs Nicaea anno ab Incarnatione Domini 1097 mense Junio. aegre nimis tulerunt. ubi et noctem illam. aquarum commoditatem secuti. lituis concinunt. rebus familiaribus et fisco inferre suo proponeret. ecce circa horam diei secundam adest Solimannus. secus arundinetum in vicino positum. transito [0286C] ponte. ut eis videbatur. et de substantia [0285C] multiplici infra urbem reperta. incremento. susceptis armis civium. rerum suarum dispendia quae pertulerant. verum et liberaliter nimis tractati. cum ecce qui in speculis erant constituti. laevam secuti. pascuorum habentes commoditatem et graminis circa horam nonam castra locaverant. de remoto praesentirent insidias. CAPUT XIII.

confixionibus interirent. vitae prodigus et suae conditionis immemor. Tancredus pene capitur. et gladiis instantes viriliter. neminem pene absque lethali vulnere praeteribant. conglobati sunt. reductis etiam captivis nonnullis. onusti spoliis [0289B] uberrimis. tantus factus est in castris tumultus. sed certi de victoria divinitus conferenda. asinorum turbas et jumentorum. concepta spe delusi. gladiis instant cominus. arcu ab humeris dependente. et alii Deo devoti principes. ecce viri illustres et magnifici. sequens emissa non rarior. cassidibus protecti et clypeis. deducentes secum optime armatorum equitum quadraginta millia. et nostris pene deficientibus. Adsunt reliqui principes. dissolutis agminibus. hortantur principes ne manus remittant. In his et hujusmodi populum incitabant ad congressum viri Dei. ut per tria aut quatuor milliaria ultra eorum castra. tubarum classica et tympanorum sonus horribilis. Pugnatum est ibi ab hora diei secunda. in castra reversi sunt sua. de nostris vero popularibus. vixque prior nubes descenderat cum arcubus. die Kalendarum Juliarum. alimentorum quoque commoditates amplissimas. vertitur in fugam Solimannus. ut praediximus. greges. et formae inauditae. et restitutis in integrum viribus.dicebatur excedere quantitatem. vix a domino Boamundo mortis casibus. ad tria millia. et ejus neglecto officio. Dominus quoque Tancredus. resumptis animis. nec unus nisi eques poterat [0287C] reperiri. Robertus quoque Parisiensis. forti prosternunt dextera. ipsorum etiam certatim conclamantium ululatus usque ad sidera tolli videbatur. Nostri autem. ut eorum impetus eluderent. Illi autem irruentium pondus ferre non valentes. et totus Boamundi in arcto nimis constituitur exercitus. perit ejus exercitus. et immissa iterum in modum imbrium sagittarum multitudine. continuam ex eis caedem operantes. in castris suorum turbis pedestribus relictis cum omni genere impedimentorum. ipsique subitorum vulnerum. Accedente igitur Turcorum exercitu. rursus ad certamen redeunt. Quibus ad suos infecto negotio redeuntibus. camelorum quoque phalanges. Dominus vero Podiensis episcopus. videntes quod equi eorum sine remedio deficerent. gladiis et lancearum acumine in hostes irruendo. ut instar grandinis aerem occuparent. sed equi eorum et inermis populus passim et sine delectu prosternebantur. et equos nonnullos. CAPUT XV. fratribus oppressis subveniunt. quibus id pugnae genus erat incognitum. nostri fugam arriperent. Resistebant tamen nostri quantum poterant loricis. et vires quantas poterant eorum animis infundebant. papiliones quoque et tentoria varii coloris. et protervius instantes gladiis. et in nostrorum legionibus vix vacuus a vulnere aliquis inveniretur. secunda illaesum non praeteriit. Irruentes igitur nostri solito vehementius. ad sarcinas et impedimenta redeuntes: ubi circa currus et vehicula. et apud suos locum maximum obtinentes. terrorem incuterent vehementem. interemptorum sanguinem ulciscantur. Fragor enim armorum et equorum strepitus. Balduinus et Eustachius ducis fratres. vario eventu. Turci denuo religabantur adinvicem. et priores redimere defectus. praedam agentes et manubias. cum aliis ejusdem officii comministris populos admonent. nolens et invitus violenter ereptus est. ad hostium castra reversi sunt: ubi reperientes infinitas auri et argenti copias. Cadit Willelmus Tancredi frater. usque in horam octavam. et quae non multum praecavere poterant. si quid prior intactum dimiserat. sub arundineti densitate arbitrantes se aliquod invenire posse refugium. in hostes irruunt animosius. [0287D] Irruentes igitur in nostrum exercitum Turcorum acies. ita ut plurimum inassuetis et minus circa hujusmodi exercitatis legionibus. CAPUT XIV. et neminem sibi obviam habentes ad suos redirent. Nostri autem. quod vix alicujus sermo poterat exaudiri. veloces advolant suis opem collaturi. quales prius nostri non viderant. et de fidelium strage fidei hostes et nominis Christiani non patiantur diutius gloriari. vir in armis [0288B] strenuus. quos prius quasi superiores horruerant. eos a se propellere satagebant. quos ex nostris violenter abductos trahebant secum. Pugna committitur. quo et minus usu compertum. iterum qui jam pene succubuerant. studiose dividebantur [0288A] ab invicem. non sine [0289A] strage innumera. jam resistere non valentes. ita ut dissolutis cohortibus. Cecidisse dicuntur illa die de hostium numero viri potentes et inclyti. solis connumeratis equitibus. armenta. et plebe infima promiscui sexus. quatuor millia: nam de majoribus duos tantum ibi corruisse. dicebantur excedere numerum. Accedentibus vero eis ad castra domini Boamundi. dux Godefridus. Iterum unitur exercitus. sagitta confossus interiit. persequerentur. dum in mediis fulminat hostibus. Nam qui Solimannum secuti fuerant. [0288C] Dum igitur sic afficeretur fidelium exercitus. [0288D] et illatam quaerentes injuriam ulcisci. promiscue utriusque ordinis secum trahebant legiones. Ceciderunt in eo conflictu viri ex utroque ordine memorabiles ad duo pene millia: inter quos egregiae indolis adolescens Willelmus marchionis filius. transferentes secum omnia. Hugo Magnus. comes Raymundus. eoque minus tolerabile. eodem mortis genere vitam finivit. nostri uberrima reportant spolia. tantam immiserunt sagittarum multitudinem. quae in valle opima locaverant. centum quinquaginta millium. veterum tradit memoria. Nostrorum autem qui praesentes illo in tanto certamine . domini Tancredi frater. et domini Boamundi virtus prorsus collapsa deficeret. Unde eis cum multa confusione dispersis et interfectis quampluribus. dum pro suis in agone desudat viriliter. viribus longe imparibus et numero multum dissimili. eos in fugam vertunt: fugientibus etiam tanta adhaerentes instantia. Invalescebant igitur hostium agmina.

Tandem omnibus a tanta aquarum laborantibus inopia. venandi gratia certatim saltus ingrediuntur. Nam plures qui sitis discrimen evaserant. alios etiam semineces in castra projiciebant. verum et de jumentis multa eo casu ceciderunt. plus quam quingenti spiritum dicerentur exhalasse. recreationis gratia et exercitii silvas ingressus. accipitribus et herodiis. moram sibi et equis suis fecerunt necessaria. et cum eo Petrus comes de Stadeneis. Hic primum quidam de principibus studiose ab exercitu separati sunt. qualem solet ardens Julius ministrare. quatenus de caetero junctis agminibus. arcana denudabant. aliquid recreationis indulgerent. Nam diu optatus et quaesitus multum inventus est fluvius: ad quem pervenientes. urbes finitimas Iconium et Heracleam praetergressi. Nec solum de hominibus. Thomas de Feria. ita ut promiscui sexus illa die prae sitis anxietate et caumatis intemperantia. qui pro loco et tempore occurreret. quibus angebantur continue. contra sitis importunitatem quaerebant. cum septingentis equitibus et pedestribus manipulis aliquot. juxta Antiochiam minorem. Obtenta igitur divinitus tanta victoria. ad modicum refoverent. fetus edere compellerentur: quos prae anxietate spiritus. modum non ponentes. quod invenire non poterant. magis pro instante mortis periculo sollicitae quam ut sexui debitam conservarent reverentiam. his erepti periculis. prae aquarum inopia supra modum laborant legiones. nisis. Guillebertus de Monte claro. rerumque eventum. equi fideles praeliorum consortes. in aquarum repererunt opulentia. ubi variis semitis ad diversa rapti desideria. versus oram maritimam festinare coeperunt. cum quingentis equitibus et peditibus etiam nonnullis. CAPUT XVII. Periclitatur miserabiliter exercitus.desudarunt. Catuli quoque naribus sagaces et apti venatibus. anhelantes et sitibundi passim [0290C] per vias deficiebant: quodque his omnibus longe erat periculosius. Qui a castris egressi. misericorditer adfuit pater misericordiarum et Deus totius consolationis. de Burgo. Ab ea igitur die. qui eos miserant. Guastus de Beders. Inter quos dux etiam. CAPUT XVI. tandem in dextram declinantes. qui in castris remanserant. coepit populus pene deficere. videlicet. tribus diebus continuis in locis amoenis et pascuis virentibus corpora curaverunt. quod praegnantes prae sitis angustia et caloris intemperie. ad iter se accingunt. quique et calce et dentibus suam prius protestabantur superbiam. quae praedictae Pisidiae metropolis esse dignoscitur. Chirardus de Cheresi. perennem sibi gloriam in eodem facto pepererunt. Postquam ibi per triduum. aliae ampliore abundantes humanitate. in locis pascuis castrametati. revocatis adinvicem exercitibus. Pisidiam ingressae. Horum autem omnium unum atque idem erat propositum. quae nulla alia tradit historia. in qua et caloris immoderati. Robertus de Ansa. sicut in talibus solet accidere. Dux cum urso dimicans pene occiditur. Dividuntur ab invicem quidam de principibus. vel modicum. Balduinus de Burgo. quosdam vivos. frater ejus. quasi vilia deficiebant subjugalia. subtraherent. et equorum habuerunt sollicitudinem. nostri majores principes. communi decretum est [0289D] consilio. aviditate [0290D] potus. ut saucios. vias praetentare. exstinctos quosdam. Tandem vero. primum [0291B] viam regiam non deserentes. proles suas circumplexae. Sed et viris non multum proderat sexus robustior. in . Nec solum homines his tantis erant subjecti periculis. mortem quam evasisse videbantur. verum et jumenta deputata sarcinis et alia quaelibet animantium genera. Quorum primus fuit dominus Balduinus ducis frater. Dux vero et alii principes. dominorum deliciae. rivis. ut et adversa communicarent. iterum monentibus lituis. nemoribus et pascuis amoenissimam descenderunt. casu descenderunt in regionem arentem et inaquosam. referre notitiam. in gravius descenderunt periculum. Balduinus videlicet. seorsum particulares trahentes [0291A] exercitus. ore patulo et naribus aera captantes. Ubi transcursa universa Bithynia. aliqua concessa requie. ubi. Galo de Calvomonte. ut praediximus. viam inceptam continuaturi. et in quibus de propria salute dominis multa erat fiducia. et reliquerant fugientes. opitulante Domino. et sitis importunae [0290A] gemina fatigati molestia. Rainardus comes Tullensis. circumpositas explorare regiones. quarum praeda et volatu solet recreari nobilitas. quo prudentius et magis sine discrimine proficisceretur exercitus. ante tempus a natura decretum. et curis edacibus. Secundus fuit dominus Tancredus. bibendi modum excedentes. per vias volutabantur. urgente sitis et caloris immoderati periculo. Reinaldus de Belvaco. [0290B] qui sudore deficientes et calore. relictis dominis quibus fideliter adhaerere consueverant. et cum eo Richardus de principatu. varios invenerunt rerum eventus. et prosperis couterentur. Pisidiam ingressi sunt. humoris remedium. sua negabant obsequia. prae nimio desiderio certatim ad aquas properant. [0289C] vix fuit numerus equitum ad millia quinquaginta. arefactis interioribus et vitalibus interclusis. quas hostes comportaverant. sed et quidam de mediocribus. et quidam alii viri nobiles. proderat cura dominorum. locorum in quibus castrametati fuerant. inde viae quaerentes compendia. quibus inter manus flatum vitalem exhalabant. sed nec avibus delicatis. ut sibi inter tot laborum difficultates. Accidisse dicitur ea die. indissolubili copula simul incederent. et circumjacentes oberrant regiones. in regionem copiosam satis et uberem. in omni alimentorum abundantia et infinitis copiis. tracti amoenitate et vicinitate nemorum. et sexus oblitae feminei. et fortunam experiri. ad principum. reperta aquarum pro votis copia. Optime se habuerunt in eo tam periculoso discrimine.

pene in desperationem conficiendi itineris et consummationis votorum descenderant. ubi fortis athleta.ursum immanissimi corporis et horrendi casu incidit. quasi destitutae consilio virorum. totis enitebatur viribus ut cum mucrone [0291D] perforaret. forte dux adfuit. sicut veterum habent traditiones. pene spiritum exhalaret. doctoris gentium patriam et natale domicilium. declinans gladium et brachiis complexum illigans. ut sub se positum. restituit. et Anavarzam. dente armatus et unguibus. ab austro vero. qui ejusdem ducis beneficio mortem evaserat. Inde Heracleam pertranseuntes. exercituum patronus. sed expoliatis urbibus et vastata regione universa. eorum pertransire regiones maturarent. gregibus et armentis. quod nostri alimentorum inopia fatigati. sicuti vir robustissimus erat. Transcursa igitur Pisidia. quam Danae proles nobilissimus Perseus locavit. Habetque Cilicia ab oriente Celessyriam. Porro dux irruentem a se propulsans gladio. Vere miles egregius gladium non deserens. et quod postmodum eam reparaverit. Lycaoniam ingressi. dextra impingit aciem. Tancredus in Ciliciam descendens. filii Japhet. et casum qui acciderat denuntiante legionibus. vita et moribus commendabilis: quam cum honestis exsequiis ibidem sepelierunt. Fiebantque orationes in celebratione divinorum. sicuti plurimus erat in compatiendo fratribus. filii Noe tertii. introducto ejus vexillo et super turrim eminentiorem . solo decubans. illoque vix refugium inveniret ante faciem subsequentis. Comes Tolosanus ad mortem infirmatur. in hostem fortiorem se contulit. proclamante. dum pauperem peregrinum ligna arida comportantem [0291C] persequeretur atrocius. [0292D] longa et gravi fatigata aegritudine uxor. quantum poterant iter accelerare properabant. quorum opera et studio. quam ipse abiens fratribus commendaverat. Balduinum ducis fratrem ad easdem partes venientem honeste suscipit. alii derivari ex alveo Hydaspi tradiderunt. Solinus tamen de urbis conditore [0293B] aliter sentit. et minis et blandis suasionibus. sive Myrtoum. et argumento est urbis a vocabulo conditoris denominatio. Iconum ejusdem regionis metropolim pervenerunt: quam vacuam reperientes. in nulla urbium suarum resistendi habebant fiduciam. Maresiam pervenit. Gutuera nomine. ducis instantiam parvipendens. et imminens multo clamore protestaretur periculum. lectica similiter deferebatur: qui eo usque gravatus exstitit ut in terra depositus. Erat autem nobilis matrona. cum uxoribus et liberis. Tarsum autem fundasse dicitur Tarsis. saucius tamen et crure laesus periculosissime. et nimia sanguinis debilitatus effluxione. ut restituerentur saluti Dominum precabantur. Tarsum obsidet. et. Tarsum. cruentam nimis obtinuit victoriam. Continet autem infra se duos metropoles. nititur se cominus ingerere confligenti. mare Cypricum. obsederat. quasi moriturus. Turci enim. sospitati eos et plenae convalescentiae. nostrorum adventu cognito. Sic ergo tantorum legiones. spreto eo quem prius persequebatur. contempto gladio. juxta veterum auctoritatem vocamus dioecesim. ex praesenti luce vocata. se non poterat erigere. Interea vir per omnia commendabilis dominus Tancredus. velox irruit. Exercitus Lycaoniam pertransiens. et quod Tharsis primus eam fundaverit. Per idem tempus vir quoque magnificus et illustris dominus Raymundus Tolosanus comes. Neque hac sua sunt opinione delusi. verum ille. secundus filiorum Japhan. Ubi cum dies aliquot dominus Tancredus et sui in eodem perseverassent negotio. Uxor Balduini moritur. ab occidente vero Isauriam. tandemque equo dux periculose vulnerato. Et potest tamen utrumque verum esse. ejusdem provinciae metropolim. opem laturus patienti. Vulnere quippe gravatus. plenam posset salutem recipere. gravi correptus aegritudine. Tandem vero praedicto paupere. laeva complexus belluam. perveniens. Hanc urbem intersecat Cydnus amnis. ad urbem Marasiam applicati. Ursus autem patulo rictu et murmure occurrens horrisono. de qua nobis in praesenti est sermo. chirurgicorum adhibita sollicitudine. et omnimoda substantia ad montes confugiebant impervios in eo solo spem habentes. reliqui principes in castra detulerunt. primus in Ciliciam. ex Anglia trahens originem. unde pro eorum statu plurimum solliciti omnes uno spiritu fusis lacrymis. dicens ita in quadragesimo tertio capitulo De memorabilibus: Cilicia matrem urbium habet Tarsum. et victus defectum. [0292B] quasi jam defuncto. castrametati sunt. pro eis ab universa illa peregrinante ecclesia: quorum supplicationes et desideria miserator Dominus clementer exaudiens. germani ducis. a septentrione Tauri montis juga. laesus [0292A] jacere dicebatur: quem lectica impositum cum universorum gemitu et lacrymis. cives ad hoc compulerat. CAPUT XIX. et capulotenus immerso gladio. cucurrit illuc universus populus. dente et unguibus facilius possit laniare. Ubi domini Balduini. in solum nititur dejicere. alimentorum [0292C] maximam penuriam passi sunt. Est autem Cilicia una de provinciis quae [0293A] in Oriente continentur. instat gladio nihilominus. cum iis qui eum secuti fuerant. optimo fine quievit in Domino. convenientibus remediis. Unde vir venerabilis dominus Willelmus Aurasicensis episcopus. Orientem autem Antiochenam. moram ibi per triduum continuum facientes. Tarsum videlicet. CAPUT XVIII. hunc alii praecipitari Tauro monte. utramque cum suis suffraganeis urbibus: unde duae potius dicuntur Ciliciae. cum nostri regionis sterilitatem fugientes. prima et secunda. supplicantis populi vota benigno favore prosequens. mortem ingerit colluctanti. vel ampliaverit Perseus. Videns ergo bellua ducem instantem gladio. fidelium animabus debita impendit obsequia. viarum casu secutus compendia. factus pedes. quod. Qui.

aut sua deserere praedia invitos compelleret. ejectis inde Turcorum copiis. quod nisi Tancredi vexillum deponerent. qui cum aliis a majore divisus exercitu. [0294B] Mane autem facto. procedit advenientibus obviam. invito eo qui eis securitatem promiserat. interemptis infidelibus. et post gratas ad invicem confabulationes. [0295A] quod in nostrorum potestatem urbs praedicta. et erectis vexillis. populum violenta dominatione prementes.locato. Ubi a domino Tancredo multum hospitaliter et plena charitate suscepti. et iter accelerans. CAPUT XXI. natione Burgundio. quam prius domino Tancredo pepigerant. quanto tempore incesserant. portiones suis congruas. et gleba ubere. verbis procacibus dominum exacerbans Tancredum. et suum loco illius erigerent. ut pene arma in se converterent. Erat autem Mamistra una de nobilibus ejusdem provinciae civitatibus. et omni commoditate redundantem. tandemque post multos errorum circuitus in montis verticem casu se contulit. frumento. suggerentibus sociis. ipsi autem eidem advenienti. fidelibus autem militare non permittebatur. non est permissus introire: obtinuerat enim eamdem civitatem quidam Guelfo. signa sua in urbem immittere praesumpsisset. timens ne periculosa nimis inter fidelium acies oriretur dissensio. praemonitus ab his quos in speculis sublimioribus locaverat. cujus esset illa regio. cuncta vitae necessaria tam sibi quam equis. ut usque adventum domini Boamundi et majoris exercitus. tanta confusus injuria. stragem mutuam operantes. et ad id pro posse instigantibus. causae meritum non distinguens. et ad civitatem illam casu perveniens. Audiens igitur dominus Tancredus. Qui. honestum ea nocte habuerunt convivium. pro meritorum qualitate . et multorum incolatu insignis. de gregibus et armentis. Tancredus Mamistram in eadem regione violenter obtinet. arma cognoscunt non esse hostilia. Christianos habens habitatores. indignationem mitigare cupiens. Ad quam perveniens. obsidionem continuaturi. CAPUT XX. infra paucos dies continuis assultibus et jugi congressione urbem impugnans. partim gratis. Guelfo Adamam occupat. solutis castris. occurrit eis imperterritus. Balduinus Tancredi vexillum de arce civitatis dejici mandat. missis nuntiis gratia hospitandi et emendi vitae necessaria. et alimentorum ubertatem reperiens omnimodam. ad urbem vicinam. cum his qui secum advenerant. unde subjectam Ciliciae regionem. nec a propriis domiciliis interim demigrare. At vero dominus Tancredus. professionis immemores (qua. qui in ea reperti sunt. rem eo arroganter deduxit. arma corripit: et hostium ratus agmina. [0293C] eos conservaret indemnes. vino et oleo. sed et opimo agro. in mutuos ruunt amplexus. Erat autem praedicta civitas. sed negotiationibus et agriculturae dabant operam. eam violenter occupaverat. quae urbi vellent subsidia ministrare. urbem et suburbana in gyrum omnia traderet exterminio. eamdem urbem auro et argento. gregibus et armentis. Tancredus indignatus recedit. et pia longanimitate. urbem sine difficultate resignarent: quod verbum domino Tancredo bonum visum est et acceptum. quae de remoto conspexerat. viam secutus regiam. fiduciam [0294A] habens in Domino. cui nomen Adana. videntes dominus Balduinus et qui cum eo erant domini Tancredi vexillum in superiore civitatis arce locatum. signum deditionis futurae fecisse viderentur. velut uterini fratres. turribus et muro. confidentius accedentes. qui usum et auctoritatem habentes militiae. occupavit violenter. et cujus castra. auctore Domino. motum animi temperans. cum omni suo comitatu ad campestria descenderat. quae de adjacente contraxerat regione. et perpetuo decreverant utendum. postquam circa Tarsum castra esse cognovit. Quod videns dominus Tancredus. Armenos videlicet et Graecos. animositate solita. sed saniore consilio. suum ibidem locat. dejecto priore. maximam [0293D] victus pertulerat inopiam. domini Balduini in eadem arce locaverunt vexillum. iter suum coepit habere suspectum. allegabat quod de ejus vexillo factum fuerat minime in eorum redundare ignominiam: nam ante eorum adventum et adventus spem aliquam. sub eisdem conditionibus et pactorum [0294D] forma. usi fuerant. Postquam vero utrinque mutuo sibi occurrentes et contemplantes se de vicino. junctis agminibus ad urbem redeunt. sicut modestus erat. et amoenitate praecipua commendabilis. Dominus vero Tancredus eorum. eas cum civibus [0294C] in virtute sua obtinuerat conditiones. socios convocans. Juxta quam castrametatus. merito concepit indignationem. pervenerat. ea tamen conditione. devia secutus. implorat a praedicto domino urbis aditum sibi et sociis reserari: quibus admissis. sed praeter debitum suo ductus spiritu. hostium ratus tabernacula. Interea dominus Balduinus ducis frater. At vero dominus Tancredus summo diluculo urbem ingressus. exceptis paucis. hostium praecavens insidias. et virtus longe praestantior. eis praesentibus. suos exhortatione corroborans. se contulit. indignati sunt quod. qui multo fortiores et majores haberent copias. ministrata sunt sufficienter. auctore Domino. [0295B] cum omni suo comitatu Mamistram pervenit. experiri tamen volens. cum suis urbibus usque ad mare prospectu libero posset intueri. partim interveniente pretio. sicut et reliqua universa regio. Repererat enim Guelfo praedictus. Dominus autem Balduinus. Factumque est ut civibus ad se vocatis publice minaretur. Ubi etiam infinitas divitiarum copias. habentes unanimitatem spiritus in vinculo pacis. munitionibus praeerant. invidiae stimulis agitati. turbas seorsum traxerat. Videntes porro cives quod Balduini multo majores essent copiae.

quibus de mandato Balduini urbis interdictus est introitus. portas aperiunt. [0297A] ut se innocentem assereret. satis aequipollente numero stragem exteriorem in suis majoribus recompensassent. Turci vero qui praeerant urbi. quod ex justa causa exortum erat in populo. Trecenti de nostris casu miserabili. Designaverunt autem eidem turres geminas quas interim possideret. et omni supellectile. ecce classis visa est in pelago. servis et ancillis. Populus tamen interior a fraterna non deficiens compassione. Dumque ibi sopitis scandalis per dies aliquot in omni tranquillitate sedissent. sed. cum egredi non valeret. de pago Boloniensi. cum eodem . cum jam se lux adulta infunderet. Unde gravi dolore percussi. sed apud populum excusando. in hoc mare descenderant. praemissis sarcinis et impedimentis omnibus. sibi. tamen suspectam habentes nostrorum quos introduxerant societatem. non sunt admissi. ut ad Hierosolymam proficiscerentur. eos ad portum invitant. ad mare descendunt: ubi de littore mutuo sibi colloquentes. et quod si id detrectarent. usque ad Tarsum perduxerunt. quaerentes diligenter qua parte fuerint egressi: dumque singula diligenter discutiunt. egredi autem eis erat liberum: nam civitatis unam vel duas portas habebant in sua potestate. accidit quod Turci. responderunt. quod Christianae professionis essent homines. domino Balduino [0295D] cum universo comitatu ejus introducto. viae consortibus denegassent. ipso plebi reconciliato. quieverunt. de terra comitis Eustachii. relicta classe. [0296D] secunda classis contra dominum Balduinum et majores arma corripiunt. Nocte vero eadem. Ibi ergo ante civitatis portam secundum quod poterant se locantes. Accidit autem quod eadem nocte viri trecenti de expeditione domini Boamundi Tancredum sequentes. in utribus vinum per murum funibus porrigentes. et datis dextris in osculo pacis susceptos. quievit aliquantulum turba pedestris. Et licet plures essent. Mane facto. Hollandia. urbem sibi praecipit aperiri et suum intromitti comitatum. facientes de necessitate virtutem. classe in tuto locata. Erat autem quidam eorum primicerius Guinemerus nomine. et in Tancredi festinarent auxilium. in primates suos justa indignatione commotus irruit populus. et alimentorum commercium: pro quibus etiam qui interius erant. ut cruentam hostibus post se relinquerent victoriam. Tandem turba cognita. Illi autem longo fatigati itinere. Unde facto impetu. sufficienter ministraverunt unde noctem illam possent transigere. Videntes autem cives quod Tancredus ei resistere non potuerat. Interrogati [0297B] autem de patria. Balduinus Tarsum occupat. moenia perlustrant et aditus. sedatus ad modicum quievit populus. ante portam urbis pereunt. jam ingravescente. rebus vacui necessariis. opportunitatem quaerebant quomodo cum uxoribus et liberis et omnimoda substantia sua clam possent egredi. grata redimentes opulentia. nisi quia neminem se admissurum usque ad adventum ducis fide promiserat interposita. et nisi se in turres sublimiores contulissent. divisique ab invicem. quae ad omnes merito se porrigit indigentes. fratrum eis necem imputantes et interitum. et sederet inutiliter occupatus. et indicto silentio. in lamenta se dederunt. eo quod hospitalitatis gratiam. equis et subjugalibus universis pastum benignius indulserunt. cum preces porrigerent. [0296C] pene omnes interficiunt. et de propriis viribus diffidentes. eos quos extra portam repererunt somno gravatos. Non enim honestum ei videbatur quod usque ad adventum exercitus ita tereret otium. ad urbem [0296A] pervenerunt praedictam. clam et eum silentio egredientes. CAPUT XXIII. et majora civitatis munimina tranquille adhuc possiderent. eo quod de familia dicerentur esse Boamundi. Postquam igitur pace ad tempus impetrata. inferioris manus homines. multa precum instantia urbis precabantur hospitalitatem. quod a Flandria. subsidii quoque spem nullam habentes. urbem deserunt: non enim satis bene cum suis quos receperant hospitibus. Frisonia. et monitis potenter minas permiscens. et circa intempestum silentium grata perfruerentur requie. apertis portis. et moerore consternati debito. stragem reperiunt quam in servos Christi Turci abeuntes exercuerant. otio simul [0295C] et alimentis corpora recreantes. poterant convenire.distribuens. Classis quaedam apud Tarsum applicat virorum occidentalium. sciens quia domini sui filius esset. cognoverunt per eorumdem relationem. cominus urbem esset impugnaturus. jurans et obtestans quod non ob aliam causam eos a civitate arcuerat. cum se tam qui intrinsecus erant quam exteriores sopori dedissent. suspectam habentes eorum cohabitationem. Populus contra Balduinum arma corripit. arma sustinens. sed tandem sedatur. Unde factum est quod per quorumdam ex nobilibus interventum. alias adhuc in sua potestate turres detinebant. iterum Tarsenses frequentius commonet. vix tribus milliaribus distans ab urbe: ad quam ex utroque ordine tam equites quam pedites certatim properantes. sollicitus elaborare coepit quomodo sedaretur tumultus. orationis gratia. patris domini Godefridi. blandis persuasionibus. compatientes fratribus. [0296B] quoniam intrare non permittebantur. surgentes qui in civitate quieverant. tandem compuncti corde et delictorum suorum poenitentes. CAPUT XXII. pro se allegare coepit. et alii qui in civitate erant infideles cum uxoribus et liberis. et schismate. sed pro tempore et loco necessariis. in quibus partibus piraticam annis octo exercuerant. Cognito autem quod viri fideles essent. locupletavit universos: in qua defectus victualium quem pertulerant. reliquis ejus consortibus per civitatem promiscue in domibus fidelium hospitio susceptis. Hic postquam dominum Balduinum cognovit. Verum dominus Balduinus. urbem reperiunt vacuam: et clandestinam admirantes hostium fugam. post discessum domini Tancredi. in sportis panem.

viri nobiles et praeclari. plures ceciderint. reversi sunt. et in manu forti detinebat [0297D] occupatam: quo pervenientes. Finitimi principes. hostibus qui in eis reperti sunt gladio peremptis. antequam possent arma corripere. et ira succensus. subverteret municipia. expugnat. infremuit spiritu. assumpto sibi populo residuo. terga dedit fugiens. missis certatim legationibus. ejus sibi satagunt conciliare gratiam. CAPUT XXV. Erat itaque vir in cunctis prospere agens. Audientes vero qui in montibus habitabant. De familia vero domini Balduini captus est vir praeclarus et nobilis. instinctu Pancratii iterum assumpta militia. aut secum deducerent comprehensos. argento. eum sequi decrevit. INCIPIT LIBER QUARTUS. Luce demum postera sole oriente restituta. quos ex parte plurima secum trahens. Balduinus ducis frater ad majorem reversus exercitum. missis donis ingentibus in auro. Tancredus vero. Tancredus vero audiens quod Balduinus juxta urbem sua castra locasset. ad cor. Mamistram venit. parte utraque [0298A] decertante protervius: factumque est ita ut. Pugnant invicem ipse et Tancredus. Inde cum omni suorum comitatu dominus Balduinus ad majorem exercitum. [0299A] . sed mox reconciliantur. interierunt ex utroque ordine plures. rogantes quae ad pacem sunt. in partem septentrionalem descendit. Balduinus ad majorem revertitur exercitum. Erat autem inter urbem praedictam et castra domini Balduini fluvius. qui eorum equos per pascua dispersos sauciarent. paratus de omnibus quae ille intulerat. tam Armeniorum quam Turcorum satrapae. arbitrati quod in urbem minime reciperentur. redierunt. extra in pomoeriis hospitati sunt. dominus Tancredus violenter occupaverat. Balduinus. sociis id exigentibus. suos ad arma convocat. quorum persuasionibus et stimulis ad praedictam dominus Tancredus convolaverat ultionem. factus locupletior. quam paulo ante. confligentibus inter se nimis hostiliter aciebus. Audierat enim quanto quamque periculoso casu dominus dux ante Antiochiam Pisidiae laboraverat: unde de ejus plurimum salute sollicitus. qui [0298D] in classe advenerat. in plenam gratiam. quotquot ibi reperit. equis. pervenerat. incendit. et sibi mutuo [0298C] satisfacientes. universam percurrens Ciliciam. pontis angustia impedimentum ministrante. ex illa arte pessima quam diu exercuerat. pondus certaminis ferre non valens diutius. Gilleberus de Monteclaro: pro quorum absentia. et missa legatione. iratus admodum. turbatae sunt plurimum hinc inde acies. reversus est. [0297C] erat autem dives admodum. eorum quoque captivaret populos. omnes pene contriverat. vicem rependere condignam. et ex eo viribus adauctis. professionis suae memores. perveniensque ad locum. Proficiscentibus ergo illis. Capti sunt ibi de comitatu domini Tancredi [0298B] Richardus de Principatu. Praemissis itaque nonnullis sagittariis. Tancredus universam impugnat et obtinet Ciliciam. Tarso capta. ipse subito cum quingentis loricatis equitibus in eorum castra irruens. praesens de ejus statu plenius volebat edoceri. tanti principis iram et indignationem multa [0300A] liberalitate declinantes. mulis et holosericis. ejus consanguineus. universam regionem suae subjiciens potestati. et viam regiam non deserentibus. in urbem se receptura. iterum procedere et tentare fortunam disposuerunt. Unde ordinata ex utriusque comitatu quingentorum virorum urbi sufficiente custodia. CAPUT XXIV. arbitrantes quod in hesternis congressionibus vita decessissent. et usque ad Euphratem universam occupat regionem. timentes ne forte ad eos ascendens. violenter expugnatum nihilominus occupavit. foedus contrahebant. et Robertus de Ansa. super quem pons erat valde angustus: quo dum in urbem redire domini Tancredi properaret familia. hostium praesidia. fit conflictus asperior. Et fortasse majora utrinque ardentibus odiis passi forent dispendia. fuitque Dominus cum eo. qui jam Maresiam. [0299] CAPUT PRIMUM. et ad resistendum paratis. quod praedictus Tancredus in manu robusta et exercitu copioso universam sibi subjugaret provinciam. respiciente eos divina clementia. nonnullis etiam ex utraque parte retentis.Hierosolymam ire disposuit. memor injuriarum quas ab eodem immeritus pertulerat. oblatis muneribus. aliis infra urbem se recipientibus. ut praediximus. et amicitiam foederare: unde ut propositum facilius valerent [0299A] effectui mancipare. et multos habens in suo obsequio. ei se conciliare festinant. restitutis hinc inde captivis. cui nomen Alexandria minor. Tandem vero illis arma corripientibus. contigit pervenire Mamistram. tanquam servi fidelis dirigebat. nisi nox conflictum dirimens irruisset. Tandem vero domini Tancredi manus impar viribus et numero. detumescentibus odiis et indignatione aliquantulum mitigata. ut praediximus. et omnia ejus opera. interveniente pacis osculo.

in sua manens ingenuitate illibata ab infidelibus. [0299C] quam Tancredo intulerat injuriam. et ex virtute fiducia. In qua. sicut ab initio et a temporibus apostolorum susceperant. qui circumpositas jampridem occupaverant provincias. Porro huic eidem familiaris erat quidam nobilis Armenius. tanta de ejus praesentia accessit virtus. reatum cum omni humilitate recognoscens. ad dominum Balduinum dirigunt. pro arbitrio tractantes. Post haec. quanta adversus dominum Tancredum apud Tarsum Ciliciae. egrediens [0300C] fama. infidelium abhorrentibus principatum. nec sua exterius procurare negotia. correptus graviter. servo Dei. [0299D] erat autem idem vir in armis strenuus. sicut in primo ecclesiasticae historiae. penes quos universa civitatis illius residebat auctoritas. Ingressus igitur regionem. multo confectus senio. Haec est civitas. cujus gratia ad exercitum redierat. se communicatis viribus et impensis devote obsequiis exhibebant. illa ejus culpa id exigente. habito cum suis consilio. et quoniam praeter morem. quam Eusebius Caesariensis scripsit. Nec solum vulgus ita mente ei adhaerebat. et Tancredi succensus stimulis et virtutis ejus quae publice praedicabatur aemulus. Qui populi et majorum intellecta postulatione. et quibus inhibitum erat militare. fugam inirent nemine persequente. jurisdictionem continuaverat suam. Factumque est nomen ejus hostibus circumpositis ita formidabile. missa legatione. et rursum egredi et casus experiri recentes proponit. rursum aestuat. qui jugum servitutis eorum penitus posset dissolvere. Erat enim vir alias per omnia commendabilis. ut a Gabelo consanguineo suo decem talenta argenti reposceret. universam obtinuit regionem. de majore confisus comitatu. implevit urbem. et major exercitus apud Maresiam jam pervenisset. vineas quoque et agros. Exiit ergo sermo iste ad cives Edessanos.[0299B] Dum igitur Tancredus ita in Cilicia viriliter cuncta sibi subjiceret. exceptis paucis. Erant autem praedictae regionis habitatores Christianae professionis. abominabilis enim factus erat pene omnibus. ut paucos inveniret illius viae consortes. acquievit. salutarem Christi susceperunt doctrinam: digni inventi per omnia. Convenientes ergo cives ad invicem. et universam eorum. apud Niceam sibi fecerat familiarem. erat autem . cum octoginta tantum equitibus Euphratem transiit. Et nisi domini ducis obstitisset reverentia. et eos restituere libertati. et quaelibet praedia exterius [0301A] posita. nec ipso ad propria redire valente. Tandem vero associatis sibi ducentis equitibus et populo non modico. Erat tamen praelatus inutilis. Christianis locorum cultoribus. indulgentiam consecutus est. ad propositum cooperantes. praedictus Balduinus viso fratre. Est autem Edessa nobilis Mesopotamiae metropolis. pene continuis exactionibus compellebantur redimere. Hic dominum Balduinum horis pene singulis sollicitabat instantius. ut. magnifici viri nomen et opera longe lateque per adjacentes divulgabat provincias. nec alterius professionis quempiam pertulerat habitatorem. sicut legitur in propheta: Unus fugaret decem. ejusque cognita convalescentia. 30). quod talis tantusque princeps de exercitu Christianorum advenerat. Audientes vero qui ab eo super hoc sollicitabantur. duce praedicto Pancratio. fidei sinceritate perseverantes. fidem et constantiam animi praedicans commendabilem. secum proficisceretur in regionem. Haec enim sola inter omnes illius regionis urbes. Boamundus et sui impunitam non reliquissent. et alterius magis suggestione. ut egredi urbem non liceret. Unde factum est. legatos. et eidem praesidia [0300A] tradentibus. infra paucos dies usque ad Euphratem fluvium magnum. ad quam Tobias [0300D] senior. cum eo proficisci verebantur. reperitur. et veri Dei cultores. eum ad se satagunt evocari. insidias in itinere perpessus. Transito Euphrate. [0300B] Fidelibus autem qui enim receperant. quam de proprio motu deliquerat. Pancratius nomine. missus ad eamdem urbem. juniorem Tobiam filium suum misit. et omnium sibi reconciliavit gratiam. et multa laetitia in urbem introducit. et epistola Salvatoris. quem a carcere domini imperatoris elapsum. commodaverat. ut assumpta militia. citra Euphratem ad custodiam derelinquens. in partem septentrionalem proficiscens. Super quo a fratre. a subditis non valens propulsare molestias. nec subjugata fuerat. quod eis tributa et vectigalia annuatim cogebantur exsolvere. litteris et viva voce. nec auditus fuit amplius sermo hujusmodi de illo. reliquos de comitatu suo per [0301C] arces et municipia. ut suis remedium aliquod adhiberet molestiis. Porro Turci qui trans Euphratem habitabant. et tanti praedicatione apostoli. quam ad Abgarum regem eorum rescribens misit. quam cum paucis posset occupare facilius. et duo decem millia (Deut. Hujus cives statim post Domini passionem per Thaddaeum apostolum. ei paraverant insidias. diebus aliquot evolutis. Huic autem urbi praeerat quidam natione Graecus. quo universa provincia Constantinopolitano subjecta erat imperio. XXXII. Fama ejus longe lateque diffunditur. et condignam nobili viro pro commisso satisfactionem promittens. CAPUT II. illuc accelerat. infidelium jugum eatenus patiebantur. ut munita etiam sponte deserentes praesidia. utriusque sexus liberis carens. dum adhuc esset infantulus. quae sibi contulerat dominus. praecognito ejus adventu. et Turcis supervenientibus antequam praesidatus sui tempus esset evolutum. a civibus Edesanis vocatur. sed exterius in urbibus finitimis et praesidiis confinibus habitantes. nec populo ab administratione eum cedere compellente. Infra tamen urbem nemo nisi fidelis habitare praesumebat. Unde tam qui civitati praeerant quam majores natu. strenuitatem. occurrit ei populus Edessanus. rumore crebrescente. quae ei. sed perversae fidei et subdolus nimis. et ad iter se accingens. ingressus est regionem opulentissimam. fidelem populum. qui in praesidiis morabantur. ut praediximus. qui ab eo tempore. viaeque consortem semper habuerat. sed qui in partibus illis erant Christiani principes. cum ejus tamen conscientia et bona voluntate. cum eodem foederati. quae alio nomine Rhages appellatur. aut quietem aliquam procurare. de necessitate moram facere compulsus. [0301B] praeses fuerat. intumuisset malitia. socios colligit. tantas praedictis civibus inferebant molestias.

coepit offerre: Quod si urbi et civibus suis vellet contra Turcorum importunitates ministrare subsidium. monentes et instantes attentius. Pro quibus molestiis cives universi ad domini Balduini provoluti genua. Nostri autem quoniam impares et numero [0301D] erant et viribus. cum hymnis quoque et canticis spiritualibus. et multo praeventus honore. mutato proposito. At vero dux qui eum citari fecerat. occurrente ei universo clero et populo. Cives enim. violenter abducentes. libertatis suae omnimodam in eo spem habentes. et post ejus obitum cuncta ex integro possessurum. et suspectum ejus habens introitum. invidere coepit. cui praeerat quidam Armenius. Dux civitatis facti poenitens. Videns autem dux unanimem plebis et majorum instantiam. possent recipere. cui praeerat vir infidelis. ut de caetero tam ipse quam universa civitas optata quiete perfruatur. data pecunia. ad locum praedictum in manu robusta pervenit. Turci qui per biduum illic latuerant in insidiis. Cum enim ad hoc eum evocasset. [0303A] Turcis qui intus erant strenue resistentibus et de loci praesumentibus munitione. ut tanquam gregarius aliquis apud eum stipendia mereret. quam advenienti populus exhibuerat. Quod dominus Balduinus omnino respuens. quatenus tantum principem tamque eorum libertati [0302B] necessarium. Edessam pervenit. et indignum reputantes quod qui dignus erat. convocato populo et armis communito. et post ejus obitum. praedam quam in pascuis adjacentibus repererunt. qui Samosatenis sine intermissione requiem negarent. Cives adversus ducem suum. invitus licet. [0302D] et pro his omnibus eorum liberos habebat obsides. non ausus procedere. ad animum. ex integro successionem. resilire. Rogatu civium Samosatum obsidet. parem haberet in civitate virum inutilem: accito Constantino nobili et potente viro. et angarias multiplices eis ingeminans. moram fastidientes longiorem. de domini Balduini protectione [0302C] praesumentes. ut. eo cognito. eum in vita sua decrevisset ex aequo fore participem. qui ab eo detinebantur inviti. praesentibus civibus. Ille autem eorum hanc primam postulationem volens exaudire benignius. Videntes autem cives quod esset dominus Balduinus vir strenuus et in cunctis prospere agens. et reversis ad propria. ubi a praedicto civitatis duce. ante praedictum oppidum erectis vexillis. ejus successibus invidet. ubi cum per dies aliquot frequentibus congressionibus et multa instantia urbem impugnasset. ut universorum bonorum. Hic praedictos cives multis afficiebat molestiis. in armis strenuus. et ita efficere. eo in filium adoptato. gregibus quoque et armentis abducendis timerent. in loco vicino et munito aliquantulum. pacta rescindere nititur. injurias quas a duce perpessi fuerant. sed tandem victus a populo. infra oppidum se cohibebant. aurum et argentum et quaelibet pretiosa ab eis violenter extorquens. quandiu viveret. Gavisus est autem populus. sed juxta priorem tenorem pactorum eum sibi obliget. reniti. cum ecce cives. in quod. dominum [0303B] Balduinum sibi ducem constituant et principem singularem. et cum lacrymis implorare satagunt quatenus ab illius vexatione eos protegere dignetur. multis enim calumniis eos dicebatur affligere. duce eorum interempto. Erat autem juxta eos antiquissima civitas et munita supra modum. ipse juxta boni viri arbitrium. et a pactorum [0302A] tenore quae prius proposuerat. quibus nullam impendens humanitatem. universa possidere et pro arbitrio cuncta disponere. relictis militibus septuaginta. qui in montibus vicinis munitissima habebat praesidia. CAPUT III. cumulatae recompensationis. natione Turcus. sed subdolus et nequam. cui si quis tentabat resistere. ita ut non solum vinetis et hortis et satis succendendis. a domino loci benigne et hospitaliter susceptus. orant unanimiter. et omnium gratia susceptus est. Samosatum nomine. Cum autem ibi per duos quievisset dies. solemniter contulit participium. oderant illum. ipse Edessam reversus est. cum tubis et tympanis. et eorum obviare postulationibus periculosum ducens. tributa et agrorum vectigalia. honestam annuatim laboris recompensationem designaret. eidem statim. quae civitas habebat. apud se tacitus considerans honorem et gratiam. ut liberos suos. cum turmis validioribus subito astiterunt. et arcere violentiam. eum fraudulenter adoptat in filium. se contulit. in luto et latere sibi servire compellebat.in itinere oppidum. conspirant. Ab ea igitur die. propositum habebant ultum iri si quando locus daretur et tempus opportunum: quod postmodum rei subsequens exitus evidentissime declaravit. ejus meritis exigentibus. tanquam liberator urbis et quietis fundator. virum inutilem. verum et de vita periclitarentur saepius. Turcorum suscitabat inimicitias et odium. tamen assensum praestitit. . recolentes quantas eis intulerat injurias. et per hoc sibi populi gratiam ampliorem promereri. videns quod non proficeret. et continuas molirentur insidias. CAPUT IV. de communi proponunt consilio. et fervorem dilectionis quam erga eum conceperant. nullatenus abire patiatur. Balduc nomine. ad eos egredi non praesumentes. omnium bonorum ex aequo. ad eumdem ducem properant. ut praetentas sibi declinare posset insidias. Balduinus inceptum iter peragens. Tandem die tertia abeuntibus illis. ad reditum se parabat. et sub quodam colore. vectigalium et tributorum. solito liberius revocantes.

videns quod Balduinus de die in diem proficiens. Videns autem plebis fervorem. monet et hortatur [0303D] attentius. nimia concussi formidine. quod in proximo alia quaedam esset civitas. Unde factum est ut rerum venalium illic. ministrata sit abundantia. inter praedictam urbem et Euphratem constituta. multa impugnant instantia. et ejus praesidio relictis de suo comitatu ad ejus custodiam sufficientibus. illuc cum omni celeritate de communi consilio comes Flandrensium Robertus. [0304A] Balduc vero. qui ejus ibidem procuraret negotia. liber ab Antiochia usque Edessam transire volentibus. infidelibus eodem modo referta habitatoribus. per abrupta montium et vallium devexa. bonis redundans omnibus. Unde factum est. seipsum etiam deponebat. Edessam cum ingenti gloria reversus est. major exercitus. nomine Artasia. sed et patrem eum haberent. urbem praedictam obsideret. universos thesauros et infinitas. urbe relicta. Hic primum tantam civium Edessanorum in se conciliavit gratiam. quo perveniens. Suscepta autem civitate. ut urbe resignata. urbem Artesiam violenter occupant. protinus eam [0305B] obsidione vallat. pro vita sollicitus. civibus quoque annuatim praestando imposito tributo. Sororgiam civitatem obsidet. multas inferebat injurias et continuis vexabat molestiis: pro quo etiam domino Balduino supplicantes Edessani. quas ille a multis retro temporibus congregaverat. cum omni tranquillitate. sed magis et magis irritaretur populus. Maresiam usque pervenerat. Quo rumore exciti Antiocheni. qui ei praeerat. assumptis sibi quibusdam nobilibus. parati pro ejus incolumitate et gloria usque ad mortem decertare. horum malorum memores et videntes quod major ad diu desideratam libertatem obtinendam. et pro meritis adversus se indignationem conceptam.CAPUT V. transire volentibus. ex condicto ad arma convolant. [0305A] clam aufugerant. ut effusis thesauris. desiderium populi manciparet effectui. cum mille loricatis proficiscitur. videns quod non proficeret. Compertum autem habentes. amputato capite. Factumque est. per hospitem susceptum pateret via. nostris insidias praestruunt. arma . [0304B] Erat in eadem provincia civitas. Balduinum sibi praeficiunt in dominum. urbem animosius coepit impugnare. redeamus. cui praeerat quidam Turcorum satrapa. praefectoque uno ex illis. Obsessam violenter occupat. multo emit pretio. In medio enim itinere. et caeteris multo fertilior. gratiam apud populum suum demerens infinitam. ut jam non solum dominum. Directi quidam a majore exercitu. ipse vero Samosatum praedictam a Balduc. pro ejus salute ad populum intercedat. missa ad eum legatione. CAPUT VI. accito domino Balduino. in praesidium se contulerunt. urbem solis fidelibus relinquentes. Locatis autem in gyrum castris et machinis congrua provisione dispositis. ex indigenarum relatione fideli. Hi vero audito nostrorum adventu. illuc cum multa properant militia. universam sibi subjugabat regionem. caeteros pro libero detractantes arbitrio. ponte tamen prius communito. Die vero altera dominum Balduinum invitum et renitentem. de exercitu essent. et de viribus diffidentes. praedictam civitatem sub pretio decem millium aureorum venalem obtulit. ad ea quae restant de majore exercitu dicenda. nihil proficientes redeunt. quem Samosatenae praeesse civitati dixeramus. Videntes autem cives viri [0304C] constantiam. perterriti. Balac nomine. pacem impetrant ea conditione. universa in tranquillo constituta civitate. quae a Turcis detinebatur. reversus ad ducem. Dominus vero Balduinus post multam deliberationem. in pascuis virentibus castrametati sunt. CAPUT VII. ut per hujus urbis impugnationem. pateret commeatus. quaerens remedium ubi non erat. et introducentes eum solemniter. data infinita pecunia. violentiam inferri civibus omnino prohibentes. ante urbis moenia. Erat autem praedicta civitas Christianos habens habitatores. vix adversus eum conceptam indignationem expleverunt. Sororgia nomine. proterva animositate diruere satagentes. Ille autem. praestabat prius impedimentum. in spem libertatis erecti. ubi antequam ad terram perveniret. civitatem obsidens. sibi praefecerunt in dominum. His [0304D] ergo dictis de domino Balduino. et cum omni gloria in praesidium civitatis. Interea dum circa partes Edessanas trans Euphratem dominus ita desudat Balduinus. et cum multo exspectaverant desiderio. [0303C] Convenientes igitur ad invicem. rogat. Quem defunctum et exanimem per plateam trahentes. Edessanis in vicino constituta. facile obtinent. vita eis et incolumitas conservetur. exhibitis corporaliter de conservanda fidelitate juramentis. ei tradunt divitias. paucis exceptis qui in praesidio civitatis morabantur. urbem et civium obsides cum multa gloria suscepit. Turci autem de loci munimine praesumentes. urbem impugnant. At vero Armeniis et alii fideles ejusdem urbis habitatores. videns loci munimen et quod non facile viribus poterat superari. ut praemissum est. comperientes quod hi qui in tanto armorum fulgere advenerant. Edessani ducem praedictum interficiunt. quem diu. mille sagittis confossus interiit. ad quam postquam Deo devotus pervenit exercitus. Hic etiam praedictis civibus. ut congregato exercitu. et turrim in qua domicilium habebat. cum bona fide civium ab eo vellet propulsare injurias et ab illo proposito cohibere. ut statuta die illuc proficiscens. per fenestram fune demisso. Roberto videlicet de Roseto et Goscelone filio Cononis. comitis de Monteacuto. Ille autem desperati more. quatenus quocunque modo vitae consulat et saluti.

per agrum Damascenum secus ipsam urbem defluentes. et in perniciem illorum qui ad Artasiam convenerant et ejus cives occidendo urbem occupaverant. sicut et totus pons erat compositus: in quibus centum viri fortes et in armis strenui. qui medius erat. Separatus igitur ab exercitu dominus comes cum suis cohortibus. Perveniens igitur ad pontem Normannorum comes. viri nobiles et inclyti. qui circa partes Edessanas. qui praetentarent vias. Solutis igitur castris versus Antiochiam acies dirigunt. et eos insectantes incaute aliquantulum. quae alio nomine Calquis appellatur. qui hoc asserunt. Rogerus de Barnavilla. CAPUT VIII. qui ad urbis defensionem [0306C] sufficere possent. reliqui in loco occulto ad insidias derelicti remanserunt. descenderunt: qui de latebris egredientes. usque ad adventum majoris exercitus sollicitus conservabat. Et quia fluvius in via medius erat. Fluvius autem. discurrere. qui cum eo ibidem erant. audientes etiam quod major appropinquaret exercitus. Goscelo domini Cononis comitis de Monteacuto filius. cives Antiochenos excivit. Orontes vero secus Heliopolim. qui ab eo loco secus Antiochiam defluens. majorem exercitum ejusdem civitatis fines ingressum. ad pontem accedunt. Factumque est. apponunt eam obsidione vallare. quasi excursores. Advenerant praeterea ab Antiochia equites septingenti. praecipientes ut si ad urbem. verbo vulgari Fer dictus. Sed interim egregiae indolis adolescens praeditus. ubi in arenosa solitudine deficere dicuntur. ad earum custodiam erant deputati. Antiochiam reversi sunt. et portis apertis fideles qui exterius erant. de die in diem. inde ad mare descendit. Erat autem pons lapideus. et invitis hostibus fluvium transeunt. et partibus recollectis. cum omni suo comitatu infra praedictam urbem se receperunt. intra urbem devotissime invitarent ad hospitium. ecce major adventabat exercitus. relictis custodibus. per Caesaream et praedictam Antiochiam in mare descendit Mediterraneum. variis rapti fuerant studiis: excepto domino Balduino ducis fratre. arcus usum habentes familiarem et sagittandi peritiam. in utraque fronte turres habeus munitissimas ex [0307A] opere solido. quod errore trahuntur. et principes super eo redderet doctiores. Comes igitur cum his qui secum erant. [0305D] Hi ergo qui praemissi sunt. dum et nostri violenter fluvium transire nituntur. primum habens exordium. qui in ulteriore ejusdem fluminis ripa constituti. dominum Robertum Normannorum ducem cum suo comitatu jusserunt praecedere et praetentare itinera. Nostri tamen. De hoc quidam somniare solent. Turci qui ab Antiochia venerant. ubi regionem universam suae mancipaverat ditioni. gladios convertunt. quasi praedas abacturi. illuc sub omni festinatione contendunt. Est autem [0305C] haec civitas. cujus periculosum erat nimis adventum exspectare. debitam gerunt sollicitudinem. dominus comes Flandrensis et alii nobiles. Orontes appellatur. Nostri autem qui in urbe erant. praemissis quibusdam. praesumat ab exercitu separari. [0307C] Dumque in hoc utrinque desudarent atrocius. dominus Eurardus de Pusato. timentes ne exercitus aliquod ibi sustineret impedimentum. vada praeoccupaverant. transitum nostris omnino pro viribus inhibituri. Cognitoque . Haec ergo fama longe lateque per regionem diffusa. Cumque per diem integrum urbem expugnassent. eamdem mandati formam suscipiens. sagittarum immissa grandine moliuntur. Electi ergo de his qui apud Antiochiam ad tutelam ejusdem urbis convenerant. ut de caetero. Distat autem ab Antiochena milliaribus quindecim. Farfar [0307B] enim et Albana a Libano trahentes originem. de communi consilio mille et quingentos in subsidium eorum loricatos dirigunt. tum ab his etiam qui fluminis ulteriorem occupaverant ripam: factus est itaque ibidem conflictus asperrimus. praevia Domini misericordia. et in usu armorum commendabiles. magis ac magis proficiebat. militibus communito. Reversi erant et alii nihilominus. discesserant ab Artasia. vita decessit: ibidem cum honestis exsequiis traditus sepulturae. certatim ad arma convolant. non proficerent. auctore Domino. in Orientem properant. eos a se viriliter repellentes. quasi lege praecipiunt edictali. quod sit Farfar Damasci fluvius. ut subito perimentes universos. nostros ab urbe laborabant excludere. sed compertum habemus. obsidione soluta. Major exercitus Artesiam pervenit: inde. quae ad thronum Antiochenum subjectionis habent respectum. ne ad eam confugientes. liberum possent accessum habere. Redierat etiam dominus Tancredus. ut arma corriperent. saniore ducti consilio.corripiunt: et in Turcos. qui pons superpositus est praedictus. et hostes transire volentibus omnino contradicere et a vadis arcere. Ad quem cum approximarent locum. quae alio nomine appellatur Malbec. cum ecce nuntiatur. ad exercitum redeant. Praecedebant autem ejus exercitum quasi legionum primicerii. quae sicut praedicta Maresia una de suffraganeis urbibus. cum suis expeditionibus transire prohibitus est. valida correptus aegritudine. qui equos habebant velocissimos. ad praedictum pontem pervenit. et ut transire volentes a vadis et fluminis accessu violenter arcerent. tum ab his qui in turribus erant super pontem. urbem quam ei contulerat Dominus. et majores praecedens copias. Dumque pro fratribus qui apud Artasiam obsidionem pati dicebantur. ponte tamen. et illis qui intus erant resistentibus viriliter. [0306B] Vix circa auroram. quatenus si quid difficultatis occurreret id subsequentibus legionibus faceret notum. ante urbem Artasiam coeperunt libere nimis. et [0306D] super fluvium pontem audierant esse munitissimum. contra irruentes majores copias possent invenire refugium. eorum capita exterius projicerent. eis et equis eorum necessaria ministrarent. Videntes autem quod non erat opus facile ut civitatem [0306A] ita subito sibi vindicarent. non longe ab urbe castra locasse. accingerentur. ut nostros ad insectandum incautius invitarent. nisi jussus. quasi ad decem millia. Sic igitur reintegrato exercitu. viarum compendia secuti. a Cilicia. nemo. sani et incolumes. vexilla bajulantes. et plenis hospitalitatis legibus. praemissis armaturae levis equitibus triginta. qui circumquaque dispersi. qui eos violenta dominatione per multa oppresserant tempora. eorum ferre non valentes superbiam et liberos nimis excursus. super eas quas studiose locaverant insidias.

et in ea sibi et successoribus ejus. in eadem Ecclesia successit. Musis sacrum et gymnasiis celebrem philosophorum. et usque ad suprema culmina. a fluvio qui vallem percurrit ad mare secus urbem defluens. sub duobus primatibus. cui nomen Syriaceles. Nazaraeni dicebantur. quorum opinioni suffragari videtur fons Daphnidis. civitatis dicitur habere patriarcha. ut laborantibus sociis opem ferant. Deo amabilis. qui postmodum in eumdem fluvium inferius circa urbem derivatur. de nomine suo vocari praecepit Antiochiam. descriptio quoque situs ejus. pro diversitate locorum. et nomen. tertium. easdem haberet nihilominus suffraganeas. ubi in patris praesentia filios ejus occidi praecepit. longe lateque redolet. in eo loco qui dicitur Scala Boamundi. quae pars est Thessaliae. ripam ulteriorem. quarum quatuordecim. hostibus in fugam versis. Protenditur vallibus. sicut et fluvius. in quo et Christianorum nomen dedicatum est. in proprio domate basilicam dedicante. ex eadem urbe trahens [0308B] originem. Die vero sequenti iterum procedentes. auctoritate illius synodi. qui post eum regni ejus partem obtinuit. Haec priscis temporibus dicta est Reblata. qui erat in cadem civitate potentissimus. Christiani dicti sunt fideles universi. quem quidam Castalium reputant. pontem. tamen dulces et perspicuas emanant aquas. Nam Aoniae regionis. qui vulgari appellatione dicuntur Catholici. multis sub se positis regionibus imperaverat. bello detinebantur occupati. et exclusis hostibus transitum sibi praeparent expeditum. postmodum vero a Christo deducto nomine. qui etiam beato Petro septimus in ordine pontificum. voce praeconia et lituis commoniti. turribus et muro validissimo circumdatam. domicilium et civitas deinceps appellaretur. cum eorum suffraganeis disponuntur. ut quae prius hominis nequam et impii nomen pertulerat. Orontes dicitur. Postquam ergo universae advenerunt legiones. sicut ex synodo Constantinopolitana colligitur. spatio unius distans milliarii. cujus pars inferius secus mare in immensam se porrigens altitudinem. prima invenit et docuit. quam Actus scribit apostolorum. Hanc. agriculturae praebent habilitatem praecipuam. solius Orientis curam gerant. Cui Lucas. in locis pascuis et late virentibus castrametati sunt. qui est Baldacensis. sex vel quatuor. quae Majoris Syriae pars esse dignoscitur. alter vero Hirinopolitanus. describit ita: . [0308C] ejus qui eam ad fidem vocaverat. amoenitate singularis. cum suis suffraganeis. juxta veterum tenorem fabularum. postmodum in via Domini. quorum alter est Aniensis. arma corripiunt. cathedram obtinuit sacerdotalem. regni sui caput constituens. Viginti enim provincias in sua jurisdictione ejusdem. longitudinem habens quasi ad milliaria quadraginta. nomen sibi vindicat speciale. nuncupantur. et pontificali primus functus est dignitate. Baccho dedicatum et Apollini. quia gratis et sine difficultate praedicantem suscepit Apostolum. sex aut quinque ab urbe distantes milliaribus. etsi sublimes sint valde. exclusis hostibus. violenter occupant. et honesta morum disciplina. citra fluvium. servato honore primatus Ecclesiae Antiochenae. qui eam ex latere vallant utroque. Oriens videlicet. qui Antiochiam inter Orontem fluvium et Orontem promontorium dicit consistere. hunc quidam Parnassum reputant. Translato igitur [0307D] universo exercitu cum curribus et vehiculis et impedimentorum universo genere. nomen ei designatum est novum. iter accelerant. viro venerabili Theophilo. ut quae prioris erroris magistra. qui ad radices ejusdem montis. qui eamdem urbem praeterlabitur. Quorum qui ab austro est. In qua provincia sita est. ad Christi fidem unanimiter conversa. juxta urbem praedictam habere dicitur exordium. tam Evangelium suum. viam secuti regiam. agrum habens optimum et glebam uberem. in perpetuum. CAPUT IX. ad quam Sedechias [0308A] rex Juda cum filiis ante Nabuchodonosor Babyloniorum regem deductus est. [0309B] teste Hieronymo. super hoc condignam recipiens a Domino retributionem. Montes vero. et vulgari appellatione dicitur mons Parlier. quae sic habet: Orientis autem episcopi. et totis viribus insistentes. qui Christi sequebantur doctrinam. Sita est autem in provincia. Parnassum [0309C] constat esse promontorium. piscosum maxime. quod sicut unguentum effusum. liberam possident. secundum quod Naso in primo Metamorph. commodissimam et amoenam habens positionem. vado reperto fluvium exsuperantes. rivis et Tontibus tota pene irrigua. Alii vero qui secus pontem propter locorum angustiam pugnare non poterant. et ipsum consequenter oculis privari. Unde et. ut interim otiosi non torpescerent. singulos habent metropolitas. ante urbem infra milliare unum castra locaverunt. domicilium ordinans familiare. in clivis et lateribus suis. inter medium montium ab [0309A] oriente in partes declivis occiduas. post mortem Alexandri Macedonis. et Theopolis est appellata. Sed a vero secus est haec opinio. Descriptio urbis Antiochenae et ejus dignitatis. CAPUT X. princeps et moderatrix. et in statum reparatam meliorem. inter montes et fluvium. In superiore sui parte lacum ex adjacentibus collectum fontibus habens. unde rivus egreditur. latitudinem vero. In hac etiam primus fidelium habitus est conventus.quod circa pontem comes et qui cum eo praecesserant. vel potius secundum (nam de hoc maxima quaestio est) post urbem Romam dignitatis gradum sortita: omnium provinciarum quas tractus continet Orientalis. sex vero reliquae. Antiochus. In hac apostolorum princeps. qui in regulis Nicenae synodi continetur. [0308D] Quae omnes uno nomine. Prius enim. Est autem Antiochia civitas gloriosa et nobilis.

qui fuit Sanguini pater et avus Noradini. In eum tamen montem qui ab austro est magis vicinus et proclivior. et Castalius. postquam a Christo et a pietatis doctrina descrivit. de quo supra fecimus mentionem. vix ab ea milliaribus distat decem. urbem prius communierant. perpetua. et latus subitarum campus aquarum. ut utrumque pariter disseminaret. ambientes. quod sic se habet: Thebis Helicon locus est. et nulla quae quaerebat responsa reciperet. volens ad propria redire. Qui vero a septentrione. circa partes civitatis novissimas. cum Aegyptiis. Distat autem a mari milliaribus decem aut duodecim. qui locus hodie Portus Sancti Simeonis dicitur. ita ut a sublimioribus montis partibus muri sumentes initium. Deum timentium loca plura fovet et nutrit venerabilia. ut praediximus. et quod aperta foret alitis equi ungula. Sunt praeterea in eadem civitate fontes nonnulli. non tamen intelligendus est esse ille Castalius. quam qui in devexo. ut tantorum beneficiorum memores. qui in porta Orientali est. Cassius appellatur. superatque cacumine nubes. jussit ejus corpus auferri. juxta fauces Orontis fluminis. verbo vulgari et consueto Montana nigra dicitur. de quo superius fecimus mentionem. portae civitatis et muro continuetur. Prima. tam de montis declivo latere quam de plano. causasque silentii percunctaretur a sacerdotibus daemonis. tandem vero subactis populis et nationibus. Dirce. dum in partibus Antiochenis moram faceret. inspiratione faceret litteraturam. amnis Ismenus. [0310B] ille enim in praedicta esse legitur Aonia. fontes Arethusa et Hypodia. secundum quod Theodoritus in tricesimo primo capitulo Tripartitae historiae asserit [0310A] ita: Cum igitur Julianus apud Pythonem Daphneum responsa peteret. Cuidam vero servo ejus. Ducac vero. CAPUT XI. per devexum montis usque ad flumen deducti. nepotibus suis ac vernaculis. dum terra fuit. Daphnis dicitur. illinc nox. Quia licet fons praedictus dicatur Castalius. fluenta deducit usque ad mare. in silvis et pascuis multas suis habitatoribus praebens commoditates. Hujus autem tam egregiae civitatis dominus erat quidam Acxiamus nomine. hoc modo: Dedit et aliud Julianus vecordiae suae ac levitatis indicium. universas quas sibi vindicaverat. formulis et aquaeductu artificialiter immissus. quorum praedicto Soldano suspectum erat incrementum et vires formidabiles. jugem et pene continuum habebat conflictum et guerram pertinacem. quam qui in planicie ex opere solidissimo muri. Longitudinem autem civitatis quidam ad duo. Nicea cum adjacentibus provinciis collocata est. ut inde reportaret oracula et super ambiguis quaestionibus responsa. ex vicinis urbibus. quae ab Antiochia plus quam dierum quinque distat itinere. ab urbe tribus aut quatuor distans milliaribus. qui duo ab invicem profundissima. distribuit provincias. Assungur nomine. sed tempore in illo Pars maris. inter montem et fluvium civitas constituta est. et urbem per mediam defluens. Sed ne te Seleuciae nomen decipiat aequivocum. in suburbano Antiochiae juxta fontem Castalium litaret Apollini. aiunt Babylae martyris sepulcrum prope assistere. Hic autem juxta Solinum. ubi et [0310C] priscis temporibus multa traduntur fuisse virorum religiosorum monasteria. dum rimatur quaenam insideret loca. quarum utraque [0309D] dicitur Seleucia. Caballinus et Aganippe dicitur. incensa est licentia poetarum. quod gentilis superstitio frequentare consueverat. situm est praesidium munitissimum et insuperabile. adibat frequens. Mons ibi verticibus petit arduus astra duobus. per quam torrens demissus a montibus. et ideo responsa non reddi. Id ipsum etiam evidentius aliquantulum in decimo ecclesiasticae Historiae dicitur. equestri ordinatione deprehendit. et quomodo audito nostrorum adventu. [0311C] quia cum Graecis limitans. urbem contulit Damascenam cum urbibus suffraganeis et adjacentibus regionibus. ingreditur. noveris duas esse urbes. aequis spatiis circumsepti. inter quos praecipuus est. sed et fons Daphnidis. Solimanno ejus nepoti. ut Apollinem super eo facto consuleret. imperii Constantinopolitani. copiis in ea collectis. natione Turcus. sed ante alios Aganippe et Hippocrene. ubi fanum fuisse dicitur Apollini dedicatum. de quo in Polyhistoris sui capitulo quadragesimo primo. in quorum alterius vertice. qui videtur [0310D] eminentior. illinc dies cernitur. et brevi corporis circumactu. Nomine Parnassus. Cuidam vero alteri ejus nepoti. fluvius. sic ait: Juxta Seleuciam Cassius mons est. et sine intermissione patiebatur certamina. juxta verbum Solini. Belfetoh videlicet. cujus e vertice vigilia noctis adhuc quarta. quod a radice montis usque ad fluvium protenditur. et usque in praesens. Huic . in locis pluribus multo argumento aquas ministrat horis constitutis. quidam vero ad tria reputant milliaria. Quis erat dominus in ea. et ille de vicinitate corporis Babylae martyris eum accusaret. Quos quoniam litterarum primus repertor. quorum utrique Soldanatus et nomen contulit et dignitatem. nam cum Daphnis. maximum infra se spatium. Fons autem supradictus. Per medium autem hujus vallis. Cytheron saltus. de Parthici belli victoria. Antiochiae proximus. ita moenibus et monti fit vicinus fluvius. quae dicitur Sancti Pauli. quae Isauriae metropolis est. globus solis conspicitur. In qua distributione. qui alio nomine Pegasaeus. Clauduntur autem infra muri ambitum. qui de familia fuerat magni et potentissimi principis [0311B] soldani Persarum. ut pons quo transitur. qui universas illas provincias suo violenter subjugaverat imperio. mirae celsitudinis montes duo. Sunt autem tam qui in montibus. Solimanno.Separat Aonios Actaeis Phocis ab arvis Terra ferax. sed angusta separantur valle. et quod potus. Ducac nomine. radiis caliginem dissipantibus. Salmace. Quem locum Julianus Apostata. densi plurimum et proportionabilem habentes altitudinem: [0311A] turribus frequentibus et ad defensionem aptissimis. ad Persas iturus. perpetuo sibi fidelitatis nexu tenerentur obligati. mons videtur pinguis et uber fontibus et rivis irriguus. famosissimam contulit civitatem Alapiam. et altera quae Antiochiae proxima. multas civibus praestat commoditates. In parte autem occidentali inferius.

[0313C] Erant itaque in ea civitatis parte. et armorum fragore. circa quos nec attentatum fuit castra locare. civitatis partem. ut ad urbem unanimiter accederent et eam vallarent obsidione: unde factum est ut. nam de nostrorum adventu erant multo ante praemoniti. et viva [0311D] voce et epistolarum officio. eo quod ejusdem martyris . quae in plano sita est. sicut res ipsa docuit. ut statim et subito urbs obsidione vallaretur. facilius possent obtinere propositum. et eorum a se propulsare violentiam. quae tamen multis tam alimentorum. Georgii dicitur. qui ipso rerum experimento et fide oculta conspexerat. et reparatis viribus. est in praesenti. et profusis opem postulant lacrymis. allegantes quod exercitus per urbes et castella divisus erat. multa providentia et labore non parvo. ante faciem nostrorum fugientes. nam exceptis montibus. CAPUT XIII. ut multiplicatis viribus. ut vere redeunte. et accessus expeditionum ad urbem. frumentum. CAPUT XII. maxime autem et calipham Baldacensem. et per subsequentes aliquot. propter instantem hiemem. et eximium et caeteris omnibus potentiorem soldanum Persarum. octava decima die mensis. eos reddiderat fida relatione doctiores. ille vero. peditum autem ad pugnam expeditorum [0312C] copiae. et equis pabulo refocillatis. urbem necessariis cumulant. ut illatam ulcisci possit injuriam. dicebantur in civitate esse tam ex civibus quam ex congregatis auxiliis. quanta possunt. moram esse periculosam. urbi appropinquantes. noster accederet exercitus. Acxiano. se communientes. et vocati ad eorum subsidium. et ut merito crederetur defensoribus vacua. multi nobiles et magni viri. [0312B] vinum. chalybem et caetera quae in hujus modi solent usum praestare necessarium. Interim vero per partes divisum. insistunt diligentia. Instat ergo uterque multa precum instantia. quae operi protinus insistendum. audiens quod tantus fidelium principum adveniret exercitus. Acxianus tamen interea de nostrorum adventu sollicitus. In hac igitur tanta deliberatione ea pars obtinuit. quae ad orientem respicit. et confusa vociferatione. colligendi majores copias. ardentibus studiis cives hortatur inducere. arma congregat: materiam ad contexendas varii generis machinas. licet cum multo strepitu et cornicinum stridore. quos idem exercitus pertransierat. suburbana spoliant. ante urbem consisterent. erat porta una. super instanti facto deliberationem habituri. missis frequentibus nuntiis. urbem eadem liberalitate concessit Antiochenam. ut patriam ab eorum possit impugnatione tutam reddere. Dicebatur praeterea. Et licet nostrorum qui gladium poterant educere. fideli interpretatione impleverunt. sit subjecta. In hoc [0313B] igitur nostrorum adventu et castrorum positione. Aliis vero longe videbatur expedientius. de quorum numerositate et virtute insuperabili Solimannus. Promittunt igitur illi manus et subsidium pollicentur [0312A] imploratum: quod postmodum. solutis castris. quod imperator Constantinopolitanus eis infinitas mitteret [0312D] copias in subsidium. quam optime armatorum copiis militum redundabat. et urbem vallant obsidione. equorumque hinnitu. Unde ampliato numero. Erant enim de principibus nonnulli qui. qui non facile ante veris initium posset revocari. non potuit obsidio continuata universam cohibere. Placuit igitur de communi consilio. fortiores iterum ad debita possent opera consurgere. porta est occidentalis. omnes principes universi sollicitabat Orientis. quae civibus obsessis solent ministrare solatium. equitum sex vel septem millia. tanto silentio conquievit civitas. contra advenientium importunitatem hostium. de quo sermo. ex adjacentibus provinciis et finitimis urbibus vires corrogat et inducit. ut nulla eis desit rerum. greges quoque et armenta inde secum trahentes. ferrum. In plaga enim superiore. sola spe obtinendae salutis in eamdem urbem contulerant. antequam ad civitatem accederent. et caetera vitae necessaria. ferias haberent ampliores. quae hodie S. convenerunt ad invicem. tamen tota illa die. quae usque ad sidera tolli videretur. Deliberatio nostrorum principum. Hic ergo. castrametati. cum finibus modicis. ut neque ex ea sonus aut strepitus audiretur. ne datis induciis eam cives communire possent diligentius. Disponuntur principes circa urbem stationibus congruis. quanta potest diligentia. et quod etiam de partibus transalpinis recens iterum adveniret exercitus: quorum utrumque oportere exspectare. quindecim aut viginti millium summam dicebantur excedere. per loca opulentiora hiemandi gratia dirigendum exercitum. ut praediximus. et expeditionis [0313A] vires non esse ab invicem separandas allegabant. quae hodie dicitur Sancti Pauli. Secunda vero eidem e regione opposita.quoque. tamen civitatem non potuerunt undique castris circumpositis vallare. Videntes ergo nostri civitatem in vicino constitutam. quod videbatur insuperabile sine alicujus vocatione. victus et alimentorum colligit copias. ad trecenta millia diceretur numerus. qui certatim pro statu publico et urbis tutela solliciti. mense Octobri. et obsidionem de die in diem praestolans. quae a montis radice usque ad fluvium loco protenditur planiore. in clivo montis posito. Convenerant autem de universis regionibus. oleum. portarum aditus quinque. qui ob loci munimen et robur. quantum in longum civitas porrigitur universa. hic. eo quod monasterio ejusdem apostoli. urbis differre obsidionem usque ad veris initium persuadere conabantur. moenibus eorum claudebantur. cives timore consternantur. exceptis mulieribus et parvulis. tantum ab ea distans. Eratque ei satis facile et in expedito persuadere quod postulabat. qui. Nam usque Laodiciam Syriae. Circumcuntes itaque regionem. calipha Aegyptius universas possidebat regiones.

et alii nobiles. quae ab illa erat tertia. eo quod ibi pons est. in eo spem habentes. per quem facilius hostium insidiis possent occurrere. multa nostris occurrebant discrimina. ut praediximus. Distabat autem pons iste ligneus. et sine difficultate. et quod praecipuum est mortalibus. Robertus comes Normannorum. dumque praesentia cum praeteritis comparant tempora. et equis eorum inde contexebant repagula. ad castra redire cupientes. Francis et Britannis continuaverant sua. cui ad custodiam porta illa casu contigerat. pons ibi lapideus super paludem quamdam urbi conterminam. caedem inferebant et vulnera: ea maxime freti fiducia. Saxonibus. subita sagittarum immittebant grandinem. Unde ex eo facto majorem populus consecutus est commoditatem. quamvis suos coram se male tractari cernerent. Circa vero eamdem portam. et reliquorum castra principum. nam inter praedictam Ducis portam. tam in flumine quam in lacu superiori. utque non deesset etiam peditibus eorum. majorem equorum jacturam. Inventis igitur aliquot navibus. quasi certum habentes. Lotharingis. libertati timentes. Per hunc igitur pontem in castra domini comitis Tolosani. Eodemque pacto et qui in castris erant. qui eorum castra secuti fuerant. felices eos reputant. a civitate non recedat. dispersis ab invicem. Nostri super flumen pontem erigunt ligneum. et procedere longius aliquantulum. Hanc igitur. a ponte lapideo qui urbi erat contiguus quasi unius spatium milliarii. castra locaverant. Frisonibus. vimineis desuper contexuerunt cratibus. castrorum positionem et suspectam tam viribus quam numero multitudinem. pervenire poterat exercitus. et aliis nobilibus qui ab initio ejus castra secuti fuerant. Franconibus et Bavaris. Pontis dicitur. quae est in eo latere novissima. Superiorem igitur dominus Boamundus obsedit. qui in parte illa castra locaverant. et per diem etiam. et pluribus ex ejus comitatu sauciis vel interemptis. quasi in triangulo constitutus. pene usque ad portam pontis occupans: inter civitatem. qui est in orientali porta Sancti Pauli. quasi spatio unius [0313D] milliarii distat fluvius. per quem palus. usque ad portam Canis. inobsessas dimiserunt. et plura multo amplius in equis et mulis paterentur dispendia. civibus adhuc infra urbem se cohibentibus. dominus Hugo magnus. quibusque dederat obitus. quae nostri succidentes universa. cum his qui ab initio ejus castra secuti fuerant: circa eum. Flandrensium comes Robertus. comitibus praeclaris et illustribus viris. Conone de Monteacuto. Erant autem in praedicta regione pomeria. quod nonnisi [0315D] per pontem eos insectari poterant. quae porta Canis etiam hodie dicitur. Stephanus quoque Blesensium comes. Circa portam vero eamdem dominus Raimundus comes Tolosanus et episcopus Podiensis. In latere autem septentrionali. Suevis. illico per pontem ad portam redeuntes. nocturnae fiebant eruptiones. et gratia quaerendi necessaria. hi a [0314A] castris domini Boamundi. tum ex aliorum derivatione jugi et rivulorum continuo processu conficitur. [0314D] sibique necessariam procurarent alimoniam. quo fluvius transitur. ne tot involverentur calamitatibus. uxoribus et liberis. cumque omni Guasconum. reliquas partes. repentini nonnunquam assultus. quae ad id totis viribus anhelabat. Admirabantur itaque qui de turribus et muris per cancellos castra contemplabantur cives. solidam in se praeberet habilitatem. . Quod compertum habentes qui in civitate erant. quod non poterant [0315A] facilem habere ad castra reditum. secunda vero. usque ad sequentem portam omne spatium occupantes. Rainardo Tullensium. Cumque saepe ac saepius illuc properantes cum omni incolumitate reverterentur indemnes. fluvium saepius in die transire: idque cum multa fiebat difficultate. usque ad hanc. Nec solum per pontem superius dictum et portam ei cohaerentem [0315C] nostris procurabant pericula. quoniam ad utramque illarum. via compendiosior. nec praesumentibus adhuc exterius evagari. facto impetu et caede perpetrata. eratque positus juxta domini ducis castra. quarum utraque. In castra comitis Tolosani a civibus fiunt eruptiones repentinae. e regione contra portam quae eidem duci erat ad custodiam deputata. hodie porta Ducis appellatur. tres erant portae. [0314C] paternis quoque laribus. nam invadabilis erat fluvius. pontem habens ante se. tanta obsidio solvi non posset. reliquis tribus superioribus obsidione vallatis. dux Godefridus cum fratre suo Eustachio et Balduino Hemacorum. superpositis etiam trabibus. CAPUT XIV.basilicae sit vicina. fluvio impedimentum ministrante. praesentem molestiam cum tranquillo qui praecesserat rerum statu conferentes. verum et per superiorem. nostris incaute discurrentibus. plerumque palam. et natando transire oportebat. pro consuetudine sibi fecerant. [0315B] et lignea ad id conveniente materia. ut liberius pabulatum exeant. quam aliorum principum legiones. ut pontem ibi ex quacunque erigerent materia. ut de caetero muris continuus. et eam quae dicitur S. quos tantis mors amica subtraxerat periculis. quae etiam usque hodie ab eo cui commissa fuerat. cum aliis nobilibus. claustra sibi. quae media est. et suos recipere compendiosius. non nisi flumine transmisso. ita muris applicatur fluvius. et ei jam cohaerentem fluvium. quae ad flumen habebant exitum: quarum superior porta Canis dicitur. Erat enim. unde fiebat ut praedictus comes et episcopus Podiensis. sed clam frequentius. ad suas necessitates evocatis. Tertia vero porta. ut equis pabulum. castra locavit [0314B] sua. ita ut ejus castra intra praedictam portam et pontem de novo constitutum. trans fluvium de necessitate egredi consueverant. maximeque usque ad mare volentibus descendere. castra cum suis Normannis. Provincialium et Burgundionum infinita multitudine. essent sine intervallo media. Georgii. eisque ad invicem competenti nexu colligatis. Igitur qui in castris erant. operum diligentem instantiam. ita ut pluribus una fronte transire volentibus. non facile poterant optatum suis praebere subsidium: unde visum est principibus omnino esse expediens. infra urbem se recipiebant indemnes. porta Ducis appellatur. Aperta enim porta. Suspensi igitur de die in diem suorum cladem et urbis exspectabant impugnationem. per pontem flumine transmisso. hospitandi modum. a parte inferiore. armorum fulgorem. quae tum ex ejus fontis. muris contermina transitur. quod absque ruina civitatis et libertatis ejus naufragio.

ex omni latere instarent et jacularentur frequentius. et pro consuetudine induxerat. in fugam vertunt. ab incepto destiterunt. Sic ergo noster exercitus non leviorem quam qui in urbe erant. At vero cives videntes suorum stragem et vulnera. ad machinam accedunt. absorbens avide. Qui. in quibus arbitrabantur reperire salutem. reserata porta in gravi multitudine et audacia solito ampliore. molestias plene proficerent. loricati. CAPUT XVI. Fiebat itaque ut quandiu se in jaculando continuarent machinae. alii. quos latere non poterat nostrorum exitus. Videntes autem nostri principes quod neque sic contra eas. more suo. ut porta de caetero civibus inutiliter aperiretur. ut suis necessarium procurarent auxilium. et artificibus convocatis. quae per eam portam inferebantur. de ponte in fluvium dati praecipites. abitrantes [0317B] quod se perpetuo in hujusmodi continuarent successus. sed. Comes contra eos varia percurrit argumenta. quae vix centum devolvi possent manibus. cassidibus tecti et clypeis. in nostros irruentes animosius. de qua per introductorum sollicitudinem et instantiam armatorum. aperta porta. eorum laborem impedientibus. licet inviti. Quos ex urbe contuentes. et exclusis inde qui ad ejus erant deputati custodiam. fit conflictus acerrimus: multi ex utroque exercitu cadunt. et civibus sagittarum immissione et contorsione lapidum. [0317C] quos ex parte plurima aquarum opprimebat violentia. casus sinister interponeret. tum id etiam quod frequentius ab illis partibus. pontem violenter occupant. nemo per eam portam auderet egredi. Comes igitur et reverendus episcopus. Nostris pabulatum egressis. numero trecenti. hostes fugiendo insectantes. Sicque factum est ut tali argumento per eamdem portam civium frangeretur impetus. et domino comiti ad custodiam deputata. sub omni celeritate contendunt: in quos irruentes subito. Alii quoque nihilominus de ponte. protegente eos universo exercitu. sicut in bellicis solet fieri negotiis. Videntes igitur nostri quod neque sic proficerent. rupes ingentis magnitudinis. Quod postquam nostris innotuit. eos a ponte arcere satagebant. fluentorum voragine praefocati. praecipiunt ut. dum ad pontem navium tanquam in castra se collaturi properarent. [0316D] iterum cives ad solitas recurrebant irruptiones. portae objiciunt. et rem gladiis cominus peragentes. sagittis et omni jaculorum genere his qui in machina erant et circa eam instantes animosius. objectis molibus. machinam succendunt. plures ex eis vado transire cupientes. convocantes [0316A] suos. reliquos in fugam vertunt. [0317A] Factum est autem die quadam quod de nostro exercitu viri. Ipsi quoque in turribus et muro constituti. qui in silvis et montibus delitescebant. et involutos pariter trahebat in profundum. Comportata igitur competente et pro votis materia. demum vi oppressos [0317D] multitudinis. et deficientibus compatientes. non erant ausi extra castra procedere. ut saltem eorum jactu continuo et saxorum contorsione muros et portam debilitare. loricis. in virtute loricatorum mille. praedictum cum multa instantia pontem dissolvere conarentur. mortem invenerunt in undis. flumine transmisso. concurrentes ad arma loricatorum aliquot millia. cum equis. quam hostibus exteris. pontem transeunt lapideum. ex nostris peditibus gladio ceciderunt. et subito redigunt in favillam. illuc sub omni celeritate contendunt. tantam ex eis praestruentes congeriem. ante pontem in modum excelsae turris erecta est. remittentibus vero illis operam. sequenti die tres jaculatorias erigunt machinas. per pontem transeuntes lapideum. omnes unanimiter ad praedicti pontis dissolutionem se praepararent: factumque est ita ut. dispergi. nostrum pontem pabulandi gratia transeuntes. egressi in majore multitudine cives. tum necessitas importuna. obturatur. tam ex equitibus quam ex peditibus. Dumque qui supra murum erant. primum valide resistentes. multa prosecuti sunt instantia. Cives autem videntes machinam muro proximam. primis pontem occupantibus. et civibus per eam exitum possent impedire. ad pontem convenientes. tanta suorum non ferentes aequanimiter dispendia. dum super pontem arctius se comprimunt. ad eos quos incautius deambulantes viderant. machinam decernunt e regione contra pontem erigendam. turbis comprimentibus ferebantur in alveum praecipites. coeperunt per regionem. nostris insidias praetendentes. cum multo labore et eam trahentium periculo. molarium aggere conatus eorum praepediente. ut sibi quaererent necessaria. [0316B] subito et infra paucos dies suis absoluta partibus et diligentius completa. cum multo exeuntes impetu. videntes quod non proficerent. civium irruptiones cohiberentur. tum confossi armis. patiebatur obsidionem: nam cohibentibus eos tam civibus. pluribus ex eis interfectis. ita ut prae sagittarum immissione et jaculorum frequentia nostros a se aliquantulum [0316C] propulissent. hostes occurrerunt. quod postmodum reddere denegabat. tandem porta. .CAPUT XV. Mutato igitur consilio. et eruptiones quiescerent repentinae. pluribus etiam submersis in flumine. De equitibus vero. et de spoliis exsultantes habent obviam: quos usque ad pontem civitatis. nec se. ultra pontem deferentes. et robora praegrandia. Morem autem fecerat. die quadam. et usque ad pontem contextum navibus persequi non desistunt: in quo facto plurimi. redierant indemnes: unde sibi quamdam incautam nimis pollicebantur securitatem. hostes a nostrorum redeuntes caede. galeis et clypeis postmodum comparere desierunt. malleis et instrumentis repertis ferreis. castri vicinis multas inferentes molestias. crebra molarium contorsione eam debilitare festinant. et de nostris triumphantes saepius. et directis ad machinam jaculatoriis iterum tormentis. tum submersi flumine. de quorumdam consilio. resistente plurimum operis soliditate omni ferro duriore. gravissimam in eis stragem operantes. et. licet secum plura comportarent necessaria.

nec in ipsis etiam castris tuta satis erat mora. caeteris fame et algore consumptis: quique superesse videbantur. aut in Ciliciam ad eos qui urbibus ibi praeerant. Comes enim Normannorum aberat. jam funeribus exsequiarum negarentur officia. sed concessa abutentes ubertate. dumque suburbana longe lateque gregibus [0318D] et armentis. ubique superfluitas: nec solum in his quae ad hominum pertinebant alimoniam. coepit in castris victus deficere. gravi molestabatur aegritudine. vitam exspirare cogerentur. Si qui autem adhuc vigoris aliquid in se videbantur habere. nihil sibi facientes reliquum. ut inde sibi praedam et victui deferrent necessaria. omissis specialibus. et aliis redundarent alimentis. Factumque est ita ut domino Boamundo. in principio. dux vero infirmabatur. Equo autem pro cibo necessario per noctem octo vix poterant solidi sufficere: unde factum erat ut qui advenientes equorum secum deduxerant plus quam septuaginta millia. et pluviarum intemperies. qui in tanta obsidione et tanto continuo tempore per loca varia diebus pene singulis accidebant. aut necessariam possent in [0319B] sicco locare supellectilem. qui pro tribus aut quatuor denariis [0319A] dari consueverat. ne hostium ingens. Assumptis ergo tum ex equitibus. praebitis inter se juramentis quod aequis portionibus et bona fide. et uberibus spoliis. cum multa praeda. resumptis viribus. Tanta enim erat aquarum inundantia. fame invalescente. ita ut prudenti viro merito posset venire in ambiguum. aut vacui penitus revertebantur. Boamundus et Flandrensis. hostium terras ingrederentur. Non erat in castris modus. interemptis omnibus. sed ubique luxus. quorumve melior esset conditio. et animositate recepta. generalia prosequamur. pluviarum intemperie putrefieri tentoria. aut ad alia loca quaelibet. universam perlustrantia regionem. non supererat. [0319C] Videntes igitur Deo devoti principes afflictionem populi et molestias quibus incessanter premebantur. quinque aut sex solidis vix repertus vendebatur. agnus vel haedulus. quomodo et quale tantis malis possent adhibere remedium. assumpta secum exercitus parte. vix in castris haberent duo millia. cum ingenti militia pabulatum exeunt. cum jam quasi in mensem tertium protracta esset obsidio. ut et victus et vestes computrescerent. qui prius timore contabuerant. verum et in cibis jumentorum. Invalescebat igitur per singulos dies fames et inedia. Cum enim ab initio maximam rerum necessariarum habuissent opulentiam. Referre casus singulos. sufficeret. an eorum qui obsidionem pati videbantur.[0318A] aut victus quaeritandi gratia longius evagari. sua loca defendentibus. et frigoris attenuati violentia. infra paucos dies quae ad multos sufficere poterant. et quales fatigatus exercitus poterat ministrare. quod studiose quaerimus. cum omni sollicitudine [0319D] exercitum tuerentur. Tanta igitur lues legiones in castris oppresserat. sicut et frequenter facere consueverant. [0318C] nec prudentibus amica parcimonia. exercitus deperire. duabus marcis vendebatur. omnis omnino modus defecerat: unde factum est ut exercitus ad tantam redigeretur inopiam quod. aut. antequam cives ad eos egredi et insidias moliri consuevissent. Audientes ergo cives quod Boamundus et Flandrensis comes abierant. Colligebantur ergo ad invicem. timentibus universis. occulte se conferebant. quod saepius contingebat. quae in nostrorum jam devenerant potestatem. ita ut multi quibus adhuc victus supererat. inedia tabescentes quotidie. frumento. si congruo dispensarentur moderamine. comes Normannorum aberat. ita ut vix pro duobus solidis. et comiti Flandrensi id muneris injungeretur. CAPUT XVII. valde contrarium: unde. Hi tale propositum habentes. et victu plurimo revertebantur unde praedicta in castris fuerat opulentia. vino. Tandemque post multas diversi generis opiniones. paulatim deficiebant. convenerunt ad invicem. ut jam locus deesset sepulturae. Consumptis necessariis. domino comite Tolosano et episcopo Podiense ad custodiam castrorum derelictis. Computruerant praeterea castrorum papiliones et tentoria. visum est expedientius. deliberationem habituri. aliis etiam peremptis gladio. coepit fames invalescere. Bos vel juvenca. qui vel de eorum interitu castra certificaret. consumpti frigoris inclementia. tum de numero peditum convenientibus copiis. panis inveniretur. quae ex locis plurimis congregari dicebatur. et [0318B] historiae compendio. quod se in eodem statu deberent continuare tempora. populus inopia laborare. Sic ergo his abeuntibus. qui uni personae semel in die sumpto cibo. cuncta quae lucro cederent. aliis vero languore et fame consumptis. super eos repente irrueret multitudo. adeo comminutus erat exercitus. CAPUT XVIII. nostris damnum et injuriam irrogantes. ut sibi victum quacunque ratione procurarent. Cives interim in castra clam irruunt. et dux Lotharingiae dominus Godefridus lecto decubans. et prae alimentorum inopia exercitus laborare. quae ab initio quinque dabatur solidis. At nunc exhaustis locis conterminis. aut in fines Edessanos ad dominum Balduinum. occasionem sumentes ex tempore et ex utroque . in terras hostium profectus est. et in equorum pabulis. longum esset enumerare. profligabant victualia. ne ipsi quoque pari consumerentur periculo. dividerentur: trecentorum aut quadringentorum simul egrediebantur agmina. more imprudentium arbitrati sunt. ut quidam de magnatibus. utris magis timendum esset. pene populus deperiret universus. Inter hos igitur assidui Martis eventus varios. an obsidentium. et equis eorum non deessent pabula. et Turcis. ut vix ejus dimidium videretur superesse. et non esset locus ubi aut capita. compassione liquefientes et pereuntis exercitus dolore tabidi. alii vero medio tempore in castris residentes.

Acciderat autem in eo conflictu quod nostri equites equum quemdam vacuum. ne gratis animas viderentur impendisse. Seorsum igitur trahens agmina. dominus Boamundus [0320C] et Flandrensium comes. relevarent inopiam. sed gladiis quominus res cum eis ageretur. Sueno nomine. ubi antequam plenius instructi hostes possent excipere. et minus provide se haberet aliquantulum. Hic de regno patris tardior egressus. quoniam tamen praeda pauca fuerat. duobus ex eis interemptis. fugientibus instant quominus. in fugam quoque se dederunt. ubi ab imperatore satis honeste tractatus fuerat. cum suis copiis juxta urbem Finiminis a Turcis interficitur. et cum incolumitate Nicaeam perveniens. [0320B] ipsi sibi mortis causam ministrabant. et coepit a laboribus suis aliquantulum respirare. contra quam dominum Flandrensem cum honesto dirigens comitatu. centum ex eis gladio peremit. pervenerat Constantinopolim. non potuit assequi quod [0321C] optaverat. et quae tantae multitudini vix ad paucos dies poterat sufficere. sicut vir strenuus erat et magnificus. Danorum regis filius. tamen advenientium strepitu praecognito. moribus et forma conspicuus et illustris. et vere sic erat. ecce exploratores alii. descensurus. irruentibus super eum clam et de nocte Turcorum ingentibus copiis. et praepedientibus iter. Factum est itaque praevia Domini misericordia. et praesentibus miseriis adjecerat cumulum tristiorem. persequerentur ut eum caperent. in castra sani et incolumes se contulerunt. stragem plurimam in eis exercuerunt. eumdem Flandrensem dirigit. iter arripuerat. et oportunitatem [0320A] non negligere quam principum absentia videbatur ministrare. et viam aliorum secutus. quidam per vadum quod erat inferius. cum equis et mulis et uberibus spoliis. congregarent ampliorem. in ipsis castris gladio perempti sunt. si possent. ut hostibus in locis quibusdam angustioribus deprebensis. Videntes igitur cives quod nostri fugerent. quam de universa contraxerant regione. Qui pabulatum exierant. qui de communi consilio pabulatum exierant. Ille vero.solito majorem audaciam. sed causis praepeditus familiaribus. et reserato aditu. Suenno Danorum regis filius exercitum subsequens. factis felicioribus recompensaverunt: nam. Laetatus est exercitus de fratrum successu. Dumque victor ad majores reverteretur copias. solus absque alicujus aliorum consortio principum. [0320D] si deficeret. collaturus. cum suis cohortibus hostium regionem ingressi. mille quingentos optime armatos ejusdem nationis juvenes secum trahens. non prius ad Boamundum rediit quam caeteris in fugam versis. et adaucto comitatu. Quod videns populus infelix et indiscretus. cum omni suo comitatu descenderat. in urbem cum gloria se receperunt. ut de statu regionis eum redeuntes instruerent. . et praedam. [0321D] sed tamen diu et viriliter resistentes. a ponte lapideo usque ad navalem pontem nostros insectantes. sed nimis e vicino ad arma convolant. [0321A] in fugam versi sunt: quos quasi per duo milliaria insectantes. de numero peditum viginti consumpti sunt. non multum relevata est exercitus inopia. CAPUT XX. ad portam Pontis conveniunt. et praeda multimoda. in hostes animosius irruens. proponunt de communi consilio in nostrorum castra irruere. [0321B] Interea de partibus Romaniae rumor quidam moerore plenus et anxietate. CAPUT XIX. cujus dominum ad terram dejecerant. arbitrati quod nostri equites timoris causa fugerent. cum videret quod neque sagittis. pugnae hujusmodi usum non habentes familiarem. Comes autem cum quadam equitatus manu illis occurrens. quasi opem. ipse cum majoribus copiis subsequebatur. plurimum acceleraverat. Dicebatur enim. in partes Romaniae ad exercitum properans. Dumque inter urbes Finiminis et Termam castrametatus esset. Factum est autem ut quidam ex eis revertentes. At vero praedicti principes. cum praeda redeunt et spoliis uberibus. Boamundus ad partes varias exploratores direxerat. partim flumine de equitibus quindecim. neque arcu. vir genere. rursus per pontem egressi. multo fortiores ex alio latere nuntiant acies advenire: contra quas multiplicatis viribus. inventis hostibus et devictis. Turcorum multitudinem in proximo constitutam renuntiarent. caedem in eis plurimam operati sunt: nostris enim se ad invicem comprimentibus. partim gladio. quidam per pontem. expugnata hostium villa quadam bonis omnibus referta. reliquos infra urbem se recipere compulit. et ad praesentem properabat obsidionem. et prae timore se coangustantes ad invicem. ejusdem peregrinationis accensus desiderio. hunc nostrorum casum quocunque modo. universorum corda perculerat. ab improvisa oppressi multitudine. victu lato. cruentam post se hostibus reliquerunt victoriam. ut se praecedentibus cum omni suo comitatu adjungeret legionibus. quod quidam homo nobilis et potens. Quo successu hostes plurimum erecti. Unde cum tropaeo redeuntes. Convocata igitur ex universa civitate omnimoda multitudine. ipse vero cum reliqua parte copiarum pone subsequebatur in subsidium cum opus foret. nemine persequente. ut castrorum. pene omnes ceciderunt. in subsidium nostris. certatim transeuntes in castra moliebantur irruere.

et tam prosperitatis quam adversorum se optabat habere consortium. judices etiam super horum omnium cognitione certos constituunt. Exploratorum qui missi erant ab hostibus importunitas. quicunque a castris clam se potuerunt subducere. videns molestias quibus premebatur exercitus. tamen nec praedas. ad conventum accedens principum. tanquam vitualium commercia missurus. Rumor interea. et saepius victoresque redirent ad propria. ut eis subsidium ministraret. quasi in proximo rediturus: qui postea non comparuit vir infidelis et nequam. cum circa exercitum de die in diem fames. et pervenientibus etiam non esset [0322D] facile praedas abducere. de quo et supra fecimus mentionem. accusatis et convictis solemniter. in pondere [0323B] et mensura fraudem. ut afflictis corporibus. majorem se ob communem gratiam et publicam utilitatem velle laborem assumere. et similia inpostorum praecaventes. universus se transferret exercitus. sicuti et timidus erat. et alia increbrescerent pericula. tantas Christianorum advenisse copias. Unde regum quisque pro suo statu sollicitus. ne principes possent in proposito perseverare. indignationem Domini sibi possent reddere placabilem. persuadere coepit cum multa instantia. consentientibus et idipsum fieri summopere postulantibus principibus laicis et universo exercitu: indictum est triduanum jejunium. ubi nec nostris pateret accessus. et imperatorem rogaturus ut subveniat. qui totius exercitus [0323C] quasi singularis erat columna. fatuas ac leves mulierculas ab exercitu sequestrare. et qui sensus habebant magis exercitatos. et universorum corroboratis conniventia. Quo cum omni devotione expleto. fugam occultam inierunt. qui legatione sedis apostolicae fungebatur. et Dominum ad iracundiam provocatum. Hostes nimirum comperta exercitus eorum qui depraedandi gratia exire consueverant fama. Factumque est per Domini superabundantem gratiam. nec fuit quisquam qui ejus se moliminibus opponeret. CAPUT XXIII. juramentorum [0322C] immemores. et Antiochenis frequentes inferre molestias. Tatinus vir subdolus. ex parte quiesceret ira Domini saevior. ad montes impervios et loca transferebant penitiora. et Domini timorem habentes prae oculis. et exercitus de ejus salute consolationem. aut in occulto significans. ab exercitu discedit non rediturus. et periculosum alearum ludum. morti perpetuae tradendus. Inventi sunt tamen postea quidam harum sanctionum violatores. adulteria et omne fornicationis genus sub poena mortis inhibentes. cum ingentibus alternatim copiis. et publicae professionis. nemo se obvium dedit. Fame invalescente. Nam licet bini et bini de electis principibus. anxie deliberare coeperunt quomodo commissa celeri poenitudine diluentes. hostium regiones saepe ingrederentur. peccata hominum id exigere. victui necessaria faciat comportari. ubi et vitae necessaria possent abundantius reperire. Per idem tempus. alios a similibus deterrueruut commissis. tamen illius verbo. Reliquit ergo post se perniciosum exemplum: nam ab ea die. et urbem in manu valida obsedisse Antiochenam. exercitum maturare compellat.CAPUT XXI. quibus. Tunc. CAPUT XXII. Tatinus etiam. et si qua alia in peculiis habebant animalia. quam ab initio votis conceperant ardentibus. Statim enim dominus Godefridus. Abiit ergo. juxta legum severitatem poena pro modo culpae inflicta. aut eorum negligens salutem. Dux Godefridus plenam recipit sanitatem. Adjiciebat etiam quod. de valida aegritudine. quem ex diversis nationibus. populo ad frugem melioris vitae revocato. tentoria reliquit. occasione vulneris quod ei apud Antiochiam Pisidiae ursus intulerat. exploratores ad nostrum [0323D] dirigebant exercitum. ut ad locum destinatum die stastatuta eum sequerentur. et cognoscendi et animadversionis plenam conferunt auctoritatem. circa veris adveniret initium. et pro culpis [0323A] praeteritis condigne satisfacientes. Factum est igitur de mandato et auctoritate domini Podiensis episcopi. et lue pestifera populum occupante. furtum et rapinam interdicentes. quousque domini imperatoris exercitus. et aliorum Deo amabilium pontificum. timensque. quia laboribus eorum ab initio communicare decreverat. plene coepit convalescere: unde totus exercitus plurimam suae afflictionis recepit consolationem. decernunt pariter. ut. merito haec flagella populo durae cervicis infligere. nec victui secum deferebant necessaria. licet nostri principes extunc et ab initio subdolam cognovissent et fallacem. qua diu molestatus fuerat. comessationes et ebrietates. et populus una die sub hostium gladiis [0322A] contereretur universus. ut quocunque colore fraudem suam palliaret et commentum. ut per eos de . Cujus mentem. videntes seniores populi. Fames tamen interim invalescebat. greges et armenta. sed nec etiam austri regna et exteras nationes intactas reliquerat. convenientes ad invicem. Quibus decretis. et de universis [0322B] citra urbem finibus. animae ad orationem possent consurgere fortiores. per quoddam domini Boamundi factum memoriale compescitur. nec poterant principes huic tanto malo praesens aliquod remedium adhibere. ad infinita contraxerat millia. imperatoris apocrisiarius. incauta juramenta. qui quasi pro duce itineris ab eodem imperatore nostrorum exercitui fuerat adjunctus. et ex fame lues. triduanum ab episcopis indicitur jejunium. et fama celebris jam universum repleverat Orientem. et usque in praesentem diem nostras secutus fuerat legiones. et omnem circumventionem. ut soluta obsidione ad urbes et finitima praesidia. videlicet ut ad imperatorem directo festinet itinere. quibus per praedictos judices. et ex plurima parte familiam.

Possidebat autem per idem tempus princeps Aegyptius. Qui mandatum domini fideliter exsequentes. Timens [0326A] ergo ne nostri ab incepto deficerent et laboris superati diuturnitate fatigarentur. totum esse serium et sine simulatione. tractu continuo. nunc illis. foedus postulans. his qui eos miserant dicentes: Quoniam populus hic. nam quod ille fraudulenter in aliorum supplantationem tractabat. Antiochiam. alii Armenios se esse confingerent. Interim donec plenius deliberetur. conveniens huic morbo inveniemus remedium. arbitrantes. Nam Antiochena urbe devicta et Christianae restituta fidei et pristinae libertati. toti alterum decessisse videretur. et universas usque ad Hellespontum. dominus Boamundus. valde solliciti. Quo [0324C] facto. et tradens eos carnificibus. super eo plurimum congratulabatur. Super eo quoque. omnes prandiis et principum et populi ex seipsis escas. Civitas quoque tota contremuit. et igne copioso supposito. quoniam a praedictis [0324A] nationibus. et eos vinculis mancipare. lingua. jugulari mandat. his qui eos miserant. Porro Aegyptius calypha. licet a nostris principibus satis hospitaliter et honeste suscepti fuissent et ad eorum colloquium. assumptos ex domesticis. praecipiens suis. Solimannus cum suis male tractatus diceretur. recentes eisdem conditionibus advenirent. quod si ab aliquibus interrogati essent. alii Surianos. ut injuncta nuntiarent. et omnimodam hostium diripere substantiam. castella. deliberare coeperunt principes quid fieri oporteret. Boamundus vero promissi [0324B] memor. sicuti perspicacis erat ingenii. aliis abeuntibus. et eorum molestias. quod amissa Nicaea. Turcorum damnum sibi pro lucro reputans. a finibus Aegypti usque Laodiciam Syriae universas itinere dierum triginta regiones. aut eorum exploratoribus caperentur. itinere dierum quindecim. alii Graecos. Sicque factum est per studium et operam domini Boamundi. diligenter assari praecipit. fertur dixisse principibus: Fratres et domini. totum ab ejus violenta dominatione per omnipotentis Dei gratiam. Audientes igitur. inter caeteros infidelium principes. navigio vecti. pro temporum differentia et sucessuum varietate superioribus. via simili cogerentur persolvere. convenientes ad invicem. cum linguarum habentes commercium. et moribus. Sic itaque soluto principum consistorio. moribus et habitu penitus erant indifferentes. ea essent hostibus propalaturi. et usque in praesens. a castris egressi. quod decretum dicebatur. quod talia in castris domini Boamundi tractarentur. nisi etiam et de carnibus eorum ventrem suum impleant. quidquid ab eadem civitate. ne per plures diffusa usque etiam ad illos pervenirent. minusque nostra hostibus divulgarentur consilia. Aegyptius calipha nuntios dirigit ad principes. CAPUT XXIV. Hi. ut praediximus. ex eo quod acciderat evidens trahebant argumentum: timentesque ne simile quid eis contingeret. id in se postmodum coactus est experiri. suspectas habebant tantae multitudinis copias. educi praecipit Turcos aliquot. ut reipublicae consuleretur. quid contra illos statuendum sit. Factis vero nunc his. . Cumque nihil aliud contra talium improbitatem excogitare possent amplius. qui in laesionem Christianae plebis. regni Aegyptiorum [0325B] finibus conterminam. principum sibi corda concilient et gratiam. usque ad rivum Aegypti. fidelis hodie detinet populus. regna quoque suscipiebant incrementa. et studiosius praeparari. quasi ad opus coenae. et mentis acumine pollebat. pro his omnibus quae injuncta fuerant. verum [0324D] longe positas exterruit nationes.moribus et virtute et proposito tantae multitudinis redderentur prudentiores: eratque tanta in castris eorum copia. fines suos contra se porrigere. A multis retro temporibus vetus odium et graves inimicitiae inter Orientales [0325A] et Aegyptios ex dissimilitudine superstitionis eorum. divitiis et militia potentissimus. quod [0326B] futurum erat. circa primum noctis crepusculum. nuntios dirigit familiares. qui Gazae conterminus est. optimum judicant consilia sua communicare paucioribus. Nec erat difficile hujusmodi hominibus inter nostros latere. Nam nos. inexorabiliter deductae ita ut praedicta regna mutuis congressionibus plerumque collisa. ut pene singulis diebus. ab eo sibi potenter vindicavit. cum alii per castra pro coenae apparatu more solito essent solliciti. sed et ferarum exsuperat saevitiam: cui non sufficiat urbes. animo praesagientes. occupaverat regiones. Persarum vero soldanus. facti admirantes novitatem illuc concurrunt universi. quarumlibet nationum. modico ante nostrorum adventum sibi vindicaverat tempore. verbi novitate et acerbitate facti conterrita. et laboris patientiam. nostrorum tamen tolerantiam. Suspectum igitur habens Aegyptius Persarum vel Turcorum incrementum. nuntios suos ad nostros direxerat principes. et non solum finitimas. aut saltem occidere. quos habebat in vinculis. vires et armorum genus admirantes. sicut in primo hujus operis libro dictum est diligentius. ut haec exploratorum pestis ex parte quiesceret. qui nostros principes ad continuandam obsidionem sollicitent. foederent cum eis pacta et amicitiam. et verborum idiomate. quisque ad castra sua reversus est. et habitu talium personas exprimerent. pro summa sibi et suis tranquillitate. auctore Domino. ut quotquot deinceps de hostibus. et terminos alternatim protelare certatim contenderent. Exiit ergo sermo iste ad partes Orientis remotissimas. quidnam sibi talis coena vellet? responderent: Quod inter principes convenerat. aut more hostium torquere inclementius. et ejus opem et auxilium promittentes. qui in expeditione erant. omnem istam sollicitudinem projicite super nos. qui in exercitu erant exploratores deterriti. et adipe saginentur inimicorum. et contrariis dogmatibus ortae fuerant. ita ut quidquid uni accideret. et quod circa Antiochiam nostri locassent obsidionem. statum exercitus nuntiaturi. Videntesque quod hujusmodi exploratores non facile erat a castris expellere. in nostrorum castra pervenerunt. frequenter admissi. et eorum gratiam sibi conciliare quaerens. cujus legationis causa haec erat. redibant ad propria.

erecti in spem bonam. quatenus fratrum compassione [0325D] moti. peditibus ad castrorum tuitionem relictis. Ceciderunt illa die de hostibus quasi ad duo millia: ex quibus quingenta capita reportantes. hinc lacu. dum de urbis situ loqueremur. Cives cognito auxiliarium suorum casu graviter consternantur. inde fluvio evagandi licentiam inhibente. tunc irruant subito et incautos opprimant. videntes nostrorum longanimitatem et in laboribus perseverantiam. ut nostri. Hama. sicut in mandatis acceperant. in sola fuga spem salutis constituunt. quorum illic multa erat copia. qui a se quasi unius milliarii distant spatio: ibi ea nocte quieverunt. Harenc nomine. qui medius inter lacum. Factum est igitur per eorum jugem instantiam. cum mille validis equis. succenso oppido. et Orontem fluvium. quod nostri eis occurrebant. hostium gladiis pene omnes occubuisse. Sub primo igitur noctis crepusculo. At vero regionis incolae Armenii et alii fideles. ut ad urbem accedentes. principes praemoniti conveniunt ad invicem. Domino maximas persolventes gratiarum actiones. Verum fidelibus locorum incolis.INCIPIT LIBER QUINTUS. Nostri principes. ut omnes quotquot in exercitu erant equites. . et de gemino qui eis acciderat triumpho. circa primum noctis crepusculum armis instructi. nostri cum omni celeritate arma corripientes. eos occidendo et stragem infinitam operando. pro tuitione castrorum solliciti. eis opem maturare non differant. equos quibus uti possent habentes. qui eis plurimum erant necessarii. victores in castra redeuntes. futurumque esse. [0325C] Interea cives Antiocheni. Factum est autem divinitus. orantes et persuadere nitentes attentius. reliquarum copiarum majore turba subsequente. et immissa sagittarum grandine. insinuant talem. Turci vero. quo sibi subveniri possit commodius. et aliis conterminis civitatibus ad ingentem numerum congregata militia. quousque majores proficiscentes. quasi suscepto de supernis incremento. quod a loco [0327C] pugnae decem distabat milliaribus. in sex acies suum ordinant exercitum. sicuti condictum fuerat. CAPUT III. simul et eorum dominus. CAPUT II. videntes quod ad consuetas discurrendi artes et sagittandi habilitatem recurrere non dabatur. fugam arripiunt. Procedentibus itaque paulatim contra se [0327B] legionibus. jam in vicino constituti. comprimentibus autem eos locorum angustiis. certis ducibus praesignatis. sed quominus accedentes. laetantes. infinita millia viderentur. missis epistolis et crebris legationibus. dantes ergo terga. castra taciti locaverant: propositum habentes. per turmas. clam et sine tumultu vexilla suorum sequentes principum. pedites autem in castris remaneant. vibratis solito vigore lanceis et gladiis incumbentes. secus pontem congrediantur. habentes compertum per exploratores. super eo negotio deliberaturi. cum equestri manu hostibus praecedunt obviam. ubi lux prima terris se intulit. Emissa. dumque circa id tam interiores quam exteriores plurimum fuerint negotiosi. occulte in insidiis lateant. nostris circa urbis assultum occupatis. et circa eos detineantur occupati. illud statim nostris principibus antequam redirent ad castra. eumdem fluvium per pontem superiorem transierant. coeperunt eorum primae acies in nostros cum impetu irruere maximo. a castris egressi per pontem navium. Hierapoli. pro statu suo valde solliciti. persecuti sunt. sed inter tot molestias propositum continuare satagebant. ut et ante et retro eis occurrentibus. statum eorum et adventum significantibus. in silentio [0326D] castris egrediantur. sicut ab Antiochenis formam receperant. exspectantes ut cives more solito cum hostibus. Videntes autem oppidani. de nostrorum adventu ignari penitus. praedictum occupant municipium. nec uni ex eis liceat mortem evadere. ipsi etiam de suis copiis duas acies praemiserant. ad suos habere recursum. quod ab Antiochia vix quatuor decim distat milliaribus. nostrorum non valentes sustinere instantiam. ipsi quoque in fugam versi sunt. juxta rei militaris disciplinam dispositi. et spoliis ingentibus [0327D] ad castra reversi sunt. Cives Antiocheni a finitimis subsidia vocant et obtinent: eorum auxilia circa castrum Harenc tentoria locant. Nostri vero certatim insectantes. usque ad praedictum eorum castrum. de de quo superius fecimus mentionem. et se prae timore gladiorum comprimentes. Caesarea. principes finitimos in sui subsidium evocare contendunt. Placuit itaque demum. ad eum proficiscentes locum. eos in unam compellunt turbam solidari. Modum etiam. Nostri autem eorum neglecto impetu. [0325] CAPUT PRIMUM. circa castrum cui [0326C] nomen Harenc. suos in fugam versos. auctore Domino revertantur. accedentes. clam et sine tumultu. vix septingentos secum eduxerunt equites. qui vix erant. ex improviso irruere. ut praediximus. septingenti. qui nostris multo usui saepius fuisse noscuntur. [0327A] Hostes vero nihilominus eadem nocte. quodque nec fame nec frigoris inclementia ab incepto poterant revocari. Mane autem facto. resignantes. timentes post eorum casum in praesidio remanere. quod ab Halapia.

et incaute redeuntibus. sed de numero occisorum quidam aliter et aliter nobis retulerunt: tamen plurium opinio est. Intereavero dominus Godefridus. ducenta Turcorum capita machinis [0328B] jaculatoriis in urbem contorqueri fecerunt. se conferentes. At vero vulgus. missis quatuor millibus expeditorum militum illis obviam. se contulerant. reliqua vero ante urbem in palis praeceperunt conservari suspensa. omnes in via hostium insidiis et congressione improvisa. sibi providentes. ab occasu vero solis et septentrione.At vero cives interim tota nocte promissum exspectantes subsidium. nostros harum rerum ignaros et repertos incautius. et opus admirabile. et nostrorum castris esset quasi antemurale. Audientes vero Antiocheni. eliguntur de principibus dominus Boamundus. ad castra cum suis qui eos [0329C] sequi poterant. eis nova munitio impedimentum praestaret. sicut ex relatione captivorum plenius compertum est. attritis suorum copiis compertum habuerunt. Factum est autem hoc mense Februario. non erat quispiam qui pro certo aliquid nuntiaret. imparem nimis conflictum reliquerunt. postquam diu. ab austro murus civitatis. et insidias passus. et eos redire victores. fluvius in civitatem se obliquans. Erat enim eis ab oriente haec nova munitio. tanquam spina in oculo. quousque de superioribus civitatis significantibus excubiis nostrorum adventum. Videntes autem circa noctis novissima jam illucescente aurora. et omnimoda supellectile onustorum multitudinem. ipsi quoque nihilominus ab interius prodeuntes. congregati adinvicem et per [0328A] portas civitatis certatim egredientes. partim ad montes fugit. possent opprimere. infra fauces [0328D] fluminis egressae a pelago. tantam pro Dei . anno ab Incarnatione Domini 1097. usque ad mare prosequerentur. [0328C] ut in colle quodam qui supra domini Boamundi erat tentoria. et palus muris adjacens. et per omnia commendabiles. Facta est ibi nostrorum strages maxima. si ita contigerit. et frequentes transeuntibus porrigebant insidias et stragem in eis operabantur: unde non nisi in maximo comitatu ad castra praesumebant accedere. penitus corruisse. et eos qui in portu erant. Quod postquam factum est et diligenti custodiae deputatum. videntes quod mora ad se traheret periculum. et comes Tolosanus. quod nostri principes eis obviam processissent. et cum eis dominus Evrardus de Pusato et comes Garnerus de Gres. cum in [0329B] redeundo essent. ut missis de principibus aliquot. ut videlicet hostibus exterius irruentibus. qui Aegyptiorum nuntios redire cupientes. praecipiunt ut eis parent insidias. Consilium ducis. quod praedicti principes ad mare descenderant. qui. ad castra redire proposuerant. qui eos secure conducerent. secum traherent inermis populi et jumentorum victualibus. ut si aliquando in nostras expeditiones Turci tentarent irrumpere. pene tota die nostris gravissima intulerunt cortamina. Naves Januensium in portu applicant. ut post diem quartum. ad castra proficiscerentur. frequens erat ad mare discursus. et castris illati. qui. ignari tamen nostrorum an suorum essent castra. peregrinos et victualia deferentes. vel alios. sicuti vir erat impiger et ad arma promptissimus. Praeibat autem dominus comes Tolosanus. et loca eminentiora constituti. in victoriae signum. adventare quidem considerant legiones. ubi erat quoddam eorum superstitionis oratorium. in gravia se dederunt. licet viri strenui essent. CAPUT V. votis ardentibus lucem adfore praeoptabant. Decreverant autem per eosdem dies in capite pontis. Hostes enim scientes. tam qui recentes advenerant quam qui de castris ad eos descenderant. dominus vero Boamundus posteriora tuebatur agmina. plebem tamen inconsultam pro voluntate regere non valentes. viriliter occurrere non formident. exspectantes et id ipsum nuntiis frequentibus exigentes. ad castra reducerent. ex parte corruit. Tandem vero nostris propius accedentibus. [0329A] Sed quoniam infiniti de exercitu ad mare descenderant. nec eos amplius inutiliter laborare oporteret. ut minus liber hostibus per pontem pateret exitus. totus exercitus ita collocatus est in tuto. naves quaedam Januensium. ut tam haec quam illa. quod eorum qui in expeditione erant. qui vero fugere nequiverunt. munitionem quamdam nostri principes erigere. nec vires addere. Populus ad mare descendit. lamenta. hostium gladiis ceciderunt interempti. Rumor interea ad castra pervenerat. quibus natura negabat. eorum augerent et multiplicarent molestias. septima die mensis. Dicitur autem numerus fuisse eorum qui ad praedictum Antiochenorum subsidium venire decreverant. tanta spe frustrati. relictis sarcinis et impedimentis. castrum aedificaretur. eos qui a mari ascendebant. promiscui sexus et aetatis usque ad trecentos cecidisse. tanquam si urbis moenibus essent per circuitum vallati. in urbem se receperunt: ubi super turres et moenia. et eorum iterum qui in navibus erant. de [0329D] principum autem vita vel morte. Factum est autem. ad viginti octo millia. quae accederent. Eodem tempore visum est nostris principibus. hostes eis in quibusdam locorum angustiis repente ex insidiis occurrerent. recurrendi ad castra votum non remissius. tum pro sua honestate. et doloris eorum incrementum. contra sinistrum casum qui acciderat. CAPUT IV Nostri castrum aedificant. peractis negotiis. vias obsidebant et itinera. Cumque jam in mensem quintum se protraxisset obsidio. quod adventus illorum nulla comparebant argumenta. tum pro illorum arcendo periculo restiterunt. Nostri vero ad urbem accedentes. et cognito per exploratores. ubi eorum coeperunt arma cognoscere. eosque praedam et manubias trahere conspexerunt. partim ad silvas.

ut eis animos ampliores [0331C] infunderet. aut gladiis obtruncat. diligenter percunctari faciunt. spem certam habeamus. ante portam civitatis nostrorum gladiis obtruncantur. Instat comes Flandrensium. claudi praecipiens. de obtinenda victoria spem habentes in Domino. et justam causam foventes. strage vicina consumendum. tanquam vir strenuus. Videtur [0330B] ergo mihi quod hostes de praesenti aliquantulum elati victoria. ut contritis eorum viribus. pontem transit navium. timensque redeuntibus. Matronae autem civitatis cum filiabus et parvulis. quos inde ad pugnam emiserat. sed omnes ad arma convolent. in ore gladii. Nec mora. ne istis involverentur calamitatibus. cadunt ex eis duo millia. quod nisi armorum genus manifestam inter eos praeberet differentiam. et de sua virtute praesumentes. quasi vir unus convenerunt universae legiones. et prae timoris angustia renibus dissolutis. gemitibus et lacrymis suorum deplorant exterminium: Felicia judicantes quae praeterierant tempora. in eo cui militare nos credimus. charior est. et nostros armari. verbis infundens animos. Illis vero appropinquantibus et eatenus vicinis. Balduinus quoque. magis animaret ad praelia. et post modicum intervallum. in castra se contulit. Hugo etiam Magnus. quodque residuum erat gladiis expositum. aut tantam Domino Jesu Christo illatam ulciscamur injuriam. si per nos redire voluerint. Domino permittente. emarcuit virtus eorum. [0331B] objiciens animosius et frequenter quae in nostros mala commiserant. et locum. reddere incautiores. et injuriae memores. strenue nimis in eodem desudat opere. principes ei praeficit. aut in agonem unde fugerant violenter redire compellit perituros. quia nec vita. et eos quos venerabiles principes gladiis insectabantur. equorum fremitus et populi vociferantis clamor. quibus in unum redactis. exaggerat. [0331D] de turribus et muro suorum stragem contuentes. viri illustres. si opus fuerit. hic simus parati. cujus spe frustrati penitus. comes Eustachius. per nos ad urbem redire. ecce advolant. et Hugo de Sancto Paulo. Nec mora. tantorum principum pene solatio destitutus. nunc mutato cantico. et armorum usum habens familiarem. ut hostibus . et gladiorum tinnitus et coruscatio. versus pontem civitatis certatim contendunt. a paterna virtute non degener. qui ante pontem eorum erat aliquantulum eminentior. de obtinenda victoria. in fugam versi. quo nostris progrediendum esse videretur. mutuo se exhortantes. injuriae memores illatae. faustas esse steriles. miseris et afflictis rebus. more pecudum impune caederentur. senes quoque et imbellis populus. dum ordinatis aciebus et erectis vexillis. hostium more suscipiamus. singulis singulas acies distribuens. convocatis principibus et legionibus universis. ad virtutem invitat. eos felices nihilominus. et pro desperatione reditus. missis exploratoribus. invocato de supernis auxilio. gladiis instantes [0331A] cominus. dum sibi credit consulere. sicuti versa vice. regii memor sanguinis et a tantae dignitatis culmine non recedens. Solet enim prosperitas eos. et hostes. Placuit itaque sermo iste. solet solertia major accedere. Intellecto itaque domini ducis consilio. et per acies diviso exercitu. Dux loricatum per medium dividit. dominum Robertum Normanniae comitem. aut tanta Deo devoti populi strages maturam non invenerit ultionem. et hostibus exire obviam. morte vel quolibet aegritudinis genere. multa vociferatione hortantur. CAPUT VI. Reserato autem aditu tanta per pontem fugientium facta est turba et tumultus. maxime propter egressas de castris praeter solitum legiones. cum suis occupat. cum lacrymis et plena charitate suscepit populus. tanta hostes animositate insequuntur. et matribus multo praedicant feliciores. sub poena mortis interdicitur. qui ea via mortem poterant evasisse. multos potuisset error indiscretus imminentibus subjecisse periculis aut sinistris casibus exemisse. ad pontem volentes effugere. passim gladiis caeduntur et pereunt. qui eos in vicino constitutos denuntiant. si tantorum principum sanguis impune effusus est super terram. in eos unanimiter irruunt. congruis locat stationibus. zelo Dei succensus. de dominis et fratribus nostris hostes nominis et fidei Christianae triumphaverunt. ut nobis nuntiatum est. Quaecunque fecundas. dominum quoque Flandrensem. Axcianus itaque cognoscens quia sui vicerant.populo. Mihi. quibus mors amica pridem contulerat. ne quis tantae necessitatis articulo se audeat subtrahere. beatas prius matres reputaverant. cum aliis nobilibus. in hujusmodi assuetus negotiis. nec respirandi permittunt ferias. pristinae virtutis memores. nihil aliud restare video. dum enim nostrorum impetus et armorum instantiam sustinere non valerent diutius. Acxianus interea populum suum videns penitus defecisse. verbum approbant. praedam et manubias inferre non verebuntur. opem impendere. quam ut cum eis moriamur. nec salus. arma eos incunctanter jubet arripere. credite. Acxianus autem urbis portas post suos. salutis unicum erat fuga remedium. dumque in eo adhuc consisterent verbo. suos inconsulte trahit in ruinam. ut suis redeuntibus. Nostri vero. Comes quoque Tolosanus. et tanquam viris prudentibus propositum aperit. et in oculis omnium visus est bonus. imprudentius se habebunt. tanta in eos virtute desaeviunt. Lotharingiae dux illustris. quam pertulerant. Sed praevenerat eorum molimina. Normannorum vero nihilominus comes. non morentur. sub edicto publico ad portam Pontis. ecce dominus [0330C] Boamundus a mari rediens. et a paternis virtutibus non degeneres. hostium praestolantur adventum. Nos ergo. fratrum sanguinem vindicaturi. vibratis hastis. quantam pro liberis gerens sollicitudinem. Hermancorum comes. et ita fieri oportere protestantur. domini ducis frater. dominum [0330A] Hugonem Magnum dominumque Eustachium fratrem suum. dicens: Si ita. Hostes redeuntes cum victoria. ut populi reliquias in tuto permitteret collocari. comes est subsecutus: quos revertentes. Erat autem in castris tantus armorum fragor. cum suis sequacibus hostium prosternit agmina. quo [0330D] accedant itinere. et emissa voce praeconia. peccatis nostris exigentibus. Dumque solita eis incumbunt instantia. quibus praesens arridet. si tamen ita vobis videtur. praecipit convenire. portas praecipit sub omni celeritate aperiri. quotquot erant in civitate armorum usus habentes.

non multum eorum exitus per eam portam posset esse periculosus. quae inter radicem montis et fluvium erat. viri virtutum et immortalis memoriae principes. Nam praeter eos qui in flumine variis casibus submersi sunt. tamen circa pontem jam advesperascente die. quos in praelio cecidisse crediderant. exire poterant. nostri ad necessaria prosequenda discurrebant liberius. sepulcra violant. CAPUT VIII. in ea congressione gladiis obtruncati. onus praedictum gratanter assumpsit. unanimiter et ferventi studio muro erigunt solido. qui ab urbe egressi ad nostros se contulerunt. Quod ut plebi nostrae plenius. Unde et universarum expeditionum gratiam. quique lethaliter saucii. lenita est invidia. Obstupuit populus. quam principum aliorum quisque pro viribus et studio supportabant indefesso. ad terram decideret. ut super hujusmodi necessarium haberent tractatum. ut praedixisse nos meminimus. dominus comes Tolosanus. defunctorum suorum transtulerant et sepelierant corpora. Unde ejus facti animosiores domestici. finem ea die procul dubio Antiochenorum habuisset negotium. quam toto anno valde demeruisse videbatur. sine ictus repetitione. quam diei parte sequentis jam exacta. tantum tamque insigne virtutis. eratque id in eo notabilius. [0333D] Porta igitur pontis per praedictum novum praesidium. Unde recepto populo. mortem adhuc praestolabantur imminentem. [0334A] decernunt praesenti plurimum expedire negotio. Factum est autem. factum tam mirabile. nemini se exhibens munificum. et pene inutilis. se intulisset immatura. Hostes vero jam non nisi per portam Occidentalem. dubitarent. qui ad varia loca se contulerant. laetificaverunt admodum: Aegyptiorum quoque legatos. Nam. ita remissus jacuerat. multique milites. quorum castra omnia trans fluvium posita erant. ut mutato colore fluvius totus ad mare sanguineus descenderet. ut qui prius de numero interemptorum. ut perpetua dignum judicetur memoria factum ejus celebre. et vestes pretiosas cum ipsorum funeribus de monumentis extrahentes. licet lorica indutum. locum deputaverant. vir Deo amabilis. ad restaurationem equorum. ut ad id quod prius conceperant redeuntes. munitionem quamdam in capite pontis erigerent. et silvis et frutectis. quod ubique praedicat. occasione spoliorum. nemini affabilitatis gratiam indulgens. per medium divisit. et nemo esset eorum. qui nondum a portu discesserant. plurimum in eo facto deterrentes: unde factum est. ita ut ab omnibus pater et conservator exercitus appellaretur. postquam multorum capita loricatorum. infiniti praecipitarentur in fluvium. ex ipsis lapidibus. CAPUT VII. plenius innotuit. mille quingenti in praedicto loco reperti sunt. ut civibus per eam non nisi cum maximo periculo pateret exitus. occasione cujusdam aegritudinis. munitione nova super Occidentalem constituta. eo quod omnibus aliis amplius posse et habere plura diceretur. aurum et argentum. reliqua parte super equum cui insederat infra urbem introducta. convenientes iterum. hostibus solito fortius instabant. Erat autem ibi. dedit argumentum.insectantibus. unum de hostibus protervius instantem. etsi in toto conflictu optime se habuerat. Praeterea in manu domini Podiensis et quorumdam nobilium quingentas dicitur marcas argenti examinati. et ita per quosdam fideles. Nam ab aestate praeterita. quo se universo exercitui reddidit insignem. eo quod de nocte consummatum erat praelium. ultro se obtulit. Visumque est omnibus expedire. iterum convenerunt principes adinvicem. ab hesterno elapsi periculo. latebant. et publicae utilitatis gratia novum praesidium in suam suscepit curam. illuc violenter irruentes. Civitas subito amplius angustatur. Et licet nostris. [0332B] Cecidisse ea die dicuntur de hostibus. ita ut pars ab umbilico superior. sepultos effodiunt. irreparabile civitati damnum intulerunt. Dux vero Lotharingiae. quos de monumentis effoderant. dedisse. quia tamen nimis liberam evagandi videbantur habere licentiam. qui tanto oneri se vellet subjicere. ut curam exercitus. solita virtute amputavit. de damno equorum resarciendo habentes fiduciam. gratias Omnipotenti pro collata exhibentes victoria. ad castra se contulerunt. Tanta autem circa pontem et in flumine perpetratae caedis exstabant vestigia. quae cum ipsis tradita fuerant sepulturae. ut . auctore Domino. victoriae signum ad naves dirigunt. nec latere patitur. visa facti novitate. Nostri in capite pontis praesidium construunt. per hanc talem revelationem facti doctiores. Ut igitur et [0333C] desidiam simul et avaritiam excusaret. et qui in urbe sepulti. ut de instantibus deliberarent negotiis. nostrorum titulis et palmae invidens. in quo quingentos viros fortes dominus comes locaverat. Fama est etiam. qua singulariter praeeminebat. reversi sunt. sibi reconciliavit in integrum. ut et civibus praepediretur exitus et nostris securior discurrendi ministraretur facultas. ubi etiam sepulturae suorum. quasi ad duo millia: quod nisi nox importuna. ipse solus videretur negligere. castrum circa pontis initium. sic obsessa. Ex quibus trecenta vel ampliora capita ad portum dirigentes. quod duodecim de majoribus eorum satrapis. et domini comitis. nostros qui illuc ab hesterno [0333A] conflictu redierant. et erectum vallo profundo communiunt. per totam insequentem hiemem. quos in conflictu amisisse contigerat. Illuc ergo tam nocte praeterita. [0333B] et causas quisque pro sua excusatione varias allegaret. et vitae necessaria per eam solam adhuc inferebantur obsessis. Dumque inter principes de ejus custodia esset deliberatio. sani et incolumes. et prae timore se invicem [0332A] comprimentibus. [0332C] Luce demum postera solito cursu terris restituta. superstitionis eorum oratorium. quam passus fuerat. audita nostrorum victoria. et pro [0332D] certo compertum est. ut qui in montibus et speluncis. pleniorem de hesterno negotio laetitiam conceperint.

Erat autem inferius. tum frigore. verum et multis de plebe munificum se exhibens et liberalem. quod ubi nostris compertum est. universos in suam excitans charitatem. propensius omnium sibi reconciliavit gratiam. nec aliquid nobis pro solutione occurrit. ad locum praedictum [0334C] conveniunt: ubi occisis qui armentis praeerant nonnullis equitibus. in auro. illorum decrevit de sua plenitudine piae compassionis affectu. exceptis mulis et mulabus. hordeo. quaedam secuti viarum dispendia. ille vero licet donationis nobilis viri Pancratii titulum praetenderet. et viris prudentibus et robustis ad ejus deputatis custodiam. restituat. . ut jam civibus ad procuranda exterius negotia. Nec solum [0335B] majoribus. adjuncto. secus fluminis decursum. dominus Tancredus tam strenue quam feliciter. ducis frater. eos inedia tabescere. coeperunt multa difficultate laborare. 359. ad id muneris eligitur. nec non et aureorum quinquaginta millia fratri designavit persolvenda. nam suos tum in acie. tantaque morum dignitate conspicuus. omnes reditus quos circa Turbessel. tum fame. et veris jam adulti temperie restituta. qua periculose nimis per totam hiemem laboraverat exercitus. munus quod sibi oblatum fuerat. tanta importunitate repetiit. cujus amicitia specialiter in tota expeditione usus fuerat. iterum ad castra revertebantur. [0334B] ut in colle quodam eidem portae contermino. Nostris autem solito liberior tum ad mare. tamen. usque ad consummationem negotii. sed positis [0335C] in itinere a Pancratio insidiis. ut propositum occultarent. audiens quod tanta inopia laboraret exercitus. singulorum principum rem domesticam reddidit ampliorem. . Et jam etiam qui in castris et in urbibus finitimis. CAPUT IX. classis quae in portu erat. et [0334D] multis aggravari molestiis. et redintegratis viribus iterum se accingebant ad praelia. Sicque factum est. et ut laboris consortibus honestum non deesset salarium. relevare paupertatem: et missis ingentibus donis. vino et oleo habebat. et per pueros praedicti Nichosii ita rem processisse cognovit. illa talis evagandi amputaretur licentia. [0335D] gratia inter eos plenius reformata. sibi Flandrensium comite. clam convocatis equitum cohortibus. . V. Cumque de constituenda munitione apud omnes constaret. quod magis exercitui foret necessarium. maximae capacitatis.. et factum non procederet. Antiocheni equos ex parte plurima transtulerant suos. ablatum est praedictum tentorium a pueris deferentibus. qui ejus praesumeret tuitionem sibi assumere. arma reparantes. et ex parte praedicti Pancratii. et in suburbanis ei adjacentibus. castrorum fugientes asperitatem. ubi aliquo ex principibus locato. quod dux petebat. et pascuorum amoenitate simul et ubertate commendabilis. tum ad alia loca ad quae eos sua trahebat necessitas. nemo tamen se obtulit. sericis. Ars poet. reddito favore temporis clementioris. nisi quia scriptum est: Nihil ex omni parte beatum. latuerant. Victus enim deficiens et subito exorta inopia. et illud: Quandoque bonus dormitat Homerus. allegaret. nec sine difficultate daretur introitus. gratia domini Balduini. ne tumultus fieret in populo aut inter principes scandalum oriretur. multa precum reliquorum principum victus instantia. quod vir tanta modestia insignis. et omnino sua negare officia compellebat. praesidio locato. secessus quidam inter montes et eumdem amnem.. progrediendi data erat facultas: unde et in castris ex parte plurima relevata erat illa victus inopia. tribus aut quatuor vix ab urbe distans milliaribus. quas ei. rem modicam et contemnendam facile. argento. domini Balduini familiaris.trans fluvium in loco ad id idoneo aliqua constitueretur munitio. praedictus comes Tolosanus ad opus aedificii centum ei marcas argenti contulit. Balduinus ab Edessa singulis principibus munera dirigit. cives plurimum molestabat. nec liber exitus. Nichossus nomine. ad dominum Boamundum dono delatum est: quod postquam domino duci innotuit. dominus Tancredus.HORAT. qui cura domestica et familiari sollicitudine [0335A] ad procuranda negotia trahebantur. aliisque casibus innumeris pene omnes amiserant. Unde miramur plurimum. Praeterea quidam Armeniorum potens satrapa. quadraginta eis marcae per menses singulos ex publico sunt deputatae. tentorium miri operis. Sed et dominus Balduinus. debita sollicitudine conservavit illaesum. sedato pelago. equis nobilibus et pretiosis. per nuntios suos direxit ad dominum ducem. Dumque sic haererent. vir insignis et industrius. imminuta quoque equorum usibus alimonia. ut praediximus. in terra quam citra Euphratem possidebat. Dispersi ad exercitum redeunt. Ut enim in nobis saepius a bono sentiamus defectum. de quo supra fecimus mentionem. et viarum difficultate temporis incalescentis beneficio deposita exire poterant. in hunc ob defectum in urbe pabulorum. Sic igitur civitate ex omni parte obsidione vallata. humanae leges conditionis habent. ubi pridem monasterium fuerat. ire et redire poterat tranquillius. sed cum de rei familiaris tenuitate excusationem vellet intexere. multa liberalitate contulerat Dominus. seque juste possidere. de suarum cumulo divitiarum.HORAT. Opere in longo fas est obrepere somnum. duo millia nobilium ad castra deduxerunt equorum. in frumento. herbidus. restituit. Nec erat praeda vel manubiarum genus aliud eo tempore. dominum Boamundum convenit. Nam decursa hiemis asperitate. ut munus sibi destinatum et ablatum violenter. Insuper autem ne domino suo et fratri primogenito aliquid minus fecisse videretur. illud quoque tertium: .

CAPUT X. Nuntiatur in castris, hostilium copiarum adventus. Stephanus Blesensium comes, simulata
aegritudine, ad mare descendit, non rediturus. [0336A]
Interea fama celebri vulgabatur, Persarum principem potentissimum, ad Antiochenorum instantiam et
suorum etiam postulationes assiduas, ex universo imperio suo in eorum subsidium innumerabiles dirigere copias; et
infinitam Turcorum multitudinem in Syriam ascendere, sub deputatis magistratibus, lege edictali praecepisse. Nec
solum ab exterioribus rumor hic originem habebat et incrementum; verum etiam qui de urbe egrediebantur, ad castra
nostra habentes refugium, id ipsum consone protestabantur. Cumque per dies singulos magis et [0336B] magis rumor
hic ampliaretur et jam pro foribus dicerentur imminere, timor nostrum concussit exercitum; ita etiam ut dominus
Stephanus Carnotensium comes, vir potentissimus et princeps illustris, quem ob meritum singularis prudentiae
principes suis consiliis quasi patrem praefecerant, simulata aegritudine, sumpta a fratribus licentia, cum domesticis et
familiaribus universis et omnimoda qua plurimum abundabat substantia ad mare descenderet, dicens se apud
Alexandriam minorem, quae non longe a portu in littore maris sita, initium praestabat Ciliciae, moram velle facere,
quousque recepta plena convalescentia et viribus resumptis, iterum redire valeat: quo discedente, secuti sunt eum, qui
[0336C] in ejus comitatu advenerant, viri quasi ad quatuor millia, qui ad mare perveniens, ad praedictam secessit
Alexandriam, rei eventum praestolans: habens apud se propositum quod, si nostris in bello, quod sperabatur futurum,
prospere succederet, rediret ad exercitum, quasi de aegritudine convalescens; sin autem, in navibus quas sibi paraverat,
cum probro perpetuo et existimationis jactura, redire in patriam tentaret. Quo facto tam notabili et perennem irrogante
infamiam, principes qui in castris erant consternati, nobili viro compatientes, qui et decus generis et honestatem
propriam tanta culpa funestaverat, coeperunt anxie deliberare quomodo huic tanto malo possent occurrere: ne qui
residui erant, pernicioso illius provocati exemplo, simile [0336D] aliquid auderent attentare. Placuitque tandem de
communi consilio ut missa voce praeconia, omnibus generaliter ab exercitu discessus interdiceretur: adhibita poena,
quod si aliquis, cujuscunque conditionis officio fungeretur, aut cujuscunque dignitatis cingulo praeemineret, furtim et
sine principum licentia, se a castris subtraheret, tanquam sacrilegus aut homicida, perpetuae subjaceret infamiae et
ultimum praeterea supplicium cogeretur subire. Factumque est ita, ut tum virtutis amore, tum poenae formidine, nemo
jam de caetero, nisi a principibus impetrata licentia, vel ad modicum auderet se a castris subtrahere; sed omnes
unanimiter, tanquam viri claustrales, principibus suis sine difficultate et molestia se obedientes exhibebant.

CAPUT XI. De statu civitatis dicitur. Boamundi cum quodam fideli de civitate, gratia contracta
describitur. [0337A]
Porro haec civitas Deo amabilis, a tempore apostolorum, ut praediximus, Christi doctrinam et jugum
suave, praedicante ei apostolorum principe, suscepit, et usque in praesentem diem fideliter et devote portavit. Dumque
totus concuteretur Oriens, successoribus Mahumet ad impietatem superstitionis et perversorum dogmatum universas
violenter subjugantibus provincias, haec et eorum languorem respuit; et gentis incredulae dominationem, quam diu
potuit, ferre detrectavit. Nam, cum omnes a sinu Persico usque ad Hellespontum, et ab India usque ad Hispanias,
haereses illius seductoris, universas [0337B] occupassent regiones, haec in medio perversarum nationum, quasi sola et
singularis, fidei conservavit integritatem, et pro sua stetit viriliter libertate. Nam vix annorum quatuordecim elapsa
erant curricula, ex quo perurgente eam intolerabili hostium procella, longis obsidionibus fatigati ejus cives inclyti, et
jam diutius resistere non valentes, urbem hostibus nominis et fidei Christianae resignare coacti sunt. Unde factum est
quod etiam, adveniente nostrorum exercitu, pene omnes civitatis habitatores fideles erant, sed nullam in civitate
habentes potestatem; nam eis negotiationi et aliis mechanicarum artium officiis vacantibus, solis Turcis et infidelibus
militare licebat, et majores civitatis administrare dignitates, unde nec arma [0337C] eis licebat tractare, nec ad curam
rei militaris admittebantur: et maxime postquam de adventu Occidentalium Christianorum rumor ad principem civitatis
pervenerat, ita suspecti habebantur, et praesertim postquam urbem vallaverat obsidio, ut etiam non nisi certis horis de
domibus exire et prodire in publicum liceret. Erant autem ex eis in civitate familiae valde nobiles, antiquam ducentes ex
generosis proavis sanguinis dignitatem; inter quas erat tribus una generositate insignis, quae dicebatur Beni Zerra, quod
in lingua Latina interpretatur filii loricatoris. Hi enim sive a primo eorum parente, qui hanc artem exercuit; sive ab eo
quod ipsi hanc professionem exercerent, ut loricas intexerent, dicebantur [0337D] filii loricatoris. Probabilius tamen est
et videtur, quod quidam ex eis adhuc eidem arti darent operam, ut sicut nomen habebant haereditarium, ita et per
successionem traditam artem non desererent. Unde et in parte civitatis occidentali secus portam, quae hodie dicitur S.
Georgii, turris una quae vulgari appellatione dicitur duarum sororum, ut in ea artis suae, quae domino et civitati
plurimum videbatur utilis, quieti convacarent, erat eis deputata. Erantque in ea familia duo fratres, quorum major et qui
contribulium suorum et familiae princeps erat, dicebatur Emirfeirus, vir potens plurimum et urbis domino multa
familiaritate conjunctus, ita ut in ejus palatio notarii fungeretur officio et plurima esset insignis dignitate. Hic autem,
quoniam [0338A] vir erat valde industrius et vafer, audiens quod dominus Boamundus princeps magnificus esset et
illustris, et in omnibus quae exterius gerebantur, primas haberet partes; statim post urbem obsidione vallatam, per

fideles internuntios ejus sibi conciliavit gratiam, totoque obsidionis tempore, fideliter et devote se continuaverat in
proposito, ita ut diebus pene singulis de statu civitatis et Acxiani proposito eum redderet doctiorem. Dissimulabat enim
quantum poterat, sicuti vir discretus erat et prudens, hanc quam cum domino Boamundo contraxerat familiaritatem, ne
forte aliis cognita, sibi et suis posset esse in periculum. Dominus quoque Boamundus versa vice hanc boni viri
occultabat amicitiam, et arcanum penes se quasi sepultum [0338B] comprimebat; ita ut nec eorum familiaritatis et
discurrentis internuntii, etiam utriusque domestici et contectales, nullum vel leve possent intelligere argumentum.

CAPUT XII. Consilium per internuntios inter Boamundum, et praedictum fidelem virum.
Dumque jam quasi mensibus septem haec inter eos se continuasset gratia, ita occulte, ut diximus,
plerumque de eo, quomodo civitas Christianae restitueretur libertati, sermo inter eos habitus est familiaris; cumque
super eo a domino Boamundo saepius esset commonitus, semel eidem per filium, qui secretorum erat bajulus,
respondisse dicitur: Nosti, virorum optime et mea mihi luce charior, quam sincere [0338C] te dilexerim, ex quo, auctore
Domino, in hanc communem gratiam descendimus; teneoque nihilominus memoriter quod, in verbo tuo firmam et bono
viro condignam reperi usquequaque stabilitatem: unde factum est ut, per dies singulos, mihi magis et magis insinueris
et multo charior occurras. Super eo autem, unde me commonuisti saepius, nonnunquam sollicitus deliberavi, partes
congruo pensans libramine. Nam, si patriam pristinae restituere libertati, et exclusis immundis canibus, quorum
violenta dominatione premimur, Dei cultorem populum possem introducere, certus sum aeterna mihi non defutura
praemia et cum sanctis animabus aeternae beatitudinis non defuturum consortium. Si vero rem, semel aggressus,
difficilem [0338D] et arduam consummare nequivero, certum est et nulli venit in dubium quin domus mea et praeclarae
nomen familiae penitus deleatur, ita ut non memoretur nomen illius ultra. Verumtamen quoniam consuevit
emolumentorum spes mortalium mentes ad similia saepius invitare, si hoc posses apud tuos consortes obtinere quod
nostro studio traditam tibi, propriam vindicares civitatem; ego, tui gratia, (cui omne bonum, tanquam liberis meis,
cupio) ad praedictum opus, licet difficile videatur, auctore Domino, cujus glutino mihi conjunctus es, me accingam; et
turrim hanc munitissimam, ut vides, cujus plenam habeo potestatem sine difficultate tibi tradam, unde vestris omnibus
liber in civitatem esse poterit introitus. Si vero, sicut pares estis, ita urbem captam aequis inter [0339A] vos portionibus
proposuistis dividere, ego gratia illorum, ad quos nulla mihi est proportio, in hoc periculum non descendo. Unde tu
diligenter elabora et enitere, publicae utilitatis et salutis gratia, ut apud tuos conprincipes id obtineas: sciturus procul
omni dubio quod, quacunque die te id obtinuisse cognovero, urbis tibi aditum, sicut persuadere niteris, aperire non
differam. Ad haec, noveris quod, nisi hoc in proximo fiat, differetur fortasse in perpetuum; nam diebus pene singulis
civitatis domino, et nuntii diriguntur et epistolae, quod qui in subsidium ejus ex omni Oriente convenerunt, circa
Euphratem castrametati sunt, equitum ducenta trahentes secum millia. Quod si vos extra urbem repererint, difficile est,
ut et civium et advenientium multitudinem hostium, tolerare [0339B] possitis.

CAPUT XIII. Laborat Boamundus ut ei civitas concredatur; solus Tolosanus comes contradicit.
Ab ea igitur die dominus Boamundus praetentare coepit sollicitus et singulorum principum corda
percunctari diligenter, quidnam haberent in animo; et quid si urbs obsessa caperetur, de ea disponerent, celans tamen
propositum, nisi apud eos de quibus certum habebat, suis grato assensu obtemperaturos desideriis. Cumque intelligeret
se apud quosdam illorum non multum posse proficere, rem distulit usque in tempus magis opportunum. Dux tamen
Godefridus et Normannorum comes, et comes [0339C] simul Flandrensium, nec non et dominus Hugo Magnus, ejus
acquieverant postulationi, et grato concurrebant assensu; secretum nobilis viri approbantes, et admirantes prudentiam,
et apud se occultum, et nemini unquam publicandum comprimentes. Solus vero Tolosanus comes in eo ab aliis erat
dissonus. Unde factum est quod res in periculosam pene descendit dilationem; nam nec ille, domini Boamundi
familiaris, tantum sibi aliorum gratia laborem volebat assumere, nec tantis se mancipare periculis; nec ipse dominus
Boamundus tanta pro utilitate communi, quanta pro domestica et familiari laborabat instantia; familiaritatem tamen
cum viro praedicto, muneribus et obsequiis prosequebatur, legibus sincerae impletis amicitiae; [0339D] missisque
frequentibus et receptis pariter nuntiis, utrinque semel concepto vires et fomitem ministrabant amori.

CAPUT XIV. Qui in subsidium Antiochenis properabant, Edessam obsident; sed resistente viriliter
Balduino, vacui recedentes Euphraten transeunt.
Interea qui ab Acxiano et civibus subsidium postulaturi missi fuerant in Persidem, consummato pro votis
negotio et impetrata postulatione quam praetulerant, revertebantur ad propria. Princeps enim ille magnificus,

Antiochenorum molestiis, quas audierat compatiens, et occurrere volens nostrorum conatibus et vires praecidere, ne
regnorum ejus aliquas partes sua violentia possent comprimere; [0340A] infinitas Persarum, Turcorum, Curdinorumque
copias in Syriam dirigit, quemdam familiarem suum, de cujus virtute, fide et industria plurimum praesumebat, illis
praeficiens; et sub eo centuriones, quinquagenarios et inferiores constituens magistratus, qui omnes ejus et parerent et
regerentur imperio. Epistolas praeterea ad universarum sibi subjectarum praesides regionum, vim legis obtinentes, ei
delegat, praecipiens populis et nationibus, tribubus et linguis, ut omnes sine excusatione dilectum filium suum
Corbagath, quem exercitibus suis de meriti electione praefecerat, sequantur; et ejus omnes subjiciantur potestati,
parentes in omnibus quaecunque pro liberae voluntatis arbitrio ipse imperare decrevisset. Assumptis igitur de mandato
domini [0340B] praedictis legionibus et quae toto itinere occurrebant, cum ducentis millibus Mesopotamiam ingressus,
circaque partes Edessanorum castrametatus est. Hic cum eidem multorum relatione cognitum esset, quod unus de
Francorum principibus, contra quos dirigebatur, tam civitatem quam universam adjacentem obtineret provinciam,
decrevit antequam Euphraten pertransiret, praedictam impugnare et violenter occupare civitatem. Dominus autem
Balduinus, praecognito ejus adventu, urbem suam victualibus, armis et viris strenuis undique corrogatis, diligenter
communierat, ita quod de ejus minis et terroribus modicum quid erat sollicitus. Cumque voce praeconia publice
mandatum esset [0340C] cohortibus ut urbem obsidione vallarent et obsessam tota impugnarent instantia, videntes
quod, resistentibus strenue civibus, non multum in eo facto possent proficere, qui sensus habebant magis exercitatos, ad
illum accedentes principem suum, post multa tandem persuaserunt ut, relictis incidentibus causis, principale propositum
exsequeretur; et, Euphrate transmisso, Antiochiam, quo principaliter dirigebatur, obsidionem dissoluturus maturaret.
Nam in reditu suo, obtenta victoria, vix unius opus esset diei, et praedictam occupare civitatem, et Balduinum vinculis
mancipare. Cumque per tres septimanas continuas ibi operam consumpsisset et impensam, praecepit legionibus ut
transirent fluvium; et ipse nihilominus transiens, proposito [0340D] coepit instare diligentius. Haec autem ejus circa
partes Edessanas mora causa fuit quod dominus Balduinus praedictae obsidioni se praesentem dare non potuit; causa
fuit etiam et nostrorum salutis. Nam si directo ad eos pervenisset itinere, sicuti et domino Boamundo ab ejus amico
praedictum fuerat, antequam urbem obtinerent, in gravi esset res eorum constituta discrimine; nam etiam, urbe prius per
Dei gratiam obtenta, vix ejus potuerunt adventum sustinere.

CAPUT XV. Nostri exploratores dirigunt de adventu hostium solliciti.
Rumor interea adventum tantorum exercituum praecurrens castra repleverat, et multis id ipsum [0341A]
referentibus, quasi pro certo habebatur quod in vicino essent constituti. Super quo principes valde solliciti, viros
experientissimos, de quorum fide et industria merito possent praesumere, ad loca dirigunt diversa, ut, quanta possint
diligentia, per suos de quibus dubitare non erat licitum, percontarentur et fierent prudentiores, an ita foret sicuti vulgo
dicebatur. Eliguntur ergo ad id muneris viri nobiles et in armis strenui, Drogo de Neella, Clarenbaldus de Vendoil,
Girardus de Cerisiaco, Rainardus comes Tullensis, et alii nonnulli, quorum nomina non tenemus: qui ad varias partes
dispersi cum suis comitatibus, sedulitate quanta possunt diligenter investigant; et, missis iterum suis exploratoribus ad
loca ulteriora, ex omni parte expeditiones [0341B] confluere et convenire in unum exercitus, sicut solent flumina in
mare decurrere, pro certo colligunt: tandemque mature reversi, principes qui eos miserant, super eo plenius instruunt,
jam non de caetero dubitantes. Septem itaque diebus, antequam praedictus princeps cum suis adveniret legionibus,
praemoniti sunt nostri majores exercitus, exploratoribus injungentes, ne id populo notum fieret; ne forte plebs famis
angustia et laboris diuturnitate fatigata, timore concuteretur nimio et de fuga cogitaret; quod quibusdam etiam de
majoribus nuper acciderat.

CAPUT XVI. Convenientes adinvicem deliberant. Boamundus secretum refert quod ei commiserat
amicus.
[0341C] Convenientes igitur adinvicem super facto in quo totius negotii videbatur summa consistere, in
spiritu humilitatis et in animo contrito coeperunt adinvicem deliberare quid in tanta necessitate fieri oporteret;
tandemque placuit quibusdam ut omnes quotquot erant in obsidione, exterius advenienti multitudini urbe relicta
procedant obviam ad duo vel tria milliaria: ibique cum superbo principe et de viribus suis nimium praesumente,
invocato de coelis auxilio, belli fortunam experiantur. Aliis autem videbatur expedientius ut partem exercitus in castris
deserant, qui cives egredi et hostibus admisceri volentes, infra moenia cohibeant; pars vero potior et armis magis
instructa, juxta consilium [0341D] priorum, advenientibus hostibus in virtute Omnipotentis occurrant ad tria milliaria;
ibique si ita est a Domino provisum, congrediantur. Dumque in hac deliberatione studiosius disceptarent adinvicem et
quisque suam pro arbitrio daret sententiam, dominus Boamundus majores principes, dominum ducem Godefridum, et
dominum Flandrensium comitem Robertum, dominum item Robertum comitem Normannorum, dominum quoque
Raymundum comitem Tolosanum, seorsum a turba secretius convocat, et in loco familiari constitutos alloquitur, dicens:

Video vos, fratres dilectissimi et divinae servitutis consortes, de adventu istius principis qui venturus esse dicitur, multa
sollicitudine macerari; et in deliberatione praemissa variis affectos desideriis, [0342A] varia sensisse; sed tamen
neutram partium illuc se dirigere, ubi totius negotii summa consistit. Nam sive omnes egrediamur, ut volunt ex vobis
quidam, sive pars in castris remaneat; videmur operam et studium, et impensas per tam longa tempora inutiliter
expendisse; nam egredientibus universis solvetur obsidio et nostrum evacuabitur propositum, civibus in suam se
libertatem recipientibus, aut dum hostibus egressu libero se adjungent, aut dum urbi auxiliares introducunt cohortes. Si
vero pars legionum in castris remanserit, id ipsum video de necessitate contingere. Nam quomodo poterit pars una,
praesente eorum subsidio, cives infra urbem cohibere, cum nos omnes, viribus communibus et indivisis, absque ulla spe
subsidii dejectos, vix poteramus cohibere? Alterutrum [0342B] horum mihi videor videre profecto futurum ut, vel suis
conjuncti auxiliis, mistis viribus in nos irruant fortiores; aut saltem introductis auxiliariis copiis, urbem victu et armis
diligenter communiant: ita ut etiamsi, auctore Domino, exteriores viterimus, de obtinenda tamen urbe nulla nobis
fiducia reservetur. Unde mihi videtur, Patres reverendissimi, quod illuc omnis nostra deberet festinare intentio et circa
id sollicitudo versari, ut ante hujus tanti principis adventum civitas in nostram prius descenderet ditionem. Quod si
modum quaeritis quo hoc nostrum tale consilium effectui valeat mancipari, ne impossibilia videamur suggerere, in
promptu est nobis viam aperire compendiosam et qua facile ad finem perveniatur optatum. Amicum habeo in civitate
fidelem, quantum [0342C] humanus dijudicare valet oculus, et prudentem plurimum: hic, secundum quod aliquibus ex
vobis jam me retulisse memini, turrim habet in sua potestate munitissimam, quam sub certis conditionibus, quoties id
ab eo exegero, fide media obligatus, mihi resignare tenetur. Pro quo facto multam illi pactus sum dare pecuniam;
sibique et haeredibus ejus in perpetuum non modica praedia et libertatem omnimodam, quasi pro labore salarium, si res
optatum sortiri poterit eventum, fide interposita, compromisi. Si ergo vestrae videtur amplitudini ut nostra sollicitudine
et studio capta civitas in nostram jure haereditario possidenda transeat jurisdictionem, paratus sum cum praedicto
familiari meo pacta complere. Sin autem, [0342D] elaboret vestrum quilibet et quocunque studio urbem poterit
obtinere, habeat eam sibi in omni pace quietam; ego illi inpraesentiarum meas cedo actiones et juri meo renuntio.

CAPUT XVII. Gavisi principes Boamundo urbem concedunt; ipse cum amico de urbe tradenda tractat
secretius.
His dictis, principes gavisi sunt gaudio magno; et petitioni oblatae grato concurrentes assensu (excepto
comite Tolosano, qui partes suas se nemini cedere, proterve nimis asseverabat) urbem cum suis pertinentiis jure
haereditario possidendam concedunt in perpetuum; et compromittentes adinvicem et datis dextris se obligantes, quod
sibi creditum nemini revelarent arcanum; dominumque Boamundum [0343A] monent et hortantur attentius, quatenus
ad rei consummationem tota incumbat sollicitudine, ne periculosam intercedere patiatur moram. Soluto itaque
conventu, ille sicut vir erat morae impatiens et ardenter urgens propositum, amicum solitis convenit internuntiis; et
significans quod apud principes cuncta pro votis impetraverat, amici animum solito reddidit laetiorem. Monet ergo et
per fidem invitat mediam ut, nocte proxime subsequente, auctore Domino, res effectui mancipetur. Acciderat autem
medio, ut dicitur, tempore quiddam, quod ad conceptum prius opus eum nihilominus animaverat. Nam, dum circa
frequens ministerium et curam, quam in domo domini sui et urbe universa habebat amplissimam, detineretur occupatus,
casu [0343B] filium quem habebat, jam puberem, ex causa urgente, sed nobis occulta, domum direxisse dicitur, qui
illuc perveniens rem invenit detestabilem. Unum enim de majoribus Turcorum principibus cum matre reperit puer,
illicita carnis copula commisceri; quod abhorrens et dolore cordis tactus intrinsecus, ad patrem properus rediit, rem
nefandam seriatim pandens. Ille vero facti acerbitate permotus et zelo maritali succensus, dixisse fertur: Non sufficit
canibus immundis quod nos indebite jugo premunt servitutis et nostra quotidianis exactionibus debilitant patrimonia;
nisi et tori leges violent et jura dissolvant conjugalia. Ego, si vixero, hanc eorum, auctore Domino, abbreviabo
insolentiam, dignam pro meritis compensationem retribuens. His [0343C] dictis, injuriam dissimulans, filium secreti
conscium et de illata matri turpitudine confusum, solito itinere ad dominum dirigit Boamundum, monens attentius ut ad
opus praedictum universa praepararet necessaria; in se vero nullam esse moram, quo minus nocte proxima promissum
impleatur. Significabat nihilominus ut circa horam nonam omnes principes, singuli cum suo comitatu, tanquam
hostibus obviam profecturi de castris egrediantur; circa primam vero noctis vigiliam, clam et cum silentio revertentes,
parati sint circa noctis medium, juxta ejus monita se habere. Susceptum ergo adolescentem ad principes secreti conscios
occulte secum deducit; et consilii formam, quam per eumdem [0343D] a patre susceperat ordinatam, pandit ex ordine.
Illi vero viri argumentum et fidei stupentes sinceritatem, consilium approbant; et ita fieri oportere consentiunt.

CAPUT XVIII. Cives praedictum virum suspectum habent; ipse coram principe suam declarat
innocentiam.

Accidit autem per eosdem dies quiddam, quod in majoribus negotiis solet contingere frequentius.
Civium enim et eorum maxime qui curam urbis gerebant propensiorem, coepit animus praesagire, non ex aliquibus
evidentibus indiciis, sed magis ex suspicione, quod de urbe tradenda occulte haberetur tractatus; coepitque sermo iste in
omnium ore pene versari. Unde convenientes adinvicem majores civitatis, [0344A] principem adeunt, super eo verbo
consilium habituri; videbatur enim verisimile, et multae ad id concurrebant praesumptiones. Erant enim in eadem
civitate, ut praediximus, multi fideles qui, etsi omnino hujus reatus erant immunes, tamen suspecti habebantur: inter
quos praedictus nobilis homo, et si de ejus fidei sinceritate Acxianus non modice praesumeret, a reliquis magnatibus in
eadem habebatur suspicione. Verum et coram Acxiano positi, dum super eo facto deliberationem haberent sollicitam,
inter alios qui videbantur suspecti, hujus habuerunt mentionem; ideoque majorem videbantur de ejus suspicione habere
rationem, quod et vir erat industrius et prae caeteris fidelibus in urbe potentior. Quibus praedictus princeps
quodammodo [0344B] persuasus, eum ad se praecipit evocari, quo in ejus praesentia constituto, de eodem verbo coram
eo coepit studiose idem continuari tractatus, ut ejus super hoc consilium audiretur; et deprehenderetur ex ejus verbo
manifeste, utrum merito suspectus esset vel non. Contingit autem, sicut vir industrius erat, et celeris valde
perspicacitatis, quod protinus cognovit quod ejus gratia ille talis haberetur conventus, quod apud eos suspectus
haberetur; unde, ut artificiose celaret propositum et se apud eos assereret innocentem, fertur dixisse his qui convenerant
ut tentarent eum: Sollicitudinem geritis, viri venerabiles et hujus civitatis principes maximi, valde commendabilem, et
quae nonnisi in prudente locum potest habere. Prudenter enim timetur, [0344C] quod accidere potest; et abundans in re
capitali cautela non nocet. Unde non levi motu inducti esse videmini, ut pro libertate, vita, uxoribus et liberis hanc
geratis sollicitudinem. Est tamen, si nostro vultis acquiescere consilio, via compendiosa satis, qua huic morbo quem
venturum formidatis, possit conveniens aptari remedium, et cura competens adhiberi. Hoc negotium tam detestabile
quod ita prudenter veremini posse accidere, nullatenus potest effectui mancipari, nisi per eorum operam, qui turribus et
muris sunt praefecti et ad portarum deputati custodiam. Quod si de eorum sinceritate diffiditis, mutentur frequentius, ne
in aliquo certo loco moram facientes diuturnam, perniciosam cum hostibus possint [0344D] contrahere familiaritatem.
Hujusmodi enim negotium non facile absolvitur, sed temporis indiget diuturnitate; nec penes privatam personam tantae
rei potest consistere momentum, nisi et de majoribus civitatis pari factionis scelere corrupti muneribus, involvantur.
Mutatio vero haec repentina et frequens, omnem hujusmodi periculosae negotiationis amputabit opportunitatem. Haec
cum dixisset, innocentiam visus est astruxisse suam, et suspicionem quam de eo conceperant, aliquatenus mitigasse.
Placuit itaque ejus sermo et in oculis omnium visus est bonus; fuissetque statim effectui mancipatum ejus consilium,
nisi quia nocte irruente dies jam declinaverat ita ut nequaquam circa urbis statum tanta posset fieri mutatio. Cura tamen
vigili et exacta diligentia [0345A] urbem praecipiunt custodiri, eorum quae a praedicto viro tractabantur occulte,
penitus ignari. Ipse autem sciens quod in proximo res esset maximam mutationem subitura, sedulum se gerit quomodo
interim propositum impleretur, antequam aliquid occurreret impedimenti.

CAPUT XIX. Quantis angustiis fidelium populus, qui in urbe erat, premeretur: et quomodo strages eis
destinata quievit.
Porro cives ab ipso primo nostrorum introitu, ex quo circa urbem locata est obsidio, suspectos habuerunt
Graecos, Syros et Armenios, et alios cujuscunque generis, Christianae fidei professores. Unde statim eos qui tenuiores
erant, nec sibi et [0345B] familiolis suis poterant sufficere, victum penes se habentes necessarium extra urbem fecerant,
ne urbi essent oneri; solis divitibus, et qui ampla habebant patrimonia, et alimenta penes se domibus suis sufficientia,
retentis. Hos etiam tantis angariis affligebant et parangariis, ut melius esse videretur his quos ab urbe depulerant, quam
quibus pro summo beneficio urbis indulserant habitationem. Nam et pecuniarias eis saepius infligebant multas, id quod
habere videbantur violenter extorquentes; et ad quaelibet sordida munera et onera civilia rapiebant invitos. Nam si
erigendae erant machinae aut immensi ponderis transferendae trabes, statim id eis muneris injungebatur. Hi lapides et
caementa [0345C] et quamcunque materiam ad opus aedificiorum necessariam circumferre compellebantur; hi
jaculatoriis etiam machinis, molares qui extra mitterentur tenebantur ministrare; et funibus quibus extra
contorquebantur inservire, pro arbitrio praefectorum sine intermissione, nulla data requie, cogebantur. Demum vero,
postquam injuncta sibi obsequia fideliter et devote compleverant, colaphos et verbera reportabant, pro mercede indignis
affecti contumeliis. Nec sufficiebat hoc immundis canibus quorum violenta dominatione premebantur; sed ut inauditam
complerent malitiam, octo diebus, antequam supradictum virum, ut praediximus, tanquam suspectum convenirent,
consilio secretius habito, universos quotquot in urbe habitabant fideles, [0345D] subito et de nocte occidere
decreverunt; quod nisi per quemdam magnum et prudentem civitatis principem, qui semper Christianis se amicum
exhibuerat, octo dierum ad id complendum, invitis aliis, datae fuissent induciae, procul omni dubio, missis
spiculatoribus, illius tam perniciosi exsecutoribus consilii, eadem nocte universa fidelium turba gladio cecidisset.
Recepta autem fuerat eo intuitu octo dierum praedicta dilatio, ut interim considerarent utrum solveretur obsidio; quod si
nostri in obsidendo perseverassent, tunc quod decretum fuerat exsecutioni mandaretur; sin autem, parceretur civibus,
qui ad mortem erant deputati. Effluxerant porro feriae, eaque nox erat novissima; jamque secretius exierat edictum, ut
praedicta exsecutioni [0346A] mandaretur sententia: cum de complendo eadem nocte nostris proposito, inter dominum

Boamundum et praedictum Emirfeirum convenerat; et pro fixo fuerat statutum ut, quod multum ante inter eos
conceptum fuerat, adimpleretur; quod, auctore Domino, factum est. Unde accidit quod eadem nocte nostris urbem
occupantibus, pro excito tumultu, majores civitatis minus facti sunt solliciti; nihil aliud arbitrantes urbis strepitum
significare, quam id quod in Christianos concives praeceperant exerceri. Unde et urbe violenter effracta, in domibus
fidelium reperti sunt de hostibus quamplures, qui ad hoc convenerant ut, sicuti eis injunctum fuerat, incautos repente
occiderent.

CAPUT XX. Juxta consilium praedicti viri, exercitus de castris egreditur, circa noctem reversurus.
[0346B]
Igitur circa horam nonam, missa voce praeconia per castrorum ambitum, edicitur publice universis de
equestri ordine, quatenus armati omnes, majores sequantur principes, id quod eis injunctum fuerit, sine mora
exsecuturi. Erat autem non solum plebs hujus ignara secreti, verum etiam paucis ex majoribus revelatum erat hoc
mysterium. Factum est igitur ut, juxta prudentis viri consilium, egressae a castris universae equitum copiae, principum
secutae vexilla, longius se abire finxerunt, quousque nox irruens terris solitam induxit caliginem; qua occultati, clam et
in silentio ad castra [0346C] sunt reversi. Huic autem viro Dei, qui tantum nostris favorem contulerat, frater erat
uterinus, longe alterius mentis et disparis propositi; cui frater, quoniam de ejus non multum praesumebat sinceritate,
nihil secreti sui communicaverat; sed, suspectum habens eum, quantum poterat, propositum occultabat suum. Accidit
autem eadem die, dum nostrae circa horam nonam egrederentur legiones, quod ambo fratres juncti adinvicem per
cancellos murorum, castra prospicerent et egredientia contuerentur agmina; laborabat autem frater senior junioris nosse
propositum et ejus voluntatem diligenter indagare; unde exorsus, ad fratrem dixit: Misereor, frater mi, populo huic
nostrae professionis gratiam et fidem consecuto, cui tam subitus paratur [0346D] interitus; ignarus enim quid crastina
pariat dies, securus egreditur, et quasi rebus in tuto locatis, nihil timere videtur; verum si sciret quantae illae
praestruantur insidiae, et quanta in proximo eorum paretur ruina, forte aliter sibi provideret. Cui frater: Stulta, inquit,
sollicitudine consumeris et indiscreta compassione fatigaris: utinam Turcorum gladiis jam occubuissent universi: a die
enim introitus eorum primo, multo deterior facta est nostra conditio: vixque esse poterit, ut tantum nobis per eos
utilitatis accedat, quantum molestiarum eorum occasione passi sumus. Sic ergo qui prius dubitaverat an fratri suo
communicaret propositum, nunc tanquam pestem de clinans, abhorret animo, exsecratur in conscientia, et, ne Christi
obsequium per eum praepediretur, [0347A] de ejus coepit morte (charitati fraternae publicam fidelium praeponens
salutem) tractare.

CAPUT XXI. Boamundus amicum sollicitat, ut opus compleatur: ille fratrem non consentientem perimit;
Christianos per scalam demissam in urbem recipit.
Interea dominus Boamundus tota mente anhelus, quomodo votis satisfaceret, ne de ejus desidia res
optata susciperet dilationem, principes circuit, tota instantia monet esse sollicitos, scalam in funibus cannabinis satis
artificiose intextam, paratam habens prae manibus, quae uncis inferius ferreis, superius vero ad murorum propugnacula
debeat alligari. Jam vero nocte media, cum se universa quieti dedisset civitas, continuis vigiliis et labore immenso
[0347B] vires sopori ministrantibus, interpretem domesticum et valde familiarem ad praedictum amicum dirigit, ut ab
eodem sciscitetur diligentius, utrum adhuc sibi velit adesse domini sui familiam. Adveniens autem ille, virum in
cancellis reperit vigilantem. Cumque ei interpres voce submissa, verba domini sui exposuisset, respondit ei: Sede
quietus et tace, quousque praefectus vigilum, qui cum multo accedit comitatu, et fulgore lampadarum, locum istum
pertranseat. Erat enim in civitate consuetudo, quod praeter vigiles, qui singulis turribus erant deputati, eorum superior
magistratus, ter vel quater in nocte, muros cum ingenti circuiret comitatu, faculas ardentes gestando prae manibus, ut si
[0347C] quos inveniret aut somno gravatos, aut negligentius se habentes, debitae animadversioni subjiceret.
Pertransiens autem hic, cujus tanta erat jurisdictio, et praedictum virum vigilantem reperiens, ejus commendavit
diligentiam, ad ulteriora deproperans loca securus. Videns autem vir praedictus horam se obtulisse rebus agendis
opportunam, interpretem sepositum alloquitur, dicens: Vade citus, et dic domino tuo ut cum viris electis festinus
adveniat. Qui dicto citius recurrens ad dominum et paratum reperiens, convocatis clam aliis principibus, et in ictu oculi,
sicut praemoniti erant, subsequentibus, quisque cum suo domestico comitatu, subito ante turrim diu ante praenotatam,
quasi vir unus astiterunt, ita ut nec clamor, nec strepitus ex eis audiretur. [0347D] Interea ille vir praedictus turrim
eamdem ingressus, fratrem reperit somno gravatum, cujus quia mentem noverat alienam a suo proposito, timens ne per
eum rei jam pene consummatae ministraretur impedimentum, gladio transverberat, facto pius et sceleratus eodem. Post
haec rediens ad cancellos, et quos evocari praeceperat praesentes conspiciens, dato et resumpto mutuae salvationis
affatu, funem demittit inferius, quo scalam ad se pertrahat sublevatam. Erecta igitur scala, et tam a superiore parte,
quam ab inferiore firmius annexa, nemo repertus est qui ad vocem superioris vel domini Boamundi mandatum

Interea quidam de familia domini Boamundi. Occurrentes autem sibi per vicos et plateas civitatis. quorum corpora passim et sine delectu per vias jacebant insepulta. jam principum vexilla. Qui autem erant urbis habitatores. sub omni velocitate [0348C] reversi sunt ad castra. ad murum rediens. praesidium vellet obsidione vallare. et. subito sua secum trahentes agmina. ut una vel plures portae aperirentur. ubique luctus. [0350A] qui stragem evaserat. et. loco eminentissimo collocaverant. nobilium liberos. et sicuti majorem habebant locorum peritiam. argentum. aequipollentes refunderent calumnias. quidquid de muro dicebatur: quo [0348B] cognito. CAPUT XXIII. nec erat aliquis ausus ascendere. ut certatim ascendentes. jam libere portas turresque sibi vindicaverant. rem prout erat. nec conditioni. effringentes penetralia. Cognoscentes autem quod aurora rutilans solis ortum nuntiaret. cum uxoribus et liberis tentabant effugere. Quod dominus Boamundus videns. et juxta praesidium superius in arce quadam. signi quod condixerant intelligentes argumentum. ad suos per eamdem scalam rediens. in urbem certatim se ingerunt. CAPUT XXII. manum adhibuisset. ita alios post se trahentes urbis docebant diverticula. timens ne Christianus exercitus illuc eos prosequens. coeperunt perstrepere ad urbis ingressum. Qui vero supra murum ascenderant. [0349B] obtruncatis eorum custodibus. et portas. Et jam universus nostrorum introductus erat exercitus. crevit eorum numerus qui intus erant in immensum. Principes vero. hi de eventu qui acciderat congratulantes plurimum. Interea populares exciti. et admittentes eos qui de foris exspectabant. angariis et parangariis et cruciatibus immisericorditer fatigati. Caesa fuisse dicuntur ea die de [0349D] civium numero plus quam decem millia. ut qui canibus immundis. alios secuti. et eis procurarent interitum. ut suas praeparent copias. virtute induti ex alto. ad quam descendentes. et dato signo ab interioribus. ejus vexillum super eum contulerant montem qui urbi praeeminebat. confractis seris aperientes. caesis gladio ejus custodibus. raptis armis. et. deinde videntes discursus per urbem loricatorum insuetos et stragem quae passim per vicos fiebat et plateas. Videbatur eis haec a Domino egressa vicissitudo. Cives autem tanto tumultu [0349A] expergefacti. Discurrebant victores per loca prius inaccessa. nec sexui parcunt. dumque armatorum declinant acies. videntes jam castra pene vacua. aetatis etiam apud eos nulla erat differentia. si quae adhuc clausae tenebantur. aditus et portas occupantes. in urbem irruunt. ita ut ad portam. ita ut nec rumor aliquis audiretur. ubique mulierum ejulatus. arbitrati sunt. Armenii et aliarum nationum fideles. quod sufficiebat numerus et prudentia eorum qui jam ascenderant. Relictis ergo domibus. Syri. porta adulterina. multi de monte praecipites prosternuntur. armatis se ingerunt imprudenter. occisis earum custodibus occupaverant: et tamen adhuc universa quiescebat civitas. animantes. attoniti quid faciant. in urbem irruit. Audivimus quod inter alios dominus Flandrensium comes et dominus Tancredus ascenderint. facto impetu concurrentes. quae Pontis dicitur. Intromissi aperiunt portam. primum dubitant quidnam sibi velit clamor iste insolitus. verum et de collateralibus nonnullas occuparent.praesumeret ascendere et in se hujusmodi experimentum facere. dixisse fertur: Vivat haec manus. dato signo cornibus et lituis. victoriae dabant argumentum. inducit eum in turrim. emisso paulisper per cancellum capite. indebitae servitutis jugo subjecti fuerant. domus supellectilem. correptis armis. aurum. nunc versa vice. effractis domibus. Acxianus extra urbem fugiens occiditur. [0348D] eam violenter aperirent. suae incolumitatis evidens dedit argumentum. interfectisque domesticis. jam facti conscius. Unde factum est. vasa diripiebantur. Acxianus vero videns. conscendit ipse [0348A] prior intrepidus. exercitus. matres quoque familias gladiis transverberantes. reliquum exercitus intromittebant. quorum doctrina caeteri regebantur. Deosculatus igitur dominus Boamundus viri constantiam et fidei sinceritatem. latebras quaerentes et salutis viam. Erant ergo ubique strages. transcursa scala. jam decem turres. Erat autem secus eam partem muri. et moenia. vidensque quod populus. Videntes vero principes. tracti caedis cupidine et lucri desiderio. in momento murum replerent. sciens quia Boamundi esset manus. voce suppressa suos ad ascensum coepit invitare: cumque adhuc dubitarent. et non solum turrim illam. comprehendens eam qui erat interior. [0349C] passim obtruncabatur familia. confractis ejus vectibus et seris. unde nostri ascenderant. concedebatur ad praedam. et vestes pretiosas aequa sorte invicem partientes. nostrorum se adjungebant coetibus. Et ut ejus et omnium fidelium sibi majorem conciliaret gratiam. in eodem sine interpolatione tractu. quod hostibus erat tradita civitas. illucque junctis concurrentes agminibus. eo quod fratrem uterinum in opere tam sancto non consentientem transverberaverat. Cives in praesidium se receptant. eos qui in castris erant. universa illarum substantia his qui primi accedebant. duce praedicto viro qui eos introduxerat. et omnibus nota in locis sublimioribus constituta insignia. et quod turres et moenia et urbem sibi vindicaverant universam. quaerunt diligentius ubi potentum sint domicilia et ubi habitaverant locupletiores. et fratrem ostendit exanimem proprio sanguine cruentatum. in praesidium certatim se conferebat. solus absque comite per . totum reputantes sophisticum. Cumque jam muri propugnaculo. urbem ingredi non morentur. et. Civitas expugnatur. interfectis patribus familias. quos hactenus secretum latuerat. eam violenter aperiunt.

tot et tantae repertae sunt copiae. vitae tamen et salutis quaerens compendium. gratia exercendae virtutis. ut per illud biduum. simul et praesidium. et hi etiam confecti macie et inedia tabescentes. quasi trecenti. in praesidium superius se recipere decreverant. ad eumdem locum completis negotiis redituri. ne forte per portam praesidii hostibus immissis. per portas et moenia designatis custodibus. et educto ejusdem gladio. et quidquid necessariorum illic repererint. Qui vero in occidentem protenditur. ad alia se convertunt argumenta. valle quadam profundissima et devexo plurimum praecipitio divisus est. videntes quod inutiliter consumerent operam et studium. et res multorum dierum ferias exigeret. quasi solitam exhibituri reverentiam. redeuntibus nostris. hos passus esset ad se pervenire. quod usque ad adventum majorum copiarum superesse videbatur. in urbem . mense Junio tertia die mensis INCIPIT LIBER SEXTUS. quod nihil prorsus alimentorum in urbe repertum fuerat: nec mirum. revocent. casu habuit obviam quosdam Armenios. Circa horam vero diei quintam. Audientes igitur. junctis agminibus egrediebantur. quibus a se hostium possent repellere molestias: principes de majoribus deliberaturi in urbem descenderunt. quousque expugnaretur praesidium. [0350C] vix de seipsis reliquerunt aliquam memoriam. partem reduxerunt. totum ad urbem quantocius praecipiant comportari. nec profunditate praeceps. innumerabiles infuderat copias: decernunt usque ad mare aliquem de principibus dirigere. et inter locorum intercepti angustias. vitae consuluit et saluti. dumque illuc tota properarent intentione. cum jam civitas quievisset. ut potius montes duo quam unus in duo divisus videatur. quod magnus princeps. violenter eum ad terram dejecerunt. muro solido et turribus validioribus: ab [0351C] oriente et a septentrione praedictum habens immane et in modum barathri praecipitium. domino [0352A] Boamundo commiserant.posticum egressus. ita ut ejus pars quae in orientem respicit sit humilior. sine certo proposito errabundus vagaretur. tapetibus et holosericis. in urbem pateret descensus. quae jam incipiebant reserari. pars equorum erepta beneficio. in montem praedictum ascendere certatim compellunt. ut eos de fratribus. ut qui prius mendicabat esuriens. quasi extra se factus. decreverant: excepto domino duce. venerant subsidium: hi locorum ignari. qui statim eum cognoscentes. qui illuc gratia alimentorum et colligendi victus se contulerant. sed modica. vasis pretiosis. violenter eos compedibus alligantes. Factum est autem. Qui autem aut de urbe aut de adjacente provincia locorum habentes peritiam. longe sublimior est et cacuminatus. qui egressi fuerant. omnibus affluenter abundaret. Mons enim iste. dumque ille. caput ei praecidentes. iter unicum et singulare. [0351A] Sedato autem tumultu et gladiis inebriatis sanguine. dubii quid facerent et pro vita solliciti. Hunc ergo collem nostris visum est principibus occupare. casu accidit quod nostros a parte superiori habentes obviam. in nostrorum laesionem. qui de communi principum consilio. fugam iniit. tanta tamen est profundae intercapedinis distantia. Describitur mons. postquam cognoverunt urbem effractam. confractis cervicibus et membris contritis. quod [0351B] omnino esset insuperabilis et quod sola fame poterat expugnari. satis per se nemine impugnante periculosum. Sed tamen in auro. argento. nunc factus locupletior. et relictis tam in armis quam in victu necessariis. cognito quod civitas in nostrorum devenerat ditionem. gemmis. cognoscentes ex eo quod solus ita aufugerat urbem esse devictam. in urbem intulerant. fessis a caede continua victoribus. qui urbi praeeminet. quo pervenientes. de quo supra dictum est. et qui per urbem dispersi fuerant recollectis adinvicem. convenientes adinvicem principes. coram universo populo illud principibus offerentes. Corbagath videlicet. qui de remotis partibus ad Antiochenorum. cohortes universas. neque descendere. propter montis devexitatem liceret. ut confugerent ad montana. et locatis [0351D] super eum ordine congruo machinis. quidquid victus et pabulorum undecunque contrahere potuerunt. [0350D] cum jam pene mensibus novem continua obsidione vallata fuisset. equi vix quingenti. et pars ejus ab hostibus occupatur. multum adhuc superesse laboris et nondum consummatum negotium intelligentes. Ab occidente vero collis erat depressior. in cujus parte sublimiore situm est praesidium. Emittuntur ad mare qui populum evocent. quaesitum est diligentius et pro certo cognitum. praecipitati sunt cum equis et armis. in omni sollicitudine discurrentes. cum praesidii constaret munitione. inter quem et praesidium vallis erat. factoque muro cum propugnaculis ex opere solido. dum quocunque modo fugere nituntur. Erant autem [0350B] in civitate quidam nobiles. per portas. vinetis aptam et agriculturae. Omnes enim illic moram facere. [0351] CAPUT PRIMUM. qui. quos nostri cominus insectantes. et jam fines Antiochenos ingressus. instantibus nostris desuper. ita ut neque ascendere. et illatis victualibus civitas communitur. inventi sunt expeditiores. largam in sui vertice habens planitiem. dumque solus prae doloris angustia. Reperti sunt autem in tota urbe qui ad arma facerent. in proximo venturus esset. et oppugnare praesidium. Et missa voce praeconia. ita ut nec excogitari possit quomodo ex illis duabus partibus praesidio noceatur. quibus erant insigniti. accesserunt. hi summo diluculo. Locatis ergo ibi viris prudentibus et strenuis. Capta est ergo Antiochia. in montem ascendere decreverunt. portam Orientalem in suam receperat custodiam. nec latitudine diffusa. anno ab Incarnatione Domini 1098. ad montana confugiens. custodibus illuc locatis. per quam volentibus a praesidio in urbem descendere. amens. quod nostri extra urbem firmantes.

Sed et suburbanorum incolae. Ex quibus triginta. cum infinitis et majoribus etiam quam prius diceretur copiis. ictu sagittae trans praecordia lethaliter confossus. hostes reversi sunt indemnes. summo diluculo. et ut per eam portam. sed fraudulenter. usque ad urbem coeperunt discurrere. nonnullis etiam captis. CAPUT II. ducenti pene partim oppressi. quae mensibus novem continuis universam exhauserat regionem. in qua sitam esse praediximus Antiochiam. qui inter se quasi spatio [0353C] unius milliarii distare videntur. non sine lacrymis et universorum gemitu in urbem introducentes. Nostri infra urbem secus radicem montis vallum ducunt. urbe vero capta. nam diutina obsidio. Sed modicum erat et pene nihil quod undique inferebatur. unde vel ad paucos dies nostris posset subveniri. in urbem se contendunt recipere. ponte superiore transito. regionem quantum ex sublimiore civitatis parte poterat quis intueri. CAPUT IV. praesentibus principibus et universo populo. et his qui erant in praesidio assultus darent cum multa instantia frequentissimos. hostilium equorum velocitate praeventus. in urbem se recepit: ubi hostibus proterve nimis insistentibus. circa solis exortum saepe dictus princeps potentissimus. Hos cum nostri qui in civitate erant. Erat autem secus eamdem Orientalem [0353D] portam praesidium quoddam in colle aliquantulum edito situm. ex industria ignorantiam praetendentes. ducenti pereunt de nostris. Qui dum laxis habenis in praedictos excursores irrueret animosius. Princeps hostium de monte descendit. in eos qui socios insectabantur. vix eorum ereptus gladiis. ut his qui praesidium tuebantur. ita viderunt discurrere. ante urbem discurrunt. viribus impares et numero. castrametatus est. cujus multa in eodem exercitu egregia fuerunt opera. in porticu basilicae apostolorum Principis. nostri corpus ejus cum honestis exsequiis. ecce trecenti equites de exercitu Corbagath. nihil reliqui fecerat. reintegrato suorum numero. in fugam versi sunt. pugnatur ibi. Rogerius de Barnavilla incautius occurrens occiditur. miserabiliter perierunt. nonnullos occuparent. indignum omnino reputantes. dux eorum non ferens insolentiam. equo lapsus interiit: vir suis perpetuo lugendus. cum nostri [0352C] circa urbis custodiam et pro inferendis alimentis essent valde solliciti. nisi eis obviam procederetur. et. assumptis secum consortibus quindecim. ad montana conscendit. ut de collibus etiam vicinis locando tabernacula. praedictam munitionem. quam [0354A] et viribus et numero longe superiorem dux sustinere non valens. castra locat in montibus supra praesidium. quousque ad suorum pervenerunt insidias.introducentes. ut his qui in praesidio erant pene deficientibus ministraret subsidium. sepulturae [0353B] dederunt magnifice. more suo aliquid insigne gesturus. Quibus abeuntibus. Erat autem tanta expeditionum ejus multitudo et militiarum numerus. Rogerus videlicet de Barnavilla. et discurrentes incautius. sed egredienti duci et suis volenti subvenire. viri memorabilis capite amputato. subito. diligenti studio comportabant. et castra quae ante portam erant locata dissolveret. si forte ex nostris aliquos extra urbem incaute se habentes reperire possent. videns quia nimis esset ab urbe remotus. Circa quod praesidium. nemine ex eis opem ferente. domini ducis custodiae deputaverunt. vix eorum castris sufficeret. expeditionis Christianae quantum in se erat. armati ad unguem et equis invecti celeribus. tandiu fugam continuantes. de comitatu domini Roberti Normannorum [0352D] comitis. a porta Orientali usque ad Occidentalem universum australe latus continua vallans obsidione. quae ab urbis liberatione erat lux tertia. At vero sequenti die. urbem obsidet a parte inferiori. et agrorum cultores. occurrit Turcorum multitudo ingens. quaecunque inferre poterant. Altera vero die post urbem captam. postquam ante urbem castrametatus est. Princeps major accedit. domino Boamundo prius tradiderant conservandum. vincuntur hostes. studiose praemissi. inter lacum et fluvium. suos in civitatem posset immittere. de loco viciniore conferret solatium. in praesentia omnium qui in muro erant et turribus. quae castro suberat. Caeteris autem in urbem se recipientibus. ut etiam illa tam insignis planities. dumque Rogerus et sui. simul cum vicina porta. in fugam [0353A] adegerunt. scientes Christianis urbem esse redditam. aegre tulerunt. habito cum suis consilio. eis in occursum ab urbe properat. dum plebs indiscreta comprimeretur acrius et mutuo sibi prae turba negarent introitum. calle reciproco irruentes. Unde consurgentibus his qui latuerant. fuga inita. qui equos videbantur habere velociores. Unde vir in armis strenuus. fidelissimus procurator. dum castra hostes locassent sua. quod ab initio ad castrorum tuitionem fundatum. Trecenti a majore hostium praemissi exercitu. supremo humanitatis officio. ad ejus [0352B] conductionem toto studio laborarent. suorum multitudine occupaverat universam. Dux in porta Orientali prosternitur. partim vulneribus saucii. juxta urbem se locant in insidiis. cum suo egressus est comitatu. solutis castris. . Die demum tertia. postquam generalem coepit gerere administrationem. CAPUT III.

hostibus adhuc praesidium detinentibus. turribus quoque per singulos nobiles collocatis. universis legionibus. huic novae munitioni frequentes dabant assultus. et universus qui per urbem dispersus erat populus. LXVII. merito conceperant formidinem. nostris autem eos insequentibus. vallum duxerunt profundum admodum et latitudinis [0354C] competentis. quantumcunque properanti et arguto. professionis immemores et juramentorum quae exhibuerant prodigi. per superiorem portam admissi. et reperientes improvidos. et alii multi. maturius subvenisset. Boamundus universis praeficitur. solutis castris. non erat illis tranquillitas. gravi supra modum molestabatur inedia et immensis supra vires fatigabatur laboribus. Corbagath vero. urbem vallat obsidione: ubi dum die sequente. cum per dies quatuor in montanis. viros strenuos et nobiles. clam funibus [0355D] et in sportis per murum demissi. dicentes: Princeps hic magnus. exstincto universo nostrorum numero et principibus interemptis. Christi doctrinam et ejus fidem cum impietate abnegantes. Petrum filium Gilae. Populus infra urbem multa laborat inedia. Guido Trussellus et Lambertus Pauper. sed advenientes cum multo impetu dux. expugnassent. non solum de popularibus et plebeiis. ita ut in eis videretur completum illud vaticinium: Lingua canum tuorum ex inimicis (Psal. retardaretur et populus infra urbem posset tranquillus quiescere. in urbem intulit ad consolationem populi. pari vos involvant periculo. praesenti operi non sunt inserenda. gladios eorum evasimus. qui quasi omnium praecipuus videbatur. designatis per portas singulas viris prudentibus. vir inclytus de Apulia. in arcem se recipiebant superiorem. CAPUT V. sicut et rerum solet esse vicissitudo. et quanta poterant instantia. sex ex eis interimens. nunc versa vice. Nam. qui ad ejus tuitionem intro se contulerant. ne ad mare descendentes. quam de numerosis expeditionibus quae ab exterioribus urbem obsederant. quia deleta de libro vitae. unde fiebant saepissime. Turci vero. quorum nomina non tenemus. Foris erat gladius. Quidam nobiles clam inde aufugiunt. in hos tales irruit subitus. tanta coepit eos qui intus erant oppugnare instantia. Alii vero qui in civitate remanserant. praecisis anchoris. partitis agminibus aequipollentibus spatiis et locatis in gyrum principibus suis. in fugam compulerunt. qui erant ejus persecutores. verum etiam viri nobiles. nam fidelis populi extollebant praeconium. reliquos in fugam adegit. fugam inierunt. Erant autem qui sic aufugerant. quam per eum collem. moram fecisset continuam. [0355B] nostros ad conflictum provocarent. quem nostri occupaverant et communierant diligentius. sagittis et gladiis plerumque multos interficerent. quorum amputans capita. eos qui in navibus erant. elaborabant. ut eam dejicerent. nostrorum vires et admirabilem animorum constantiam praedicabant. alii vero ad mare pervenientes. et de quorum experientia simul et fide merito praesumerent. qui sororem domini Boamundi habebat uxorem. fidelem et devotam operam impendentibus. pene dominum Boamundum et Evrardum de Pusato. Dumque saepius ita contingeret. qui cum innumerabilibus advenit copiis. [0355C] Interea populus. derelictis sociis. aliunde vias habentes. in nostros subito irruerent. Nonnulli etiam. ut huic tanto malo remedium procurarent. gravi moerore concutiebatur. inter partem urbis inferiorem et clivum montis. iterum cum universis legionibus suis denuo descendit ad campestria. quod erumpens a superioribus partibus. Radulphum de Fontanis. verum ab urbe universa. Ipsi autem cum eis conscendentes. et Albericus frater ejus. quod multo erat abominabilius. praeter eam. violenter recepit. circa praedictum et de novo conditum praesidium. ut nemini penitus. aufugerent ad mare: ex quibus nonnulli in manus hostium devenientes. spem diffugii nihilominus ex parte plurima conceperant. ut praediximus. qui superius adhuc obtinebant praesidium et qui exterius erant in obsidione. ulla pateret via subterfugii. qui pro defectu Rogeri de Barnavilla. Podiensis [0356B] episcopus et dominus Boamundus princeps illustris eorum praevenerunt molimina. subito montem corripientes. et multi de populo in civitate hac fraude deperirent. per occultas semitas descendentes. Fiebat igitur. qui paucis ante diebus eamdem urbem obsederat et obsessam vindicaverat violenter. in urbem descendentes. convenerunt in unum principes. ad hostes se conferebant. . quidam ab exercitu divisi. obsidionem sustinens. eorum adeo represserunt insolentiam. et comes Flandrensis. urbem quam nos expugnaveramus. futuri timore periculi. Et ut liberius generalem. irruptiones. Albericum et Ivonem.Sic igitur duce confuso. supremum eodem modo pene nostris intulerunt periculum. Hi de statu nostro certificantes adversarios. dominus Boamundus et dominus comes Tolosanus. et quod equis pabula deficerent. ut dictum est. ut interemptis pluribus et captivatis nonnullis. quod multi in desperationem lapsi. Reibaldum Creton. et multa generositate [0356A] insignes: Willelmus videlicet de Crantemaisnil. quibusdam notis compendiis. quod nisi principes qui aliis urbis partibus erant ad custodiam deputati. conversos in fugam et male tractatos [0355A] sub omni celeritate fugere compellerent: qui ad dominum suum reversi. et intus pavor. Et ut etiam vallum ad sui tuitionem redderent habilius. Willelmus Carpentarius. tanquam pro salute propria. non solum a praesidio. qui ibidem occisus fuerat. famis et laborum impatientia. [0354B] ut per portam superioris praesidii. Factumque est quod de communi consilio. et princeps Normannorum. videns quod non proficeret. et transito flumine per vadum inferius. Turci in tantam elati sunt audaciam. ita nocte et die studio indefesso servabant excubias. nos autem. peccatis eorum exigentibus. Accidit autem die quadam. contigit ut de equis descendentes et his qui in muro erant instantes protervius suorum jacturam incurrerent. opitulante Domino. quo impetus eorum qui descendere de monte consueverant. Vos igitur funes praecidite et maturate fugam. Sed vir vitae venerabilis. Nam. Dominus enim Tancredus per portam egressus Orientalem. 25). per solita compendia Turcorum manus [0354D] solito numerosior. perpetuae mancipati sunt servituti. munitionem ibi construunt. et antequam ad equos possent habere recursum.

Alligate eos et compeditos cum armis suis. non enim erant populo peregrinanti. quod inferius. CAPUT VI. Comes Flandrensis praesidium ante Pontis portam. Non erat in escis. infra urbem supra vallum erat constitutum. in proximo enim erit. immissa sagittarum grandine. [0357A] nostros nimiam egrediendi et ingrediendi habere licentiam. in crastino ad opus simile accingerentur. facta est nostrorum multo deterior conditio. Ille autem in captivis et armorum. qui a porta castri superioris in urbem consueverant descendere. ut ex istis colligat quam nullius momenti sit de talibus triumphare: qualesque habendi sint. quosdam de nostris casu obviam habentes. quibus alternatim uterentur. infecto negotio reversi sunt ad propria. per quod porta pontis novissime fuerat obsessa. cum jam populo egredi vel ingredi et sua exterius [0358B] procurare negotia non liceret. assumptis sibi duobus aliis millibus. ab hora diei prima usque in undecimam continuis infestant assultibus et congressionibus impugnant: comite cum suis resistente viriliter. His dictis. quod non multum proficerent. id in ejus postea confusionem retorsum est: quanto sane a contemptibilioribus. Cumque circa solem jam occiduum et vesperam imminentem viderent impugnatores. intempestae noctis silentio ignem adhibens et incendio tradens universa. completum. ceperunt: quos ante principem suum deductos statuerunt. in quo fieret obsessorum deterior multo conditio. et consumptae penitus nequeant in populis numerari. Urbe igitur sic ex omni parte obsidione vallata. quod canes eae immundae comparere desinant. Urbe autem capta. secundum item. nam cum nihil inferretur alimentorum. si in manus forte hostium deveniret. cum aliis in urbem se conferens. mutatoria) dixisse fertur: Ecce populus qui regna debeat sollicitare aliena. victus abiit et confusus. At vero comes timens ne. vicos et plateas. Fame invalescente. et praedictum juxta pontem praesidium. ex quo civitas capta fuerat. quos tam miserabilis populus se gloriatur subegisse. qui eos juxta ejus definitionem ad majorem Soldanum vinctos deducerent in Persidem. exorta est fames in civitate solito vehementior. ne quis incaute se haberet. circa praedictae munitionis vallum congruis locatis stationibus. quanta possunt instantia. Ecce arma. praecipit de suis ad duo millia loricatorum armari et praedictum cum omni instantia impugnare praesidium. CAPUT VII. quorum virtutem nondum expertus fuerat: quod quia sibi pro gloria putaverat [0358A] ascribendum. quoniam conservare non poterat. cujus tuitionem assumpserat. a majore usque ad minimum. et bellum quod sperabatur futurum. quod in capite pontis constructum [0356D] fuerat. domino meo qui me misit repraesentate. tanto illi major est inflicta contumelia. sciensque quod nullatenus posset contra tantum exercitum. Erant autem praesidia quatuor. quod ad castrorum custodiam ante urbem captam fuerat fabricatum. si a viris fortibus et strenuis dicantur superati. ut ei tanquam domino. et ad praedictum locum properantes. multiplicatis viribus. cujus curam dominus comes Tolosanus. sicut e diverso. enses quoque sordebant operti rubigine. diversa. successus sui et manubiarum dedicarent primitias. Princeps hostium quosdam de nostris captos in Persidem dirigit. exercere possent jurisdictionem. viros egenos [0357C] et inopes. Mane autem facto. sed quod casus offerebat. Solet enim esse victis quasi pro solatio et casum reddere leviorem. suo judicio. soluto assultu [0357B] in castra reversi sunt. cui pro multis divitiis deberet sufficere. tertium extra portam Orientalem positum. ne quis hostium introitus pateret insidiis. etiam apud delicatos. quod contra arcem superiorem e regione positum erat. Flandrensium comes praedictum ingressus castrum. muros et turres civitatis cum multa circuibat sollicitudine. Illi autem dicto citius parentes. [0356C] et de his quibus ampliorem habebat fidem. quibus Orientalium [0357D] ingenuitas debeat flagellari. differentia. Per eosdem dies accidit quod quidam de hostium exercitu latenter egressi. juraverunt omnes. iterum ad idem opus se accingunt. domini Boamundi mandatis devote et fideliter obedirent: unde ille incessanter nocte ac die. quod usque ad consummationem negotii Antiocheni. Abjiciat ergo a se curam. ita ut prae defectu victualium et famis importune urgentis acerbitate. et omnem istam super me projiciat sollicitudinem. ab indignis et vilibus obtenta victoria. et locum. sive gratis sive . contra eorum irruptiones. ruborem ingeminat et adauget ignominiam. dereliquerat. diligenter investigans. jejuna plebs propagandi cibi gratia. tantoque major irrogata confusio. ut in quocunque terrarum angulo panis eis quasi vilibus daretur mercenariis. et habitus contemnens vilitatem (erant enim eis arcus lignei. redeuntes in id ipsum qui hesterna die castrum impugnaverant. ubi desertum reperiunt et ex parte plurima dirutum. quod videns Corbagath. multum suis obstare conatibus. ultro deserit et incendit. praedictum locum. proficiscentes incautius. totis viribus protegente. superius videlicet. tradi praecipit quibusdam ad hoc deputatis. Contigit autem die quadam. timens ne. nostris per pontem introitus negaretur et exitus. ad turpia nimis declinaret compendia. ut eos apud dominum suum vilipenderet. in quibus major exigebatur custodiae diligentia. Levissimum enim judicabat. suis comitatus domesticis et familiaribus.quae eis concessa fuerat. vestes etiam prae continuis laboribus lacerae et assiduitate utendi praetendentes vetustatem. et isto suo habitu. in urbem cum suis ejusdem rei consortibus se contulit. quartum quoque. eos sibi posse subjicere. non erat mundorum ab immundis legalis illa distinctio. cum quingentis viris fortibus et strenuis diligenter communierat. populus ad immundos invitus convertitur cibos. praedictam tueri munitionem. quibus vix passer ictus periret.

custodita negligentius. multa vociferatione eos qui in vicinis erant turribus excitavit. miseram quocunque modo sustentabant vitam. Unde factum est. de villa quae dicitur Machela. minusque solliciti urbem custodirent. tam in urbe quam extra supra vires fatigati essent. si tamen ad hoc sufficiebat quod assumptum fuerat. quique apud suos in largiendis dapibus prius liberales judicabantur. sicuti et nostris prius in urbem pateret descensus. et in via multos de nostris perimunt. Aut si cui res adhuc domestica suppetebat. moenia perlustrans. Nec solum plebeios et mediae manus homines hujus tam miserabilis inediae calamitas involverat. omnibusque. verum et majoribus nimis importune se ingesserat principibus. per mille discrimina. fronte indurata ad mendicandum descenderent. quoties dabatur ex his aliquid habere. quasi in usum venerat mendicare. qualemqualem sumentes [0359A] refectionem. et quae saxa possent movere pectora. quibus jam circa noctis crepusculum. civitas proditione tradita esset hostibus. quas autem famis acerbitas expugnare non poterat. ut ad caetera tractanda consurgerent remissiores. pudor. per vicos et [0358D] plateas artus circumferre semineces. quos virtus praecipua et nobilitas praeclara cunctis reddiderant conspicuos et insignes. per medias hostium acies. cognatis. longe esset ab historiae compendio et speciales tractatus exigeret. vocibus flebilibus. non timentes repulsam. Interea dum ita civitas per studium et operam Corbagath et suorum. accidit ut prae laboris diuturnitate et famis angustia in se ipsis deficientes. avide manibus alienis inhiare. Vix erat in tanto populo qui sibi sufficeret: universis pene sumptus defecerant. petentibus. mensis alienis importunos se convivas ingerere. transverberatum gladio. ut die quadam turris una. minus vigiles. quod in noctis silentio potuissent eam occupare. et Sigemaro. licet perplurimum resistentes. pro summis reputabant deliciis. implebatur. in seipsis tabescebant. id in cibum vertebatur: inde venter rugiens et famelicus. hi secessus quaerentes abditissimos et loca inaccessa caeteris. Quid plura? Camelos. necesse erat. fractis cruribus et brachiis et cervicibus. incendunt naves. inter quos vir strenuus et insignis Henricus de Ascha cum duobus aliis. juxta eam per quam nostris datus fuerat in civitate introitus. Henricus de Ascha resistit viriliter. Franconem vero lethaliter saucium. his quae undecunque collegerant incumbebant avidius. et strenuitate solita. super Mosam fluvium. CAPUT IX. descendebant. fraudulenter ab hostibus occupatam. ut cibos emerent et iterum referrent in urbem venales. quibus quae eos genuerant. urbe clam egressi. alios postmodum introducturi). quod qui vigilum administrabat praefecturam. Sed ut in summa dicatur. Referre vero quid singulis acciderit majoribus. de muro praecipitati sunt. hostibus paulo minus ad urbem iterum impugnandam occasionem praestitisset. tantos principes. negare non poterant munificentiam. eleemosynam petere a transeuntibus. Francone videlicet. equos. et populus inclusus nusquam egredi. insuper et [0359C] congressionibus pene continuis. ad eam [0359D] obtinendam scalas muro clam adhibuerunt. . ad mare. exhausta facie. in momento. etsi non voce. quanto pluribus providentes. vix est quod aliqua contineat historia. Quidam enim de hostibus sperantes. nullusque ad eos introire posset. Ad quem tumultum excitati sunt. indigebant amplioribus. a virginibus reverentia: et suorum oblita natalium. ad partes illas impiger convolat: timens [0360A] ne forte ab aliquibus pecunia corruptis. mori magis eligentes quam se dare in publicum ut aliquid postularent. ad eam partem pervenit. quasi seminecem. passim victum quaeritabant. suffocata et morticina. et suam. et ex his importunam repellentes esuriem. innixos prae nimia debilitate baculis.cum pretio. et quanta egestate pii pro Christo laboraverint principes. hostes invadit viriliter. affligebatur populus vehementius: unde prae angustiarum multitudine et quotidianae afflictionis pondere intermisso. asinos. non ingenuis verecundia. vultu dejecto. per compita passim expositos. [0360B] Perurgente igitur obsessos singulis diebus majore inedia et fame periculosius invalescente. quibus aliquando familiaris fuerat. Erat denique intueri viros robustiores prius. Fugerat a matronis. ex omni parte circumdata esset obsidione. dum non occurrebat venale quod erat necessarium. Hostes clam unam pene de turribus occupant. et profusi. domum fecit reportari. reliqui viginti sex (triginta enim jam ascenderant. Hostes ad mare descendunt. Non erat rubor nobilibus. et pluribus occisis arcem obtinet violenter. importune [0358C] petere quod saepius negabatur. quibus cura circa corporis alimentum pene tota versabatur. CAPUT VIII. tantas alibi sine defectu et tam patienter pertulisse molestias. casu contigit. ut inde sibi. qui in ea regione observabant excubias. ut rubore deposito. materna denegabant obsequia. turrim vacuam ingressuri. tantumque exercitum. ubi haec talia gerebantur. a praedicta turri depulit. Cognitisque eorum moliminibus. eratque eis tanto molestior. alii vero. ut sibi aliquid peterent necessarium. quidam vitae negligentes et salutis. nemini quod eis erat pro cibo communicantes. Intueri erat nihilominus pueros vagientes et adhuc lactis egentes alimonia. nihilominus indigebat. quasi triginta super murum ascenderant. hae in abditis delitescentes. Amisit tamen vir strenuus socium suum Sigemarum. Quo perveniens cum confluentibus ad eum qui in vicinis erant turribus. dum sibi non sufficerent ad hoc saltem. quatuor ex eis peremptis gladio. in quo negotio dum ferventius desudarent. turrim denuntians. mulos et immunda quaelibet et indigna relatu. licet hoc [0359B] habeant adhuc veterum traditiones. ubi adhuc aliquot tam Graecorum quam Latinorum erant naves.

quique de Cilicia. Fideles tui. quasi nostris subsidium collaturus. sicuti ex compromisso tenebatur. et infortuniorum acerbitate supra vires fatigati. ejus sibi contraxerat [0362A] amicitiam. mare ingressi sunt. amplificant. dum aliquandiu navigassent. et de tua plenitudine. et classe succensa. qui paulo ante per tuam habuerant transitum eminentiam. Cumque crederent rem esse consummatam. et quotidiana suorum ruina. nec audebant accedere. quod communicato adinvicem consilio. et earum nautis. noverat enim eum imperator. quos incautos repererant. nunc vero resumptis viribus et animo de imperatoris praesentia. aut [0361D] paupertatis causa. nostros non minus quam ipsa famis enormitas molestavit: quoties enim suorum casum audiebant. qui a legionibus quae praecesserant. Exceptis autem exercitibus quos ipse ex universis nationibus collegerat. et aliis maritimis regionibus gratia commerciorum solebant accedere. erant ei adjuncti. et eorum aliquatenus relevabat inopiam. excepto urbis praesidio. quae fama mali nuntia. Interea Willelmus de Grentemaisnil et alii qui [0361B] cum eo aufugerant. quasi ad quadraginta millia Latinorum. de nostris etiam in via quosdam reperiunt. aut ex quibusdam aliis urgentibus causis. exponunt. jamque minus pro sua tuitione sollicitari. quodque se periculis exemissent universis. adhuc suam simulabat aegritudinem: quae apud Antiochiam gerebantur. factus est error novissimus pejor priore. per dies singulos ardentibus praestolabantur desideriis. et in multitudine omnem numerum excedente. periculosior tamen facta est conditio. facti sunt locupletiores. qui. unde nostris. pervenientes in unam ex urbibus maritimis. assumpto cum his qui secum erant. Oratio ejus ad eumdem imperatorem. cum ipse prius ejusdem rei gratia socios deseruerat et fugerat a consortibus. sicuti solliciti erant. per terram imperatoris derelicti fuerant. urbi praeminet nullis [0362B] superabile viribus. et in multo majora quam passi fuerant. perniciosa fidelibus. [0361A] quos omnes gladiis interimunt. succensis ex parte navibus. ubi dominus Stephanus Carnotensium et Blesensium comes. quod eorum qui in urbe relicti fuerant. qui a Cypro. ut ubinam imperator esset diligenter investigarent. omne de caetero commerciorum genus amputarent. quod imperator cum infinitis legionibus tam Graecorum quam Latinorum. etsi nimis periculosa prius. duo millia electorum equitum ad oram maritimam dirigunt. aegritudine simulata. Nec erat difficile ei persuadere quidquid timiditatem augere poterat. jam de vita desperare. abibant non redituri. rerum venalium penitus cessante commercio. Quod postquam Turcis [0360C] compertum est. quod in monte sublimiori situm. jam illuc redire et merces inferre formidabant. totaque mente festinare satagebant. plurimum deterriti. cujus reditum tam principes quam universus populus. aut sua suorumque valetudine. Antiochiam proficiscens. inciderunt discrimina. CAPUT X. et de magnis majora loquuntur. in melius possent procedere negotium. te largiente. usque Antiochiam satis prospero cursu pervenerunt. versus imperatoris exercitum cum omni celeritate contendit. minusque obedire principibus incipiebant. didicerunt per quorumdam dissonam relationem et veridicam. quod nec etiam de eorum vita sperare . aut hostium saltem gladios declinare. missis nonnullis locorum habentibus peritiam. vindicaverunt. et quaenam esset causa quod ab aliis rediret separatus. Stephanus comes Carnotensium ad imperatorem Constantinopolitanum proficiscitur. Interrogans igitur ab eo imperator diligenter de vita et salute et statu principum. violenter sibi.ut se tantorum eximerent casibus periculorum. et ne ipsi etiam ob levem et frivolam causam. tamen ad nonnullam nostris erat consolationem. pervenientes Alexandriam Minorem. transeundi fiduciam habentes. qui per dumos et fruteta et speluncarum latebras delitescere potuerunt. dum institoribus liber per mare patebat accessus. imperator invictissime. clandestinis itineribus et nocturnis causa quaerendi victus nostros ad mare descendere. et tanquam timidi socios deseruisse viderentur. quo perveniens. eamdem obsidione vallavit urbem. cum infinitis Orientalium copiis. et ab initio dum cum aliis transiret. mendacio plena. Unde tot molestiis et laboris immensitate. qui peremptis nautis et institoribus. Vix enim ab urbe capta tertia dies elapsa fuerat. sed cum admiratione susceptus est. apud urbem Finiminis castra locaverat. et circa urbem evagari. ut et ea praecisa negotiandi semita. Hostes vero redeuntes ab ora maritima. [0360D] ex plurima parte interfectis. reliquos in fugam adegerunt: quo rumore. omnis omnino Christianis deficeret alimonia et salutis spes intercluderetur: quod et factum est. et ex omni parte obsessis introitum negans et exitum. vires majores praestolaretur et ad proficiscendum se accingeret. praevia Domini misericordia. Audiens ergo praedictus comes Stephanus. qui eis praetenderent insidias. aerumnarum et afflictionis modum qui erat. nullam spem habentes. etsi modicum erat quod per eos inferebatur. Nam. et ejus innumerabilibus copiis. Rhodo et aliis insulis. itineris compendio. toties eorum dolor renovabatur. quod illic residens imperator. principes et omnem populum tot et tantis molestiis affligit. Isauria et Pamphilia. capta Nicaea. urbemque ipsam jugi obsidione quasi per novem continuos menses expugnatam. tamen studiosa relatione majorem efficiunt. Et quoniam saepius eis in eo successerat facto. ab imperatore honeste satis. naves habentes paratas. saepissimas ex eis operati sunt strages. urbe jam recepta. Nam mandatum exsequentes. nec tanto poterat sufficere populo. [0361C] Factum est itaque. exceptis paucis. ad viae consortes toto spiritu. cum ecce Corbagath Persarum princeps potentissimus. Et licet magnus esset et incomparabilis. respondit: CAPUT XI.

nautis et institoribus gladio peremptis. [0364B] Rumor interea de recessu imperatoris. ut gloriam pro suis laboribus reportarent. Nicaeam cum universa Bithynia receperat. caeteris omnibus invidisset. nec minorem curam intestinorum habentes conflictuum. Christianus eo plurimum indigens non haberet exercitus. Nam emissa copiarum parte. et relictis uxoribus et liberis. omnem inter Antiochiam et mare regionem. multorum relationibus urbem repleverat. discedere. regio vastata alimentis carens. fame. frigore simul et aestu. Unde huic providens articulo. adjecit cumulum et in desperationis barathrum omnes pene dedit praecipites. quem nobiscum tua direxit amplitudo. si cum suis expeditionibus abfuisset. iterum cogeretur amittere. pene ad insaniam motus est. dignum erat. instant amplius. Desperant nostri. tandem de communi consilio visum est expedire. quod de regno tuo. et vix ad ejus tuitionem sufficere posse videatur. an domum exercitus oporteat revocare.Erat autem in praedicto imperatoris exercitu. re adhuc integra. quam si praesens fuisset imperator. ut sibi consulerent. cum universa multitudine quam secum trahere dicebatur. desiste procedere. CAPUT XIII Hostes.liceat. fratris et amicorum casum deplorans. qui et molestiis quibus premebantur incessanter. Sed nec in civitate tantum alimentorum dicitur superesse. si placet. quod totus infra urbem se collegerit. aliquod saltem ministraret impedimentum. et devote et cum innumerabilibus desudaverant periculis. et quam. a dextra laevaque incendiis et rapina mandari praecipit. quod a tantorum coetu principum se subtraxisset imprudenter. quod ex compromisso conferre paratus erat imperator. tam de insulis quam de aliis urbibus maritimis. quam universus ministravit Oriens. secundum carnem inclytus. eo procurante qui solus potest et novit ad meliores exitus. dissolvit. paribus involvantur periculis. ne tuae felices quas tecum trahis expeditiones. nostris. et rem perscrutantibus diligenter. Nam qui portaverant pondus diei et aestus. caedibus et clade. [0363C] tutius esse. dux resistit. Unde nos. ad majorem aerumnarum cumulum. ut per operam praedicti comitis. nam ut in summa dicatur. et se dubiis inconsiderate committere fortunae casibus. ut si casu quolibet suas adversus ejus imperium [0363D] hostes vellent expeditiones dirigere. prout asseruerat. et tuis ita visum [0363A] fuerit illustribus. verbo credens praedicti comitis. in ipso civitatis medio per vicos et plateas periculosae fiunt congressiones. laboris fructum et victoriae titulum reportarent. Multitudinis autem eos obsidentium non est facile numerum comprehendere. licet primum comitis [0363B] narrationi obvium se daret. His igitur auditis. et praeliorum. videntes confratrum negotia non posse procedere. deliberat. ob praecipuam sui auctoritatem et copiarum majorem numerum. ita occupaverunt. CAPUT XII. [0362D] Ad haec. ut classe penitus consumpta. Noster autem populus. ut eos de latebris eliciat. quam temere. ut vel unius diei subvenire possit necessitati. compescuit eum praedictus vir. Guido nomine. qui hoc audiens. certum est gloriam redundasse. in eorumdem [0364A] principum et plebis Dei. in regnum ejus introiret. ut non solum ita fore. eos convenimus. Praeterea et id solatii. navigio inferri consueverat. timoris causam objiciens. Et nunc. noveris funditus esse praecisum. qui suam et domini Boamundi sororem habebat uxorem. verum etiam ut timeret apud se. Willelmus de Grentemaisnil. etsi praedicti comitis opus nullatenus valeat excusari. ut dicebatur. utpote vitiosam habens originem et causam primam ab honestate dissentientem. ne paribus imprudenter involveremur calamitatibus. videri potest. omnem adjacentem [0362C] urbi regionem. cum tot et tantis experiri. Boamundus urbem incendit. casu fortuito. de opera et studio peregrinantium principum. Tantam igitur imperator verbis praedicti comitis fidem adhibuit. nostrae curavimus saluti providere. Videretur enim. Considerantibus tamen interius. Unde creditur a Domino procuratum. Testes sunt eorum quae loquimur praesentes inclyti viri. Abominantur praedicti comitis et in perpetuum damnant memoriam. nos. et invita divinitate rem impossibilem comprehendere velle desisterent. ita ut etiam tabernaculis videatur locus deesse. prudenter nimis ab eorum se subtraxit collegio. subsidium. tamen quod ex eo subsecutum est. incolumes domum exercitus revocare. et qui hic nobiscum sunt praesentes capitanei et nobiles viri. et habitatoribus viduata. Hic. saepius et fraterne monentes. quos cum a suo non possemus revocare proposito. principes fugam meditantur. qui nostrorum cognoscens defectum. ut qui fideliter. et si moribus non ita. utrum procedendum sit ei. convocato principum suorum consistorio. Sicque factum est. negotium consummasse. obsequia negant. locustarum more operuerunt eorum agmina. nam irruentibus iis qui per castrum superius in urbem clam et saepius immittuntur. sed etiam et Tatinus vir prudens et vafer. Revertitur imperator ad propria: expeditiones quas in nostrorum subsidium collegerat. universas provincias ab Iconio usque Nicaeam rediens. quidam domini Boamundi frater. etiam quae malo sunt inchoata principio pertrahere. cognito imperatoris recessu. ut haec tuae nota faceret majestati. interemptis. ne princeps praedictus. peregrinantes Domino decreverant militare. quam eorum quae ab exterioribus inferebantur. ita comminutus est. omnem commerciorum spem et obtinendi victus fiduciam nostris amputaverint. nec in urbe etiam tutum habent refugium. et ita sibi merito palmam competere. exsecrantur Willelmum de Grentemaisnil et omnes illius . consultius est intentato negotio. nam a facie tantae multitudinis. quae ita cecidisse videbatur. ejusdem sortis participes. habitaque pro tempore et negotio deliberatione argumentosa. quam universi in se excitare Orientis regna.

quatenus ad principes loqueretur et nuntiaret ut lanceam. viresque ejus suspectas habentes. Quibus verbis fidem habentes. posset avellere. Qui accedens ad praedictos Deo amabiles [0365D] viros. tot et [0365B] tantae.impietatis participes. asserens se ab eodem apostolo multis terroribus ad hoc compulsum. Quod audiens populus. mittens eis consolationem de sede majestatis suae. infecto negotio reversis. et quasi de victoria certa spe concepta. lanceam. et gemitus eorum audivit. in majorem se erigunt insolentiam. ut jam nec salutis spes. quod ipsi ab invicem [0366B] non discederent. qui congelatis visceribus. declinare se non posse profitebatur. habito invicem familiari consilio occulte decreverant ut. paribus involuti calamitatibus. ipsi clam de nocte aufugerent. sed quasi a Deo alienum populum. lancea Domini reperitur. hostium importunitates. quousque auctore Domino. nostros animosius comprimebant. Iterum confortatur populus. eumdem clericum praesentem constituunt ut ab eodem modum et formam jussionis acciperent. defatigatis vociferando praeconibus et apparitoribus. generositatis suae titulos denigrantes. et coangustabant attentius. unde factum est. CAPUT XV. Dei [0364C] populum defraudaverunt subsidio. vel ad occurrendum hostibus. sive intus sive extra. ut in tanta essent. relicto populo et plebe universa. quoniam pauper et nullius prudentiae erat. [0366A] ad ecclesiam cucurrit unanimis. robur imperii non immerito formidabant. verum etiam tanto. et eum ter vel quater commonuerat diligentissime. tanquam immissa de supernis consolatione. cum saepe legationem hanc sibi assumere. verbum sicut ei injunctum fuisse testabatur. tam exterius quam interius. Unde die quadam. iterum voto concepto et juramentis corporaliter praestitis. et in obsequiis divinis reparari fortiores. calamitate. Unde fiebat. ex ordine pandit. ut si Dominus eos de praesenti casu clementer eriperet. nullam sibi adinvicem consolationis gratiam impendebant: memores uxorum et liberorum quos domi reliquerant. ponentes prae oculis. obsequio divino studium negabant et operam. ut quorum [0365A] prius non poterat habere copiam. quorum multiplices patiebantur insidias. At vero Corbagath. amplissima quae ob Christi charitatem dimiserant patrimonia. ad locum quem eis infra septa praedictae ecclesiae designaverat. nisi cum mortis periculo. se obligaverunt mutuo. Factum est igitur. mente recolunt. eos postmodum ad prosequenda munera certatim inveniret praecipites. CAPUT XIV. quibus quasi in invicem consonantibus fides habebatur amplior. et de Domini quasi conqueruntur ingratitudine. qua Domini nostri Jesu Christi latus fuerat perforatum. et dominum comitem accessit Tolosanum. ad episcopum Podiensem. Adeoque invaluerat et omnes occupaverat desperatio ut. nec verberibus quidquam proficeret. urgentissimam apostoli jussionem. in locis plurimis incendia per ministros suos procurari jubet et urbem succendi. justis in eos increpationibus invecti sunt. sicuti praedixerat. asserens quod ei beatus Andreas apostolus in somnis apparuerat. de regione quae dicitur Provincia. imprecantes ut cum proditore Juda in aeternis incendiis habeant portionem. conveniunt: ubi effossa terra in altum aliquatenus. coepit iterum populus ad cor rediens fortitudine lumbos suos accingere. ut saltem incendiorum metu prodirent in publicum. et populus a sua dejectione resurgebat in immensum. convocantes eos ad se. tanta famis angustia. in ecclesia Principis apostolorum occulte repositam. urbem sanctam. fideles qui in urbe erant. circumeunte [0364D] domino Boamundo civitatem. quod principes de vita desperantes et salute. et longanimitate plus solito abundare. nec verbo. tanto fidelium Christi se collegio subtraxerant. qui contra honestatem morum. quadam spe immissa . ad suggestionem venerabilium et Deum timentium virorum. nusquam contra remedium inveniretur. ita nunc notum per eosdem ejus habentes discessum. coeperunt quodammodo a suis anxietatibus respirare. Quidam enim Petrus clericus. Petro cuidam fit revelatio. De communi principum consilio mittitur Petrus Eremita legatus ad hostes: intrepidus peragit legationem. in manus hostium tradi patiatur. Majores et minores. respexit eum Dominus. sicuti cognito per exploratores imperatoris adventu. Quod postquam duci innotuit et viro venerabili Podiensi episcopo. eo quod labores eorum et devotionis sinceritatem non respiciat. detrectasset. Erat igitur in populo Dei tantus alimentorum defectus. cui super omnes universi exercitus cura commissa erat generalis. quod principes universi. et donis muneribus tam pretiosum multo honore praevenientes inventum. ad mare properantes. Dicitur etiam. Fuerunt et alii nonnulli. Nam. et ad peragendas excubias. et multiplicis miseriae novissimo constituti. Cum autem diebus viginti sex continuis hac tam intolerabili afflictione laborassent. quam perennem infamiae notam sibi et posteritati suae in perpetuum meruerint praedicti nobiles viri. ut dicitur. [0365C] Dum ergo sic affligeretur Dei populus. quod eis videbatur Dominus praeparasse. reperiunt. et de hostibus suis optatam indulgeret victoriam. et gloriosum ejus sepulcrum Christianae fidei et pristinae restituerent libertati. ut nusquam contra ea solatium. cum videret quod inutiliter operam consumerent. nec aliquem de latebris posset educere. qui non solum communibus se subtraxerunt laboribus. qui se dicebant visiones angelorum et sanctorum apostolorum vidisse. destinare. ut vel unum de domibus in quibus latitabant. Hi autem reliquis principibus verbum secretius communicantes. suspensi merito tenebantur. et qui in castris ejus erant principes maximi. cum omni studio perquirerent eique locum certis designaverat indiciis. nec consolationis via ulla superesse videretur.

principis ad quem missus fuerat. de communi decernunt consilio. sed et signorum magnitudine ab idololatria revocans. si pugnam praeeligere inveniretur. sed pro nostro arbitrio eos oporteat sumere et deponere voluntatem Vade ergo. praesente populo universo. dicens: Direxit nos ad tuam nobilitatem Deo amabilium qui in Antiochia sunt principum sacer conventus. Quem infra urbem receptum. bellum indicitur. quod mihi debeant optiones proponere. cum sibi destinatis consortibus. ad quem missus fuerat. et nunc. de quo in superioribus multa diximus. ante solis exortum. Petrus Eremita. et Christi domicilio familiari debitam gerentes sollicitudinem. alterutrum [0366D] duum proponant: Quod aut cedat. volentem in narratione procedere compescuit. unanimiter omnes a majore usque ad minimum. nobis eam reddens peculiarem. sicut juris eorum ab initio fuerat. somno locus non datur. sumpta licentia ad suos revertitur. totamque illam noctem prae pugnae desiderio ducunt insomnem: [0368C] dum arma exerunt. constanter et imperterrite verba proposuit. urbem nostris perpetuo possidendam derelinquens. dum equos praeparant. loricas detergunt et galeas. et legiones unanimiter ad pugnam convenire. ut jam omnino pressurarum quas pertulerant viderentur immemores. CAPUT XVI. adfuit universa tam patrum quam plebis multitudo. jampridem effractis moenibus et urbe violenter occupata. quod principum qui te huc miserunt. a se possent repellere. vitae reservabo. paribus accensi desideriis. Gavisus igitur reversus est populus ad propria.divinitus se confortans: ita ut omnes unanimiter a majore usque ad minimum his molestiis finem imponendum consonarent. . cum summa aviditate audire gestientes responsi formam et legationis finem. gladio succidam. an simul hinc inde universos confligere exercitus. qui [0367D] te huc ad nos direxerunt. et ad id omnino se praeparent. licet statura pusillus esset. et Parthicae linguae aliquam habens peritiam. liberam vindicare. suggerens ut omissis aliis. aut plures cum totidem eisdem conditionibus decertent. nostrae fidei fidelis et prudens dispensator. usque ad tentorium principis: ubi eum reperientes cum suis ducibus et satrapis. et ingruentium molestiarum jugi sarcina torqueri. et dic imprudentibus qui suam adhuc non intelligunt conditionem. id ipsum votis expetunt ardentibus. et timore deficeret. quod bellum exigant hostes. quod omnes quotquot integrae aetatis ex utroque sexu reperire potero. et populi immissum divinitus cognoscentes fervorem. ut unum e pluribus eligere [0367C] possis: an solus cum uno ex principibus tantum congrediaris. optionem tibi proponunt. principum arguebant desidiam et moras increpabant. ut extra urbem egredientes. monens ut ab eorum infestatione. per divinae [0366C] virtutis auxilium. et quae secum deferebat responsa volentem edere. Hic igitur erat. Acclamantibus ergo universis et tam voce quam signis consonantiam et omnium conniventiam significantibus. Ille vero. ita ut neque eorum aliqua supersit memoria. Ac ne forte oblatum certamen causeris. bellum crastina die futurum indicitur. vir vitae venerabilis. seorsum ducens [0368B] eum a turba frequentiore. ut neque sibi liberam habeant optandi facultatem. Impetrato igitur ad tempus foedere. respondisse dicitur: « Non videtur. ut missa legatione ad principem hostium. Electus est igitur ad id muneris prosequendum. et jam prae aerumnarum immensitate deficienti panderentur. Quod nisi satius duxissem eos famis acerbitate consumi quam gladiis interire. et de victoria securi. quam ex multitudine suorum et incomparabilibus divitiis [0368A] collegerat. spreta ejus legatione. in idipsum est reversa. vel quod ego tenear. tanquam arbores inutiles. nullamque ei omnino exhibens reverentiam. plebs nimis deterreretur. gladios acuunt. et gratia mittendae legationis pace petita. esset in ejus optione. impugnatione desistas: hanc enim apostolorum princeps Petrus. Persarum idiomatis. superbiam. et cum hostibus pugnandum ut subito. et subterfugii causam justam invenias. id solum breviter et in summa significetur. viarum suarum fructus collegissent. sed indebite occupatam. et urbem quam eis contulerat Dominus. cum hostibus decertarent: nec erat ea mens nobilium tantum sed etiam populares eodem desiderio succensi. profecti sunt duo praedicti viri. seriatim proponere decrevisset timens vir illustris dux Godefridus. nostrorum totidem [0367A] opponere. eos de suis viribus praesumentes. aliquid eligere cum ad hoc per nostrum devenerint gladium. aut victus conquiescas. et in omnium ore sermo vertebatur. hostium superbiam nostris insinuat. vir itidem prudens et discretus: quibus datum est in mandatis id quod praemisimus. utrum singulariter ipse cum uno ex principibus experiri vellet an certum numerum suorum. res sit in eo statu collocata. aut universae hinc legiones bellicis eventibus experiantur. et ab urbis. et significare his qui eum miserant principibus. nec indulgetur sopori. gladiis ultoribus subjecti. Petrus Eremita. aut tertia ab hac die cum eis gladiis decernentibus experiaris. quam eis restituit [0367B] divina clementia. Populus ergo juxta Petri verbum intelligens quod hostes pugnam deposcerent. pro eorum arbitrio. et voce praeconia nuntiatur quatenus summo mane. ad fidem Christi convertit. ut. adjunctusque est ei socius et comes quidam Herluinus. gladii judicium subiturus. mente et superbia cognita. Accedens enim ad praefatum Persarum satrapam. minas et immoderatum fastum. Convenientes igitur principes in unum. ne si cuncta ex ordine populo continuis afflicto laboribus. Nunc vero a vobis violenter. At vero Petrus intellecta principis. et eorum molestatione quiescas. Dumque Petrus secundum verborum seriem. cum tanta hilaritate verbum suscipientes. mi Petre. nobis restituit fortis et potens Dominus: unde pro avita haereditate. Revertitur Petrus ad proceres. munus injunctae legationis strenue et fideliter procuravit. domini mei obsequiis deputatos. aut ad pugnam se praeparet. unusquisque armis correptis et instructus ad praelium. unum tibi ex pluribus proponunt: ut aut ab urbis obsidione. Edicitur praeterea publice. Utilius enim judicabant belli semel fortunam experiri quam perpetua tabescere inedia. omnes vero alios. et exhortationis qua praeminebat gratia. verbi sui virtute. cum subdivisione tamen hac. et victor totum obtineas. aptant clypeos. auctore Domino. sicuti vir magnanimus erat.

invocato de supernis auxilio. Sic ergo dispositis suorum ordinibus. et cum eo vir inclytus. et instructis ordinem et modum assignant procedendi. exhortationibus jugiter insistens. per ecclesias divina celebrantes. palmam sibi promittentes. Hugonem Magnum. et orationibus et larga eleemosynarum liberalitate seipsum Domino dabat in holocaustum. ut qui heri et nudius tertius quasi segnes et abjecti. Mane autem facto. ut praecedentibus tempore opportuno ministraret subsidium. Nonam vero comes Hugo de Sancto Paulo. antequam urbem egrediantur. prae defectu virium vix poterant attolere lumina. qui ad arma non consurgeret. et Engelrandus filius ejus. Septimam vero vir illustris et magnificus. tanta est eis divinitus infusa gratia. et eis diligentem adhiberent custodiam. et de bellicis tractare animositate praesumunt [0369A] solita. Hostium princeps exitum parat impedire. Thomas de Feria. abjecta ignavia. quousque. CAPUT XVII. comes Garnerus de [0369D] Gres. cum sua et domini comitis Tolosani familia. [0368D] et rancore deposito.suis associetur legionibus. super debiles et infirmos. quae erat novissima. Everardus de Pusato. Galterus de Dommedart. qui non sibi praesagiret victoriam. et dux Northmannorum reliqua praecedant [0370C] agmina: universisque praecipiunt hunc observare proficiscendi ordinem. pristinae honestatis immemores. nepos ejus. Decimae vero praefecti sunt Rotoldus [0370A] comes Percensis. et proprii principis vexillum sequatur. et ejus vere sint auditores et membra qui dixit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli. Wilhelmus de Montepessulano. Galo de Calvomonte disponere jussi sunt. dominus Ademarus. reformata plenius charitate. et plenam delictorum remissionem his qui fortiter in acie desudarent. et caeteris refertior. Ordinatis aciebus. peccaminum promittentes indulgentiam. Lambertus filius Cononis de Monteacuto. ducem et signiferum [0369C] constituunt. cum majore fiducia ad praelium egrediantur. Rainardus de Ammerbac. plebes monent ut. In prima igitur acie. cruces deferebant in manibus. Vix reperiebatur in tanto populo conditionis aut aetatis cujuspiam qui non meditaretur fortia. dominus Lotharingiae dux Godefridus. Tolosano comite ad urbis tutelam derelicto. Sacerdotes vero sacris induti vestibus turmas circumeuntes et conventus. quarto Kalendas Julii. victi laboribus quaerebant latibula. Fecerunt autem et in colle qui praesidio erat oppositus. et Domino commendantes: inter quos praecipuus [0369B] Christi cultor dominus Podiensis episcopus. ut praemissis peditibus equites subsequerentur. principes. robustos viribus et armis instructos. et consummantes sacrificium. et alii nobiles. sed omnes hostium caedi unanimiter incumbant. Raimundus Piletus. XIII. Tertiam jussus est regere dominus Robertus Northmannorum dux. 35). qui in ejus advenerant comitatu. juxta militarem disciplinam disposuit. Balduinus de Burgo. nunc ultro in publicum prodeuntes. Episcopus vero Podiensis. suo moderamine jussi sunt producere. quorum numerum vel nomina non tenemus. et Petrus de Stadeneis frater ejus. senes et mulierculas. Guilhermus Amaneus tenuerunt. et imbellem populum. arma bajulant viriliter. ante portam quae ponti erat contermina. constitutus est princeps et moderator dominus Boamundus. si quis erat. et indultis offensis. cum his qui ab initio castra ejus secuti fuerant. Conanus Brito. Gastus Biterensis. Radulphus filius Godefridi. Episcopi nihilominus. peractis de more confessionibus in spiritu humilitatis et animo contrito. CAPUT XVIII. super quem machinas jaculatorias constituerunt nonnullas. et paternarum traditionum et Christianae fidei vellent esse defensores. Sextae vero aciei de mandato principum praefecti sunt Rainboldus comes de Oringis. et lege communi promulgatum. Flandrensium comitem. quasi resumptis viribus. eique associant virum per omnia commendabilem. urbem egrediuntur. [0370B] urbem arbitrantes vacuam. Dominicam secum deferens lanceam. quanta eis divinitus dabatur exhortationis gratia instabant. Undecimam vero Iscardus comes Diensis. ne forte in absentia principum. et sanctorum patrocinia. dominus quoque comes Flandrensis. Secundae praeficiunt dominum Robertum. circa primum diei crepusculum. in urbe dimiserunt ad ejus custodiam. acies instruunt. et pro his qui amplius ab hostibus gravarentur providam gereret sollicitudinem. quartae praeerat aciei. ducentos viros. contra mundi pericula corpore et sanguine Domini se communiant. obtenta victoria et prostratis . Celebratis ergo divinis et legionibus universis coelesti munere satiatis. cum viro venerabili fratre suo Eustachio. qui cognominatus est Friso. contra illos qui adhuc rebelles erant in praesidio. Octavae vero vir in armis strenuus et morum generositate insignis praefuit Tancredus. si dilectionem habueritis ad invicem (Joan. Drogo de Monci. fratrem regis Franciae. benedicentes populum. cum aliis nobilibus. ne quis hostium spoliis inhiare praesumat. macilenti et exsangues. comes Stephanus de Albamarla. sacerdotes et ministri Domini. Dominum autem comitem Tolosanum aegritudine valida periculosius laborantem. murum ex calce et lapidibus cum propugnaculis solidissimum. In duodecima vero. Quintam vero Rainardus comes Tullensis. Robertus filius Gerardi. Girardus de Roseilon. Henricus de Ascha. ibi relinquentes. et in aciem redactis. bonae memoriae. irruptiones molirentur. Anselmum de Riburgismonte. omnes unanimiter quasi vir unus. qui locum tuerentur. Ludovicus de Moncons. Cautum est etiam edicto publico. de communi decernunt consilio quod dominus Hugo Magnus. Convenientes igitur summo diluculo. sed nostri viriliter erumpunt. Rainoldus Belvacensis. jussusque est postremus incedere. jejuniis. frontes erigere et jejuniis attenuati. et exercitus primicerios tam seorsum quam in publico exhortantes.

ut de eis videretur esse dictum: Pluviam voluntariam segregabit Deus haereditati suae (Psal. Procedebant autem gradu lento. partim in fugam versis. et eos egredi non paterentur: qui. in lacrymis et oratione perseverantes. At vero nostri. De communi igitur consilio. pene usque ad eorum castra insectati sunt fugientes. et quorum prius arma et tenuitatem negligere videbatur. [0372C] tum ex eorum relationum qui ab egredientibus devicti aufugerant. ut parceret populo suo. pugnatur cominus. Qui vero in urbe remanserant super muros ascendentes. observatis stationibus et legionibus impermistis seriatim egrediuntur. saeculis memorabile virtutis suae dedit experimentum. nostrorum subitum in castra sua egressum: unde et cum iis qui in praesidio erant. signo dato de quo inter eos convenerat. et qui praecedere. dum essent in procinctu. qui in praesidio erant. Dumque praedicti hostes qui ad [0371A] cohibendum nostris exitum convenerant. recipere possent: quibus fugam ingressis. qui in prima constitutus erat acie. primo tentantes resistere. in quo consolationem receperunt universi. nihil molestiae tota illa expeditione passus esset. CAPUT XIX. quae prius quasi ludicra reputaverat. imo pene nulli eorum comparatione crederentur. et Spiritus sancti gratiam manifeste se non dubitarent accepisse. qui circa pontem nostris occurrerent. acies instruit. et Balduinus comes Hemaucorum. protinus irruens. modicus. vir memoria dignus Anselmus de Riburgismonte. reserata porta. Unde nostrorum volentes praepedire propositum. hostium equos et hordeo pastos et palea. tum ex signo quod in praesidio urbis conspexerat. nec solum hominibus. qui subsequi debeant. LXVII. diligenti studio distinguit. aut plures aut non pauciores esse viderentur. Eductis autem extra urbem legionibus. jam incipit habere pro seriis. illos perforat. Qui enim quinque panes post quinque millium refectam esuriem in tantam fragmentorum quantitatem novit prius multiplicare (Matth. Tanta ergo ex illius benedictionis rore nostris legionibus victoriae spes et fortitudinis gratia videbatur accessisse. si quid adhuc erat roboris. nostros possent ex omni parte vallare. tanquam nihil laboris. decernunt esse utilius versus montana acies dirigere. et Eustachius ducis frater. ut vix equos ex quibus descenderant. tota illa die et celeritate vincerent et laboris patientia. praedicto nobili viro ut subsidium administrent. idem populum sibi acceptabilem et sectatorem bonorum operum. violenter dissolutos adegit in fugam. qui primae praeerat. jam incipit habere suspecta. advolant celerius. XIV. et in eorum strage desudat animosius. viri strenuitatem admirantes. ut qui per multos ante dies non nisi folia et cortices arborum habuerant [0371D] pro pabulo. disponit agmina. ut instarent protervius et ad sagittandum essent habiliores. praemissis turbis pedestribus et sagittariis. dominus Hugo Magnus. licite possint ad spolia colligenda redire. ita tamen ut non permiscerentur acies. Quicunque enim eo imbre coelitus immisso conspersus est. et [0372A] aditum ad urbem intercludere fugientibus. ut si quando nostri de exitu cogitarent. universorum ordinum in [0371B] se provocavit et oculos et favorem. convocatis senioribus et expeditionum primiceriis. tanta instans animositate. sicuti facere consueverant in praeliis. pontis partem ulteriorem occupantes. potenter confringunt. in eos irruens animosius. 17). in eo proposito fortius desudarent. Porro Corbagath suspectum habebat ab initio. oppidani dato signo castris id [0370D] significare properarent. et maxime postquam ad eum Petrus missus fuerat. dum nostri acies suas disponerent. Nostris egredientibus ros de supernis infunditur. verum etiam equis vigor pristinus a Deo restitutus est in integrum. convenerat. quod. et debita . audaciter involutus. ita plenam mentis et corporis. sed gratissimus. nam in mediis eorum cuneis salutis immemor. quot et quanti extra urbem. Factumque est divinae virtutis operatione ut qui intra urbem hostibus pauciores. signum [0372B] crucis mirabile deferentes in manibus. ne forte hostes infinitas habentes copias inter eos et urbem clam vel violenter transeuntes. praemiserunt de suis quasi ad duo millia. hostibus qui aditum praepedire proposuerant. Solimannus a tergo irruens. et collatis viribus irruentes. Quod videntes Hugo Magnus. aciem Boamundi graviter opprimit. Antiochenorum tamen maxime usus experientia. Interea princeps hostium intellecto nostrorum egressu. ut quasi in eo benedictionem et gratiam suam videretur Dominus infudisse. descendentes de equis pedites se constituerunt. partim interemptis. id castris cominus significaverunt. compositis aciebus et juxta rei militaris disciplinam ordine congruo digestis. dum hos dejicit. ut praemisimus. quae ab eadem urbe quasi distabant duabus milliaribus et ita universam occupare planitiem. Erant autem immisti procedentibus ad praelium. ros quidam suavissimus immissus de supernis. cohorti. et Robertus comes Flandrensium. id compertum habentes. suscepit hilaritatem et integritatem sospitatis. sed tandem nostrorum impetum ferre non valentes. tot et tanti. et ne daret gentibus in opprobrium haereditatem suam. et stragem ex eis operantes innumeram. vestibus induti sacerdotalibus. super nostrum exercitum descendit ita placidus. neque ordines confunderentur. ut fumum excitent. 10). Robertus quoque Northmannorum comes. Turci deficientes ignem subjiciunt.hostibus. Deo devoti sacerdotes et levitae stolis amicti albis. et se praepararent ad egressum. subveniunt principes. Factum est igitur circa horam diei primam. expansis manibus pro fideli populo sine intermissione orabant ad Dominum. CAPUT XX Curbagath suas instruit acies. non inferiori miraculo voluit augere. ad nominis sui gloriam. et jam extra portam acies dirigerent. Accidit autem in exitu nostrorum ab urbe quidam [0371C] memoria dignum.

et alii quidem nobiles. qui equorum et peditum excitabatur frequentia.digerit sollicitudine. adjunctae et illatae impetu non inferiore. redeuntes in idipsum. cursuque praecipiti alveum in vallem subegerat. de belli eventu eum edocebant. qui usque ad occasum solis. hostes in fugam gladiis persecutoribus convertunt. legiones eorum perimuntur. et equos permutans alternatim. et cum eis decertarent viriliter. strenue et viriliter decertare contendant. quantam poterant. equites autem equorum rapti beneficio periculosam illam declinantes nebulam. ita [0373B] ut pluribus interfectis. eadem via saluti consulentes. relictis castris et suorum immemor. sub singulis principibus. et alii multi perpete digni memoria: vallo transmisso hostes a praedicto colle dejiciunt violenter. repente suas dissipatas penitus et in nullo sibi cohaerentes. Dumque primae acies viriliter in agone desudant. cui praeerat dominus Boamundus. subjiciunt in stipulam. nec erat qui a facie nostrorum fugientibus ministrare posset . hostes nostros insecuti. nostrorum constantiam sustinere non valentes. et licet flammam quidem modicam. cum Solimanno laboraverant. unaque cum eo vir spectabilis dominus Tancredus. impiger advolat. vulgus famelicum. excepta novissima. Dumque vident se viribus impares. et ignem solito excutientes artificio. in aciem domini Boamundi audacter et cum multo impetu a tergo irruit. sine intermissione eos subsecuti. Tantum siquidem divina virtus eis timorem immiserat. ut instar grandinis totam aciem operiret. ultra quam cum hostes confugere noster compulisset exercitus. et pene dissolveretur legio cui praeerat. fugam inire compulerunt. ut neminem exspectans. fuga elapsi. ita ut importunam eorum instantiam dominus Boamundus vix sustineret: dumque iis premeretur atrocius. obvias sibi jam contriverant acies. diffluere [0374C] conspicit legiones. Corbagath autem ab initio turbam declinans. licet ipse strenui [0373C] more et fortis viri. illi occurrerent. tribus aut quatuor milliaribus eos [0374D] sternendo prosecuti sunt. Fugit hostium princeps. minus quidem instabant hostibus. lanceis et gladiis instantes cominus. et eorum neglecto officio. Nostri autem equorum timentes defectum. districte praecipit. excepto domino Tancredo. nostris devictis et conversis in fugam. erat enim fenum multum in loco aridum valde. equitum praecedentes manipulos. dominus Boamundus. ut fugae possent sufficere. victoria potiti. Hugo Magnus videlicet. de quo superius mentionem fecimus saepissimam. quousque ad suorum jam dissoluta agmina. et omnis eorum virtus emarcuit. reintegratis divino munere viribus. et paucis aliis. In hac igitur tanta fumi caligine studiosius excitata. principis destitutae solatio. instantibus nostris animosius. ecce subsequentes eis. non multum insequi praesumpserunt. volentibus ad mare descendere vel in urbem ingredi. ut vel resistere. fumo plurimum officiente luminibus. nec desistunt insequi. aciem unam. videlicet inter subsequentes et occurrentes a fronte. [0374A] Erat autem in eadem regione vallis modica. tres primae acies unanimiter in eos irruunt. [0372D] versus mare dirigit. hostes sagittas suas contorquere possent. quatenus pristinae virtutis memores. vel a se insectantium propulsare injurias nec attentarent. quibus subsequentes equitum turmae. transito Euphrate vix tutum se reputaret. quibus equi sufficere poterant. adeo ut jam in eos. dominus dux Godefridus. sub obtentu gratiae suae. jam pene dissolutis agminibus hostes in fugam verterentur. [0374B] Tancredus quoque. tam Flandrensium quam Northmannorum comes. qua involutae acies. et ita inter molares duos. cui praeesse dicebatur vir illustris Solimannus Nicaenorum princeps. ecce Solimannus. in colle quodam eminentiori aliquantulum. per quam horis hiemalibus torrens de monte defluens descendere consueverat. Hic dum praestolaretur anxius quo fine tantum terminaretur negotium. qui evaserunt. Occupata igitur universa planitie. quam qui in prima fronte. resistendi animo simul et viribus vacui. de peditibus. rediens. nostri versus acies hostium gradatim prodeunt: [0373A] quibus cum appropinquassent. viris prudentibus et robustis insignem. monentibus lituis. cum ea legione quam supra diximus eum versus loca maritima deduxisse. et pulvere nihilominus. facto impetu. duxque cum suo comitatu validiorem et densissimam hostium cohortem jam penitus in fugam adegisset. fugam iniit quantocius. ut saluti consuleret. Dei populus contereretur. insequentium gladios evaserunt. tanta correptus formidine. qui ad eum recurrentes saepius. et proviso diligentius ne ab hostibus possent circumdari. adhibebant custodiae diligentiam. irruentium pondus se non posse sustinere diutius. frivolum reputantes quidquid tam imbellis populus. CAPUT XXI. eos recurrere violenter compulerunt. et tubarum sonitu et strepitu tympanorum dissolutas iterum revocare conarentur legiones. ad hostes pervenissent acies. et praecedentibus legionum vexilliferis. eos qui se praecesserant reddunt tam audacia quam viribus praestantiores. Inter caetera vero antequam nostri universa inter urbem et montes occupassent campestria. versi sunt in fugam. dum tentarent resistere. moxque depositis arcubus. monentibus suis qui eum comitabantur. Sed et nostri pedites qui arcubus utebantur et balistis. Cumque jam omnes. et stipula apta prorsus incendio. et uterque Robertus. [0373D] tetram tamen atque densam fumi dederunt caliginem. niteretur moliri. in hostes medios cum paucis consortibus decertaret. nonnullos occiderunt. eo intuitu ut. auctore Domino. in colle quodam constitutus frequentes dirigebat nuntios. clava instans et gladiis. et iterum ab invicem dissolutos. decem enim ex nostris videbantur eis quasi multa millia. ad alia se convertunt argumenta. dux subito cum suis copiis evocatus. tantam immittens sagittarum multitudinem. nostri principes advolant celerius: tam qui in postremis. vulneraque et mortem ministrantibus. quae subjectum ignem suscipientia gratum ministraverunt fomitem. statim hostium enervatae sunt vires. Quo facto perterritus. Reliquas autem a dextris locans et a sinistris. votis ardentibus ultro et certatim se ingerebant. domino Boamundo subsidium ministraturi: quorum opportuno adventu. plebs inermis et inconsulta. ubi majus exercebatur negotium. et divino freti adminiculo agonem continuantes. Relictae vero acies.

et apud suos tam genere quam strenuitate praeclari. annonae quoque nihilominus et victualium tanta ibi reperta est abundantia. quasi magnum. calices. XXI. egressi sunt ad pugnam: quorum inopiam benigne respiciens consolator Dominus. Gens enim Turcorum impia. gemmarum. et majoris eorum principis admirabile reperiunt tabernaculum. Colligentes itaque [0375B] hostium papiliones et tentoria. cruces. cuncta in urbem deferunt. [0376A] in larga eleemosynarum liberalitate et pietatis operibus. etiam qui suprema prius laboraverant inopia. quasi in stabulis collocantes. eorum vexillis in summis turribus collocatis. nec non et vasorum. holosericorum et pretiosarum vestium. et textus Evangeliorum. Sed et ipse etiam dux. tam artificio quam materia commendabilium. tot decursis laboribus. et plebe suffragia ministrante. opes contulit redundantes. uxoresque ac liberos simul et omnem eorum substantiam libere possent educere. tanta laborabat inopia ut equos non habens. vicesima octava die mensis. 17). quae quasi per vicos distinguebantur. in partes plures adnexa defluebant diversoria. Henricus quoque. et in eis [0376C] clerum restituere. sed et gregum et armentorum. in modum civitatis. ut jam auri. et necessariam subsidii spem haberent nullam. in aliis vero indigna locis exercentes negotia. mense Junio. et ejectis inde cultuum divinorum ministris. quam reliquas. et luto sumpto de immundis obduxerant. CAPUT XXII. tam majorem urbis ecclesiam. ex optimo serico et variis coloribus contextum: a cujus medio quasi a triclinio principali. potuit superare. et urbe jam in omni tranquillitate composita. in aliis equos et jumenta. Nam ut de gregariis taceamus. Jam enim tam ipse quam alii principes quidquid pecuniarum secum detulerant. Hic plane innotuit quia non est consilium contra Dominum (Prov. ut jam essent inutilia) gazas in eis reperiebant multiplices. anno ab Incarnatione Domini 1098. sed et ancillas et parvulos quos fugientes dimiserant. arcem nostris resignant principibus. et nefandis operibus inquinaverant [0376D] Domini sanctuarium. usibus profanis ea deputaverant. tantas Orientalium divitiarum copias. in uno praelio universum a Deo destitutum Orientem confundere. quibus plurimum indigebant (sua quippe vetustas et imbrium quos saepe pertulerant intemperies corruperant. designatis stipendiis unde possent sustentari qui in eis Domino militarent. Venerabiles quoque sanctorum imagines (quibus simplex populus. ut tot casibus superatis. holoserica quoque ad opus sacerdotalium . vespere habuit unde multos aleret. quae vice lectionis simpliciores ad devotionem excitant). qui heri et nudius tertius tenues erant et pene famelici. vir probitate singularis. turribus. Renovatum est ibi evidentius illud Samariae antiquum et vetus negotium. [0375D] Ad hoc enim jam devenerant etiam qui inter eos erant potentissimi et eximii nominis. Placuit igitur de communi consilio ut statim sine dilatione in eis clerus restitueretur et pristina reformaretur dignitas. clericum in eis ordinant studiose. optatam consecuti essent victoriam. curae fuit omnibus. Reversis igitur principibus de praelio. quibus duo hominum millia spatiose considere posse dicebantur. dejecerant altaria. quae per urbem erant constitutae. de castris eorum infinita reportant spolia. CAPUT XXIII Civitate composita. ex ipsis corraserant parietibus. qui divinis jugiter se manciparet obsequiis. Obtulerunt itaque de spoliis hostium aurum et argentum. inedia penitus consumptus esset. loca profanaverat venerabilia. propugnaculis et moenibus. ut ei de mensa ducis. quae in honore Principis apostolorum dedicata erat. Redeuntes a caede hostium nostri. eum cui insedit in praelio a comite Tolosano multis precibus vix extorserit. neque numerus esset. 30): quamque vere dicatur quod non deserit Dominus sperantes in se (Judith. partim pedites. cum populus inops et famelicus tantam virorum fortium multitudinem. et praecipue patrono exercitus. de Ascha. [0376B] Factum est autem hoc. Unde factum est quod multi nobiles. argenti. et equos non habentes. diem [0375C] agentes solemnem in laetitia et exsultatione. partim super asinos et vilia jumenta. et quasi in viventes personas desaevientes. nisi ab eodem domino duce assumptus esset in convivam. bonis inciperent omnibus abundare. neque mensura: equorum etiam. interpositis conditionibus. Onerati igitur spoliis et manubiis ditati. unde fierent candelabra. quae statere uno accipiebatur. de mensura similaginis et hordei. in castra hostium redeunt: ubi tantam rerum necessariarum reperiunt opulentiam. quasi pro libris utitur. cooperantibus aliis qui in eodem exercitu erant pontificibus. oculos effoderant.consolationem. antequam egrederentur ad praelium. ad eam deductus est paupertatem. deputaretur. comes Harmannus vir nobilis de regno Teutonico. viro venerabili domino Podiensi episcopo. Sic igitur factum est per Domini superabundantem gratiam. gratias illi exhibentes de cujus munere venerat. quod cum salute liceret egredi. et caetera ecclesiasticis necessaria usibus utensilia. dum civitas obsideretur. devictis hostibus. ipso rerum experimento factum est evidens et manifestum. Qui autem erant in praesidio videntes quod sui defecerant. Inter caetera autem. in pristinum decorem reformare basilicas. ut jam nescirent quid eligerent. antequam sol vergeret ad occasum. prona devotione consumpserant. et plebs Dei cultrix pia ruditate commendabilis. consumptis opibus inopes facti. ecclesias mundant et reparant. ut recepto urbis praesidio. ut etiam mendicare compellerentur. Dei fretus auxilio. [0375A] Consummato igitur praelio. XIII. et divinitus concessa nostri principes potiti victoria. et praeter spem propriam. ea die qua bellum indictum est. Nam qui mane vix sibi sufficere poterat. secum in urbem detulerunt. et obtenta victoria. mutilaverant nares. panis pro quotidiano stipendio. et his maxime quae ad communem respiciebant utilitatem.

Sed tamen postmodum vix evoluto biennio. comparere desiit. Octobris. quanto ipse genere erat praeclarior: nam juxta verbum nostri Juvenalis: Omne animi vitium. miles pariter et manu et sanguine clarissimus. quatenus juxta pacta quae cum eis inierat. Podiensis episcopus moritur. eodem occubuit [0378C] casu. unde sibi famam pepererat immortalem. infinita ab infidelibus pertulerat supplicia. suis munitam satellitibus detinebat: quas postmodum post discessum comitis ex urbe. tanta clades in populo. dum expleto negotio. de communi decernunt consilio. qui in eadem [0378A] expeditione dominum Podiensem episcopum secutus. Constantinopolim abiit. ubi insignibus gestis ejus multam nubem induxit. ita ut infra paucos dies pene quinquaginta millia deficerent. tanto notabilius. Joannem nomine. Dominus vero Hugo Magnus irruentium insidias declinans hostium. et altarium operimenta. Fuitque in eo delictum hoc. praeteritos defectus quaerens redimere. tanto conspectius in se Crimen habet.indumentorum. Cujus tanti mali. constituentes episcopos. Nam cum in expeditione multa gessisset egregie. jam quasi penitus deleretur. causas assignare cupientes. recepit. mature subsequatur. post nostrorum adventu. differtur iter usque ad Kal. quidam circa hoc curiosi. in ea legatione meritum denigravit. sicut tenebatur ex promisso. Post cujus discessum convenientes ejusdem civitatis clerus et populus. Suscitata est itaque. quod populus longo tempore famis acerbitate vexatus. fuerat capellanus ejus. Idque pro suae opinionis assertione in evidens trahebant argumentum. postquam alimentorum attigit abundantiam. Balduinus comes in via defecit. Boamundus in Ciliciam descendit. INCIPIT LIBER SEPTIMUS. ex causis occultis. Dominum quoque patriarcham. Urbis autem potestatem et dominium sicuti ab initio promiserant. et titulo generis derogavit non modicum. cujus usque hodie dubius est exitus. [0378D] quod sobriis et iis qui sibi parce sumebant alimenta. et regionem recepit universam. in eo loco ubi lancea Domini reperta fuisse dicebatur. princeps appelletur. ita [0378B] quod de populo supererat. ut de caetero Antiochiae dominus. eligere vel consecrare non praesumpserunt. aliis dicentibus eum in acie cecidisse. excepto comite Tolosano. qui portam ponti conterminam cum adjacentibus turribus. nec [0377D] curavit redire. sibi praefecerunt patriarcham. ad eos qui eum miserant nec responsa detulit. urbe cedens. ne duo unum et eumdem obtinere thronum viderentur: quod manifeste contra sacros canones et contra sanctorum constituta Patrum esse dignoscitur. sepultus in vestibulo basilicae Principis apostolorum. Vociferatur populus ut Hierosolymam eatur. obtinuit consuetudo. dissentiebant ab invicem. Electi autem sunt ad id muneris prosequendum viri nobiles et clarissimi. cunctos longe lateque indifferenter involvente. alioquin pactorum seriem negligenti. ejectis inde militibus. qui tanquam verus Christi confessor. et dominus Balduinus Heumaucorum comes: quorum alter irruentibus in itinere hostibus. [0377B] Rebus igitur in urbe sic dispositis. tanquam pater et praecipuus plebis universae moderator. atque cum gemitu et lacrymis et intimis omnium suspiriis. Sexus quoque femineus ibi pene universus eadem lue deperiit. CAPUT II. per urbes finitimas. Artasiensem episcopum Bernardum nomine. Hugo Magnus non revertitur. sicuti inferius dicetur. quae cathedralem consueverant habere [0377A] dignitatem. aliis ab hostibus captum et mancipatum vinculis. natione Valentinum. in qua triginta vel quadraginta non efferrentur funera. Diriguntur nuntii ad imperatorem Hugo Magnus et comes Heumacorum. ad imperatorem pervenit incolumis. multo melius erat. dicentibus aliis quod ex occultis quibusdam aeris passionibus hoc accideret. et redibant ad convalescentiam. dominus [0377C] videlicet Hugo Magnus. statim urbe capta et consummata victoria. Qua lue pestifera et contagione. . in sede propria cum multo honore locaverunt. Ejusdem cladis acerbitate Henricus de Ascha. postquam res jam erant in tranquillo collocatae. vir vitae venerabilis et immortalis memoriae. vir et generis titulo et strenuitate commendabilis. in ulteriora deductum Orientis. eis auxilium in propria persona non differat ministrare. apud castrum Turbessel consumptus est. omnes unanimiter domino Boamundo concesserunt. ipsi nullatenus vellent se obligatos teneri. Nostrae vero Latinitatis patriarcham. quanto qui peccat major habetur. lues oritur. [0377] CAPUT PRIMUM. in basilica beati Petri. cibos cum aviditate sumens nimia. sed proficiscentes Hierosolymam. ibique sepultus. asseverantibus. Quoniam autem apud suos nomine dignitatis princeps dictus fuerat. cum multa sepultus est honorificentia. sibi ipsi causam mortis immoderata gulositate inferebat. aliis vero id pro causa assignantibus. dominus Ademarus Podiensis episcopus viam universae carnis ingressus est. ut dominum Constantinopolitanum imperatorem per nuntios suos sollicitent. domini Philippi Francorum regis frater. eo vivente qui pridem ibi ordinatus fuerat. ut vix aliqua praeteriret dies. videns ipse quod non satis utiliter praeesset Graecus Latinis. Sed et Rainardus de Amesbach.

et apud se commorantes tractans benignius. Balduinus fratri occurrit cum ingentibus copiis. ut hoc medio tempore. cui praeerat. instruerent diligentius. et equorum defectum. quia non facile nisi per auxilium Francorum. ad tantam [0380D] obsidionem violenter dissolvendam. et populi satisfacerent desideriis. CAPUT IV. Accidit autem per eosdem dies quod Rodohan Halapiensium princeps. videntes quia prospere et pro votis cuncta compleverant. satisfacientes. missa legatione ad ducem Godefridum per quemdam Christianum fidelem suum. equis de novo acquisitis et refocillatis veteribus. Reliqui principes ministrant auxilium. ut a praesenti eum solvat periculo. in suam eum gratiam recipiens. ea conditione. ad partes illas ut amico subveniret. in qua alius sic. Qui autem a praedicto nobili viro ad dominum ducem missi fuerant. alius aliter afficiebatur: quibusdam enim id videbatur expedientius. missoque nuntio. in tantam spem erectus est. castrum praedictum obsederat. Anavarzam urbes recepit. tum assumptae peregrinationis intuitu coepit vociferari populus. occurrit ei frater ejus cum tribus millibus virorum fortium. indissolubili nexu foederis ei se cupiens obligare. occiduntur hostium ad decem millia. illuc properat. multis donatis muneribus. domino potenti et irato posset resistere. cujus causa venerant iterum principes [0379A] se accingerent. missa legatione. Boamundus enim in Ciliciam descendens. et ut verbis ejus pleniorem haberet fidem. divisi sunt principes ab invicem. in momento ad locum unde eductae fuerant redeuntes. orans et petens. quibus dominum suum super his omnibus quae obtinuerant. Quibus perlectis. Qua ex causa principes convenientes in unum. Multi etiam tam de plebe quam de nobilioribus [0379C] ad dominum Balduinum ducis fratrem. Videns autem praesidii dominus. agentes. dominumque Tolosanum comitem multa precum exorat instantia. et instanter acclamare. ut sine dilatione. et sub obtentu fraternitatis invitat humiliter. condignam pro meritis tempore opportuno retributionem percepturus. Edessam. Octobr. et. deliberationem ingressi sunt. Placuit tandem omnibus posterior sententia. Dominus Hasarth contra dominum suum Rodohan a duce petit auxilium. Interea cum jam diei unius itinere dux cum suo comitatu processisset. quibusdam vero ob instantis fervorem aestatis et aquarum penuriam. impiger properabat. seorsum a turbis. Acquiescens ergo dux fraternis monitis. ante omnia monet. Dux. et necessariorum majorem alibi reperirent abundantiam. quos ad persequendum propositum invitaverat. ab earum custode pariter et alumno captae sunt. ut ab eo aliquid accipere mererentur. fratrem suum Edessanum comitem cum militaribus copiis ad se praecipit evocari. usque ad clementioris initium temporis et Kal. principes qui apud Antiochiam remanserant in suum evocet auxilium. ut ad iter versus Hierosolymam. tempore redirent condicto. ut sibi . super hac populi postulatione tam favorabili et exauditione digna. quam amicorum. ad id muneris prosequendum instructas apprime. in conspectu ducis domino suo gratiam obtinentes cumulatiorem. ut qui prius obsidentem veritus multitudinem. populo quoque alimentis et [0379B] requie in statum pristinum reformato. dominum Boamundum. quibus litterulas legationis suae seriem continentes. non videbantur posse sufficere. transito Euphrate. qui castello Hasarth praeerat. vel exitus) duas emiserunt columbas. cum ecce dux Godefridus in magna multitudine tam fidelium suorum. et nulla ex parte de ejus promisso dubitaret. ut confidentius valeat in facto procedere. His et hujusmodi vir venerabilis persuasus. ut nec introitus alicui pateret. ut quoniam ejus vires. missis muneribus. aperit diligenter: quae omnia frater approbans. antequam procedat. quae omnes de regionibus suis exciverat. Fugit Rodohan. Manistram. certatim properabant. ejus amicitiam postulat. ut amicum obsidione soluta expediat. Quidam ex nostris in via pereunt. quod. indulgebant. de resistendo diutius [0380C] desperaverat. Vixque praedictus Rodohan circa castrum Hasarth per quinque dies cum suis expeditionibus consederat. custodibus deputatis. et dissolutae paginulae praesentatae sunt domino. propositi pandit seriem. ab Antiochia egressus in manu forti.Interea vero tum cladis effugiendae gratia. iter differendum videbatur. praedicto [0380A] nobili amicitia foederatur. ad laborem itineris possent resurgere fortiores. Ut vero interim et cladis declinarent imminentis periculum. Quos ille cum multa honestate suscipiens. Tharsum. causae principali. hilares remittebat ad suos. Alii quoque per urbes dispersi finitimas. equis et sibi. ut ejus sibi facilius conciliaret gratiam. [0379D] convocata ex universis sibi subditis regionibus militia. eoque odium inter eos pervenerat. eosdem sponte lacessere non vereretur. ad caudas religaverunt. et usque ad tempus praetaxatum de communi conniventia receptae sunt feriae. servitium suum cum devotione spondet. et omnium viribus reparatis. Quae suae libertati restitutae. et Domini praeirent exercitui. Adanam. evocato fratre Balduino. contraxerat inimicitias. et gratiam quam cum praedicto nobili vero contraxerat. et populi famis acerbitate diutius afflicti debilitatem. cum quodam de suis satrapis. ut statim sine dilatione iter arriperent. CAPUT III. quoniam ipsi in persona [0380B] propria dominum suum super eo nullatenus poterant reddere doctiorem (exercitus quippe hostilis ita undique castrum vallaverat. et armatorum optime: quo cum plena charitate et pietatis affectu benigne suscepto. regionem sibi vindicavit universam. filium suum ei destinat obsidem.

Dum autem nostrorum exercitus fugae Rodohan ignarus. habentes in ea regione municipia. graves de Pancratio et Covasilio ejus fratre in ejus praesentia fundebant quaestiones. quos in proximo adfuturos per suos noverat exploratores. ex familiaribus et domesticis ejus quasi decem millia. reversus est Halapiam. praedictos malefactores unanimiter insecuti. processeratque eo usque eorum temeritas. et nostrorum timens adventum. multique ab Antiochia utriusque ordinis viri de remoto sequerentur. captivatis nonnullis. longe a praecedenti. pene ad supremam deletos internecionem. se coram omni populo praebitis corporaliter juramentis. de quorum munimine praesumentes. missis quinquaginta de numero suorum equitibus. Quod postquam duci caeterisque principibus innotuit. Erant autem hi duo fratres. et maxime monasteria. Sic igitur feliciter consummato negotio. convocatis copiis dominum ducem secuti. viri praeclari. in conspectu universarum legionum. mirarentur. regionis habitatores. ejus se expeditioni sociaverunt. qui in monasteriis. una die. eo quod praedictus vir nobilis. plurimos ex eis occiderunt. quorum beneficio tantam urbem acquisierat. Accidit autem. Invitaverat autem eos et prius. vicem condignam tempore accepto recepturi. eorum praesidia effregit violenter. dein principibus aliis in multa devotione magnas agens gratiarum actiones. sed de popularibus infiniti. dissolverunt in momento. a coepto desistentes itinere. fratris acquiescens petitionibus. Duce igitur in partibus illis commorante. domino dirigerent Boamundo ut ejus sibi adversus comitem Edessanum conciliarent gratiam. Rodohan vero. et tanta remunerabat liberalitate. Christianis principibus fidelem obligavit et tradidit. exercitus [0381D] reversus est Antiochiam. casu descenderunt insidias. ad dominum comitem praedictum certatim confluebant: et maxime ex quo [0382C] praesidium Hasarth. tractare coeperunt quomodo dominus Balduinus aut casu occideretur repentino. sed invidiae stimulis agitati. quas illi studiose praetenderant. ut Balduini munificentiam consequantur. universi pene majores nostri exercitus. facti sunt omnes quasi ad triginta millia pugnatorum. tanta erat in ea Latinorum multitudo. CAPUT VI. ut eorum intolerabilem aliquatenus comprimeret insolentiam. conspiratores interficit. Armenii natione. in nostrorum devenerat gratiam. ut diximus. Jamque civium consilio nobilium. sed subdoli supra modum. CAPUT V. domino Balduino fratre ducis Edessam redeunte. asserens. aut urbe saltem pelleretur. et effracta solotenus dejecit. timentes. antequam in suos se possent secessus recipere. Dux ergo videns adhuc praedictam in urbe regnare pestilentiam. et solita reperire diverticula. Hatab et Ravandel habitans. in itinere spoliare praesumerent. videntes quod non possent cum sua honestate ducis preces non admittere. ut in suam descenderet regionem.pro amico laboranti. prono capite. dum moram ibi faceret. coeptum adhuc continuant iter. licet Turcorum quadraginta diceretur habere millia. quod in medio itinere constitutum erat. et multum amice illorum sibi postulaverat suffragium. quod ab eorum gratia et obsequiis. iterum rediens in unum noster exercitus. et retentis nostris. et cladem magis ac magis in populo dominari. Erant autem hi [0381C] ex electa saepe dicti Rodohan millitia. ut eis in necessariis charitative provideret. ut contra imminentes paupertatis angustias aliquod reperirent solatium. quod civibus jam inciperet esse molestum: frequentes enim eis in hospitio suscepti inferebant molestias. minus et minus utebatur. Factum est itaque quod nostrorum turbis ad urbem saepe dictam confluentibus. cum populo regionis. ut proficiscentibus se associarent legionibus. agmine separati: quos longe et industria et viribus impares exsuperantes Turci. Cives Edessani. quorumdam proditorum illic oppida diruit. in finibus Turbessel. Qui postquam convenerant adinvicem. Quos omnes in tanta suscipiebat honorificentia. Dux cladem declinans. primo duci. tamen diffidens de viribus. casus nullus. et captivatis innumeris. in quasdam [0381B] hostium. antequam urbem egrederetur. quod regionis incolae. ab eo cui nihil sufficere videbatur. Quo peracto. quod eum sibi praefecissent. Properant illuc et alii quidam principes. regione tota pro suo utens arbitrio. et fratris saepius habens praesentiam. et maxime viri religiosi. Ut autem ad hoc propositum invenirentur . ibique Augusti fervorem et pestilentis aeris declinaret malitiam: assumpto familiari comitatu. soluta expeditione. nulla dies. gravibus et indebitis molestabant exactionibus. illum avelleret in perpetuum. et amico pro votis expedito. interemptisque ex eis quampluribus. Unde vehementi indignatione adversus eum suosque succensi sunt. dum adhuc obsidio [0382B] circa Antiochiam perseveraret. eos casu habuerunt obviam: quos gladiis excipientes et irruentes in eos animosius. in terram fratris secedit. quae illinc erant plurima. in terram [0382A] fratris descendit. et ipsi etiam qui ad hoc venerant. defixis in terram genibus. indignati quod comes eorum solis uteretur Latinis. adversus eum conspirant: super quo Balduinus commonitus. et indigentium maxima manu. opem ferre non differant. Auditis ergo querimoniis. ad locum destinatum cum victoria pervenerunt: quibus cum trecentis equitibus praesidii dominus occurrens. supra modum in populo [0382D] dominari volentes. quod etiam domini comitis Edessani nuntios cum muneribus ad fratrem directos. in fugam verterunt. poenitentes admodum. et destinata domino duci munera. non pauci. et justa motus indignatione. eum sequi [0381A] detrectaverant: at nunc iterata vocatione commoniti. quos captivos abducebant in compedibus. Facta ergo conspiratione cum principibus Turcorum finitimis. qui eum praesens quam intime rogaverat. bonis omnibus spoliari. ducis prius quam suum expetierat adminiculum.

quorumque ope urbes et finitima sibi subjiciebat municipia. armis correptis. genere [0383C] Turcus. in suam se receperunt libertatem. facta compensatione. Tandem re per eorumdem confessionem plenius intellecta. duos vero. duodecim de suis viros robustissimos et armatos egregie. ipse in substantia sua aliquam jacturam sustineret. Quibus verbis comes persuasus. Uxorem autem ac liberos. in praesidium jussit introire. urbe fecit extorres. susciperet: asserebat enim. quae illi de observanda fidelitate exhibuerat. accessit. cum paucis studiose. ut eum insequerentur. et pro multa haereditate reputari. rogavit comitem ut cum paucis et familiaribus castrum ingrederetur. Praeerat autem praedictae urbi Sororgiae. negavit penitus. quatuor vero ex [0384D] eisdem. videntes quod ex pascuis praedam abigeret. CAPUT VII. Unde et de ejus exterminio multi cum omni sollicitudine cogitabant. nisi ei Sororgia redderetur. et [0383B] tam civibus quam populis adjacentibus. tota mente compassus. quidam Fulbertus Carnotensis. Erat porro in eadem regione nobilis quidam. Balas proditionem adversus comitem molitur. ut nullus ex eis compareret. his qui ad se venerant. reversus est Edessam. Et jam pro voto cuncta pene persuaserat. confiscatis eorum bonis. centum expeditissimos sub se habens equites. Balduc proditor occiditur. Hic videns quod circa eum comitis amor intepuerat. sibi ejus gratiam sufficere. qui de illorum supererant numero. assumptis secum ducentis equitibus. aliis in oppidum vix refugium habentibus. necdum persolverat. hujusmodi ad eum sermo perveniret: cui rei plurima et digna fide reperiens argumenta. propositum adimplere differebat. vir nequam et impius decollari praecepit. Quo cognito. thesauros suos. suscepta ad viginti aureorum millia quantitate. qui circa eum erant nobiles et viri circumspecti. et fraudem quam pertulerat animo revolvens anxietate nimia. suorum aegre ferens captivitatem. Qui autem ingressi sunt. ante saepius memoratum oppidum. diem condixit. eo quo Christianis factus esset familiaris. vinculis eos mancipantes. quod ei supererat praesidium. capiuntur ex ejus sociis quidam. ita ut socer ejus timens. alios vero. qui aliquando Sororgiae dominus fuerat. eidem comiti vendiderat. ut ad locum perveniens. factionis illius principes excaecari praecipiens. graves quaestiones pateretur. accessit ad eum orans et petens ut unicum. [0383A] qui erga eumdem plurima fidei et dilectionis sinceritate abundabat. et suspectam penitus haberet fidem: quod statim evidenti docuit argumento. factum est ut relatione cujusdam. recepit. Balduc nomine. et universam familiam in urbem Edessanam traducere tenebatur ex compacto. Unde. Dumque circa id plena sollicitudine tractarent frequentius. ne simile aliquid ab eo pateretur. et morae causas allegantem [0385A] frivolas. sed calvas quaerens occasiones. qui urbem Samosatum veterem et munitissimam. solo nomine inferebat formidinem. quos proditiose ceperat. ingredi volentem quasi violenter detinuerunt. arte et viribus insuperabile. seductos equites resistere volentes. [0383D] ejus satisfaceret voluntati. deceptis custodibus elapsi. coepit Balas diligenter commonere. veniens ipse in propria persona. ipse autem exterius in loco satis vicino cum reliqua millitia subsedit quietus. tristis admodum et maxime [0384B] sollicitus. quam cum filia promiserat. attentius convenire ut. et omnem substantiam suam in urbem Edessanam asserebat se velle introducere: multum enim contribulium suorum indignationem fingebat severeri. . fraudem et malitiam iniqui proditoris in seipsos experti sunt: nam egressi de latibulis armati ad unguem Turci. Balas nomine. Unde die quadam positis in loco ad id opportuno insidiis. Comes autem videns quod non proficeret. eidem comiti confoederatus. Unde factum est ut ab ea die dominus Balduinus Turcorum declinaret amicitiam. modico temporis intervallo. in montes. missa satellitum suorum numerosa manu. et sub obtentu juramentorum. pretio interveniente. insectati sunt fugientem. et erumpentibus his qui latuerant. qui autem erant in municipio. Fulcherus Carnotensis casum reddit leviorem. Hic [0384C] dolum comperiens quem dominus ejus passus fuerat. et vinculis alligari. restitueret. accedens propius ad praesidium. Hic uxorem et liberos. omnes homicidas illos teneri praecepit. qui minus deliquerant. comes sibi praecavet. Turcos centum fortes viribus et armis optime instructos introducens. vir in militaribus negotiis expertissimus. aestuabat animo. sive rogatu civium. de quibus praediximus centum. Quorum prudenti comes acquiescens consilio. Statuta autem die. qui ita latebant in praesidio. ante illum Latinorum frequentem accessum comiti plurimum familiaris. et [0384A] tutius judicantes per alias personas hoc primum fieri experimentum. quos ita fraudulenter amiserat. pro quibus totidem de suis. Erat enim in eadem regione quidam ejusdem generis. quasi praedam abacturus. in eos irruentes. ad locum praevio Bala destinatum pervenit. nec pro dotis residuo.paratiores. sumpta immensitate pecuniae. Balas autem oppidum occulte praemunierat. ubi sua habebat praesidia. quibusdam interfectis. sed incassum. erat enim praesidium in excelsis rupibus situm. Cum ergo ante oppidum constitissent. ex eis sex vivos comprehendit. multa liberalitate erogabat stipendia. decapitari jussit. malignandi quaerens opportunitatem: hunc ad se more ingressum solito. donec rei exitum fide conspiceret oculata. cum proditionem quodammodo praesagientes quidam. ne forte omni illa intromissa multitudine. et omnem substantiam per castella et urbes finitimas apud suos deposuerant familiares. quomodo tantam ulcisceretur injuriam. clam aufugit. Unde resumptis viribus. pecunialiter tantum multavit. urbis habitatione clementer indulta. certatim illum ultra quas idem posuerat insidias. hominis suspectam merito habentes malitiam. comes pro suis fidelibus. sive propria ductus malitia. violenter comprehenderunt. aliorum autem substantiam suos applicans aerario.

pauca inde sustulerunt spolia. quod per ejus operam et studium Oriens episcopum haberet Latinum: qui Antiochiam ut suae consecrationis munus susciperet. comesque Northmannorum. Clades non cessat. custodierunt vigilias. [0386C] qui vero intus erant totis viribus resistentes. adveniens Boamundus cum majoribus copiis. dux etiam et dominus Eustachius ejusdem frater et Tancredus. comes Tolosanus et Flandrensis. et valde religiosum. Complanato igitur multo labore vallo. et plena apibus alvearia. ab Antiochia quasi duorum dierum itinere distantem. de partibus Ratisponensibus. qui omnes infra modicum tempus eadem clade consumpti sunt. obsessam capiunt. obsedit. [0385D] morbus ille pestilens. matre cum liberis pristinae restitutis libertati. murum primus conscendit. urbem violenter effregissent. et . nostrum contemnentes exercitum et principibus irrogantes convicia. lapides.CAPUT VIII. ita populum afflixerat. Albaram urbem munitissimam in Appamiensi provincia constitutam. casu fortuito uxorem Aciani. videns quod hostium nemo compareret in moenibus. Tribus enim mensibus continuis usque ad Kalend. de plebe vero infinitus erat numerus. defatigatis labore continuo civibus. de communi consilio. nox irruens intempesta prohibuit. ne nil interim ageretur. Antiochenorum principis. et turres erigunt. Civitatem Marram obsident. urbem aggredientes. cum jam sicut ex compacto tenebantur omnes principes. ut infra hoc temporis spatium. supra nominato nobili viro infinitam dedit pecuniae summam. Albariensi urbe. et obsessos in ea cives violenter compulit ad deditionem. ignem. et adjacente sibi cum universis [0385B] suburbanis subjecta regione. violenter nostri muros conscendunt. Eodem quoque tempore ingens virorum multitudo de regno Teutonico. aut paucos laedere poterant. Cives enim in speluncas se contulerant subterraneas. quanta poterant jaculabantur instantia. tota nocte circa urbem. cognomento de Turribus. calcem quoque vivam. obsidionem continuavit. post cujus adventum diebus aliquot. applicatis ad murum scalis. die secunda. in nostrorum contumeliam afficiebant. At vero plebs indomita longis fatigata laboribus et diutinae famis acerbitate vexata. indignantes nostri. eoque maxime. qua ad eamdem applicuerant. quanto cives deficere et eorum evacuari conatus conspiciebant. Erat per idem tempus cum domino comite [0385C] Tolosano quidam nobilis Willelmus nomine: hic effracta urbe Antiochena. cum duobus nepotibus ex filio Samsadolo parvulis ceperat. unde adhuc apud se gloriabantur. Interea vero dum circa Turbessel dux moram faceret. ligneas machinasque componunt jaculatorias. praedictus Samsadolus. cognoscentes tamen. virum honestae conversationis. suscepto ab eodem pallii genio. [0386D] quasdam civitatis turres occupaverunt. de nostris nullos. Cum autem a primo diei crepusculo usque ad solem occiduum continuatus esset assultus. urbem protervius impugnare satagunt. si scalarum habuissent copiam. ne hostibus pateret exitus. quemdam Petrum Narbonensem genere. Tertia demum die. urbem ex ea parte qua inobsessa remanserat. quod in latibulis subterraneis se cives occultaverant. die constituta profecti sunt. absque majorum conscientia in urbem ingressa est. CAPUT IX. Differentes autem usque in sequentem diem. sputis et aliis modis quibusdam probrosis nimium. una cum illis supranominatam urbem obsidione vallaverunt. Praeparatis igitur necessariis. et haec circa partes Edessanas agerentur. pontificalis adeptus est plenitudinem potestatis. Dominus Wilhelmus Aurasicensis episcopus moritur. appositis ignibus et fumo copiosius immisso. in ejusdem loci elegit episcopum. Deo gratias exhibens. ab Albara octo distantem milliaribus. numero quasi mille quingenti prospero vecti navigio. ne interim otiosus torpesceret. cui statim dimidium civitatis et universi contulit territorii. Postmodum vero Antiochena ordinata Ecclesia. tantoque nostri instabant vehementius undique urbem impugnantes. continuis assultibus. multos de nostris occiderant. quod ibi tam diu detinerentur inutiliter. Kalendis autem Novembribus. de mandato comitis profectus. et urbem obtinentes sine praelio. expugnare proponunt. Marram urbem munitissimam. qui cladem evitantes ab urbe secesserant. et prae multitudine divitiarum arrogantes. eos ad deditionem compulerunt. et impatientes morae. sed Dei virtute et misericordia. Mane [0387A] autem facto. quem plures subsecuti. suae metropolis in eamdem Ecclesiam transtulit dignitatem. quantam poterat incendere sacrilegii dolor. crates contexunt. negotium. [0386B] Unde motu majore et indignatione vehementi. ut saluti consulerent vel ad tempus. de equestri ordine ceciderint viri nobiles plus quam quingenti. per dominum Bernardum ejusdem civitatis patriarcham Latinorum primum. ut summo mane redirent in id ipsum. Erant autem cives ejusdem loci superbi admodum. ut praemisimus. capta jam. et eos a muro propellerent. Decembris. essent reversi. in portu Sancti Simeonis applicaverant. de suo comitatu. non enim poterant vociferantis [0386A] populi. factus archiepiscopus. Comes Tolosanus Albaram occupat: episcopum in ea constituit. Classis Teutonicorum applicat in portu. exsurgentes principes. nostri murum suffodere nitebantur. et jam minore resistentibus cura. Inter quos vir nobilis de episcopatu Lemovicensi Guilferus. et apud se detinebat in vinculis: pro quorum redemptione. Gulferus de Turribus insignis habetur. ut proposito satisfacerent. nostri equites et majorum manus. quod semel in quodam conflictu. Urbe vero capta. et eam reperientes vacuam. et iter versus Hierosolymam expetentis clamorem tolerare. quod civitas sine strepitu tota quiesceret. Sed et cruces etiam super turres et moenia figentes. clam et sine strepitu universa ejus obtinuerunt spolia. comes Tolosanus cum suo comitatu et multo pauperum populo egressus Antiochia. sed in eodem facto procedere et urbem sibi vindicare universam.

inde violenter abstractos partim obtruncaverunt gladiis. et aptus pro loco et tempore prandii fieret apparatus. revertebatur. Profectus ergo cum familiari comitatu. factum prudenter dissimulavit. Apud Marram oritur contentio inter comitem Tolosanum. cum Flandrensium comite familiaribus tractus negotiis. Comes enim Albariensi episcopo eam dare proposuerat. bonae memoriae. reliquos in fugam adigeret. ne de caetero eorum votis aliquot praestaret impedimentum. comes vocatus illuc pervenit. insidias patitur in via. sentiens hoc populus. ipsa loci facie ad id invitante. CAPUT XI. moram fecerant cum hoc periculo. Redeunte vero comite. qui eorum praeesset exercitui. sed quasi hebdomadibus quinque. dominus Boamundus cum indignatione reversus est Antiochiam. nihilque utile de proposito constitutum est: ubi dum comes moram faceret. tristis admodum pro casu. prius ei resignaret turres. aegritudine correptus valida. videns tamen populi voluntatem. circa illam quam expugnare nitebantur urbem. [0387B] Per idem tempus videns dominus Godefridus Lotharingiae dux. principibus. et Boamundum. turres et moenia dejecerant funditus. Dicitur etiam. contulit Albariensi. ita ut principale eorum propositum omnino neglectum videretur. secus fontem. ferarum animos induti. quae quasi in medio inter Antiochiam et praedictam Marram sita est. inopia. Comes vero videns quod ejus recesserat aemulus. super convivantes irruunt. orans et petens. nec ad tempus modicum. Populus fame laborat. quae loco illi erat contermina. [0387D] Capta ergo civitate praedicta. arma corripuerant equis insidentes: unde factum est ut. Populus vero nihilominus protervius instabat. qui acciderat. ubi expugnatis turribus quas Tolosani comitis munitas detinebant [0388A] satellites. habito inter eos conflictu. moleste nimium coepit ferre. cum aliis. qui contra naturam sumuntur) misera plebs alebatur. illa tanta talisque. Boamundus vero eam civitatis partem quam occupaverat. et pro libero arbitrio de urbe capta posset disponere. sed illaesus evadit. . diem clausit extremum. partim compedibus mancipaverunt. quod moras innecterent principes. et sumpta licentia. Aurasiacensis episcopus. vir religiosus ac timens Deum. ut quacunque ex causa absente comite. ut comes rediens. qui dulces et [0387C] perspicuas emanabat aquas. Dux tamen et sui. episcopo eam sicut et prius proposuerat. populus qui apud Marram relictus fuerat. ulterius innectendi moram [0388C] ex eo causas non haberet. ad esum immundorum se converterent animalium. Nec enim momentaneum fuerat. nihil utile statuentes. antequam ad eos Turci accederent. ubi tam immundis et pestilentibus cibis (si tamen cibi dicendi sunt. CAPUT X Dux ad fratrem revertitur. Antiochiam reversus est. nacta occasione ex comitis absentia. praevia Domini gratia. et pro singulis captis urbibus lites inter se suscitarent et jurgia. ita ut. Erat praeterea in eodem exercitu tanta famis acerbitas. hostium equites ad unguem armati. Mortuus est ibi dominus Willelmus. ecce repente de carecto paludis. ut populo Dei ad peragendum iter incoeptum ducem se praeberet: alioquin ipsi unum quemlibet de militibus sibi praeficerent. Contigit vero interea. quod populus ad proficiscendum se accingeret et principes ad id ipsum invitaret instantius. quindecim. et sic universam absque consorte possedit civitatem. Boamundus partes comitis apud Antiochiam occupat. dumque in eo sociorum ferveret intentio. ad hoc ut carnes humanas ederent. quomodo deputatis ex utroque ordine custodibus. Ubi dissentientibus ab invicem. proposuit. super itinere deliberationem haberent. Dux autem cum per dies. qui eum exspectabant. Tandem vero neglecto negotio quod apud Marram gerebatur. urbem possent ab hostibus conservare indemnem. nec merito deesse poterat. Unde convenientes adinvicem ordinaverunt apud se. viri praeclari et nobiles. fratrem videre et ejus colloquio recreari. multi contra morem. filius domini Hugonis comitis Sancti Pauli. quod multi prae alimentorum inopia. urbem [0388B] diruerunt. ibi moram fecisset. interfectis pluribus. quod convenientibus apud Rugiam. quae populum afflixerat. et inde cum gloria in urbem se recepit. Principes apud Rugiam conveniunt. ut ad vociferationes populi. accidit quod in loco herbido et amoeno satis. Cumque jam urbi per sex vel quinque milliaria esset proximus. si tamen fas est credere. vel amplius. Defecerant autem ibidem non solum bellicis casibus verum etiam valetudinibus variis. ejus inde violenter dejecit familiam. nisi comes eas quas ipse apud Antiochiam possidebat. pro comitis arbitrio episcopo nolebat concedere. priusquam a regione illa discederet. sed neque clades deerat in [0388D] populo. dux fieret superior. descendit ut cibum sumeret. et eos in via Domini praecederet. multum prohibente et renitente plurimum praedicto episcopo. et apud se conqueri. in fratris regionem descendit: quo viso. licentiam impetrat: rediens ad exercitum. prolapsi sunt. Dum autem cum eodem ordinaret episcopo. ut deficientibus alimentis. nihil consonum. inter quos perfectissimae indolis adolescens Engelrandus. orta est inter dominum Boamundum et Tolosanum comitem grandis controversia. Antiochiam. ad caeteros principes. completisque pro quibus ierat negotiis.

infra paucos dies. et victualibus omnimodis. succensa urbe et in favillam redacta. gregesque eorum et armenta. uterque cum quadraginta equitibus et numerosa peditum manu se aggregaverunt. et captivatis nonnullis. insuper et dona plurima in auro. Regressus igitur coepit comes aestuare. et rerum venalium forum optimis conditionibus. eis cuncta satis prospera. ita ut antequam cum reliquis convenirent principibus. nonnullos interimebant aut captivabant. praeeuntibus exercitum domino Tancredo. quo tam majores quam minores succensi erant. nam et periclitantis populi eum affligebat molestia. comitis sustinet exercitus: contra quos comes prudenter irruit. a principibus earum et ducatum merebantur habere. Tandem cum per dies processissent aliquot. [0390A] Transeuntes enim per Caesaream. Cui proficiscenti. episcopum rogavit Albariensem. ut secum proficisceretur: qui benigne preces admittens comitis. et repente irruens prosterneret universos. populus periclitaretur. ut de statu reliquorum principum. nec impetrato foedere. Comes in terras hostium ingressus. et finitimorum nuntii ad principes accedunt. nisi quod saepius circa expeditionis novissima. domino quoque Northmannorum duce Roberto. Willelmum videlicet de Cumliaco. tempore occurreret opportuno. quorum fraudibus comes argute obvians. mente anxiatus et spiritu. iter agentes mediterraneum. comites in itinere se praestantes indivisos. Hamam et Emissam. cujus habitatores de sua multitudine et loci praesumentes munimine. Ingressus igitur cum maximo comitatu. per quorum fines transibant. comes e latebris egrediens. ita ut etiam cum clamoribus assiduis et frequenti contestatione id importunius exigerent. sed junctis agminibus nostrorum expeditioni conati sunt impedimentum praestare. gregibus et armentis. infra se ipsum fluctuabat dubius. . cujus cives exercitui et ejus ducibus non dirigerent munera. ex quibus vix trecenti quinquaginta erant equites. Fuerant sane toto illo itinere. quorum maximam passi fuerant indigentiam. Quod videntes [0391A] nostri. cum multa laetitia in expeditionem referens. ut eorum parcerent regioni. assumpta parte militiae. et ne medio tempore fame. neminem aliorum operiens. praedones quidam occulte consueverant irruere. nec fuit in omni regione quam praeterierunt proficiscentes. Videns autem quia non multos haberet equites. rerum necessariarum assequerentur commercium. argento. super res suas cum [0389D] septem equitibus et peditibus triginta praeficit. a municipalibus et oppidanis. qui exercitum non poterant aequis subsequi passibus. quemdam nobilem virum. et in meliorem proficiebat statum. Volens igitur utrique morbo congruum aptare remedium. Ante Archis castra locantur. ut ad oram redirent maritimam. pro septem equitibus habuit quadraginta. quid faceret. ut praedictis malefactoribus. ut populo nihil amplius esset necessarium. ipse cum quibus viris insignibus et egregiis post exercitum remansit in insidiis. cum suo tantum comitatu. populum vociferantem non perferens. et sociis qui apud Marram urbem tuentes [0389C] remanserant. et quod corum non posset amplius sustinere instantiam. a dexteris vel a sinistris civitas ulla. CAPUT XIII. ex quo a Marra [0390C] discesserant. requiem penitus denegabant. et pro triginta peditibus octoginta vel amplius recepit. tantam in itinere rerum invenerunt opulentiam. [0390D] eis se daret obviam. Videns autem quod causam foveret populus honestam. praedas inde ducit. iter arripit. certus tamen quod alii principes eum in hac parte [0389B] sequi nollent. iter aggressus est. et a navibus quae ab Antiochia et Laodicea per mare ascendebant. qui videbantur validiores. et itineris desiderium. ducibus miserunt exenia. in suo haberent [0390B] exercitu. effractis municipiis pluribus. et in momento dissolutis eorum manipulis. equos eorum et spolia. eorum oppidum effregerunt violenter. et de senibus et valetudinariis. Praedonum incursus in itinere. quae nimis invaluerat. quae vulgari appellatione Camela dicitur. tam gratis quam pretio ingentem sibi comparaverunt multitudinem. res domini multiplicans in immensum. mille et ampliores. et de captivis aliquot. jejunus et esuriens reficeretur populus. ut vitae necessaria plebi quocunque periculo procuraret. qui bona fide et plena devotione res suas conservans commendatas. quod ad iter aggrediendum praefixa jam instaret dies et dilationes omnes respueret. Profecti autem. ut populo vociferanti et suae satisfaceret conscientiae. ita ut usque ad satietatem plenam. Equorum etiam.CAPUT XII. et succensis suburbanis aliquot. vel municipium. greges inde retulit et armenta. justa indignatione succensi. in terras hostium descendit. una cum Albariensi episcopo. Castrum repugnans effringitur. qui proficiscentem exercitum pone sequebantur. [0389A] His omnibus vir inclytus et insignis dominus comes Tolosanus. portiones pro sorte virili deputarent. in eos irruerunt unanimiter. diem ad iter aggrediendum populo praefixit quintumdecimum. servosque et ancillas et alimentorum ingentes copias. regionem hostium opulentissimam. Junguntur ei Normannorum comes et Tancredus. Northmannorum comes et dominus Tancredus. Erant autem in ejus comitatu quasi decem virorum millia. licet solus esset. ut incautos opprimerent. exceptis prioribus. rebus necessariis affluenter abundans. et fatigabat necessitas. populo iterum clamante. nec forum eis obtulerunt rerum venalium. nec eum de principibus aliquis sequi decrevisset. facilius instruerentur. Factumque est ut more solita irruentibus maleficis. et de turbis pedestribus his. de communi decretum est consilio. Igitur statuta die iter arripiens profectus est. Sicque per dies singulos eorum augebatur exercitus. parte reliqua infra urbem relicta. quos in finibus Antiochenis post se dimiserant. foedus non impetrarent a transeuntibus et amicitiam: excepto uno. rebus ad omnem sufficientiam abundans necessariis. Ab ea die tute et sine difficultate incedebat populus.

urbem coeperunt acrius impugnare. ut praemisimus. accedentes cominus. descenderunt. sed eam vallarent obsidione. coeperunt nostri ut sibi victum propagarent. 11). ita: Habitatores Sidonii et Aradii fuerunt remiges tui (Ezech. et aquarum commoditates viventium. et maxime post urbem debellatam. in colle sita munitissimo. Hi nostrorum videntes vires et audaciam. ut Antarados diceretur. de nostris plus quam ducenti eadem detinebantur conditione. se contulerunt. ad radices Libani. aut a rege Tripolitano. et continuant obsidionem. in diem crastinam distulerunt negotium. Nostri porro summo mane se adhortantes adinvicem. A castris egressi quidam. qui in vinculis hostium detinebantur. Ad hanc itaque urbem accedentes domini Tolosani exercitus pars praedicta. quae est civitas nobilissima in littore maris sita. quae vulgari appellatione Tortosa dicitur. sed cum resistentibus civibus animose [0392C] satis. qui in ea violenter detinebantur. Erant autem in eodem exercitu finitimorum principum nuntii. Dux Godefridus cum Flandrensium comite et expeditionum residuo. tum ut reliquos principes [0392A] operirentur. infinitam extorquere pecuniam et captivorum fratrum obtinere liberationem. juxta quem modum in urbe Tripolitana. CAPUT XVI. nostri castra locaverunt sua. ab Archis sex aut quinque distans milliaribus. Boamundus usque ad praedictam urbem abeuntes prosequitur. ad hoc ut pacem impetrarent missi. ab obsidione viginti vel amplius distantem milliaribus. Harum utraque sita est in Phoenice provincia. ut vix esset civitas vel oppidum. ut fugam saluti consulerent. novissimus natu filiorum Chanaan. pervenerunt.equos etiam. ut veterum habent traditiones. victualibus [0392D] et spoliis eam invenientes redundantem Unde onerati usque ad supremam satietatem. cum peditum ducentorum duobus manipulis. Post dies autem aliquot. ad castra reversi sunt. quod de populo nostro non haberet captivos. quibus tandem resistere non valerent. et glebae uberis habens planitiem. urbem obsidendam significant. ad propria revertebantur. quasi per duo distantem milliaria. XXVII. unde cum spoliis uberibus ad castra redeunt. cuncta per ordinem edocentes et de successu proprio universum laetificantes exercitum. Est autem Antarados civitas in littore maris sita. CAPUT XV. de qua praemisimus. qui eos subsequi decreverant. longe lateque diffusa. Aracheus septimus [0391C] filiorum Chanaan fundasse dicitur. filii Cham. et ejusdem civitatis unus et idem auctor fuit. At vero cives timentes ne majores ea nocte accederent copiae. ut qui eos miserant. in ejus expugnatione non possent multum proficere. Captivi ex nostris qui in urbe Tripolitana detinebantur.. in circuitu tuo (ibid. significaverunt principibus. sed postea corrupto nomine. propius castris circumpositis obsidione vallaverunt: tum ut id tentarent quod eis intimatum fuerat. qui in subjectis pascuis alebantur. ut ab obsidione desisterent. Hujus Ezechiel propheta memoriam facit. et de suo nomine Arachis dixisse. satis in vicino juxta urbem castrametantes. urbem Antaradon occupant viriliter. eis quae interim acciderant. haud longe a mari. sed quorumdam ex nostris. quae Archis appellatur. Aradius videlicet. quatuor aut quinque a mari distans milliaribus. A cujus nomine et praedicta civitas nomen accepit. Egressi autem de castris eisdem equites centum. Guinimerum a vinculis expedit. Circa hanc. qui eos in proximo subsecuturi credebantur. Qui nostrorum intelligentes adventum. adduxerunt secum. Ab initio enim obsidionis Antiochenae. CAPUT XIV. et omnem eorum substantiam diripientes. Describitur Archis. et se hostibus circumjacentibus [0391D] ultro ad praedam exponere. cum uxoribus et liberis et familia urbem egressi. casus qui de nocte illa acciderat ignari. compellente inopia. ad montes vicinos. Erant enim in civitate Tripolitana. nocte irruente. ut opus continuarent hesternum et ad urbem impugnandam se armarent. et eam reperientes vacuam. eo quod praedictae Arado esset opposita. facto mane ad idem opus fortiores resurgerent. classem ei restituens. et Raimundum Pelet secuti. cui etiam et laetissima non desunt pascua. Archis dictam fuisse. sic enim aut urbem infra paucos dies possent recipere. nam statim accedentes ad urbem. . litteris et exhortatione commoniti. Unde factum erat. sed mox cum equis et aliis muneribus revertebantur. Et idem infra: Filii Aradii cum exercitu tuo erant super muros tuos. ut nullatenus ab Archis discederent. non casu fortuito. Laodiciam pervenit. 8). optimi soli. ut experirentur si quid sibi necessarium et usui futurum reperirent. Hanc. de nostris aliquot. Est autem Archis una de urbibus provinciae Phoenicis. ad principem Tyri dirigens sermonem. de nostrorum muribus et fortitudine plenius instruerent. Arados nomine fuit. imprudenter circuire regiones. ut plenam pacem suis obtinerent dominis. filii Noe. ut receptis consortibus. juxta se insulam habens modicam. regione media cum omni tranquillitate decursa. in campestria urbis antiquae [0391B] et loci situ munitissimae. Quod et factum est. intrepide et constanter ingressi sunt. [0392B] ubi antiqua et per multa saecula insignis civitas. usque ad urbem Antaradon.

ut dicitur. clam oblata sumpta pecunia. tardius egressi fuerant. properare non differant. assumpta secum universa tam equitum quam peditum multitudine. excepto domino Tancredo. Ille autem. non comparatis viribus aggrederetur impugnare et suae mancipare ditioni. transeuntes urbem Valeniam. ubi et nostrorum naves aliquot opportuna statione locatas invenerant. quibus cordi erat et in proposito versus Hierosolymam proficisci. ut iter arriperent. Reversus est ergo salutatis principibus. sola de urbibus Syriae. obsidio non proficit. Hunc quia de terra patris sui advenerat. et directis epistolis.Interea circiter Kalendas Martias. sed communibus periculis fraterna compassione occurrant. imperatoris Graecorum jurisdictioni erat supposita. fratri suo utilitati fuerat et honori. dum dominus ducis frater Balduinus eam occupasset. et alios principes multa [0393A] coepit urgere instantia. eos usque ad locum prosecutus est supradictum. reconciliatis sibi principibus. Quam reperientes habitatoribus vacuam. His et hujusmodi persuasi principes antefati. videns praefixam ad iter aggrediendum imminere diem. confinxisse dicitur. soluta [0394C] statim obsidione et itinere maturato. causis familiaribus et occupationibus domesticis detenti. Videns autem comes. quam vulgari appellatione [0394A] Gibellum dicunt. Egressus igitur Loadicia Syriae praedictus exercitus. Antaradum. dominum ducem et comitem Flandrensium anxie nimis sollicitat ut. insuper ingentia munera. non tamen aut cum eis proficisci. et quod imminere dicebatur periculo. spes erat quod in adventu reliquorum principum. duci restituerunt. tanquam sordidorum contemptorem munerum. urbs facile superari posset. et domini Tancredi fidem et constantiam. Et dum eam imprudenter. et ad varia se attollebant nocendi argumenta. et sumpta cum multo gemitu et suspiriis licentia. praedictam pollicens pecuniam. Praetendebant et domini comitis Tolosani. Dux. toties nova occurrebant . Archis properantes reliquis associantur principibus. Missa igitur legatione per virum venerabilem. ut sui memoriam altius imprimeret abeuntibus. pervenerunt. [0393C] quae fideles habens habitatores. vicinitatem admirati sunt. castrametati sunt. Cumque comes ante ducis adventum multis jam diebus inutiliter ibi consumpsisset operam. obsidione soluta. quae sub oppido Margat. in Kalendis Martiis apud Laodiciam Syriae quasi ad viginti quinque millia virorum fortium et armatorum convenerunt. vel contra eum assultus committerent. Sed et dominus Boamundus [0393B] cum suo comitatu illuc usque eos prosecutus est. populo apud Laodiciam derelicto. deinde Marecleam. quidquid officii et humanitatis poterat prompta exhibens devotione. civitas nobilis et antiqua. is qui civitati praeerat. ne forte recens captam Antiochiam hostibus circumpositis. temere vel ad tempus inobservatam negligere videretur. Gabulum obsidet. et eis volentibus voti consummationem adimplere. sita in maris littore. Est autem Laodicia. eos jam per dies multos in via Domini fideliter praecedentes. legatos de quorum fide praesumebat et industria. de quorum verbo nullatenus esset ambigendum. post modicum temporis intervallum. ad alia se convertens studia. Ad hanc Guinimerus quidam Boloniensis. quae a praedicta Laodicia duodecim distat milliaribus. quae vulgari appellatione Tortosa dicitur. quod ab eo aliorum principum esset alienatus animus. pervenerunt. in unum corpus circa urbem convenerint expeditiones. Unde factum est ut. cum flectere nequivisset. eos sibi reconciliare satagebat. et qui cum eo erat exercitus. Unde compendia secuti. tamen ut societatis memor et gratiae. captus erat a civibus et carceri cum omni suo pene comitatu mancipatus. cum eadem classe sua pervenerat. et obsidentium labor optato fine consummari. principis Aegyptii procurator (nam haec prima de urbibus maritimis Aegyptiorum erat sujecta potestati) aureorum sex millia duci obtulerat. et apud Tharsum praedictam. Quibus dominus Tancredus [0394D] occurrens. compositis sarcinis et necessariis ad iter praeparatis. insulae quae ab Occidente eidem objecta est civitati. aut ibi moram facere longiorem poterat. populus. Ubi cum per aliquod temporis intervallum castris in gyrum locatis urbem obsedissent. aequis eum passibus per terras gradientem subsequi praecipit: quod et factum est. quem superius cum classe apud Tharsum Ciliciae. ducatum praeberent. Tolosani fraus intercedit. in simplicitate spiritus gradientes. in littore maris sita est. quem. qui adversus eum graves suscitabat quaestiones. dominum Albariensem episcopum. ad urbem Gabulensem. [0394B] quod infinita hostium multitudo a tractu descenderet Persico. quas Persarum populus sub duce Corbagath passus fuerat apud Antiochiam. qui Antiochiae remanserat. dominum Lotharingiae ducem Godefridum. sed contra spem accidit. et qui ab Antiochia et Cilicia et urbibus finitimis. oram legentes maritimam. et admirabilem gratiam quam plebi Dei exhibuerant. qui verbo ducis non [0393D] audentes in quopiam contraire. praedictum Guinimerum cum sociis universis et classe quam induxerant. [0395A] neque prius neque posterius propitium in eo facto habuit populus Dominum. quae prima de urbibus Phoenicis a Septentrione venientibus occurrit. longe a tabernaculis eorum qui praecesserant. et quod non inferius priore bellum parabatur redivivum: et super his omnibus nuntios se dicebat recepisse fide dignos. quam in via Domini cum aliis contraxerat proceribus. dominum quoque Robertum Flandrensium comitem. infra paucos dies ante urbem Arscensem cum omni sua multitudine constiterunt. audita fratrum necessitate. praedictos principes secuti. ut vel * agerent ad dejiciendum murum. in littore maris similiter constituta. dominus dux a praeside civitatis et loci primatibus sibi petiit restitui. missis muneribus. CAPUT XVII. receptis his quos in eadem urbe repererant. applicuisse meminimus. propositum habens eas injurias ultum ire. si ab obsidione desisteret. quoties enim urbem nitebantur impugnare. si eum a ducis manibus posset expedire. fraudem comitis universam seriatim edocuit: unde et seorsum. ad comitem direxit Tolosanum. quem suae classi dux praeficiens. quae similiter una est de urbibus supra nominatae provinciae. Illi vero. Nam. ut civitatis sibi creditae curam ageret diligentem. ducis quoque Normannorum.

cujus incendii fervor etiam circumpositos terrere poterat. etiam qui cum comite Tolosano advenerant ejus familiares et domestici. ut nostrorum principum contra insolentiam Turcorum et Persarum haberent gratiam et auxilium. de quo in sequentibus multa dicenda occurrent. sed modice litteratus. causa devotionis irruentes. ut tantae rei plenum haberet [0396A] experimentum. vir in armis strenuus et perpete dignus memoria. nostrorum auxilium. sed sola revelatione divina. quae Domini cruore maduerat. verba deferentes multum [0396C] ab his quae prius attulerant. Cum enim multa prius obtinere laborassent precum instantia. Per idem tempus legati nostri qui. Renovata est ibi quaestio de lancea. quod prius instanter nimis expetierant. Anselmus de Riburgismonte. Hierosolymam amiserant. nunc mutato cantico. qui ad obsidionem Antiochenam missi a calipha Aegyptio venerant. in ea sexta feria. CAPUT XIX. et confractis viribus. CAPUT XVIII. Unde factum est. Ceciderunt ibi viri nobiles et praeclari. quod in eo opere. totum esset procuratum. qui etiam inviti et compellente comite contra conscientias detinebantur. assumpta secum praedicta lancea. homo simplex videbatur. ita per omnem Orientem eorum confractus est gladius. quod ex nostra victoria.impedimenta. invalescente super eos Aegyptiorum regno. Juxta quam eorum conditionem. sed immundae conversationis et scandalorum procurator. nec multam in facto impendebat sollicitudinem. qui eos miserant. Quippe occidebatur populus. certo per ignem experimento fidem se facturum incredulis. quae in dubium venerat. vir quidem litteratus. . Hujus autem dissensionis auctor erat praecipuus quidam Arnulphus. uterque jactu lapidis. nihil commento adumbratum in eo facto intercessisset. pollicens se. per manum cujusdam. sed majorem suscitavit. qua de [0395C] latere Domini sanguis et unda profluxit. principis militiae regis Aegyptiorum. sed egressum [0396B] ab igne. majus induxit ambiguum. nullam recipiens decisionem. cui erat nomen Emireius. cum homo sanus et vitalis prius videretur. ut vitae finem ministrarent. nunc per nostrorum operam [0397A] dejectos. paucis post diebus moritur. Nam Turcis ita ibi periclitantibus. ad notitiam hominum et eorum consolationem. ut ubicunque cum aliis nationibus erat eis negotium. in omni loco succumberent. ad principes. descenderant in Aegyptum. revertuntur. Quod verbum nostri principes pro ludibrio habentes. si Hierosolymam ducentos aut trecentos simul permitteret inermes accedere et completis orationibus redire incolumes. regno ejus periculum illaturi. clericus quidem. et Pontius de Baladuno. venerantque cum eis Aegyptiorum principis legati. rogum copiosum praecepit accendi. sed junctis agminibus Hierosolymam proficiscerentur unanimes. Hujus autem mutationis [0396D] causa fuerat quiddam. Sicque res. praedictos nuntios redire compulerunt. in imo videntes constitutos. vir nobilis et [0395B] familiaris domino comiti Tolosano. Renovatur quaestio de lancea Domini: Inventor rogum intrat accensum. ejus latus aperiens. significantes quod non secundum propositas conditiones particulatim illuc accederet exercitus. impensa deperibat: ita ut manifeste daretur intelligi. hic qui eam revelationem sibi factam fuisse asserebat. nam infra paucos dies vita decessit. aliis dicentibus quod vere ipsa esset. et per inspirationem divinam in consolationem plebis revelata. ut praemisimus. quae apud Antiochiam acciderat. pro summo beneficio se arbitrabantur nostris indulgere. quae apud Antiochiam reperta fuerat: utrum ea esset. quae sanctum Domini Pascha praecedit. ut comes affectus taedio. quantum populo videbatur. dissimilia. domini Normannorum comitis familiaris et capellanus. quos prius quasi fortiores horruerant. cujus accelerati obitus occasionem. et omnis eorum evacuabatur conatus. Verum hoc ejus factum non solum non amputavit quaestionem. illaesus. turbae. et quantum ad humanum diem dijudicare pertinet. contemnebant. se subtrahebant ex industria. aliis asseverantibus. invitantibus Aegyptiis. habuerat ortum. quod versutiarum Tolosani comitis esset argumentum. Accenso igitur rogo copioso admodum. et calculum reportarent in omni conflictu deteriorem. sunt reversi. oppresserant et contriverant eatenus. quidam asserebant tentatum incendium. an res esset commentitia. qui a nostris principibus missi fuerant in Aegyptum. aliorum principum vias sequeretur. sed et majores penitus fluctuabant incerti. Cumque diu super hoc in populo [0395D] sermo hic discurreret contradictorius. per ignem transivit. et sublimis quae fuerat gloria. cui erat in proposito iter inceptum consummare: unde nec operam dabat cum studio. mortis causam collegisset. dicentes quod in eo tanquam fraudis patronus. Qui vero tam periculosum examen sponte subiturus erat dicebatur Petrus Bartholomei. maxime autem post ducis adventum. quam triginta et octo annis ante ab eisdem Turci eripuerant violenter. Nuntii. versa est in confusionem. et gratia quaestus adinventio ficta. convenit universus populus a majore usque ad minorem. Alii vero dicebant quod ab incendio sanus evaserat et incolumis. Dubitabat enim valde super hoc populus. post annum quo tam violenter quam dolose detenti fuerant. auctore Domino. Propterea et populus invitus ibi detinebatur. quod nihil confictum. casu miserabili. ut hostes. et viri nobiles et praeclari inutiliter decumbebant. frustrabantur opera. ut populo fidem faceret et omnem toleret ambiguitatem. qui oratione facta in conspectu circumpositarum legionum. eorum conatibus favor se subtraxisset divinus. in qua et mundi Salvator pro nostra salute passus esse legitur.

quarto Idus Aprilis. et ejus versutias. videns quod neque precibus neque pollicitis [0399A] eos revocare poterat. nostri victores in castra redeunt. si a proposito ita manifeste deficeret. quod inter principes erat exortum. Ibi celebraverunt pascha. principes dissentiunt. Effusa est igitur inter principes contentio. quas saepius experti fuerant. ejusdem loci praesidem. ubi. qui in illis partibus habitabant. ratum volebant permanere et inconvulsum. septingentis ex eorum numero gladio peremptis. unde merito et ab his quae juxta legem pactorum sibi poterant [0397C] competere. opposita longe melior videbatur sententia. dissentiebant ab invicem. in eos statim irruerunt animosius. Super quo deliberationem habentes. quae de imperio ejus fuerant. Julii adfuturum promittebant. Principes de fidelium consilio. ab ejus finibus nostrae migrarent expeditiones. [0398A] et votum pro quo tot labores pertulerant. obtinuitque proterva instantia populus. Cum enim duobus mensibus et amplius aliquid. [0398D] Obtenta igitur victoria. declinare judicabant commodius. qui urbi praeerat Tripolitanae. Praeses Tripolitanus multa pecunia et muneribus a nostris pacem impetrat. in seipsis strenuitatis consuetae paterentur defectum. quod convocatis exercitibus. sed et plebeis cum multa liberalitate stipendia. usque Hierosolymam. tanquam iter continuaturi. comes Tolosanus in praedicta obsidione operam consumpsisset inutiliter. obsidionem deserentes. non solum dare pecuniam prius oblatam renuit. Postquam ergo ad urbem ventum est. pollicentes quod singulis principibus ingentia daturus esset munera. ut.CAPUT XX. quod ipse cum omni suo comitatu. nostrorum adventum praestolabantur intrepidi. praestolaretur exercitus. Nam Tolosanus comes exspectandum esse tanti principis adventum utile judicabat. Iniquum enim est ei fidem servari. ut ejusdem imperatoris [0397D] adventum. et auxilium in suis necessitatibus ministrare. et per mare navibus continuum eis ministrari faceret commercium. ejus imperio resignarent. Aliis autem. et nostrum exercitum minus et minus habere suspectum. coeperant eos Tripolitani contemnere. esset largiturus. faciens de necessitate virtutem. et eorum pene in nullo consonabant desideria. [0398C] facti degeneres. et hostium contra se positas nostris datum est intueri legiones. statim eos sequeretur. et ingentibus copiis eos deberet sine dilatione subsequi. Imperatorem nuntiat venturum. relicto [0398B] Albariensi episcopo. sed ea capta. desiderium non valens adimplere. casum patiebatur. verum nostris sponte occurrere. quo eorum omnino festinabat desiderium. qui ab initio praedicti comitis castra fuerant secuti ita ut eum deserentes. principes indicto praelio. Erantque in eo facto procliviores. et aliis nonnullis viris potentibus in obsidione. illa perniciosa obsidione dimissa. populo satisfacientes. Unde et is. sive ex eo quod ita futurum arbitraretur. licet invitus. persuadere cupientes. nullam omnino habebant memoriam. et cum eis experiri proposuit. quod de communi consilio. [0397B] promiserant quod neque de oppidis. nec non et Normannorum comes. ante urbem Tripolitanam . neque de civitatibus aliquam. detinere praesumerent. Unde quod de Antiochia factum fuerat. quod id inter eum et principes. sed et Tancredus. feliciter consummarent: fraudes enim imperatoris. qui contra legem pactorum et exhibiti tenorem juramenti Antiochiam praesumebat detinere. instructis aciebus. invito et plurimum retinente comite Tolosano. tractis sacrosanctis Evangeliis. versus Tripolim agmina dirigunt: quo pervenientes. Certum est autem. Turpe enim et ignominiosum reputabat. versus Tripolim. et vincuntur hostes. de nostris vero tres aut quatuor cecidisse dicuntur. ne ejus labyrinthis et ejus ambagibus iterum se involverent. omnes qui per eum transierant. ut is eam jure haereditario possideret in perpetuum. et primo impetu dissolutis eorum cohortibus hostes in fugam versos. Factum est autem. de reliquis vero habitae conventionis partibus. Nam. cum prius infinitam obtulisset pecuniae summam ut. alios secutus est. multum conquerentes de domino Boamundo. quem in Kal. cui de communi liberalitate concessa fuerat. nec profecisset quidpiam. cum nostris principibus ex compacto teneretur obligatus. et ordine congruo dispositis. Instabant praeterea ejusdem imperatoris legati. cum universa civium multitudine tam equitum quam peditum extra urbem reperiunt. ordinatis pari modo agminibus. Advenerant praeterea Constantinopolitani imperatoris legati. pugnatur cum Tripolitanis. obsidione soluta. qui contra pactum nititur versari. praedictos principes certatim sequerentur: quo intellecto. cum sine difficultate utrumque posset effectui mancipare. expeditiones direxerunt. versus Hierosolymam. de Boamundo conquerentes. ubi nihilominus vociferari et acclamare coepit populus universus. dux et Flandrensium comes. viam eligunt maritimam. in castra iterum reversi sunt. videlicet ut coepto instarent itineri. quasi ab ea virtute quam prius audierant. a quibus non satis facile postmodum possent expediri. sibi posset vindicare. ut incensis castris. quod domino suo praebitis corporaliter juramentis. Imperatoris legati adsunt. Quibus de communi principum consilio responsum est. iter arriperent. et rerum venalium toto itinere exhiberi praeciperet opulentiam. sed in fine conventorum fuerat annexum. sive ex eo quod ea occasione principes et populum detinere laboraret: quousque urbem quam obsederat. unde honeste sustentari possent. qui castra tuerentur. Cumque vix quinque milliaribus progressi. infra urbem certatim se recipere proterva compulerunt instantia. quoniam id jure fecisse videbantur. CAPUT XXI. quod imperator pacta conventa prior violaverat. utrumque neglexit fraudulenter adimplere. cognito schismate. allegantes in conspectu principum. apud Constantinopolim convenerat.

in machinas et tormenta ad expugnandam urbem vellent convertere. quae a Cypro. cum quingentis equitibus dominum Flandrensium comitem praemiserunt. ut praemisimus. qui Egyptii caliphae in ea regione procurabat negotia. qui a Flandria. Mane autem facto. quae prisco nomine Turris Stratonis appellata est. aquarum commoditatem secuti. qui eorum discursionibus provocati. pervenientes. et restitutis universis quos de nostro populo detinebat captivis. post captam Hierosolymam. cognito . qua prius cum nostris principibus de pari posse contendere arbitratus fuerat. ne prae victualium inopia. ut aliquantisper recrearetur populus. montis Libani habitatoribus. exsuperatis angustiis. factus est insuper nostris principibus familiaris et amicus. suburbana spoliare compellerentur. ac tribus. [0399C] et navium suarum quae proficiscentem subsequebantur exercitum. cum sospitate regressi sunt omnes. qui civium praetentarent animos. Caesaream secundae Palaestinae metropolim. et alimentorum uberem copiam. reliquos infra urbem se recipere compulerunt: unde factum est ut noctem illam in castris. ingressi sunt. qui eamdem urbem praeterlabitur. qua via versus Hierosolymam tutius possent incedere. ut et directiorem sequerentur. egregiam illius regionis metropolim Tyrum. cessantibus eorum molestiis. excepto quodam nobili [0400B] viro. quae illuc ducebant tam commoditatibus quam compendiis. ut fraternae charitatis dependerent affectum. sociorumque ejus. qui juxta urbem labitur. qui. viginti dierum spatio. Ubi. tum ex praedictis fidelibus. ejus loci praeses. spondens quod si. ipse urbem Acconensem absque difficultate ulla eis resignaret. Accitis etiam quibusdam fidelibus Syris. oram legentes maritimam. eis solatium non deesset. compensatis bona fide universarum viarum. a procuratore et civibus munera suscipientes. mulis. ad ulteriora progrediens. pervenerunt. Illi tandem. Biblium pertranseuntes. vix duobus distantes milliaribus. relictis a dextra locis maritimis. consilium ab eis petierunt. moram ibi facere decreverunt. ubi et sanctum Pentecostes diem. illustris memoriae dominus Justinianus multo studio et devotione prompta aedificari praeceperat. tanquam a viris prudentibus et locorum gnaris. portas. quarto Kal. [0401A] pius et orthodoxus princeps Romanorum augustus. ubi et egregii martyris Georgii gloriosum usque hodie sepulcrum ostenditur. [0399D] ubi per diem vulgus debile. Rhodo. Nocte [0401B] enim quae praecesserat. quae inter montes proeminentes et mare periculose nimis jacent mediae. supra ripam fluminis secus locum cui nomen est Maus. deposita illa tali arrogantia.castrametati essent. [0400A] sed de viribus praesumens suis. Sequenti postmodum die transcursis scopulosis ex parte plurima locis. rerum venalium bonis conditionibus habuerunt commercium. comparare desiit. audito nostrorum adventu. castrametati sunt. insuper etiam muneribus in equis. juga Libani a sinistris habentes. Ubi juxta civitatem. diutius dissimulare non poterant. in quo secundum exteriorem hominem in Domino creditur requiescere. Tripolis ac Biblio cum suis pertinentiis parcerent transeuntes. nescimus qua fiducia. per late patentem planitiem. sericis et vasis pretiosis. aut Aegyptiorum vires superare. CAPUT XXII. et quidnam haberent propositi experirentur: qui accedentes ad urbem propius. Inde vero progressi Galilaeam a laeva deserentes. verum et Januensium. vetustissimum Agenoris et Cadmi domicilium. novissime viam eis commendaverunt maritimam. secus fluvium. data pecunia et victualibus ad sufficientiam ministratis. Cujus ecclesiam. castrametati sunt: ubi. Galtero videlicet de Verra. Normannia et Anglia. interfectis ex eis aliquot. inter [0400D] Carmelum et mare. tum ex Tripolitani principis familia. qui de paludibus eidem urbi adjacentibus defluit. gregibus et armentis et victualium ingente copia. et commodius. urbem penitus reperientes vacuam. Sequenti vero die Sidonem pervenientes. habuerunt requiem. qui urbibus illis a parte supereminet orientali. quam ad honorem ejusdem martyris. castrametati sunt. iterum in plana descenderunt. mittentes de exercitu expeditiores quosdam. universis ejus dubium exitum nimis moleste ferentibus. Compertum autem habentes quod in vicino nobilis quaedam esset civitas. Proficiscentes urbes praetereunt in littore maris sitas. Die demum tertia ante urbem Beritensium. solotenus hostes dejecerant paulo ante. Eleutheriam pertranseuntes. castrametati. obtinuit ut. quae urbi Acconensium subjecta sunt. qui non ita celeriter subsequi poterant. iterum ad [0400C] iter se accingentes. pervenerunt. ut majorem praedam contraheret. [0399B] Misit insuper greges et armenta. operientes. secus fluvium. absque contradictione in regno possent consistere. Venetorum. Inde post diem tertium. secus fluenta. qui urbi praeerat nostris principibus nullam exhibuit humanitatis gratiam. in pomoeriis late patentibus et multa commoditate refertis. locaverunt tabernacula. transmisso flumine. nocte quieverunt una. a sibi commissa discederent provincia. Erant autem in nostrorum classe. qui medius discurrit. redeuntibus aliis. et eos. ut satis parcerent et arboribus. ubi circa illum egregium et saeculis admirabilem fontem hortorum et puteum aquarum viventium castrametati. secus fluvium. Liddamque et Ramulam perveniunt. a dextris relicta antiqua urbe Sarepta Sidoniorum. itineris resumentes laborem. Antipatrida et Joppe. viri Dei Heliae nutricia. Ramula nomine. et aliis insulis rebus onustae venalibus frequenter accedebant. qui de urbanis adjacentibus victui necessaria contraherent: qui comportatis. datis quindecim millibus aureorum. missa legatione a principibus. Archis videlicet. quibus praeerat civitatibus. non solum Guinimeri. Liddam quae est Diospolis. exercitum nostrum aggressus est molestare: in quo facto non multum successit ei prospere. quae nostris legionibus multam inferebant consolationem. Graecorumque naves. a praedicta urbe. a praeside loci. Junias celebraverunt. cum omni tranquillitate peragerent. per loca planiora. descenderant. quae multae proceritatis erant. dubia sorte sublatus. excelsus admodum et in sublime juga porrigens. et agrorum cultoribus inferre molestiam. Nam quibusdam ex nostris in eos irruentibus. cognoscens seipsum. timentes ne trabes ecclesiae. Assumptis ergo ducibus itineris. nocte quieverunt una: dehinc die restituta. qui ad eos gratulabundi descenderant. videntes quod nemo ad eos egrederetur. quas patentes repererunt.

in eadem Deo amabili civitate. quanta valent sollicitudine. Geraldus nomine. Civibus ut eorum sibi et fidem conciliaret et gratiam. et universa eorum familia. in Cyprum insulam navigare. jure perpetuo possidendas contulerunt. victui necessaria. ad urbem eos accedere maturare consuluit. ut ibi a fidelibus eleemosynarum et piae largitionis mendicaret suffragia. assumptis itineris ducibus. cui utramque urbem. quanto poterat studio. Haec praedictus historiographus de castello . optime. tanquam ad alium vicum iturus. extorta ab eis violenter universa pecunia. comperto quod ab Antiochia noster discesserat exercitus. tum a populo civitatis. primitias laborum suorum cum omni devotione egregio martyri dedicantes. De hac Sozomenus in sexto Tripartitae Historiae libro ita ait: Hanc Romani post vastationem Hierosolymorum. interfectis universis fidelibus. qui ejus urbis erant habitatores. mitteret ad vitae sustentationem. vini et olei. quod per hoc majora populorum nostrorum in se conflarent odia. Turcorum expulso principatu. Sed tandem cognito. [0402A] ut nostrorum praevenire possent adventum et praecidere. pervenerunt Nicopolim. corrogare. non audentes urbem introire. et suspectum habentes ne in nostrorum adventu aliquid eis moliretur damnosum. praeerat xenodochio. et plebis quocunque modo consolaretur tenuitatem. aut urbem frequentare proponerent. Liddam videlicet et Ramulam cum adjacentibus suburbanis. Hunc credentes pecuniarum aliquam habere repositionem. studiis se invicem provenientibus. ferrum et chalybem. et lavasse pedes: ex quo aqua facta est diversarum medicamen passionum. armorum genera quaelibet. fons quidam est salutaris. Est autem Nicopolis civitas Palaestinae: hanc. quanta possunt diligentia. Illi vero. Ante hanc urbem in trivio. tum ut tantae libertatis sublimarentur privilegio. regiae satagentes parere voluntati. et quaecunque obsessis solent praestare praesidium. vir vitae venerabilis et fide insignis. [0401C] Interea Hierosolymitae. viris prudentibus. Bethlehemitae ad principes legatos dirigunt. summo diluculo ad exsequendum se accingunt propositum. scientes quod omnis quae advenire dicebatur multitudo. et locorum peritis. traditur ex quodam itinere apparuisse Christum ad fontem cum discipulis suis. ligna. ubi Christus cum Cleopha post resurrectionem noscitur ambulasse. tum ex adjacentibus monasteriis abstulerunt: unde oportuit [0402B] eumdem virum venerabilem. quod erat spatiosissimum. in quo passiones hominum diluuntur. qui ecclesiam et locum occupat. completis de more orationibus. urbem communierant diligenter. quae attritae et esurienti plebi Dei. qui multo labore eodem anno. dum vicus adhuc esset. Cives fideles ex plurima parte extra urbem projiciunt. ibi continuum exegerunt triduum. mutato consilio. custodibus ibi aliquot deputatis. de episcopatu Rothomagensi. de proprio aerario cum multa liberalitate ministrari praecipiens stipendia. ita [0402D] ut manuum ac pedum torquendo ejus confringerent articulos. urbem vacuam reliquerant: quod statim remisso nuntio. et quidquid habere videbantur. contendunt. Consummato igitur ibi triduo. Unde. habentibus locorum incolis omnem eorum suspectam operam. ne illorum occasione aut orationis gratia. Insuper etiam convenientes omnes unanimiter in atrio templi. et eos usque ad immundas et intolerabiles perurgentibus angarias. tuta eis dabatur requies. et sepulcrum Domini ab eadem radicitus convellerent. [0402C] quotidie mortem exspectabant. CAPUT XXIII. Hierosolymitae viris fortibus. Erat praeterea eodem tempore. qui ei. [0403A] beatusque Lucas evangelista hanc dicit ab Hierosolymis distare stadiis sexaginta. armis et victualibus. et alia pariter animalia diversis detenta languoribus emundantur: quod ut ita contingat. dirigitur illuc Tancredus. omnes alios urbe depulerunt: qui usque ad nostrorum adventum in viculis suburbanis delitescentes. et membrorum partem maximam redderent inutilem. et in suum vehementius irritarent interitum. qui munitiorem ejusdem civitatis partem ab hostium tuerentur insidiis. urbem communire satagunt. speciale et praecipuum haberet civitatem illam obtinendi propositum. quatuordecim aureorum millia. Nicopolim ex eventu victoriae vocaverunt. tributorum et vectigalium praestationes remittens in perpetuum: qui tum ut vitae consulerent et saluti. de quo supra diximus. turres reparari praeceperat et moenia. tum a patriarcha.nostrorum adventu. exceptis solis senibus et valetudinariis mulieribus et parvulis. ut haberet unde tantam summam extortae pecuniae solvere posset (nam ad id universorum non sufficiebant patrimonia) et ut inopiam suam. comes legionibus significans. CAPUT XXIV. sed extortis a plebe per quaestiones et gravia tormenta bonis omnibus. in quo pauperes. et in urbem inferre. hospitabantur. et aliqualem pro loco et tempore sumebant refectionem. de nostrorum adventu nuntiis edocti frequentibus. decreverunt ut. quae Hierosolymis et in ejus finibus habitabat. episcopum eidem ecclesiae praeficientes quemdam Robertum Normannum genere. sed nec exterius inter persequentem populum. ad urbem accedentes. in omni commoditate frumenti. praedictam urbem receperat. urbem communiunt diligenter. sacer Evangeliorum liber appellavit Emmaus. Sed et princeps [0401D] Aegyptius. Judaeamque victoriam. ecclesiam Dominicae Resurrectionis dejicerent funditus. viris fortibus et industriis. fidelium populus deinceps accedere. et armatis. qui orationis gratia ad urbem accedebant. abeuntes cum uxoribus et liberis. convocatis vicinarum urbium civibus. vinculis subjecerunt et verberibus. qui tunc urbi praeerat. Nec etiam hoc eis visum est sufficere.

Hierusalem (Isa. eos qui praedam reducebant verso secuti sunt itinere. Ecce Salvator tuus venit [0406A] solvere te a vinculo. et antequam in urbem se reciperent. fidelium qui in civitate Bethlehem habitabant. felicis puerperae diversorium. ne ad partes eorum accedentes. ex ordine pandit. tot pericula tertio jam anno sustinuerant. ne dejiceretur. quod per prophetam praemissum fuerat [0405A] vaticinium. in urbem perterriti aufugerunt. interfectis pluribus. casum qui ei acciderat. adorantes et glorificantes Deum. electis ex suorum numero [0403C] centum expeditis equitibus.Emmaus ita disserit: [0403B] Ubi noctem illam in aquarum abundantia. coepit contendere. quibus pauci praeerant pastores. quibus praedictus vir nobilis occurrens. ut illuc aliquam militiae partem dirigeret. ecclesiam dejicerent. dux praecipit contendere: quibus dominus Tancredus datus est primicerius. et tam longae peregrinationis beatam consummationem possent intueri. consurge. dominus Tancredus. certatim insecuti sunt abeuntem. ut si quas extra urbem gregum aut armentorum reperiret copias. Hierosolymam properabant. solve vincula colli tui. Gastus Biterrensis. pedites. prae itineris desiderio. tam ut urbem tuerentur quam ut ipsi etiam in urbe salutis sibi invenirent consilium. Videbatur eis nox ultra solitum vices suas producere. castra circumponentes eo ordine. intempestae noctis silentio. respondentes quod de agro Hierosolymitano eam abduxissent. qui. Audita igitur et cum pietatis affectu suscepta fratrum fidelium postulatione. juxta votum occurrerunt ei animalia. visa nostrorum militia. quam multo pretio saepius ab eisdem hostibus. beatis oculis conspexerunt. subito ante urbem constiterunt. Gastus vero interim. et item illud: Dilatione votum creverat. prae gaudii et exsultationis immensitate. ingressi ecclesiam. At vero. ut juxta eorum desideria. Proficiscens exercitus Hierosolymam pervenit. coepto ferventius insistentes itineri. reliquisque in fugam versis. et consors itineris: qui ducibus ejusdem loci habitatoribus. quique populi sui vota benigne exaudire dignatus est. redemerant. [0405] . legatio adfuit ad ducem Godefridum. Videbatur impletum esse. in quo felicium cibus animalium requievit. invitis principibus. LI. oculos. ad loca optata mererentur pervenire. ut fidelibus opem ferrent. votis ardentibus auroram deposcentes. Cumque jam urbi esset proximus. et Salvatoris praesepe. vir quidam nobilis et strenuus. a Bethlehem rediens ad exercitum maturabat. orans et petens cum multa instantia. in collis cujusdam culmine cum suo substitit comitatu. correptis armis. [0404A] Postquam autem in castris cognitum fuit quod Bethlehemitarum nuntios dux nocte illa susceperat. LII. audito nomine civitatis. praedam abactam violenter revocare cupientes. excitantibus se mutuo plebeis et moram arguentibus. domini Tancredi vexillum super ecclesiam statuerunt. aurora jam illucescente. juxta id quod proverbialiter dici solet: Animo cupienti nihil satis festinatur. [0404C] dumque ibi rei praestolaretur eventum. votiva Domino cantica psallentes. quo a majoribus principibus singulis designabatur. eas secum in expeditionem deduceret. pro [0404D] qua tot et tantos labores pertulerant. ecce per vallem eidem loco subjectam. ad exercitum revertebatur: cum ecce ad pastorum vocem exciti Hierosolymitae. eratque abominabilis. pro quorum amore et reverentia tot labores. omnisque mora animis ardentibus periculosa videbatur. qualem lux exoriens iter agentibus solet ministrare. cum gemitu et suspiriis prae gaudio fusis spirituali. et vide (Isa. Conjunctis itaque agminibus. insectantium veritus multitudinem. et de suis in eorum subsidium praemiserat quosdam. ad locum summo diluculo perveniunt destinatum. Cumque processissent aliquantulum. [0403D] qui in exercitu remanserant. Timebant autem praedicti fideles. Unde progressi pusillum. ut sibi a fidelibus suis digne et laudabiliter serviatur. saluti fugiendo consulens. surrexerunt iter arripientes. ubi a civibus cum hymnis et canticis spiritualibus honorifice suscepti. sed interim excitatur tumultus. et exhibitum historialiter verbum Domini: Leva. ad exercitum cum multa laetitia sunt reversi: a quibus cum quaereretur unde praedam illam contraxerant. Ubi etiam et cives ejusdem loci. subito in eos irruentes. introducente eos populo et clero. de cujus munere venit. e vicino urbem sanctam contemplantes. in signum victoriae. cum praedictis centum equitibus. ubi circa noctis medium. Hierusalem. captiva filia Sion (Isa. 2). INCIPIT LIBER OCTAVUS. relicta praeda. XLIX. loca venerabilia scientes in proximo constituta. ab [0404B] exercitu separatus versus Hierosolymam. et nudis ex plurima parte vestigiis. Vir vero insignis. relicta absque custodibus secum trahens animalia. non exspectata procedendi licentia vel opportunitate. pronos in terram se dederunt. Et illud: Elevare. et rerum copia victui necessariarum egerunt tranquillam. in quo cadunt nonnulli de hostibus. prae fervore devotionis lacrymas et suspiria cohibere non valentes. assumpto sibi triginta expeditorum equitum comitatu. ad locum praedictum. elevare. partemque lucis futurae sibi usurpare indebite. ut itinerarii sui felicem conspicerent clausulam. 18) potentiam regis. Convenientibus enim ex universis finitimis oppidis et locis suburbanis hostibus. noctem ducebant insomnem. 17). praedam iterum receptam violenter abducentes. CAPUT XXV.

et quod David eam regni solium constituerit. hoc est Jebus. XX). congregabo omnes gentes. in qua est Silo. et Thecua urbs. Romanorum princeps magnificus. defunctam suscitavit. Modim etiam. Hegesippus et Josephus. ut in Genesi legitur. habetque ab Occidente tribum Simeon. juxta [0407A] verbum Domini: Non remaneret in ea lapis super lapidem (Matth. ubi postea Dominus praeteriens. et vallem silvestrem. esuriens cum pueris suis. et mare Mediterraneum: a quo ubi propius est. juxta veteres historias et orientalium populorum traditiones. Porro David cepit arcem Sion. ut solum templum et praesidium. et haereditate mea Israel (Joel. Et quaedam iterum de situ ejus. Judaeorum id exigentibus meritis. Judeae metropolis. quae olim dicta est Sichem. in loco [0406C] rivis. et Philisthiim [0405B] regionem. sanctorum Machabaeorum felix praesidium. Bethel. deinde Jebus.CAPUT PRIMUM. 4 et seq. Hanc vero. confabulatricis Domini Samaritanae patria. conditoris nomen habens. postmodum tempore David. quam Moriae constituta. urbe reaedificata infra murorum ambitum clauderetur. et in tribu Benjamin positam veterum tradit auctoritas. XXIV. quasi paradisus Dei irrigabatur (Gen. Galgala quoque Elisaei receptaculum. tradente Abimelech sacerdote. quae alio nomine dicitur Cariatharbe. dixeruntque qui habitabant Jebus ad David: Non ingredieris huc. ubi Petrus Aeneam virum paralyticum ab annis octo in grabato jacentem saluti restituit. ubi idem Petrus. ubi post resurrectionem suam Dominus duobus discipulis apparuit. obsedit. insignem victoria. accedentibus populis. primum dicta est Salem. ab eodem imperatore in montis verticem tota translata est. in montis verticem transtulerit. ubi David. sanctorum patriarcharum sepulcrum venerabile. quam Moysi successor Josue. Titus Vespasiani filius. in qua. in sui haberet fastigio et parte superiore. ita ut in orientem partim. et regni constituit solium. quae est Lidda. et Dispolim. magis orando quam pugnando subegit. et defixi solis miraculo praeclaram. Haec. filii Nun. Ab Austro vero. regnante filio ejus Salomone. eam ampliavit. caeco lumen restituit (Matth. discipulam nomine Tabitham. et idcirco appellata est civitas David. 2). sicut in Nicaea synodo legitur: Episcopus Aeliae ab omnibus honoretur. Est autem Hierusalem. cui nomen Antonia erat. regum Israel thronus sublimior. quae est civitas David. quae olim dicta est a monte Somer. quae omnis hodie regio generali appellatione dicitur Arabia.). Neapolis quoque. Cumque prius in clivo sita esset praecipiti. Ab oriente vero Jordanis habens fluenta et ei adjacentem solitudinem. plenam operibus bonis et eleemosynis. 2). partim in austrum tota devexa respiceret. quae postmodum Ruben. forma quidem oblonga. Postea vero. Cujus in imo constructa est nobilis ecclesia in honore Dei Genitricis. panes propositionis comedit. quasi Hierusalem Salomonis. XI. in quo sita est Samaria. dicta est Hierusalem. intulerat. ut praemisimus. Descriptio situs urbis sanctae. ubi erant Jebusaei habitatores terrae. Ultra Jordanem vero [0405D] Galaad. Est [0407B] autem civitas et minor maximis et mediocribus major. et caetera. Sichar. urbem eorum succendentes. sita. quadragesimo secundo post passionem Domini anno. monstratur sepulcrum. et Ebron. secundum lectionem libri Geneseos (cap. Ammon et Moab. urbem Jericho. ex tribus partibus circumsepta. amore illius captus. A septentrione vero urbem habens Gabaon. et peccati Jeroboam testis. filiis prophetarum familiarem. Elisaei quoque et Abdiae tumulus. XIII. tam ipsum quam filios ejus in ore gladii percusserunt. aedificavitque urbem in circuitu a Mello usque ad gyrum. et Joppen praedictam. et parte altera longiore. Sub qua . ut referunt egregii scriptores et illustres historiographi. quod filius Sichem. tabernaculi Domini custos aliquando. CAPUT II. juxta vetustissimum oppidum Joppen. postquam septem annis regnaverat in Ebron. ubi et sepulta creditur. [0406B] unde et tota praedicta regio usque in praesentem diem dicitur Samaria. 10). Nobe quoque vicum sacerdotalem. viginti quatuor distat milliaribus. Quomodo Aelius Adrianus. Citra vero Jordanem. Hemor. quasi ad milliaria quatuordecim. qui ejecto inde Jebusaeo ejus habitatore. et gloriosum ejus usque hodie. familiare Domini reclinatorium. in latere tam montis Sion. Ascendit igitur primus. Joab filius Sarviae. Unde ita legitur in Paralipomenon: Abiit ergo David et omnis Israel in Hierusalem. Joab autem reliqua urbis exstruxit (I Par. unde et ab eodem dicta est Aelia. filii Jacob Simeon et Levi. et felix nativitatis Dominicae et cunarum locus. III. Josue. sicut in Actibus apostolorum continetur. et factus est princeps. dicens: Cum convertero captivitatem Juda et Jerusalem. de clivo. XXXIV). et [0405C] sanctis ac viduis resignavit vivam: ubi et apud Simonem coriarium hospitatus. quartus ab eo Romanorum augustus. Gad et dimidia tribus Manasse susceperunt in sortem. obsessam expugnavit. dixitque: Omnis qui percusserit Jebusaeum in primis erit princeps et dux. [0405A] Urbem sanctam et Deo amabilem Hierosolymam. ita ut. Hanc eamdem postea Aelius Adrianus. tetragona tamen vallibus profundis admodum. dicta est Hierosolyma. quae omnis regio antequam Dominus subverteret Sodomam. et expugnatam dejecit funditus. et deducam eas in vallem Josaphat. inter se et praedictum mare habens castellum Emaus. silvis. ita ut Dominicae passionis et resurrectionis locus. aureorum cultrix vitulorum. Habitavit autem [0406D] David in arce. quod et lacus Asfaltes. Sed et Sebastea Joannis Baptistae. qui prius extra urbem fuerat. Quibus nominibus et quot appelletur civitas. in ultionem stupri. ubi nunc est mare salis. in qua ostenditur quas regiones et quae habeat loca per circuitum. Cornelii nuntium suscepit. prophetarum Habacuc et Amos domicilium. in qua est Bethlehem. et disceptabo ibi cum eis super populo meo. in sublimibus sitam esse montibus certum est. quae postea dicta est Nicopolis. reparavit. sorori eorum Dinae. Nam ab oriente vallem habet Josaphat. hujus mentionem facit propheta Joel. habens sortem Juda. tribum quoque [0406A] habens Ephraim. Basan. fontibus et pascuis penitus carente. et mare Mortuum nuncupatur.

et de foris. Horum alter qui ab occidente est. deletum fuerit. unde lumen ecclesiae infunditur necessarium. ut clivus eidem eminens et contiguus. A septentrione vero una. mercator pessimus. pro quo Judas. super omnia tabernacula Jacob (Psal. ut populum ad orationem invitarent. hoc est Jerusalem. in declivo ejus. super altare holocausti. alterius vero certum nomen non tenemus. qui demonstratus fuerat David patri ejus. et quomodo illud idem cum universa urbe postmodum sub Tito. quae tempore regum Juda celebris fuit. LXXXVI. hibernis mensibus defluere consuevit. filius ejus Salomon. In occidentali ergo quasi in supremo montis vertice ecclesia est. Forma vero hujusmodi est: platea quaedam. Infra haec igitur septa nemini habitare. extra praedictae ambitum erant ecclesiae. unguentis et aromatibus dicitur delibutum et sindone involutum. et caetera. cujus mentionem [0407C] beatus Joannes evangelista facit dicens: Egressus Jesus trans torrentem Cedron. sicut mos erat Judaeis sepelire. in qua hodie de pretio Salvatoris. designatur. eleemosynam a transeuntibus petentem. qui tertius a seductore Mahometh. In altero vero monte. duabus portis introitur. ascendere consueverant: quarum quaedam adhuc supersunt. urbem obtinuerunt in manu forti. David rex. In eodem quoque. et miro artificio in modum coronae contextis. 8): Ascenditque per convallem filii Ennon. Ubi et praeceptum est ei altare Domino aedificare. erroris et regni successor exstitit: et ita esse. cui nomen Ennon. universae sub se positae praeeminet civitati. et quae compositionis sit forma. intra novum aedificium veteri continuo et inserto. ager emptus ostenditur. Romanorum principe. quae hodie vulgari appellatione dicitur Lacus Patriarchae. cui nomen Acheldemac. forma quidem rotunda. XV. XXIV) et Paralipomenon. sub quo hiatu patulo Salvatoris positum est monumentum. III. et pro persecutoribus orans positis genibus. quaedam vero variis casibus sunt depositae. XXVIII. et quod sit Dominicae Resurrectionis. quae quoniam in declivo praedicti montis sita est. ubi erat hortus (Joan. ubi usque hodie locus in quo protomartyr Stephanus a Judaeis lapidatus. postquam nostri opitulante divina clementia. Dominum Judaeis tradidit. in quam ab occidente. quae nomine montis dicitur Sion. et per angulos praedictae superficiei turres erant sublimes admodum. antiqua litterarum monumenta in eodem aedificio intus scripta. 1). in quibus [0409C] certis horis superstitionis Saracenorum sacerdotes. Porro. apertum et perpetuo patens. locus Dominicae passionis qui dicitur Calvariae sive Golgotha. ut ibi: Diligit Dominus portas Sion. et inde se erigens ad verticem montis qui est contra Gehennon ad occidentem. sita est sanctae Resurrectionis ecclesia. Hujus autem quis auctor fuerit. veteres tradunt historiae. in sepulturam peregrinorum deputatus. ubi secundum quod in Actibus apostolorum continetur. 1). nemini etiam introire. Ab austro vero vallem habet praedictae contiguam.etiam torrens Cedron. fitque sermo de Achaz: Ipse est qui adolevit incensum in valle Ennon. sicut David commemorat. dicens: Fundamenta ejus in montibus sanctis (Psal. ex latere Jebusaei ad meridiem. opere constructa solidissimo quae quasi praesidium civitatis cum turribus. janitoribus per singulas portas constitutis. modica valle distincta. in praesenti sufficit edocere. quae sortis Benjamin et Juda. Sed. Super singulas autem portas. et lustravit filios suos in igne juxta ritum gentium. cujus mentio fit in Paralipomenon [0408B] secundo. in qua vetus piscina. erectis in sublime trabibus. [0408C] tectum habet. planities iterum quaedam est eminentior. in quo postmodum obtulit holocausta et pacifica. unde plerumque et tota denominatur civitas. Ab austro vero domum habet regia quae vulgari appellatione templum Salomonis appellatur. post patris obitum templum aedificavit. aedificii hujus auctorem diximus Homar filium Catab. Ecclesiae pene superest altitudinem. juxta lectionem libri Regum (II Reg. altitudinis moderatae. Porro in medio hujus sic circumseptae areae. oratoria valde modica. manifeste declarant. De hac etiam valle in Paralipomenon [0407D] scribitur ita. quod est juxta vetus coemeterium. cujus quae forma [0409A] fuerit. LXXXVI. claudum ex utero matris suae. visum [0408D] est eis praedictum nimis angustum aedificium: et ampliata ex opere solidissimo et sublimi admodum ecclesia priore. in alto vero templum Domini. et eam reddit obscuram. et quae sit forma utriusque ecclesiae [0408A] Sita est autem in montibus duobus. mons Moria dicitur. emisit spiritum. nisi nudis et lotis pedibus permittebatur. quarum altera dicitur speciosa. quorum fastigia infra muri ambitum ex parte plurima continet. muro circumdata est valido. sed in devexo quod ad orientem respicit. et ubi etiam vivificae crucis lignum repertum fuisse dicitur. ejus vallis partem. 3). quae etiam urbem per medium dividit. quantum arcus vix jacere potest habens longitudinis [0409B] et latitudinis tantumdem. in funiculo distributionis limes fuit. Quod partem duorum montium intra muri ambitum contineat. sicuti in Josue scribitur (cap. in principio hujus voluminis. in loco quem paraverat David in area Orna Jebusaei (II Par. templum Domini est in eo loco ubi. iterumque sub Cyro rege Persarum a Zorobabel et Jesu sacerdote magno reaedificatum fuerit. XVIII. CAPUT III. et exaudivit eum in igne de coelo. quae urbi sunt conterminae. aquis pluvialibus factus tumidior. A septentrione vero plano itinere ad urbem acceditur. 1). Porro ante nostrorum Latinorum introitum. quas interfecit Dominus in adventu filiorum Israel (II Par. et non longe ab ea turris David. et invocavit Dominum. mirabiliter loca comprehenderunt praedicta. et quomodo sub Nabuchodonosor Babyloniorum rege ceciderit. Alter vero qui ab oriente est. qui in parte est orientali. Ubi etiam de mandato Domini. hoc modo: Et coepit aedificare Salomon domum Domini in Jerusalem in monte Moria. eodem . qui hujus rei curam haberent diligentem. muris et antemuralibus sibi annexis. Sion appellatur. ab oriente quoque alia. quae usque hodie Porta aurea dicitur. consolidatis basibus erexit Petrus. 1). in spelunca quae cognominatur Leonis. designatur: indeque protenditur ad superiorem piscinam. quadrangula et aequidistantibus contenta lateribus. ab Aureuma sive Orna homine Jebusaeo aream emit. quod in austrum respicit. Ab occidente vero. et ubi etiam de cruce depositum Salvatoris corpus.

I. sed natura non eadem aquarum. qui urbem [0411C] delevit. Ubi postmodum empta sexcentis siclis auri justissimi ponderis area. obturavit. Judaea. Haec autem ante nostrorum introitum. ut alia ibi construerentur. dicitur nihilominus et Palaestina prima. et rivum qui fluebat in medio terrae. et flumine magno Euphrate. altare. in imo vallis scaturiens. fons est quidam famosissimus. in cisternis quas in civitate habent plurimas. qui propter dinumerationem populi a David incaute factam. et obstruxerint fontes. forma quidem octogonum et laterum totidem. Sed et quasi in umbilico terrae promissionis eadem posita est regio. ora fontium et cisternarum quae in circuitu urbis erant. Sive autem sic. Dicuntur autem tres esse Palaestinae. et ducite eum in Gion. sed et pauci numero. quam ejus successores. cujus metropolis est Bethsan. fontes qui erant extra urbem. Mensibus enim hibernis. XXXII. Siloe. in regem super Israel et Judam. reges Israel [0410C] vel Samariae dicerentur. Et quomodo cives. erunt termini vestri (Jos. Unde a cognomento Judae. in cujus quadragesimo capitulo ita legitur: Judaeae caput fuit Hierosolyma. 2). qui obturavit superiorem fontem aquarum Gion. Judaea dicta est. qui eamdem reparavit. percussit populum. nisi dicamus. congregavit plurimam multitudinem. Est autem locus in quo civitas sita est. fontes sunt nonnulli. ut praemisimus. Dominus misit. De quo ita legitur in secundo Paralipomenon: Quod cum audisset Ezechias. quarum prima est quae propriae Judaea dicitur. usque ad quinque vel sex milliaria. filii Salmanassar regis Assyriorum. quasque aliunde non pauciores excipiunt. Extra urbem ad duo vel tria milliaria. atque dicetis: Vivat rex Salomon (III Reg. intus et deforis marmoreis tabulis et opere musaico decoratum. quam superior et contenta. ut ibi lavaretur et videret (Joan. ad quem. in quo ita legitur: A deserto et Libano. quae plurimae infra septa praedicta continentur. supra quam sedisse angelus dicitur. imbres solent sibi colligere. in quo clerus divina celebrat. ad quam a parte occidentali. sive Scythopolis. et hoc omnium decernente sententia. Benjamin videlicet et Juda. aridus et inaquosus. ubi hodie est in honore Beati Procopii martyris ecclesia. Unde etiam tam ipse Roboam. quaedam vero.. postea vero. ubi Salomon in regem inunctus fuisse dicitur. cum reliquarum decem tribuum reges. et obturaverunt cunctos fontes. infra interiorem columnarum ordinem. in valle Ennon media Jerusalem positus. aut terrae pristinam faciem postmodum immutatam. cujus metropolis est Hierosolyma. Unde et illud est de Evangelio: Revertere in terram Juda. limpidissimae et absque coeno in cisternas defluant. et maxime Palestinae regioni. cujus habitatores aquis tantum utuntur pluvialibus. eum qui a nativitate caecus fuerat. ait enim in suo Polyhistore: Judaea illustris est aquis. audito nostrorum adventu. I. praecognito nostrorum adventu. interpolatum enim habens fluxum. lacus dissipaverint. et avertit eas subter ad occidentem urbis David (ibid. duobus locis per gradus et ab austro totidem. [0409D] singula erant oratoriola. cognito adventu Sennacherib. Inter quos praecipuus erat qui dicebatur [0411B] fons Gion. albo eum cooperientes marmore altare desuper et chorum. terrae promissionis et Syriae portionem esse. tectum habens sphaericum. ut obturarent capita fontium quae erant extra urbem. et postmodum annis quindecim nuda patuit et aperta. et inveniant aquarum abundantiam (II Par. Id tamen ante praedicti Solini tempora fuisse certum est. usque ad mare Occidentale. dicentes: Ne veniant reges Assyriorum. plumbo artificiose coopertum. cujus hodie dignitatem obtinet Nazaraea Ecclesia. IX): fons quidem modicus. qui eidem praefuerunt loco. et canetis buccina. albo strata est lapide. qua dicitur: Familiare est Syris. . a Roboam filio Salomonis discesserunt. quod ex ea homelia datur intelligi. construxit. successit Hiericus. tertia. quasi milliario distans ab urbe. nec perpetuas habet aquas. quae pars Syriae est. CAPUT IV Quod in loco arido et inaquoso sita sit civitas. et ante Aelium Adrianum. quousque praeceptum est ei a Domino. utriusque tribus regio. bello Artaxerxis subacta. in qua praedicta Dei cultrix civitas cita est. et ungat eum ibi Sadoch sacerdos et Nathan propheta. rivos. fuisse. fontes ac flumina non habens penitus. Ezechias rex Juda. adhaeserunt ei. Gion autem locus est ab austro. de quo in eodem legitur: Hic est Ezechias. In hujus superioris areae medio templum aedificatum est. construxerunt. aut eum rei veritatem non [0411A] esse assecutum. cum subjecta ex eodem saxo spelunca. quae plurimae de templi descendunt aedificio. 4). quorum quaedam adhuc exstant. Certum est tamen quod amicus Domini. Harum utraque platearum tum continens et inferior. [0411D] et qui nec sapidas. certum est. Palaestina autem quasi Philisthina a Philisthiim deducto nomine dicitur. XXX). solaeque duae tribus. et modicam nimis ministrantes aquarum commoditatem. in qua Dominus corporaliter apparere dignatus est. et haec caput esse desiit. et totum belli impetum verti contra Hierusalem. ab urbis obsidione desisteret. die tantum tertia aquas dicitur ministrare. ut parcens populo gladium suum converteret in vaginam. 33). ex quo decem tribus Jeroboam filium Nabath secutae. juxta urbem tamen a parte australi. venisse scilicet Sennacherib. ut populus siti fatigatus. inito cum principibus consilio virisque fortissimis. Unde miramur plurimum quod Solinus Judaeam aquis dicit esse illustrem. secundum [0410D] hoc quod in Josue terrae promissionis termini describuntur. Porro cives. et imponite Salomonem filium meum super mulam meam. secunda. et per totum annum ad usus necessarios conservare. juxta quod in tertio Regum libro legitur ita: Tollite vobiscum servos Domini vestri. reges Juda dicti sunt. De fonte Siloe. sive sic dicatur. [0410B] Dicitur autem regio. deposita sunt. Intus vero in medio templi.modo quadrilatera a lateribus subjectae ex omnibus partibus aequidistans. [0410A] rupes est aliquantulum eminentior. nam eum et post Titum Romanorum principem. cujus metropolis est Caesarea maritima. ubi duae valles praedictae se continuant. ab oriente vero uno tantum ascenditur: in cujus singulis angulis. Judaea sane ab eo. ita ut hibernis temporibus aquae pluviales. evidenter ex ejusdem Polyhistoris lectione colligitur. sed excisa est. Nec aliquid nobis pro solutione occurrit. ad omnem pene sermonem suum parabolas jungere.

sicut in sequentibus dicetur. in quo Salvator cum discipulis coenasse. quatenus omnes unanimiter a majore usque ad minimum armis instructi. verum postea. quae circa templi ambitum. ubi apta instrumentis [0413D] ligneis posset reperiri materia (nam adjacens universa regio nullam hujusmodi videbatur opportunitatem ministrare) casu adfuit quidam fidelis indigena. et qui locorum habebant peritiam. quae valli Josaphat praeeminet. praeter aquarum pluvialium. Quinta igitur die. in eo urbem impugnandi fervore. quam habebant. indictum est generaliter. ibidem etiam et Spiritus sanctus super discipulos in linguis igneis die sancto Pentecostes descendisse: ibi etiam et piam Dei Genitricem mortis solvisse debitum. In quorum ordine dominus Lotharingiae dux Godefridus primus fuit. Cumque a summo mane circa horam diei septimam in eo facto desudassent. in piscinas duas maximae quantitatis. CAPUT VI. et protecti clypeis. quae hodie dicitur Sancti Stephani. sex aut septem ab urbe distantes milliaribus. CAPUT V. tertium vero locum dominus item Robertus Normannorum comes. inter urbem et ecclesiam. et alii quidam nobiles obtinuerunt. a septentrione eam obsidere decreverunt. Ab ea igitur porta. aetatis et conditionis. infinitas molestias noster passus est exercitus. usque ad turrem angularem. dominus Tancredus. Quinta post obsidionem die urbem impugnant: ductu cujusdam fidelis in silvas descendunt. et voce significatum praeconia. veterum habent traditiones. diciturque [0412B] fuisse advenientium numerus promiscui sexus. postquam ante urbem noster constitit exercitus. ubi prius fuerat [0413A] derelicta. ut qui primus post motionem aquae descenderet in piscinam. scalas habuissent aut ad occupanda moenia machinas aptassent. videntes quod absque machinis non multum possent proficere. qui in valles quasdam secretiores. comes Tolosanus cum suo comitatu urbem obsedit. ut et facilius ad urbem expugnandam sui possent accedere. fontes etiam a partibus deductos exterioribus et aquaeductis invectos. V) et in quam angelus dicebatur descendere et aquam movere. ad urbem impugnandam se accingerent: quod et factum est. neque ab austro propter vallium praedictarum profunditatem possent proficere. quosdam de principibus direxit. tantaque cura et virtute continuantes congressum. Quo tempore noster exercitus ante urbem advenerit. usque ad eam quae turri David subjecta est et ab eodem rege cognominabatur. habito diligenti tractatu. tamen ad aliquem modum . ubi arbores. unde facilius et commodius urbem possent impugnare. In urbe autem dicebantur esse virorum fortium et optime armatorum quadraginta millia. in parte septentrionali. quarum [0412A] altera usque hodie Probatica piscina reputatur. tum propter turrim. sed infra urbem continentur recipiebant. quae ab eodem cognominata [0412D] est. Qui autem intus erant. post eum. tum ut urbem regiam ab imminentibus protegerent periculis. Is enim locus erat. Dumque circa id principes plena deliberarent sollicitudine. natione Syrus. super montem in quo civitas aedificata est. in qua olim immolatitiae lavabantur hostiae. parte etiam ibidem. erigunt machinas. nostrorum ante praedictam urbem castrametatae sunt legiones. qui super clivum ejusdem vallis ab australi situs est parte.obstruxerant: unde postmodum in ejus obsidione. et eorum lavisse pedes dicitur. sanaretur: in qua et Dominus paralyticum curatum. grabatum jussit tollere. quae dicitur Sion. castrorum partem transtulit. illo effectu. propriae saluti consulerent. cum his [0412C] qui locorum habebant peritiam. ut effractis antemuralibus. eam armis et victualibus communientes. tanta circa partes urbis obsessas irruerunt instantia. consummatis machinis. equites autem mille quingenti. et quo ordine castra sunt locata. inter quos expeditorum vix poterant esse viginti millia peditum. et praedictam ecclesiam ab hostium injuria tueri. reliqui autem omnes. praedictam portam quasi sub se positam potenter tuebatur. [0413B] Locatis igitur. ubertatem maximam. ab eadem vero turri usque ad portam Occidentalem. videns quod in eo parte urbem impugnando non multum posset proficere. dominus Flandrensium comes Robertus. et inde usque ad portam australem. quae ad aquilonem respicit. trabes deferunt. propositum ad tempus distulerunt. videntes quod neque ab oriente. quae hodie dicitur montis Sion. Postquam ad urbem accesserunt. exterius tamen. mense Junio. aut inerme vulgus. convenerat enim ex vicinis oppidis et suburbanis adjacentibus in urbem maxima multitudo. aut valetudinarii et debiles. vix ejus dimidium obsidione claudente. Consurgentes enim [0413C] omnes unanimes. civitas remansit inobsessa. hostiumve numerus. quae vulgo dicitur Sancti Stephani. ut praediximus. de consilio quorumdam prudentum. opus auctore Domino. procul omni dubio civitatem sibi poterant vindicasse. et propter vallem nihilominus quae inter urbem et castra ejus erat media. Anno igitur ab Incarnatione Domini 1099. ubi etiam protomartyris Stephani sepulcrum usque hodie designatur. et quis fuerit nostrorum. quartum vero locum circa turrim angularem. nostri principes castrametati sunt. quae in Evangelio quinque porticus dicitur habere (Joan. infra muros interiores eos se cum timore recipere compellerent et de resistendo diffidere cogerentur: quod si illa die. cives impugnabant. et inde usque ad oppositum ejusdem civitatis angulum. felicius repetituri. quae ab urbe distat quantum arcus semel potest jacere. etsi non ad conceptum opus aptas penitus. castris a porta septentrionali. septima die mensis. Hoc autem ea dicitur intentione fecisse. quae castris ejus imminebat. quasi ad quadraginta millia. sicuti et turris quae in parte ejusdem civitatis sita est occidentali. tum ut a facie exercitus in urbem se conferentes.

dumque aquas quaerunt longe positas. jactu pulveris et modis aliis quibus poterant. Ipse enim de proprio aerario absque collatione populi. multo pretio vendebatur. pro qua tot casus sustinuerant adversos: leve judicabant quidquid mandari poterat. sed quisque aliquid muneris impendebat. et quibus domini sui providere non poterant per campos lento gradu et deficientibus viribus vagantia. ut aquas non valerent cohibere. frequentes erant in exercitu. per indigenas compererant. ut equis. de quo supra fecimus mentionem. et easdem certo tempore funderet insipidas. casus eripiebat prosperior. populum educebant ad loca ubi aliquid frutectorum et silvae humilis esse. dum ad id tantum modo cooperari crederetur. alii [0414B] nobiles et praeclari viri. sequens aliquid detrahebat. et dum mutuo se praepedirent. nec conditionis reputabatur imparitas. et omnium jumentorum genere virgulta deferrent inde. et in nostrorum perniciem civibus adjungebantur. suis artificibus impensas ministrabat necessarias. Siti populus fatigatur. ubi [0414C] par erat studium. quibus propriae non supputebant facultates. dum casibus variis. quibus sua defecerant viatica. asinis. qui vero inferior. quas mangana vel petrarias vocant. certatim et summa contexunt diligentia. cum neque perpetuas aquas haberet. sublata differentia. Dabatur autem artificibus. qui major erat meritis. poterant procurare remedium. qui per quatuor vel quinque ab obsidione distabant milliaria: [0415A] unde cum difficultate nimia. equi videlicet. ut inde crates contexerentur et majora supplerentur opera. vel officia. ad aliquod tamen obsequium admittebatur. aut de malitia occultaverant. idem habens propositum. sed et greges et armenta. his talibus occurrebant aliquoties. de symbolis quos populi offerebat devotio. Quidquid enim usui esse poterat. pene quotidie multi deperirent: nec accederent aliunde. cum difficultate maxima. Instabant operi simul in unum dives et pauper. oppilaverant. Hostium vero versa vice augebantur vires. ut gratis operam possent impendere. et ei quod hesterna dies habere videbatur. siti et [0415C] ariditate consumpta. unde in castris fetor erat maximus. adaquare poterant.proceras invenerunt plures. muli. et periculosa nimis aeris corruptela. nisi tanti laboris fructum liceret carpere. quas sibi mutuis improbitatibus innectebant. vel etiam puteos aquarum viventium nisi remotos. Cives tamen Bethlehemitae et qui apud Thecuam prophetarum urbem habitabant viri fideles. saepius equos secum deducentes: nonnullos etiam plerumque saucios. quam circa Antiochiam victus inopia maceraverat eumdem. omnem operam adhibent et studium indefessum. oris et pectoris ariditatem provocabat. qui perpetuo plus caeteris abundabat. ut praediximus. aut qui otio torpescere permitteretur. urbani per partes inobsessas clam egredientes. improbae sitis molestia minus populum fatigare. verum hi quibus equorum ingens erat numerus. et urbem introire. tabescentia. ut voti compotes fieri mererentur. aestatis inclementia et ardens Junius: labor quoque et excitatus pulvis. Dispersi ergo et seorsim egredientes. camelis et plaustris impositis. ita ut inventis fontibus inter eos nonnunquam oriretur seditio. quae per partes inobsessas liberum in urbem habebant introitum. nec erat in tanto populo deses quispiam. rivos aut fontes. magis sollicitus erat circa frequens ministerium. . erectis vexillis. ab hostibus perimuntur frequenter. plerumque ad pugnam veniretur. Ubi habentes artifices et lignorum caesores. fuga lapsos. Pro nihilo reputabant quidquid in toto itinere pertulerant. quo vix sitiens semel refocillari posset anima. Non videbatur in hac obsidione. Porro victum et ad opus equorum pabula per adjacentia suburbana disquirentes. multosque ex eis interficiebant. Neglecta porro animalia. ne indigentibus et populo sitienti remedium ministrarent. aquas in utribus deferebant lutulentas. quantum ad opus praedictum necessarium videbatur. Augebat denique sitis importunitatem et angoris geminabat molestiam. in securi et ascia. invicem se comprimentibus et undas haurire prohibentibus. CAPUT VII. unde cognitis eorum discursionibus. quorum ductu utebatur populus egrediens ad fontes. quibus mortalis subjacet infirmitas. ut locus ad continuandam obsidionem redderetur ineptior. et vimina. locus civitati adjacens aridus est et inaquosus. et liquefacta interius moriebantur. asini. Fervebat igitur opus. sed et cisternas et pluvialium aquarum receptacula dissipaverant. Qui tamen pedites erant. Dumque sic circa majora negotia majores principes essent solliciti. quarum haustu. Interea siti fatigabatur exercitus vehementissima. et qui in hujusmodi exercitio majorem habebant peritiam. Imminuebatur diebus [0415D] singulis nostrorum numerus. non habens aliquos: eosque ipsos. incaute dispersi. secure nimis per regionem vagabantur. aquas diligenti perscrutabantur indagine. Convocatis ergo artificibus. excepto comite Tolosano. id totum tractare reputabatur honestum. qui loca deficientium supplerent. universos. ut architectis possent ministrare salarium. et omnium invigilabat studium. castella et machinas jaculatorias. multiplicabantur auxilia. in se ipsis deficiebant. quid quemque secundum suam deceret conditionem. populo non poterat laboranti sufficere. et in hujusmodi omnimodo instrumentorum genere. arietes quoque simul et scrophas ad suffodiendum murum. et reliqua vitae necessaria. et in exsequendo opere fervor non dissimilis. [0414D] Nam. merces. sed et multis nobilibus. hi sibi quocunque modo aquis inventis parce utentes. ad urbem detulerunt. Nam nullius principum ad hoc sufficiebant copiae. dum cum paucis se arbitrarentur quaesitos invenisse latices. sitibundos equos per tria vel quatuor milliaria educentes. subito ingens occurrebat turba. ex [0414A] subjecta materia. [0415B] et. et pestilens. Sed et Siloe fons urbi conterminus. stipendia ministrabat. post moras longissimas. audito nostrorum adventu.

hi enim cogebantur et onera portare. ut illuc dirigeret plures. ita ut ipsi indigerent primi. [0417C] in aedilitate sua Romae publicavit. arte aemula et cuncta imitari satagente. aut comparere in publico. postquam in campestria. et eos qui ex vicinis oppidis et finitimis civitatibus se in urbem contulerant. [0417B] Interea dum haec circa Hierosolymam in obsidione geruntur. Classis Januensium apud Joppen applicat. angariabantur tamen exteris bona communicare sua. qui cum eis erant. qui missi fuerant. nec sopori necessario vel ad modicum requies praestaretur. iterum ad opus praedictum destinavit. aut introitus in propria. quam vitam continuare temporalem. qui prius egressi fuerant. ne in hujusmodi instrumentorum genere. machinas interius nostris aequipollentes. viros egregios et insignes. de communi consilio. ad conflictum hortarentur mutuo. etsi ad opera publica aliquid erat necessarium. Scaurus inter alia miracula. sic ait: Joppe oppidum antiquissimum orbe toto. utpote ante terrarum inundationem conditum. qui prius egressus fuerat. et. maxime quae ad hujusmodi instrumentorum spectabant artificia. Ad levem etiam cujuslibet delatoris calumniam. scilicet. eorum substantia [0416D] ad victum tenuem et miserum non sufficeret. quod costarum longitudo excesserit pedes quadraginta. Unde et supra modum fatigati. Nec solum praestationibus eos macerabant violentis. angarias infligebant insolitas et gravibus affligebant [0416C] parangariis. [0416B] universa pene quae fiebant in exercitu. ut argumentis argumenta repellerent omnem impendebant vigilantiam. qui cum eis habitabant. verum etiam fidelibus. edicto publico. qui eorum monitis acquiescens. multo majores habebant intus. quam expositam belluae non irritus rumor circumtulit. Cum igitur circa construendas machinas. majoribus pandebant civitatis. cum nec sumendae refectioni semel in die tempus indulgeretur. quidquid sinistri accedebat. religatae ad saxum Andromedae spectatricem. de qua Solinus in XXXIX. ad urbem possent accedere. quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet. ipsi nostrorum moliminibus exaequo responderent: eratque satis facile. cujus ducatu et viribus ii. ad urbem communiendam satis abundante cautela comportaverant. Id ipsum et Hieronymus in epitaphio sanctae Paulae testatur his verbis: Vidit et Joppen. hospitio cogebantur recipere et eis ministrare necessaria. sed meliore compactas materia. et antequam eorum dissolveretur congressus. ut aliquid perstringam de fabulis poetarum. servilem et extremam conditionem sustinentibus. et tota cura se erigebant. diligentissime considerantes. qui eos ad obsidionem deducant. sive nocte sive interdiu. latitudine semipedem sunt supergressi. Habentes itaque sufficientem lignorum et arborum procerarum materiam. ad resistendum se praeparant. nec solum in eo cives. ut si in eis tale quid reperiretur. ut. ut de exercitu aliqua dirigeretur militia. Quippe ossa monstri illius M. Vocati porro quocunque loco vel tempore. Raymundum Pelet et Willelmum de Sabran. in supremum [0417A] jam devenerant defectum ita ut magis mori optarent in Domino. Mensurae quoque veracibus libris continentur. id toto studio procurantes. de ejus equitibus interemerunt quatuor et de peditibus multo plures. porro verticuli spinae ipsius. Id oppidum saxum ostentat. vita enim eorum miserabilis nimium distabat a morte.CAPUT VIII. rapiebantur ad supplicia. licet pauci essent. cumque domesticis et familiaribus. compellebantur laborare. mittuntur de exercitu. sed et continuas super murum et in turribus habentes excubias. Nam et artificium et instrumentorum fabrilium. et circa id plurimum sollicitaretur. Galdemaro vero. occurrerunt hostium sexcenti. vel arte vel materia reperirentur inferiores. cives nihilominus. operas compellebantur impendere fabriles. a suscipione liber. Annalibus nota res est. adfuit nuntius qui naves Januensium in portu Joppensi applicuisse nuntiaret. videntes principes quod qui missi erant. qui appulerant. iterum eumdem comitem rogaverunt. hostium insidias. cui nomen Galdemarus. quae circa Liddam et Ramulam sunt. cum quinquaginta equitibus post eos. quorumlibet patebant calumniis et cuilibet dabatur ad eorum accusationem locus. quam nostri deforis copias. et eis statum et secreta reserarent civitatis: nec erat de fidelium numero ausus quispiam murum ascendere. Terri quoque et aeris et funium et caeterorum. praedicto se . verum ad vincula trahebant et carceres. cum triginta equitibus et peditibus quinquaginta illuc [0417D] dirigeret. qui caeteris amplius abundabat. certatim erigebant. suspectos eos habentes tanquam nostris faverent. cum omni celeritate adessent. violenter extorqueretur ab eo cujus erat domicilium. ut primam citationem sine temporis intervallo minus sequerentur. rapiebantur ignominiose per barbam et capillum. Accidit autem ut. accidit [0418A] ut qui subsequebantur praedicti duo nobiles viri. ut viam invenirent. juxta eorum postulationem. quam cum multa diligentia ante nostrorum adventum. cognomento Carpinnelle. fugientis portum Jonae. CAPUT IX. qui. quemdam nobilem de suo comitatu. primum ante omnia fidelium domus effringebantur. ita ut etiam hostium eorum misera conditio posset lacrymas excitare: miseriarum denique et laborum ponderis immensi neque numerus erat. neque finis. nisi aliquibus onustus necessariis. contexendas [0416A] crates. De memorabilibus mundi capitulo. patiuntur in itinere. et qui alicujus artificii habebat experientiam. quae ad hujusmodi solent esse necessaria. postquam profecti sunt. ad tantum onus non sufficerent. universus noster desudaret exercitus. fideles. id illis imputabatur totum: non erat illis a propriis penatibus in publicum exitus. petens a principibus. Cives machinas construunt. qui in eos protinus irruentes. et se. Ad hoc. sive quocunque ex casu moram innecterent. Est autem Joppe civitas maritima. dominus comes Tolosanus. sublimitas autem elephantis indicis eminentior fuerit. dumque nostri quocunque modo resisterent. quasi jumentum traheretur. descenderat. scalas connectendas. per quam possent resistere. angariis afficiunt.

placuit episcopis. et assumptis crucibus et sanctorum patrociniis. Unde et communicato consilio. ne forte ab hostibus ignis immissus aedificia posset consumere. CAPUT X. pervenerunt incolumes: ubi a praedictis nautis cum ingenti suscepti laetitia. In montem Oliveti ascendit universus populus. vix et cum difficultate sperabatur effectui posse mancipari. sumptis velis et funibus et caeteris earum armamentis. praevia militia quae ad eum usum descenderat. Una autem ex eis. in praesidium loci se contulerunt. ut ligna caederent et caesa ad opus aedificiorum comportarent. dum onusta spoliis in locum rediret eumdem. juxta eorum propositum. Dumque ibi moram facerent [0418B] aliquam. de publico decreto indictae sunt universo populo Litaniae. Alii vero virgulta. dominus Tancredus. Sed et alia multa.inferrent negotio: unde factum est ut. quae apud Ascalonam delitescebat. vir litteratus. mundorum sive immundorum indifferenter. non inferiore sollicitudine eidem instabant operi. qui advenerant. sarcinas composuissent et se aptassent ad iter. quae est sub arce David. ad consummationem operis plurima praestiterunt compendia. mutua charitate et gratis confabulationibus recreati sunt ad invicem. frutices. secum attulerant argumenta: ita ut quod ante eorum adventum. ab urbe quasi . locum deseruerant. per eorum operam facile compleretur. erigendisque machinis. conjunctis nostris adinvicem. et Arnulphus [0420A] comitis Normannorum familiaris. divinum sinceris mentibus implorare possent auxilium. Normannorum videlicet et Flandrensis. Est autem mons Oliveti urbi ab Oriente oppositus. dominum [0419A] videlicet Gastonem de Beart. et inter caeteros etiam nonnullos. indefesso studio. Ubi vir venerabilis Petrus Eremita. Cumque jam per quatuor hebdomadas circa id universus desudasset exercitus. et cuncta familia. ut prius reformata inter eos plenius charitate. sed et optimos artifices qui in construendis erigendisque machinis. quousque illi qui in navibus advenerant. multam habebant experientiam. et cum omni diligentia circa idem sollicitabatur negotium: eoque ferventius. Praeerat autem Januensibus. verum etiam et a turri angulari usque ad portam occidentalem. ut ex eis crates fierent. et vimina. quemdam egregium et magnificum virum. CAPUT XI. caesis ex eorum numero ducentis. non mediocrem intulit moestitiam. Nostri vero palma sibi concessa divinitus. subito et de nocte. his qui in expeditione erant modis [0418D] omnibus profutura. expeditissimi. et supellectilem intulerant ad opus aedificiorum valde necessariam. Erant enim viri prudentes et nautarum more architectoriae habentes artis peritiam. ad mare accedentes. Ceciderunt tamen in eo conflictu viri nobiles Gillebertus de Treva et Aicardus de Montmerla. dolandis et copulandis trabibus. Qui in classe advenerant. quae praedatum abierat. usque ad montem Oliveti praecesserunt. cujus in operis artificio multa pollebat industria. postquam innotuit nostris expeditionibus. curam impendentes diligentissimam. Aegyptiorum classis. maximam castris consolationem attulerunt. et praedictorum [0419B] comitum duorum opus ita fervebat. adfuerit virtus divina. sed. cognoscentes quia classis hostium portum Joppensem occupaverat. et alii nobiles plurimi. et super artifices ne se haberent negligentius circa propositum. Ipsi vero egrediebantur saepius populum educentes in manu forti. sed. principibus quoque et universo populo. de ejus munimine diffidentes. cum omni substantia sua Hierosolymam profecti sunt: ubi a legionibus gaudenter excepti. nostri vero nonnisi arcem tantum conservabant. Nec solum circa partem septentrionalem ducis studio. et in erigendis machinis plurimas praestant commoditates. ad exercitum se conferunt. ex quibus machinae operirentur exterius. nocendi locum operiens. quia inter dominum Tolosanum comitem et dominum Tancredum gravis intercesserat simultas. cognoscentes postmodum quod eorum multitudini non valerent resistere. in quantum poterant ad longanimitatem animabant. Pacificantur ad invicem Tolosanus et Tancredus. ut praediximus. Funes [0419C] enim et malleos et alia instrumenta ferrea secum habentes. nudis pedibus et cum multa devotione populum subsequentem. quidam nobilis Willelmus nomine. Indicantur populo Litaniae. ex [0419D] causis quibusdam exortae erant inimicitiae. et in erigendarum studio machinarum se tota diligentia continuantes. cognomento Ebriacus. quo et ditior erat. qui in ea parte castra locaverant. reliquos in fugam adegerunt. quorum casus. exhortationis sermonem habentes ad populum. flatibus acta prosperis Laodiciam pervenit. alii animalium tam occisorum quam prae sitis ariditate deficientium detrahebant coria. Dux enim et duo comites. ejus enim cives modico ante nostrorum adventum tempore. et minorum ramos arborum caedentes. Joppen. Rebus igitur compositis ad iter succincti. curam eum rogaverant impendere diligentem. multo labore ad consummationem jam pervenerat negotium. At vero qui expeditione remanserant. et cum omni supellectili sua egressi. ejus se adjunxerant castris. episcopi et clerus universus induti sacerdotalibus et leviticis indumentis. Sed in parte australi domini comitis Tolosani exercitus. in caedendis. naves prius tentaverunt ab hostium insidiis protegere. circa eamdem urbem adfuit: quod cum nostris compertum est. operi praefecerunt. principes urbis oppugnationi diem praefixerant. ut ex eis super crates protegerentur machinae. Erat autem [0418C] Joppe per idem tempus versa in solitudinem et habitatoribus vacua. opus jam ex parte maxima peregerant. Die igitur statuta. coepto fideliter instantes operi. et hostibus insistentes. ut ejus ducatum impenderet. certatim congerebant. et majores ei de novo tam hominum quam rerum necessariarum accesserant copiae: quotquot enim de navibus advenerant.

telorum ictu. machinas suas erexerant. reconciliatis ad invicem principibus praedictis et omni populo in mutuam charitatem revocato. sed nox interposita litem dirimit. Adveniente igitur die ad impugnandam urbem praefixa. At vero cives propositum habentes adversantibus omnino [0422A] resistere. ut praediximus. completis iterum orationibus. et circa alias urbis partes. muro applicaverat: et reliqui principes. sed quod suberat. ne quid impedimenti ex aliqua imperfectione. qua murus videbatur humilior. ascenderunt. et inolitae fragilitatis immemores. quas super murum locaverant. quae a septentrione super vallem Josaphat posita est. de monte [0420B] descendentes. circumdata urbe. et ibidem ea antequam sol exoriretur. in montis fastigio sita est. valle Josaphat interjecta: unde est. armis et viris fortibus maxime communita. Unde et Salvator noster. quae hodie Tancredi dicitur. [0421C] ejusdem pene altitudinis et soliditatis ligneam turrim juxta murum locaverant. ut quid extra molirentur nostri conspicerent. moenibus ita est applicatum. eoque fortius quo magis ex ea parte timendum arbitrabantur. ut praediximus. et circumspicientes cum diligentia adjacentem regionem. Erat autem par praedictarum machinarum effectus. arcubus et balistis tela in turmas jaculabantur: unde nonnulli ex nostris. vicem pontis introire volentibus posset exhibere. ea nocte quae diem proximam praecedebat. Si quid autem operis consummationi deerat. a civibus esset machinis. eadem diligentia et pari laboris pondere. qui heri et nudius [0421B] tertius ibi visus fuerat. Populus tamen cum omni devotione votum prosequens. locis castra posuerant. ut facilius eos qui a turribus et muro resistebant. oblitae sexus. Nam pene per dimidium milliare ab eo loco. sed et mulieres. in Dominum nostrum Jesum Christum et ejus salutiferam doctrinam convicia et verba blasphemiae impudenter congerebant. tractantes virilia. incautius se habentes. quod cum multo studio fabricaverat. contorsione lapidum. quadragesimo resurrectionis suae die est elevatus in coelum. continuatis tota nocte vigiliis. quod a beato Luca dicitur: Ab Hierosolymis iter habens Sabbati (Act. qua praediximus. quod quia ex illa parte civitas remanserat inobsessa. et nubes suscepit eum ex oculis eorum. [0421A] factumque est. Non erat in tanto populo senex aut valetudinarius aut aetate minor. nam pene eodem momento. idcirco et a civibus minore diligentia servaretur. cernentibus discipulis. [0420C] ad praedictam pervenit ecclesiam. Eadem quoque nocte. vulnera susceperunt. Ad quem locum cum pervenisset plebs fidelis. aut animas pro Christo deponere. et indicta die qua urbem unanimiter impugnarent. et turrem angularem. castris etiam illuc delatis. compactis ad invicem membris. ante solis exortum cum multo labore compactae sunt et congruis stationibus collocatae. partem castrorum et omnem apparatum bellicum. et exterior arte quadam deponi poterat. sputis et aliis immundis actionibus ignominiose tractantes. quem non moveret zelus. Stephani. inter praedictam ecclesiam montis Sion et urbem. ad eam regionem. I. machinas speculati sunt. aut urbem Christianae restituere libertati. prout in diversis. in castra reversi sunt. Videbatur enim eis. anteriore deposito. 12). cum enim quadrilatera essent aedificia. Sed et cruces in nostrorum opprobrium et contumeliam. et quod in ea parte die sequenti. particulatim transtulerunt. praedicta transtulerant instrumenta. praeparatas machinas muro nitebantur propius adjungere. sagittarum immissione innumerabilium. quae est inter portam S. Accedentes igitur ad pugnam unanimes. qualem sacrilegii dolor poterat ministrare. Sole autem exorto. et comes Tolosanus castellum. duplici erat textura munitum. ut qui erant in turribus et qui in machina pene posse pugnare cominus viderentur: nec fuit sane labor modicus. et vere sic erat. et muri ambitum perlustrantes. tam de manibus emissarum quam qui ex machinis . armorum usum apprehendere praesumebant. animosius possent impugnare. latus quod urbi erat oppositum. secus urbem. abesse cum stupore admirati sunt. et non dissimile artificium. omnes unum et idem habentes propositum. Sed et castellum in ea parte. in spiritu humilitatis et in animo contrito. per gyrum ante urbem eriguntur machinae. quam ipsi obsederant. ad ecclesiam Montis Sion. CAPUT XIII. CAPUT XII. [0421D] Adolescente igitur die. ita ut muro superpositum. et erectas in parte. non multum sperarent se posse proficere. et deforis planior et commodior accessus. Ubi. erexerant. mirabili providentia et stupendo labore machinas et castellum antequam connecterentur ad invicem membra. supra vires. cum multa celeritate id maturari praecipitur. Dux et duo majores comites de noctu castra sua transferunt. accedentes ad murum cives. Nec tamen ex ea parte immunita erat machina. quae in australem ejusdem civitatis partem. [0420D] dux et duo saepedicti majores comites. ira succensus. cognoverunt castra ducis translata esse. vigilias et laborem continuantes. occurreret. implorato cum gemitu et lacrymis de supernis auxilio. videntes quod ea pars civitatis. Cives autem in turribus et muro positi admirantes. quid sibi vellet hujusmodi populi circuitus. in quo prius castra locaverant.milliario distans. castellum non minus quam latera reliqua communiebat. ut translatae machinae. Oppugnatur civitas et vehementissimus hinc inde fit conflictus. juxta condictum ad urbem impugnandam adfuit nostrorum universa armis accincta multitudo. qui secus turrim angularem. et devotionis fervor non accenderet ad pugnam. ob loci munimen. urbem impugnare volentibus.

alii vero. animis aestuantibus. animi tamen cura immoderata pervigiles nihilo remissius laborabant. tanquam [0423C] quibus res erat pro capite. infra propugnacula coercebant. ut nec manum [0424A] auderent exerere. ut iterum redirent ad certamen. Et licet corpora qualemqualem per noctis intempestum viderentur habere requiem. Verum neque hi qui ad promovendum castrum dabant operam. effracto muro. Unde et his qui ad praedictum opus accingebantur. plateas civitatis circuibant. restes quoque et tapetia. et quolibet missilium genere eos qui erant in turribus lacessentes. Angebantur tamen plurimum. CAPUT XV. ipsa. ne qua hostium via pateret in insidiis. nec qui tormentis moenia perforare nitebantur. et effracto antemurali. His igitur curis pars angebatur utraque. ut machinarum pene crura confringerent. tam arcubus quam balistis tela immittentes frequentia et pugillaria contorquentes saxa. his qui in turribus erant requiem denegantes et resistendi audaciam. Nam in [0422D] locis tribus. Praeterea et ingentium quae intus paraverant tormentorum ictus in castella nostra tanta dirigebant arte. vel scalis adhibitis. quanta poterant resistebant instantia. ut procedere possent machinae. ad murum accedere nitebantur imperterriti. formidantes plurimum. CAPUT XIV. pari studio et fervore non dissimili civitas impugnabatur. arcubus et balistis. ne quos pridie tanta viderant protervitate instantes. timentes ne clam in eorum machinas hostes quocunque pacto procurarent incendia: unde continuas exegerunt vigilias. alios admonentes. contortorum molarium ictus eluderent. torres incensos. ferventes. quanto poterant studio et indefessa instantia. et iis quae incendio solent fomitem ministrare. Hunc igitur tam periculosum procacemque nimis. et solito vehementius impugnatur civitas. perforarent [0423A] latera. Sequenti die redeunt in idipsum. et statu publico se exhiberent pervigiles. praefectis vigilum in singulis turribus constitutis. injectis ignibus occurrentes. Nostri vero nihilo segnius protecti clypeis. portas et vicos perlustrarent. et praeliorum experirentur fortunam. et adhuc ancipitem utriusque partis conflictum. cui hesterna die fuerat deputatus. Porro par labor et idem periculum erat. ascenderant. et culcitras refertas bombice. et emissi cautes in ipso aere mutuo se colliderent. certatim jaculabantur. nam cives a propugnaculis.jaculatoriis cum horrendo impetu torquebantur. Alii vero minoribus [0422B] tormentis. ut incendiorum comprimerent importunitatem. Revertebatur porro quisque ad officium. Unde sollicitudine non pigri. clam urbem ingrederentur. Fatigabantur interius mordaci mentes sollicitudine. debilitare et ad casum impellere nitebantur. cura erat propensior. quam pridie fuerat. Pereunt veneficae. spem habentes in Domino. castellum moenibus propius posset . quibus sagittando et immittendo lapides. aut jaculatoriis molares maximos ad moenia dirigentes. a turribus et muro aliquantulum dimiserant. pene ad terram dejicerent attonitos. quod palmam et meliorem essent reportaturi calculum. tam iis qui sub duce quam qui sub Tolosano et sub aliis etiam militabant principibus. ad ipsum promovendum tam arte quam viribus operam dabant omnimodam. quae nostram machinam fascinatum venerant. ingentis molares magnitudinis et soliditatis exquisitae in moenia contorquebant. nec quietis locum sollicitudo pervigil patiebatur adesse. et causas mortis varias et multiplices irrogarent pugnantibus. alii in supremo constituti coenaculo. juxta votum satis poterant proficere. Nocte illa. ut eorum impedirent propositum. Quidam enim infra machinas positi jaculatorias. labor erat praecipuus et magis urgens sollicitudo. [0423D] Nocte igitur circa diem procliviore. Instantibus igitur tota animositate hinc inde partibus et omni decertantibus conatu. ut eas exurerent. et quibus reipublicae erat cura propensior. nec habentibus requiem. et propositi memores [0423B] aestuabant. et eos qui in coenaculis. Praeterea et qui majores erant natu. collisione frequenti et ictibus continuis. trabes ingentis magnitudinis. et congressio pertinax. tota nocte muri circumibant peribolon. lapidum quoque et terrae implere possent. dum in praelio desudaretur. nostros ab accessu muri propellere satagebant. et laborantium evacuarent conatum. Alii vero. aquas desuper fundebant copiosius. horrendus et supra hominum opinionem. Nostris vero ut vallum jactu ruderum. stramine plenos et palea saccos suspenderant. nostros ab opere deterrebant incepto. quae mangana vocantur. excitus est cum omni aviditate populus iterum ad certamen. cessante conflictu. et iter dirigere. ut inde urbem impugnarent. aut castellum contis promovere nitebantur. infra machinas constituti. pro uxoribus et liberis. in multa anxietate tam obsidentes quam obsessi permanent. sumpta occasione ex noctis intempestae silentio. accessum machinae plurimum impediret. Nostri vero. eos qui erant in propugnaculis a nostrorum infestatione compescere satagebant. noctem illam penitus trahentes insomnem. pasta et oleo. Cives autem nihilominus curis torquebantur edacibus. [0422C] Praeterea et ipsi interius machinas erexerant nostris multo plures. ut vallo complanata. protervus a mane usque ad vesperam se continuavit conflictus. minores immittendo lapides. alii in castello inferius positi. Civibus e converso. tela ignita sulphure. Deterius erat partibus. satis eorum labor proderat. ut praemissum est. ut per eorum mollitiem et mobilitatem. lucem exspectantes avidissime. ita ut instar grandinis super utrumque populum telorum et sagittarum descenderet multitudo. cum jam aspirantis diei aurora nuntiaret exortum. pro rebus domesticis. cum vallum ingens et profundum quod antemurali erat suppositum. et objectis cratibus. sed diligenti vigilantia. nox diremit interveniens. pice. et in ipsas machinas.

et quaecunque solent incendium irritare. urbem impugnabant. repente ex eadem machina molaris immissus [0424D] utramque illarum cum tribus puellis. aut in perpetuum reddebantur inutiles. confidenter promiserat urbem esse capiendam. populum et majores coepit ingentibus revocare clamoribus. infra horae spatium vallo complanato et effracto antemurali. per multos dies. et populus qui fatigatus erat. ut jam quasi certi de victoria. admirabili strenuitate praestabant impedimentum. sagittis et telorum multiplicitate confossi. Sed et signum. ministrabant in vasculis et verbis efficacibus eos [0425C] ad certamen animabant. qui erant inferius. cautibus elisi. ita ut qui in turribus erant et in machina. cum tanto fervore. potum. Alii enim machinarum jactu in frusta conterebantur munitissima. ut eam fascinarent et magicis carminibus redderent impotentem. quod ea esset dies. ut machinarum ictus eliderent.applicari. cera. In parte australi Tolosanus cum suis urbem nihilo cegnius impugnat. de castello super murum erexerunt. eodem zelo ferventes. populum transeuntem sustinere potuisset. Nam et impugnantibus aequipollenter tela remittebant et lapides. de muro inferius dejecit exanimes: unde in castris factus est plausus et ingens exsultatio. CAPUT XVI. signum dabat nostris legionibus. Quo signo exhilaratus animo dux Godefridus. quae dum suis praestigiis instarent super murum. Porro principes. Nec tamen his omnibus periculis ab opere deterrebantur [0424C] incepto. praecisis funibus. quanta poterant instantia. sagittis et jactu lapidum cives arcebant a propugnaculis. quae rebus desperatis necessariam. aut attritis membris. et ignibus ministrare fomitem. Videbatur porro . et quibuscunque modis poterant. et soliditatis multae a muro suspenderant. et alias machinas igne recepto jam fumantes. ne per eos his qui in producenda machina desudabant. Nam de monte Oliveti miles quidam. aut moriebantur protinus. Et. lignis aridis et stipula. civibus autem ingens ex adverso accrevit moestitia. desperantes nostri et immensitate laboris defatigati supra vires. ita ut jam propositum haberent castellum [0425A] continuis pene ictibus confractum. Cum igitur usque in horam diei septimam. ne tanti expertes laboris esse viderentur. dejecerunt in terram: quas. ad majorem subjecerunt soliditatem. obtrivit. cum sulphure et pice. manu missis vel funda. Erat sane nostris exterius una inter caeteras machina. castellum muro violenter applicarent. viris in agone desudantibus. completoque vallo. et jam paulatim diffidens dilabebatur populus. Alii porro. nec [0425D] nisi horum subjecto adminiculo. reducere pusillum. et incantationibus. variis casibus et eventibus inopinatis plurimi sternebantur. Erat ergo par utrobique populi fervor. comes Tolosanus. Denique qui prius aut fessi. quarum duas nostri qui erant in castello. Interea vero. CAPUT XVII. et conflictum usque in diem differre crastinam. dum haec in septentrionali plaga tanto studio tractarentur. subito deficiebant corruentes. jaculabantur. Cives autem. eo diligentius in contraria se attollebant argumenta. ne deficerent. trabes procerae longitudinis. quod eadem die relatione dignum dicitur accidisse. redit in pugnam acrius. arvina et adipe. et hostibus insultantibus et provocantibus ultro ad praelia nimis procaciter et amplius solito. sine certa victoria anceps et dubium satis protractum esset negotium. alii trans loricas et clypeos. aut laesi vulneribus. Porro tanta erat in castris laetitia. circa quod opus per continuum desudaverant triduum. et pro votis fidelium intulit consolationem. juxta murum locaverant. duas adduxerunt maleficas. [0424B] ignem incessanter in ollis fragilibus. quorum erat turba plurima. nunc receptis animis et viribus geminatis ultro se offerebant. Factumque est. et qui cum eo erant in parte australi. quem statim. coeperunt instare remissius. ut et vim viribus. stupa. quae saxa miri ponderis in urbem multa violentia et impetu immittebat horribili. et excussis animabus. Ex fragilibus enim pons contextus erat lignis. castellum in manu forti. et instantia non dissimilis.. et qui columnae videbantur exercitus. quae illarum gressum fuerant comitatae. ut tanquam viribus integris de novo videretur incipere praelium. qui cum fratre suo Eustachio. quo majorem nostrorum videbant instantiam. cum ecce adfuit virtus divina. quae stragem in populo civium operabatur multiplicem: contra quam cum nulla arte possent proficere. Datur signum a monte Oliveti divinitus. vehementer accenderat et reddiderat de obtinenda victoria securiores. eoque diligentius instabant [0426A] operi. alii pugillaribus. qua quidam Christi servus. omnem habebant sollicitudinem. pene possent se mutuo lanceis vulnerare. cum multo periculo suscipientes. instantes animosius. ut redirent in id ipsum et congressionem iterarent. quod universus cum exsultatione ad pugnam reversus est populus. easque demum ponti. Cives autem. hi alios praecedebant et suo exemplo reddebant animosiores. ministraretur impedimentum. quibus erant religatae. splendidum et refulgentem ventilando clypeum. in superiori castelli nostri coenaculo ad urbem impugnandam [0425B] et ad cautius tuendum aedificium erat constitutus. Fiebat igitur in utroque populo strages maxima. ut praediximus. ut dicetur in sequentibus. ut semel omnium nostrorum eluderent molimina. Sed et mulieres. et artem simili repellerent artificio. qui in monte Oliveti habitabat. et his qui castellum promovere satagebant. animis pene dissolutis. praevia Domini misericordia. quod et ipsi agitati clypei ab eodem monte Oliveti viderant. operam subtraxerant. et de utraque classe. eos. nec congrediendi fervor his omnibus in eis poterat mitigari: nec erat facile discernere uter cum majore studio decertaret populus Sed nec silentio praetereundum credimus. qui tamen postea non comparuit. infra machinam detulerunt.

dominus Tancredus. per quas ascendentes unanimiter. qui cum eo erant. quod dux. Porro nostri videntes. Conon de Monte acuto et Lambertus filius ejus. Sic ergo quod hostes pro se introduxerant. cum honesto dirigit comitatu. quibus ex una parte in machina. Eadem enim die et primus homo conditus et secundus pro primi salute morti traditus esse dicitur. statim aperuerunt. suos immittunt. ducis [0427A] mandatum praestolantes. stupidi et fumidae caliginis turbati voragine. relictis turribus et muro. Qui vero in castello erant. Videturque procuratum divinitus. Dux cum suis per civitatem discurrens. a castello ligneo pontem super murum deponunt. Tantaque erat ubique interemptorum strages et praecisorum acervus capitum. quosdam ex eis ad portam septentrionalem. cognoverunt urbem violenter effractam et nostrorum immissas legiones: unde. admirantibus qui in ea parte resistebant civibus. ut portam aperiant et populum introducant. vir strenuus et per omnia commendabilis. Quo cognito dux. scalas certatim ad murum applicant. qui murum defendere tenebantur. reliquos ut subsequantur exhortans. eousque opitulante Domino profecerant. ingressus est passim. ex altera super murum locatis. muri deseruere custodiam. CAPUT XIX. et sine delectu universus exercitus. [0426C] ora vel oculos non valentes aperire. saluti propriae consulere satagebant. [0426B] Igitur ducis et comitum legiones. ut qua die et qua hora pro mundi salute in eadem urbe passus est Dominus. Thomas de Feria. et subsequentis populi infinita multitudo. et ad caedem omnino [0427D] proclivis: cum comes adhuc Tolosanus et principes alii. infidelium cruorem sitiens. ut jam nemini via pateret aut transitus. Ludovicus de Monson. Intromissi autem. et suas introducit legiones. quorum illis maxima erat copia. qui flante Borea accensus. Urbs capitur. quae hodie dicitur Sancti Stephani. et alii plures. viri nobiles et perpete digni memoria. jam non exspectato per machinam ascensu. aut conditioni. ut tanti laboris fructum. in parte septentrionali urbem impugnabant. quorum numerum vel nomina nulla . [0427C] Porro dux et qui cum eo erant per vicos civitatis et plateas. ad murum impune poterant accedere. sursum ferri praecepit. deforis exspectantem: [0427B] qua sub omni celeritate reserata. aliis qui supra murum erant. Wilelmus de Sabran. Jamque pene ad urbis medium diversis itineribus stragem operantes innumeram. quidnam sibi vellet clamor insolitus et populi vociferantis tumultus. Civium pars in praesidium civitatis se recipiunt. deponi praecepit: quo super trabes praedictas collocato. sub omni celeritate trabes. et saccos plenos stramine ignem injecerant. Tolosanus a parte Australi violenter ingreditur. porta aperitur. fumum infra urbem intorquebat caliginosum: quo instante protervius. urbem captam. vicem pontis praebuit congrua soliditate subnixum. circa montem Sion decertantes. nisi per funera defunctorum. primus omnium vir inclytus et illustris dux Godefridus. turres deserunt et moenia. et militiae fideliter exhibitae stipendia reportarent. ad vicorum angustias se conferentes. Ingressi sane statim post ducem sunt. ut praediximus. comes Raimboldus de civitate Oringis. CAPUT XVIII. strictis gladiis. se adjungebant. stragem operatur innumeram. et maxima pars nobilium turres sibi vindicaverant. comes de Sancto Paulo. [0428A] certatim in urbem nemine obstante ingressi sunt. tanquam quod ab eodem auctore pari diligentia procurabatur. Balduinus de Burgo. ad diversa fugientes loca. ortum habentes de civitate Tornaco. nam bini et bini equites ex edicto publico singulas sibi praeparaverant. Videntes ergo hostes. et dux suum jam introduxerat exercitum. raro audentibus adversariis eis per cancellos aliquid irrogare injuriae. ingenti clamore et horrendo sonitu. cum fratre suo Eustachio urbem ingressus est. et nostrorum victoriam ignorabant. desiderii sui felicem impetraret consummationem. quas ab hostibus eripuerant. aetati non parcentes. eadem et pro Salvatoris gloria fidelis decertans populus. ut reliquus sine difficultate populus admitteretur. Conanus Brito. quoniam praesidium civitatis in vicino constitutum erat. in culcitram bombice plenam. quae illis erat contermina. clypeis tecti et galeis. Gastus de Beders. Unde et decuit ut ejus membra et imitatores in ipsius nomine de hostibus ejusdem triumpharent. et noster introducitur exercitus. effractis antemuralibus et vallo penitus complanato. sed excito de nostrorum introitu et strage civium. Gasto de Beart. quod moveri poterat. et Isoardus comes Diensis. nec pons praedictus plures posset sustinere. quotquot de hostibus reperire poterant. consequenter vero infinita tam equitum quam peditum manus: ita ut nec machina. et alii multi nobiles. Ingressus est igitur vir insignis et strenuus Tolosanus comes. qui mercede condigna. Girardus de Rosseillon. episcopus Albariensis. latus castelli. Hugo senior. Dux et qui cum eo erant. Raimundus Pelez. in ore gladii indifferenter prosternebant. hortante duce. Flandrensium comes et dux Normannorum. Quos omnes. et scalas applicantes moenibus. in eorum versum est laesionem. at vero exercitus pontem libere et sine difficultate super murum aptantes. juncto agmine discurrentes. quod nostri murum jam occupaverant. Tempus enim erat. Erat autem feria sexta et hora nona. quod hostibus defatigatis et jam resistere non valentibus.utriusque exercitus aequis passibus procedere negotium. ex parte plurima se in arcem contulerunt. quorum numerum et nomina non tenemus. nostri principes pervenerant. quem continuo subsecuti sunt Ludolfus et [0426D] Gislebertus uterini fratres. portam Australem. Hi. quae. postquam dux cognovit se infra urbem recepisse incolumes. Ponte igitur sic ordinato. servorum suorum devotionem remunerare decreverat.

per mediam urbem discurrentes. Unde urbem perlustrantes diligentius. ad unguem armati. gratias Domino exhibentis. verum et ipsos victores a planta pedis usque ad verticem cruore madentes periculosum erat conspicere. quasi jam ab aliis occupata. Porro reliqui principes. quam vero quisque domum effregerat. quotquot ibi reperiunt. quorum non minor dicebatur esse numerus. stragem operati sunt horrendam. ne gressum ibi figerent. cum crucibus et sanctorum patrociniis. nam qui ducem et suos effugerant. quae tamen postmodum. quanto pii fervore desiderii. sedato tumultu. tantaque sanguinis effusio. in spiritu humilitatis et in animo vere contrito. infinitas auri et argenti. sed loca praeterirent. cum gemitu et lacrymis loca venerabilia. quae Salvator propria voluit illustrare et sanctificare praesentia. ut esset signum accedentibus. obtruncant gladiis. [0428C] post stragem innumeram. sed qualia fervens devotio et interioris hominis consummata laetitia. CXVII. et spirituali plenum jucunditate. Hostium enim circumpositorum merito suspectas habebant insidias et impetus non imprudenter formidabant repentinos. principibus occurrentes. Hi omnes unanimiter. et humanorum artuum passim fragmenta conspicere. per urbem . vicos replebant et plateas. tantus populi. illuc descendunt unanimes. intuentibus erat angustia. [0430A] Erat porro tam in ecclesia quam per urbem universam. Nec solum defunctorum corpora membris potioribus lacera et abscisis mutilata capitibus. nudis vestigiis. eo quod locus in parte urbis esse videretur secretior. et sanguis ibidem funditur infinitus. et stragi civium protervius instantes. et universa familia. quos sibi per reliquas urbis partes repererant obviam. et per portas urbis singulas viri honesti constituerentur janitores. quousque [0429C] de communi conniventia et publico decreto principum. specialiter autem Dominicae passionis et resurrectionis ecclesiam.nobis tradit historia. et effusi sanguinis aspergine cunctam redundare superficiem. non qualia moeror et anxietas solet extorquere. clypeos vel quodlibet armorum genus in introitu defigentes. qui per tot annos durae nimis et indebitae servitutis jugum portaverant. eam sibi cum universa ejus substantia jure perpetuo vindicabat. Tanta autem per urbem erat strages hostium. [0429B] secessus quoque et secretiora civium effringebant penetralia. diem agentes solemnem. [0428B] incurrebant Charybdim. et templum violenter ingressus. per [0429A] angiportus et viarum diverticula latentes miseros. ita ut confractis cervicibus interirent. ordinantes ut per turres singulas ad majorem cautelam custodes deputarentur. Horror erat denique caesorum intueri multitudinem. armis depositis. quanta mentis exsultatione et spirituali gaudio Dominicae dispensationis deosculabantur memoriam. justoque Dei judicio id certum est accidisse. et pro libero cuncta dispensaret arbitrio. quanta devotione. muro quoque et turribus. et intromissa tam equitum quam peditum multitudine. aliquis urbi praeficeretur. et portis validioribus apprime communitus. verum eis nihil fuga talis contulit ad salutem. Subjugata igitur penitus civitate et interemptis civibus. CAPUT XXI. interemptis his. ut jam quasi usque ad sidera tolli sonus videretur. raptumque patremfamilias cum uxoribus et liberis. exceptis aliis qui passim per urbem obtruncati. qui ejus curam gereret. et horrorem quemdam inferebant occurrentibus. detruncabant. ubique suspiria. id enim prius ante urbem captam inter eos convenerat. Intueri erat amoenissimum. coeperunt cum omni devotione circuire. Tandem vero urbe ad hunc modum ordinata. Redemptori gratias exhibentes. id proprii cruoris luerent [0428D] dispendio et morte interveniente piaculare solverent flagitium. 15). At vero exercitus pars reliqua per urbem discurrens. pecudum more raptos in publicum. audientes quod infra septa templi populus fugiens se contulerat. et armis depositis orationis gratia. loca circumeunt venerabilia. Tancredus illuc eos persequitur. tumultu aliquantulum sedato. junctis agminibus. [0429D] ubi clerus et populus fidelium. ut etiam victoribus posset taedium et horrorem ingerere. Fervebant sane pio succensa desiderio. eos in praedictam cum hymnis et canticis spiritualibus introduxerunt Ecclesiam. quod sibi quisque acquireret. Nam statim cum parte maxima exercitus universi. Cecidisse dicuntur infra templi ambitum ex hostibus ad decem millia. ut urbe violenter impugnata. antequam arma deponerent. illuc dominus Tancredus se contulit. clamor. ut qui superstitiosis ritibus Domini sanctuarium profanaverant. aut gladiis transverberabant. et gemmarum copias inde secum dicitur abstulisse. ad loca sancta fidelis accederet populus. et cum intimis deosculari suspiriis. Fit strages innumera. urbis diverticula. de restituta libertate. Ubique lacrymae. putantes se mortem quocunque modo declinasse si ad alias se conferrent fugiendo partes. et fidelibus populis reddiderant alienum. hos sibi habentes obviam. CAPUT XX. id jure proprietatis sine molestia possideret in perpetuum. lotis manibus et sumptis mundioribus indumentis. et mortis periculum declinare cupientes. Urbe composita sedatur tumultus. convenerunt principes ad invicem. solet Domino in holocaustum incendere. Confugerat porro in atrium templi populi pars maxima. et de eis merito dictum crederetur: Vox laetitiae et exsultationis in tabernaculis justorum (Psal. occumbebant periculosius. restituisse creditur in integrum. et Scyllam evitantes. Alii divisi per manipulos ingrediebantur domicilia. sanguine replentes universa. nemini parcentes. aut de locis superioribus in terram dabant praecipites. Cives in atrium templi se conferunt.

qui in toto itinere divinis obsequiis mancipati. ei soli post Dominum ascribentes. Dominus autem patriarcha. CXVIII. [0431B] Clamor erat spiritualiter exsultantis civitatis ad Dominum. Quis enim tam ferrei pectoris. quod durae servitutis. ut laborum immemores. qui resurgentis Domini tam piis se manciparant obsequiis. CXXI. ad eam perveniatur. eadem die manifestus apparuit. Dignumque erat. vita decesserat. . quae tantos eorum labores remunerare dignata est. ut nostro comprehendatur sermone. ne pro eorum defectu aut ecclesias dejicerent tributorum exactores. prorsus erat ignarus. gratias exsolventes. tam de clero quam de populo majores. miraculose magis quam mirabiliter exhibitis. ingentes gratias exsolvunt et honore debito prosequuntur. Ea die dominus Ademarus. et quasi praecipiente Domino. id muneris videbatur exhibitum. et cui tam dominus patriarcha quam alii. et exsultate in ea. Podiensis episcopus. quietem procuraverat tranquillam. loca sancta cum aliis ingredientes. pro excitandis occidentalium regnorum principibus [0431C] epistolas suas tradiderant. quam cum ipsis contrahere dignatus fuerat. ut et ipsi in spiritu resurrexisse crederentur. eleemosynas a fidelibus illius regionis mendicaturus. praeter spem. et interna cordis exsultatio. pleno sunt effectu consecuti. praedicti viri vias direxerat et sermonem in manu ejus dederat efficacem. cujus interiora non liquefierent. quos pertulerant infinitos. ad aeternam vocati beatitudinem. oculis corporeis se vidisse constanter assererent: et postmodum plurimis. et per eam quae hic peregrinatur Hierusalem. [0431A] magnum nobis futurae resurrectionis argumentum praetendentes. quibus id divini muneris datum erat intueri. Viri fideles. LXVI. non sunt fraudati a desiderio suo. priscum renovaretur miraculum. multiplici nitebantur eum honore praevenire. et in civitate sancta apparuerunt multis. ut praediximus. quis tam mentis adamantinae. Denique fideles. Itaque. Petro Eremitae. iterum cognoscentes. soluta erat conditio et civitas sancta pristinae restituta libertati. quam per tot annos passi fuerant. ita ut multi viri venerabiles et fide digni eum super civitatis murum. primum omnium ascendisse et caeteros animasse ad ingressum. cujus participatio est in idipsum (Psal. quarto vel quinto prius anno in eadem civitate viderant. visi sunt in civitate et apparuerunt multis. ut per collationem praesentium munerum. referentes ad memoriam priorem ejus adventum. In quo manifeste dabatur intelligi. qui virum venerabilem Petrum Eremitam. non revertetur ad me vacuum. coelestis memores beneficii. omnes qui diligitis eam (Isa. qui in urbe habitabant. sicut anterioribus consueverant temporibus. sine difficultate converteret. His igitur et hujusmodi per superabundantem coelestem gratiam. 136). ut sicut resurgente Domino multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt. multo pretio comparanda in Cyprum navigaverat.universam opera misericordiae. quorum vere sermo dirigebatur ad Dominum: Exitus aquarum deduxerunt oculi mei (Psal. ut et gentes et regna ad tantos labores pro Christi nomine tolerandos. cum liceret tantae peregrinationis fructum carpere dignissimum. illi flexis nudisque genibus. flexis genibus cum omni humilitate venerabantur. Dominum etiam super omnia collaudantes. plebi Dei in civitate sancta. orabant pro populo. aut populum gladiis manciparent. 3). cui Dominus interim. sacrificia. sed quod pio expetierant studio. in arrham futurae retributionis. et exhibitae militiae numerare stipendia? Quibus tamen mens erat altior. qui in servis suis gloriosus est. [0430B] lacrymarum cuncta replentes aspergine. pro summis et sufficientibus reputantes divitiis. LV. loca venerabilia circumeuntibus. vir virtutum et immortalis memoriae. etsi vita decessissent temporali. Vere namque videbatur sermo hic egressus a Domino. piam in Christo dormitionem acceperant. et gratiam prae oculis habentes divinam. cui suam commiserant legationem. Quid plura? Difficile est. qui apud [0430D] Antiochiam. in operibus pietatis unanimiter desudabant. 11). in eadem civitate apparuerunt multis. CAPUT XXIII. qui ita praeter spem hominum. Certatim enim se mutuo vincere cupientes. illi in senes valitudinarios et egentes profusa liberalitate cunctam erogabant substantiam. firma sit exspectatio futurorum. Aliique quam plures. sed prosperabitur in omnibus ad quae mittam illud (Isa. tanta erat in populo mentis hilaritas. a gentili superstitione mundantibus. qua sanctos [0430C] suos se remuneraturum promisit Dominus. 10). Hi Domino confitebantur deflenda quae commiserant. quod tam sedule tamque fideliter solo pietatis intuitu eorum procuraverat legationem. CAPUT XXII. ita fidelibus populis sanctae Resurrectionis locum. unde tributa et imposita extraordinarie et supra vires vectigalia persolveret. cum singultibus et praecordialibus suspiriis loca circuibant venerabilia. pro reipublicae statu et salute civium. [0432A] Nam omnium eorum quae circa urbem gerebantur. felices se dicerent. Porro episcopi et sacerdotes in ecclesiis consummantes. quanta in plebe fideli sanctae devotionis esset immensitas. quod hunc vidisse diem sibi fuerat concessum divinitus. quia. solemnitas agebatur celebris: ita ut illud prophetae impletum ad litteram videretur oraculum: Laetamini cum Hierusalem. a multis in sancta visus est civitate. et ad consueta quasi rediturus pericula timebat. et alii quidam qui in itinere dormitionem acceperant. qui ait: Verbum quod egredietur de ore [0431D] meo. ut praediximus. singillatim et in communi. voto se obligantes ne de caetero deflenda committerent. et familiaritatis gratiam. pro collato beneficio gratias exhibentes. Podiensis episcopus.

ut praedictae rei dent operam et sine dilatione urbem expediant. poterant habere ad omnem sufficientiam. aeris pestilentis generetur corruptela. frumenti. post urbem captam. anno tertio. gemmarum et pretiosarum vestium. quae perferri velint ad principes. cibum et requiem. merces quotidiana proponitur. domos quales interim familia discurrens praeparaverat. Reperiebantur enim in effractis domibus. convenistis. liberum haberent exitum. Dumque essent in eo. invocata sancti Spiritus gratia. quod prius eligenda sit Deo placens et religiosa persona. Factumque est. ut de vobis unum eligatis in regem. quorum labore commendabili et favorabili apud omnes. Civitas mundatur de interemptorum cadaveribus. apud Graecos autem in sceptris agente domino Alexio. urbem reddiderunt expeditam. placet nobis admodum. ut secunda et tertia et deinceps die. merito debere praecedere. congregati sunt quidam de clero. arcem ei resignaverunt. quae vero digniora sunt. quod ad hoc. [0433] CAPUT PRIMUM Octava die. tantae peregrinationis sibi onus assumpserat: praesidente S. sed quia ad tantum onus non videbantur posse sufficere. a facie gladii fugiens se contulerat. petita et impetrata a domino comite Tolosano fiducia. diebus septem. necessariis omnibus abundaret. cujus obsidione passi fuerant penuriam. [0432C] et indigentibus fratribus charitative ministrare. habituri tractatum. [0433B] Sancta igitur civitate per Domini superabundantem gratiam Christiano populo restituta. pauperibus etiam de exercitu. principes ad propria reversi. et regiam provinciae impendat sollicitudinem. compedibus [0432B] alligatis id muneris injungitur. et fidei Christianae et pristinae est restituta libertati. Dies igitur solemnes et dies agentes laetitiae. divinae muneris largitatem admirantes. invalidum censemus. circa horam diei nonam. et pro eorum animabus fiat ad Dominum intercessio. Quo disposito. si tamen ad id ordine congruo veniatur. in Francia vero regnante domino Philippo. et viribus carere decernimus. Completis igitur orationibus et locis venerabilibus cum omni devotione visitatis. ut hic dies apud omnes [0432D] solemnis et inter celebres celebrior perpetuo habeatur. recreati sunt aliquantulum. rerum venalium optimis conditionibus exhiberetur commercium. Interea vero pars hostium ea quae in arce David. Unde confidentius locorum venerabilium populus frequentabat limina. mense Julio. qua erga eos dignatus est Dominus abundare perpetem prae oculis habentes memoriam. spiritu superbiae tumidi. in qua ad laudem et gloriam nominis Christiani. vini et olei. et confabulari poterat liberius. Qui in arcem se contulerant. ad solitam eam redigentes munditiam. dicentes [0433C] se habere verba secretiora. decursis in multa laetitia. et securum usque Ascalonam conductum. non quae Christi Jesu. Tolosano comiti se dedunt. Dies illa in perpetuum celebris constituitur. sed et aquae. quod cum uxoribus et liberis et omni substantia quam secum [0433A] intuterant. praedicta Deo amabilis civitas. Unde videtur nobis nisi ordo praeposterus studiose quaeratur. ut aliquem de suo eligant collegio.CAPUT XXIV. Qui vero urbi purgandae curam susceperant. qui circa partes illa turri vicinior hospitatus erat. ut plebs inferior. INCIPIT LIBER NONUS. principes conveniunt. Romanorum vero imperium administrante domino Henrico IV. subito et infra paucos dies. Capta est autem [0434A] praedicta civitas. anno ab Incarnatione Domini 1099. et intromissi dixerunt: Nuntiatum est clero. praevia Domini misericordia. Romanae Ecclesiae domino Urbano papa secundo. vobiscum sumus [0433D] corpore et spiritu. urbem et maxime templi ambitum ante omnia mundari: unde civibus qui casu mortem evaserant. intus in conclavi residentes. partim igne consumptis cadaveribus. ita etiam. auri et argenti. Videtur autem nobis propositum vestrum sanctum. si vero secus. quidquid in prophetis de hoc facto quasi vaticinium praedictum fuerat. Urbem autem reperientes commoditatibus plenam et bonis omnibus redundantem. qui regioni praesit. quibus maxime indigebant. in timore tamen Domini et gaudio spirituali. et per vicos et plateas civitatis convenire. quaerentes quae sua sunt. feria sexta. quam de saecularis potestatis electione agatur. omnes a majore usque ad minimum coeperunt copiosius abundare. ex communi decreto sancitum et communi omnium voto susceptum et approbatum est. partim sepulturae traditis. ingentes copiae: unde et ipsi qui domos sibi vindicaverant. et utile. corporibus indulgentes. ut ex se unum eligendo urbi et regioni praeficiant. Certum est porro spiritualia temporalibus digniora esse. et rebus ad aliquem modum in tranquillo collocatis. in foro publico. pro hospitiis habuerunt. referatur. Ad majorem autem tanti facti memoriam. ex quo fidelis populus. prout temporis patiebatur angustia. clerus indiscrete nititur contraire. et omni cura exsecutioni mandandum. Si hoc ordine velitis incedere. octava die convenerunt principes. et coelestis gratiae. quidquid . cui honor et gloria per infinita saeculorum saecula. ne ex interemptorum cadaveribus. et ferventes in opere. Amen. adhibita diligentia. visum est expedire principibus. quinta decima die mensis. quae Ecclesiae Dei praeesse sciat et prodesse. videntes quod urbem universam sibi populus noster vindicaverat et quod ipsi diutius obsidionem tolerare non possent.

ita quod sociis suis affectis aliter. Comes vero eam. qui timorem Domini habebant prae oculis. electumque sepulcro Domini. quod in dominum comitem Tolosanum Raimundum. Hanc. Dicitur tamen. possidebat. sed de singulis imaginibus et picturis rationem exigebat a sacerdotibus et iis qui horum [0435B] videbantur aliquam habere peritiam. Dux promotus. quatenus de moribus et conversatione dominorum suorum interrogati. usque [0436A] in Pascha. aptus est regno Dei (Luc. IX. natalis soli dulcedine ducti. coepit a domino comite in auditorio principum reposcere. contra sacros canones et contra omnium honestorum voluntatem. etiam contra conscientiam suam. videns dux sibi deesse. versus occidentem sita et ingentibus quadris constructa lapidibus. ut praemisimus. et voluntariam paupertatem usque in finem prosecutus est. excepto domino Albariensi episcopo. Hujus autem factionis primicerius erat quidam episcopus de Calabria. quem quasi parem aut superiorem conspiceret. et electum cum hymnis et canticis sepulcro Domini repraesentant. beatum dixerunt virum cui haec sunt. quam sibi ab initio. hostes tradiderant. ita et sacerdos (Ose. in patriarchalem nitebatur locare sedem. et respiciens retro. devotissime obtulerunt. in taedium verteretur. cum hymnis et canticis. sicut in sequentibus dicetur. alter civitatis haberet praesidium. nihilominus tractabant de proposito. [0435D] Domino igitur duce. dominum ducem eligunt. sub debito praestiti juramenti. quod alius sibi ascriberet ad virtutem. Erat autem in eminentiore civitatis parte. ut nudo apertoque judicio constaret. jam dictam ecclesiam sine quaestione et molestia. domum esset statim rediturus. IV. unde totam urbem inferius positam erat intueri. responderunt. Qui postmodum ab electoribus. virtutesque nihilominus enumerare. et esset materia fatuis et lascivis hominibus in choro canentibus. ut magis secundum Deum et secundum merita personarum in electione procederent. ut sic de meritis eligendorum. administravit fideliter. in fata concessit. Haec autem eorum postulatio. dissentiunt principes. apostolicae sedis legatus. de familiaribus cujusque magnorum principum assumpsisse quosdam seorsum. Et illud: Nemo mittens manum ad aratrum. XXIV. post praedicti beati viri transitum. sed hoc intelligentes. facile junguntur. Defecerat sane in [0434C] clero religionis et honestatis vigor. pactus cum praedicto Arnulpho. sciens quia qui perseveraverit usque in finem. multa dominorum suorum vitia coacti sunt secretius confiteri. eo domino designato. Erat enim perversae mentis homo. His autem defunctis. postquam dominus Ademarus piae in Domino recordationis Podiensis episcopus. inde separari non poterat. curtatum nisi illam haberet. quasi totius civitatis novissimum refugium. Tradunt quidam eos. diutina et importuna nimis exspectatione. Christum devotissime secutus. plenius et fidelius instruerentur electores. et paucis aliis. sed in anteriora se extendens. juxta illud: Qualis quisque est. diligentius interrogati. qui Arnulpho cuidam. Dominus tamen Willelmus Aurasiensis episcopus. ut reprobus haberetur. 13). sed tandem turrim obtinet postulatam. dicebat. quam semel ingressus est. Quod audientes qui electorum gerebant officium. quo transire et domum redire proposuerat. de quo superius satis dictum est. sed modico elapso tempore apud Marram quievit in Domino. etiam post divinorum consummatam celebrationem. arcem videlicet David. hic salvus erit (Matth. neglecta cleri contradictione. de communi voto. universa se velle deserere. magisque insipida sumerentur. pro nihilo ducens honestatem: unde et cum supradicto Arnulpho facile poterat convenire. coepto insistentes operi. qualis quisque esset eligendorum. eamdem curam suscepit. peregrinationem. sed ejus omnia haec molimina. Principes. allegabat. 62).extra nostram conniventiam ordinaveritis. minus tempestive. arbitratus se habere principatum. regni apicem obtinente. nimia familiaritate conjunctus erat. procerum pars maxima [0435C] conveniret. comes sancti Aegidii civitatis praesidium. et eos ad jurisjurandi religionem praestandam compulisse. non abiit retrorsum. a comite Tolosano turrim David quam ab hostibus susceperat. factum est sicut in propheta dicitur: Sicut populus. et cui inter defectus computatur. talium consortio delectatur. Pares enim paribus. quod nisi regnum consequeretur. eam sibi velle habere. in magis absonum domesticis suis videbatur. mors vicina praevenit. ut interim cum suis honestius in regno moram facere posset. vir religiosus ac timens Deum. tandemque consonantes ad invicem post multas deliberationum partes dominum ducem unanimiter eligunt. ut docebunt sequentia. allegans omnino inhonestum esse ut. et nimia notatum incontinentia. verum [0435A] sine admistione falsitatis dicerent: hoc autem ea fiebat intentione. ita ut in expeditione canticum [0434B] populis se exhiberet. et ipsum infra sacros ordines constitutum et sacerdotis filium. multa de domino comite confinxerunt. [0434D] Principes tamen leve et frivolum reputantes praedictorum verbum. quod ecclesiam ingressus. Marturanensis videlicet. perpetuo sibi liceret possidere. et nauseam: et prandia quae certo et opportuno tempore parata erant. quod si ejus studio in patriarcham promoveretur. et quandiu vixit. tanquam sibi ab hostibus traditam. Dux vero nisi turrim habeat. CAPUT III. Ille tamen nihilominus patriam spernens. Comes autem Normanniae et Flandrensium . veteri proverbio. inter quos domini ducis familiares interrogati. et dissolutus passim et sine delectu per illicita defluebat. tamen intrinsecus habebat malitiae plurimum. concurrente omnium consensu. Invaserat autem hic idem Bethleemiticam ecclesiam. reposcit. quod in omnibus domini ducis actibus. CAPUT II. 9). etsi in superficie videretur aliquid honestatis habere.

post patrem obtinuit comitatum. tum morum praerogativa. quod invidiae causa. suorum satisfaciens desideriis. Saepedicto igitur domino duce per Dei gratiam in regni culmine confirmato. praedictum Arnulphum. a principibus orientalibus citatus. facie venusta. Mater vero inclyta et inter Occidentis nobiles matronas. sed neuter suis adinventionibus laetatus est [0436D] diu. recedens ab omni malo. memoria est in benedictione et in pia recordatione viri religiosi et timentis Deum. eumque universi patrimonii sui haeredem constituit. Quis et unde fuerit. Episcopus Marturanensis. amputatis. seorsum. exacerbatus plurimum et indignatione plenus. Fuerunt porro huic tres ex utroque parente fratres. prosequente eam universo clero et populo. patri synonymus. vir subdolus et nequam. paucis admissis. et ejus turpitudinis impudens patronus. venire noluit: timens ne sine [0437D] scandalo ejus promotio celebrari non posset. . portio una crucis Dominicae. quorum jugum patiebantur. descendens ad Jordanem et aquis ejus lotus. ita ut et maximis minor et mediocribus major haberetur: robustus sine exemplo. Duo primi dominum et fratrem suum in expeditione secuti sunt. Ille vero non exspectato judicio. qui vero cum domino comite Sancti Aegidii. Fuit autem et corpore procerus. arbitrantes [0437A] se laborum et molestiarum suarum mercedem condignam recepisse. tum generositatis titulo praeclara. cujus erat et fuerat in tota expeditione familiaris et conviva. tanti principis vere dabat esse germanos: dominus videlicet Balduinus comes Edessanus. ut domino suo. liberalitate insignis. multo ante. cujus filiam illustris et magnificus Anglorum rex Stephanus. clemens. et confirmari coepit. quam ob metum gentilium. ut quousque de jure decerneretur. Hic etiam. Dominus igitur comes. secus eum minus agerent amice. sicut et secundum carnem primogenitus. Ida nomine. et adversus ingruentes molestias reciperet consolationem. si qua emerserant. in eodem ducatu successit. cui cedere deberet. Pater ejus fuit dominus Eustachius senior. [0437C] nepotem aequivocum. in filium suum adoptavit. quibus et morum dignitas et virtutum praestantia. 1). cum hymnis et canticis spiritualibus deportantes. cumque id sibi postmodum a nonnullis imputaretur. Lotharingiae ducis eximii Godefridi. quorum adhuc apud seniores finitimarum regionum. Per idem tempus. tertio domi remanente. dominus quoque Eustachius comes Boloniensis. fatuo populo suffragia consulta ministrante. Nam Arnulphus temere assumptam coactus est deponere dignitatem. Oriundus vero fuit de regno Francorum. repertam. et cui merito primitiva competerent. ejus etiam familiares erant. ne diuturniore tanti principis solatio. ante litis contestationem domino duci dicitur eam tradidisse. ne malitia immutaret cor ejus. quod turrim ita ignominiose. scandalisque omnibus. Qui postmodum cum sine liberis esset. illustris et magnificus ejusdem regionis comes. aperitur. sed non proficit. soror. in operibus pietatis assiduus. ut domino Balduino fratri absque liberis defuncto in regno succederet. regnum diebus ejus convalescere. et quod caeteri principes. thorace virili. Factum est autem. CAPUT IV. et auxilio fretus comitis Normannorum. morum gerens praerogativam. justus. aliis contradicentibus. capillo et barba flavus mediocriter. qui ejus tam pretiosi depositi fuerat conscius. uxorem duxit. vir inclytus. unde eidem defuncto. a paterna et fratrum simul honestate et strenuitate non degener. amiserat. Mahaldem nomine. ut sibi videbatur. disponebat. et non est qui reputet [0437B] (Isa. inventa est in parte Sanctae Resurrectionis ecclesiae. in orationibus jugis. qui in bonis succedens paternis. partem juvabant adversam. deinde ad templum Domini. ab illustribus et religiosis originem ducens progenitoribus. occasionem praeberent abeundi. Hanc studio et opera cujusdam hominis Syri. Raptus est de medio. Crux Dominica reperitur [0436C] At vero praedictus Marturanensis episcopus. in usu armorum et exercitio militari omnium judicio quasi singularis. Regnavit autem anno uno. pius ac timens Deum. serius et stabilis in verbo. Tertius fuit dominus Willelmus. quod in illa aetate et militari praesertim professione rarum est. qui eidem postea successit in regno. turrim in manu domini Albariensis episcopi. in patriarcham nititur promovere. viarum suarum fructus recollegit in proximo. LVII. et in vulgus serere. primum ad Domini sepulcri. dominus Godefridus vir religiosus. saltem hac via. mansuetus et misericors. vir subdolus et nequam. principes nollent Ecclesiae providere. elegit. non cessabat interea plebem indoctam contra pios concitare principes. in omni [0438A] via sua commendabilis et Deo placens. in sedem patriarchalem. cujus multa et memorabilia fuerunt opera. quae in via saepius eis contulerat. saeculi vanitates contemnens. civitate Boloniensi quae est secus mare Anglicum sita. Assumensque secum ejusdem factionis complices. ut eam liberius possent sine pastore conculcare. ad propria redire. qui cognominatus est Struma. peccatis hominum id exigentibus. de Remensi provincia. ita et secundum interiorem hominem. affabilitate gratiosus. Fuit autem. non satis beneficiorum ejus memores. inthronizavit. et quibus majoribus progenitus dux Godefridus. CAPUT V. vim sibi illatam publice asserebat. membris solidioribus. fideles ad ampliorem cautelam. quemdam Arnulphum sibi similem. sicut scriptum est: Viri misericordiae colliguntur.comes domini ducis partes fovebant. consolationem quasi de coelo missam omnes in commune acceperunt. regni novella plantatio recrearetur. occultaverant. theca reconditam argentea. quasi apud sequestrum de communi [0436B] consilio commiserit.

defuncto succedens avunculo. ejus ducatum obtinuit. Huic autem inter caetera. et statum qui praeparabatur adultis. experiendi gratia dies esset praefixus. imperatorem adeunt. monens ut de pace tractantes. principes ad se vocat. sibi quasi superior factus videtur. succedens in universum. et late diffuso patrimonio quaestionem. regnum etiam Hierosolymorum postmodum. [0438D] In singulari namque quodam certamine. dominus ei Balduinus successit. quae more suo gessit egregie. et supplicantes impetrant. exstat factum ejus memorabile. . agonem reiterat. sancta. ita ut supra capulum vix ad semipedalem quantitatem in manu ejus fieret residuum. tam reus quam actor in curia. secundus rex. futuras praevidit conditiones. principibus de more circumpositis. super qua. in quo secundus natu. qua singulariter praeminebat.CAPUT VI. quaesivit comes. Horum tantorum principum mater. locum ingressi sunt. ut praemissum est. pace impetrata. super quibusdam ingentibus praediis. operti chlamide. ut tamen dux victor et immortali dignus gloria apud omnes haberetur. rediens in id ipsum. religiosa et Deo placens femina. indicta pace. Cumque imperii majores principes ad hoc tantis elaborarent viribus. quasi quodam praedixit oraculo. rerum eventus subsequens declaravit. eos quae ad pacem erant rogantes. et hostis prostrati gladium manu tenens. tanta circa tempus laevum virtute percussit adversarium. ad matris gremium frequenter haberent recursum. dominus Eustachius qui. Hac injuria permotus [0440A] imperator. et rogat attentius. quod praesenti lectioni nihilominus dignum duximus inserere. Nam dum semel circa matrem. eorum pater. ingressus est. praesentes se exhibuerunt. contra Radulphum pseudoregem Saxonum. avitam eorum. dux omnino repulit. defuncto patre. in quo alterutrius opinionis integritas posset periclitari. et verum praedixisse matrem. Ubi cum mutuo se provocarent. Dumque in eo conflictu a viris illustribus et magnificis. [0439B] vibrato in adversarii clypeum ictu. pedes et manus agitantes. Dumque ejus adversarius propter integritatem gladii sui. consecutus. in frequenti versatur hominum memoria. irruens capulo quem gestabat in manu. salva opinionis suae integritate declinare non poterat. dum adhuc essent in aetate tenera. quidnam esset quod ibi tam crebro moveretur. duci negans requiem. Quod videntes qui astabant principes. quod ipse multum invitus subiit. Saxonum populus. ut praemissum est. sed tamen juxta regionis consuetudinem. strenue nimis decertaretur et viriliter. Qui admirantes ducis virtutem egregiam et misericordiam incomparabilem. accidit quod eis sub ejus chlamide latentibus. Recensetur factum ejus memorabile in quadam monomachia. prosequendum redeamus. [0439D] Illud quoque factum. qui jam defecerat tam ignominiosae morti subtraherent. ad id quod coeperamus de domino duce. vir venerabilis comes Eustachius. unde vulgo dicitur sementivam eis fuisse originem. Praeterimus denique studiose. ut pene vita videretur omnino destitutus. tertius. [0438B] et sese lassescentes. et praesenti narratione dignum. eo quod a vero videatur deficere talis assertio. Factum ejusdem egregium in victoria imperatoris Henrici. Martem dubium experturi. ut. solo dejecit prostratum. cui illa respondisse dicitur: Tres magni principes. ut de compositione inter tam egregios principes tractare liceat. Cygni fabulam. Radulphum nomine. Ubi [0439A] lite contestata. quod praesenti dignum duximus inserere narrationi. Unde his praetermissis. seque tanto vellent subjicere discrimini. quousque dux ad solitam recurrens [0439C] virtutem. adjudicata est inter eos monomachia et pugna singularis. qui eum prius de compositione convenerant. et vulgi stante corona. vagari cupiens. controversiam tam honesto fine sopierunt. Quod postmodum benigna dispensatione divina implevit clementia. luderent adinvicem. secundum leges patriae. ejusque dicebatur consanguineus) in curia domini imperatoris. futuro certamini deputatum. excussa disciplinae regula. [0438C] universorum principum electione. quod eum quasi seminecem. cum utrique parti. obtinuit haereditatem. quod ducis conditio facta esset multo deterior. Primus enim dominus Godefridus. instat protervius. virum nobilem de eodem populo. CAPUT VIII. quorum primus dux. et irrevocabiliter perseverans. Matris praesagium de futuro statu filiorum. haud inferioris gloriae. Romani imperii juga ferre detrectans. et ira succensus. et non proficerent: mandata est exsecutioni imperialis sententia. accidisse dicitur quiddam memoria dignum. sicut mos est puerulis. qua induta erat. ducis confractus est gladius. virum insignem. regem sibi crearet quemdam comitem. licet id verum fuisse plurimorum astruat narratio. inter Germanicas nationes ferocissimus. Unde dum inter eos tractaretur diligentius. spiritu plena divino. contra praedictum Augustum. tertius comes esset futurus. et ejecto proprii fragmento gladii. casu contigit quod. Passus est vir insignis a quodam nobili et potente viro (qui de numero erat principum. et liberioribus habenis. CAPUT VII. eo adveniente. ne tam insignes viri spectaculum de se populo praestarent indignum. dux autem quantum poterat reniteretur. a domino imperatore Henrico defecerat: inque sua adeo erat obstinatus protervia. matris. cum praedictus vir nobilis rei proponeret vindicationem.

Bulionem videlicet. non distinguentes merita. et singulariter omnium judicio excellenti. sicut vir religiosus erat. postquam regnum adeptus est. regio diademate noluit insigniri. munitione. [0440C] versus aciem. Quae autem. unde ei cognomen erat. nisi mors eum praevenisset. Fuerunt et alia multa ejusdem inclyti viri magnifica et admiratione digna opera. colligere est. pro celebri vertuntur historia. et quanta sint. quae ecclesiis Dei pia liberalitate concessit. quam humani generis reparator. de universis imperii finibus tam ecclesiastici quam caeteri principes. et cui omnis creatura subjecta est. Non enim consecrationis munus. ecclesiae Leodiensi. regi per vitalia pectoris immersit. pia liberalitate in perpetuam eleemosynam concessit habendum. die praefixa. prae omnibus ad id oneris idoneum et sufficientem esse. ut quantus esset apud maximos orbis terrarum principes. ex universis regionibus suae ditioni subjectis militares convocaverat copias et exercitus collegerat infinitos. hic de quo agitur. illuc aciem. et hostiliter nimis adinvicem gladiis instantibus. nemo est qui dubitet. sed pompam saeculi. Illi vero omnes imperii gloriam aemulantes et Saxonum enorme delictum nimis aegre ferentes. non esse dissimulandam tantam contra Romanum imperium asserunt injuriam. quam quae fidelis et Deo placens anima mereatur. convocatis ad se principibus imperator. contendens. describere sumus aggressi. tradidit aquilam. regum more. Quibus ante se constitutis. corona aurea. indigne ferens . et eo transverberato. ad ultionem invitat. inter Orientales potentissimus. quorum interventu se obligaverunt. Cui de communi consilio datum est responsum: Dominum ducem Lotharingiae Godefridum. multum invito et renitenti. ecclesiastico more divina illi ministrabant officia. et vere sic erat.universos imperii principes ad se generaliter fecit evocari. dux cum aquila praecedens imperatorem. eum dubitant connumerare: magis attendentes quae exterius geruntur in corpore. in valle Josaphat locavit. et perituram humiliter declinasse coronam. nondum essent divisi abinvicem. cui praeerat imperator direxit. juxta eorum postulationem. sed plectendum morte tam piaculare flagitium. contra nostros excitat et in Syriam dirigit. CAPUT X. ultore gladio feriendum decernunt. dum adhuc principes. rumor insonuit. regem suum defecisse. ad locum destinatum. Maximum enim esse. lumen et speculum videtur aliorum. longum esset enumerare. a tantis principibus. cui praeerat pseudorex Radulphus. pandit. edocuerit. Nobis autem non solum rex. in eodem loco usque ad crucis patibulum pro nostra salute spineam deportavit. simulque et honesta domicilia circa praedictas Deo amabiles ecclesias. licet cruentatum. adsunt. vir inclytus. injuriam omnibus tamen. Unde quidam in Catalogo regum. quod princeps Aegyptius. viros religiosos. Saxonum regionem violenter ingressuri et exacturi de tantis injuriis vindictam. collaturus. ad propositum redeamus. assignavit: [0441B] ordinem et institutionem servans. et satisfactione injuncta pro delicti modo. Haec autem idcirco interseruimus. ut immarcescibilem alibi consequeretur. Quos. et quod humilitatis intuitu. et ecclesiastica sprevisse credendus [0441D] est princeps fidelis sacramenta. Nam protinus in ecclesia Dominici sepulcri et templi Domini canonicos instituit. sollicitudinis suae Domino coepit offerre primitias. sed optimus. eorum gratia. Quam pia liberalitate erga ecclesias quae sunt Hierosolymis. quae praebendas vocant. urbe recens capta. Per idem tempus. notam. in gratiam reversi sunt. Postquam igitur regnum obtinuit. et sancta conversatione insignes. castrum. qui pares in orbe non dicuntur habere. quas magnae et amplissimae a piis principibus fundatae ultra montes servant ecclesiae. et tantorum exercituum constituere primicerium. horis diurnis et nocturnis. agro. [0440B] Cumque congressionis dies immineret et ordinatis legionibus uterque exercitus in procinctu se haberet praeliandi. Ex condicto igitur et domini imperatoris mandato. [0441A] Sed nos qui ea tantum quae apud nos gessit. situ. amplissimumque loco. ne aliquando simile attentarent. qui eam divino mancipaverant cultui. in sancta civitate noluit insigniri: ea contentus et illi reverentiam exhibens. erigens imperiale. domino imperatori se dedentes. qui toto itinere. ad terram dejecit exanimem: denuo signum. Adduxerat etiam praedictus vir Deo amabilis peregrinationem ingressurus. vanitatem. Contigit autem illa die quod. praesente imperatore et de principibus aliquot. abundaverit. [0440D] insinuetur. receptis munitionibus et obsidibus. confracta et dissoluta acie regis. unum omnium judicio optimum designari. confligentibus inter se hinc inde exercitibus. Princeps Aegyptius militiam et vires suas omnimodas. humilitatis causa. infinita millia secum trahentes. paucis diebus interpositis. tanquam viro a tot millibus electo. quod vere de illo sensissent. CAPUT IX. Videntes autem Saxones. Inter caetera quoque propositum jam habens peregrinationem ineundi. vexillum quod gestabat. Cui. defecerunt et ipsi. et longe lateque diffuso territorio. quae vir Deo plenus. quot et quanta sunt. plura etiam. commoditatibus. quaerit cui tute possit imperiale committere vexillum. Promotus autem. ex [0441C] tenore tamen privilegiorum ecclesiis indultorum. praesertim cum ipse eorum judicium opere tam insigni approbaverit. et laesae crimen majestatis. quae usque in praesens in ore omnium. pro animae suae remedio locis venerabilibus erogavit. de claustris bene disciplinatis monachos. in his quae ad decorem domus Dei habebant respectum. eisque ampla beneficia. celebre ac nominatissimum. et praesenti argumento. ad quam perveniens. contulit patrimonium. certatim se ipsos exponunt: vires compromittunt.

collectis quas pro tempore et loco habere poterant viribus. nec enim arbitrabantur. camelorumque phalanges. Quibus de more completis. et omnes imperii vires colligens. ne etiam ejus exstaret memoria. quem usque in praesens misericorditer sibi conservaverat victorem. sed evocati a domino duce. circa noram undecimam apparuit eis in campestribus. qui alio nomine dicebatur Emireus. propositum habens populum nostrum delere. apostataverat a Creatore suo. quo a fideli populo est obsessa et fidei restituta Christianae. in agro. Erant tamen ibi animalibus curam praestantes equites. et alii Deo devoti principes. eum ulterius contaminari propter gloriam nominis sui non pateretur. praemissis ducentis levioris armaturae equitibus. invocato de supernis auxilio. inde Hierosolymam profecturi. quod tam reciso tempore sua potitus erat victoria. peditum vero circa novem millia. qui [0443C] rei exspectantes certitudinem in urbe remanserant. ex qua justus vivit. laborem sibi gratanter assumit injunctum. quod tantae multitudini noster occurrere praesumeret exercitus. sed divitiarum immensitate suffocatus. tamen nostrorum metu. dominus Eustachius. propitio Domino.quod populus barbarus. etsi non ob gratiam. ubi dominum ducem esse cognoverant. caeteris principibus in urbe relictis. et universis Aegypti viribus. tum ut urbi sufficientem designarent custodiam. Sic igitur Aegyptiorum. quam barbarorum duros et feroces nimium gladios [0442D] experiri. in campestria descendit [0443B] Ramulensia. et aemulum contra se alternatim dilatare satagerent imperium. corde contrito et humiliato prostrati orabant. certum habentes quod praedictus Emireus cum suis copiis ante Ascalonam consedisset. Dux e diverso. ad templum Domini eodem devotionis fervore accedentes. cognoverunt armenta esse boum. expeditiones colligit. orabant. a Turcorum potestate domino suo vindicaverat. etiam eodem anno. occupaverat violenter. Domine. 4). cum Christianus exercitus eam. Ad quos cum pervenisset noster exercitus. Hic idem. de ultimis egressus terrarum [0442A] finibus. cognito. episcopi. Et licet Turci prius non satis bene cum Aegyptiis convenirent. circa Ramulam congregatis principibus. per ducis nuntium. et ordinatis qui medio tempore urbi praeessent ad custodiam viris prudentibus. ut praediximus. Denique associaverant se eorum expeditionibus. et qui locum sanctificationis suae mundari voluerat. reliquis principibus associati. et dominus Tancredus. Commititur praelium. quam haberent mutuam. quam rati hostilem esse exercitum. vixque [0442B] eam mensibus undecim obtinuerat quietam. arma bajulantes spiritualia. quod in tam gravi multitudine hostes advenerant. ut urbem sine molestia reciperent. pastorum vice armentis custodiam intendentes. sperans de his qui fatum ejus denigraverant. Ascalonitano castra contulerant. Porro viri illustres. Erant autem eis equitum mille ducenti. misso sub omni celeritate nuntio. ubi de facto plenius sunt edocti. Veniens igitur cum equitatu magnifico et ingentibus copiis. et ante sepulcrum Domini cum gemitu et lacrymis. ingentes copiae. At vero comes Tolosanus. 17). II. ipsi ad arma se praeparant. equorum. parce populo tuo. et jugum etiam portare. fide neglecta. ascendit in Syriam. ante Ascalonam castrametatus est. quodque tam in vicino castra locaverant. evocati a civibus Neapolitanis. dux cum comite Flandrensium ex urbe profectus. convenerunt adinvicem. qui de eorum statu et numero reliquos instruerent. Vocatoque ad se militiae suae principe Elafdalio. congregati adinvicem nostri principes. eamdem a Domino protectam civitatem. praecipit evocari. ita ut non memoretur nomen illius ultra. et populum praesumptuosum deleat de superficie terrae. illuc de mandato ducis erant profecti: ubi moram facientes. in regnum suum introierat. dicentes: Parce. Cumque ibi per diem noster [0443D] quievisset exercitus. completis apud Hierosolymam litaniis et orationibus. a Christianis originem habens parentibus. effusis coram Domino praecordiis. sine dilatione redierunt. clerus et populus universus. sed suspectas mutuo suas haberent vires. ut in nostrorum qui de novo advenerant supplantationem molirentur aliquid: satius arbitrati. praecipit ut universum Aegypti robur. cum hymnis et canticis spiritualibus. multitudo ingens. quasi de remoto. Inde etiam nudis pedibus. ab indebitae jugo servitutis eripuit. postulantes a Domino ut populum [0443A] suum clementer ab imminentibus liberaret periculis. horum quae sic dicebantur erant ignari. ex universa Arabia et finibus Damascenis. et provinciam imperio suo subditam. receptis divitiis innumerabilibus. pervenientes Ramulam. quales Aegyptiaca dioecesis in optimo statu constituta tunc poterat ministrare. Indignatus ergo. non . Dux vero et Flandrensium comes. posse facilius triumphare. LXV. in campestria Philisthiim ad eum locum qui hodie dicitur Ibelim. in Syriam ascendat. et quod momentanea videbatur. Sed Domino [0442C] visum est aliter. reliquos principes. CAPUT XI. Erat autem hic idem Emireus Armenius * nomine. tum propter loci opulentiam. ducis frater. Assumpto igitur sibi universo exercitu. qui est terribilis in consiliis super filios hominum (Psal. Arabum et Turcorum congregatis in unum innumerabilibus copiis. et ne des haereditatem tuam gentibus in perditionem (Joel. et erat per eum domino suo acquisita possessio. suorum pati fastus aemulorum. et nostris divinitus confertur victoria. descenderunt. in spiritu vehementi et intolerabili fastu. Quo audito. percepta ab episcopis benedictione. CAPUT XII. cumque accederent propius qui praemissi fuerant.

ignorantibus cunctis ejus exitum. quocunque tamen casu id acciderit. sospes reversus est.OVID. quasi ad milliaria septem castra locaverat. fugerunt tam pastores. Quo facto. tres locant in medio. dux in terram suam reversus est pacificus. frater ejus Henricus natu se posterior. paratus erat cum fratre congredi. de qua superius fecimus mentionem. Concessit autem et solita liberalitate donavit jure haereditario in perpetuum possidendam. Ubi tantam variae supellectilis et peregrinarum copiam invenit divitiarum. quod frater suus Hierosolymis rex constitutus. redeundi animum non haberet. auctor seditionum. Quo audito. [0445A] His ita gestis Deo amabiles. tam principes quam universus Christianus exercitus onerati manubiis. [0444C] sed praeda. et qui eis adhaeserant de partibus Syriae. cum honesto comitatu profectus est. comite quoque Garnerio de Gres et aliis quibusdam nobilibus. et cum fratre dimicans. Cumque ille id negaret penitus. et ille reddere negaret. nam et infinita erat eorum multitudo et singulis diebus incrementi aliquid eorum accedebat viribus.exspectato congressu. quod usque in . et ingentibus donis et ampla remissus munificentia. cum quaedam castella. palma nobis sine labore concessa. aut carceri perpetuo mancipatus. casu. ad eumdem dominum imperatorem. capta praeda quando dividunt spolia. scandalorum fomes. modicus erat numerus. acies instruunt novem. qui cognominatur Ruffus. ad propria redire disponunt: inde iter arripientes. ad eam in proximo [0445D] rediturus. curam circa se pervigilem et debitas observantes excubias. De hostium vero numero nullus poterat habere certitudinem. navigio Constantinopolim ad dominum imperatorem Alexium pervenerunt. Mane autem facto. auctore Domino. gregibus et armentis sine custode relictis. cum universo principatu Galileae. sani et incolumes in suam se patriam receperunt. Sic igitur obtenta sine contradictore praeda. quae alio nomine dicitur Porphiria. Reversus ergo frater. secus a [0445B] voto. et perpetuo carceri mancipavit: ubi et defunctus est. casu incognito. quam qui pastoribus praeerant equites. dum rediret. Tancredus urbi praeficitur Tiberiadensi. quae prae nimia multitudine numerum excedebat. nemine ducente. dux ab eo reposceret. ut undecunque ad eos hostium fiat accessus. quorum relatione de hostium statu et proposito [0444A] penitus edocti. noctem illam ibi transegerunt gaudentes. In quo principatu ita Deo placide et laudabiliter se habuit. regnum Angliae hac fraude obtinuit. fugerunt nemine persequente. domini Normannorum et Flandrensium comites. et instructis ordinibus. pax [0445C] inter eos reformata ea conditione. Tolosanus redit Constantinopolim. consummato feliciter assumptae sibi peregrinationis itinerario. [0444D] Collata igitur de supernis victoria. rebus humanis exemptus. Discedunt principes ab invicem. postmodum vero. a quo benigne tractati et cum honestis dimissi muneribus. Arbitrati ergo nostrorum infinitum esse numerum. ut in sequentibus dicetur. frater ejus primogenitus Willelmus. classe parata et convocatis copiis in Angliam ingressus est violenter: ubi cum omni regni illius robore frater occurrens. persuadens regni principibus. urbem Tiberiadensem super lacum Genesar sitam. tanquam victores. Dominus vero dux detento secum inclyto et nobili viro domino Tancredo. et quibus [0444B] disciplinae militaris plenior erat experientia. ubi ab imperatore susceptus magnifice. Amissus est ergo illa die. Capti tamen sunt quidam ex eis. rerum statum. cui facile est cum paucis multos superare. quarum tres praeponunt. in hostium castra noster pervenit exercitus. arbitrantes omnem illam quae occurrebat multitudinem. sicut et de jure poterat. cognoverunt quod praedictus princeps juxta eos. ut usque ad nauseam satiati. victoriae spem in eo collocantes. desiit comparere. Sic igitur fugientibus adversariis. et in sua numerositate spei minus et minus habere fiduciae. cum ingentibus gratiarum actionibus reversi sunt Hierosolymam. voce praeconia bellum indicitur. uxore ibi dimissa. rex in Normanniam cum ingentibus copiis transfretavit. Nostrorum sane. domum rediens. benigne tractatus. et eisdem proficiscentibus continuo sine duce sequeretur. Normannus et Flandrensis repatriant. Porro Aegyptii. At vero nostri certi de praelio. viresque incomparabiles. Dominus quoque comes Sancti Aegidii usque Laodiciam Syriae reversus. cumque ei successionis jus et regni primitiva merito competerent. tres praecipiunt subsequi. vita sine liberis decessit. in hostes unanimiter properant. sed intercedentibus pacis mediatoribus. more tamen prudentum. fratre postmodum eidem in universum succedente. nostris legionibus se applicaverat. longe invenit mutatum. mella fastidirent. coepit eum. hominum esse cobortes. coeperunt de viribus diffidere. nam dum in expeditione Domino militaret. quod rex fratri suo primogenito certam pecuniae summam singulis annis daret nomine census. Normannorum videlicet comes. et praedam inauditam secum trahentes. nostrorum videntes instantiam et animositatem importunam. CAPUT XIII. vix etiam fuga salutem invenire posse sperantes. Quorum alter. [0446A] urbem maritimam cum suis pertinentiis praedicto domino Tancredo. ut dictum est. ita ut nostris iter figentibus non procederet. ab eo coepit. simul et Caypham. quae rex in Normannia etiam antequam in regem promoveretur possidebat. Deoque devoti principes. longe aliter sapientes quam prius. obsedit ea ut violenter comprehenderet. rex Anglorum. in Syriam ad uxorem et familiam post biennium. Marturanensis episcopus. iterum Constantinopolim. Domino rei commendantes exitum. et placentas: et pusillus et abjectior dicere posset: Inopem me copia fecit. gaudentes et exsultantes in Domino. commissum sibi a Domino regnum prudenter strenueque administrabat. peregre proficiscens. regnum instanter reposcere. ab eo quem reliquerat. captus sit ab hostibus et occisus. triplicem ibi reperiant acierum ordinem sibi objectum. Dicitur tamen quod a domino duce ad vocandos principes qui in urbe remanserant missus. propositum habens post biduum accedere et nostrum delere exercitum.

protegente eos divina clementia. Licet ergo uterque negotiosus esset plurimum. loca sancta corde contrito [0447C] et in spiritu humilitatis perlustrantes. Tamen usque hodie de residuo necessaria sibi procurant. in tam prolixo itinere. non nisi hostium reperiunt urbes. illam quoque. Sed et algoris vehementia. praesepe vident. quasi per menses quinque Hierosolymitana vacasset Ecclesia. de communi omnium consilio in sedem collocant patriarchalem. assumptis secum eis qui ejusdem peregrinationis desiderio trahebantur. sed curam ad earum tuitionem impenderent pervigilem. ut haberet unde honeste sustentari posset domus patriarchalis. hiems enim erat. Dei cultrices urbes. prosequente eos favore divino. [0446D] ut ab irruentibus hostibus protegeret comitatum. et intravit in gaudium patrisfamilias. Hierosolymam veniunt. et amplis dotavit patrimoniis. convenerunt qui praesentes erant principes. Ita enim ab initio statim post captam Antiochiam. sicut imprudenter factum fuerat. ne forte recurrentibus hostibus. Et quia in modico fuit fidelis. religiosus quoque valde et honestatis amicus. ut principatum conservaret. [0446B] supra multa constitutus est a Domino. tam equitum quam peditum. nam quod de Arnulpho prius factum fuisse diximus. His ita . Soli enim Tripolitani et Caesarienses. Sed et principatum pluribus subjugatis urbibus et praesidiis mancipatis. pro universis quae dederat centuplum accipiens. hic regni. Quo facto. Arianensis. et reparatis copiis. apud praedictam urbem eumdem repperit. ita et subito et facile dissolutum est. tam illae quas tempore gentilium. ei arbitrantes se honorem impendere. Remanserant enim hi duo illustres et magnifici viri. diceretur esse multitudo ad viginti quinque millia. Dominus itaque Boamundus. mensis December. eum e vestigio sequens. sed et montis Thabor. magis et magis. quidam quoque de Apulia episcopus. sicut in sequentibus dicetur. non desererent. Graecus habuerat patriarcha. rediviva pararentur bella. condicunt inter se diem certum. ut uterque concessas sibi divinitus. ut in ea parte. de communi providentia fuerat ordinatum. nobilitavit Ecclesiam. et tantae charitatis visceribus erga Dei ecclesias abundavit. multorum relatione habentes compertum quod reliqui eorum fratres et tantae consortes peregrinationis. alter apud Antiochiam. ubi pia Dei genitrix. per fraudem et calumnias subsequentium principum praedicta amiserunt loca venerabilia. et tamen cum multo alimentorum defectu et famis angustia procedebant. alter apud Edessam. et speluncam admirabilem. non habentes jumenta et apta sarcinis devehendis animalia. Praedicto ergo viro Dei in sede collocato. et die praefixa iter arripiunt. quod verbo et doctrina prius comprehenderant. praedictum venerabilem virum [0447D] dominum Daimbertum. et oram secuti maritimam. quam dominus princeps Boamundus. assignatae sunt domino patriarchae possessiones. Applicaverant autem per eosdem dies. defecerat viaticulum in eorum cistarciis. [0447A] ubi fixerat invitis civibus sua tentoria. longe lateque promotis finibus ampliavit. Nazarenam videlicet et Tiberiadensem. fide discunt oculata. pervenerat. jam usque Valeniam urbem maritimam. qui tam pia liberalitate. Sed et ecclesias ejusdem dioeceseos ingenti fundavit sollicitudine. urbem sanctam sibi vindicaverant et viae causam consummaverant feliciter. Ecclesiae Dei providerent. ad principatum vocatus Antiochenum. cujus tanquam minister ille in terris vicem gerere credebatur. Nativitatem Dominicam ibi celebrantes. compleant. hi etiam castris praedictorum principum se adjunxerant: unde et numerus factus est major. et insuper ecclesiastica contulit ornamenta. pro illius orantes anima. dominus Daimbertus. Nam mox infra biennium meritis exigentibus. Cum igitur usque ad illum diem. et ingentibus tam equitum quam peditum copiis. domino quoque Tancredo et aliis principibus fraternum impendant solatium. quam quaedam erogatae de novo.praesentem diem memoria ejus in benedictione est apud illius homines provinciae. ille principatus humiliter ab eo susceperunt investituram. tam dominus Godefridus. et ut domino duci. Hierosolymitanae praeficitur Ecclesiae patriarcha. ubi a domino duce et ab universo clero et populo devote suscepti. pervenerunt Hierosolymam. illuc auctore Domino proficiscantur. a diebus Graecorum. apud Laodiciam Syriae. Tandem. Pisanorum archiepiscopus. proprium non habens antistitem. et sic in vacuum cucurrissent. Dum haec in regno sic aguntur. quae est sub castrum Margat. comes Edessanus. Porro dominus Balduinus. ita ut sexus promiscui. unde [0447B] cum maxima difficultate et alimentorum inopia viam poterant incoeptam conficere. transeuntibus obtulerunt venalia. homines de Italia: inter quos erat vir litteratus et prudens. multos ad supremum compulit defectum. Demumque post multa deliberationum libramina. mundi Reparatorem pannis involvit et lacte pavit vagientem. et imbrium intemperies. CAPUT XIV. Celebrato sane in sancta Bethleem Dominicae nativitatis die. CAPUT XV. salutis porta. Domino solventes. cum enim non haberent commercia et venalia non reperirent. Boamundus Antiochenorum princeps et Balduinus comes Edessanorum. plurima largiendo. dominus quoque Balduinus praedicti domini ducis frater. ut laborum suorum causam vota. Daimbertus Ecclesiae Pisanae archiepiscopus. Quorum portionem non modicam. dominus Boamundus [0446C] Antiochiae princeps. tamen consummandae peregrinationis gratia propositum urgent. Iter ergo agressi. a temporibus apostolorum gloriosam et nobilem. ubi conjunctis adinvicem agminibus coepto insistunt itineri. quo paratis ad iter necessariis.

CAPUT XVII. aut a viris fide dignis audierimus. contigit ex malitia magis quam ex opum comparatione.[0448A] rite completis. hanc adversus ducem suscitaverit quaestionem. cum nec uspiam legerimus. etsi aliorum relatione comperta. sed frequentibus bellis et crebris obsidionibus. ut ea praesenti scripto mandaremus. ea conditione domino duci. regnum Dominus permitteret ampliari. finitimis principibus eam sibi vindicare volentibus. nam nos studiosius haec investigantes. civitatis suae muros reaedificare. frequenti inquisitione tandem ad hujus rei pervenimus indaginem. [0449D] omnino insufficientes erant portare. Qui cum a sua praesentia eos excludi praecepisset sub gravi interminatione. vectigalia constituit. CAPUT XVI. quousque missis legationibus. usque Tiberiadem pervenerunt. ab introitu [0449A] Latinorum. domino patriarcha reposcente ab eo civitatem sanctam Deo ascriptam. ejusdem fluminis ripam sequentes. in manu domini patriarchae resignavit. perpetuo fuisse fatigatam. Studio malignorum inter ducem et patriarcham graves cum simultate suscitantur quaestiones. ad praesidem accedunt. in praesentia cleri et populi. quod omnium opes vix sufficerent ut una vel duae de praedictis turribus resarcirentur. dominus Boamundus. usque ad locum cui nomen Heliopolis. ergo quod occasiones quaererent adversus eos. omni contradictione remota. suscitata est quaestio inter dominum patriarcham et dominum ducem. cum lacrymis supplicant. et ejusdem civitatis praesidium: simulque urbem Joppensem. quibus rationibus [0448D] motus dominus patriarcha. Habent veterum traditiones. qui urbibus tam maritimis quam mediterraneis praeessent. ad Jordanem descenderunt: inde per vallem Illustrem. a dextris praetereuntes. et unde initium possidendi habuerit et causam. quod quarta pars structurae illius. sacrilegium est violare. secus mare Galileae viam carpentes. violenter occupavit. Quod si medio tempore dux absque legitimo defungeretur haerede. habuisse. ut praedictis urbibus cum territoriis suis ipse interim frueretur uteretur. qui in urbe degebant. orantes. ac timens sermones Domini. Hac communi lege. Haec omnia. Ubi assumptis sibi necessariis ad iter alimentis. breviter aperiendum est. implorent eleemosynam. Tandem multiplicatis intercessoribus et munerum interventu. urbem Hierosolymam cum turri David et universis ejus pertinentiis. quibus semper cordi est scandalum serere et aliorum invidere tranquillitati. designaretur. tum vetustate. volens Aegyptius calipha imperii sui fines porrigere et suam longe lateque propagare ditionem. ea tamen conditione. et etiam a multis retro temporibus. miramur tamen. praedicta omnia absque difficultate. Erant autem praedicti fideles. ad hoc specialiter studiose. cum quolibet mortalium amplius harum rerum veritatem. Scytopolim transeuntes. et etiam quorumdam opera scripto mandata. in die purificationis beatae Mariae. sed et prudentia saeculari. tanquam laesae majestatis reos. quousque captis ex aliis urbibus una vel duabus. aut ergo opus injunctum consummabitis aut ultoribus gladiis. sicuti vir humilis erat. Quod qualiter acciderit. unde ejus et turres et moenia. sani et incolumes attigerunt. et turres validas per circuitum erigere. tot angariis et parangariis. qui ad diem festum convenerant. tributis. nunquam pacem continuam. Verumtamen. dixit: Edicta summi principis. et quarta parte civitatis [0448B] Interea Hierosolymis. super turri David. alicujus praestationis annuae vel perpetuae vinculo se sciret obligatum. et mansuetus. quae Antiochiae contermina. diligenter investigaverimus. quae alio nomine dicitur Malbec. ejus ad peragendum opus praedictum. regnum a victoribus principibus fuisse traditum. ut juxta eorum possibilitatem onus eis imponatur: nam quod injunctum eis fuerat. praesenti interseruimus narrationi. praesente clero et populo universo. universam Syriam usque Laodiciam. Nec pro crassa et supina nostra ducenda est ignorantia. quartam partem civitatis. quae est Caesarea Philippi. vos oportet succumbere. et universam regionem fecit tributariam. Cum igitur ea [0449B] tempestate Aegyptiorum regnum viribus et divitiis. praecipiens singulorum civibus locorum. studio et opera quorumdam malignorum. . in ruinam collapsa. Phoenicem Lybanicam ingressi. Cumque aliquandiu agitata esset praesens quaestio. ad dominum Constantinopolitanum imperatorem. dum civitas illa ab infidelibus detineretur. Quibus cum partes futuri designarentur operis. Qua ratione quarta pars civitatis in jus et potestatem domini patriarchae cesserit. Hierosolymorum patriarcham certum est tanquam propriam possedisse. Paneadem. vectigalibus et aliorum sordidorum munerum praestatione attenuati adeo. Inde ad oram maritimam redeuntes. vel ad tempus medicum. sicuti in nostro longe ante fuerat proposito. procurator qui Hierosolymis praeerat ejusdem loci compulit habitatores legibus parere communibus et [0449C] moenia cum turribus in statum reformare priorem. Postea die sancto subsequentis Paschae. in fines suos reversuri. dux. Itureamque ingredientes. hostium insidiis locum late patere cogebant. ecclesiae Sanctae Resurrectionis. designatisque praesidibus. apud praesidem ferias obtinent. Antiochiam. Videntes. dominus quoque Balduinus. quartam [0448C] partem Joppe resignavit. non habentes aliud refugium. missis exercitibus. accesserunt. miseris Christianis. sumpta a domino duce licentia. caeteris quae vel in oriente vel in austro erant regnis esset praestantius. protegente eos divina clementia. cum suis pertinentiis. in ditionem domini cederent patriarchae. tum obsidentium opera. Coeles Syriae limes est. ut alicui personae.

et mediante domini patriarchae. vincula. pandunt seriatim. et non esset qui eos ab imminentibus cladibus posset eruere. Distinguitur autem quarta praedicta hoc modo: a porta Occidentali. pandentes ex ordine. qui gaudentes verbum amplexi sunt et ad implendam legem pactorum. supplicia. apud eumdem. tandem seorsum habitantes. bonorum direptiones. vix invenirentur equites trecenti et peditum duo millia. et eam quasi propriam. erat detentus. ut infra praedictum muri ambitum. tantam eis pecuniam ministrarent. qui in partem sollicitudinis a domino duce tanquam vir prudens. praedicta pars civitatis quarta. aliquam ministrare commoditatem. prosequente eos divino favore. per turrim angularem. et quae loca venerabilia saepedicta pars infra se contineat. [0450A] gemitus et lacrymas fidelis populi. ad alias civitatis partes de necessitate se contulerunt. Quod introductum est. infra urbium moenia constitutis. et nunc quas de novo adversus eamdem plebeculam ad perdendum eos quaererent occasiones. Nocturni enim fures. nulli nisi Christiano habitare liceret. anno tricesimo sexto ante urbis liberationem. et inde ad portam occidentalem. si quas habebant quaestiones. verum et in domibus. quem de imperialibus eleemosynis erigere proposuissent. cum necessitas id exposcebat. multi etiam manifeste possessiones quas acquisierant deserentes. promiscue cum fidelibus. controversias inter se decidebant. revertebantur ad propria. nam de cohabitatione virorum Belial. essent ad propria reversi. et dominus Tancredus. cum suis pertinentiis. praedictam impetrant postulationem. quae dicitur David. quam dominus adjecerat imperator. Urbes autem. audita jussione principali. et locis hostilibus interjectis. cruces. Sic ergo ab ea die et ea ratione qua praediximus. quarta praedicta. carceres. anno ab Incarnatione Domini 1063. etiam in nostrorum finibus [0451C] universa ab infidelibus et Sarracenis incolebantur. quibus saeviores hostes nostro non erant populo. quae praedicto operi sufficere posset. sine admistione zizaniorum. propter inhabitantium raritatem. Aegyptum [0450C] videlicet calipham. Destinati ergo nuntii ad praedictum principem accedentes. et qua de causa eamdem solverit obsidionem. domum hospitalis. omni studio fideliter elaborant. quos hostes reputabant. domino patriarchae et plebi Dei quomodo egerint. de una ad alteram veniretur. qui cognominatus est Monomachus. quod ea lege praedictam sit eis pecuniam largiturus. strenuus et felix. Ecclesia sibi perpetuo vindicavit. Illi vero ad propria reversi. malentes ipsi esuriem pati quam nostris. CAPUT XIX. Item de eodem. In quo servi [0450D] Christi conditione suam videntur fecisse longe meliorem. quae ab eadem porta usque ad mensas nummulariorum directe protenditur. multo saepius oriebantur scandala et multiplices eis accedebant molestiae. compleverunt. colaphos. quantum possunt exprimunt diligentius. utrumque monasterium. urbes vacuas et raro habitatore cultas. ut omnibus convocatis et certatim concurrentibus. Adjicit tamen [0450B] conditionem. Scribit igitur ad Cyprios. alium non habuit judicem vel dominum nisi patriarcham.CAPUT XVIII. Hi causam edicto dederunt. domum etiam patriarchalem et canonicorum Dominici sepulcri claustrum. Quis fuerit regni status per illa tempora. et patulas hostibus murorum ruinas. suspectas habebant semitas. de vectigalibus et fisco debitis. ejus subscriptione et sigillo corroboratum. interpolatae. Habitaverant sane usque in illum diem. eoque pejores quo et domestici. Suburbana autem. quae in nostram venerant ditionem. ut praediximus. pecuniam promittit. regnante apud Aegyptios. degebant quietius. ut fame nostros affligerent. [0451A] quae cognominatur Tancredi. quorum utrumque cognominatur de Latina. virorum videlicet et sanctimonialium. Constantinopolitanum imperium strenue et viriliter administrans. Continet autem intra se venerabilem locum Dominicae passionis et resurrectionis. tam modicae erant nostrorum facultates et militantium copiae. ita quod dux solus. clandestinis irruptionibus effringebant. Hi non solum nostros incaute gradientes viis publicis obtruncabant et hostium mancipabant servituti. odio illorum qui timoris causa suas . sputa. verum etiam et agrorum culturae denegabant. usque ad portam Septentrionalem. Sarraceni. ad cognitionem referebant Ecclesiae. qui in tribulatione perseverantes per annum et diem tranquille et sine quaestione aliquid possederant. opprimerentur ab hostibus. ut si Hierosolymitae fideles id possent impetrare. cum jam fere omnes principes qui in expeditione venerant. vix tutus inveniebatur ad [0451D] quiescendum locus. qui pro tempore erat. interius vero limes est via publica. eorum molestiis et continuis afflictionibus plena charitate compatiens. Nec solum urbibus egressi. Is lacrymosis Christi fidelium petitionibus gratuitum impendens assensum. si apud regionis dominum id obtinere possint. [0451B] Eodem tempore. Missis igitur nuntiis ad magnum et supremum eorum principem. non sine suspiriis audientium. ita ut summo periculo. designatam muri partem auctore Domino. vir prudens et magnificus dominus Constantinus. insuper obtinent. quae dicitur protomartyris Stephani. ad propria reversi. arbitrio. Porro tunc agebat in sceptris. Tandem feliciter consummato negotio. et quomodo dux urbem maritimam Assur obsedit. et munimentum. arbitrantes quod una die hi qui patriam tueri nitebantur. nulla enim pestis efficacior ad nocendum quam familiaris inimicus. in propriis domiciliis multos opprimentes: unde nonnulli clam. unde opus injunctum possit absolvi. ut annua praescriptio locum haberet et eorum foveret partes. cui regnum erat commissum. est ambitus muri exterioris. quae miser ille populus pro Christi nomine incessanter pateretur. fidelibus sine contradictione relicta. paucae admodum erant. sed ab ea hora. et id fieri permittente Bomensor Elmostensab.

tam mirabile. transito Euphrate. Hi. quaesivit dux quid loquerentur. quae olim dicta est Antipatrida. sed audiens praedictus Danisman comitis adventum. qui ab Occidente veniens. Sed. Factum memoria dignum. suos exspectans quos pabulatum emiserat. reliquos vero multitudinem hostium ferre non valentes. praedictam solvit obsidionem. Dux autem. obtulerunt donaria quae secum detulerant. obsedit. jam proximus urbi aderat. quaesierunt cur tantus princeps. qui universas regiones debeat expugnare. Boamundus Antiochenorum princeps apud urbem Meleteniam capitur. admirantes viri responsum. in proximo sperans eam se habiturum. Quod intuentes illi. [0453D] ejus formidans adventum. quibus obsessis introitum negaret et exitum. armis. assumpto sibi solito comitatu. tractatus optime. in quibus urbs Neapolitana sita est. quem tenebat in vinculis. CAPUT XXI. civitatem eisdem conditionibus. ex improviso in ejus comitatum irruit. super saccum stramine plenum. quibus domino Boamundo praedictus Gabriel obtulerat habendam. cum ingenti gloria susceptus. neque holoserica circa se more haberet regio. postquam in exercitum pervenerunt. abierunt dicentes: Quia vere hic est. Quod intelligens vir strenuus. quam ut duci [0452C] deferrent munera. itinere dierum trium. [0452A] ad earum admitterentur vindicationem. cognoverant. ut neque tapetia. deferentes secum exenia panis et vini. Mesopotamiam ingressus. coeperunt instanter postulare: in cujus constituti praesentia. domino principi tanquam fratri uterino compatiens et periculoso rei eventu commotus interius. necessitate compulsus. magis opportuna sibi ad id complendum concessa. ad praedictam descenderunt obsidionem. totum concusserat Orientem et regnum maximum in manu valida occupaverat. Edessam pervenientes. secum deducens dominum Boamundum. peccatis exigentibus. vocationem viri [0453B] impigre secutus. et cui repositum est de vitae merito. trans Euphratem in Mesopotamia sitae praeerat. . Ipse vero dominus Boamundus. eoque in majorem rapiebantur et admirationem et metum. magis. peregrini virtutem et successum populi. insectatus est per triduum fugientem: videns quod non proficeret. recepit. Factum ducis dignum memoria in regione Arabum. ejus adventu praecognito. auctore Domino.reliquerant possessiones. in partes regni sui. sicut vir humilis erat et saeculi pompam omnino declinans. ut nostrorum explorarent vires et multitudinem. Quo successu elatus. dux vero exterius gravem sustineret inopiam. obsidione soluta. legatos misit ad dominum Boamundum Antiochenorum principem. et tam admirabilis dominus. quod eidem in eadem obsidione accidit. De montibus Samariae. praesumens. respondit: Quod homini mortali sufficere merito terra pro sede temporali poterat. Persarum timens incursum et eorum non valens sustinere molestias. adegit in fugam. pene jam ad urbem praedictam pervenerat. Accidit autem in eadem obsidione dignum memoria quiddam. CAPUT XX. divulgabatur. CAPUT XXII. ne post annum redeuntes. humi positum. exspectans ut tempore procedente. Armenius natione. quibus amplius credere tenebantur. Quod audiens vir magnificus dominus Boamundus. ut credimus. nunc vero vulgari appellatione dicitur Assur. cui post mortem perpetuum domicilium est praestitura. quo cognito. ad optatum propositum non pervenit. humilitatem et prudentiam. residebat. quorumdam suburbanorum reguli. quem secum trahebat copiosum. victualibus et caeteris ad hos usus necessariis abundantes. Dum haec ita in regno Hierosolymorum aguntur. praelium declinans. convocatisque militaribus auxiliis et populo regionis. Mirabantur et timebant pariter finitimarum habitatores regionum. illico recepturus. eamdem urbem obsidione vallat. et incautos opprimens. quo haec suorum relatione. Quod audientes qui gratia tentandi accesserant. quod praesenti curavimus lectioni inserere. accidit quod quidam Gabriel nomine. caricarum quoque et uvae passae. quod subito et mature conficiens. militares cum omni celeritate convocat copias: et sumptis ad iter necessariis. admiratione stupidi. cum ecce Turcorum quidam potentissimus satrapa. qui domino principi et eis acciderat. Distare autem dicitur praedicta civitas ab Edessa. urbem maritimam. praedictam urbem quibusdam interpositis conditionibus. secessit ulteriores. [0452D] formidabilem se praeberet accedentibus. [0452B] divinitus eidem se offerret occasio. invitans ut ad se venire non differat. Cumque tanta regnum laboraret inopia. Joppensi conterminam. At vero qui de praedicto evaserant periculo. de multitudine exercitus. Danisman nomine. regni fines ampliare. quosdam in ore gladii peremit. [0453A] et usque ad Orientis ulteriora factum hoc. populis et nationibus principari. ubi a praedicto Gabriele magnifice. Quibus ita percunctantibus. adjecit tamen vir Deum timens Deoque amabilis. captus est ab hostibus et eorum vinculis mancipatus. ita sederet inglorius. Meleteniam reversus est. At vero comes audiens quod praedictus Danisman. qui urbi Meleteniae. sed morte praeventus immatura. ut ante ducem introducerentur. [0453C] comiti ex ordine pandunt casum. ab obsidione discesserat. et maxime quia naves non habebat. nec stipatus satellitibus armatis. ad propria reversus est. ad partes velox accelerat. Hisque peractis. cum in ea essent viri fortes et strenui. et de statu eorum plenius edocerentur.

tanta affligerentur paupertate. primo ex Latinis regni Hierosolymorum moderatore insigni. uxorem duxit filiam cujusdam nobilis et . vacavit regnum mensibus tribus. consilio. ubi et successoribus ejus. hostium fines ingressus est: ubi feliciter consummato negotio. camelum maximum. ut praediximus. nobilis quidam. CAPUT XXIII. anno ab Incarnatione Domini 1100. Dux vero cum praeda et manubiis Hierosolymam reversus est. faustam et felicem per omnia secutus est. cum debitae salutationis affatu. et in Remensi. nuntiatum est. accidit quod per [0454A] exploratores. quem praesentem ad eum usum exhibuerat. Unde impetrata licentia. arma capessens militaria. quoniam ad videndum eum de remoto venerat. valida et incurabili correptus aegritudine. qua singulariter praeeminebat. et ictus vehementiam non ex ferri acie. viros virtutum et immortalis memoriae. studio ferventissimo. et verus Christi confessor. gratia generositatis. domini praedicti ducis ex utroque parente frater. tandem ex causis nobis occultis. assumpto salutis nostrae viatico. quo viso. ad eum cum honesto nobilium ejusdem gentis accessit [0454B] comitatu. per tot terrarum spatia et tantam laborum multitudinem. aliis discedentibus. quae vulgo praebendae dicuntur. domini ducis sibi conciliavit gratiam. evaginato gladio. regni Hierosolymorum egregius moderator. et disciplinae militaris ferventissimus amator. Sepultus est vero in ecclesia Dominici sepulcri. Cui dux. multum id ascribebat ensis acumini. sicut diligenter praemissum est. et post ejus mortem comitatum cum suis pertinentiis consecutus. idem dominus Godefridus. [0455B] domino duce Godefrido. quibus merito fides erat adhibenda. usque in praesentem diem. dominumque Eustachium fratres suos. in expeditionem illam primam. quam secum deducens. si super eos repente irrueretur. Hic vero primum saepe dictus vir nobilis admirari coepit. quam in duce viderat. qui ab Occidente descendens. ut regnum conservarent. viam universae carnis ingressus est. caput ejus uno ictu sine difficultate praecidit. sive de supremo domini ducis judicio. dominum ducem Godefridum. dum cum ingenti praeda gregum et armentorum. Obitus ducis. antequam Antiochiam fidelis perveniret exercitus. transito Jordane. verum esse comperit: unde oblatis [0454D] muneribus in auro. citatus est dominus Balduinus Edessanus comes. Quibus vir illustris persuasus. quod in partibus Arabiae trans Jordanem. [0455A] Recedente ab hac luce. centuplum accepturus et cum beatis spiritibus vitam [0455A] possessurus aeternam. uxorem ex Anglia duxit illustrem et nobilem. de populi hujus viribus et gloria. apud Maresiam optimo fine vita decessit. cum stupore vehementi. quidam Arabes incautius se haberent: unde. Praedicta vero ejus uxor. factus est. Eodem mense. ingentia possent lucra reportari. aegrotare coepit ad mortem. ad quoscunque loquebatur. industrius.Interea dum vir insignis dominus dux. de gente Arabum. et sui. et in populo suo praeclarus princeps. et reversus ad propria. deposito clerici [0455C] habitu. ut et ipse posset virtutis ejus aliis testimonium perhibere. universum sibi Orientem subjecerat. clericus. Julio videlicet. ut confidentius loqueretur. ferire dignaretur. et praecipue de ducis virtute singulari et strenuitate praecipua: unde. quantam vix aliquis verbo possit exprimere. miles effectus est. Demumque procedente tempore. Cameracensi. qui cum eo. sive de communi principum. devote poenitens. sub loco [0456A] Calvariae. tanquam [0454C] si rem fragilem jussus esset praecidere. pro sepultura deputatus est locus INCIPIT LIBER DECIMUS [0455] CAPUT PRIMUM. Audierat enim multorum relatione. sed ex robore viri cognovit procedere. sed tamen lucem meliorem consecuto. quo arrepto. jure sibi debitum haereditario et fratri succederet in eadem cura. dominam Gutueram nomine. quaesivit utrum cum alterius gladio simile quid posset operari? Dux vero subridens. et exhibita reverentia. argento. et. ibique sepulta est. et equis. Augusti. Dominus Balduinus Edessanorum comes. et infinitis mancipiis reverteretur. ubi passus est Dominus. obstupuit Arabs virtutis immensitatem. Tandem vero. ut dicitur. ut in conspectu ejus. ejusdem nobilis viri sibi dari praecepit gladium. aliud sibi ejusdem generis animal jussit praesentari: quo percusso. acquievit. et sepultura. Hic in adolescentia sua liberalibus disciplinis convenienter imbutus. ut in regnum accederet. obtinuit. in regione Ammonitarum. multa precum ducem rogavit instantia. Quodque de viri virtute audierat. gladio suo. convocatis secretius tam equitum quam peditum copiis. Tandem invalescente morbo nec exaudiente remedia. longo fatigata dolore. defuncto fratri succedit in regno. virtutis. eum videre gestiebat. impetrata pace per internuntios. Ipse autem postmodum ab Edessano duce vocatus et ab eo adoptatus in filium. praeco factus est. qui pauci erant. tanta laborarent inopia. Obiit autem XV Kalend. quales regnum recens ministrare poterat. cameli praesentis caput amputavit ita facile. Accedens igitur. sed in mente sua. Hierosolymis remanserant. Leodiensi Ecclesiis beneficia. inclytae et piae in Domino recordationis.

se inventurum. praesente clero et populo. carne tamen mediocriter niveus. hominis nequam et pessimi. et de progenitorum excellentia. suam illius judicio praetulerunt [0457A] voluntatem. diligenter communierat. innectebat ambages. Nam qui in praesidio erant. multasque virorum fortium copias. ejus fautor [0456C] quaerit descendere. hujus rei poterat pervenire notitia. interseruerat. Sed neque in ejus defectu Ecclesiae melior facta est conditio. sufficienter de illa quae communis est ambobus. pro hujusmodi fidelitate exhibita. ut vitiatae propaginis et primae maledictionis haeredem se non dubitaret. praesertim cum domini ducis ita exstiterit expressus aemulator. excusationem habere de peccato. dumque super [0457B] eo facto a domino patriarcha sollicitaretur frequentius. turrim occupat. dux in Domino piae recordationis. chlamidem semper deportans ab humeris. Porro magnificentiam. Comes Garnerus. praeter omnium opinionem. ita tamen caute quae ad illum defectum respiciunt. si more peccatorum ad excusandas excusationes in peccatis. et regebatur consilio. mortuo duce. quas velut jure haereditario a progenitoribus in se transfusas. cum subjecto dentium [0456B] ordine aliquantulum depresso: non tamen eatenus. unde et propter divitiarum et virium immensitatem. negotia procurare satagebat. vel nativitatis loco non multum est necessarium repetitos edere tractatus. quod sedem invaserat patriarchalem. quod usque ad vitium ei posset imputari. et tempus quocunque modo quaerens redimere ut comes citatus jure adhuc suo illibato posset accedere: sperans plurimum gratiae apud saepe dictum comitem. pactis inter eum et dominum patriarcham initis. 23). impiger et sollicitus. quo cujusdam Arnulfi. CAPUT IV. CAPUT II De corporis habitudine. infra quinque dies. carnis dicitur lubrico impatienter laborasse. [0457C] in eodem usque ad adventum comitis Edessani perstiterunt. De sementiva autem ejus secundum carnem origine. hi. quibus de suprema voluntate mandaverat testamenti sui exsecutionem. edisseruimus ingenuitate. moras contexens. tamen. nulli vis major. nam. praedictam turrim invadens. ut velocissimus et sine dilatione veniret. sicut in sequentibus dicetur. omnibus ducentibus pro miraculo et domini patriarchae meritis ascribentibus. Cujus rescriptum ad majorem rei evidentiam. ad equum agilis. Defuncto igitur domino duce et sepulturae tradito. ita ut. ita ut ignotis gravitate quam verbo praetendebat. CAPUT III. capillo et barba fuscus. ut crimen sibi reputaret ab ejus vestigiis declinare: [0456D] eo minus. Accidit enim quod. sicut testamenti tabulis continebatur. Epistola domini Daimberti ad principem Antiochenum. episcopus magis quam saecularis persona videretur. nimia utebatur familiaritate. Gravis in incessu. cujus ad malum omne opus et intentio prona dicebatur.egregii Armeniorum [0455D] principis. Verumtamen. epistolam rei seriem plenius continentem dirigit. praedictum Balduinum occultis citat internuntiis. Hujus autem contumaciae princeps erat quidam comes Garnerus cognomento de Gres. arbitrium deserentes defuncti. quod ei ad notam imputabatur. gentis illius reges habebantur. . nam neque arcem David domino patriarchae Daimberto tradiderunt. Dicitur autem fuisse corpore valde procerus et [0456A] fratre multo major. de quo superius fecimus mentionem. defuncto duce. nulli enormis infligeretur injuria. quodque rarum est in hujusmodi. in ecclesia Dominicae resurrectionis. ut nemini scandalum. ut praemisimus. ut supremae ducis voluntati satisfaciens. et sicut in die sancto Paschae. nec civitatem ejus resignaverunt ditioni. animositatem et disciplinae militaris experientiam. idem comes casu vita decessit. habitu et verbo serius. videtur aliquam apud homines. volens ejus promotionem quocunque modo impedire. miles acerrimus. et si non apud districtum judicem. nec immoderata macie tenuis. promptus ad arma. superfluum videtur in eo commendare. vix ad paucos ex cubiculariis ejus. sicut de Saul dicitur: Altior esset universo populo. domino Boamundo Antiochenorum principi. qui Hierosolymis erat archidiaconus. praesenti inserere curavimus lectioni. Fuit autem nec multa distentus pinguedine. Porro dominus patriarcha sciens comitem vocatum esse et ejus formidans adventum. et habitu. sed media quadam corporis habitudine. miseratque ad dominum comitem Balduinum occulte nuntios. a qua spe delusus decidit. ignorantibus aliis. ecclesiae jus resignaret. ab humeris supra (I Reg. dum superius domini ducis gesta conscriberemus. quoties eum regni vocabant negotia. quod hostis et persecutor Ecclesiae ita subita morte defecerat. naso aquilino et prominente pusillum labro superiore. et caeteras animi bene dispositi dotes egregias. quod acciderat non magnifacientes. et qualitate morum ejusdem domini Balduini. Tafroc nomine. tam ipse quam fratres ejus perpetuo possederunt. dominorum ducis et comitis consanguineus: hic confestim. X. quod proxime praeterierat. qui cum fratre Constantino circa Taurum montem praesidia habebant inexpugnabilia.

quanta pericula. et homo sancti sepulcri ac noster effectus. Scribe igitur ad Balduinum litteras. voce flebili et anxia cogitatione refero. te [0459A] contestor. didicit eodem insinuante rege. divino nutu compunctus. ubi et navigium jusserat praeparari. cum amplius honorari et exaltari debuit. resque ejus violenter occupaturus. nam haec sola ex maritimis urbibus in nostram venerat ditionem. tibi soli (qui in te solo post Deum confido. cum tam exiguo [0459C] apparatu. et perdomitis hostibus in circuitu admodum. Et certe scis ipse quoniam auxilium tuum consiliumque promiseris. Tu autem. reddita sibi egregia Medorum metropoli. ullo modo veniat: monstrans ei quoniam irrationabile est tot pro eadem Ecclesia labores sustinuisse. sic tamen. in eam quae omnium Ecclesiarum singularis est mater et [0457D] gentium domina. donec illum Deus in captione Babylonis. oram maritimam secutus. tantum iter per medios hostium fines aggredi proposuisset. domini videlicet Balduini de Burgo qui. mandat uti. misericorditer succurre. festina venire. vi adventum ejus impedias. mihi. totque pericula. qui tyrannica crudelitate. imo quas Ecclesia patitur. manifesta. coram multis et probatis testibus ipse constituit: quo defuncto. quantocius veniat: unde judicio Dei percussus. quot labores. Meletenia. adhuc eamdem turrim cum tota urbe occupantes tenent. congregato sibi ducentorum equitum et octingentorum peditum comitatu. In quo ego culmine constitutus. quas patior aerumnas. unde memorabile saeculis omnibus nomen emeruit: omni occasione remota. ut hostium regiones transiturus. Quidquid autem super iis quae mando. electumque communi tam cleri ac plebis quam principum assensu. et post in die paschalis solemnitatis. Nam eodem mense quo dominus bonae memoriae dux carne dissolutus migraverat ad Dominum.Scis. injuriis offensus mille. non tam propriae voluntatis arbitrio quam malorum persuasione seductus. comes Garnerius. Edessanorum comes. galea tua ad me sub festinatione missa. usque Tripolim pervenit: ubi ab ejusdem [0459D] civitatis rege. per Gabulum. CAPUT V. quo illa honeste usque Joppen devehi posset. sum relictus. tibi. et debitorem te sanctae Ecclesiae ac mihi sponte tua feceris. ac de plebe. sicut diligenter praemissum est. reliquis omnibus adhuc infidelibus detentis. turrim David contra nos munivit. licet indignum. muneribus et honore praeventus. Dominus vero Balduinus. Si autem absque haerede masculo moreretur. per misericordiam Dei. charissime. viri ignobiles. Vix enim dux Godefridus. jam ultra superbe sapere. tuae que dilectioni. locaveris. ipse haec tam diu teneret. meus cognoscit animus. aut aliarum urbium amplificasset. cognitoque quod amici et fideles fratris defuncti eum instanter vocabant. ut ad regni maturaret successionem. aut in saeculari pompa confidere respuens. si quid pietatis habes. Dei praeeunte gratia. proficiscenti ei in via . Inde Laodiciam Syriae perveniens. quarto post obitum ducis die obiit. miseriis omnibus calumniisque insidiantium mihi malignorum circumventus. modico ante vel postea captus erat ab hostibus. dominum ducem vita decessisse nuntiat. resignata terra in manus cujusdam consanguinei sui. uxorem cum ancillis quae ei famulabantur. etiam in lecto aegritudinis de qua mortuus est. per eam quam beato Petro obedientiam debes. ut ob rerum temporalium insufficientiam. aut etiam si necesse sit. fili charissime. tenuerat. expeditior esset ad ea quae occurrerent negotio atque ad casus repentinos omnino paratior. qui solius Dei clementiae. tu facturus sis. sanctae Ecclesiae miserabiliter laboranti. Accedit Balduinus Hierosolymam. [0459B] fausta felicitate fruebatur. Reddidit itaque nostrae potestati turrim David cum tota Hierosolymitana urbe. quae Turcorum temporibus. quem ad te mitto nuntium. per hunc eumdem. in die Purificationis beatae Mariae Virginis. ante sacrosanctum sepulcrum confirmasset. praecepit ad mare descendere. Ecclesiam Dei direpturus. adventum Balduini. ad ruinam Ecclesiae et totius Christianitatis interitum [0458C] praestolantes. Cum autem pervenisset Antiochiam. quoniam me ignorantem et invitum. cuncta quae juris erant Ecclesiae libere reddidit. ut illa libera fieret. Hanc tamen epistolam ad dominum Boamundum minime credimus pervenisse. ejusque pertinentiis. VI Nonas Octobris versus Hierosolymam iter arripuit. mirantibus nonnullis quod. et circa fluvium Canis hostium reperit insidias. et spei meae anchoram in tuae dilectionis soliditate figo). Valeniam. viri prudentis et egregii. Hoc autem eo videtur fecisse intuitu. Antaradon. rationabilibus acquiescere noluerit. Resipuit tamen ille. in hujus summae dignitatis sedem. quod Ducah. et quod in Joppe ipse tenebat. in castris extra urbem. ea reliquit ecclesiae tenenda. et nisi paternae gloriae vis esse degener filius. Maracleam. clausum ab impia manu domnum apostolicum Gregorium de urbe Roma eripuit. soli. et legatis suis ad Balduinum directis. interdicens ei ne sine licentia nostra et legatione (cum ille tecum in patriarcham et rectorem Ecclesiae Hierosolymitanae me elegerit) sanctam Ecclesiam devastaturus. et ab impietatis desistens [0458A] proposito. ita postmodum et in regno successit. Hoc ipso autem mortuo. tunc majora desolationis atque confusionis suae opprobria sustinuit. qui tunc fuerat patriarcha. inquam. fili charissime. de Joppe quartam partem ecclesiae Sancti Sepulcri dedit. Damascenorum rex. sicuti in illo comitatu. aliquam sibi pacem et populo suo per Dei gratiam obtinebat: cum ecce nuntius ab Hierosolymis properans. ut hostis contra Ecclesiam Dei insurgens. et sancta Ecclesia. fidem pactumque justitiae nihili pendens. bonae tamen ac sanctae intentionis affectu. dum adhuc viveret. nostra concessione. fideliter se Deo et nobis amodo militaturum spopondit. cum onerosa supellectile et plurima parte sarcinarum. quot persecutiones sustineam. rectorem et patriarcham elegeris. Quod si ille justitiae resistens. si nunc vilis et abjecta servire cogatur illis quibus dominari et praeesse materno jure debet. et res ejus occupaturus. et ipse omnium inspector Christus. Haec omnia cum in praesentia totius cleri ac populi. in die solemni Paschae. At ego. Archis. haec omnia absque ulla contradictione [0458B] ecclesiae redderentur. et terrae regnique tui cura in militibus tuis prudentioribus sapienter [0458D] disposita. ut quibuscunque modis vales.

Illi vero. qui potentes deponit et exaltat humiles. Qui sine mora aciebus instructis eis occurrens. Vincuntur hostes. deinde Arsur viam legentes maritimam. usque ad supremam interniciem non parcentes. [0461A] periculosa incurrentes praecipitia. quam in eum apud Tharsum Ciliciae commiserat. ubi ab universo clero ac populo solemniter exceptus. nostris instabant urgentibus. nostri victores ad locum ubi sarcinas et impedimenta dimiserant cum exsultatione redeunt: ubi nocte quiescentes. et qui ad montes se contulerant. Dumque sic in redeundo ejus laboraret exercitus. quem diu habuerant suspectum et merito formidabilem: et accedentes ad pagum Beritensium. more suo. et expedito itinere Balduinus pervenit Hierosolymam. in terram desilirent. se confert. praemissis [0460A] aliquot de suis qui rem praetentarent. transito flumine. injuriam. ad locum. cives tamen ejus. inter montes excelsos. quanto eos amplius timore dejectos arbitrantur. ita ut qui in navibus erant. indicto suis reditu. sarcinisque depositis. se possent recipere. ita ut nec qui de navibus exierant. molestias eis irrogantibus. tam Latinorum quam aliarum nationum. tanto instant protervius. praedam inter se more militari diviserunt et capta mancipia. praedam affectantes. regionis incolae et de Turcis nonnulli. Est autem in eodem loco transitus periculosissimus. Ad quem locum cum pervenisset dominus comes. et maxime eorum quae ad victum erant necessaria. relicta domo patriarchali. qui. Has locorum angustias et callem periculosum obsederant. occurrente sibi universo clero et populo. Descendentes igitur de locorum angustiis certatim. dum incaute fugiunt. timentes ne post se majores reliquissent insidias. sagittarum tota nocte multitudinem immittentes. adinvenerat. timens ne vir magnificus. domini praeeuntis exemplo irruunt animosius. CAPUT VI. Porro dominus Tancredus aberat. volens dominus comes comitatui suo prudenter fideliterque providere. curam sibi et equis debitam impendentes sollicitudinem. transeuntes Sidonem. qui cognominatur Canis. descendisse in planum: quod videntes nostri. tam iis qui in montibus aditus praeoccupaverant quam qui in navibus ab [0460B] urbe Beritensi et Biblio descenderant. Et procedens inde et Biblum pertransiens. vix habens latitudinis cubitos duos. inde oram sectantes maritimam. Hostibus igitur ita prostratis. nostrorum non ferentes impetum et caedentium robur admirantes et stupentes instantiam. cum hymnis et canticis spiritualibus. assumptis sibi de expeditioribus equitibus nonnullis. ipse cum [0460C] robustis sequebatur. ubi pridie conflictus fuerat. Postea autem. in locis patentibus hostes reperiret. tropaeum reportare. Comes vero suspectum habens dominum Tancredum. et prae caloris immensitate sitibundos. Videns autem comes quod montes deseruerant et jam plana tenentes. nullam defensioni dant operam. rupium asperitate et ascensu arduo nimis impervios et fretosum mare. non solum a tergo. benedixerunt Dominum. ad locum pervenientes. sed in sola fuga spem habentes. benigne multum et fraterno charitatis affectu. ante urbem castrametati sunt. et circa extrema castrorum multa nostris inferentes pericula. pluribus ex eis interemptis. Mane vero sequente. suos facit evocari. ea via saluti consulunt. neminem suorum in urbem [0461C] praedictam permisit introire. et antequam in montes. cum eisque liberius congredi posset. more solito. Balduini timens adventum. in quos animoso irruens impetu. audita optabili legatione. tanquam regem et dominum suum introduxerunt [0461D] gaudentes. ad hoc de remotis convenerant partibus. erectis vexillis. primo conflictu eorum solvit manipulum. perscrutari volens utrum adhuc angustias detinerent adversarii. hostes arbitrati causa formidinis eos reditum maturare. vellet ei vicem rependere. ibi castra metari praecipit: ubi cum locus esset arctus aliquantulum inter montes et mare. propter illam enormem nimis et indebitam. accessit intrepidus. compositis ad iter sarcinis. improvisae mortis mille vias invenirent. sine molestia dominum comitem consecuti. longitudinis autem stadia quatuor. qui ut iter domini comitis praepedirent. non possent adaquare. plurimum enim angustias metuebat. non de suo diffidens comitatu. offensae memor. rei statum domino comiti per unum ex ipsis indicaverunt. communicato cum suis consilio. tanquam [0460D] devictis hostibus. sperantes sine difficultate. Vidensque transitum hostibus vacuum et sine difficultate permeabilem. praecipit comes ut. ut equos fessos ex itinere. . Tyrum et Ptolomaidam usque ad locum cui nomen Cayphas pervenerunt. verum ex utroque latere irruentium sustinens impetus. At vero die sequenti retrocedentes usque ad locum qui dicitur Junia. ea nocte quamvis prope esset fluvius. in hostes acrius instantes regreditur. Inde per Caesaream.praestruxerat insidias. praemissis debilioribus et qui ad arma non multum poterant. bonis conditionibus obtulerunt commercium. pro domino se gessit. eumque insecutae acies. cognoverunt quosdam de iis qui locum munierant. ad mare redire praesumerent. in ecclesiam montis Sion. redire incipiant. ad congrediendum paratos reperit. usque Joppen pervenerunt. gladiis in eos vibratis desaeviunt. id autem prudenter nimis et callide. faventibus universis. et. sed ut eum fugientem insequentes. domino comiti exeuntes obviam. noctem duxerunt in multo discrimine pervigilem. CAPUT VII. locum transeunt. et tantis exacerbantes angustiis. Patriarcha Daimbertus. per loca liberiora nostros urgentissime coeperunt insectari. reliquis autem in fugam conversis. ut transitum impedirent. ad fluvium pervenerat. rerum venalium. Inde profectus Hierosolymam. ut hostes deciperet. [0461B] an locus transire volentibus libere pateret. illucescente die.

Per idem tempus, Arnulfus, de quo superius fecimus mentionem, primogenitus Satanae, filius
perditionis, videns quod a cathedra Jacobi, quam ausu temerario invaserat, meritis exigentibus decidisset, molestare
coepit et turbare quietem domini Daimberti, quem eadem ecclesia de communi omnium conniventia sibi praefecerat.
Statim enim post ducis obitum, apud dominum Balduinum comitem, eum super multis accusaverat; cleri quoque
partem concitaverat adversus eum, sicuti malitiosissimus [0462A] erat et scandalorum sator. Erat etiam potens et in
divitiis superabundans, archidiaconatum habens ejusdem civitatis et pro stipendiis templum Domini et Calvariae locum.
Sic ergo quoniam et dives erat et prudens ut faceret malum, plurimum in clero, magis autem apud saeculares poterat
personas. Videns itaque dominus patriarcha et praedicti Arnulphi malitiam, qui ei datus erat pro stimulo, et comitis
credulitatem, suspectum habens ejus adventum, descendens de domo patriarchali, in ecclesiam montis Sion se
contulerat; ibique scandala fugiens, privatus lectioni et orationi vacabat: unde praedictae domini comitis receptioni et
honori eidem a civibus impenso, suam non exhibuerat praesentiam.

CAPUT VIII. Comes versus Ascalonam expeditiones dirigit; Jordanem transit; terras hostium ingreditur;
tandem Hierosolymam redit. [0462B]
Cum autem per dies aliquot, comes moram fecisset in urbe, ut sibi et equis aliquam indulgeret requiem,
ordinatis regni negotiis, quantum ad illud praesens videbatur sufficere, sicuti homo laboriosus erat et otia fugiens,
congregata expeditione, tam ex iis quos secum deduxerat quam quos in regno repererat subitus et ex improviso ante
urbem astitit Ascalonam. Ubi cum egredi cives contra eum formidarent, videns quod non multum proficeret, campestria
secutus, quae inter montes et mare media interjacent, suburbana invenit: quorum habitatores [0462C] relictis domibus,
in specus subterraneas cum uxoribus et liberis, cum gregibus et armentis se contulerant. Erant autem latrunculi et
praedones, viarum effractores publicarum, qui crebris irruptionihus inter Ramulam et Jerusalem iter reddiderant valde
periculosum, in viatores incautos ferro saepius hostiliter saevientes: quo cognito, comes instari praecipit vehementius et
igni ad ostia speluncarum adhibito, fumidam docet adhibere materiam, ut fumo inclusos molestante, ad deditionem
cogeret, vel aere suffocatorio, spiritus compelleret exhalare. Factum itaque est quod qui intus erant, incendiorum
cauma, favillam fumique importunitatem non ferentes, sine conditione in [0462D] manus se dederunt comitis. Quibus
non parcens, juxta id quod eorum videbantur exigere merita, centum ex eis decollari praecepit: sumptisque victualibus,
quae tam ad usus hominum quam jumentorum apud eos reperta sunt necessaria, tribu Simeon decursa, ad montana inde
conscendit, ubi locum sepultura patriarcharum Abrahae, Isaac et Jacob celebrem, Hebron videlicet, qui alio nomine
dicitur Cariathiarbe, praetereuntes, per vineas Engaddi ad vallem descendit illustrem, ubi est mare salsissimum. Deinde
Segor, parvulam quidem, sed tamen quae Lot de Sodomis fugientem novit salvare, transeuntes, fines Moabitarum
ingressi, Syriam Sobal perlustraverunt universam, tentantes si quid eis occurreret, in quo gentem perfidam damnificare
[0463A] possent, suas vero conditiones reddere meliores; nihil tamen toto illo itinere profecerunt, nisi quod de bonis
hostium se, equos et jumenta exhibebant. Praecognito enim eorum adventu, regionis incolae ad montes impervios et
assueta confugerant praesidia, ita ut universam nostri deambulantes regionem, vacuam et sine cultore reperirent.
Tandem videns dominus comes quod non proficeret et quod Nativitatis Dominicae immineret solemnitas, eamdem viam
qua venerat remensus, XII Kal. Jan. die festo sancti Thomae apostoli, Jerosolymam ingressus est.

CAPUT IX. Reconcilitatis adinvicem patriarcha et comite, comes in regem inungitur.
[0463B] Anno igitur ab Incarnatione Domini 1101, reconciliatis ad invicem domino Daimberto
patriarcha et domino comite Balduino, per quorumdam prudentum commendabilem interventum, in die sancto
Nativitatis Dominicae, in ecclesia Bethlehemitica, astantibus clero et populo, Ecclesiarum quoque praelatis et regni
principibus, consecratus est, et in regem inunctus, per manum domini Daimberti memorati patriarchae, dominus
Balduinus et regio diademate solemniter laureatus

CAPUT X. Tancredus veteris memor injuriae, ab eo discedit, ab Antiochenis vocatus.
Domino itaque Balduino, ut praedictum est, regni solium obtinente et in regno confirmato, dominus
[0463C] Tancredus, inclytae recordationis et piae in Christo memoriae, injuriae memor quam ab eodem domino
Balduino apud Tarsum Ciliciae praeter merita passus fuerat, sicut vir religiosus erat et propriae amator conscientiae,
timens ei aliquo fidelitatis obligari vinculo, quem non poterat pura charitate diligere, urbem Tiberiadensem simul et
Caypham, quae illustris memoriae dominus Godefridus ob insignia ejus merita ei liberaliter concesserat, in manus
domini regis resignavit: sumptaque licentia, discessum ejus moleste ferentibus universis, ad partes secessit

Antiochenas. Saepe enim et saepius ab ejusdem regionis principibus evocatus fuerat, ut usque ad reditum domini
Boamundi, si quando eum Dominus de carcere [0463D] educere dignaretur, principatus curam gereret et sollicitudinem,
tanquam is ad quem de jure haereditario, si domino Boamundo redire non daretur, universa devolveretur haereditas.
Perveniente igitur Antiochiam, populus et majores generalem et liberam statim ei contulerunt administrationem. Rex
vero resignatam sibi Tiberiadem cuidam Hugoni de Sancto Aldemaro, viro nobili et in armis strenuo, jure concessit
haereditario possidendam. Ouievitque regnum mensibus quatuor.

CAPUT XI. Rex, Jordane transito, de hostium finibus praedam trahit innumeram; et factum ejus
commendabile describitur.
Contigit autem per eosdem dies, suggerentibus [0464A] viris quibusdam, quibus idipsum officii erat,
regionum finitimarum statum, et hostium explorare infirma, quod rex, convocata secretius ingenti militia, Jordanem
transiens, fines Arabum ingressus est; et pertransiens usque ad interiora solitudinis, quam praedictus populus solet
inhabitare, ad locum pervenit destinatum; ubi noctu et subito super incautos irruens, in ipsis eorum tabernaculis de viris
nonnullos, uxores vero cum parvulis universis, et omnem eorum substantiam sibi fecerunt in praedam, trahentes secum
spolia infinita, camelorum quoque et asinorum multitudinem inauditam. Viri autem ex plurima parte, de remoto
sentientes nostrorum adventum, equorum velocitate rapti, ad ulteriora deserti fuga salutem quaerentes [0464B] se
contulerunt: tentoria, uxores et liberos, simul et omnem substantiam suam hostibus exponentes. Accidit autem quod
dum in redeundo armenta et mancipia ante se trahentes proficiscerentur, quaedam illustris femina, cujusdam magni et
potentis principis uxor, in eadem transmigratione, casibus involuta communibus, inciderat. Huic praegnanti partus
imminebat dies, ita ut in ipso itinere, prae doloris deficiens angustia, qualis solet esse parturientis, partum ediderit.
Quod audiens rex, praecepit eam de camelo cui insidebat deponi et de spoliis in terra lectum parari commodum pro
tempore, datoque cibo et utribus aquae duobus; data etiam ei, secundum quod optavit, [0464C] ancilla, et duabus
camelis, de quarum lacte nutriretur, designatis, mantello suo, quo erat indutus, eam involvens, dimisit; et cum exercitu
suo profectus est. Eadem vero die vel sequenti, magnus ille Arabum satrapa, cum multo suorum comitatu, exercitus
nostri de more gentis suae sequens vestigia, dolens et tristis admodum, quod uxorem, nobilem matronam et in proximo
parituram amiserat, reliqua omnia quasi pro nihilo ducens, casu in uxorem sic jacentem incidit: vidensque et stupens
humanitatem qua erga eam dominus rex abundaverat, coepit usque ad sidera Latinorum nomen et maxime domini regis
clementiam extollere; et eidem de caetero, quantum poterat, esse fidelis, sicut postmodum in multo necessitatis articulo
[0464D] evidenti significavit argumento.

CAPUT XII. Principes occidentales iterum ad iter se accingunt, et cum ingentibus copiis perveniunt
Constantinopolim.
Dum haec in Oriente geruntur, audientes occidentales principes mirabilia magna quae per servos suos,
qui peregrinationem ingressi fuerant, operatus est Dominus: quomodo per tot terrarum spatia, per tot varios
multiplicesque casus exercitum suum in terram traduxerat promissionis, et quomodo ante faciem eorum subjecerat
gentes, regna humiliaverat: laeti de fratrum successu; sed hoc aegre ferentes, quod eorum felicibus actibus digni non
fuerunt interesse: apponunt qui relicti [0465A] fuerant, et ex compromisso apud se firmiter concipiunt expeditionem
innovare. Horum maximus erat vir illustris et magnificus Pictaviensium comes Willelmus, idemque Aquitaniae dux:
dominus quoque Hugo Magnus Philippi regis Francorum frater, comes Viromadensium, qui primam expeditionem
secutus, capta Antiochia, inopia rei familiaris tractus, in patriam redierat: dominus quoque Stephanus Carnotensium et
Blesensium comes, vir prudens et magni consilii, qui, capta Antiochia, futurum praelium reformidans, cum probro et
ignominia consortes deseruit, et turpi fuga perpetuam infamiam emit: hic priorem quaerens defectum redimere et
abolere meritam prius infamiam, ad iter se praeparat, honestum sibi asciscens comitatum. [0465B] Dominus quoque
Stephanus Burgundiae comes, vir inclytus et multa nobilitate insignis, ad idem iter accingitur; et multi alii nobiles, qui
suis regionibus, vita, genere et armis praeclari, eodem accensi desiderio, ad proficiscendum se praeparant, exspectantes
ut, die constituta, majores principes iter arripiant seque eorum associent legionibus. Factum est autem ut die praefixa,
tempore opportuno, ordinatis ad iter necessariis, consortibus accitis, iter arripuerint, primaeque expeditionis vestigia,
etsi non devotionem secuti, Constantinopolim pervenerunt, ubi a domino imperatore Alexio satis honorifice suscepti,
dominum comitem Tolosanum, qui in prima expeditione tantus princeps, tamque commendabilis exstiterat, repererunt.
Hic, ut praediximus, [0465C] uxore et familia ex plura parte apud Laodiciam relicta, ad dominum imperatorem redierat,
opem imploraturus, quatenus in Syriam redire, et unam vel plures ex urbibus ejus sibi vindicare posset. Proposuerat
enim incoepta semel peregrinatione perseverare perpetuo, et nunquam ad propria redire. Hunc ergo tanquam virum
industrium et prudentem gaudentes se reperisse, sumpta a domino imperatore licentia, donis ab eo cumulati uberioribus,

dominum comitem quasi pro duce habentes, transito Hellesponto, cum suis legionibus apud Nicaeam Bithiniae, prioris
exercitus vestigia legentes, pervenerunt.

CAPUT XIII. Imperator Alexius nomine, more solito, eis per Turcos molitur insidias; prosternuntur ex
parte plurima peregrini; et qui residui sunt, Hierosolymam pervenerunt, comitem Tolosanum secuti. [0465D]
At vero idem imperator, vetusto Graecorum more, nostrorum successibus invidens, quamvis eos, ut
praediximus, apud se satis benigne habuisset; occulte tamen per internuntios frequentes, in eorum perniciem hostes
sollicitabat; et de eorum adventu crebris epistolis et nuntiorum discursibus reddebat instructiores, eos praemonens ne
tantum populum suo periculo libere transire patiantur. Vicem scorpionis agens, cui cum non sit in facie quod formides,
prudenter feceris, si caudae posterioris declinare poteris maleficium. Per eum igitur et suos nostrorum adventu [0466A]
praecognito, ex universo orientali tractu vires convocant et tam precibus quam pretio militaria colligunt auxilia, eorum
iter praepedire volentes, quos transeundi propositum habere cognoverant. Nostri autem sive ex industria, sive casu,
divisi sunt ab invicem; et variis coeperunt partibus incedere, facti quasi ex industria arena sine calce; nullum inter se
habentes vinculum charitatis; et illam quam prior exercitus observaverat disciplinam, omnino contemnentes. Suscitatus
est eis ergo, exigentibus meritis, potens adversarius, et dati sunt in manus hostium, ita quod ex eis una die in ore gladii
promiscui sexus ceciderunt plus quam quinquaginta millia. Quibus autem concessum est divinitus hostium manus
effugere, hi nudi vacuique, amissis [0466B] sarcinis, et omnimoda supellectile perdita, salutem quocunque modo
invenerunt; tandemque casu magis quam industria, in Ciliciam pervenientes, apud Tarsum ejusdem provinciae
metropolim, dominum Hugonem Magnum, fatali sublatum necesitate amiserunt: quo in ecclesia doctoris gentium, qui
ex eadem fuit oriundus civitate, magnifice sepulto, refocillati per dies aliquot, resumpto itinere, Antiochiam
pervenerunt. Quibus dominus Tancredus, praedictae civitatis principatum administrans, omnem more suo humanitatis
gratiam exhibuit; maxime autem domino Pictaviensium comiti; quia et caeteris nobilior, et longe potentior, et amplius
caeteris in praedicta infausta expeditione damnificatus fuerat, amissis penitus universis. Tandem videndi [0466C] loca
sacra tracti desiderio, quibus equi defecerant, navigio, quibus autem adhuc supererant, terrestri itinere Hierosolymam
festinantes, apud Antaradon urbem maritimam, quae vulgari appellatione Tortosa dicitur, convenerunt. Ubi de consilio
domini Raymundi comitis Tolosani, civitatem impugnantes, quoniam eis expugnabilis videbatur, auctore Domino, infra
paucos dies violenter occupaverunt, civibus ejus aut peremptis gladio, aut perpetuae mancipatis servituti. Urbem igitur
domino comiti resignantes spoliisque jure belli invicem divisis, coepto insistunt operi: praedicto comite ad tuendam
praedictam urbem, invitis caeteris, et eum secum trahere nitentibus, remanente.

CAPUT XIV Rex Antiopatridam obsidet, et obsessam occupat violenter. [0466D]
Interea dum praedictus exercitus, ut praediximus, circa partes Romaniae infeliciter laboraret, dominus
rex Hierosolymorum, nolens otio torpescere, sed regni fines ampliare sollicitus, omnem dabat operam quomodo regni
augustias posset dilatare. Applicuerat porro circa veris initium, in portu Joppensi, classis Januensium, qui a domino
rege et ejusdem urbis civibus cum multa suscepti sunt honorificentia. Et quoniam in proximo erat paschalis solemnitas,
subductis ad terram navibus, Hierosolymam ad diem festum ascenderunt. Completa igitur, de [0467A] more, celebritate
paschali, rex per viros prudentes et exhortationis habentes gratiam, classis praedictae consules, simul et majores natu, et
turmarum capita, convenire facit, interrogans: Utrum redeundi haberent propositum; aut servitio divino ad incrementum
regni per tempus aliquod, honesto deputato salario, se velint mancipare. Qui communicato cum suis consilio,
responderunt: Quod si honestis conditionibus in regno possent moram facere, propositum eis erat, et fuerat ab initio, in
Dei servitio ad incrementum regni fideliter per tempus aliquod desudare. Pactis ergo hinc inde ad congruam
consonantiam redactis, statutum inter eos, et juramentis interpositis confirmatum, quod quandiu cum praedicta classe in
regno vellent moram facere, si quampiam de [0467B] urbibus hostium, vel oppidis per eorum auxilium violenter capi
contingeret, tertiam partem manubiarum et pecuniae ab hostibus ablatae, sine omni molestia haberent suorum
consortibus dividendam, reliquis duabus domino regi conservatis. Insuper et in qualibet civitatum, quae eodem tenore
vindicarentur ab hostibus, vicum unum, qui proprius esset civium Januensium, ex compacto reciperent. Hac igitur spe
erectus dominus rex, et de coelesti praesumens auxilio, congregatis de civitatibus, quas habebat, tam equitum quam
peditum militaribus copiis, Arsur oppidum maritimum mari et terra obsidione vallat. Est autem hic locus, qui alio
nomine Antipatrida appellatur, ab Herodis genitore Antipatro sic appellatus, [0467C] locus uber, silvarum et pascuorum
multas habens commoditates. Hunc locum anno praeterito dux Godefridus bonae memoriae, obsidione clauserat; sed
videns quod non proficeret, non enim navigiis abundabat, ut marinum obsessis posset accessum impedire, infecto
reversus est nogotio. Cum igitur praesidium, locatis in gyrum agminibus, circumdedissent, castellum praecipit ex
magnis trabibus fabricari: quo composito et artificum sollicitudine moenibus applicato, prae ascendentium multitudine,
cum minus quam expediret in se haberet soliditatis, ad terram confractum decidit. Quo casu de nostris quasi centum

graviter laesi sunt; quidam etiam capti ab hostibus, quos in nostrorum praesentia affixerunt patibulis: qua indignatione
noster vehementer [0467D] est motus exercitus; et instantes animosius, hostes infra urbem cohibent, tanta captos
formidine, ut jam de sui defensione nec etiam cogitare viderentur. Nostri vero applicatis ad murum scalis, jam turres et
moenia videbantur occupasse, cum ecce oppidani de vita desperantes, per intercessores apud dominum regem obtinent
ut, resignato municipio, ipsi cum liberis et uxoribus, mobilia sua deserentes, liberum et tranquillum habeant exitum et
usque Ascalonam securum ducatum. Captum ergo praesidium relictis ibi custodibus, qui locum provide tuerentur,
Caesaream confestim adiit, eam sine dilatione obsessurus.

CAPUT XV. Idem rex Caesaream obsidet, urbem maritimam, et obsessam impugnat. [0468A]
Est autem Caesarea urbs in maritimis constituta, cujus priscum nomen est Turris Stratonis. Hanc, ut
veteres habent historiae, Herodes senior ampliavit, et nobilibus aedificiis insignitam, in honorem Caesaris Augusti,
Caesaream appellavit, secundae Palaestinae, Romani principis auctoritate, metropolim constituens. Est autem locus,
aquarum fluentium et hortorum irriguorum habens plurimam commoditatem; portu carens, quamvis de eodem Herode
legatur quod, multis sumptibus et cura diligentiore, inutiliter tamen elaboraverit, ut tutam ibi aliquam navibus praeberet
stationem. Ad quam eum pervenisset [0468B] rex cum suo exercitu, classe cum per mare aequis passibus prosequente,
obsidionem locant in circuitu et machinis jaculatoriis congruis stationibus dispositis, urbem impugnant animosius, et
crebris congressionibus circa portas civitatis civibus irrogant formidinem; magnorumque molarium immissionibus
turres et moenia debilitant, et domicilia interius confringentes, obsessis requiem negant. Paratur interea mirae
altitudinis machina, turribus multo sublimior, unde nostris esset facultas amplior urbem impugnandi liberius. Cum ergo
quasi diebus quindecim tam cives quam noster exercitus in eo perseverassent negotio, ut hi totis viribus inferre, illi non
dissimili studio propulsare conarentur molestias et in conflictibus assiduis animosius [0468C] decertarent, intelligentes
nostri, cives molles otio et longa quiete delicatos, armorum usum non habentes, tantis impares laboribus, singulis
diebus agere remissius et bellorum ponderibus fatigari; moram invicem arguunt, et se mutuo cohortantes, non
exspectant ut erigatur quae fiebat machina, sed facto unanimiter impetu, solito acerbius instant; et civibus infra moenia
violenter illatis, tantum ingerunt terrorem, ut de vita diffidentes, nec muros ad tuitionem communirent, nec defensioni
ullam darent operam. Quod intelligentes nostri, scalas ad muros applicant, et subito certatim ascendentes, turres
occupant et moenia; quorumdam quoque studio reseratis aditibus, rex cum suis ingreditur, civitate [0468D] violenter
effracta. Hi jam passim discurrentes armati, et quae sibi cives tuta putabant praesidia, domos effringentes, patribus
familias occisis, vasa, domus et quaelibet ejus desiderabilia rapientes, caesa familia, atria possidebant. Nam de his qui
per vicos et plateas civitatis casu nostris obviam se dabant, superfluum est disserere: cum hi etiam, qui diverticula
studiose quaerebant et latebras, stragem declinare non poterant. Multi autem ipsi sibi, quibus fortasse alias indultum
esset, mortis causas asciverunt, qui aureos et lapides pretiosos deglutientes, in suum exitium talium cupidos
provocabant eatenus, ut, sectis eis per medium, intus in visceribus deposita rimarentur.

CAPUT XVI. In oratorio civitatis, civium multitudo perimitur infinita, et urbi captae assignatur
archiepiscopus. [0469A]
Erat autem in parte civitatis, in loco edito, ubi olim ab Herode ad honorem Augusti Caesaris, miro opere
dicitur fabricatum templum, publicum civitatis oratorium: illuc universus pene civitatis populus, quoniam orationis
locus erat, spe consequendae salutis confugerat: quo effracto, tanta eorum qui intro se contulerant, facta est strages, ut
occidentium de cruore occisorum bases tingerentur, et horror esset, funerum multitudinem intueri. In hoc eodem
oratorio, repertum est vas coloris viridissimi, in modum parapsidis formatum, quod praedicti [0469B] Januenses
smaragdinum reputantes, pro multa summa pecuniae in sortem recipientes, ecclesiae suae pro excellenti obtulerunt
ornatu. Unde et usque hodie transeuntibus per eos magnatibus, vas idem quasi pro miraculo solent ostendere,
persuadentes quod vere sit, id quod color esse indicat, smaragdus. Occisis autem per loca varia omnibus pene civibus
adultis, virgunculis vix parcitur et pueris impuberibus. Hic dabatur vere ad litteram intueri quod scriptum est in
Propheta: Tradidit Dominus in captivitatem virtutem eorum, et fortitudinem eorum in manus inimici (Psal. LXXVII,
67). Igitur, cessante gladio et strage populi consummata, comportatis in unum spoliis et supellectile universa juxta
tenorem [0469C] pactorum tertia pars designatur Januensibus, reliquis duabus domino regi et suis in sortem cedentibus.
Hic primum noster populus, qui attritis in expeditione reculis, pauper et inops ingressus fuerat, et eadem tenuitate usque
ad illum laboraverat diem, onerati spoliis et ditati pecunia coeperunt fieri locupletiores, pinguiore sibi supellectile
constituta. Adducti sunt autem coram domino rege, sedente pro tribunali, procurator civitatis, qui lingua eorum dicitur
emir; et juridicus, qui juridicendo praeerat, qui etiam lingua eorum cadius appellatur. His duobus, spe futurae
redemptionis, studiose indulta est vita; compedibus tamen mancipati, traditi sunt custodibus deputatis. Porro non
habens rex moram ibi faciendi diuturniorem ferias liberas, revocantibus [0469D] eum negotiis, electo ibi archiepiscopo

quodam Balduino, qui cum domino duce Godefrido in expeditione venerat, relictis ad custodiam civitatis de exercitu
nonnullis, ipse cum caeteris Ramulam festinat.

CAPUT XVII. Rex, Ramulam veniens, hostium qui advenire dicebatur exspectat exercitum; et cum eis
pugnans, obtinet victoriam.
Est autem Ramula civitas in campestribus sita, juxta Liddam, quae est Diospolis, hujus antiquum nomen
non reperi; sed neque ipsam priscis fuisse temporibus, frequens habet opinio; quam post tempora seductoris Mahumeth,
ejus successores Arabum principes, veteres tradunt historiae, fundasse. [0470A] Erat autem quando Christianorum
exercitus in partes Syriae primitus appulit, civitas celebris, quae multo populorum frequentabatur accessu, turribus et
muro circumdata valido. Verum, postquam nostrorum partibus illis se infuderunt legiones, quia nec antemurali
cingebatur, aut vallo, urbe relicta, Ascalonam fugerunt omnes, propter ampliorem illius urbis munitionem, ejus
habitatores. Nostri vero, urbe, ut praediximus, reperta vacua, in quadam parte ejus castrum muris et vallo
communierunt, difficile arbitrantes tantum murorum ambitum cum paucis habitatoribus occupare. Rumor itaque
insonuerat, non multum a vero discrepans, quod Aegyptius calypha, quemdam militiae suae principem, cum ingenti
multitudine, ad partes direxerat [0470B] Ascalonitanas: more suo praecipiens ut, absque dilatione proficiscens,
populum illum inopem et mendicum, qui fines ejus ingredi praesumpserat et quietem ejus turbare non verebatur, aut
gladiis deleret funditus, aut vinctum ad se perduceret in Aegyptum. Dicebantur autem esse qui advenerant, praedictum
principem secuti, undecim equitum millia; peditum vero in viginti millibus dicebatur summa consistere. Haec dominum
regem fama a Caesarea maturare compulerat, timentem ne de multitudine sua praesumentes, periculosas in regnum
irruptiones molirentur: quo perveniens, quasi per mensem exspectans, videns quod non procederent, Joppen reversus
est. Tandem mense [0470C] tertio Aegyptiorum legiones, de quibus praemisimus, timentes domini sui praeterire
mandatum, et super eo quod distulerant, indignationem metuentes et offensam, de necessitate facientes virtutem,
animos erigunt, reparant vires; et, ordinatis agminibus, fines nostros ingredi et nobiscum pugnare contendunt. Quod ubi
domino regi nuntiatum est, collectis regni modicis copiis, quia majores possessionum angustiae ministrare non
poterant, exercitum circa Liddam et Ramulam colligit quantum potest. Erat autem ei equitum numerus ducenti
sexaginta, pedites vero nongenti. Ubi autem constitit quod hostes accederent, rex illis procedens obviam, acies sex
numero praecepit ordinari: quibus ordine dispositis, praevio ligno crucis Dominicae, quod quidam [0470D] abbas
religiosus cum multo Dei timore gestabat in manibus, hostium acies contuentur: quibus intuitis, invocato de supernis
auxilio, erectis in coelum luminibus, eorum multitudinem non verentes, hostibus animose se ingerunt, gladiis instantes
viriliter, scientes quia res pro capite ageretur. Hostes nihilominus e diverso, uxoribus et liberis, possessionibus et
praediis, quas in Aegypto dimiserant, nisi victores redeant metuentes, resistunt totis viribus, et pro modo suo laborant
injurias propulsare. Factum est autem, ut primae hostium acies in unam ex nostris irruentes et ingenti multitudine illam
dissolventes, adegerunt in fugam; quam insectantes et perurgentes atrocius, pene usque ad supremum interitum
deleverunt. At vero reliquae [0471A] nostrae acies hostibus resistentes et instantes atrocius stragem mirabilem et
inauditam exercebant, domino rege, prout decebat tantum principem, nunc hos, nunc illos verbo et exemplo animante;
et cum acie, cui praeerat, oppressis et deficientibus ministrante vires et animositatem suggerente. Accidit autem ut, post
diu ancipitem belli eventum, nostris divinitus concessa victoria, hostes in fugam versi sunt, eorum principe destituti, qui
in agone decertans viriliter, gladiis confossus interierat. Videns ergo dominus rex hostium agmina dissoluta, cohortes
partim gladio cecidisse, partim irrevocabiliter inisse fugam, praecipit sub mortis periculo, ut occupandis spoliis nemo
prorsus audeat inhiare; sed hostes insectando non parcant gladiis, [0471B] sed omnes interimant, quousque vel unus
possit inveniri. Ipse quoque primus hostes insecutus, tam equitum quam agilium peditum turmas trahens secum, usque
Ascalonam, quasi per milliaria octo, hostes caedere, et stragem operari multam, non destitit, quousque nocte irruente,
consortibus cornu admonitis, in campum rediit certaminis: ubi tanquam victor, nocte illa quievit, spoliis juxta militarem
disciplinam inter suos divisis. Dicuntur de hostibus caesa ibi quasi quinque millia; de nostris vero recensito numero,
inventi sunt abesse equites septuaginta; de peditibus vero multo plures, quorum tamen certus non habetur numerus.

CAPUT XVIII. Inde Joppem transit, et consternatos ejusdem cives confortat. [0471C]
At vero qui nostram hesterno conflictu fugaverant aciem, usque Joppen fugientes insectati, deficientium
arma, loricas, scuta simul et galeas sibi aptantes, ante urbem intrepidi astiterunt, civibus intonantes dominum regem
simul et universum Christianum exercitum in praelio corruisse: et hoc eis pro evidenti esse argumento significabant,
quod familiarium et domesticorum arma notissima intueri poterant et agnoscere. Quo audito, cives et regina quae in
urbe erat, verum esse quod dicebatur arbitrantes, in lamenta se tradiderunt, initoque consilio cum senioribus natu, et qui
sensus habebant magis exercitatos, unicum credunt esse remedium, ut missa [0471D] legatione ad dominum
Tancredum Antiochenorum principem, ut regno periclitanti et rectore destituto subvenire festinet, quia universa fidelis

populi, post Deum, spes in eo sit constituta. Rex autem nocte illa in campestribus transacta, luce terris restituta,
victrices revocans acies, versus Joppen iter dirigit. Accidit autem quod dum essent in proficiscendo hi, nostros
habuerunt obviam, qui nocte proxime praeterita relatione infausta urbem deterruerant; hi nostros contuentes, arbitrati
sunt suorum esse agmina, nam nostrum exercitum hesterna die cecidisse penitus, quasi certum habebant: quo
fiducialius accedentes, nostris pene se infuderant agminibus, cum dominus rex suos exhortans, et primus in eos irruens,
secum praecipitem equitum [0472A] traxit numerum. Qui omnes unanimiter pro animabus decertantes, hostibus instant
viriliter, et arctius deprehensos, gladiis quominus rem agentes, nusquam permittunt evadere. Interfectis igitur ex eis
quampluribus, reliquis etiam prae timore mortis conversis in fugam, laeti et gratias Domino persolventes, onerati spoliis
et de rebus hostium facti locupletiores, iter coeptum conficiunt, Joppen versus contendentes. At vero Joppitae
consternati animo, pro his quae audierant, ubi nostra redire respiciunt agmina, quasi de gravi somno expergefacti, fusis
prae gaudio lacrymis, portas aperiunt; eis exeunt obviam, significantes quam tristia de ipsis audierant, et in quantum
deciderant desperationis profundum. Ingressi igitur in urbem, laetum et celebrem [0472B] egerunt diem, recensentes
adinvicem quantam fecerat cum illis Dominus misericordiam. Ut vero dominus rex cognovit quomodo regina et qui
circa eam erant in illo mentis excessu, quem prae timoris angustia passi fuerant, domino Tancredo scripserant, misso
celerrime nuntio, eumdem egregium principem pro regni casu sollicitum, et jam accinctum ad iter, de suo mirabili
successu litteris certificat. Qui suscepto nuntio, et de victoria domini regis laetabundus et gaudens, gratias Creatori
persolvit immensas.

CAPUT XIX Principes qui de novo advenerant Tortosam capiunt, et captam comiti tradunt Tolosano;
deinde Hierosolymam properant; rex eis usque Berithum obvium egreditur [0472C]
Interim principes illi, de quibus prius feceramus mentionem, qui in partibus Romaniae miserabili casu
tantum amiserant exercitum, ut praediximus, Antiochiam pervenerant; et inde progressi, urbem Tortosam, sicuti
praemissum est, ab hostibus expeditam, domino Raymundo comiti Tolosano tradiderant. Quibus Hierosolymam
properantibus, ne forte ad fluvium Canis eorum iter praepediretur, rex assumpta secum occurrens militia, transitus
angustias praeoccupavit: nec fuit leve quod eorum gratia tentavit; nam, juxta hostium urbes quatuor nobiles et
populosas, Ptolomaidam videlicet, Tyrum, Sidonem et Berytum, eum oportuit pertransire, priusquam [0472D] ad locum
perveniret praedictum. Domino igitur rege cum suis transitus difficultatem obtinente, adsunt illustres viri, dominus
videlicet Willelmus, comes Pictaviensium, Aquitaniae dux idem; dominus Stephanus, comes Blesensium; dominus
Stephanus, comes Burgundiae; dominus Gaufridus, comes Vindocinensium; dominus Hugo, Lisiniacensis domini
Raimundi comitis Tolosani frater, et alii nobiles multi, laeti plurimum et gaudentes, tum quia transitum, quem tanquam
periculosum nimis diu ante suspectum habuerant, invenerunt expeditum; tum quia dominum regem sibi obviam
repererunt. Convenientes igitur adinvicem, in mutuos irruunt amplexus, et alternae salutationis affatu depenso, pacis
jungunt oscula, vicarlis confabulationibus se recreantes: [0473A] adeo ut jam et laborum et damnorum viderentur
immemores, tanquam sinistrum nihil pertulissent: quibus secum assumptis, et legibus humanitatis, et plena charitate
benigne tractatis, rex Hierosolymam perduxit. Et quoniam prope erat paschalis solemnitas, transcursis ibi diebus festis,
Joppen quasi in patriam redituri pervenerunt; ubi dominus comes Pictaviensium, qui multa premebatur indigentia,
navem similiter ingressus, prospere satis ad suam pervenit regionem. Uterque vero Stephanus navem similiter ingressi,
postquam diu et multum fatigati sunt in aequore, contrariis acti flatibus, Joppen redire coacti sunt.

CAPUT XX. Aegyptii cum infinitis copiis fines ingrediuntur nostros. Rex illis occurrit; incautius pugnat
cum eis, et vincitur. [0473B]
Cumque omnes isti pariter moram ibi facerent, Ascalonitae adjunctis sibi ex iis qui de praedicto praelio
evaserant Aegyptiis, et ingenti militia congregata, quae ad numerum viginti millium dicebatur accedere, fines nostros
circa Liddam, Sauronam et Ramulam ingressi sunt: quod ut domino regi nuntiatum est, praeter morem se habens nimis
provide, non convocatis ex finitimis urbibus militaribus copiis, sed de sua virtute praesumens; non exspectatis etiam iis
qui secum erant in urbe, properus nimis, imo praeceps, vix secum ducentos habens equites, urbe egressus est. Porro illi
nobiles, sumptis equis [0473C] mutuo ab amicis et cognatis, ignominiosum sibi reputantes si tanta ingruente necessitate
ipsi fruerentur otio, nec fratrum laboribus communicarent, egressi sunt pariter, dominum regem sequentes. Rex vero qui
alios nimis incaute praecesserat, ubi hostium contemplatus est legiones, admirans multitudinem, facti coepit poenitere,
reputans apud se vere dictum:
. . . . . Male cuncta ministrat Impetus;STATIUS. optaret non venisse se; verum adeo hostium cohortibus
se immerserat, ut jam nec pudor, nec mortis periculum reditum suaderent. At vero qui in exercitu nostium erant
prudentiores et in re militari [0473D] majorem habebant experientiam, videntes nostros praeter morem absque peditum

ut praediximus. non solum infamiae. coeperunt apud se majorem de victoria spem habere. Videtur autem et divinitus procuratum quiddam quod ei dicitur accidisse. duobus sociis. et de novo captam Caesaream. ad memoriam revocans. Rex vero. edocet: beneficium quod ab eo in uxore sua receperat. cum [0474C] aliis intus in municipium se recepit. consilium pandens hostium. quod tam fausto fine redemit. sumpto cibo. praedictus ille nobilis de Arabia princeps. tantam exhibuerat humanitatem: memor sane collati beneficii et ingratitudinis declinans peccatum. nostrorum paucitatem. Joppen videlicet. illico revertebantur. et alii nobiles. auctore Domino. cruentam hostibus de se reliquerunt victoriam. dumque de vita et salute tota nocte sollicitus. vix unius horae interjecto spatio. locutus est. Erat quippe nostrorum populus [0475B] exiguus. nostri victores evadunt. Rex. spondens se. et apud suos et sanguinis generositate et operum magnificentia praeclaro. pugnatur cum hostibus. cordibus prudentium interius liquefactis. Congratulandum est. Quod postquam domino regi nuntiatum est. fugiens. comitatus. cujus uxori dominus rex. gaudenter exceptus. violenter comprehenderunt. iis qui in muro erant. inde Joppem pervenit. I). Qui autem accedebant. ita ut. Nam eadem die. nisi mature visitasset eos misericorditer Oriens ex alto (Luc. viarum secutus dispendia. quae perfero. per medias hostium insidias Arsur usque pervenit. in oppidum Ramulam se conferentes. cui veterem infamiae notam. ut regi subveniant. fugiens de praelio. tota nocte in locis desertis trepidus latuit: mane facto. quae a dextra laevaque erant plurimae. suppressa voce. Ubi a suis. facite ut ad eum introducar. salutem se sperabant invenisse. ut praediximus. adegerunt in fugam. Tanta quidem nobilium virorum et fortium strages usque ad illum diem in regno non legitur accidisse. eos qui intra oppidum se contulerant. ad hostium expeditiones [0475A] reversus est. obsequium suum et promptam tempore opportuno promittens devotionem. cum. Tandemque rex egressus cum eo. eum in tuto sine difficultate repositurum. et illum praecepit introduci. perpetuae mancipaverunt servituti. Rex per diverticula fugiens. pene defecerat. paucissimis comitatus. ab hostium se subtrahens exercitu. tanquam locorum peritum. suorum vero attendentes multitudinem. in desperationis decidentes abyssum. caesis pluribus in fugam versi sunt. Nam. obsidione vallantes et undique impugnantes hostiliter. ut praemisimus. unde facti animosiores. Confusum est pene regnum et omnium vires enervatae. dum veniret. iterato se ingerunt vehementius. partim neci tradiderunt. confortatus est. curis gravibus ureretur.manipulis. nec enim merito ei ad naevum imputabitur de caetero. huic viro nobili. [0475C] Rex ergo ad montes. Certum est enim quod juxta magnam misericordiam suam egit cum eo Dominus. regnum parati erant deserere. verbum admisit. regem instruit ut de praesidio egrediatur. qui sine intermissione oppidanis . hostium in se concitaret exercitum. quanto eos ordinem solitum magis neglexisse conspexerant. qui autem sani evaserunt. nam usque ad supremum defectum decertantes viriliter. qui tamen in conflictu ceciderunt. cujusdam Arabis beneficio eripitur. ut praediximus. et ejus se intuitu illi obligatum perpetuo ad refundendam vicem non dissimilem asserens. Conveniunt de regno universi. adfuit oppido vicinus. tamen ut mortis imminens declinaret dispendium. et pene defectum. modico ante tempore. CAPUT XXII. in castrum Ramulense se recipit. Oppressi itaque irruentium vehementius ingenti multitudine. completis orationibus. illum sequens ad montana conscendit: ubi praedictus nobilis ab eo digrediens. aliis ibidem peremptis. in acie fidelium et Christiana militia dicuntur occumbere. Nam qui pro Christi nomine decertantes. ecce resumptis animis. et nostros. domino Stephano. velocis equi ereptus beneficio et praedicti nobilis viri ducatu. ab eodem oppido maximus hostium discesserat numerus. comiti videlicet Carnotensium. [0474B] miserabiliter contraxerat. qui admissus. quorum numerum vel nomina non tenemus. Arsur. solus absque comitatu. Ceciderunt in ea acie uterque comes Stephanus. CAPUT XXI. uno impetu in nostros irruunt. etsi de oppidi munitione non multum praesumeret. optimo fine abolere concessit. amissis viae consortibus. verum et peccaminum et delictorum omnimodam credimus abolitionem promereri. et omnes intus comprehensos in mortis praecipitare sententiam: juxta quod dominum regem monet ut secum egrediatur. At vero hostes victoria potiti. timentes communibus cum eis calamitatibus involvi. comprehensosque pro libero tractantes arbitrio. ecce intempestae noctis silentio. timentes hostium urbes maritimas. expedit enim. a Laodicia Syriae usque ad Aegypti fines novissimos. praetermisso ordine militari confusas accedere. qui in eodem oppido erant. ne forte si majores turbas traheret. tanto instantes animosius. quos casus obtulerat. exhortantes se adinvicem. nam prae famis sitisque angustia. equitum quoque turmas. quod summo mane castrum debeant obsidione vallare. non nisi duas de urbibus maritimis noster obtinebat populus. nec de partibus transmarinis tute poterant in Orientem accedere. reliquos dissolutis agminibus pene in [0474A] fugam converterant. ex hostibus plurimos gladiis cominus obtruncantes. nostrorum videntes debilitatem. dicens: Verba habeo ad dominum regem secretiora. regem quis ipse [0474D] sit. partim compedibus alligantes. quam ab expeditione fugiens Antiochena. ut nobis videtur. et belli pondus ferre non valentes. digestis in ordinem aciebus. videns quod circumfusis hostium agminibus alias non dabatur ei evadendi locus.

qui de ea in Digestis. et pro uxoribus et liberis. ne viderent mala gentis suae. regi auxilium ministraturus. instructis et juxta rei militaris disciplinam ordinatis congrue tam equitum aciebus quam peditum manipulis. dominus Hugo de Sancto Aldemaro. sua delens praesentia quidquid sinistrum acciderat. more leonum. Pergamum. cum civibus universis. regem inter caeteros cecidisse asserebant. quibus receptis. Domino igitur ejus promovente negotia. Cum ergo moeror et luctus et suspiria regnum occupassent universum. viarum secuti dispendia. Interea. I. reversus est. in suam recipit ditionem. . Tyatiram. infra paucos dies apud Arsur pervenerunt: unde cum difficultate et vitae periculo. Episcopus vero Liddensis qui. nam qui de praelio evaserant pauci. cum octoginta equitibus usque [0476B] Arsur pervenerat. Harum alteram. de rege interrogatus. quasi vilia captivare mancipia. eam in suam recepit ditionem. propter hostes qui media liberius obtinebant. Erant autem hostes in proximo quasi ad milliaria tria. Rumor interim de rege varius habebatur. dominus Tancredus vir illustris. Tancredus interim urbes nobilissimas. Harum utramque nobilissimarum urbium. congregatis copiis. Ubi cum [0477B] aliquandiu more optimi principis. ei procedit obviam. Hic autem de Laodicia Syriae nobis est sermo. Philadelphiam et Laodiciam (Apoc. Insequi autem. ut dicitur die. debita perseverasset instantia. auctore Domino. Coelesyriae metropolim. vix eorum manus potuisset effugere. eos qui in montibus erant ad subveniendum ei sollicitat. [0476A] diffidentibus de vita singulis et mortem optantibus celerem. hostibus inter eundum occurrentibus. Tyberiadensis dominus. divus Severus coloniam fecit. juxta id quod in Apocalypsi Joannis scribitur ita: Quod vides scribe in libro. Joppen cum victoria. nam est et alia Laodicia quae inter septem urbes Asiae minoris numeratur. strenuitate conspicuus. regemque obsessum [0476D] interius. singula percurrens argumenta quibus hostium solent expugnari praesidia. dominus rex in bonam spem erectus. quarum altera Apamia. et pro omnibus quae acceperant paratis recompensare duplicia. quasi stella matutina in medio refulgens nebulae. Ubi a civibus cum gaudio susceptus. Inde eadem. ex insperato depulsis tenebris serenum intulit. infusa de supernis virtute et divina praeeunte gratia. et quos rumor primus animo dejecerat. et regni desolationem aspicerent. et id ipsum leve videbatur. cui divus Severus jus Italicum ob belli civilis merita concessit. Erat ergo per totum regnum. timens ne hostes per regionem libere diffusi eis advenientibus insidias molirentur. eadem die ei sine difficultate resignarent Laodiciam. [0477A] diutius propter eorum paucitatem. Joppen cum multa civium exsultatione ingressi sunt. scalas et varii generis machinas ex electa lignorum materia contexentes. exigentibus meritis populo acceptus et in cunctis prospere agens. Laodiciam perveniens. principatus fines amplians in immensum. quod quacunque die Apamiam sibi vindicaret. Quod videntes adversarii. ecce rex. relicta Ecclesia sua Joppen confugerat. veteribus conditionibus interpositis inter se et eosdem Laodicenses. ad quos sermo iste pervenerat. urbem inimicam impugnare. secundus in spem bonam erexit. quibus erat propositum. eos tamen qui in praesidium se receperant. populo applaudente universo. teste Ulpiano. et mitte septem Ecclesiis. opus multorum dierum uno perfecit itinere. quae a Graecis possidebatur. quibus raptis catulis est ira propensior. Apamiam et Laodiceam. Nostris tamen irruentibus. sed in castra hostium redeuntes. asinos. [0476C] pervenerunt. ita ait: Est et Laodicia in Syria. pro libertate et patria totis viribus decertantes. Quod rex audiens. victusque et alimentorum diversa genera secum deferentes. titulo De censibus. Smyrnam. Joppen. Ephesum. Quievitque regnum quasi mensibus septem. audita et prope conspecta eorum qui in Ramulensi praesidio capti fuerant strage. fide insignis. hostibus recompensare injurias et mala quae irrogaverant refundere cum usuris. ab Antipatrida egressus. altera vero Laodicia dicebatur. correptis armis accingunt se ut occurrant.tota die pro [0475D] foribus bellum intulerant. se quoque fuga latenter elapsum. ut vitae consuleret. quarum ampla lateque diffusa cum multis oppidis et suburbanis jacebant territoria. civitatibus dedisse nomina. Exiit ergo sermo iste per universos regni fines. quasi nonaginta. et de nominibus filiarum. assumptis secum quos apud Joppen invenire poterat. nostris non est visum expediens. Antiochus Seleuci filius fundasse [0477C] legitur. obsidet Apamiam. Occurrens ergo illis junctis cum multa hilaritate conplexibus et agminibus sociatis. Igitur dum haec in regno varie multipliciterque sic aguntur. vitam miserabiliter finiisse constanter asserebat. qui mature convenientes. eorum multitudinem de Domini fretus auxilio parvipendens. Erant autem qui de novo accesserant equites promiscui meriti. ubique gemitus et lacrymae. reliquos turpiter fugam inire compellunt. hostibus obviam egreditur. ecce rex cum suo jam praesens aderat exercitu. camelos. Erat quippe vir Deum amans Deoque amabilis. papiliones et tentoria. congregata de universis suis militia et tam equitum quam peditum copiis convocatis. spolia colligunt plurima. duas simul urbes [0477D] recipiens. Laodiciam videlicet. quaerens. nihil timentes eos quos jam penitus defecisse arbitrabantur. Hierosolymam venientes. a Hierosolymitanis commonitus ut domino regi subveniret. hostium gladiis dissolvunt agmina. civitatem obtinuit. Joppe navigio subitum se intulit. se nihil omnino scire fatebatur. nobilem sedem. Sardis. operoso studio et sollicitudine non pigra. CAPUT XXIII. Dumque in hoc essent opere solliciti. eorum manifeste iter impedire niterentur. 11). ubique luctus. et interfectis ex eorum numero quampluribus. praeveniente eum divina clementia. Missis igitur nuntiis. quas intulerant. crates. quos si in eodem loco perseverantes rex accedens reperisset. quod ab iis quos victos reputabant ultro provocarentur ad praelia. nihil omittens eorum quae obsessis molestias solent inferre graviores. aut. dicere non verebatur.

vivente [0479C] domino patriarcha. magnam et valde necessariam cum ea. ut praedictum est. circa veris initium. moram faceret. quo ejus sollicitudine et opera ad Hierosolymitanam ecclesiam noverat esse promotum. de regione quae dicitur Gastineis. in cura et dispositione rei familiaris providus valde. Accidit autem quod. Interea vero Arnulfo. [0478C] Eodem tempore dominus Boamundus Antiochenorum princeps. suis nominibus appellasse. universam provinciam. lethaliter sauciatur. unde et hodie binomia est. dotis nomine. sed modice alias parcus. Ebremarum nomine. adeoque creverat inter eos indignatio ut. dum in optimo esset statu et optima tranquillitate frueretur. sedem ejus licere sibi credebat usurpare. sicut ejus videbantur exigere merita. vir nobilis de Francia. convocatis de regno universo militaribus copiis. sicut pene omnes Syriae . de quo superius diximus. CAPUT XXV. dominus rex obsidet Ptolomaidam. strenue et feliciter terram sibi subditam administrabat. detinuit. desiderato ejus laetificavit adventu. Antiochiam reversus est. hostibus circumpositis suspectus plurimum et formidabilis. utilium provisor.CAPUT XXIV. quae circa Euphratem fluvium magnum sita est. eamque quasi per medium divisam. suscipiens pecuniam. qui cum non haberet terram vel possessiones aliquas. honestae conversationis merito cunctis acceptus. possessiones ei maximas contulit. Erat autem vir prudentia praeditus saeculari. celebrata Hierosolymis Dominicae resurrectionis solemnitate. plurimam partem regionis. sed in hoc crassam nimis et supinam inventus est ignorantiam habuisse. de habitu et ornatu proprii corporis non multum habens curam. Erat autem praedictus Gabriel natione. et ne apud se aliter quam tantum virum haberi oportebat. filiam Morsiam nomine. et regnum nihilominus. Boamundus a vinculis hostium solutus redit Antiochiam. una de urbibus suffraganeis quae ad Tyrensem metropolim habent respectum: portum habens infra moenia et exterius. Balduinus de Burgo comes Edessanus. Rex Ptolemaidam obsidet. nec proficit. oppida vero ampla et munitissima Turbessel. [0478A] de quo superius fecimus mentionem. multa rexit industria. Cumque sine uxore esset et liberis. Unde et praedictam regionis portionem. pretio interveniente redemptus. CAPUT XXVI. omnem illam videlicet suae regionis partem. cum ingentibus praediis et multis redditibus. Quemdam enim simplicem et religiosum circumveniens sacerdotem. ecclesiam Sancti Gregorii. in comitatu Edessano successerat. vir magnificus et per omnia commendabilis. vir magnificus et per omnia commendabilis. et Daimbertum patriarcham ad se confugientem benigne suscipit. Samosato videlicet. qui domino regi. juges molestias ferre non valens. in sedem intrusit patriarchalem. optimus paterfamilias. retenta. commisit principatum. Joscelinus videlicet de Cortenay. ad dominum confugit Boamundum. uxorem duxit. universum ei. Hanc frequens fama est geminos fratres fundasse Ptolomaeum et Acconem et muris vallasse [0479D] solidioribus. domesticorum bonorum solertissimus conservator. accessit ad eum. [0479B] At vero rex. ecclesia simul et urbe relicta. in prima venerat expeditione. quae infra Antiochenam urbem sita est. ubi necessitas exigebat liberalis. Hamtab et Ravendel. inops et pauper. Est autem et satis commode sita inter montes et mare. praedicti Arnulfi seductus malitia. hostibus magis vicinam. ejus consanguineus. ibique cum eo usque ad ejus in Apuliam transitum. post annos quatuor. Eodem etiam anno. provinciae Phoenicis. moram habuit continuam. ubi tranquillam possit navibus praebere stationem. Hic autem simplex homo. ejusdem loci patriarcha. gratia promerendi beneficii. consilii simul et auxilii indigens. bonis omnibus abundans. suscitato adversus eum per ejusdem seductoris operam et studium clero. vir religiosus [0479A] et pacis amator. Expulso Daimberto. in agendis circumspectus. captisque duabus eximiis urbibus ejus fines strenue dilataverat. ut Ptolomaida dicatur et Accon. consentiente domino Bernardo. coepit repullulare quae prius sopita videbatur inter eos inimicitia. sibi et haeredibus suis jure perpetuo tradidit possidendam. Est autem Ptolomaida civitas maritima. Dominus etiam Balduinus. cogeretur declinare. quidam consobrinus ejus. benigne habuit. in sumendis alimentis sobrius. sibi a domino comite liberaliter concessam. Hierosolymis inordinate praeficitur. tanto erga eum majore motus misericordia. Edessanorum comes. Belo flumine praeterfluente civitatem. liberaliter assignavit. Gabrielis ducis filiam uxorem ducit. qui erat ab Incarnatione Domini 1103. quibus vinculis hostium mancipatus fuerat. fide tamen Graecus. expulso domino patriarcha Daimberto. Nec multo post. ne ad alium ignotum. qui advenientem honeste suscipiens. pingue et optimum habens latifundium. Sibi vero regionem trans Euphratem. Ubi a domino patriarcha. una sola urbe de interioribus. clero et populo universo gratanter susceptus. et quaedam alia. quod. Hierosolymitano archidiacono more suo inter regem et dominum patriarcham Daimbertum scandala serente et ministrante odium. gratias illi agens immensas. [0478D] commissum sibi in ejus absentia administraverat principatum. cujusdam Gabrielis Meleteniae ducis. in qua erant urbes Coritium et [0478B] Tulupa. sicut in sequentibus dicetur. sicut in sequentibus dicetur. adjecit etiam ut pejus faceret. Cognitoque quam prudenter fideliterque dominus Tancredus. rediens inde. praetermisso Dei timore. lingua et habitu Armenius. divina eum respiciente gratia. quidam Ebremarus.

obsidione vallant. juxta antiquam Tyrum. scripti beneficio. et eorum mobilibus. Unde Tripolitanis civibus incessanter diebus pene singulis inferebat molestias. non multum potuit quoad deditionem arctare. fundaverat praesidium. non sine perpetua civium Januensium gloria. civibusque introitu negato et exitu. salutem recepit aliqualem. cum uxoribus et liberis. Rex iterum Ptolemaidam obsidet. locatis in gyrum castris. vix ab ea milliaribus distante duobus. ad propria revertebatur. Balduino et aliis obsidetur. Quo cognito. interpositis conditionibus. fines suos tanquam [0480B] vir egregius. et artificum industria satis munitum. missa statim ad consules legatione. et emolumento non modico. Carra Mesopotamiae a Tancredo. quoniam a peregrinis constituebatur. quo ictu eum pene morti tradidit. turres ex eis flagellantes et moenia. responsum dederunt: Quod si reddituum et obventionum quae ex marino accessu in portu colligerentur. et aedificia etiam interiora magnorum molarium immissione confringentes. dominus Raimundus bonae memoriae. Per idem tempus. Cumque per dies viginti continuos. possessionis et domicilia assignavit. durum videbatur portare. cui. Machinis etiam circumpositis. et littore ab hostibus aliquantulum expedito. desudassent. et in vico jurisdictio plena daretur. data singulis annis domino regi certa praestatione. Volensque per Caesaream redire. quod per eosdem dies. ut perpetuo diceretur Mons Peregrinus. a minimo usque ad maximum. navium rostratarum. et Januensium fretus auxilio. in quos in insidiis latentes vehementer irruens. quoniam navalem non habebat exercitum. Comes Tolosanus ante urbem Tripolim castrum aedificat. Tandemque prudentibus interpositis viris. obsidentium instantiam. filius de nomine majorum dictus Amphossus. plurimis ex civibus casibus variis interemptis. et ita usque hodie a fundatore nomen servat impositum. in colle quodam ante urbem Tripolitanam. Tolosanus comes. inter Capharnaum et Doram oppida maritima. anxiusque quo modo Christiani nominis adversarios a finibus illis propulsaret. quod qui egredi optarent. quae extra civitatem repererunt. molestias inferunt quales quantasque solent obsessis irrogari. qui eidem postea in comitatu Tolosano successit. [0481C] . Januensium in partes Syriae classis applicuerat. quorum studio et opera urbem Caesaream regno vindicaverat. eamdem de qua supra diximus. et etiam ipsius civitatis habitatores annua eidem persolverent tributa. ex propria uxore. soluta obsidione. CAPUT XXIX. sed caesis in circuitu pomeriis. CAPUT XXVIII. Cives fame compulsi. regi civitatem tradiderunt: qua obtenta. in hostium erigunt perniciem. tertia pars illis in perpetuum concederetur. ad quas vellent partes liberum haberent exitum. qui dicitur Petra incisa. Hic primum per mare accedentibus patuit secura tranquillitas. ita ut universae regionis incolae. pluribus interemptis. quam ex opposita parte per regium exercitum fatigatis. abducta etiam praeda. Ptolomaidam obsidere contendit: inde potissimum occasione sumpta. Januensibus juxta singulorum merita. unus casu in regem vibrans jaculum. magnificus et verus Dei cultor.civitates duo vel tria habent nomina. sed tandem medicorum adhibita sollicitudine. Sic igitur die praefixa illi per mare. quae vulgo dicuntur [0480D] galeae. mense Maio. Anno ab Incarnatione Domini 1104. et rem effectui fideliter mancipare quaerentibus. post incisiones et cauteria. ejusdem vulneris certis temporibus recrudescente dolore. a parte posteriore per cratem costarum. Praeterea crebris congressionibus tam a classe per oram maritimam. ad capiendam praedictam urbem fideliter elaborarent. bonis conditionibus uterentur. obtenta civitate quae vulgo dicitur Tortosa. [0480C] quam si urbem ipsam sine contradictore possideret. et frequentes [0481B] impetus. praedones et viarum publicarum [0480A] effractores invenit. tam nostri oppugnando quam illi a se repellendo injurias. verbis amicis invitat eos. et in civitate ecclesia. obsessam urbem occupat violenter. Natus est etiam ei in eodem loco. et portu commodiore recepto. nomen ex re dedit. Ad hanc igitur cum suis legionibus dominus rex perveniens. septuaginta. qui locus hodie Districtum appellatur. nec minus ei obedirent in omnibus. ut praemisimus. et natale solum eligerent non deserere. quales solent argutorum hominum reperire ingenia. ut antequam ad propria redeant. Deo devota femina. aliis elapsis fuga. perpetuo fatigatus. cui nomen est mons peregrini. cordi vicinum immisit telum. Placuerunt itaque domino regi et principibus ejus conditiones praedictae. utrinque. naturali situ. perpetuae memoriae mandaverunt. interemptis ex civibus nonnullis. CAPUT XXVII. exemplum etiam familiare proponens de eorum civibus. qui vero in domibus suis manere. idem dominus rex convocatis viribus et populo universo. de tradenda urbe consilium ineunt. gregibus et armentis. strenue nimis et viriliter dilatabat circumquaque. accidit quod in loco. [0481A] et fidei nexu corroboratas. dominus rex cum suis per terram urbem praedictam. Christo velint militare.

addere militibus nituntur animos. quod vero trans fluvium. ubi et Abraham [0482A] responsum accepit a Domino ut. sine conditione aliqua. Carrenses autem. condixerantque adinvicem prudenter satis et callide. obsiderent. et praedictam illam civitatem. A priscis autem temporibus solum praedictum hanc habuerat limitationem. seorsum illis constitutis. qui se aptabant ad praelia. modicum enim. bibit. de locis mediis [0482C] alerentur. tanquam protinus pugnaturi. alimentorum infinitas secum trahebant copias. sperans quod de regione trans Euphratem. Videntes autem quod eis inde nullum ministrabatur subsidium. qui tunc vagus. fluvius quidam discurrit medius. quibus sarcinarum cura fuerat commissa. ut dum altera cum nostris quocunque eventu. et de ea quae inter Edessam et eumdem fluvium jacebat media. [0482D] parati erant deficere. Nam. et dum contendunt ad invicem dominus princeps Boamundus et [0483A] dominus comes Balduinus. Inter Edessam [0482B] porro. qui non satis commode aliunde poterant. Factumque est ita. Carrenses proprium possiderent. Idemque est locus. Edessanis sine molestia cederet. in quo et Romanorum dictator Crassus. dominus Bernardus. quousque de illa frivola quaestione plenius deliberarent. alimentorum posset suis civibus ministrare sufficientiam. urbem claudunt obsidione. Videntes igitur nostri principes hostes praeparari ad praelium. ea subtracta commoditate. dominus quoque Benedictus. fitque casus nostris valde periculosus. aurum quod sitierat. quam ut hostes. hic ei visus erat idoneus. Hierosolymorum patriarcha. propositum effectui mancipare satagentes. quam de praedictis locis communibus habere consueverant. statim die jam aliquantulum adulta.Eodem anno. tamque numerosus et formidabilis Turcorum exercitus. sicuti ab initio proposuerant. egrediens de terra sua et de cognatione sua. ad intolerabilem compellerentur inopiam. . CAPUT XXX. multa victus inopia eam invenerunt laborantem. apud Edessam pervenerunt. qui sua irrigatione. aut obtinendi victoriam. quo propositum effectui mancipare satagebat. dominus quoque Tancredus. et famis angustia singulis diebus eos amplius molestaret. altera civibus inferret victualia. . quam ingressus exitusque civibus prohibere. evocantes certatim ex suis regionibus militares copias et auxilia undecunque conrogantes. die praefixa Euphraten transeuntes. differunt usque mane urbem traditam occupare. Carran urbem. cives subsidia recipiunt. fide media compromiserunt. pugnatur ibi quominus. Sed. sicut vere rei exitus manifestum dabat. Juxta quod conceptum. utrius illorum prius in urbem inducatur vexillum. aut resistendi diutius. antequam dies illucesceret crastina. is locus. XI) continetur. . Frequentibus igitur irruptionibus diu ante prohibuerat in locis suis agriculturam exerceri. Didicerunt itaque per rerum experientiam quam verum sit illud: Mora secum Periculum trahit. Edessanorum archiepiscopus. Nostri disceptantes de imperio urbis. Obsidentes igitur praedictam urbem. idque jam annis ante pluribus inhibuerat. cum suis legionibus ad locum perveniunt destinatum. [0481D] Interfuerunt autem eidem infaustae expeditioni viri venerabiles et Ecclesiae praeclara lumina. circumadjacentem planitiem uberem reddebat et frugibus fecundam. secundum quod in libro Geneseos (cap. Parthis propinantibus. quod Euphraten transeuntes. maluit ipse hac commoditate defraudari. filium Abraham. cum universis ejusdem provinciae magnatibus. spes erat ulla. urbem ei traderent. Quo cum pervenissent. Neque his tamen. eduxit. Nocuit differre paratis. nec multum erat necessarium urbem aliter impugnare. Nam. exsul et profugus apud Antiochiam demorabatur. dominus Boamundus. effusa est contentio inter principes. nisi mature subvenirent. significantes quod. obsessi cives allatum sibi possent victum recipere. Edessae vicinam. Exeuntes ergo. Videns autem dominus Balduinus quod hostium civitati omnino exterius nihil alimentorum accederet. ut nostri etiam de vita diffiderent. ut praemisimus. et habitavit ibi. Antiochenorum patriarcha. sed id solum eis videbatur sufficere ad propositum si. ipsi quoque aciebus et agminibus congruo digestis ordine. utri illorum tradatur civitas. canalibus derivatus. dimicaret. quae vix quatuordecim a se distant milliaribus. communicato consilio. quomodo inopia illius loci fatigarentur cives. Cives tamen nostrorum adventu longe ante praecognito. Domini sequeretur promissiones. nostris circa eos occupatis. Est autem Carran. utroque patriarcha sermonibus [0483C] exhortatoriis. Hi omnes apud praedictam urbem congregati. potius eligunt urbem resignare quam intus fame tabescere et prae alimentorum defectu liquefieri. ut quod citra fluvium erat. de Ur Chaldaeorum fugiens et in terram Chanaan properans. sive prospere sive sinistro. convenientes ad invicem. Qui autem advenerant. ubi et idem mortuus est. vincuntur nostri. et illud iterum: . dominus Daimbertus. sed de locis illis communibus omnem sibi victum propagarent. adversae partis principes instruunt agmina. . Causa autem hujus erat inopiae: dominus Balduinus longe ante multam dabat operam. et ex filio Haran nepotem Lot. stimulante invidia. dominus etiam nihilominus Balduinus. ut se [0483B] in duas dividerent turmas. una cum domino Joscelino ejusdem consanguineo. ut veteres tradunt historiae. Modus autem. tradunt se in manus obsidentium. Edessanorum comes. ordinant acies. ab infidelibus detentam. . et pene nihil intus habebant alimentorum. ea excidunt. ut fame aliquando molestati. tam ingens hostium adfuit multitudo. ad quem Thare. sed Domini gratia destituti. per nuntios et litteras principes Orientis sollicitaverant. nec verbis juvantur.

Boamundus. Cumque prius. unam de legitimo [0484C] natam matrimonio. quam [0484D] domino Tancredo nepoti suo. satis honeste videretur in eodem monasterio conversata. depositoque religionis habitu. urbem domino Tancredo servandam credidit. A quo inter caetera duas ejus obtinuit filias. ad dominum Philippum illustrem Francorum regem pervenit. ex Apulia missam. ipse autem domini Joscelini terram in suam recepit sollicitudinem. ea conditione. . [0484C] uspiam legitur tam periculosum fuisse praelium. At vero dominus Daybertus ad Ecclesiam Romanam accedens. Francorumque regis filiam ducit uxorem. divaricans se ad omnem transeuntem nec propriae parcens aestimationi. motus visceribus charitatis. licentiam obtinet ut pro necessitate monasterii sui. non convictam. statim primo conflictu facti [0484A] sunt hostes eorum in capite. protegente eum Domino. quam sibi foedere conjugali copulavit in uxorem. transfretans in Franciam properat. Nam. conditionem suam faceret meliorem. audiens quod. peccatis exigentibus. gratiam obtinens universorum. Dominus autem Boamundus. assumpto de suis fidelibus honesto comitatu. matris Dei Genitricis et semper virginis Mariae. visitare: sub quo praetextu de regno exiens. qui tandem. pene omnes interficiendo deleverunt. et primo conversionis suae tempore. nec regiam quam habuit reverita dignitatem. (quae spreto marito. aliis vero asserentibus. lege matrimoniorum neglecta. religionis habitum videretur assumpsisse. qua plurimum premebatur. Hierosolymorum patriarcha Romam petit. destinavit uxorem. [0483C] [0483D] Aestate vero transcursa. ad dominum regem accedens. et cum eo dominus Daybertus. simul et Arnulfi nimis efficacem malitiam ordine pandens. Qui. modum aperiens. At vero ejusdem loci archiepiscopus. At vero dominus princeps. cum plena jurisdictione dilecto suo consanguineo domino Tancredo commissa. cum ingenti equitum peditumque transfretare volentium multitudine. pepererat. tandem occasione sumpta ex commentis fraudibus. INCIPIT LIBER UNDECIMUS. dominus Boamundus. et vinculis alligati. dominum regem ideo dimisisse uxorem ut. Est autem idem locus Hierosolymis in parte orientali. et ipsi ignominiose cedentes terga dederunt hostibus. absque causae cognitione. postquam in Apuliam pervenit. Nam hostes rejectis arcubus et eorum officio neglecto. quam non potuerunt invenire. monacham fieri compulit violenter. cum multa civium hilaritate susceptus. rex commiserat. et paupertati. consuleret. dimisit. alteram nomine Ceciliam. ex quo episcopum novit esse. in qua Joachim et praedictae Annae traditiones habent veterum domicilia fuisse. [0483] CAPUT PRIMUM. Completis ergo negotiis tam apud eumdem dominum regem quam in aliis ultramontanis partibus. tori maritalis minus caute observasse foedera. verum etiam uxorem [0485A] legitimam. multo aeris alieni pondere fatigatus. ubi ostenditur cripta. Edessam pervenerunt incolumes. Capti sunt ibi comes Edessanus et dominus Joscelinus ejus consanguineus. ad sublevandam [0485C] ejus inopiam liceret ei consanguineos suos. animam suam pro illius ponens anima. Antiochenorum princeps. fuga salutem quaerebant. Porro nec prius nec postmodum in universo Oriente. turbis involutus praeliaribus. nec non domini regis sinistram intentionem. ubi et Virgo perpetua nata esse perhibetur. tempore Latinorum. Causa autem [0485B] cur ab uxore diverterit. commisso principatu Tancredo. qua Ecclesiam Dei humiliare nitebatur. illaesum abire permisit. sicut vir simplex erat. quibus gratia uxoris introductae ampliavit possessiones et patrimonium dilatavit. contra disciplinam ecclesiasticam. sordibus et immunditiis omnem coepit dare operam. eamque in monasterio Sanctae Annae. dum adhuc Edessae moram faceret. principatus sui cura et administratione generali. Erant autem ibi tres vel quatuor pauperes mulierculae vitam sanctimonialem professae. tantaque strages virorum fortium. Rex uxorem legitimam absque causae cognitione deserit. castra deserentes et sarcinas. duxerat. quod de domino patriarcha Dayberto supra memoravimus factum esse. super eum. modico tempore in sua regione moram faciens. ad eumdem dominum regem se contulerat) uxore adhuc vivente. reginam improvidam minusque prudentem. ei statim sine difficultate resignaret. ut ad debiti solutionem se pararet et ut de partibus ultramarinis majores militum secum traheret copias. quasi gaudens. apud diversos varia ferebatur: dicentibus aliis. quam ei Andegavensium comitissa. Alpes transiens. Constantiam nomine. gladiis instantes quominus. viarum studiose declinantes compendia. ut redeunti de carcere domino comiti. infra paucos dies Edessam reversus est. in Apuliam navigavit. vinctus et catenatus. quam apud Edessam. in terras hostium tracti sunt remotiores. quas patiebatur. Hierolosymorum patriarcha. secus lacum qui tempore antiquo Probatica dicebatur piscina. consentientibus civibus. et regione universam. omnes ad sui movit compassionem. dum ibi comes esset. numerum auxit captivorum. non confessam.nec admonitionibus. juxta portam quae dicitur Josaphat. et injuriarum. qui Constantinopoli erant. ditiorem et nobiliorem ducendo. tumultui se subducentes bellico. sumpta dotis nomine aliunde opulentia. cum domino Tancredo et utroque patriarcha. [0484B] Accidit autem quod cujusdam Christiani deputatus custodiae. comes captus esset. gentisque nostrae tam ignominiosa fuga. in Apuliam iterum reversus est. Nec solum id enorme.

reliquos in fugam adegit. Qui ab Ascalona discedentes. nihilominus adfuit. evidens dederunt argumentum. urbe sancta restituta libertati. Halapiae dominus. Eodem etiam anno. CAPUT III. in quo opere usque ad adventum comitis Bertrami. maluit consummata passione. viriliter irruens. adventus sui. qui erat ab Incarnatione Domini 1195. exceptis illis qui in classe militabant. vir per [0485D] omnia commendabilis. hostium ingentem multitudinem. in fugam adegit. magnam regno universo intulerunt formidinem. qui pervenientes Ascalonam. Martii. Rodoan. Admirandam sane hujus venerabilis viri et tam praesentibus quam futuris commendabilem insignis animi credimus constantiam. ipsi autem Azotum transeuntes. convocatis auxiliis. Et cum in patria tanquam vir illustris et praepotens et amplissimum habens patrimonium. pars altera oram maritimam secuta. [0486B] cui cum diceretur: Descende de cruce (Matth. accesserunt ad Aegyptium calipham quidam de principibus ejus. Hostium vero dicebatur esse numerus ad quindecim millia. Willelmus Jordanis. cui successit nepos ejus Willelmus Jordanis. viam universae carnis. expediat. ut vitae consuleret. recensito nostrorum numero. cui nomen Mons Peregrinus. primo resistere tentantes. Anno sequenti. et adventantium peregrinorum solatio destituti. Caeteri enim principes ejusdem peregrinationis professores. verbo simul et exemplo suorum exhortans acies. convenientibus contra se mutuo legionibus. desideranti se patriae restitueret. non fastidivit patienter [0486A] portare peregrinationem. aliquantulum ab opere destitit. designatis principibus utrique seorsum exercitui. fugam primus inierat. ejus nepos. potuisset bonis omnibus abundare pro votis. vir religiosus et timens Deum. qui semel pro Christo initam. lege edictali praecipiens ut omnes illuc de singulis urbibus sine mora conveniant. ut ei nuntiatum fuerat. cui Tancredus occurrit. peditum duo millia. in quos. ut electum unum de magnatibus tuis. Juxta ergo praedictum consilium. sibi multos vindicaverunt. inter quos et dominus Ebremarus Hierosolymorum patriarcha. captivati sunt ex eis plurimi. ad partes illas dirigas. instructis aciebus. illam urbem impugnet. cujus actus admirabiles et vita virtutibus insignis speciales desiderant tractatus. frequentibus expeditionibus facultatibus eorum omnino consumptis. in gravi multitudine Antiochenorum fines ingressus. dominum regem cum suis expeditionibus [0487C] in se provocantes. in oppido suo quod ipse fundaverat ante urbem Tripolitanam. convocatis viribus et tam equitum quam peditum militaribus copiis. alienis deponi manibus. bipertito agmine. Quod audiens dominus Tancredus. pridie Kal. hanc sibi comparaverant audaciam. rex cum suis in hostes irruens instat animosius. de multitudine confisi quam prior introduxerat exercitus. quam ab incoepto nostrae salutis deficere proposito. convocatis iis qui in classe illuc jam advenerant. quos ab hostibus dejectis eorum sessoribus abstulerant violenter. pluribus interemptis. retento vexillo praedicti Rodoan. Rodoan. contabuerunt corda eorum prae timoris angustia. captis nonnullis. verus Christi confessor. Quod audiens rex. equos optimos. qui. maluit se in holocaustum dare Domino quam illecebris se reddere saecularibus. elegit potius abjectus esse in obsequiis Domini. et confusum vertit in fugam. altera Joppen properet. ubi eum suas habere copias fama celebriore compererat. classem praeceperunt versus Joppen properare. qui [0487A] regionem illam ab illo infelici populo occupatam. ordinantes ut altera illarum versus Ramulam procedat. si tuae id ipsum visum fuerit majestati. ut voti compos. regionem totam in incursionibus deterrebat et incendiis molestabat frequentibus. illuc procedit ei obviam. Caesis autem innumeris. ingressus est. Unde nobis videtur opportunum. quibus rex occurrens. Nam. vivificae crucis lignum salutare secum deferens. [0486D] Eodem anno. quasi votorum potiti consummatione. quidam vir praepotens. comes Tolosanus. Joppen tuta posset pervenire. vires ingeminat. tubarum crepitu et strepitu tympanorum. qui hoc novissimo tempore regnum tuum violenter ingressi sunt. facti sunt rariores. eos in Syriam dirigit. reversi sunt ad propria. Aegyptii cum ingentibus copiis regno se infundunt. Dominus Raimundus Tolosanus comes moritur.CAPUT II. quodque nostris multo fuit solatio. egressus de terra et de cognatione sua. quam in tabernaculis apud suos abundare peccatorum. versus Artasiam [0486C] exercitus dirigit: quo perveniens. ut in sequentibus dicetur. Factum est ergo quod. fines nostros ingreditur. . Cumque a suis familiaribus et domesticis illi cum multo suggereretur studio. in duas se turmas dividunt. ei succedit. dominus Raimundus bonae memoriae. in recompensationem eorum quos in similibus negotiis amiserant saepius. pars altera Ramulenses fines ingressa. de adjacentibus regionibus tam prece quam pretio. et alteram partem revocantes. Placuit sermo et optimus visus est in conspectu caliphae. et praecipiens ingentem convocari exercitum et classem parari maximam. in eadem obsidionis sollicitudine. ut rege contra alteram occupato. inventi sunt habere equites [0487B] quingentos. invocato de supernis auxilio et pro meritis impetrato. magistrum imitatus. Egressus igitur ab Antiochia. dicentes: Populus ille peregrinorum. usque ad supremum exitum vitae. reperit. Quibus receptis. quousque super eadem re quaestionem passus. et animarum prodigi suarum. dominum regem ad pugnam provocans. satis strenue viriliterque desudavit. Hoc autem de industria fiebat ut. hic autem semel assumptam crucem veritus est deponere. Turcorum princeps magnus. hactenus principibus a te missis restiterunt. vix adhuc putabant se sufficientem habere multitudinem ut ejus possent manus evadere. sed mox in dissolutionem datos. sed evanuerunt in cogitationibus suis. Nunc autem illis ex maxima parte reversis ad propria. XXVII. Joppen cum universis regni viribus celer pervenit. cum regem cum suis expeditionibus appropinquantem intuerentur. Adfuerunt igitur sub omni celeritate qui evocati fuerant. 40).

vi turbinis ab invicem divisi. ut contra hostes nominis et fidei Christianae decertent viriliter. in exsilio vero. Cecidit autem in eodem conflictu praeses Ascalonitanus. cum plenitudine gratiae revertebatur. CAPUT IV. cui nomen est Toron. jussus est ad propria redire et sedem recipere. equitum quingentorum et peditum mille. Obtinuerunt ergo. [0488B] Interea dominus Daimbertus. tribus. Hierosolymorum patriarcha. antequam de obitu ejus instrueretur. exceptis mortuis. Tandem divina opitulante gratia. praevia Domini clementia. victoria potiti. Joppen cum laetitia et exsultatione pervenerunt. apud Messanam urbem Siciliae moritur. nisi quod regia expulsus erat violentia. plenius posset cognoscere. et eum in sedem locant patriarchalem. post longam exspectationem. perempta ex eis infinita multitudine. Videntes ergo nostri quod aut ignominiose occumbere. Sed considerans multam viri religionem et simplicitatem miram. iter coeptum conficientes. quam ut cum eo dirigeretur legatus. Cumque ei constitisset per testes idoneos sufficientes et majores omni exceptione. constituta ad hoc specialiter die ut super eo negotio de more tractaretur. captivatis etiam nonnullis. monet et hortatur ut ejus meminerint. et jamjam nostrorum impetus ferre non valentes. Qui tandem in Siciliam veniens. Tiberiadensium dominus. idemque non multo post cum Damascenis confligens. transitum exspectans. in portum se Tyrensem receperunt. pro quo rex postmodum viginti millia dicitur habuisse aureorum. sed cognito suorum interitu. hostibus vehementius instant. gravi correptus aegritudine. Ebremarus vero ejusdem sedis incubator.Dominus quoque patriarcha. aut cum eis viriliter pugnare oporteret. volens plenius edoceri utrum rex Hierosolymorum et qui eum expulerant vellent contra eum aliquid allegare. austro flatus ministrante necessarios. qui erat ab Incarnatione Domini 1107. viginti quinque naves ex eis fretum sustinere non valentes. qui contra eum aliquid objiceret. in dominum Gibelinum apostolicae sedis legatum unanimiter conveniunt. instantibus hostibus deliberandi spatium abstulerunt. dum de substituendo Ecclesiae Hierosolymitanae patriarcha clerus et populus disceptarent. Dicuntur caesa illa die. Ecclesiam. apud Messanam moram faciens necessariam. in montibus qui urbi praeeminent Tyrensi castrum locat. Postmodum vero. et quos prius habuerant [0489C] formidabiles. sed universi exercitus procurator evasit fugiens. Daimbertus patriarcha cum prosecutione apostolicarum rediens litterarum. ut homo senex et decrepitus in illa sede diu vivere non posset. quod dominus Daybertus absque causa legitima. CAPUT V. . Hierosolymam esset profectura. Eodem anno. nec in ejus facto aliquid aliud notari poterat. eum a patriarchatu deposuit. convocato episcoporum regni concilio. sedem suam recepturus. Julii. et quod Ebremarus adhuc viventis pontificis et Ecclesiae Romanae habentis communionem sedem occupaverat. [0488C] cum plenitudine gratiae et apostolicarum prosecutione litterarum. Ebremarus sedis illius incubator. ei concessit habendam. volentesque quod viribus non poterant. in via publica. Designatus est autem ad id munus prosequendum dominus Gibelinus. in remissionem peccatorum. post multas hinc inde deliberationum partes. in locis opportunis insidias locaverant. et implorato de coelis auxilio. Hierosolymis constitutus. de causa domini Ebremari cognovit plenius. vivificae crucis lignum praeliaturis ingerens et percurrens agmina. qui de mandato domini papae. qui pro nobis peccatoribus [0487D] in eodem ligno salutem operari voluit. resumpta audacia et spiritu vehementi instantes. sed et asinos et equos innumerabiles. eos in fugam versos aliquandiu prosecuti sunt. Sic ergo nostri facti animosiores. ex qua indebite fuerat deturbatus. unde hoc videri possent de jure fecisse. nostri in vincula conjecerunt plus quam duo millia. qui aliquando fuerat procurator in civitate Acconensi. Arnulfi factionibus et regia violentia fuerat expulsus. Hoc etiam praedictus Arnulfus malitiose dicitur construxisse. in nostra littora impegerunt. in mentis convertunt stuporem. animos induunt. Arelatensis archiepiscopus. allegaturus de sua innocentia quomodo invitum et renitentem in [0488D] eamdem sedem eum locaverant. solita usi malitia. qui suis solet centuplum retribuere. dolis procurare. audiens quod praedictus dominus Daimbertus. Ascalonitae. Unde postmodum in Aegyptum redire cupientes. Hierosolymam profecti sunt. sexto decimo Kal. cum optimis spoliis et pluribus [0488A] mancipiis secum trahentes. in eorum offenderunt insidias. hostium castra et infinitas camelorum phalanges. ab urbe Joppensi egrediens. qua eum detinuerat dominus Paschalis papa et Ecclesia Romana. Classis tamen hostium nihilominus adhuc in portu Joppensi morabatur. tribus tantum de suo numero perditis. viam universae carnis ingressus est. Legatus Arelatensium archiepiscopus Gibelinus mittitur. Romam contendit. Caesariensem. Sedit autem in pace annis quatuor. dubitantes utrum cederent aut contenderent. cum ecce nostri omnium horum ignari. facientes de necessitate virtutem. auctoritate qua [0489A] praeeminebat. Captus est etiam illa die quidam nobilis. ex quarum remigibus et nautis. qui de causa ejus. multis interemptis. ad eamdem Romanam transfretare decrevit Ecclesiam. qua ab [0489B] Hierosolymis ad mare descenditur. praecipit etiam. in praedictis latebant insidiis. ab eodem mercedem exspectantes. vir senior et grandaevus. Vir nobilis Hugo de Sancto Aldemaro. Hierosolymam profectus. orta repente in mari procella. de nostris vero sexaginta inter mortuos reperti sunt. qui postmodum in patriarcham substituitur. de hostibus quasi quatuor millia. Cumque plurimum anxiarentur. quae tunc vacabat. reliquos in fugam convertunt. Quo perveniens nihil impetrare potuit. Audierant enim quod nostrorum caterva. postquam nemo comparuit.

Praestitit ergo non solum fundatori. et secundo eodem die ab hostibus repulsus graviter. et exigentibus meritis regi et regno plurimum commendabilis et acceptus. in fata concessit. et Tyrensium urbi. ex domina Constantia domini Philippi. ad opus praedictum commoditatem optatam. sed inferiores splendore solis. quasi in medio constitutus. in loco cui nomen priscum Tibenin. demumque in Syriam volens redire. consilium ministraret et auxilium. ipse suos nihilominus colligit exercitus. ut eo falleret commodius. et iterum ab ortu solis usque ad horam tertiam visus est sol duos habere collaterales. eo quod in medio praedictarum urbium nec praesidium inveniretur. unico filio principatus et nominis haerede relicto.lethaliter confossus. volentibus per ejus regiones Hierosolymam proficisci multa ministrabat impedimenta. interiit. nomen indidit Toronum. circumjacentibus regionibus. Mortuus est etiam eodem anno dominus Philippus Francorum rex illustris. Ipse tamen ictu sagittae lethaliter confossus. dominus quoque Boamundus juramento corporaliter praestito. Per idem tempus. post praedicti fundationem praesidii. Ascalonitae quoque nostris volentes praetendere insidias. tenebatur iter Hierosolymitanum perficere. CAPUT VI. quantum locorum distantia permittebat (distant enim a se praedictae duae civitates quasi milliaribus triginta). Visa est et Iris circa solem. vir nobilis et potens. Aeneid. His ita compactis et fidei nexu interposito confirmatis. dimissa peregrinorum turba. sed quoties se offerebat opportunitas eis damna moliri. Boamundus de Francia in Apuliam reversus. auctore Domino. et equi totidem a nostris recepti. et inclytae in Domino recordationis. qui post dominum Tancredum urbi praefuit Tiberiadensi. ad ulteriora imperii violenter procedere.VIRG. parare praecipitia. nec munitionis aliquod genus in quo se sui possent recipere [0490A] et subsequentium hostium declinare importunitatem. Alexius Constantinopolitanus [0490D] imperator. Graecorum observans morem de quibus dicitur: Timeo Danaos et dona ferentes. impedire pateretur. sed tamen victor. Solimannum potentissimum Turcorum principem. copias suas in vicino constituit: ubi communibus intervenientibus amicis. auctore Domino. ubicunque ministrare poterat impedimentum. sed et frugibus et agriculturae commodissimum. quoniam in monte erat excelso admodum et cacuminato. suis distincta coloribus. nec dilatari potestatem. verum usque hodie et ubertate quam porrigit. simul et viribus. quae ei multo fuerat emolumento. pro lucro sibi reputabat. valida correptus aegritudine. occubuit. quod de caetero Christi fidelibus in Orientem transire volentibus. nec eorum [0491C] iter ab iis quos ipse cohibere posset. solum habens opimum. et multa [0490B] munitione qua praeeminet. Caesi sunt in eo conflictu de hostibus ducenti. fortioribus receptis. II. cum ingentibus copiis Graecorum fines eos depopulaturus ingreditur. Est autem locus is inter mare et Libanum. in tribu Aser. regionem circumquaque incendiis et depopulationibus tradens. cometa circa noctis initium visus est longe comam trahere. universorum Latinorum causam prosequens. cum quatuor millibus Damascenorum praelium committens semel. Nec solum semel et secundo ita in nostros malignatus fuerat. vita decedit. diebus illis. Nam. vir malitiosus et nequam. praesentibus tamen et coram positis benigne dabat responsa [0491A] et munera largiebatur. 49. Aestate vero sequente. dum ad iter accingeretur. illustris [0491D] Francorum regis. vineis et arboribus prorsus habile. paris magnitudinis. et ei procedens obviam. familiaribus adhuc detentus curis. castrum aedificare. Cumque in eundo et redeundo saepius ejus periclitaretur militia. hostes in fugam convertit. cui Pictavensium praeerat comes. tam primam [0491B] quam secundam depopulatus est. praeparatis jam ex parte ad iter necessariis et congregato navigio. relicto Boamundo filio. cum ingenti militia Latinorum. bona fide. nec eorum vires multiplicari. imperator foedus iniit cum eo. quae votis obligata. Audiens igitur imperator dominum Boamundum. Inde in Apuliam reversus. cum Tyrensium civitas adhuc ab hostibus detineretur et nostrorum modis omnibus impediret processum. Suspectum enim habens omnium Latinorum generaliter processum. dominus Hugo de Sancto Aldemaro. remansit. interpositis juramentis. Nec mora. et regno universo utilitates incomparabiles. Epiri primae metropolim. posterior expeditio pene tota deperiit. et contra secundam. salubritate et aeris grata temperie commendabilis. l. easdem nihilominus nationes et infideles populos frequentibus concitaverat legationibus. et confractis pene universis maritimis urbibus et in direptionem datis. unde. tandemque Durachium obsidens. a transmontanis reversus partibus. equitum habens quinque millia. Quae omnia certum erat mortalibus nova portendere. intra fines suos ingressum. peditum vero quadraginta millia. ipse domi. tertio melioribus irruens auspiciis et animositate divinitus collata. universam Epirum. ejus efficiente malitia. socer ejus. Post eosdem etiam dies visa sunt [0490C] in oriente signa et prodigia multa in coelestibus. [0489D] Eodem etiam tempore. in laqueum quem paraverant incidunt. per quadraginta dies et eo amplius. a Tyro et Paneade aeque distans. pro libero arbitrio utebatur. filia suscepto. Harum igitur dominus Boamundus memor injuriarum. Nam et contra primam expeditionem. frequentibus et occultis irruptionibus cives molestabat Tyrenses. idem nobilis homo cum equitibus septuaginta hostium fines ingressus. patiebatur. sine fraude et malo ingenio. adjecit vir praeclarus in summis montibus urbi Tyrensi prominentibus et ab eadem quasi per decem distantibus milliaria. septimo Idus Octobris in terram praedicti imperatoris navigio pervenit. amicitiam et fidelitatem perpetuo conservandam promisit. cui. ut praemissum est. . copiis undecunque convocatis. vir prudens et strenuus. et barbaras ex universo Oriente sollicitaverat nationes. parans ad delendas Latinorum injurias.

postmodum bellum eidem Tancredo ambo pariter indixerunt. ulteriorem ripam tenentes. ei occurrit. atque in Mesopotamiam descendentes. qui. Sequente anno. apud hostes detinerentur in vinculis. Joscelinus autem specialiter. [0493B] mortem intulerunt. unde postmodum ad propria clam et per diverticula de nocte errabundi pervenerunt. dominus videlicet comes Balduinus et Joscelinus. qui erat ab Incarnatione Domini 1109. ex ea regione quae est circa Euphratem. quae frugibus copiosissime abundabat. in suam se libertatem receperunt. . revocantibus eos majoribus rerum articulis. sed scientes utrumque principem liberas ferias non habere ut moram diuturnam in ea possent facere regione. commissoque inter eos praelio. cum eis pugnare formidant. susceperat. Accidit autem quadam die ut. ut taedio affecti maturarent reditum et ipsi ad consuetas recurrerent infestationes. [0493A] in loca tutiora se conferre proposuerant. redeuntes ad propria: cum quibus etiam satis misericorditer fecit Dominus. quae interposita fuerant. tandem resumptis animis et aciebus instauratis. Porro videntes majores regionis et qui sensus habebant magis exercitatos. reliquos captivos trahunt. eodem comite capto. Cognoscentes igitur nostri eorum propositum. Qua injuria moti. circa partes Antiochenas detinebatur occupatus. sed. collecta est ex Orientali sinu Turcorum infinita multitudo et innumerabiles copiae. camelis. sive somno sive mero gravatis. et Joscelinus cum eo. per universam regionem liberis discursibus evagantes. hostes nostrorum vestigia secuti. Postmodum vero de corporibus civitatum et praesidiorum non multam gerentes sollicitudinem. cui regionis commissa erat sollicitudo. cum. datis obsidibus pro certa summa pecuniae. dominus Balduinus comes Edessanus. quosdam de inferiore [0492D] manu qui adhuc transitum exspectabant. Compertas iterum habentes saepius nostrorum vires. domino Tancredo civitas tradita fuerat. amnis enim medius erat. colonos captivantes et agriculturae dantes operam: ita ut extra ambitum urbium muratarum tutus non reperiretur locus. cognito nostrorum adventu. et ex eis quosdam interficientes. prima fronte de exercitu domini Tancredi ceciderunt viri quasi quingenti. coeperunt se ad invicem recolligere. suburbana tradentes incendiis. praesentibus domino rege dominoque Tancredo. et eis subsidium ministrare non valentibus. principem magis infestabat. praesidia quaedam [0492A] violenter occupantes. Balduinus comes Edessanus redit de vinculis hostium. Audiens tamen quod tanta hostium in partibus illis esset importunitas. Cui sic acceleranti et pro regione sollicito infra paucos dies rex adfuit. discurrendo minus experiri licentiam. ad Euphratem reversi sunt. Accedenti ergo praedicto comiti ad Edessanam urbem. consilium ineunt quale pro temporis angustia poterant invenire commodius. Nam obsides eorum in quodam praesidio custodibus deputatis commissi. maxime autem urbem Edessanam usque ad redundantem sufficientiam communientes. irruunt. reversi sunt ad propria. et deficiente agricultura. occasione sumpta ex eorum absentia. ut praemisimus. victus omnino deficeret. ita diu nitebantur eos protrahere. et. quem vadis transire non poterant. interpositis partibus suis. circa partes Edessenas coeperunt hostiliter degrassari. quod princeps praesentiens. quos se praesentibus occidi viderant et ex parte captivari. quam pro sua redemptione pepigerant. eos adinvicem reconciliaverunt. una cum Joscelino cognato suo. Turcorum multitudinem in suum convocans auxilium. nec tamen ad propria redire disposuerant. domino Boamundo discedente. asinis et burdonibus victum copiosissimum et ad multa tempora sufficientem urbibus inferunt et praesidiis. cujus curam etiam. tam ipsam urbem quam regionem universam eidem praecepit resignari. flumine transmisso. sed tandem memor juramentorum. qui ei praeerant. A finibus Orientalibus item ingentes Turcorum copiae partes Edessanas occupare nituntur.CAPUT VII. qui citra Euphratem sua habebat praesidia et Antiochenis vicinior erat partibus. casu. cum annis quinque continuis fuisset apud hostes detentus in vinculis. qui Turcorum fugientes importunitatem. quoniam admodum armis. ejus consanguineus. CAPUT VIII. Erant autem qui supra ripam Euphratis capti fuerant et interfecti. vocato domino Hierosolymorum rege et causa vocationis manifestata. oneratis equis. junctisque simul agminibus Euphratem [0492B] transierunt: quo pervenientes hostes reperiunt. sed Tancredus una cum rege resistunt viriliter. dum adhuc praedicti nobiles. quod tantorum virorum periculosa nimis erant odia et quod in multum poterant Christiano populo detrimentum cedere. pauperes Armenii. Turcorum magnam straverunt multitudinem. viris et victu erant munita. in terram principis [0493C] irruptiones moliretur. universi generis alimentorum copias. regionem etiam cis Euphratem praecipientes magnatibus. dominus Tancredus dicitur ei introitum denegasse. congregari [0492C] enim praecipiunt. Nostri vero dolentes admodum super illis pauperibus. ut eis fuerat nuntiatum. et illam quam prius habuerant. Accidit etiam per eosdem dies. ipse quoque quantas potest ex universis urbibus et praesidiis convocat copias. Dominus autem Tancredus. Ubi dum modicis et corpore et numero fluvium transeunt naviculis. neque erat facile paucis parvisque naviculis tantum exercitum reportare. Joscelinum et suos in fugam convertentes. ad cor rediens. diligentius communiri. et adversus Tancredum guerram excitant.

[0495C] assultus. usque ad certum tempus eam recepit. sua expugnatum instantia. [0493D] Eodem tempore. cum velox in equo saepe dictus comes Willelmus occurreret. ita ut et major eis audacia accessisse videretur. et Biblium. ad obtinendum incrementum. Bertramus partis sibi designatae a domino rege Hierosolymorum investituram suscepit. Dicebatur a nonnullis. significantes. sicut et continue fecerat a die obitus praedicti venerabilis viri. Tyrus et Ascalona. proprii laboris et impensae per quatuor annos continuos sollicitudinis merita praetendebat. et mons Peregrinus. V. qui eidem hodie praeest civitati. eo se debiliores reputant. circa Tripolitanas partes moram adhuc facere. Willelmus autem. [0494A] iste locum. spem subsidii nullam habentes. Rex Balduinus Tripolim properat. cui praefecti erant duo nobiles viri Januenses. intervenientibus amicis communibus. Illuc ergo veniens. ipsi classem versus Biblium dirigunt. et spes resistendi omnino succubuit enervata: quoque hostes vident solito fortiores. galearum septuaginta. unam de urbibus maritimis sibi vindicaret. quod si alter sine [0494B] liberis vita decederet. Audiens igitur dominus rex praedictam Januensium classem. nolentibus autem sua deserere domicilia. Quaestione vero praedicta per hujusmodi sopita transactionem. totum sibi decedere reputantes. sic igitur sublato aemulo et praedictae urbis competitore. CAPUT X. Videntes ergo cives nostrorum singulis diebus vires invalescere. tentaturus si eosdem Januenses aliquibus conditionibus secum posset detinere. Restabant enim adhuc in nostro littore quatuor [0495B] rebelles. ex causa levi. 18). quodque illis accederet. Hugo videlicet Ebriacus. sed tamen usque hodie illius vulneris non comparuit certus auctor. eorum vero e converso minui. Hic idem. Innovant ergo nostri quasi novi recentesque. 9). et capitur civitas. et vires non dubitarent incrementum accepisse. et familias suas cum omni supellectile ad loca optata transferre possent. illuc properus accedit. sub annua certi census praestatione fisco Januensium [0495A] inferenda. Berythum videlicet. accidit quod inter armigeros utriusque familiae. dicens: Senes Biblii. Additum est etiam in compositionis forma. Statim enim in ejus adventu visi sunt.CAPUT IX. nolentibus autem [0495D] exire. ei solemniter exhibens fidelitatem. sagitta casu percussus. Factumque est ita. Bertramo de patris successione allegante. Item in secundo libro Regum de eadem scribitur ita: Porro Biblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificandum domum Domini [0494D] (III Reg. cum qua venerat. Ille in bona paterna tanquam haeres legitimus volebat succedere. et desolatio se intulit solito amplior. Erat autem classis Januensium. tam per mare quam per terras. Bertramus. obsessis autem e converso. si sub certa pensione domino comiti annuatim persolvenda. capta Biblio. Sidon. Videntes ergo quod [0494C] circa urbem Tripolitanam. qui in eodem negotio moriens defecerat. sextus filiorum Chanaan. communicato inter se consilio. sibi nitebatur vindicare. Capta ergo praedicta civitate. parati essent reseratis aditibus. in urbe liceret bonis conditionibus immorari. Capitur Biblium. comitis Tolosani filius. una de suffraganeis urbibus. classis praefectos praedictum Ansaldum et Hugonem Ebriacum missa legatione conveniunt. item cum suis pertinentiis. pro qua pacificanda. quae nostrorum novellae plantationi multum oberant. interiit. fidelitate ei manualiter exhibita. tute et tranquille in domibus suis manere et possessiones suas . hujus Hugonis. o Tyre. Bertramus solus in expeditione mansit. avus fuit. Est autem Biblium urbs maritima. quod comitis Bertrami dolis et machinationibus comes Willelmus interierit. Bertramo vero Tripolis. ut de pace tractarent. XXVII. omnes qui in obsidione erant. quae Tyrensi metropoli jure metropolitico intelliguntur esse subjectae. tractant quomodo tantis malis possent finem imponere. Ansaldus et Hugo Ebriacus. quatenus eorum fretus auxilio. civibus admodum territis et de sui tuitione diffidentibus. per idem tempus operam consumerent. cum classe Januensium in Syriam descendit. Willelmo Jordanis civitates Archis et Tortosa cum suis pertinentiis concederentur. diuturnis laboribus fatigati. praebuerunt nautas ad ministerium variae supellectilis tuae (Ezech. Dicta est autem prisco vocabulo Eve. fervet obsidio. Bertramus. quod pro bono pacis. patri quaerens succedere. ubi Willelmus Jordanis ejus consanguineus urbem obsidione vallabat eamdem. urbem praedictis duobus tradiderunt viris. orta est contentio. solito instant protervius: tanquam obsidionem. cum classe Januensium circa urbem applicuit Tripolitanam. quorum alter. Willelmus Jordanis contradicit. quod si volentibus egredi liberum cum uxoribus et liberis vellent dare exitum. sub conditione spondent eis urbem se resignaturos. sua exhilaravit praesentia et in opere coepto reddidit ferventiores. convenit inter mediatores. Statim autem in ejus adventu orta est contentio inter eos. tunc primitus inchoassent. Quibus conditionibus juxta vota eorum admissis. et ratum habitum partis utriusque concessu. utile judicant interim aliquid memoria dignum aggredi: commonitoque familiarius comite Bertramo. ut cum eis praesens velit esse per terras. libere et sine difficultate liceret. qui ejus nomen obtinet et agnomen. et hostibus omnino ubicunque locus est. qui exterius in obsidendo laborabant. eamque fundasse creditur Eveus. si egredi volentibus. cujus memoriam Ezechiel propheta facit. maximum reperisse solatium. alter ei succederet in universum. in Phoenice constituta. eos tanquam dominos admittere. quam continuo pene septennio multo labore protraxerant. Missis igitur legationibus tam ad dominum regem quam ad dominum comitem. Ad hanc pervenientes et eam mari terraque circumvallantes. classis iterum Tripolim est reversa. Dumque ista diu esset agitata controversia. et prudentes ejus. Unde Willelmus pro parte sibi designata factus est homo principis Antiocheni. domini Raimundi bonae memoriae comitis Tolosani filius.

Factus est autem ibidem comes Bertramus. Quod audiens Gabriel. minasque intentare. Elige tibi unum. Milites e diverso statim se diversuros ab eo. dominus comes cum suis. Te introducit pro se testem hoc collegium. fidelitate manualiter [0496A] exhibita. Interrogansque dominum comitem. evocatis ante se civibus. ut te et regionem tibi divinitus commissam. comes. tumentibus loculis et depulsa inopia. Compertum habes. illuc pervenit. apud Meleteniam visitare. conditione tali. infidelium et inimicorum crucis Christi averterent impetus et molestias propulsarent. quod genus aureorum tunc in publicis commerciis erat celebre. [0497D] . rex. possem plenius satisfacere. qui eam monetam sua fecerat insignem imagine. ut media dominus comes fide firmiter promittat. quae diuturniores ferias. Michaele nomine. socerum. Compositis igitur ad iter necessariis. et semel confabulationibus fortasse necessariis. rem tenuit. mense Junio. aut debitum solve. Cum igitur per dies aliquot ibi dominus comes moram fecisset. nam spero de misericordia Domini. regi Hierosolymorum id ipsum tenentur exhibere. Miratus est Gabriel quidnam sibi vellet haec concio. multum super hoc esse sollicitum. ut nisi statuta die pacta militibus solverentur stipendia. quaerit iterum: Quare rem tanta diligentia conservandam. quod impetratis a militibus induciis. Tunc unus ex eis. Capta est praedicta civitas anno ab Incarnatione Domini 1109. dominus comes obligasset. ita quibuslibet personis se velit obligare. juxta pactum exhibe. nec haberet unde eis exhibitae militiae et impensi fideliter officii persolveret stipendia. apud se fluctuans quid faceret. arguto habito satis et acuto consilio. pro pactis stipendiis. susceptus est a socero. nullo necessitatis articulo. militibus proterve instantibus. quoties nobis solvi necessitate compulsi postulaverimus. quasi omnium autoritate factus verbi patronus. urbem recipiunt. et pacis signo cum mutuis amplexibus et plena charitate alternatim praebito. utile judicat. aut pignus quod obligasti. Accidit autem per eosdem dies quod a vinculis hostium absolutus dominus Balduinus Edessanorum comes. quod de caetero nullo casu. et praestita conniventia. Cui responsum est: Triginta millium Michaelitarum. pene extra se factus. quae praesens est. Soluta igitur pecunia sumptaque a socero licentia. tanquam rem mediocrem. praestructo et praeordinato solerter. dominus comes responsum non daret. sicut edocti erant. hinc socer. fame. usque in praesentem diem. comitem alloquitur. introire volentibus aditibus reseratis. et tempus auctius tibi iterum dari negat. quam ejus pati. unanimiter asserebant. Cui. quod diutius praestolari non possumus. Paupertas invincibilis est.colere concedatur. cum comite et aliis magnatibus consilio communicato. Bethlehemitica Ecclesia per regis studium ad cathedralem erigitur dignitatem. stupidus prae facti novitate et complosis manibus supra modum admirans. Auditis igitur civium postulationibus. elegit potius de suo solvere militibus id in quo tenebatur gener obligatus. Solvere igitur spondet pro genero. quod praedictae conventiones eis sine fraude et malo ingenio. si ita esset sicut dicebatur? respondit: Ita. tibi jam multo tempore. dicens: Nosti. cum mea honestate pignus luam obligatum. quantasque in vigiliis. Balduinus comes Edessanus. bona fide conservarentur. urbem sine dilatione recipere. nisi solvat maturius. domini regis homo ligius. hominis praecipuam auctoritatem. vultus gloriam. indulserimas. tanquam domesticus et affectione filius. quid fieri oporteret. et eis colloquentibus ingesserunt se milites ejus. sic nuncupatum. CAPUT XII. quoties petitas inducias. magnifice nimis et supra hospitalitatis leges. quam [0496C] fideliter et quam strenue turba haec militum. respondit eorum advocatus: Quia barbam suam hypothecaverat eis. sed quaerit cujusmodi pignus. dives ad propria reversus est. eorum admissis desideriis. a quodam imperatore Constantinopolitano. ad socerum Gabrielem Meleteniam descendit. cum multos haberet equites. ita obligasset. [0496D] de die in diem aequanimiter sustinentes. barbas tota cura et omni sollicitudine nutrire. decima die mensis. tantam ignominiam. et ab homine sine confusione [0497B] separabilem? Cui comes: Quia non erat mihi res alia dignior cujus interpositione. anhelare coepit. postquam Edessam rediero. qui valde pecuniosus erat. ex quo sine stipendiis tibi militaverimus. siti. et prae angustia nimis aestuare. vir simplex et collusionis eorum ignarus. ubi factum ejus exstat satis memorabile. Quaerit quae [0497C] sit debiti summa. Quod audiens Gabriel. eidem barba [0497A] sine contradictione raderetur. argumentum viri. Placuit igitur sermo iste omnibus. et a civibus et reliquo populo in ea commorante. Praestitisque juramentis. inopiae nostrae subveniens. frigore. tibi aliquando necessarium. CAPUT XI. et nemo te melius. [0496B] ut postquam ad ejus ventum esset praesentiam. accesserunt (sicut inter eos prius condictum fuerat). quantum jam effluxerit temporis. ubi ex more depenso mutuae salutationis affatu. pro summoque probro et majori quae unquam irrogari possit ignominia reputare. fidem tuam et promissionem secuta. tibi compatientes. Sed nec oportet dominum et patrem meum. militum instantiae satisfaciens. si vel unus pilus quocunque sibi de casu barba cum injuria detrahatur. ab hostium injuriis redderet securam. et nunc res eo deductae sunt nostrae. cum quasi pudore prohibitus. inde gener diei partem aliquam protraxissent. Tandemque edoctus per interpretes. destinat cum eisdem suis commilitonibus. tam Graecis quam aliis nationibus. pactam pecuniam. et sermo ita solemnis quid portenderet. simul et aestus importunitate pertulerit molestias. Mos enim est Orientalibus. eorum admittunt petitiones. qui reputabatur filius. unde et ejus successores. Iterum fortius admirans. militaverit: quantos labores.

quem Hierosolymitanum capitulum ejusdem Ecclesiae cantorem. Latinorum primus. ut piissimus et misericordissimus dux Godefridus. ex rescripto ejusdem piissimi regis super hoc edicto. Hierusalem remearunt. mense Februario. obtinere primatum episcopalem decrevit. Deo propitio. Tancredo. quod sic habet: Divina inspirante gratia gens Francorum admonita. Arelatensem [0499B] archiepiscopum roboratum est. Statuimus autem quod si quis clericus. Hanc itaque legationem Arnulfus archidiaconus. congregata pro viribus Christiani populi ex universi regni finibus multitudine. eidem praesideret. vel confirmationis nostrae inscriptio. Obsessa est namque civitas haec cultu divino digna septimo Idus Junii. viri clarissimi. Villam etiam Bethlehem. sanctae civitatis gubernator. ac totius favore consilii. et aliud nomine Caicapha. absolutissimam reddidi. Facta est autem haec concessionis. aliud etiam quod est in territorio Neapolitano. idem dominus rex curam gerens indefessam. placuit clero atque Raimundo Sancti Aegidii. Obsidetur terra marique civitas Berythensium. unum videlicet Zeophir. a domino Paschale. de utroque negotio honestum invenientes consilium. a gente praefata. Anfredus vir religiosus. jam dicta laetus obnixe firmavi. principibus et populo. et propria deliberatione omnia dispensans. et alii quamplures. me cum meis proceribus et populo volente Ascalonae elegerat atque statuerat episcopum. Praeterea concedo quod quicunque meorum optimatum. Igitur quod corde caste conceperam. cum universa Francorum multitudine. et curam gerens pervigilem. post eos Hierusalem direxit. Eustachius Garnerius. ut super hac re mihi consulerent. et misericordissimi ducis fratris mei Godefridi. quae primo praevaricante parente genus humanum invaserat. Anselmus turris David custos. nisi commonitus resipuerit. ad cathedralem sublimare dignitatem. rerumque gestarum designatio. et secundo capitur mense. proposuit de pio mentis fervore. Ascalonae Ecclesiam parochiali jure subjugavit. pro salute animae meae. tum pro Hierosolymitana sede quae postea quasi orbata parente videbatur. vel laicus. quomodo regnum sibi a Deo commissum posset ampliare. anno ab Incarnatione Domini 1110. tum pro hoc negotio Romam peti decreverant. Hierosolymis vero Gibelino Arelatensi archiepiscopo. ut episcopali dignitate donaretur mihi per omnia placuit. sumpta occasione ex galeis quibusdam quae in regno hiemaverant. indictione III. post decessum meum violare praesumpserit. sedis apostolicae vicario [0499C] in patriarcham electo. eumque et idem capitulum. Sunt ergo istius assertionis testes: Arnulfus archidiaconus. et magnificus triumphator.Anno sequenti. Ecclesiam Bethlehemiticam. Radulfus de Foritaneto. libera sit sibi piae voluntatis exsecutio. universalis Ecclesiae pontificem. [0499A] quod dicitur Bethbezan: et duo casalia in territorio Ascalonitano. Gerardus camerarius. et Aichardus [0498C] eodem tempore decanus suscipientes. et in perpetuum valeat facultatum suarum legitime facta donatio. nomine Bedar. Hierusalem civitatem sanctam. Domnus vero Paschalis papa. ac totius regni nostri expers effectus. Capta autem civitate anno Domini 1100. vir Deo dignus. praesidente Romanae Ecclesiae papa domno Paschale secundo. Romanae sedis summo ac venerando pontifice. Pisellus vicecomes. Simon ducis filius. Dei gratia rex Hierusalem. quomodo sibi regnum a Deo commissum posset honorare et Deo protectori suo aliquid acceptione dignum offerre. Aichardus decanus. dispositione divina suggerente. tertia die sequentis. Deo pro ea pugnante. clero simul et populo gaudenter susceptus pro praecepto domni Paschalis papae et mea bona voluntate. [0499D] Eodem anno praedictus Dei cultor. nefandissima cupiditate ductus. charissimus frater meus. et unum casale. pro sua suorumque animabus. in Bethlehemitica Ecclesia. dedi atque concessi. morte Salvatoris est destructa. vel aliquis militum seu burgensium. indesinenter excogitans. et Roberto Flandrensi comitibus. urbem obsidet Berythensium. primus rex Francorum. quam Ecclesiae concesseram. nomine Seylon. virum sapientiae radiis coruscum. quae usque ad illum diem prioratus tantum fuerat. nutu divino. a spurcitia praedicta liberavit. inter Biblium et Sidonem in Phoenice sita. et Hierosolymitani capituli usque perduxi. est capta. [0498D] virum illustrem eamdem gubernantem. in pace quievit. ipse vero. tandem ad aures Arnulfi archidiaconi. atque omnium parentum meorum. nativitatem Domini nostri Jesu Christi praefulgida mente pertractans. Roberto Northmanniae. invasionis crimine. qui erat ab Incarnatione Domini 1110. Spiritu sancto juvante. nativitate Domini ac Salvatoris nostri praeclara. Romam perrexerunt: et sancto Spiritu cooperante. omnique morum honestate fulgidum. Praefatam quoque Ecclesiam a calumnia qua Hierosolymitana Ecclesia eam vexabat. sollicitus rex. Gibellinum Arelatensem archiepiscopum. quod est in territorio Accon. amplius et perfectius erit manifestum. ubi mors. dare eidem Ecclesiae voluerit. Propterea a me. per Gibelinum ejusdem legatum. ejusque successoribus firmiter ac libere tenere ac possidere praecepi. una de . et caeteris primatibus. excellentiam Bethlehemiticae Ecclesiae. obnixe rogavi. commutatione terrarum ac vinearum quae in circuitu Jerusalem in meo dominio erant. graviter judicetur. Dei afflatus Spiritu de suis redditibus. illud quod pro petitione mea de Bethlehemitica Ecclesia. cum suis pertinentiis episcopo. CAPUT XIII. et assensu Hierosolymitani capituli. Quod qualiter gestum fuerit. in qua primum venerabiliter caput meum diademate ornatum effulserat. Qui tam justae petitioni meae obsequentes. Est autem Berythum civitas maritima. apud domnum Paschalem secundum. diuque oppressione paganorum [0498A] fatigatam. et Idibus Julii. Cui ego Balduinus [0498B] ab exsultante clero. Tandem ego Balduinus. primo principatus sui anno peracto. Aschetinum. Bethlehemiticaeque sedi. cui id legationis Arnulfo atque Aichardo praesentibus injunxerat. pro praecepto et consideratione nostra. obligetur. aliud quoque adjacens Bethlehem.

abunde praestabat materiam. maximeque de ea occidentis parte quae Noroegia dicitur. ut Christi servitio se manciparent. urbem coepit studio vehementi arctare. ita ut pene eodem momento uterque exercitus ante urbem conveniret. narraturque casus circa regem mirabilis. quae Tyrensi metropoli intelliguntur subjectae. congregans regni robur universum. 1). mercedem autem servorum tuorum dabo tibi quamcunque petieris. inter colonias reputaretur. de qua ita Ulpianus testatur in [0500A] Digestis. mare Britannicum navigantes. misericordiam implorantibus. volentes illuc devotionis gratia properare. angustias hujus Mediterraneae influxionis ingressi. Nec solum jus Italicum. vicesima septima die mensis. quae multam et idoneam obsidentibus. si haec facta essent in Tyro et Sidone. accito sibi domino Bertramo Tripolitano comite. Noroegiae regis frater. Quod si liberum introitum et exitum habere potuissent. saltu super murum se intulerunt. alternatim enim et per vices mutuas. qui obsidioni ejus incubuerant. Advenerant autem. Sidonem pervenit. Est autem una de urbibus suffraganeis Tyrensis metropolis. civibus ad mare confugientibus. ut quamcunque [0501C] de urbibus maritimis rex cum suo exercitu. XI. responderunt quod ad id venerant et ea intentione ferebantur. et cives qui gratia salutis illuc confugerant. tentare coepit et diligenter inquirere. apud Joppen applicuerunt. loquens de Phoenice provincia: Est et Berythensis colonia. aura flante secunda. audientes quod rex cum suis urbem effregerat. Ingressus igitur sine difficultate noster exercitus. timentes se mari committere. Ad hanc perveniens. De ea [0501D] quippe in secundo Regum libro. Rex igitur cognito eorum adventu. titulo de Censibus. moram vellet in regno facere et operas suas ad tempus Christo dedicare. Qui communicato consilio ad invicem. et praeceptor supremus. Ex hac igitur erigentes sibi turres ligneas. urbem occupavit universam. ea constitutione quae sic incipit: Cordi nobis est. In Evangelio quoque ejus facit Dominus mentionem. Romanis quondam acceptissima. [0500D] Qui autem in navibus erant. in qua ita legitur: Et Berytensium doctorem Dorotheum. in hostes redire compulerunt: sicque cives miseri. ut una de infidelium urbibus per eorum studium. quae jus Italicum habet. CAPUT XIV. ita ut. Tyriorum regem: Praecipe igitur. ex Tyro et Sidone naves quaedam. illuc directe properaverat. unde et usque in praesentem diem nomen tenet auctoris. cujus gratia venerant. Quam ascendentes. Et ut divus Adrianus in quadam oratione ait: Augustiana colonia. 24). et militiam quantam potuit. nunc illis instantibus. dein Calpen et Athlanta. secessit in partes Tyri et Sidonis (Marc. ab eodem Augusto obtinuit potestatem. Qui postquam portum Joppensem attigerunt. machinantur. nunc his. classem sibi paraverant opportunam. fideli populo posset accrescere. nostrum hoc mare pertranseuntes. gladiis repellentes. ut praecidant mihi cedros de Libano et servi mei sint cum tuis. et ab imminentibus se tueri periculis. protinus intra portum se receperunt: ita ut civibus omnino per mare et introitus negaretur et exitus. Hanc Sidon Chanaan fundasse legitur. de quarum ope confisus rex. in eadem provincia. et quae adversus hujusmodi solent esse necessaria fabricantes argumenta.suffraganeis urbibus. viris fortibus et bellicosis refertae. quos alii tum eodem modo. benigne et familiariter locutus. Rex igitur devotissime verbum amplectens. aliquando gentilis. Erat autem praedictae classis primicerius. portam civitatis violenter aperuerunt. sicut in primo codicis. dicens: Amen dico vobis. tum per scalas ascendentes. propositum iter aggredientes. Classis quoque nihilominus a portu Acconensi egressa. dolis perficere quod virtute nequeunt. Juxta quod propositum parati erant. ita Salomon ad Hiram. Danorum et Noroegiorum classis descendit in Syriam. de sacro . Dicta autem creditur prisca appellatione Gerse. provinciae Phoenicis portio non modica. procerus corpore et forma decorus. arguentes moram adinvicem. quem dominus rex pietatis intuitu accedentem ad baptismatis lavacrum. qui novit ligna caedere sicut Sidonii (III Reg. voce praeconia finem caedis indicit. civibus [0502A] magnam intulere formidinem. Augusti beneficiis gratiosa. obsidere vellet. Cum autem per menses duos continuos incepto opere viriliter desudassent. Capta est autem praedicta civitas anno ab Incarnatione Domini 1112. prosilientes et ipsi de navibus portum occupant. VII. ejus familiaris et quasi cubicularius. commodissimum habens situm. jure Quiritium civibus concesso. Erat autem eidem civitati pinea silva vicinior. quidam Balduinus. Est autem Sidon civitas maritima inter Berythum et Tyrensem metropolim sita. [0501B] quidam juvenis. illuc itinere marino cum omni celeritate contendere. quorum ope rex Sidonem obsidet et capit. congressionibus molestarent. quae moenibus fuerant violenter applicatae. audientes quod a Christi fidelibus capta esset civitas sancta Hierosolyma. inter hostium cohortes geminas infeliciter angustiati. videntesque quod viribus nequaquam possent resistere. Hierosolymam. inutiliter operam consumerent. quadam die dum solito vehementius urbem in pluribus locis. quidam de turribus ligneis. utrum navalis ille exercitus. et alibi: Egressus Jesus. obsessis requiem indulgerent. Scis enim quoniam non est in populo meo. et cum illo praedicto nobili viro. Sed adveniente classe. V. nihil praeter victum pro stipendiis exigentes. opus praesens assumpserat. verum etiam et docendi jus. et victis vitam indulgeri praecipit. eis qui residui erant. ut eidem [0500B] urbi ministrarent subsidium. et machinas jaculatorias componentes. ita ut nec horae spatio. in urbem descendentes. et caetera (Matth. sibi succedentes adinvicem. quod raris concessum fuit urbibus. labore intolerabili cives fatigabant. mense Aprili. urbem [0500C] continuis impugnant assultibus. illuc cum omni celeritate properat. Hanc igitur noster exercitus ex utraque parte obsidione vallans. ad componendum scalas et quaslibet machinas. adierunt. interdiu vel de nocte. secuti. Erat porro in domini regis comitatu. cujus tam Veteris quam Novi textus Instrumenti frequentem habet memoriam. quam Gerseus quintus filiorum Chanaan fundasse legitur. [0501A] Eodem anno quidam populus de insulis occidentalibus egressus. gladiis in medio depereunt: quousque rex stragem immoderatam conspiciens. 6).

regulares canonicos introducendo commutavit. ut mature subsidium conferat. Quo concesso urbem resignant. Sed miserante nostros labores divina clementia. et crimen confessus. collecta est in Perside equitum manus infinita. clam per internuntios conveniunt. ut super eo aliquando possent gloriari. sicuti et prius. Erat autem hic idem domino regi adeo familiaris et charus. regionem circa fluvium pro arbitrio tractantes. succedit ei vir impius et nequam Arnulfus. nunc sibi sufficere reputant. Dominus autem Taucredus. Regem etiam ad hoc impulit. hunc nobiles de civitate viri. sed Tancredus una cum Tripolitano comite Bertramo. a finibus illis egressa.fonte susceperat. resistit viriliter. assumpto sibi Bertramo comite Tripolitano. totus in hoc erat. de sua multitudine confisi. Hic. multa strenuitate commendabiles. ut etiam [0502B] ad loca secretiora quibus naturae. et accepta licentia. divinitate Arnulfus. quae alio nomine dicitur Avesguia. machinantes ut dominum [0504A] Tancredum incaute et cum impetu provocarent ad praelium. per successus continuos contrita est Persarum superbia. post Sidonem captam. Jericho videlicet. qui ut proprias experirentur vires. ne per domini regis incuriam verbum hoc tam detestabile posset effectum sortiri. Classis vero receptis a domino rege donariis. et quid eum facere oporteret deliberatione habita. quocunque modo se volentes expedire. saevior hydra. A primo enim Latinorum introitu. quae casu ad dominum regem pervenientes. Nam inter caetera neptem suam. in regiones nostras ascenderunt. sine contradictore tendentes. Nec mora interposita diuturniore. si a tantis calamitatibus eos. Videntes ergo cives commenta sua felices non habere successus. homines habens corpore proceros. Cui rei colorem quaerens. cuidam de magnatibus suis. 30). cum suis iterum copiis ad partes illas se contulit. suscitavit Persarum insolentiae et regno nimis de se praesumenti aemulum imperium gentis Hiberorum: quo per gratiam Dei incrementum suscipiente. timentes. plebi vero. Moritur Gibelinus Hierosolymorum patriarcha. optimum regionis praesidium Turbessel obsident. usque ad annum regni eorum quasi quadragesimum. ita ut ejus vulgo pateret ignominia. Verbum itaque oblatum ille gaudens suscepit. regem solus plerumque comitaretur. robustos viribus. cum uxoribus et liberis ad loca desiderata. nuptui collocavit. Qui sine mora convocata ingenti militia. et missa legatione petunt. videntes quod non proficerent. nec immerito. bonis conditionibus. cumque per mensem continuum ibidem operam consumpsissent. unum de majoribus regni principibus. Hierosolymorum patriarcha. Persis contermina. litteras scribunt sine certi auctoris titulo. regem interficiendo. prosequente eos universorum benedictione. principibus in eum dictantibus sententiam. transmisso Euphrate fluvio magno. animum ejus. Fuit autem et in suo pontificatu conversationis immundae. dominum regem litteris evocat et nuntiis. in numero domesticorum receperat. cujus hodie redditus annualis quinque millium dicitur esse aureorum. Per idem tempus. Praedicta ergo multitudo. facti sunt. eis et viribus et armorum experientia longe inferiores. easque cum sagitta in exercitum nostrorum dirigunt. [0503A] multa pessima gessit opera. Annis quippe pene singulis de illo sinu Persico tanta erumpebat illius [0503C] populi detestabilis multitudo. et eorum postulationes effectui mancipare promittens. et ei nomen imponens suum. et in civitate possessiones amplissimas. ut tempus ad complendum facinus exspectaret opportunum. non defuit nostris pestis illa. si intra fines suos tranquillitatem reperiunt vel ad tempus. agriculturae operam dare liceat. qui vulgo cognominatus est Malacorona. Ab Oriente Turcorum ingens manus. Est autem Hiberia regio in [0503D] plaga septentrionali constituta. Qui cum pervenissent ad oppidum . Capta est autem praedicta civitas anno ab Incarnatione Domini 1111. mortuus est dominus Gibelinus. Interea quidam fideles de civitate. et pro suo statu solliciti aliorum provincias vexare destiterint. ut nobilibus concedatur exitus. Hi frequentibus bellis et congressionibus assiduis Persarum adeo copias attriverunt. CAPUT XV. Sidonis videlicet et Caesareae. cum ea conferens ecclesiastici patrimonii optimas portiones. quique regnis exteris. nobilium duarum urbium dominum. seipsum continuans. ad quos verbi hujus pervenerat notitia. decima nona die mensis. ordinem quem primi principes studiose et cum multa deliberatione in Ecclesia Hierosolymitana instituerant. Hierosolymitanus archidiaconus. rei seriem ordine pandentes. Qui convocans principes. Eustachio videlicet Grener. CAPUT XVI. ut jam se nec pares reputent. ad propria [0502D] reversi sunt. Quam protinus et sine dilatione. se purgare volentis. etiam remotioribus consueverant inferre sollicitudinem. recens et damno capitum facta locupletior. plurimum affecerunt. infinitam promittentes pecuniam. ut vivente adhuc uxore sua aliam duceret. apud dominum Eustachium Grener. suspendio vitam finivit. et innumerabiles copiae finibus se infundunt Antiochenis. ut pene universam terrae superficiem sua numerositate operirent. Mesopotamiam transcurrens. mense Decembri. et vires acquirente. bonae memoriae. sicut vir prudens erat et in agendis circumspectus. jure haereditario possidendam liberaliter concessit. [0502C] vocatus est ille. et qui prius praedicto populo suspecti erant et formidabiles. ut credimus. absolvat. alia via coeperunt ingredi. de quo saepissimam in superioribus mentionem habuimus. cum omnibus pertinentiis suis. Sed propter peccata populi patitur Deus regnare hypocritam (Job XXXIV. ad partes Halapienses se contulerunt. cui substitutus est invita. satisfit necessitatibus. sicuti et prius. versa vice. [0503B] sicut in sequentibus dicetur.

reliqui certatim ad propria redierunt. sicut princeps erat valde sollicitus. Congregatis ergo ex universa ora maritima navibus quotquot invenire potuit. Ubi cum se mutuo uterque conspexisset exercitus. quasi haereditatem propriam reposceret. domini Philippi Francorum regis filia erat. Nam crebris assultibus continuis pene congressionibus. ut superius praemisimus. longis laboribus et expensis non modicis. De situ et commoditatibus hujus civitatis. ipso Ptolomaidam reverso. Cives autem e converso viri prudentes et strenui. Hic dum in supremae lecto aegritudinis decubaret. CAPUT XVIII. omnia diligenter impendebat. neque finis. resistentibus potenter civibus. lethale debitum persolvit. et bellum civibus quasi de superioribus inevitabiliter inferre. iterum de Perside. obsidentium deluditur intentio. ubi de ejus obsidione novissima et captione concessa divinitus. vidensque sibi mortis imminere diem. multitudo infanda prorupit sub principe potentissimo et titulis generositatis praeclaro. classem ordinat qualemqualem. repellere satagebant. ad Euphratem . omnem dabat operam. unde et urbem esset quasi subjectam inspicere. quidam ejus consanguineus. quae vulgo appellatur Caesarea. Hi mediis transcursis regionibus. uxore sua coram se posita. Turcis declinantibus praelium. obsidione [0504C] vallat. dominus Tancredus. de ejus supremo judicio. domini Bertrami comitis Tripolitani filium habebat. qui alias auctore Domino expedierat. eos ad deditionem compelleret. supra vires universa regio fatigatur. praedicti domini Tancredi viduam. illam regno vindicare. praedictus Pontius. Factumque est ita. ut post ejus obitum jure convenirent maritali. usque ad Petram incisam. Caecilia. murorum et turrium flagellatione. aestate subsecuta. [0505B] Per idem tempus. in inferioribus dicetur latius. quae mala semper consuevit effundere germina. et hujusmodi versutiarum non omnino expertes. ab invicem sumpta licentia. caput et metropolis provinciae Phoenicis. circa se in sui obsequio adolescentem Pontium. domini Boamundi senioris filius. Sepultus est autem idem vir illustris. quod ars arte deluderetur. percurrensque argumenta singula. auctore Domino tractabitur. et praedicto juvene. telorum quoque et sagittarum immissione perpetua. ascendentes. quomodo multipliciter gravatis civibus. cujus eleemosynas et pietatis opera. mortuo etiam domino Bertramo [0505C] comite Tripolitano. infra sui ambitum. omne studium impendebat. CAPUT XIX. infidelitatis jugum pateretur. et modis paribus quibus eis inferebantur injuriae. Rogerius Richardi filius. videns ergo rex. omnia sine difficultate parati erant incendere. Tandemque ad malorum cumulum duas praecepit erigi ex lignea materia turres. quae exterius erant oppositae. protenditur. ante urbem Caesaream. consuluisse dicitur ambobus. quas per quatuor menses et eo amplius ibidem consumpserat. Successit autem ei in eodem principatu. conficitur. ut civitas in suam transiret ditionem. eam sibi sine molestia et contradictione restitueret. anno ab Incarnatione Domini 1112. eamdem dominam. iterum cum ingentibus copiis regnum ingreditur: rex ei occurrens. et violentis ictibus. ea conditione. quae machinis nostrorum recte videbantur oppositae. quae. relicto principatu Rogero. spe frustratus: solutaque obsidione. uxorem duxerit. Ricardi filio. quae sunt a Laodicia Syriae usque ad Ascalonam. cum Tyrus sola de urbibus maritimis. ibi dominum Tancredum cum suis expeditionibus invenerunt: unde in hostes progressi. a regione discesserunt. ut quandocunque dominus Boamundus junior. aquae solent pestilentes derivare. ad propria reversis. ejusdem patre. [0504B] Consequenter autem eodem anno. superaedificare coeperunt: ita ut subito et intra paucos dies ligneis machinis. in modum insulae circumsepta pelago. praedictam urbem. quae est novissima regni civitas. Obsessa itaque civitate praedicta. Duas siquidem turres. ubi hostes castrametati fuerant. sed. lapideis aedificiis multo sublimiores. locatis in gyrum copiis. nostris. in perpetuum enarrabit omnis ecclesia sanctorum. adjecit dominus rex. Dorae conterminam. Menduc nomine: tantam secum trahens numerositatem. gravatus plurimum. Menduc. ex qua tanquam ex fonte pernicioso. ordinatis agminibus pervenerunt. ut illuc sub omni celeritate maturarent: et ipse convocatis regni viribus et populo undique accito universo. [0505D] Anno quoque ab Incarnatione Domini 1113. ab incepto destitit. ut post ejus ex hac luce decessum. ut eorum neque numerus certus esset. Tyrus obsidetur. Unde in subjectas machinas ignem jaculantes. affligebat obsessos. Turcorum princeps potentissimus. multo altiores invenirentur. Antiochiam cum suis pertinentiis. illustris memoriae et piae in Domino recordationis. quibus obsessis urbibus solent irrogari [0504D] molestiae. quae a rivo Valeniensi. in porticu ecclesiae Principis apostolorum.Rugiam. CAPUT XVII. argumentis objiciunt argumenta. urbes suffraganeas continens quatuordecim. Moritur dominus Tancredus. cui praecipit. Est autem Tyrus civitas in corde maris sita. comportatis lapidibus et congesto ad multam [0505A] quantitatem caemento.

quas agricolae in areas congesserant. militaribus destitutam copiis. incendia procurare. nobilis. relicta a sinistris Damasco. inter Libanum et oram maritimam. regem arguunt tanquam nimis praecipitem. His ergo ducibus hostes freti et eorum fortiores facti solatio. Tiberiadem praetereuntes. ad montana conscendunt. captivare colonos. villas circuibant et castella. mille ducenti. timentes ne multiplicatis viribus. et de sua virtute plus aequo confidens. in nostros irruunt impetu vehementi. adfuit nuntius. in fines Damascenorum se receperunt. collectisque et ad se revocatis quingentis prioribus. in portu applicat Acconensium. nam fugientium [0506C] facta est strages maxima. ne eum regno privaret. suspectam enim ejus dicebatur habere potentiam. tamen antequam illi convenirent. tandemque redeuntes in unum. sed omnes intra moenia cautius se haberent. uxor. Illi autem scientes reliquas regni partes militia vacare. alios erudiebant [0507A] in nostram perniciem. adfuerunt praedicti duo magni potentesque viri: cognitoque casu qui acciderat. his autem sicut ex postfacto patuit. consentiente. cum nostri tentarent resistere et gladiis a se propulsare. quam nec etiam tutam reperiunt. confusio multa in populo Dei. qui cum eo erat. reversi sunt ad propria. et potens. Nam dominus Rogerus princeps Antiochenus et Tripolitanus comes in proximo erant. illis procedit obviam. de peditibus vero. tanquam vermes inquieti. et suburbanorum nostrorum. illuc cum omni celeritate tam equites quam pedites certatim properant. quod Ascalonitae. Damascenorum rege Doldequino. longe alia mens. nonnullos. Damascum perveniens. et Arnulfus patriarcha. et facta est. reversi sunt ad propria. in montibus vicinis castra locant. et dives matrona. quanto status nostri pleniorem habebant scientiam: Nulla enim pestis efficacior ad nocendum quam familiaris inimicus. videntes quod nullus ad eos egrederetur. domino regi significans quod comitissa Siciliae apud urbem Acconensem applicuerat. His ita [0506D] gestis. et redeunt ad propria. audientes quod rex et populus Christianus tantis laborarent angustiis. castrametati sunt. Sarraceni: et hostium adjuncti cohortibus. et versos in fugam prosequens. imprudentius in eorum decidit insidias: quibus ex suis latebris egredientibus. regis uxor futura. At vero aestate jam in autumnum declinante. regem cum suis insequendo irritare. Tandem cum per aliquot dies ibi consedissent. Tantusque horror regnum occupaverat universum. effringere suburbana. nam omnem Coelesyriam pertranseuntes. Quod non longe ab eorum proposito certum est accidisse. obsident. Comitissa Siciliae. novis utentes consiliis. tradunt incendiis. convocata noluit auxilia praestolari. ad ulciscendum suas se pararent injurias. Ad hanc anno proxime praeterito. et propositum erat dissimile. oppressi multitudine. Quod intelligentes hostium principes. procul omni dubio venturi. nostri vero ab invicem discedentes. protervius instantes. a quibusdam sicariis interfectus est. Quibus. peregrinorum coeperunt applicare [0507C] naves. habitatores. CAPUT XXI. ipse cum suis expeditionibus in vicino eis loco castra posuerat: quod hostibus ut innotuit. quingentos [0506B] vero reliquos procedere jubent longius. sed tandem hostium dissolvuntur acies. ita ut evidentibus incrementis noster per singulos dies multiplicaretur exercitus. caedes passim per vias publicas operari. qui frater fuit domini Roberti Guischardi. rex considerans et impetuose suos convocans. ita libere per universam se habere regionem. peccatis nostris exigentibus. timentes regis adventum. quod impetuose nimis. die sequente vel tertia. dominum Rogerum Antiochenorum principem. et alii regni principes. Obtinuerunt ergo hostes nostrorum castra. Quod audiens rex. egressi cum ingenti multitudine. Ascalonitae impugnant Hierosolymam. Ceciderunt illa die de equitibus nostris triginta. saepius circa partes Antiochenas vires suas consueverant primum [0506A] experiri. intelligentes magis opus esse industria quam viribus. mille quingentos ex eis praecipiunt latere in insidiis. ita ut rex ipse relicto vexillo quod gestabat in manibus. Nam qui eos de eodem populo praecesserant. et Hierosolymam. et mancipia secum trahentes. juxta consuetudinem. invitans eam et cum instantia . et quasi se habentes incautius. circa pontem sub quo Jordanis defluit. qui regnum ita potenter afflixerat. idque totum domino regi ascribebatur. circa partes Tiberiadenses detineretur occupatus. praedas. aut interficiunt: messes aridas. aut captivant. qui cognominatus est Bursa. Accesserat praeterea ad timoris et aerumnae cumulum. fugam inire compelluntur. Qui vero in eis advecti erant. et progressos longius. facta est hostium ingens multitudo. unde erat inferius in valle hostium exercitus contueri. domini Rogeri comitis. qui tanto id melius facere poterant.pervenerunt. terram universam coeperunt percursitare. cognito quod de infinita multitudine praesumerent. tanquam sibi omnia subjecissent. hostes quoque regionem pene totam obtinerent. [0507B] scientes quod rex cum omnibus regni viribus. Recesserant etiam a nobis per illos dies nostri domestici. Fuerat praedicta comitissa. [0507D] Diviso igitur ab invicem exercitu et singulis ad propria remeantibus. ut dicitur. comitemque Tripolitanum in suum evocat subsidium. CAPUT XX. At vero hostilium exercituum princeps. Nam praedictos quingentos. quosdam nobiles de regno suo rex direxerat. missis de suo exercitu ad varias partes. relictis castris et impedimentis omnibus vix evaserint. quasi incautius se habentes. ut extra moenia nemo prorsus auderet comparere. emissis de exercitu equitum duobus millibus. quos extra urbem reperiunt. quae casalia dicuntur.

armis praeterea et equitaturis egregiis. vini et olei. ei post regis obitum sine contradictione et molestia regnum concederetur. nam uxor quam ipse apud Edessam legitime duxerat. et interpositis juramentis. sicut lingua pruriens. intulit: Josceline. quae in simplicitate viarum suarum. Terra autem domini Joscelini in tuto cis Euphratem collocata. Accidit autem illis diebus quod in finibus Edessanis suborta est fames validissima. et in ea ejus parte. si comitatum suum domino Joscelino venderet. per gratiam Dei. XIV). [0508C] Haec autem. quod ego tibi non dederim? Cui ille: Domine. sine fraude et dolo malo staretur. in nostram. quomodo ei esset? Cui ille respondit: Multo melius. comitissa. sed necessitate descenderat inevitabili. licet innocenti. contra bonos mores paupertatem. eam secum modis omnibus deducere laborarent. et oneratis navibus frumento. et ingrato similis. et vere scierat. domino et consanguineo suo. quibuscunque petitionibus parentes. Interim tamen tot tantasque adveniens regno intulit commoditates. Quae verbum filio communicans. ita. assumens secum infinitam pecuniam. ad dominum comitem redierunt. [0510A] depenso debitae salutationis affatu. vix ad necessitates quotidianas et equitum stipendia sibi poterat sufficere: unde et de illius redundantia suae sitiebat inopiae subveniri. de sua plenitudine et ubertate stupenda nihil omnino porrigebat.postulans. quod his pactis a domino rege et suis principibus. tamen domini mentem redolere videbantur. cui etiam quamdam sororem suam in uxorem contulerat. ordine pandunt. filius ejus. CAPUT XXII. [0508B] quod mulier locuples erat. Hi abeuntes. frugibus et alimentorum copia plenius abundabat. appulit regionem. habesne aliquid. nec locorum incolae hostilitatis metu liberam agriculturae poterant operam dare. ad hoc ut ei nuberet legitime. juxta eamdem formam. coepit aestuare indignatione plenus. se accingit ad iter. nihil. per terram domini Joscelini iter habentes. et ab universa regione violenter exire compellit. Euphrate transito. ut merito minimus dicere posset: Et nos de plenitudine ejus accepimus (Joan. frumenti. et extrema hujus gaudii luctus occupavit (Prov. Audierat enim. in regno concessit fecunditatem. tum propter terrae et aeris intemperiem. quam tu velis. et tandem visum est ambobus quod si dominus rex sub certis conditionibus praedictum verbum vellet confirmare. patriarcha. prout exigebantur. Balduinus Joscelinum consanguineum suum capit. ut in sequentibus dicetur: Difficile est enim. et alimentorum redundantiam. ut praedictum est. adhuc in rebus agebat humanis. cui tantas contulerat copias cum de sua opulentia merito teneretur suam relevare inopiam. regem putabat idoneam gerere personam. ut in eum conferret. quae in domo domini Joscelini audierant. et regni principibus. ipsi petitioni ejus parati erant acquiescere. quae Rangulath dicitur. de meo superabundans et dilatatus. Simulat ergo aegritudinem. liberaliter detraxerat. et mihi benefactori tuo indigenti. sumptaque licentia. domini vero sui immensas e converso extollere copias. auri argentique immensa pondera. quod non erat comes illi regioni. iratus dominus comes et multo libramine ponderans apud se verba quae audierat. Quae verba in pectus nuntiorum (etsi dissimulare viderentur) altius descenderunt. et filio accepta. nuntios domini comitis verbis lacessentes. et [0509D] indignatus plurimum quod ille. simul et verba. cui praeerat. ut absque mora ad se venire properet: quo comperto. et. quae malo sunt inchoata principio. XVI). succederet. edere prae inopia cogerentur. et etiam glande mistum. In regione Edessana fames oritur valida. — Unde est ergo quod ingratus et meorum beneficiorum immemor. comes Rogerus. commodus: consultius faceret. Et iterum verbum continuans. tum quia in medio hostium [0509A] regio illa sita erat et inimicis undique vallata. Tandem. filio universa necessaria suggerente. Ipse vero e converso pauper erat et tenuis. nuntios destinaret. Quibus auditis. quod cives illius urbis simul et suburbani nihilominus hordeaceum panem. Quo pervenientes. et in regno. remearet in Franciam. Postquam ergo applicuit dicta comitissa. sibique id ipsum unde ille gloriabatur. intellexit quod a domino Joscelino haec omnia ortum habuerant. tanquam vitium. Verum. quod si absque haerede ex eadem comitissa suscepto defungeretur. haeres existeret. incaute plerumque loquitur. bonis omnibus abundabat. et. in nullo viam habens suspectam. invenit comitem in praesidio civitatis. licet dominum comitem suosque extremam pati non dubitaret inopiam. et lecto decubans. praesente domino rege. euntes redeuntesque ab eo sunt satis hospitaliter et humane tractati. licet ita bonis omnibus afflueret ejus provincia. innovata sunt juramenta. nihil veritus. Missi igitur legati conditiones praedictas gratanter suscipiunt. Rex autem abeuntibus legatis in mandatis dederat ut. qua prius in Sicilia fuerant exhibita. omnia quae in via acciderant. praedictus Joscelinus. ut bono claudantur exitu. filium Richardi Antiochenorum principem. respiciens Dominus ad eorum intentionem. . adjicientes [0509C] etiam. quidam de familia domini Joscelini. ut praedictum est. qui ei haec eadem universa contulerat. omnibus eam prosequentibus copiis. domino [0508A] videlicet Rogero. tandem Edessam perveniens. in hac parte minus sapiens. militum peditumque numerositatem. festinat dominus Joscelinus. in interiore conclavi decubantem: ad quem ingrediens. Erat autem longe secus. qui postea fuit rex Siciliae. recepta innumera pecunia. mandat domino Joscelino. et salsis carnibus. licet a levibus personis essent dicta. ut illa nobilis et honesta deciperetur femina: deceptam quippe negare non possumus eam. Factum est autem ut pro quibusdam [0509B] negotiis dominus comes Balduinus ad dominum Rogerum. Et quia intentione sinistra et oculo non simplici haec fuerant inchoata. bona fide. sicut mos est imprudentibus. sine contradictione et molestia rex futurus. vino et oleo. coepit cum eodem de verbo illo deliberare. Arnulfi patriarchae machinabatur malitia. Forma autem conditionum haec erat: Quod si rex et praedicta comitissa prolem susciperet. exprobrare coeperunt domini comitis paupertatem. quaesivit a domino comite. exprobraret: in quam tamen non levibus actibus. nec [0508D] solitam mulieri. ut cum eo lege conjugali vellet convenire.

Et. Interea princeps Antiochenus videns eos suis partibus viciniores. inter Halapiam et Damascum castrametatus est. et quorumdam edoctus relatione. ut cum suis adesse procuret copiis. quasi de ejus conscientia talis illius interitus processisset. infecto negotio recedunt ad propria. timore concussi.non ex temeritate. quia indignum te fecisti. intra paucos dies ad eum locum. dimicaturi advenissent. qui apud Damascum fuerat interemptus. inde in partes nostras has vel illas irruptiones moliretur. septuaginta navium classis in eorum subsidium [0512A] ex Aegypto ascenderat. ubi dominus princeps suas collegerat copias. Porro Doldequinus. Bursequinus. et contritis habitatoribus vicem praestabant sepulcri. oppressiones quas vigilantes timuerant. Anno ab Incarnatione Domini 1114. in eadem desaevit regione. eis damna collaturus. somnos interrumpunt. missis legationibus cum ingenti munerum magnificentia tam ad dominum regem quam ad dominum principem Antiochenum. juramenta praestans et obsides. Audito ergo Turcorum adventu et eorum intentione plenius cognita. Turcorum potentissimus. Exiens ergo de finibus illis. quandiu in ea mansit. [0510C] ut tanti viri solatio se muniret. fiebat populorum strages infinita. quam ante se praeire. Anno quoque sequenti. [0510B] ut dicis? Resigna quod dedi. Collectis ergo omnibus in unum copiis. Doldequinum quoque nihilominus jure foederis obligatum. ut multas [0510D] urbes et oppida infinita dirueret funditus. dum rex ita circa partes Antiochenas detineretur occupatus. Ascalonitae ea freti fiducia quod rex absens erat secumque majores regni vires contraxerat. factus est sollicitus. haec pestis late se diffuderat. et redde universa quae tibi contuli. sed usque ad extremos Orientis fines. tantus universam Syriam terrae motus concussit. Terrae motus ingens partes concutit Antiochenas. Modico siquidem ante tempore. ad dominum Balduinum Hierosolymorum regem primum accessit. urbem Joppensem obsident. pertransiensque totam illam provinciam. regioni Antiochenae hostiliter se infudit. erectis vexillis. tanquam de caetero non redituri. quasi pro vitio exprobras et pro crimine objicis? Sumne ego tam inutilis. Quam urbem strenue et prudenter cum omnibus suis pertinentiis. reversi sunt ad propria. quam nullus sapiens. ut sibi et regno suo detrimenta molirentur. et fugiam. Ascalonitae urbem Joppensem obsident. Turcorum satrapa potentissimus. domiciliorum ruinam formidantes. periculum. quam ut contra Christianos quorum vires [0511B] saepius erant experti. exemplo praedecessoris sui. non minus et multimodis quaestionibus et tormentis: quousque adjurata universa regione. rexisse et fini ampliasse dicitur praestantissime. ita et domini regis praevenerat exercitum. dedit ei urbem Tiberiadensem cum finibus suis jure perpetuo possidendam. sed ex causa. et civitates amplissimae quasi agger lapidum constitutae. CAPUT XXIII. propositum aperit. ante urbem Caesaream. illuc impiger contendit: assumptoque secum Tripolitano comite Pontio. pervenit. saepe tamen eorum fines ingrediebatur. Unde nostri ab invicem separati. Fugiebat plebs mente consternata habitationem urbium. quod in terram suam impetus molirentur. cumque adhuc Tyrus ab infidelibus detineretur. sicut et vicinior erat. juxta morem solitum. invitat. ipsi vero subsecuti in multis millibus. majoribusque aedificiis periculosius ruentibus. quod toto concessi temporis foedere. bonis omnibus spoliatus. dominus rex videns eum regno maxime necessarium. subito . Borsequinus quoque. sumpta opportunitate ex tempore. cunctisque quae ei acciderant ordine manifestatis. et dum sub dio requiem invenire sperant. CAPUT XXIV. ubi hostes adesse prius audierant. congregata gentis ejusdem multitudine infinita. et Joppensium littus occupare praecipiunt. Maresiam quoque dejecit cum suburbanis suis. Quo audito. sed regis adventum formidantes. His verbis dictis. Christianis tam ex regno quam ex principatu fidelem debeat societatem observare. afflixitque eum mirabiliter et miserabiliter. cuncta quae ab eodem comite dono susceperat. ut vendam tibi quod mihi contulit Dominus. tumulus erant oppressorum. multas ejus civibus dicitur intulisse molestias. maxime autem circa Ciliciam. unanimiter constituerunt: quo hostibus cognito. dominum [0511C] regem in sui subsidium evocat. praecepit eum captum vinculis mancipari. simulant recessum. Nam in Cilicia Mamistram cum multis oppidis solotenus prostravit. congregata militia et honesto stipatus comitatu. Imputabatur enim ei mors praedicti nobilis viri. Isauriam et Coelesyriam. ita ut quorumdam vix etiam exstarent vestigia: quatiebantur turres et moenia. nullus peritus declinare posset (quia non est consilium contra Dominum) non compateris? portionem ejus quod totum dedi. Porro Doldequinus Damascenorum rex. non retribuis? insuper et tenuitatem divinitus collatam. videntes quod nisi [0511D] cum gravi periculo non possent nostros sustinere. in una tantum regione. quod in patriam redire proposuerat. tam ingens. nostrorum castris tanquam socius se adjungens. Interea. licet aliquantulum montibus interpositis ab eis videretur esse remotior. in somnis perpessi [0511A] Nec erat hoc. opportunitate concessa. Rex autem pro salute regionis sollicitus plurimum. exspectans ut. pacem petit ad certum tempus et implorat. illorum expeditiones habens nimis suspectas: timensque ne magis ea intentione illuc convenissent. resignaret.

visisque hostibus. Videntes ergo hostium reversas legiones [0512D] et bella sibi recidiva parari. Contigit autem Ascalonitis longe secus a spe quam conceperant. soluta obsidione. cognito suorum per terras adventu. componit agmina. quanto vires hostium minores conspiciunt et numerum vident imminutum. timentesque ne regionis populus ad obsessorum conveniret subsidium. et obtinentes regionem totam. nam. urbem arbitrantes vacuam reperire. qui in turribus erant. Resistentibus igitur viriliter obsessis. Hostes itaque primis congressionibus [0514A] resistendi spem habentes. subito et sine strepitu. Bursequinus vero de montis culmine suorum videns defectum. sed occurrente sibi principe Rogero cum suis auxiliis. per quas statim sine contradictore intra moenia irrumpere posse non diffidebant. pro qua quivis egregius honestum mori reputat. Cives autem. dominus Balduinus Edessanus comes. classem quae alia vice multa civibus intulerat discrimina. Erant autem portae civitatis ligneae. qui ad adventum domini regis et aliorum nobilium qui contra eum convenerant. suos armari praecipit. dum juxta rei militaris disciplinam a domino comite fideliter adjutus desudaret. vitae consuluit. Nam. Factum est ergo ut. qui cum sua cohorte caeteros praecedebat. aut captivos secum traherent. undique Christiana mancipia singulis diebus contrahebant. aliquid jaculari. Borsequinus iterum Antiochenorum vexat fines. villas incendit. antequam nostri accedant. relicto vexillo. iterato ante Joppen astiterunt. resistunt viriliter. spreta eorum multitudine. tentare volentes utrum Joppitas incautos aliquando reperire possent. scalas fabricaverant et altitudine et numero sufficientes. etsi pauci essent numero et viribus longe impares. in fugam versi sunt. partim compedibus mancipatis. ante oppidum Rugiam cum suis expeditionibus impiger astitit. continuas noctibus per successiones agentes vigilias. Ipse etiam Bursequinus. Videntes ergo post dies aliquot Ascalonitae quod non proficerent. ut semper ad resistendum invenirentur parati. Bursequinus. duodecima mensis Septembris. ut stragem passim operarentur. montem vicinum nomine Danim. fuga elapsus. non formidarent. verum etiam et murata municipia violenter occupabant. Cives autem. quasi spe victoriae jam concepta. proterve nimis a se nostros tentabant propulsare. dum circa haec esset occupatus. et incautis occurrentes. tantoque acrius contendunt resistere. Sic ergo dispositis in gyrum ordinibus. Qui vero in classe erant. suos operiebatur. aut gladiis obtruncarent. ad solum usque dejecerant. legionibus dissolutis. exhilaratus est admodum universus exercitus. Quem pari exemplo reliquae acies consecutae. ut circumstantem multitudinem. urbem ex omni parte ambiunt et signo dato impugnant. erectis vexillis coeperunt comparere. de quo superius diximus. abesse conspiciunt. impetu vehementi totum eorum concussit exercitum. et quidquid extra munita praesidia [0513B] reperire poterant. aut major inferri posset molestia. in talibus assueti. pro libertate et patria. quibus vix licitum erat ad eos. domum reversi sunt. impetus et admirabilem stupentes constantiam. Augebat et nihilominus obsessorum fiduciam. concremat suburbana. hostes in valle Sarmati castrametatos asserit. in portum Tyrensium se recepit. variis casibus. congregata suorum ingenti multitudine. Unde facti animosiores et resistentes confidentius. unde suos possit praeliantes intueri et de belli ordine necessario suos plenius instruere. ad pugnam viriliter se accingens: circa quae. certatim turres conscendunt et moenia. pro uxoribus et liberis. Marram siquidem et Cafardam. fugam et discessum a partibus Antiochenis simulaverat. Nec solum villas absque muro suis effringebant irruptionibus. Doldequinus quoque discesserant abinvicem. revocatis agminibus hostes Ascalonam reversi sunt. ecce nostrorum acies. [0513A] Dum igitur haec in regno geruntur. ecce nuntius cum omni celeritate properans. in medios hostium cuneos se immergunt. ipse acies instruit. dissolutis penitus eorum agminibus. sive per agros. multos de hostium exercitu protervius instantes peremerunt. Volens tamen suae providere saluti. et instructis agminibus ad agendum strenue commilitones invitat. partim peremptis gladio. turresque ac moenia pro viribus communientes. arcubus et balistis. Dissolutas itaque acies et in fugam versas nostri persequuntur instantius. tanquam victor. in eos animosius irruens. videntes quod inutiliter consumerent operam. qui ad partes diversas hostes . Quo audito. civitatem quominus impugnaturi. injurias parati refundere.ante urbem constiterunt. semper erant in excubiis. quas villanis et pauperibus nimis licenter intulerant. et gladiis obtruncantes fugitivos. in campo certaminis biduo moram faciens. videns quod rex et princeps Antiochenus. non facile redituram. sive iter agentes. cum fratre et familiaribus quos in monte collegerat. ensibus et gladiis instantes cominus. Evoluto autem decem dierum spatio. jactu quoque pugillarium lapidum hostes a se propellunt longius. Cum ergo quasi per septem horas continuas urbem impugnassent. arbitratus quod non facile denuo possent convenire. e navibus certatim prosiliunt. [0513D] cum fratre et quibusdam familiaribus. nullum ex aere vel ferro habentes operimentum. et percurrens regionem universam. Quod ut principi nuntiatum est. quod rex in proximo dicebatur venturus. rursum partes infestat Antiochenas. comprehensis intus habitatoribus. accito sibi domino comite Edessano. sibi dabant in direptionem et praedam: divisis etiam catervatim agminibus ad varias dirigebant partes. Princeps autem cum parte suorum. nec ad murum [0512B] patiuntur accedere. non tamen [0512C] eatenus ut per eas major vis civibus. CAPUT XXV. undique praedam. confusus in fugam vertitur. undique instantes animosius. [0513C] Antiochia egressus. Ascalona secretius egressi. divino freti auxilio. audito nostrorum adventu. Missisque statim exploratoribus qui de hostium statu eum certificarent et proposito. occupat. Tantam enim civibus Dominus contulerat gratiam. castris et sarcinis omnibus. sed tandem nostrorum vires. Classis vero secundis usa flatibus. Has ignem artificiose contorquendo ex parte combusserunt. quasi per duo milliaria stragem infinitam operati sunt. et curis tracti domesticis redierant ad propria. nostros vero invalescere. non dabatur eis scalas moenibus applicare.

eo quod regem haberet fundatorem. ut quasi nullus eorum esset numerus. cujus metropolis est Petra. ut pro quolibet levi verbo multos ex eis occiderent. quae alio nomine dicitur Syria Sobal. convocato universi regni episcoporum concilio. aetati non parcentes. quibus conferens domicilia. qua prius meruerat depositionem. nomen ex regia dignitate deductum ei imposuit. Eo temporum articulo. Arnulfus Hierosolymorum patriarcha super multis accusatus Romam proficiscitur. religionem circumveniens. quod Occidentales principes. qui saltem ad protegendos civitatis introitus. quos in vincula conjecerant. qui ad partes nostras perveniens. convenerunt. qui in Christiana non censerentur professione. convocatis regni viribus. anxius cogitabat. victu et machinis diligenter communito. totam adjacentem regionem suae vindicans ditioni. [0514C] Antiochiam cum ingenti plausu et populorum laetitia victor ingressus est. durae servitutis jugum declinantes. turribus. ut vix unum de vicis possent incolere. legatum dirigit ad partes Syriae. qui dicebantur advenire. CAPUT XXVII Rex videns urbem sanctam habitatoribus vacuam. qui sub gravibus conditionibus hostibus serviebant in tributo. portiones congruas victoriae praestat consortibus. tandemque didicit quod trans Jordanem in Arabia multi fideles in villis habitarent. Castra enim deserentes omnibus referta commoditatibus. urbem sanctam et Deo amabilem habitatoribus vacuam. [0515D] Ab introitu siquidem Latinorum in Syriam.fuerant [0514B] insecuti. in tam venerabili loco esse permitterent habitatores. sciscitabatur diligentius unde illic cives posset evocare. Hos evocans dominus rex. auditis enormitatibus Arnulfi patriarchae et de ejus immunda conversatione plenius edoctus. apud se deliberans. cum gregibus et armentis et universa familia recepit. ad ejus propositum loco satis idoneo. ampla illis conferens praedia. proposuit. pene omnes in gladio ceciderant. ut urbem Deo dignam incolerent. tum nostrorum dilectione et amore libertatis. auctore Domino. Rex in Syria Sobal trans Jordanem castrum. Quibus rex eas civitatis partes. et gaudentes cum suis animalibus. cupiens rex in partibus illis regni fines dilatare. Gentiles enim qui fuerant ejus habitatores. Sic ergo pro ejus desolatione curam gerens debitam. praesidium fundat. quibus pene universorum subvertebat animos. urbe violenter effracta. si aliquos. mulis et captivorum ante se praemissa multitudine. et meliores promittens conditiones. quemdam virum venerabilem et multa religione conspicuum. intra modicum tempus multos cum uxoribus et liberis. oppidoque muro. maxime autem postquam. conferens. Instar enim sacrilegii videbatur Deo devotis principibus. cum adhuc Christianus populus ultra Jordanem non haberet ullum praesidium. [0514D] auctoritate sedis apostolicae ab officio pontificali deposuit. Antiochia capta. receperunt nostri. CAPUT XXVI. Aurasicensem episcopum. si qui autem casu evaserant. Quibus receptis. Est autem praedictus locus commoditates habens [0515B] fecundi soli. in quo post operis consummationem tam equites quam pedites. Multi etiam sine vocatione. . qui ab initio urbis cives exstiterant. et comportatis ante se spoliis omnibus. antemurali et vallo. contra repentinas hostium irruptiones munienda sufficeret. vini et olei copias uberes ministrantis. Eodem tempore. iis non est datus locus intra urbem ad manendum. transfretare coactus. castrum aedificare. in eorum perniciem ipsi litteris et nuntiis evocassent. urbis eos constituit habitatores. sedem obtinens Hierosolymitanam eadem vivendi licentia. salubritate simul et amoenitate praecipua singulariter commendabilis. dominus papa. ad Romanam perrexit Ecclesiam: ubi domini papae et totius Ecclesiae. videns rex et super eo valde sollicitus. blandis verbis et larga munerum profusione. ita ut eo ad caetera regni negotia de necessitate populus *. His peractis. habitatores locat. quomodo fidelibus populis. cum gratia sedis apostolicae remeavit ad propria. simul et captivos nostros. [0515A] cujus habitatores terram subjectam et regno tributariam ab hostium irruptionibus possent protegere. et turres et moenia. et ingentibus divitis redundantia usque ad supremum. adeo praedictos Dei famulos concives eorum coeperunt affligere. omnium eorum immemores fugam inierant. et [0515C] ab aliis percunctabatur frequentius. armis. et Dei cultoribus incolis eam posset replere. Per idem tempus. et transcursa Arabia secunda. eis domicilia replevit. Dicuntur autem in eo conflictu cecidisse de hostibus plus quam tria millia. Suriani autem. Ubi in colle. mare transit Mortuum. quas de locis diversis contraxerant. tempore hostilitatis per multas tribulationes. appellari praecepit. uxoribus et liberis remiserunt ad propria. versus Hierosolymam tendere coepit exercitus. aut conditioni: suspectos eos habentes. Ille vero adhuc fiduciam habens in suis praestigiis. Syros fideles ex Arabia deducit. praedictum Arnulfum coram se astare praecepit: tandemque meritis exigentibus. situ naturali et artificio valde munitum. aedificat. Nostrates vero adeo pauci erant et inopes. et infinitas molestias adeo rari erant. quae magis hoc solatio videbantur indigere. Sed et praedam et manubias. tractos tum locorum [0516A] reverentia. princeps equis. montemque Regalem. Volens igitur proposito satisfacere. frumenti. in tertia Arabia. cui nomen mons Regalis est. ad tertiam pervenit. divitiarum quoque omnimoda varietate antecedente.

inter Romanum tamen et Antiochenum episcopos tanta quondam legitur charitas exstitisse. Subjiciunturque variarum epistolarum rescripta. nec de nobis menti tuae opinio ulla subrepat. sic in Hierosolymitanae Ecclesiae exaltatione proficiant. et transferri. et Turcorum seu Sarracenorum jugo libera in Christianorum manu abundantius exaltetur. Quamvis inter caeteras apostolicas sedes illa emineat. Si quid ergo vel Antiochenae. Asianarum siquidem ecclesiarum fines antiquis fuerunt definitionibus distributi. frater charissime et coepiscope Gibeline. Rex cleri suggestione a domino papa postulat. tuis precibus non immerito duximus annuendum.CAPUT XXVIII. quibus infidelium dominatio unitatem hanc in personis praesidentium impedivit. quatenus ei ipse illorum fultus suffragiis. ut. patriarchali sive metropolitano jure regendas disponendasque sancimus civitates omnes atque provincias. missis [0516B] nuntiis ad Ecclesiam Romanam. ut. et secundum tempus. domino patriarchae Gibelino. in Christianorum principum redactae sunt potestate. Antiocheno patriarchae salutem et apostolicam benedictionem. vel Hierosolymitanae . [0516D] idem dominus Paschalis. ita ut. quascunque infidelium urbes ceperis. Antiochenorum patriarcha. cujus verba sunt haec: PASCHALIS episcopus. Data Laterani V Idus Julii. Super qua exauditione dominus Bernardus. Interea decidit in mentem domino regi (et fortasse cleri suggestione ad hoc devenit). patriarchae. Super quo rescriptum a sede apostolica impetravit. secundum fidelium militum desideria. ut [0517D] ejusdem charitatis in nobis unitas firma permaneat. Unde oportet nos divinae mutationi et translationi manum apponere. Cujus dominus papa indignationem mitigare cupiens. quamcunque provinciam sudoribus bellicis et regia sollicitudine. cujus tenorem praesenti interserere narrationi dignum duximus: PASCHALIS. Hierosolymitanae subdantur Ecclesiae. Ad petitionem quoque ejusdem domini regis. dominum papam et Ecclesiam totam litteris suis argueret. et Antiochiae et Hierosolymae civitates cum suburbanis suis et adjacentibus provinciis. sibi posset vindicare et de potestate hostium violenter eripere. et de illata sibi et Ecclesiae suae manifesta injuria. tanquam proprio metropolitano. Gratias autem Deo. Secundum mutationes temporum transferuntur etiam regna terrarum: unde etiam ecclesiasticarum parochiarum fines. charissime frater. Porro earumdem civitatum episcopi. domino papae petitiones porrigeret. ut Hierosolymitanae Ecclesiae urbes illas et provincias concedamus. salutem et apostolicam benedictionem. ut quascunque urbes subegerit. [0517B] aut in futurum restituere gratia divina dignabitur. Gratias autem Deo. servus servorum Dei. vel cepisti. in haec verba rescripsit: [0517C] PASCHALIS episcopus. Dignum est enim ut Sepulcri Dominici ecclesia. quod temporibus nostris Christianorum principatum in Antiochena civitate restituit. ac exercituum eum sequentium sanguine. reverendissimo fratri Hierosolymitano patriarchae GIBELINO. obedientiam exhibere procurent. diversarum diversae fidei gentium confudit [0517A] irruptio. quoniam in laesionem Ecclesiae suae redundare videbatur. quia pro Hierosolymitanae Ecclesiae sublimatione personam tuam extremis periculis exponere devovisti. terminos atque possessiones. per Dei gratiam acquisitae sunt. Eadem enim Petri persona utrasque illustravit Ecclesias. tuisque successoribus. omnes ditioni et regimini Hierosolymitanae Ecclesiae subjacerent. quae gloriosi regis Balduini. diutina infidelium possessio tyrannisque confudit: cum itaque certos [0516C] ejus fines assignare deliberatione nequeamus. glorioso Hierosolymitano regi BALDUINO. quas distributiones. et successoribus ejus in perpetuum super eodem articulo privilegium indulserat. in plerisque provinciis mutari expedit. vel sunt. et successoribus ejus in perpetuum canonice promovendis. quae sunt disponenda. ut nulla inter eos diversitas videretur. quod nostris temporibus. servus servorum Dei. et ipsi adinvicem ipsius unanimitatis auxilio vegetati. servus servorum Dei. missis nuntiis ad Romanam Ecclesiam. auctore Domino. venerabili fratri BERNARDO. quas supradicti regis ditioni aut jam restituit. disponere. Dignum est igitur. et per vos sanctae Hierosolymitanae Ecclesiae. cujus rescriptum huic praesenti narrationi interserere curavimus. ut quascunque urbes. indignatus est plurimum. quarum tenor erat. ejusdem Ecclesiae regimini dignitatique subjaceant. multa post haec tempora transierunt. competentem honorem obtineat. vir vitae venerabilis. ut de illorum profectibus omnipotens Deus glorietur. quam Petri apostoli morte in corpore dignatio superna clarificavit. quod Antiochenam Ecclesiam deprimere aut inhonorare velimus. super eo facto plurimum conquereretur. Praesentis itaque decreti pagina tibi. Ecclesiarum quae in vestris partibus fuerunt.

eidem patriarchae Bernardo in hunc modum rescripsit: PASCHALIS episcopus. salutem et apostolicam benedictionem. Sic enim in eis scriptum est: «Ecclesiarum quae illis in partibus fuerunt. charissimo BALDUINO. Porro nos litteris ad supradictum patriarcham missis. exaltatione. concessimus. quin eas etiam Turcorum vel Sarracenorum temporibus sedes Antiochena possederit. aut pro ecclesiastica dignitate principum potentiam mutilari. non parum cum fratrem nostrum Bernardum patriarcham. Cum enim nos concessionem illam super illis Ecclesiis indulserimus. servus servorum Dei. sicut praeteritis temporibus conservata est. nec ullo modo volumus honorem vestrae dignitatis imminui. salutem et apostolicam benedictionem. illi eas Ecclesias a Hierosolymitano [0519A] patriarcha. in haec verba: PASCHALIS episcopus. tum universam Antiochenam turbavit Ecclesiam. coepiscopo BERNARDO. quia earum episcopi. ut quia pro Hierosolymitanae Ecclesiae sublimatione personam tuam extremis periculis exponere devovisti. nec propter hoc apud nos est scandalum concitandum. sicut ab antiquis Patribus distributa. [0519B] nec omnino volumus. Clericis quoque Hierosolymitanis per praesentia scripta praecipimus. quarum terminos atque possessiones diutina infidelium possessio tyrannisque confudit. de civitatibus atque provinciis scripsimus. quin Antiocheni patriarchatus praelatio. te connivente invasas. si litterarum nostrarum sensum interius perscruteris. Antiocheni patriarchatus praelationem. quod in ejus rescriptis continebatur. et Ecclesiam tibi commissam plena charitate diligimus. ecclesiasticam minui dignitatem. vel sunt. Illud autem quod filio nostro [0518B] Balduino. et ipsarum Ecclesiarum urbes. servus servorum Dei. Antiocheno patriarchae. et monentes praecipimus.Ecclesiae aliter fortasse quam oportuit de parochiarum finibus scripsimus. et significans quod Ecclesiam Antiochenam in nullo velit indebite gravari. pro religionis observantia reliquerunt. quarum termini ac possessiones diutina possessione ac tyrannide confusi non sunt. et exercituum eum sequentium sanguine. quae certo sciuntur ad jus Antiochenae Ecclesiae pertinere. Nec enim possumus manifeste sanctis patrum nostrorum constitutionibus obviare. ut Hierosolymitanae Ecclesiae sint jure contenti. Non enim volumus aut pro principum potentia. ne a te invasiones hujusmodi fieri (ubi manifesta est veritas) permittantur. illi volumus Ecclesiae subjacere. terminos atque possessiones diutina infidelium possessio tyrannisque confudit. quascunque infidelium urbes ceperis. quandoquidem paternas possessiones et patriam pro Ecclesiae. ut creditur. Aprilis. XV Kal. tuis non immerito precibus duximus annuendum. . Sicut aliis litteris fraternitati tuae scripsimus. nec injuste aut procaciter usurpare ea contendant. Concessio illa quam nos petitioni tuae accommodavimus. vel cepisti. acquisitae sunt. sed pacis fomitem fratribus ministrare. et praeteritis temporibus conservata est. praestante Domino. Siquidem Ecclesias illas. quae felicis memoriae Gibelino Hierosolymitano [0518C] patriarchae. XV Kalend. quibus certi fines assignari possunt. de quibus ambiguitas nulla sit. ne apud vos occasione alterutra pax. vel cepisti. Sed et domino regi eodem modo scripsit. quoniam et locorum prolixa longinquitas et antiquorum nominum commutatio. Caeterum et optavimus et optamus non scandali. ad quam ex antiqua sciuntur justitia pertinere. nos et personam tuam. exponens qua intentione praedictis illius petitionibus [0518D] assensum praebuerat. Cum itaque certos eis fines assignare praesenti deliberatione nequeamus. Data Beneventi. Antiocheno patriarchae obedientiam exhibebant. Hierosolymitanae Ecclesiae regimini dignitatique subjaceant. aut pro principum potentia ecclesiasticam minui dignitatem. aut pro ecclesiastica dignitate principum potentiam mutilari. sed unaquaeque Ecclesia justitiae suae limitibus perfruatur. etiam infidelium oppressi tyrannide. Aprilis. ejusdem Ecclesiae regimini dignitatique subjaceant. conservetur. per nuntios suos intercedenti. conqueruntur. ut quascunque infidelium urbes ceperis. magnam nobis ambiguitatem vel ignorantiam intulerunt. quae supradicti Balduini regis prudentia. quod absit! turbetur Ecclesiae. quae civitatibus vel provinciis accidit.» Eodem sensu illa etiam verba discutienda sunt. Hierosolymitanorum regi. per Dei gratiam. illustri Hierosolymitanorum regi. Tuam igitur strenuitatem monemus. Data Laterani. Omnipotens Dominus. et qua intentione domino regi et Ecclesiae Hierosolymorum id concesserat. charitatem vestram omnino conturbare non debet. ita etiam in futurum integra. suum jus et honorem quibusque ecclesiis conservare. Data Laterani VII Idus Augusti. sua te in omnibus dextera protegat et de hostibus Ecclesiae triumphare concedat. nec levitati est nec malitiae ascribendum. ita etiam in futurum integram conservari sanxeramus. [0518A] Volens autem dominus papa mentem suam interpretari.

Unde factum est ut. assumptis secum locorum peritis. cum tamen quovis alio principe longe commodius faciliusque nostris necessitatibus consilia possent et auxilia ministrare. Sicque continuatis itineribus. quae sola de urbibus maritimis ab hostibus detinebatur. Rex ad mare Rubrum descendit. domino rege. ad extremum veniens. quorum illic maxima est copia. cum ingentibus copiis descendit rex in Aegyptum. Pharamiam nomine. castrum aedificat. unde lugentibus et prae doloris angustia deficientibus . et confractae copias suis commilitonibus dedit in praedam. in littore maris constitutus. Inde Hierosolymam rediens. Rex in Aegyptum descendit. eumque in ea. in eodem loco ubi Alexander Macedo. Dolens igitur et tristis tam de illata contumelia. Qua redeunte ad propria. satisfactionem promittens. corde compunctus et facti poenitens. naviculas ingredientes. nec etiam verbo amico nos sibi conciliaverunt. aliam superduxerat. aedificatur. vix quinque milliaribus a Tyro distans. Videntur ergo injuriae perpetuo memores. ut Tyrensibus esset pro stimulo. Est autem locus fontibus irriguus. remittit ad propria. Ubi morbo superatus rex. quam de opibus inutiliter consumptis. vulgares vero r in l conversa. Nam cum reliqui fideles diversi orbis principes. et delictum personae. Captis igitur de piscibus. et parato prandio refecti sunt ex eis. Est autem Pharamia urbs antiqua. ad reditum se praeparat. cujus portionem alvens ille usque in mare deducit. quo ad dominum regem venerat. eatenus debilitato. reversus est. non longe ab ostio [0521A] Nili. ita ut de vita periclitans desperaret. Capta igitur urbe. Laris antiquam ejusdem solitudinis urbem perveniunt maritimam. quod Carabeix dicitur. [0522A] ut equitare non posset. anxius quomodo urbem Tyrensium. sensit se dolore plurimo interius praegravari. qui ad eam citandam missi fuerant. et unde eis frequentes irrogarentur injuriae. in aegritudinem incidit. quasi plantam recentem promovere et ampliare sategerint. et recrudescente antiqui vulneris molestia. egressus rex ad praedictum ostium Nili. in patriam reversura. anxie laborantem collocant. admiratus est aquarum quas prius non viderat fluenta. injuste in populum refundunt universum. familiaris. urbs antiquissima: et signorum. eamdem qua venerat remensus viam. lecticam instruunt. se contulerunt. in fata concessit. unum de quatuor paradisi fluminibus dicitur esse. ut reginam quam superduxerat. aegritudine invalescente. eoque maxime. quae Dominus per Moysen servum suum coram Pharaone operatus est. et de situ provinciarum magis edoceretur. per vastitatem solitudinis ad mare Rubrum descendit. populo Israelitico aliquando familiarem. olim dicitur fundasse idem praesidium. ad regiam unde deciderat revocaret dignitatem. [0519C] Anno sequente. voto se obligavit. abjectam [0520A] vero. quam uxorem deduxerat. quod Nilus.CAPUT XXIX. ad montem Regalem. et urbem antiquissimam. qui sibi ad propositum sufficere videbatur. Ante urbem Tyrensem castrum Alexandrium. quod de novo fundaverat. locis notatis et consideratis diligentius. coepit laborare vehementius. evocata ad se regina. Pharamiam occupat. loci illius [0519D] incolae domini regis adventu praecognito. ut Aegyptiis vicem refunderet pro iis quae in regno saepius commiserant. qua fatigatus in eodem itinere vita decedit. dicunt Scandalium. super eo quod legitima uxore injuste abjecta. ut diximus. Hunc locum hodie appellatione corrupta populares appellant Scandalium. laesam habens conscientiam. supra quod iterum Tampnis. cui cum pro consilio daretur. licet super eodem facto aliquantulum esset instructa. in mare vicinum. inter Ptolomaidam et praedictam Tyrum. aut immensis liberalitatibus regnum nostrum. et fraude principum regionis. nam id ipsum aliquando a pluribus audierat. ordine rem aperuerit. confregit violenter. quae. ad expugnandam eamdem urbem. et Alexandrium. [0520C] Eodem anno postquam rex de praedicta convaluit aegritudine. a se demitteret. ubi leguntur fontes duodecim fuisse. et apud se odium concepit adversus regnum et ejus [0520B] habitatores. gravi ex insperato correptus est aegritudine. et palmae septuaginta. ut adjacentium regionum rex pleniorem haberet experientiam. aegritudine fatigatus. in urbem quam occupaverant redeunt. transiens Jordanem. regionem perlustrat: comitissam Siciliae. post tertium annum. Indicto [0521B] igitur legionibus per vocem praeconiam reditu. Ubi dominus rex. et de suo nomine Alexandrium vocasse. turbatus est supra modum filius. Hoc autem ea reaedificavit intentione. et creditur. aut in propriis personis. quae inter Aegyptum et Syriam media diffunditur. quod vulgari appellatione Scandalium dicitur. cumque rex surrexisset a coena. suo mancipare posset imperio. transcursa ex parte solitudine. Hierosolymis juxta fratrem sepelitur. et transcursa Syria Sobal. castrum videlicet. hic et ejus haeredes usque in praesentem diem. acquievit: et quod ita facturus esset. tamen visa est aegre ferre quod ita temere fuerit evocata. viris religiosis et Deum timentibus aperiens conscientiam. CAPUT XXX. ingressus Helim civitatem antiquissimam. Ad quam cum pervenisset. qua cum supra vires fatigaretur et timeret deficere. mortem effugere cupientes. immortale. Arabice enim Alexander [0520D] Scandar dicitur. reatum confessus est. si vita ei concederetur productior. Anno sequente. CAPUT XXXI. circumventa. Scandarium. in littore maris sita. et comitatu.

regia magnificentia sepultus est. in comitatu domini ducis Godefridi. vir religiosus ac timens Deum. consternatus. et loca sancta. Ad quam cum pervenisset. Nomen alterius fratrum Gervasius. proposuit Hierosolymorum regem. dimisso Remensi archiepiscopatu. INCIPIT LIBER DUODECIMUS. qui primogenitus erat. nomine Hodiernam: ex qua natus est Manasses de Herges. quando electus est in regem. et memorabile factum comitis Boloniensium Eustachii describitur. Habitaque deliberatione de instanti negotio. filius domini Hugonis comitis de Retest. honorifice sepulto. commissaque [0522D] fidelibus suis. subito ex una parte comes cum suis ingrederetur: et e regione. uxorem contra instituta ecclesiastica ducens. Et ea Dominica quae dicitur in Ramis palmarum. regni occupatio detinebat. quae tot dicitur sorores habuisse. alterius [0521D] Manasses. Manasses filius ejus. cum exsequiis importaretur. in eodem comitatu successit. sub monte Calvariae. convenerunt qui aderant de majoribus regni. ex Latinis fuit dominus Balduinus de Burgo. municipiis in tuto dispositis. fratres duos et sorores totidem. quantam ii noverunt qui principum genealogias sollicita investigant diligentia. post fratris obitum ad regnum Hierosolymorum vocato et in regni solio solemniter collocato. [0523A] ad solemnem et celebrem tantae diei processionem. de quorum fide et industria plenius confidebat. alteram dominus Herbrandus de Herges. Porro patre hujus domini Balduini regis defuncto. inter quos erat vir industrius. ubi de more populus ad diem festum convenerat. quae cum eo in Aegyptum descenderat. denuntians quod dominus rex in Aegypto. ultimum fato clauserat diem. universa militia. Hic vivente adhuc patre cum aliis nobilibus. relinquens domi apud patrem jam grandaevum. successit: quo etiam sine liberis decedente. Anno igitur sui comitatus octavo decimo. Hierosolymam deportatus est. Quo defuncto sororis illorum filius. Joscelinus. et juxta fratrem sub Calvaria. vir nobilis et potens. de episcopatu Remensi. cujus erat consanguineus. dicentibus aliis: . in urbem introductus. et Milisendis praeclarae comitissae. eamdem viam. describitur quis et unde fuerit.legionibus. [0521B] Secundus Hierosolymorum rex. potens in opere et sermone. qui iter Hierosolymitanum arripuerant. sublimatur ad regnum. Mahaldis videlicet. domini sui funus de more prosequente. matrimonio copulavit. quia dominum Balduinum. aggreditur. quem nos postmodum tempore dominae Milisendis reginae. Modus electionis aperitur. hic (de quo nobis est in praesentia sermo) tradente domino rege qui consanguineus ejus erat. CAPUT III. plurimum de morte domini et consanguinei sui. cum de more populus universus in vallem Josaphat convenisset. in loco qui Golgotha dicitur. Gervasius frater eorum. regium vidimus constabularium. sicut et verum erat. Quo audito. quae castellano Vitriacensi nupserat. CAPUT II. in comitatu Edessano successit. quod in die festo. nihil tamen ab incepto destitit itinere. sicut nec mirum erat. domini ducis piae et illustris memoriae Godefridi fratre. ecce nuntius occurrit. Qua de causa profectus est Hierosolymam. regione sua in optata tranquillitate locata. per vallem Josaphat. quorum ipse omnium primogenitus erat. viam destinatam. nomine Mahaldam. Balduinus comes Edessanus. Dumque iter prosequeretur inceptum. ante locum qui dicitur Golgotha. Sed de his hactenus. episcopi. Introducto igitur funere regio in sanctam civitatem et in ecclesia Dominici Sepulcri juxta fratrem. varias promunt sententias. accidit casu. fide [0521C] conspicuus. regione. adjuncto sibi honesto comitatu. Susceptam autem ex uxore unicam filiam cuidam nobili [0522B] viro in Northmannia. et aliquid amplius. [0521] CAPUT PRIMUM. in re militari exercitatus plurimum. dominum. devotionis gratia visitare. ea devotione qua alii ingressus est. sed Hierosolymam maturatis gressibus contendit. [0523B] et de laicis principibus nonnulli. [0522C] Domino igitur Balduino. quem annis decem et octo. qui dicitur Ramis palmarum. Tyberiadensis dominus. unde saepius supra fecimus mentionem. qui postea fuit electus ad ecclesiam Remensem. Ordinatis igitur ad iter necessariis. Iterius nomine. eumdem comitatum jure possedit haereditario. tanquam vir providus et plene circumspectus. Sororum autem alteram habuit castellanus de Vitriaco. unde tanta multitudo filiorum et filiarum dicitur procreata. consanguineum et benefactorem suum. Hic fuit natione Francus. qui cognominatus est Aculeus. Mortuus est autem anno ab Incarnatione Domini 1118 regni ejus octavo decimo. archiepiscopi et alii ecclesiarum praelati cum domino Arnulfo patriarcha. domini regis funus. strenue et feliciter administravit.

Latinorum in eadem [0525B] civitate patriarcha primo. Nam virum justum. pium ac timentem Deum. et [0523C] regni procuret negotia. Mortuo namque domino rege. canis misto. dominorum [0524B] Godefridi ducis eximii. corpore procerus. Edessanus comes ejus consanguineus. ad propria remeavit. mense Aprili. quod proverbialiter dici solet: Omnis laus vera est ab hoste. fidem verbis ejus habentes. et domino Joscelino hanc opinionem amplectentibus. instantibus nuntiis qui pro eo missi fuerant et allegantibus ut nihilominus procederet. diremit. Coronatus autem et consecratus est. anno ab Incarnatione Domini 1118. qui proxime secutus est. . in expeditionibus felix. rei militaris multam habens experientiam. Milissendem videlicet. dicens: Praesentem esse dominum comitem Edessanum. barbam habens raram. aut domini Joscelini in eo facto fuerit intentio. sive de ejus supremo judicio. comitatum donat. sollicitus de comitatu Edessano. sed maturandum esse. ut regioni citius consulatur. cum bonae memoriae fratres ejus congruo. domini Balduini regis fratrem. et inducit in possessionem. Gabrielis nomine. capillo raro. ut per me in regnum [0524C] Domini ingrediatur scandalum. in agendis suis providus. Qui ad eum pervenientes. facie venusta. Videtur tamen minus regularem habuisse introitum. de quo supradiximus. invitis iis qui eum ad regnum trahere nitebantur. reliqui facile in eamdem inducti sunt. quia quod factum erat. nec indulgere tantas ferias. et cunctis placato moderamine regnum feliciter administrassent. ne forte si incubuerit necessitas. in operibus pius. cui Iveta nomen fuit. fratres mei. Adeptus ergo regni solium. in proximo cum sospitate recepit universa. et ex more inunctus et consecratus est. et continuam necessitatem non posse pati has dilationes. usque in Apuliam traxerunt. sanctae Hierosolymitanae Ecclesiae domino Arnulfo. et contra haereditariae successionis legem antiquissimam. se exhibuit. sed tamen usque in pectus demissam. quae dotis nomine donabatur. quae Hierosolymorum regina fuerat. in die Sanctae Resurrectionis. Antiochenae vero Bernardo. qui ad regni successionem communi edicto citarent comitem Boloniensium dominum Eustachium. quoties eum vocabant regni negotia. colore vivido. eratque vir in cunctis prospere agens.Exspectandum esse dominum Eustachium comitem. Joscelinum consanguineum suum vocat. legitimumque regni haeredem certum est a debita successione fraudulenter exclusisse. Commodius esse ipsum in regem assumere quam casus periculosiores exspectare. eum in regem eligentes. duxit in uxorem. filia. per vexillum investit. eique tanquam qui regionem illam plenius noverat. Quaecunque [0524A] autem domini patriarchae. illorum juvans partem qui dicebant regem statim esse ordinandum. ut dicebatur. CAPUT V. invitum et renitentem. nescientes quod alias ejus properaret intentio. contra jus et fas. gratuita plenaque satisfactione corrigeret. sumptaque fidelitate. et in virtutibus et honestis meritis successor. moribus et conversatione ejusdem regis. et pro cujus tranquillitate viri virtutum et immortalis memoriae. illos qui eum promoverunt. solemniter. CAPUT IV. Dicitur autem forma fuisse conspicuus. Aliis dicentibus: Negotia regni. praestabant conniventiam. Domino igitur Arnulfo patriarcha. pro afflictionis et genuflexionis frequentia: impiger. nam spe futurae in comitatum successionis. Haalim et Hodiernam. qui maximae erat in regno auctoritatis. armis strenuum. sed et comitissa Siciliae. flavo. et pro ducis inopia regni status periclitetur. quod Hierosolymis medio tempore dominus Balduinus. sive de communi principum regni consilio (quia neutrum pro certo compertum habemus) missi erant quidam nobiles et magni viri. ex Latinis in eadem civitate patriarcha quarto. et quantum aetas [0524D] illa patiebatur. rex fuerat ordinatus. et familiam. vere tantorum virorum imitator et frater. quo meliorem nulla nobis regio. dominum comitem in regnum introducere nitebatur. uxor ei peperit. et illud reputantes. clemens et misericors. praedictus Joscelinus. et filias. et diadematis insigne regium suscepit. [0525A] et convocans inde uxorem. egregias animas coelis intulerunt! Compositisque iterum sarcinis et comitatu recollecto. respondisse dicitur vir Deo plenus: Absit hoc a me. Ubi audiens praedictus vir venerabilis. De habitudine corporis. per omnia commendabilem. ut quod in eum prius deliquerat. in orationibus jugis. et ad se inclinata mente. ex qua susceperat tres filias. [0523D] scientes quomodo non multo ante dominus comes. nam quartam. Ipse autem. dominus quoque Paschalis papa. roseo. domini regis consanguineum. Hanc partium fluctuationem et votorum repugnantiam. religiosus ac timens Deum. quare eum venire oporteret. Erat autem ei uxor Morfia nomine. ut praediximus. licet senior. aliter affectus erat. religiosus et timens Deum. nulla provincia posset ministrare. ita ut callos in manibus haberet et genibus. et unanimi consensu. et pari voto. nullo modo stare posset. per operam et studium ejusdem domini Joscelini. Habilis ad usum armorum et equis regendis aptissimus. qui de sinceritate fidei arbitrabantur domini Joscelini verba procedere. divina eum praeveniente gratia. tractasset eum. Erant itaque multi. Dominus rei eventum misericorditer convertit in bonum. secunda die mensis. cujusdam nobilis Graeci. virum justum et timoratum. nec interrumpendam haereditariae successionis antiquissimam legem: specialiter. non sit qui exercitus educat et reducat. quem sine duce dimiserat. Alexius Constantinopolitanus imperator. moriuntur. per cujus sanguinem pacem Christi recepit. quam dum comes esset cum pecunia infinita. praetentata domini patriarchae. praesidente sanctae Romanae Ecclesiae domino Gelasio papa secundo. postquam regnum adeptus est. causas honestissimas praetendentes.

CAPUT VI. substituitur ei Gormundus. in manu domini patriarchae. abbates quoque Cisterciensis. tempore domini Eugenii papae. in remissionem peccatorum injunctum est. cum suffraganeis suis. Prima autem eorum professio. neque certum habebant domicilium. Eodem anno aestate proxime subsecuta. Christi servitio se mancipantes. mortuo Arnulfo Hierosolymorum patriarcha. congregata ex universis Aegypti finibus tam equitum quam [0525D] peditum multitudine infinita. Canonici vero templi Domini. multa magnifice ad regni consolationem et incrementum operari dignatus est Dominus. cui successit Joannes filius ejus. Hujus diebus et meritis etiam. sicut in sequentibus praesens enarrabit historia. cui successit Dominus Gelasius. Mortua est nihilominus et domina Adelasia. et vires augere nititur. et meritis exigentibus. Aegyptiorum exercitus tam navalis quam terrestris. non nisi [0527B] novem erant. dominus Gormundus. ut inter caeteros essent notabiliores. Siciliae comitissa. albus videlicet. talibus utentes vestimentis. maxime ad salutem peregrinorum. tam modicum populum aut consumere gladio. Per eosdem dies. mantellis suis coeperunt assuere. et possessiones multiplicabantur. ad australem habet partem. Dominus autem rex cum suis proceribus. quae praedicti domini regis Balduini. ad propria cum gaudio reversi sunt. apostolicae sedis legatus. concilio in Francia apud Trecas habito. in regnum ingrediuntur. Inter quos primi et praecipui fuerunt. tam equites quam eorum fratres inferiores. ut vias et itinera. viri venerabiles. et sine proprio velle perpetuo vivere professi sunt. congregata iterum ingenti militia. cruces de panno rubeo. Rex autem multo ante tempore eorum adventu praecognito. [0526C] de oppido Pinqueniaco. Eodem anno. [0527A] contra latronum et incursantium insidias pro viribus conservarent. et Clarevallensis. Novem autem annis post eorum institutionem in habitu fuerunt saeculari. quodque eis a domino patriarcha et reliquis episcopis. extunc coepit eorum numerus augeri. Navium autem quaedam apud Ascalonam applicuerunt: [0526A] quaedam vero usque Tyrum. Cumque jam annis novem in eodem fuissent proposito. et Pontiniacensis. At vero Doldequinus. tantam multitudinem in se temere irritare timentibus. in castitate. quam in se et in suos imprudenter bellorum insidias experiri. cum aliis pluribus. Transcursa igitur solitudinis vastitate. audaciam. ante Ascalonam castrametatus est. tam per terras quam navali exercitu. cum incolumitate domum redire. aut a cunctis Syriae finibus fugientes eliminare. castris se eorum associat. ut dicitur. placuit Aegyptio principi tutius esse. viro inquietissimo et officii sui sanctimoniam negligente. Dominus quoque Paschalis Romanus pontifex viam universae carnis ingressus [0525C] est. certis quibusdam conditionibus concesserunt. rex in palatio quod secus templum Domini. devia secutus. dominus quoque patriarcha cum praelatis ecclesiarum. et habitus assignatus. quoniam civitas erat munitissima. quaedam in perpetuum contulerunt. sicut docebunt sequentia. Ordo militiae Templi Hierosolymis instituitur. de mandato domini Honorii papae et domini Stephani Hierosolymitani patriarchae. Cumque jam per menses quasi tres. etsi non de jure. more canonicorum Regularium. rex cum suis occurrit. post quam de eorum subito regressu nulla nostros movebat suspicio. sive sponte ab eis invitatus. substitutus est ei vir simplex ac timens Deum. ita ut utrisque partibus daretur mutuo hostium castra singulis diebus intueri. CAPUT VII. sed non conveniunt. ad opus officinarum. quae inter nos et Aegyptum media interjacet. et in praeliis experientiam formidantibus. illis vero. profectae sunt: exspectantes ut de domini arbitrio et de voluntate ejus qui classi praeerat. populo nostro patre longe acceptior. illis descendit in occursum. instituta est eis regula. sanctae Romanae Ecclesiae cancellarius. transito Jordane. sumpta a domino rege licentia. . et portum habens commodum. de episcopatu Ambianensi. qui etiam non omnino sincerus erga Latinos orientales exstitit. eis ad tempus concessit habitaculum. rebus humanis exemptus est. Latinorum maximus persecutor. quidam nobiles viri de equestri ordine. de vicino Aegyptiorum castrametatus est. cum equitatu numeroso. de propriis dominicalibus certa eis pro victu et amictu beneficia quaedam ad tempus. ubi una de quinque civitatibus Philisthinorum fuisse dignoscitur. Albanensis quoque episcopus. de facto. ne forte noster ei obviaret exercitus. Hugo de Paganis et Gaufredus [0526D] de Sancto Aldemaro. et peditum jaculis instructorum infinita multitudine. Arnulfus Hierosolymorum patriarcha moritur. Postmodum vero. natione Francus. eis aliquid praecipiatur. qui et Joannes Gajetanus dictus est. pontificatus ejus anno sexto decimo. uxor fuerat. transitoque eo loco. cui interfuerunt dominus Remensis. tam ex Antiochenis quam ex Tripolitanis partibus. qui olim Azotus dictus est. quales pro remediis animarum suarum populus largiebatur. [0526B] nostris. facile putans. quoniam neque ecclesia erat. convocatis militaribus auxiliis. cognito Aegyptiorum adventu. sicque redeuntibus in Aegyptum expeditionibus. nostrorum vires. princeps Aegyptius. plateam quam circa praedictum habebant palatium. religiosi et timentes Deum. Damascenorum rex. in regnum nostrum proponit violenter introire. in nostram laesionem. Deo devoti. Tandem nono anno. qui dicuntur servientes. se invicem lacessere formidarent.Per idem tempus Constantinopolitanus imperator Alexius. patre multo humanior. qui tunc erat pro tempore. et obedientia. ut creditur. suisque in unum congregatis. nostri quoque. et dominus Senonensis archiepiscopi. in campestria Philisthiim. Quibus.

Gazzi nomine. quam eorum praedecessores eidem exhibuerant. quibus per excommunicationis sententiam a coetu fidelium praecisus [0528B] fuerat. ut jam non sit in orbe Christiano provincia. hostes tribus turmis ordinatis. Mane facto. cui se adjunxerant Doldequinus Damascenorum rex et Debeis Arabum satrapa potentissimus. monens et obnixius postulans. [0527C] Qui. facti sunt valde molesti. Tripolim usque maturatis itineribus pervenit. Gazzi quidam Turcorum satrapa potentissimus. cum ea nocte nihil proficerent. sed et Ecclesiis Dei. aut ad committendum cum nostris ad castra contendant. prohibente domino patriarcha. albis chlamidibus indutos: exceptis fratribus. citatis gressibus. fortiter contestans. ducere coenobiticam. Hic postmodum domini imperatoris Henrici. videlicet Turcomannorum dominus. Rex ergo. ad nostrum exercitum accedere. vitam compulsus est. et quanta in urbibus solet. assumptis sibi. quod juxta Salernum situm esse dignoscitur. lege loci. inventi sunt equites septingenti et peditum instructorum tria millia. apud Sutrium. qui et Joannes Gaetanus dictus. et in imo sponte sedens. princeps exploratores dirigit. exercitum jubet iter arripere. obedientiam ei. circa partes castrametati sunt. se subtraxerunt. qui postea in papatum assumptus. cute indutum ursina. et significat instantem necessitatem. solutis castris fingunt se versus Cerepum oppidum acies dirigere: quo pervenientes. aliquot domini regis et comitis exspectasset adventum. declinans violentiam. At vero dominus princeps. ab eo loco ubi prius fuerat discedens. quorum pene infinitus est numerus. partibus Antiochenis. Calixtus appellatus est. Hostes vero cognoscentes castra principis in proximo locata. CAPUT IX. in gravi suorum multitudine ingressus erat. in [0528A] Italiam cum cardinalibus et universa curia descendens. nam ex nostris finibus erat. ad iter peraeque succinctum. cum ingentibus se infundit copiis. militaribus copiis. futurorum nescius. qui cognominatus est Burdinus. ibidem etiam sepultus. cum multa misit ignominia. domino quoque Pontio comiti Tripolitano. ut cum omni celeritate. armis se instruerent. in suam suorumque cladem praeceps. qui fugiens domini Henrici imperatoris persecutionem. Qui cum diu in honesto se conservassent proposito. Et ita sopitum est schisma. quasi per triginta annos Ecclesiam incessanter fatigaverat. nosse volens utrum ad obsidendum oppidum hostes se [0529B] dirigant. Cujus adventu praecognito dominus Rogerus Antiochenus princeps. [0529A] Horum ergo consilium secutus. cujus consanguineus erat. non habet unde casum patiatur) domino patriarchae Hierosolymitano. [0527D] Anno sequenti mortuus est dominus Gelasius papa secundus. urbem Romae conterminam. quidam infidelium potentissimus princeps et apud suos valde formidabilis. circa Artasium oppidum castrametatus fuerat. habentibus singulis equitum vicena millia. praesente exercitu. circumpositis [0528C] mandat principibus. quae praedictis fratribus bonorum suorum portionem non contulerit. et regiis opulentiis pares hodie dicantur habere copias. praedecessorum ejus. denegantes. ut hodie trecentos plus minusve in conventu habeant equites. domini regis sororius. domino videlicet Joscelino Edessanorum comiti. Possessiones autem tam ultra quam citra mare adeo dicuntur immensas habere. fratres militiae Templi dicuntur. unde in expeditione necessariorum erat ubertas maxima. ut praediximus. qui illuc usque eum fuerat prosecutus. quod a tempore domini Gregorii septimi. in tuto collocarent. coepto instat itineri. Papa Gelasius defungitur. revocato. in eum qui dicebatur Campus sanguinis castra jubet locari. infelicis populi et perfidae plebis. se nullius deinceps praestolaturum adventum. ad Canense coenobium. domini Paschalis successor. et aemuli sui antipapae. professioni suae satis prudenter satisfacientes. sed ut terras suas. domino nihilominus etiam regi. ubi usque in supremum senium. quas hostium castris vicinas habebant. per tempora domini Urbani. et prima beneficia susceperant. qui ad hoc eum impellebant. quoniam juxta templum Domini. cum ingentibus copiis partes Antiochenas. non ut conditiones exercitus facerent meliores. liber et facilis accessus. egressus ab Antiochia. eis decimas et primitias subtrahentes. recensitoque ejus exercitu. ecce nuntii recurrentes. domino imperatore Henrico ad ovile Ecclesiae post multa tempora. domini Paschalis. opem laturi venire non morentur. consecutus gratiam et ejus fretus auxilio. volentibus ad exercitum accedere. secum associans. neglecta humilitate (quae omnium virtutum custos esse dignoscitur. domini quoque Gelasii.Quorum res adeo crevit in immensum. Erant autem quidam de nobilibus regionis. universa depopulans Eodem anno. [0528D] Erat autem is locus alendis exercitibus satis commodus. a quo et ordinis institutionem. aemulum et haeresiarcham Burdinum violenter cepit: insuper et camelo impositum. Quo . retinentibus etiam de proceribus nonnullis. CAPUT VIII. quasi jam bellum praesens exspectantes. vir litteratus. uno verbo asserunt. in regnum Francorum se conferens. secundum carnem nobilis. conceptum commodius possent effectui mancipare. qui emendi vendendique gratia castra solent sequi. contra instantia pericula. apud Cluniacum diem clausit extremum. Cui successit dominus Guido. optata commoditas. ubi dominum comitem. Ubi cum per dies. quas tam subito de regno colligere potuit. interim morae impatiens de communi lege mortalium. et eorum indebite turbando possessiones. exceptis negotiatoribus. cui Calixtus succedit. in palatio regio mansionem habent. Viennensis archiepiscopus. dumque ipse cum suis. ut dissimulantes propositum. citra Halapiam castrametatus.

tanquam vir in armis strenuus. quaerit quid in eo tantae necessitatis imminenti articulo magis expediat. ex diversis partibus fossores immittit. interpositis conditionibus de vita et incolumitate. erectis vexillis nostro exercitui pene jungebantur. ad illos certatim accedebant: quo cum pervenissent universi. Accidit etiam in eodem praelio quiddam relatione dignum. cum paucis in medio hostium viriliter dimicans. quem etiam intra paucos dies. Apamiensem archiepiscopum. et verbis competentibus animat instauratas. quod et verum erat. omni eo tempore quo [0530C] principatum tenuit. impediant accessum. in modum dolii sulphureis ignibus combusti in sublime se contulit. corde contrito et humiliato delicta sua coram Deo confessus fuerat. gladiis confossus interiit. trabibusque subnexum. de hostibus vero. [0529D] ecce turbo ab aquilone prodiens immanissimus. quod praedictus Gazzi comperiens. Gazzi vero inde ad castrum Sardonas acies dirigens. quae aliis erat ministratura. sed acies cui praeerat Robertus de Sancto Laudo. quod neminem sibi resistere posse . venerabilem virum. homo fuisse perditissimus. ubi tam cum suis quam cum iis qui de praedicto praelio fuerant residui. et cum eis posse salvari. ita ut de caetero revocari non posset. non negaret. qui collem cui praedictum insidebat municipium suffoderent. violenter dissolutam. perstrinxit. Facti sunt itaque hostes eo casu superiores. utrisque animose instantibus. ut reposcenti domino Boamundo. moriens ei principatum commiserat. illuc sub omni celeritate convolans. eoque maxime. cunctis cernentibus haesit humi. Cerepum obsidet. opinantes eos vires ad resistendum habere. CAPUT X. vel paucis. videntes nostros in montis culmine conglobatos. turres superpositas et moenia. bellicis se tumultibus eximentes. et libero ad suos reditu. incontinens. penitus gladio interemptis. culpis nostris id merentibus. in tres turmas se dividunt. quae paterna ei haereditas erat. et noster prosternitur exercitus. tradentibus eum loci ejusdem habitatoribus. Princeps Rogerus occumbit in acie. Inde per Latorum et Casambellam Antiochiam perveniens. Timentes ergo oppidani. obsidione locum vallat. vix vel unus qui nuntiaret. et locum imparatum reperiens. quod de tot millibus qui dominum principem secuti fuerant. violenter dissolutas. Nam ea conditione dominus Tancredus. CAPUT XI. Accedens ergo ad praesidium. senioris Boamundi filium. praedictos nobiles viros. quae primae fuerant ad irruendum in hostes deputatae. pene in fugam adegerant. ad deditionem violenter compellit. qui eidem necessitatis articulo praesens interfuerat. cum quibusdam aliis nobilibus. in montem vicinum se contulerant. Interea Gazzi. bonae memoriae. ad eum locum qui dicitur mons Nigronis pervenerant. Rex et comes Tripolitanus Antiochiam properant. nostris pene omnibus gladio interemptis. auctore Domino. evasit. circuit diligenter. qui eorum. et directis illuc cohortibus. eodem modo recepit. quam praevia Domini misericordia. et pars nostra corruit. quod Alanum ejusdem loci dominum cum comitatu suo a domino rege audierat Antiochiam evocatum. Dicitur tamen quod in ea expeditione qua confossus interiit. apud dominum Petrum. cui Sarmatan nomen. Nam dum in ipso praeliandi agone. [0530A] dum suos incassum revocare contendit. substitit improbe. ab Antiochia. quod utriusque partis oculos pulveris immensitate. [0530D] Interea rex et comes Tripolitanus accedentes. Princeps autem. demumque in fugam lapsa. optime et secundum rei militaris disciplinam progressae. Rainaudus autem Mansuerus. et sic vere poenitens. cedente aggere. poenitentiae fructus condignos. ad terram dejiceret. ecce hostium acies. locum tradunt. praelii discrimen ingressus est. promittens. Quod postquam praedicto Turcorum principi compertum est. Commissum est itaque praelium. igni postea supposito consumendis. cum exemplo aliarum quae praecesserant. dimissis oppidis Ema et Artasio. majores hostium cuneos et densiores cohortes. Insuper etiam dominum suum juniorem Boamundum. decem millia equitum electorum eis obviam dirigit. unam ad mare versus Sancti Simeonis portum dirigentes. principis aciem. et equo circumvolans. moraeque impatiens. solvit per medium et partem secum in fugam vertit. clero quoque et populo universo cum summis desideriis [0531A] est susceptus. animosius debuisset in hostes irruere. vel ejus haeredibus. sed peccatis nostris exigentibus. in fugam convertit. parcus et publicus adulter. fecerat alienum. in Apulia cum matre morantem. vel nemine interfectis. omnes in momento horae trahunt ad exterminium. ne pugnare possent. hostibus vires resumentibus. alias duas diversis itineribus regi obviam destinantes. a domino patriarcha. qui vero hostium arma videbantur effugisse. seque per gyrum extollendo. Contigit autem quod unam ex duabus turmis obviam habuit. ut praedicto Gazzi resistant. in medio belli campo. Dicitur autem hic idem princeps Rogerus. pluribus interfectis et captivatis nonnullis. deliberationem ingressus. Gaufridus monachus et Guido Fremellus. hinc inde ferventius desudarent. ea magis fiducia.cognito. qui intus se collegerant. contra hostium majores se dirigens impetus. Qui autem sarcinas et impedimenta secuti erant. sicque factum est illa die. hostes eis qui in campis erant. Nam acies quibus praeerant [0529C] viri nobiles et in armis strenui. ad illos se convertunt. in turrim cujusdam [0530B] vicini oppidi. dumque in his daret operam. princeps quatuor instaurat acies. facta est pars adversa superior. quidam de majoribus illius regionis principibus. si possent. ne suffosso aggere totum praesidium in praeceps [0531B] rueret. gratia salutis se contulerat. serpendoque longius tantum congesti pulveris secum detulit. Hi vero abeuntes.

victoriae munus sibi divinitus collatum. Ubi in ecclesia Bethlehemitica solemni navitatis Dominicae cum uxore coronatus est. gratia refectionis sumendae se contulit. et in confessione verae fidei spes amplior et indeficiens. Quod audiens Gazzi. CAPUT XIII. significans. et facta hostium strage infinita. viris. redituri non erant. Domino permittente. prout ratio vel regionis consuetudo deposcebat. Collatis igitur liberis. Consertis igitur aciebus et immistis hostiliter legionibus. densissimos hostium dissipat cuneos. pronus inter media ruit agmina. exceptis sauciis lethaliter et compedibus mancipatis. juxta rei militaris disciplinam. summo mane hostium exspectabant futuros impetus. de equitibus vero centum. putans se apud Cerepum hostes invenire. aciesque praemissas subsidio indigere. eorum qui in acie ceciderant possessionibus. et spretis humanitatis legibus.arbitrabatur. ita ut nec vel uni mortem liceat effugere. Hab nomine. pluribus interemptis. regique principatus cura committitur. ita quod nulla spes esset finitimorum locorum incolis jugum tanti principis evadendi. Concessa est autem nostris divinitus haec victoria. et aliis jam destitutis. acies ejus prosternunt. in certum signum victoriae. sicut in regno habebat. Ea tamen die usque ad supremam vesperam eampum non deseruit. gladiis confodiant. tanquam in feras immanissimas ardentibus studiis. et ad bellum suscipiendum accincti viriliter. At vero de hostium numero usque ad quatuor millia. nuptui collocatis: praesidiis [0533B] quoque. Rex autem cum suis non remissiore cura [0531D] sollicitus. quoadusque rumore certo de hostibus habito. cum quatuor sequitur aciebus. armis diligentius communitis sumpta ad tempus ab eis licentia. in monte qui dicitur Danim castrametatus est. ita ut liberam. adhaerentibusque ei fideliter earumdem acierum consortibus. ducit pervigilem. Apud Neapolim. cunctam pro arbitrio tractabat regionem. [0531C] Rex autem cum comite. aciebus novem (nam septingentos in eo conflictu dicitur habuisse milites) et ordine congruo collocatis. victu. Praemissis igitur tribus aciebus quae agmina universa praecederent. . ita ut in die Exaltationis [0533A] ejusdem. urbem Samariae concilium celebratur. Cumque manipulorum nostrorum pedestrium protervam et periculosam nimis cognoscerent instantiam. Rex vero cum domino Caesariensi archiepiscopo et honesto comitatu. cum domino patriarcha. Rex cum eodem comite. cum annulo proprio. summo diluculo ante lucis exortum attentius praeparati. Rex autem videns pedestres manipulos supra vires aggravari. in principatu habeat instituendi. versus Rugiam dirigit expeditiones: inde Hab pertransiens. Domini praestolantur misericordiam. in vicinum oppidum. nostris autem in praesentia victoriosissimae crucis. divina opitulante [0532D] gratia. Antiochiam palma insignis. victor ingressus est. in eadem provincia moram facere compulsus est: ubi tam dominus patriarcha quam universi proceres una cum clero et populo. Rex autem. in regnum reversus est. suos morti expositos dereliquit. Gazzi vero fugiens cum Doldequino rege Damascenorum et Debeis Arabum principe. [0532A] pedestres manipulos in medio locat. lignum vivificae crucis remisit Hierosolymam. Dumque sic instructi hostium adventum exspectant. Armati igitur. Tandem vero. reliquos resistere non valentes in fugam vertunt. Ipse autem propter ingruentes regionis necessitates. convocatis principibus suis. cum suis qui ei adhaerebant. ut noctem illam ducentes insomnem. egressus Antiochia. viduis quoque apud compares et competentis meriti viros. sub interminatione mortis praecipit. quod in dispersionem dati. et invocato de coelis auxilio. cum praedicto Gazzi congrediuntur. ut ex plurima parte ea die. aliis subsidium ministraturus. Unde mane facto. vel aliorum graduum consanguineis. et eo in fugam verso. et militia quantam habere poterat. consonis desideriis et gratuito assensu principatus Antiocheni curam et omnimodam potestatem regi tradunt. in vigilia Assumptionis sanctae Dei genitricis Mariae. regni quoque domini Balduini regis secundi. principibus vero Antiochenis in sinistro collocatis. cum suis dextrum cornu tenente. et cum stridore tubarum et tympanorum strepitu. CAPUT XII. et gladio instans animosius. usque ad primas noctis partes in eo perseveravit. adfuit divina clementia. Dicuntur ibi de nostris peditibus quasi septingenti [0532C] cecidisse. in castra regis irruant. ad sororem suam et ad dominum patriarcham dirigit. ecce adsunt cum ingenti clamore. vires et animos verbis et exemplo conferentibus. dominum regem usque ad partes illas fuerat prosecutus. At vero divina longe aliter ordinaverat clementia. domino quoque comite Tripolitano. ut de futuro bello tractaret necessaria. Erat autem eorum major in infinita multitudine fiducia. occurrente ei universae civitatis clero et populo. Tandem victualium urgente defectu. et omnia pro arbitrio tractandi facultatem. noctem eamdem. armis et equis cum summa diligentia procurandis totam impendant. coadunatis sibi quotquot de suis in praesenti habere potuit. quibus videbatur necessarium. rex cum paucis campum obtinens. destituendi. unanimiter in hostes irruunt. anno ab Incarnatione Domini 1120. anno secundo mense Augusto. monente et exhortante populum viro venerabili * signo crucis Dominicae. et eos somnolentos adhuc invenientes. ad praedictum rediens campum nuntios. hostium gladiis deperirent. Factumque est. Dispositis igitur de mandato regis. et odio insatiabili utrinque decertatur. a clero et populo cum hymnis et canticis spiritualibus sit honorifice recepta. gladiis cominus agitur. atrocissime in nostros irruentes. [0532B] totis viribus ad exterminandas pedestrium turmas elaborabant. Nostris autem insectantibus et ad loca varia progressis.

apponit etiam quaedam nostrorum praesidia obsidere. ut et civitas. exhortationis gratia. Ille vero impiger. CAPUT XV. qui apoplexia appellatur. ut tandem ad frugem melioris vitae redeuntes. Petrus. Nec erat facile discernere. Nazarenus episcopus. ad morum erigendam conservandamque disciplinam. Bethlehemita episcopus. locustarum intemperie et edacibus muribus. regio more et affectu plurimum commendabili. Achardus. Gerardus. rege Hierosolymis existente. una cum domino rege Balduino. et alii multi utriusque ordinis. sed magis ut convertatur et vivat (Ezech. in quo praedicti populi sibi conciliavit animos. Graecis. et harum cujuslibet nationum hominibus. quo praecognito dominum regem urgentissime vocant. Quae si quis legendi studio. quae videbatur pro tempore necessaria. et gratiam publicam sibi promeruit. quae a civibus merces inferentibus vel efferentibus solebat exigi: ita ut de caetero. in eoque se continuavit bona fide. Saracenis etiam nihilominus liberam potestatem. clade quoque. Rursum Gazzi praedictus. vir religiosus ac timens Deum. [0534A] Gildonus. sine exactione illatis alimentis. et excessus redigere in modum. electus abbas Sanctae Mariae de valle Josaphat. principis sui destituti solatio. conventum publicum et curiam generalem ordinaverunt. Arnaldus. infelicem dicitur animam exhalasse. et quod tam ipse quam ejus praedecessor tota diligentia procurabat. cum apud omnes constare videretur. prior montis Sion. simul et famis angustia. eum sibi redderent placabilem. cum peccatis nostris exigentibus regnum Hierosolymorum multis vexationibus fatigaretur. sed liberam prorsus vendendi et emendi habeat potestatem. ad partes illas properat: vocato etiam domino Joscelino Edessano comite. usque ad adventum domini Boamundi junioris. Per idem tempus. Interfuerunt autem huic concilio: dominus Gormundus. videre quaerit. commissus. qui erat ab Incarnatione Domini 1120. omnis Latinus ingrediens vel egrediens. quorum numerum vel nomina non tenemus. Hierosolymorum ex Latinis rex secundus. sumpta occasione ex regis absentia. principatus vero. sociatisque sibi Antiochenis proceribus. prior Templi. renovatis expeditionibus. Armenis. Lindensis episcopus. hordeum et quodlibet genus leguminis. apud Neapolim urbem Samariae convenientes. apud utrosque tam in regno quam in principatu. sperantes in proximo bellum se habiturum. Rogerus. Balduinus de Rames. in perpetuum valituram. CAPUT XIV. et terrae motu frequenti. Hierosolymorum patriarcha. Joppe constabularius. civibus videtur providisse. Ubi sermone ad populum habito. et sigillo regio communitam eis praecipit paginam fieri. assumpto sibi salutiferae crucis ligno. et pro commissis digne satisfacientes. In utroque enim. prior Sepulcri Domini. Dedit etiam Surianis. equitumque honesto comitatu. fines ingreditur Antiochenos. civibus contulit Hierosolymitanis. quod populi peccata Dominum ad iracundiam provocassent. semper quaerens quem laedere [0534B] possit. sine exactione aliqua inferendi in sanctam civitatem. sicut in subsequentibus dicetur. [0534C] Halapiam properabant. contra praedictum potentem castra dirigit. Gazzi vero apoplexia tactus moritur. Ad quam priusquam pervenirent. Majoremque [0534D] etiam videbatur pro statu Antiochenorum exhibere diligentiam. Rex civibus Hierosolymitanis omnimodam donat libertatem. abundaret amplius. meritis suis id exigentibus. et suo communit privilegio. qui peccatoris non vult mortem. Anno sequenti. Eustachius Graniers. dominus Gormundus Hierosolymorum patriarcha. Ebremarus. quasi vim legis obtinentia. Deterriti ergo signis de coelo minacibus. utrius sollicitudine magis angebatur: licet regnum ejus esset proprietas. praelatis quoque ecclesiarum et regni principibus. et praeter eas quae ab hostibus inferebantur molestias. praedictus fidei et nominis Christiani pertinax et indefessus persecutor Gazzi. contigit quod morbo. sospes reversus est. in multarum archivis ecclesiarum. ille aeternis tradendus incendiis. ut urbs Deo [0535B] amabilis multiplicatis et frequentioribus habitatoribus incoleretur. omnino [0535A] nihil sub praetextu alicujus consuetudinis aliquid cogatur praestare. tetigit eum manus Domini.Eodem anno. regis cancellarius. licet multum distarent ab invicem. pia liberalitate et largitione principali. Unde magnates qui in ejus erant exercitu. Willelmus de Buris. bellum prudenter sanoque consilio declinaverunt: dominumque suum in lectica semivivum deferentes. . Rex quoque facta apud Antiochiam mora. tanquam vermis inquietus. ut omne firmamentum panis defecisse [0533C] videretur. [0533D] XXXIII). auctore Domino. triticum. Barisanus. Modii etiam et ponderis remisit mercedem consuetudinariam. Paganus. cui rex occurrit. charus admodum et acceptus: utramque nimirum administrationem fideliter devoteque implebat. dominus Balduinus. et hostium proterva nimis et pene quotidiana instantia. de communi statuunt consilio errata corrigere. abbas de monte Thabor. jam quasi quadriennio continuo fruges ita penitus deperissent. regni videlicet et principatus. Caesariensis archiepiscopus. Asquitillus. Bernardus. ea facile reperire potest. convocatis militaribus copiis. in regnum. per opera pietatis Dominum sibi reconciliare quaerentes. quo cum pervenisset. viginti quinque capitula. quam etiam ad successores suos jure posset transmittere. libertatem consuetudinum. de communi sanxerunt arbitrio. sive mercimonia inferens sive educens.

de quibus supra dictum est. permisit abire incolumes. foederato sibi Arabum principe. et de eo cuilibet difficile esset triumphare. vidensque dominum regem pro utraque regione. ut eadem diligentia de statu regionis trans Euphratem esset instructior. et ejus sibi sociata militia. et labore continuo. [0535C] videns. habitaque cum suis deliberatione. tam iis qui praeibant quam qui sequebantur. regionem nostram Tiberiadi proximam. Tradunt ergo ei regni curam. una cum domino patriarcha de statu regni valde solliciti. negotiis regiis possit superesse. dum eadem cura sollicitus Edessam properaret. utrum magis expediret dirui funditus praesidium. cum multis sumptibus erigi sibi fecerat anno praeterito Doldequinus. super tanta injuria ultionem petiturus: ubi antequam aliquid damni passa esset pars alterutra. qui duas in regno. nec cum eo conserere tutum reputans. idque confidentius. quod cum salute ad suos haberent reditum. Nostri autem principes qui in regno erant. utramque cum suis pertinentiis. monte Galaad contermina. In hujus parte munitiore. regionem totam frequentibus irruptionibus molestabat. Inde procedens. cui Quartapiert nomen. Pontius enim Tripolitanorum comes secundus. quasi vir unus conveniunt. . in insidiis [0536D] positus. manus injecit. Sidonem videlicet et Caesaream. collectis ex universo regno tam equitum quam peditum copiis. qui domino regi acciderat. nam sine multis sumptibus. Doldequinus vero regis praecognito adventu. quibusdam fidelibus suis conservandum tradiderat: quo perveniens rex. utrum munita essent praesidia. ad partes illas pervenit. Edessanum comitem et dominum Galerannum ejus consanguineum. scandalum molitus est injicere. jure haereditario. audito casu miserabili. ut populo rectore carenti. Balac. qui regis iter praesenserat. Balac enim Turcorum [0536B] princeps. rex occurrit. apud urbem Acconensem. immissis legionibus. captus ab eodem. viribus suis imparem portare sollicitudinem. magnificus et potens. et suae libertati restituens. interpositis conditionibus. Sciens ergo dominum regem advenisse. quadraginta milites.CAPUT XVI. et rei militaris plenam habentem experientiam. non videbatur a nostris posse conservari. dissoluto agmine et dormitantibus pene universis. et cuncta pro posse in melius reformaret. Contigit autem. nescimus cujus instinctu. Rex autem tantam non ferens injuriam. placuit de universorum assensu municipium everti funditus. regi Hierosolymorum suum denegabat hominium. cum suo domestico proficiscebatur comitatu. Fuit autem Gerasa una de nobilibus provinciae Decapoleos civitatibus. secumque deduxit captum. Sed interim ad ea. quia paulo ante dominum Joscelinum. intervenientibus viris honestis et Deo amabilibus. se non posse proficere. Quo audito. et ducem atque praeceptorem sibi de [0537A] communi voto constituunt dominum Eustachium Grener. propter illorum necessitates ab Antiochenis vocatus. ex improviso in eos irruens. quod de jure fidelitatis tenebatur impendere. perfidus et impius Damascenorum rex. subito irruit. se regni prospere [0536A] satis haberent negotia. Circuibat tamen cum expeditione militia. et servitium. aliquod impertiret solatium: circumiensque regionem. rex quoque in ejus vincula decidit. ab oppido Turbessel egressus. Rex autem cum suis agminibus in austrum declinans. ceperat et captos vinculis mancipaverat. audierat enim quod in praeliis esset fortunatior. casu in ipsum regem incidit. nocte quadam iter conficiens incoeptum. quae de domino rege coeperamus. et multo periculo transeuntium. ut nostris inferre damna posset. et ut defectus suppleret. impudenter negabat. in ulteriora regni se contulit. Doldequinus Damascenorum rex. Rex igitur cum sua. Anno sequente. quam sperabat. Doldequinus. trans Euphratem in praesidio. urbem diruit Gerazam. dominus rex congregata de universi regni finibus militia illuc more suo impiger contendit. castrum ex quadris et magnis lapidibus. ad partes varias fuga dilapsis. aut Christianitati reservari. quam secum deduxerat militia. [0535D] qui in eo ad custodiam relicti fuerant. et administrationem generalem. pax inter eos conveniens reformata est. quoniam reliqua civitas hostilitatis metu diu jacuerat desolata. possidebat civitates. in tribu Manasse sita. virum providum et discretum. ad partes illas descendit. cum ecclesiarum praelatis. impugnato vehementius praesidio. eo praesente. retorqueamus historiam. vinculis fecit mancipari. et circa id erat sollicitus. a Jordane paucis distans milliaribus. per gratiam Dei. invidens pacis inimicus tranquillitati. si ei daretur locus. iter agerent securi: Balac praedictus. et quid regi accidisset ignorantibus. castro recepto. CAPUT XVII. victuque et armis communitum. Captum ergo saepedictus Balac regem. Tiberiadensium fines depopulatur. diligenter quaerebat. in terram [0536C] comitis Edessani descendit. ubi erant etiam Joscelinus comes et Galerannus. hostiliter nimis vastare coepit. et sufficientes equitum peditumque. regisque comitatum imparatum reperiens et somno gravatum. armorum quoque et alimentorum haberent copias. fines Antiochenos violenter ingreditur. debitam gerebat sollicitudinem. Gerasam pervenit. suffragantibus meritis. ubi dum aliquantulum incautius. comes Joscelinus ab eodem capitur. quasi de remoto. Cum ita ergo. de ejus praesumens occupationibus. Turcorum potentissimus princeps. quoadusque dominum regem visitet Oriens ex alto. coepit a suis incursionibus aliquantulum retardari et ejus declinare conflictus.

quod cum salute. simulant verbo et gemitu. remenso itinere cum omni velocitate ad dominum redeunt. assumptis sibi tribus sociis. Ipse vero convocatis undique militaribus copiis. Admittuntur tandem. trabibusque et lignea materia sustentari: deinde receptis artificibus. Quidam Armenii. ordine pandentes. Qui accedentes ad castrum propius. in multis bene disponentur. CAPUT XIX. tentans. castrum obtinuerant. quod tanti principes Christiani nominis in eo municipio captivi tenerentur. huic se exposuisse discrimini. spondet et promittit firmius. eosque in Carram. ipse sibi et suis omnibus liberum exitum et securum usque ad urbem Edessanam praestaret conductum. ne quid in locis adjacentibus enormiter et contra disciplinam temporum fieret. vilium mercium portatores. praedictis Armeniis gladio interemptis. [0537B] Domino ergo rege apud castrum praenominatum. qui in oppidum se contulerant. statim remitteret. CAPUT XX Comes Joscelinus congregata ingenti militia. ut regem expediant. qui dominum Joscelinum [0538B] absque mora decollarent. hostium cuneos evaserat. castrum [0538C] posse ad adventum subsidii violenter detinere. his qui in oppido erant. Antiochiam pervenit. ignorantibus his qui castrum obsederant. et mutuis obligati juramentis. Alios enim vivos decoriari fecit. qui ad eum ingressi fuerant. Praedictos autem Armenios. id se velle cum lacrymis protestari. ut dominum regem expediat. Quidam tamen asserunt hos eosdem domini Joscelini diligentia vocatos. sperans cum adminiculo eorum. quod hac fraude rex. omnia quae illic gesta fuerant. etsi coram illis tormenta passi sunt. Habitu ergo se simulant monachos. domino regi. notum habentes quidam Armenii de terra comitis. tantis se exposuerant periculis. tanquam de negotiis monasteriorum acturi aliquid. Quinquaginta enim ex eis. pro nihilo ducentes periculum. quorum opera expediti videbantur. castrum Balac nullis interpositis conditionibus resignavit. quod comes Joscelinus eum propriis manibus. et in paucis tentati. cognoscentes quod eo casu in manus hostium devenisset. subtiliter se attollit. igne immisso. regem solvunt et comitem. gravi se exponunt periculo. succensa quae intus erat [0538D] materia. liberare contendant. immissis fossoribus. ut praeordinatum fuerat. si quo pacto usque ad adventum subsidii. alios pueris suis quasi signum ad sagittandum tradi. ad partes illas impiger contendit. introitus negent et exitus. exerunt gladios et occurrentes sibi perimunt universos. At vero Balac terribili visione eadem nocte turbatus. illud sibi conservare posset. novas ineunt inauditi moliminis vias. oppidum ingressos. timuit rex ne casu simili universum praesidium in praeceps rueret. quod in proximo sperabat. collis subsedit. ut illuc euntes. viam [0538A] arripit. ut saltem usque ad adventum Balac domini sui. summo mane ad praedictum oppidum nuntios dirigit. ut sibi et [0537D] sociis. [0539A] qui. sicas sub laxis vestibus [0537C] portantes. viros strenuos et fideles. variis affecit cruciatibus. hostium se exponens insidiis. et castrum muniunt quantum possunt. cui et annulum suum tradidit in signum. alios serra dividi per medium. . et Domini protectus misericordia. Quid plura? Obtento castro. castrum in quo detinebantur captivi. et faciei modificatione se a quibusdam vim injuriamque passos: praefecto loci ad cujus sollicitudinem spectabat. conditiones respuit oblatas. cretaceus et ad suffodiendum facilis. Erat autem collis. et locatis in gyrum expeditionibus. Cognoscentes autem. domino quoque Galeranno vitam indulsit. Balac vero. Ubi per internuntios habito sermone cum domino rege. fide interposita. artifices convocat et machinas ordinat multiplices. obsidione vallat eos. occupant. apud se constituunt. liberatur comes Joscelinus. si etiam eorum artes prosperum non haberent exitum. qui in suburbanis habitabant Turci. egressus est. Quo visu territus. tertium remittens in oppidum. quo nocere possit obsessis. arma corripiunt. luminibus orbaret. quocunque periculo. ad praedictum tendunt oppidum. et in defensione municipii instantius perseverat. in omne argumentum. procurant diligentius. et municipium ingressi. auxilium congreget. scrobes praecipit ingentes intus colle suffodi. Qui obtento castro. qui ut regem et dominum suum a vinculis solverent. Rex autem cum his quorum ope solutus erat. et eos ibidem sub arcta conservari custodia. Rex interim comitem Joscelinum emittere disponit. quod si absque difficultate praesidium ei restituat. supra quem situm erat oppidum. praesidium munire totis viribus satagebat. tertium ad dominum regem de statu suo significans. et spe remunerationis amplissimae. cum domino comite in vinculis constituto. quorum duos itineris haberet comites. et cuidam nepoti suo. in somnis videbatur sibi videre. Rex autem de oppidi munitione confisus. sed facti quod acciderat novitate motus. et velocius mittere non moretur. Videns ergo ea parte facilius posse locum aggravari. quibus solent hostium praesidia impugnari: et instans protervius. alios viventes sepeliri. qui robustiores videbantur. Balac iterum idem castrum violenter recipit. et ad locum accedentes. praedictos viros magnificos. cum duobus consortibus. civitatem Edessae vicinam vinctos compedibus praecipit deportari. Comes tamen Joscelinus.CAPUT XVIII. spretis conditionibus iratus admodum. spes tamen illorum immortalitate plena est. acies dissolutas remittit ad propria. cum ingenti fragore collapsa. et qui cum eo intus erant. Alii dicunt eos quasi mercatores. et turri quae superposita erat. asserunt.

casum qui acciderat. Quo audito. deinde cum consilio domini patriarchae Bernardi. affecti ut cum nostris procul dubio pugnarent. fugam ineuntes. nudis pedibus. ex omnibus Aegypti finibus militaria praecipit auxilia convocari. sed occurrentibus nostris manu valida. quomodo fluvium transire posset. ita ut de tanta multitudine pauci vel vincula vel mortem evaserint. deliberatione. Antiochiam. dicebantur esse in navibus. regni constabularius. circa partes Scythopolitanas. gazas Aegyptias. aliqua ex parte posset opprimere. [0540B] transcursa solitudine. armari classem. Parant tamen. omni divitiarum genere et commoditate refertis. advenerant. Ubi habita cum periculorum consortibus. transito Jordane. sine dilatione praecipit ordinari. et cooperante Dei gratia. Iterum Aegyptii cum ingentibus copiis regnum ingressi sunt. comperto quod ulterius procedere non esset fructuosum. cum infinita pedestris exercitus multitudine. et cominus irrogato mortis periculo. contra eos quasi ad pugnandum egressos. respirandi etiam negant facultatem. Nostri autem victores in castra reversi. tandem praevia Domini misericordia. et in locis pluribus debilitarent. terras hostium subito ingrediuntur. Paratis igitur septuaginta galeis. aptato sibi necessario pro tempore comitatu. ubi adjunctis sibi ejusdem civitatis tam plebe quam patribus. lepores et leporibus timidiores. Factumque est ita. jure bellorum [0541B] dividentes spolia. Hierosolymam profectus. fide armati. invitis civibus moram ibi facientes. quotquot ex eis consequi possunt. ut regnum Hierosolymorum sibi merito suspectissimum. apud Ascalonam castrametatus. de communi consilio ordinatum est. ab aliis divisi. regentibus eum a dextra laevaque sociis. Mirantur tandem Aegyptii nostrorum vires et audaciam. ut singuli redirent ad propria. loricas. usque ad fluvium magnum Euphratem pervenit. gladiis obtruncant. et oculata fide contuentur. qui urbem impugnabant. apud insigne oppidum ejus Turbessel pervenit: inde injuncti verbi plenam gerens sollicitudinem. quasi vir unus. quos hostibus vicinos esse cognoverant. magis tamen cupientes non incoepisse. classis autem usque Joppen progressa. mirabiliter prosternuntur. et lassitudine fatigatus. impletis [0539B] vento utribus. plagis sentiunt impositis. auxilia sibi conjungentes. tamen ne omnino nihil fecisse viderentur. violenter occupassent civitatem. CAPUT XXI. urbem coeperunt ex omni parte per gyrum. declinantes. accideret. labore pressus insolito. equos. quae erant mediae. procul omni dubio. Inde non minore periculo. Nostri vero interea. inde versus Joppen. de . in victoriae spem erecti compositis aciebus et in congruum redactis ordinem juxta eum locum qui dicitur Ibelim. eisque fune sibi circumpositis. quae adhuc in eorum potestate erat. Dicuntur ea die septem ex eis millia cecidisse. Qui etiam. Irruentes igitur nostri super eos in spiritu vehementi. dominus quoque Eustachius Grener. irruunt super eos. cum suis resedit legionibus. praefectis operum specialiter ad hoc deputatis. remis incumbunt. et quod sermone [0541A] audierant. ita ut prae inopia defendentium. egressique de navibus in gravi multitudine. in regnum redeuntes. sed longe impares et animis et viribus. Antiochiam pervenerunt. Qui autem de regno erant. exspectantes quid suis. corde contrito. ordinant apud se. Relictis igitur castris. sexdecim millium dicebatur esse numerus. praevio comite. immensa auri argentique pondera. sed opus esse maturo consilio et indilato. dicebantur esse quasi septem millia: hostium vero. Nam ante urbem praedictam habentes transitum. et imparatos reperientes. qui eorum congressionibus repugnarent. ut apud Halapiam transeuntes experiantur. auxilio de supernis invocato. fuga vitae consulunt. cum aliis regni principibus. Nostri porro populi promiscui. seriatim aperit. et caetera quae ad usum navalis exercitus possunt esse necessaria. in campestribus Caesareae. et in timore Domini. cum victu modico et duobus utribus. Nostri tamen insectantes instantius. praevia cruce Dominica. cum ingenti praeda et opimis spoliis laeti ovantesque ad propria reversi sunt. sed viso nostrorum apparatu et animositate [0540D] certis argumentis intellecta. Ubi quid circa dominum regem medio tempore accidisset. quod secundum propositum factum est. in proposito deficiunt. Turbessel pervenerunt. ad subsidium sine dilatione invitat: asserens regis negotium dilationes non [0539C] posse capere. et plebis omnimodae. auctore Domino. juxta morem eorum. bellum detrectare cupiunt. pluribusque ex eis gladio interemptis. cohortibus dispositis. Quod si liberas ferias urbem impugnandi per diem sequentem habuissent. ordinatis agminibus descendentes. supellectilem varii generis pretiosissimam. nostrorum adventum formidantes. securi ad murum suffodiendum accederent. supra modum locupletati. qui quasi leones accesserant. urbibusque maritimis mandat. convenerunt.At vero comes Joscelinus. dirigunt legiones. continuatis congressionibus. pauci enim erant intus. rem domino patriarchae et regni principibus ordine pandit. utrum aliquid [0539D] damni aut injuriae hostibus inferre possint. ulteriorem ripam sanus et incolumis attigit. Classis vero intellecto quid suis acciderat. [0540A] Interea princeps Aegyptius de regis captivitate arbitrans sibi multam opportunitatem emersisse. gladios copiose reperientes. apud Ascalonam. expeditorum ad praelium. quos secum casu detulerat. ibi ante urbem se locavit. ut ad ejus exhortationem congregatus sit regni universi populus. hostes reperiunt. congregata omni ea quam tunc [0540C] habere potuerunt militia. cum iis quos assumpserat viae consortes. ut securam sibi stationem eligerent. galeas praeparari. Classe autem instructa. in urbem regredi violenter compulerunt: diebus quatuor continuis. et assumpta sibi cruce Dominica de singulis urbibus. effractis moenibus. in classem se certatim recipiunt. et contendunt illatis resistere injuriis et nostris aequa lance respondere. hostiliter molestare. papiliones et tentoria. in loco cui Caco nomen. cum multa sollicitudine et timore continuo iter incoeptum peragens. reversi sunt ad propria. exceptis his qui classi deservientes. captivatis etiam infinitis tam viris quam mulieribus. instant gladiis atrocius. Interea dominus patriarcha. quibus multum erat in natando exercitium. fame et siti. plenius cognito. cives ejusdem loci.

aguntur.suorum ruina plenius edocti sunt. ut praediximus. tanto concussit impetu. Dominicus Michaelis. nolentes tempus inutiliter consumere. usque ad passuum [0542C] in circuitu duo millia. Paganus quoque regius cancellarius. littora vero cadaveribus a salo projectis ita repleta fuisse. Erant autem et quatuor naves majores. rumores sinistros. Has cum gatis priores ordinant. cui dux inerat. composita classe. et ordinato exercitu. partim compedibus mancipatis. [0541C] cum quadraginta galeis. Per idem tempus. victorum pedes. et clamore et nutibus suos hortantur. versus littora Joppensia cursum accelerat. una cum archiepiscopis. Nuntiatur eis interea. Dux Venetiae cum classe numerosa descendit in Syriam. Classem hostium circa Joppen repertam idem dux violenter effringit. die quoque luminis amplius ministrante. dominus Eustachius Grener. ex ordine didicissent. regni procurator. machinas. Fit igitur pugna gravis. dux Venetiae. gatis vigenti octo. sed mercatorum naves. hostes classem sentiunt advenire. Eodem tempore. facti locupletiores. ut funes rescindant. quibus singulis duo erant remiges necessarii. audierant enim de suis. cruentatos sorduisse: mare vero adjacens de praecipitatis corporibus. ad quas cum omni celeritate contendentes. cumque in Cyprum insulam pervenissent. quatuor majoribus ad devehenda onera aptatis navibus. galeis majores. illuc classem dirigunt. aliae tandem multa velocitate sequentes. qui cum nostris in terra pugnaverant. et effluente de navibus interemptorum sanguine. alias velocitate praecurrens. speciebus videlicet. pervenerunt. Erant autem naves eaedem Orientalibus oneratae mercimoniis. Galeae vero subsequebantur. ut etiam (etsi fide videatur carere) qui interfuerunt. in partes se contulerat Ascalonitanas. illi tentant resistere. Stupefacti ergo. CAPUT XXIII. tantaque strages hominum. galeis pluribus retentis. eaque occasione ad suam se contulerant civitatem. Porro sicut viri providi. iter in Syriam arripiunt. una cum majoribus ejusdem provinciae. et Tyrus obsidetur. et maris grata tranquillitas. anchoras erigant. arma et victui necessaria deputatae. et per omnia commendabilis. explorantes [0542D] utrum hostium naves aliquas sibi casu haberent obvias: quod ita factum est. colorem sanguineum contraxisse. Regni principes cum eodem duce conveniunt. metu confusionem inducente. eam casu fortuito. dominus quoque Willelmus de Buris. ut pene totam cum suis remigibus fluctibus involveret. hostes vertunt in fugam. dux praefatus suis egressum indicit. Cumque jam esset circa crepusculum matutinum et aurora lucis orientis nuntiaret adventum. occisorum sanguine usque ad summum eorum. Quo etiam Veneti per internuntios [0541D] cognito. remiges ordinent et de pugna securi arma corripiant. [0542B] Interea dum haec apud hostes turbato ordine et confuso tumultu. non putaretur hostium exercitus. sed tandem auctore Domino. primis congressionibus eas violenter occupant. remos corripiunt. et hostium classis in vicino. denuntiatum est eis. optantes intime hostium classem invenire et cum eis tentare congressum. singulae singulas pene fretis involvunt. Quo audito. secundum quod eis utilius visum est. constanter asserant. et ardentibus studiis impugnant hi. ut si ab hostibus forte de remoto conspicerentur. classem ordinant. versus Aegyptias partes usque Laris antiquissimam solitudinis urbem maritimam. praecipiente duce. nam illis in eo pelago laborantibus. Continuatur cominus pugna. retentis galeis quatuor. quae omnia secundum consuetudinem suam dividentes. deductis secum praedictis navibus. vita decessit: in cujus loco substitutus est dominus Willelmus de Buris. et plurimum timentes. viris quos in eis reperiunt partim occisis. habentes singulae remos centenos. vir magnificus. CAPUT XXII. quod praedicta classis Aegyptia. cui partis dux adversae insidebat. eorum jam praecognito adventu. ecce ex Veneticis galeis una. ea intentione. ut de fetore putrescentium funerum. quod Aegyptiorum classis circa partes Syriae in maritima Joppensi applicuisset. eam conspiciunt viciniorem. ad deportanda onera. versus littora proficiscuntur. CAPUT XXIV. et acris corruptelam. circumposita regio et luem contraheret. Sic [0542A] ergo ordinato exercitu. apud urbem Acconensem applicuerunt. Joppe relicta. et congressus utrinque valde hostilis. audita regni Orientalis necessitate. duce eorum interempto. victoriam obtinuerunt saeculis memorabilem. Tiberiadensis dominus. regni constabularius et procurator. et in eo negotio exercitati. Erat autem eis et aurae favor optabilis. urbibus maritimis valde suspectam. et caeteris regni . cum totidem gatis et nave una maxima. tanquam si aliquo certo nuntio universa quae postea acciderunt. [0543A] Dominus vero patriarcha Hierosolymorum Gormundus. vir providus et discretus. et pannis sericis. facti superiores Veneti. decem naves hostium haud longe ab eis visae sunt. quas gatos vocant. et circa partes illas moram faceret. Erant sane in eadem classe quaedam naves rostratae. et ita eis successit ad votum. et convertit in fugam. episcopis. Collata igitur nostris divinitus praedicta victoria.

ut diximus. ut alteram de maritimis urbibus. gratia recuperandae regionis et totius provinciae. et ad [0543C] hoc tota ejus dirigebatur intentio. ita et rata. cui data est optio. Berytenses. et episcoporum sive cancellarii manu pacisque osculo. se praedictis omnibus interfuisse. et qui in finibus horum erant. erat enim vicinior. ne aliquando hostibus posset esse occasio. et in futurum illibata. Nam Hierosolymitae. et de hostibus ita gloriose triumphasset. per Dei gratiam. prius tamen ante importuosas Ascalonis ripas. consonantiam pactorum inter Venetos et principes regni Hierosolymorum continentis. continentis consonantiam pactorum inter Venetos et principes regni Hierosolymorum pro Tyrensi obsidione. magnopere nitebantur. prout ordo noster exigit. et super altare chartulas illas locaverunt. sortis autem forma non multum ab honestate abhorrebat. datis: omnes vero barones. et reliquis ejusdem regni principibus. ad majorum rerum gestarum evidentiam ponere. Deo auxiliante. ut in nostram cederet potestatem. ut quam velit illorum assumat. res in periculosam pene descendit altercationem. miserunt nuntios ad eum. nam Veneticorum classis in ejusdem portu civitatis. Propterea nos quidem Gormandus. tunc temporis. et parentes non habentem. Verum hic dum nostrorum voluntates ad varia rapiuntur desideria. ut ad nos. ut Christi servitio et incremento regni. Factum est ergo de communi consilio. nam aliae. alterum Ascalonae continentes. allegantes quod. a torrente Aegypti. pene pervenit inducias. ejusdem regis Balduini promissiones. ad illum uterque exercitus sine quaestione dirigatur. pace eodem anno inter regnum et sacerdotium super annuli et baculi controversia. cum navali exercitu. praeordinatis quae ad hujusmodi opus solent esse necessaria. et cum multa tractatus honorificentia. habere propositum. principum et populi salutarent. quod praesente domino patriarcha. Dominicus Michaelis Venetiae dux. Sic ergo per hanc votorum dissonantiam res in periculosas. . Cecidit ergo sors super Tyrum. Haec a senioribus quibusdam audivimus. usque Venetiam. [0544D] paganorum laqueo cum pluribus aliis captivus tenebatur. Tiberiadenses. quod dux Venetiae. versus Tyrum dirigendos esse contendebant exercitus. diu ante concepta devotione videret. Rescriptum privilegii. nobis cum totius regni Hierosolymitani socia Baronum militia conjuncta. [0543D] Nazareni. Natale Domini celebravit. Confirmato ergo hoc consilio. relictis qui classi praeessent viris prudentibus. et caeterarum maritimarum urbium habitatores. Conscripserunt enim in membranis codicillos [0544A] duos. Ubi honeste susceptus. ut et loca sancta. sub Balac principe Parthorum. quatenus sine aliqua contradictione. Dalmatiae atque Croatiae regni princeps. Joppenses. super sancta Evangelia subscriptas depactionum conventiones. usque Antiochiam omnes in nostram pervenerant ditionem. libet rescriptum privilegii. demum in Hierusalem partes. peccatis nostris exigentibus. cum nostrae ecclesiae fratribus suffraganeis. per eam haberent ingressum. Praebitis ergo corporaliter juramentis. convenit inter eos quibusdam pactis intervenientibus. totis viribus elaborandum erat. et conceptam de eorum adventu laetitiam significarent: [0543B] invitantes eos. qui constanter asserebant. Ubi etiam a regni principibus diligenter commonitus. propria manu. alter Romanam Ecclesiam. quorum nomina subscripta sunt. Tyrum videlicet. ex parte domini patriarchae. Sidonii. Biblii. At vero Acconenses. paganorum classium regis Babyloniae gravissima strage facta. quibusdam mediantibus. domino Willelmo de Buris constabulario et Pagano cancellario. prout decebat. CAPUT XXV. Placuit tandem. [0545A] sanctissimo evangelistae Marco. Ramatenses. Neapolitani. tuta statione locata erat. qui eum et populi Venetorum primores. Patris et Filii et Spiritus sancti. nostris applicuisset littoribus. rex ipse mandaverat. Dux ergo. atque genti Veneticorum simul statuentes affirmavimus.proceribus audientes. humanitatis legibus et plena hospitalitatis gratia se eos velle tractare. secundum litterarum suarum et nuntiorum prolocutiones. cum civitas esset nobilis et munitissima. sorte definiri hujusmodi controversiam. assumentes unum de pueris innocentibus. uti frui non dubitarent. tanquam cives et domestici. se ad tempus aliquod manciparet. alterum Tyri mentionem. et inclyti regionis illius. et principibus qui se tam benigne invitaverant loqueretur. decimo quinto Kal. vel Ascalonam obsiderent. [0544C] Tempore quo Calixtus papa secundus et quartus Henricus Romanorum imperator Augustus. quae dicta et quemadmodum inferius subscripta sunt. ut ad obsidendam Ascalonam proficiscerentur. quas eidem Veneticorum duci suos per nuntios. alterque regnum regebat. viros prudentes et honestos. peracta. ad necessarium Christianorum patrocinium victoriosus advenit. simul cum populo universo in civitatem conveniunt Acconensem. sibi suaeque genti in perpetuum permaneant. ut regni commoditatibus indifferenter. Sed ut nihil antiquitatis eorum quae interim occurrunt praetereamus. paratos se esse asserentes. ipse cum majoribus ejusdem populi Hierosolymam venit. innumera classium militiaeque multitudine. exercitusque capitaneos. praedicto duci suisque successoribus. respondit: Quod ad hoc specialiter venerat. Amen. Martii urbem praedictam gemina vallant obsidione. et minus laboris et sumptuum videbatur exigere. dominus patriarcha. et utrius illarum urbium nomen secum attulerit. quod sic habet: In nomine sanctae et individuae Trinitatis. celebrato Romae concilio. Dei gratia sanctae civitatis Hierusalem patriarcha. Rex quippe Balduinus Hierusalem secundus. quod in finibus [0544B] pactorum fideliter ab utraque parte staretur. Achone in ecclesia Sanctae Crucis convenientes.

Vobis quoque. et haec omnia superiora. indictione . duci Venetiae. Vel si aliquis adversus Veneticum querelam aut litigationem se habere crediderit. vel secundum usum. regis Hierusalem cancellarii. in regem promovendus advenerit. oleum. obierit.Ego Rogerius Liddensis Sancti Georgii episcopus similiter confirmo. quantum rex habere solitus est. aut superius ordinatas promissiones antequam promoveatur. [0547A] Ego Gormundus Dei gratia Hierosolymorum patriarcha. intrando. Super ejusdem autem rugae alia parte. in curia regis emendetur. unam materiariam et duas lapideas mansiones habentes. vel alicujus negotii litigationem. possidendi et quidquid vobis inde placuerit. Similiter easdem et eodem modo confirmationes. Si vero alter ad Hierosolymitanum regnum. [0548A] Ego Gildoinus abbas Sanctae Mariae vallis Josaphat similiter confirmo. [0545C] nullo modo. cum suis pertinentiis. inquam. cum nostris episcopis.Ego Aicardus prior templi Domini similiter affirmo. cum suis. aut aliquod [0546C] ingenium in Christianorum potestatem Spiritus sanctus tradere voluerit. et quanta accipimus ab illis qui cum aliis negotiantur [0545D] gentibus. Praeterea super cujus gentis burgenses in vico et domibus Veneticorum habitantes. rugaeque Achon partem unum caput in mansione Petri Zanni. jure haereditario possideant. ex debiti conditione persolvere debemus. sine alicujus contradictionis impeditione. id est Veneticorum mensuris mensurare debent. vel ibi morando. unamque plateam sive balneum. Saracenis tantum servientium.In omnibus scilicet supradicti regis. Nam quando Venetici inter se negotiantur. Veneticus erga. nisi solum quando veniunt. ab omni exactione libera.Ego Arnaldus prior montis Sion similiter affirmo. aut exeundo per ullum ingenium dare debeat. libere et regaliter. nos Gormundus Hierusalem patriarcha confirmare per Evangelium faciemus. aliquam dationem in ingrediendo. eamdem justitiam et consuetudines quas rex super suos. quod nihil plus accipiemus ab illis gentibus. molendinum. Si vero aliquod placitum. balneum. quam vobis regem Balduinum secundum. Quando autem Venetici ab aliquibus gentibus extraneis quam Veneticis. [0545B] stateram. ipsas. Praeterea illam ejusdem plateae. ipsi Venetici ecclesiam et integram rugam. sicut ante dictum est. sicut sunt regis propria. tenendi. quam Veneticum. in eadem curia Veneticorum determinetur. et vestrae genti promittimus. illam. comparando vel morando. quae quondam [0546A] Joannis fuerat Juliani. haec eadem similiter confirmo. nec non et furnum habeant. baronibus populoque Hierusalem. regis constabularius similiter affirmo. Sed modiorum. sicut ad propria regis libere liceat. vobisque potestatem concedimus. in curia Veneticorum diffiniatur. a domo Bernardi de novo Castello. quae non sunt in Francorum manibus. id est Veneticorum mensuris propriis vendere debent. utramque per eorum auxilium. vel si. si aliquando egressurus de captivitate est. sicut rex duas. quod nobis dominus papa inde scripserit. aliud vero in Sancti Dimitri monasterio firmantem.Ego Willelmus de Buris. et tertiam partem terrarum omnium sibi pertinentium. vobis eamdem quam rex habuerit potestatem penitus damus. quod nos sine lingua dicimus. in perpetuum faciendi.Ego Ebremarus Caesariensis archiepiscopus. tertiam partem ipsi regi dare debent. suisque successoribus in Sidonis acquisitione dedit. Venetici habeant. quae quondam casulae de cannis esse solebant. hoc modo uti liceat. commercio aliquid accipientes comparant. sicut in caeteris regis civitatibus. quam rex Balduinus Hierusalem primitus beato Marco. aut exeunt cum suis navibus peregrinos portantes: tunc quippe secundum regis consuetudinem. vobisque Dominico Michaeli. cum regiis mensuris datoque pretio accipere licet.Ego Gerardus prior Sancti Sepulcri similiter confirmo. Venetiae duci. nullum de suis rebus patiatur damnum. De causa vero Antiochena. in Antiocheno principatu se vobis Veneticis daturum: videlicet sic in Antiochia. alteram quarum. quae vobiscum negotiantur. Si vero aliquis Veneticorum naufragium passus fuerit. et nos omnes. beato Marco. vel secundum ullam rationem. Insuper ubi Veneticus ordinatus [0546B] vel inordinatus. ipsum confirmare faciemus. dominoque duci Ordolafo. et ejusdem rugae aliam partem. partes. ad honorem Veneticorum promittimus. Universaliter igitur supradictas conventiones ipsum regem. Quod si apud Accon. bona fide totum adimplere. suis haeredibus aut aliis Veneticis res suae remanentes reddantur. res suae in potestatem Veneticorum reducantur. si quidem Antiocheni regalia promissionum foedera vobis attendere voluerint. clamorem fecerit. Si naufragio mortuus fuerit. atque omnium suorum baronum civitatibus. omnibus inibi habitantibus absque contradictione quicunque voluerit coquere. trecentos in unoquoque anno bizantios Saracenatos. ex parte regis.Ego Bernardus Nazarenus episcopus similiter confirmo. duci Veneticorum de funda Tyri. tertiam partem. Unde ipse rex Hierusalem. cum propriis. clero. Deo auxiliante. ejusque successorum sub dominio. Venetici habituri in perpetuum. sub eadem constitutionis depactione promisisse bene scimus. nisi quantum soliti sunt dare. Denique duarum civitatum Tyri et Ascalonis tertiam partem. balneare. suorumque baronum dominio. Ad haec Venetici nullam dationem. sed sic liber sicut in ipsa Venetia sit. stando. alioquin ipsum nullo [0546D] modo ad regnum provehi assentiemus. aut exeundo de nulla penitus causa aliquam dationem persolvere debent. per manus Pagani. festo apostolorum Petri et Pauli. vel mel mensurandum in vico suo Veneti facere voluerint. vestris quoque successoribus per praesentem paginam confirmamus. cum vero Venetici res suas aliis gentibus vendunt. vendendo. staterae atque buzae mensuris. jure haereditario in perpetuum possidenda. molere. nos idem Gormundus Hierusalem patriarcha. furnum. a die Sancti Petri. sicut dictum est. Veneticum habuerit. inquam. baronum successores et novi futuri barones facient. anno 1123. recto tramite procedente. Deo auxiliante. propria nostra manu supradicta confirmo. consilium et auxilium vobis dantes. Quin etiam nullus Veneticorum in totius terrae regis. usque domum Guiberti de Joppen generis Laudae. Verum si Veneticus super quemlibet alium hominem.Ego Asquitinus Bethlehemita episcopus similiter confirmo. modios et buzas ad vinum.Data apud Achon. Verum in platea Hierusalem tantum ad proprium habeant.

appellaverunt. XXVII. et praetoriola de insulis [0548D] Italiae. Abdaemonis filius. successit in ejus regnum filius ejus Hiram. impleverunt decorem tuum. asserit. filii Noe. Cedrum de Libano tulerunt. Ex hac etiam Sychaeus. . quod Tyras septimus filiorum Japhet. civitatem illam admirabilem et Romani [0548B] aemulam imperii. Europa. quondam coronatam. a quorum altero tota regio. negotiatio populorum ad insulas multas: Tu dixisti: Perfecti decoris ego sum. Ex hac etiam et Hiram. quod nomen tenet usitatius et Tyrus. hanc urbem condiderit. Ex hac urbe. Describitur Tyri antiquitas et nobilitas simul. tamen a conditore certum est. et pretiosi muricis. et in corde maris sita: Finitimi tui. [0547B] Est autem Tyrus civitas antiquissima. [0547C] Agenor rex fuit. institores ejus inclyti [0549A] terrae. rex fuit. Cadmus et Phoenix. ob egregiam in rempublicam imperiumque Romanum insignem fidem. ita dicens: Moriente Abibalo. mira solvebat subtilitate. quercus de Basan dolaverunt in remos tuos. Et illud: Tros Tyriusque mihi nullo discrimine habetur. mortalium primi scribendi prudentiam et mentis interpretem sermonem. et Graecarum inventor litterarum. secundum quod Ulpianus vir prudentissimus jurisconsultus. ut facerent tibi malum. Ex hac nihilominus urbe fuit Abdimus adolescens. quod posterius. ex verbis Ezechielis prophetae manifeste est colligere. primi tentaverunt. titulo De censibus. et filii ejus. convenientibus designare apicibus. foederis quod cum Romanis percussit tenacissima. perpetuo se Tyrios. XXIII. quae Hiram regi Tyriorum solvenda mittebat. de quo ita legitur in Josepho Antiquitatum libro octavo: Meminit horum duorum regum Menander. qui cum vixisset annis quinquaginta tribus. [0547] CAPUT PRIMUM. Hujus temporibus erat Abdimus. nobilis regionibus. fil. unde mihi origo est. condiderunt. et a suo sumptum vocabulo nomen eidem indiderit. ausi Mansuram rudibus vocem signasse figuris. (Isa. Hujus quoque cives excellenti mentis acumine et ingenii vivacitate praeclari. etiam hodie. regnavit triginta quatuor. Fuit autem ab initio binomia. si ad veteres recurramus historias. et exstruxerunt te cum omnibus tabulatis maris. 2). Tyria dicitur. Nunquid non haec vestra est.INCIPIT LIBER TERTIUS DECIMUS. qui in Africana dioecesi. Carthaginem videlicet. et dices Tyro quae habitat in circuitu maris. Quanta hujus civitatis priscis temporibus gloria fuerit. Et Isaias: Transite maria. sed etiam et originis memores. assume super Tyrum planctum. gesta cujus celebrem et late vulgatam habent historiam. regnumque illud Punicum quasi Phoenicum. dicens: Phoenices primi. ut Europa diceretur. ex eadem urbe trahens originem. dicens: Sciendum est esse quasdam colonias juris Italici. jus Italicum concessit. Unde illud Maronis in primo: Urbs antiqua fuit. Quis cogitavit hoc super Tyrum. qui Salomonis omnia sophismata et verba parabolarum aenigmatica. ut est in Syria Phoenice splendidissima Tyriorum colonia. quae gloriabatur a diebus pristinis in antiquitate sua? Ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum. Haec et triti conchylii. individua vocum elementa. transtra tua fecerunt ex ebore Indico. ululate qui habitatis in Insula. et memoriae thesauros aedificantes. celebrem posteris de se reliquit memoriam. serie saeculorum antiquissima. Tyrii tenuere coloni. eam hujusmodi contraxisse vocabulum. et belli civilis egregius prosecutor Lucanus [0547D] designat. Salomonis cooperator ad aedificium templi Domini. orbis terrarum parti tertiae nomen dedit. Certum est enim juxta veterum [0548C] traditiones. Huic enim divus Severus et imperator noster. Byssus varia de Aegypto texta est tibi in velum ut poneretur in malo Hyacinthus et purpura de insulis Elisa facta sunt operimentum tuum (Ezech. et Apollonius. in Digestis. et uxor ejus Elisa Dido fuisse leguntur. 6). qui ex Phoenica lingua antiquitates Tyriorum in vocem convertit Helladicam. qui te aedificaverunt. nomen accepit. principes. famae si creditur. abietibus de Sanir. [0549B] Abdaemonis filius in vinculis. ut Phoenicis diceretur. urbis trahens nuncupationem. Tertia vero ejusdem regis filia. egregio purpuram colore prima insignivit: unde et praecipua inter eos. armipotens. Carthaginenses voluerunt appellari. nam et Sor Hebraice dicitur. Alter vero Thebanae conditor urbis. hominis. licet et Graecam videatur redolere eloquentia (interpretatur enim angustia). cui a Domino dicitur: Et tu. cujus negotiatores. characteribus designandi formam posteris tradiderunt: id et veterum habent historiae. a regione unde exierant denominantes.

VII. quae alio nomine dicitur Heffa. secunda. protenditur . ita ut si non posset discernere. maxima portio est. quae quia inter duo flumina sita est. quae. cumque fateretur Hiram. prima. juxta verbum Prophetae dicentis: Filiae Tyrii in muneribus vultum tuum deprecabuntur (Psal. quae proprie appellatur Judaea. cujus metropolis est Damascus. Quantum protenditur. magna est fides tua (Matth. Nec tamen tantis arctatur angustiis. cujus est metropolis Hierosolyma. Urbes autem quae infra hanc provinciam continentur. inter partes ejus praecipua. simplex fuit et uniformis. et alia ab eo proposita. pars est novissima. Porro advertendum est quod hoc nomen Syria. cujus pro filia. quae est inter Tigridem et Euphratem. 8): haec iterum Phoenicis postea divisa est in duas portiones. quarta decima Maraclea. quae est Caesarea [0550C] Philippi. sexta Berythum. secunda Ptolomaida. qui hodie dicitur Districtum. quasi a septentrione. tertia ab oriente Paneas. quae. tertia. CAPUT II. nunc autem in duas divisa est. et notat partes. prima ejus partium Mesopotamia est. et infinita jugera multiplici fecunditate compensat. Et Hieronymus Pammachio et Occearano scribens in ea epistola quae sic incipit: Schedulae quas misistis. Est autem et Phoenicis universae metropolis. juxta vetustissimam urbem quae dicitur Tyrus antiqua. de quo dicitur quod Salomonis solvebat aenigmata. quae olim. nam [0551A] licet in ipso mari sita sit et in modum insulae tota fluctibus ambiatur. aequipollenter iterum solvenda proponens. se non posse illas solvere. septima Biblium. decima Artusiae. quae inter Syriae provincias et bonorum pene omnium commoditate. CAPUT III. civitas illa nobilis. duodecima Arados. qui est sub castro Margath. Syria ergo major multas provincias infra suum continet ambitum. Christum Salvatorem deprecarentur. cujus metropolis est Caesarea maritima. evincebat. undecimae Archis. ejusdem Syriae majoris pars est. cujus hodie locum tenet Nazareth. sunt hae: ab austro novissima Porphyria. prima cujus metropolis est Bostrum. Et hic fortasse est quem fabulose popularium narrationes Marcolfum vocant. habens initium. aliquando largius. et petiisse ab ea solutionem. quae male a daemonio vexabatur. potamos enim Graece. ex quo Origenes Tyri mortuus est. prima docuit. Sed et Syria Sobal. Altera vero Phoenicis dicitur Libanica. octava Botrium. per Abdimum quemdam Tyrium. Ab austro vero Phoenicis statim conjungitur. Coelesyria regio. quae ejusdem Syriae sunt [0550B] partes. sunt absoluta. XV. XLIV. habet tamen pro foribus latifundium per omnia commendabile.qui semper propositiones quas imperasset Hierosolymorum rex. quarum prima maritima dicitur. Nihilominus et tres Palaestinae. Sed. tertia decima Antarados. Post hanc vero ejusdem Syriae. aliquando strictius. cujus metropolis est Scythopolis. sed aliquando cum adjectione dicitur. 14). respectu aliarum regionum. quae etiam aliquando dicitur Syria. secunda. et quas partes habeat Syria. ad Aegyptum respiciens. et ei respondebat. ut in muneribus fidei. ut parti tantum conveniat. altera vero. charitatis et spei. quae si Salomon non solveret regi Hiram. Idumaea quoque hujus ejusdem Syriae majoris. ut sit nomen totius. quinta Sidon. sicut oculata fide etiam hodie licet inspicere. et a Cilicia usque in mare Rubrum. quae alio etiam nomine dicitur Accon. vulgari vero appellatione Caifas. haec eadem nihilominus et illam admirabilem genuit Chananaeam. supplicantis magnitudinem fidei commendat Salvator dicens: Mulier. et commendabilis patientiae [0549D] monumenta relinquens. hoc ipsum asserit dicens: Centum et quinquaginta prope anni sunt hodie. idcirco frequenter in Scripturis Mesopotamia Syriae dicitur. multaque foret pecuniarum detrimenta passurus. 28). quia Syriae pars est. urbes habens quatuordecim suffraganeas. quae concivium filiabus admirandae fidei. Mesopotamia dicitur: quasi quae inter duo flumina jaceat. usque in Aegyptum protenditur. et incolarum frequentia primum semper obtinuit locum. quae alio nomine dicitur Bethsam. exiguitatem suam multa redimit ubertate. quarum altera dicitur Damascena. Emisena. quae proposita fuerant. multas pecunias daret. quarta a septentrione Sarepta. Descriptio regionis ejusdem urbi adjacentis. [0550A] sicuti manifestius dicetur. finem autem ad Lapidem incisum. nona Tripolis. Et iterum infra: Adjecit ad hoc. a Tigride enim habens initium. cujus ab inferiori parte. multas civibus ministrans commoditates. Erat autem praedicta civitas non solum munitissima. per multa tempora. licet modica videatur. etsi ad evangelicam recurramus historiam. et commoditatum quas praestat. cum suis suffraganeis urbibus sita est: cui. a rivo Valaniae. ut ibi: Caput Syriae Damascus (Isa. sed etiam fertilitate praecipua. regem Hierosolymorum Salomonem misisse ad Hiram Tyri regem figuras quasdam. [0549C] Haec eadem et Origenis corpus occultat. accipitur. ut praediximus. cujus metropolis est Tyrus. ejusdem Syriae partes sunt. cujus metropolis est Petra deserti. Sunt etiam et Syriae partes utraque Arabia. Latine fluvius dicitur. utraque Cilicia contermina est. et amoenitate quasi singularis. et planitiem sibi continuam divitis glebae et opimi soli. solventi pecunias daret. unde nobis est sermo. cujus est [0550D] metropolis Sobal. in qua Antiochia.

ad tria habens milliaria. uterque noster exercitus ad praedictam applicuit civitatem. et comportabit in gyro. Quod saepius priscis temporibus obsessa fuerit. sed obsidens eam aliquando Assyriorum potentissimus princeps Nabuchodonosor. et in eodem rerum genere facile obtinens principatum. gladio interficiet. eam aliquando insulam. turris exterius videtur eminentior. Tradunt seniores. universae regioni se gratum praestat. Procuratur autem adjacenti regioni ex ejus beneficio miranda commoditas. verum et canamellas. et circumdabit te munitionibus. ad altitudinem cubitorum decem. quae inde per aquaeductus ejusdem altitudinis. et continuatam violenter occupavit. cum illo tempore in Tyro regnabat Joatabalus. sed ex ipsis abyssi cataractis scaturire videatur. cepere captivos viros quingentos. Praeparata sunt nihilominus ad ejus summum ascendere cupientibus. quod inde ad remotas etiam delatum provincias. et dum hoc quinque annis fuisset factum. armis et viris armipotentibus diligenter communierat. et duobus in Gaza. et suae visitationis beneficio ad usus multiplices reddit fecundam. continuavit eam solo. Et infra: Quapropter in obsidione intentius perseverans. Hic licet in humiliore totius regionis parte fluentorum suorum habeat originem. nec fontis aliquam praetendit effigiem: ubi vero ad ejus perventum est fastigium. XXVII. tamen cura et manu artifice in superas elatus auras. IV. mirabiliter conficitur. et remiges octoginta: contra quos Tyrii navigantes in duodecim navibus. dicens: Ecce ego adducam ad Tyrum Nabuchodonosor. ad circumjacentem se transferunt regionem. Sita autem est haec eadem civitas. qui perspicuas et salubres emanant aquas. sed et mirae soliditatis. versus Sareptam et Sidonem iterum porrigitur totidem milliaribus. Post eum vero Alexander Macedo. e regione in septentrionem. et eam quasi regnorum suorum robur et domicilium suum reputans. dicens: Alexander autem ad Syriam veniens. dispersis hostium navibus. sed opus non consummavit: hujus quoque obsidionis Ezechiel propheta memoriam facit. Et Philostratus in Indicis et Phoenicibus historiis dicit: Quia rex iste obsedit Tyrum annis tribus. [0551B] In hac eadem fontes sunt plurimi. Accedentibus et facti miraculum volentibus intueri. unde et nomen urbis longe ad exteras nationes porrigitur celebre [0552A] et multiplici fenore lucrum accrescit institoribus. et antiqua Tyrus. et levabit contra te clypeum et lanceam (Ezech. si capitis salutem inviolatam posset conservare CAPUT IV. omnium fere potentissimo. victu. Inter quos praestantissimus. de quo etiam et Salomon in Canticis cecinisse dicitur: Fons hortorum. et a solida terra omnino separatam fuisse. disposuit custodias super fluvium et aquaeductus civium. Nec solum his commoditatibus. De hoc autem memoriam facit Josephus in nono libro Antiquitatum dicens: Pugnavit enim adversus Tyrum. regnavit annis triginta sex: hic recedentibus Cuthaeis navigans reduxit eos. Sanabala mortuus est. qui facta pace cum omnibus. et ad proventus fructuarios aquas porrigit affluenter. ubi minimum. grata erat et accepta. Erectus est ergo. ferri duritiem imitante. ascensoria per gradus eadem soliditate [0551D] lapidea. unde per institores ad ultimas orbis partes deportatur. et lignis fructiferis insita. 3). unde honor Tyriorum propter hoc crevit eximie. et non ex montibus. voluit eam solo continuare. expugnavit: cumque eam cepisset. Hujus obsidionis in decimo libro Antiquitatum Josephus memoriam facit. nisi in modico spatio.enim in austrum versus Ptolemaidam. Aegyptiorum principi. ad civitatem Gazam pervenit. et coetu populoque [0552C] magno: filias tuas quae sunt in agro. et amoenitate praecipua nutriat pomaria. tulerunt de effossis puteis bibentes aquam. et multae aliae urbes. 15). usque ad eum locum qui hodie vulgo dicitur Districtum Scandarionis. artificio contra naturam obtinente factus sublimior. regem regum. qui omnem regionem a Laodicia Syriae usque in arentem Libyam libero possidebat imperio. in latitudinem vero. Sed et vitri genus elegantissimum. regem Babylonis ab Aquilone. 7). qui temporum facta conscripsit. milliaribus quatuor aut quinque. et perspicua sinceritate praecipuis materiam praebet. quae fluunt impetu de Libano (Cant. quantum arcus sagittam jaculari possit. aptam vasis mirabilibus. cum equis et curribus et equitibus. ad duo. et in sublime deductus miro opere [0551C] lapideo. denuo rex adversus eos egressus est. dicens: Sed etiam Diocles in secundo Coloniarum libro meminit hujus regis. cunctam [0553A] Phoenicem bellis invasit. et eam quantum potuit. de arena quae in eadem planitie colligitur. et famae titulis celeberrimus. quae semetipsas Assyriorum regi tradiderunt: quapropter Tyriis non subjectis. ita ut non solum hortos. sicut alii plerumque fontes. totam circumquaque regionem affluenter irrigat. sicut in sequentibus dicetur: unde ob id quod munitissima erat. verum et munitione incomparabili praedita erat civitas. [0552D] et subjugata Sidone. obsidione vallavit. et Arche. [0552B] Igitur XV Kal. ubi plurimum. puteus aquarum viventium. Revertens autem Assyriorum rex. Recessit autem a Tyro civitas Sidon. Martii. ita ut pelago undique ambiatur. unde pretiosissima usibus et saluti mortalium necessaria maxime. de quibus testatur et Menander. non multum poterat esse utilis. Et infra: Septem autem mensibus in obsidione transactis. cum in ea regnaret Elisaeus. Haec in archivis Tyriorum de Salmanasar Assyriorum rege scripta sunt. et qui in imo situ naturali. et grata temperie contra immoderatos aestus praestant refrigerium. arbitrans reliqui corporis in tuto partes consistere. et mensibus decem. Damascum cepit. collectarum est videre quasi cumulum aquarum. tantisque commoditatibus abundans. juxta verbum prophetae. Obsederat autem et eam prius Salmanasar. et caetera. et Tyriorum antiquitatem in Graecam linguam convertens. . Tyrum obsidebat. ut Tyrios haurire pocula prohiberet. sic ait: Elisaeus nomine. quibus etiam equites sine difficultate possint ad ejus provehi superiora. Cujus obsidionis idem Josephus in undecimo libro Antiquitatum memoriam facit. contra quos denuo Salmanasar Assyriorum rex insurgens. in corde maris (Ezech. post terga sua reversus est. ut praediximus. et invaserat Phoenicen universam. XXVI. Phoenicibus exhibentibus ei naves sexaginta. conficitur zachara.

cives inclyti et locupletes. tam pedites quam equites praeliabantur. muro clausa triplici. quod urbs tam munita in nostrorum [0554A] ditionem. Damascenorum vero regi. timore molarium emissorum. varii generis erigunt machinas. Ab oriente vero. quasi insula est praefata civitas. cum [0553C] turribus mirae altitudinis. imo etiam ut in necessitatibus civium. Ptolemaida. Dux etiam cum suis partem regiam aemulantes. ut diximus. Sidone. Assultibus quoque et congressionibus assiduis. Locatur obsessio. qui emergere poterant. qui de urbe ad pugnam egrediebantur. inter se et solum tutam navibus praebet stationem. Describitur civitas. per quod facile ejus cives possent mare introducere in alterutrum. Compositis ergo sarcinis et rebus ad quamdam commoditatem locatis. Unicum enim et singulare totius regionis. aliquo casu posset descendere. quae semper ad suspectos casus. duas habebat ejus portiones. exercituque pomeria urbi vicina tenente. nostrorum negaret aspectum. quibus magnis molaribus turres et moenia concutiantur. et saxis ingentibus earum jactu libratis. et civibus terror inferatur. interiores ad committendum irritantibus. ut saepius in die permutati. sed et eos quibus conservandi machinas sors dederat necessitatem. vicem domini regis obtinens. ducto vallo profundo convenienter a mari superiori ad inferius. sed magis ac magis accensi. et solis moenibus cogunt esse contentos. belli pondus sustinere non possent. gratia commerciorum. Nostri etiam qui in castellis erant. unde secum Veneti multam detulerant [0554B] copiam. arcubus et balistis tantam inferebant his. Machinas nihilominus jaculatorias fabricari praecepit. et circa ea regionem. et nisi ducem habeant. Dominus sane patriarcha cum regni principibus. ita ut peregrinis et ignaris locorum. tantis viribus. convocatis artificibus. exitus introitusque civibus negant. Erant autem in ea cives nobiles et pecuniosi valde. universum claudunt exercitum. unde est per terras accessus. locisque competentibus componunt erectas. castella nostra sine intermissione cedunt. ut non nisi cum cursu celerrimo ad eas auderent accedere. quasi