You are on page 1of 13

Docentenhandlei

ding

“diep in de
zee”
project

Voorwoord
Voor u ligt de docentenhandleiding behorend bij het project “diep in de zee”. Dit project
bestaat uit twee lessen.
Tijdens deze twee lessen wordt er gebruik gemaakt van verschillende materialen,
gemaakt door studenten van de opleiding tot docent biologie aan de hogeschool
Utrecht.
Het project is bedoeld als aanvulling voor de methode Biologie voor jou: thema 4:
mens en natuur. Het is geschikt voor de vierde klas VMBO kader of TL .
Tijdens het project wordt aandacht besteed aan verschillende vaardigheden:
-

Het reproduceren van kennis opgedaan uit een documentaire
Het toepassen van kennis opgedaan uit een documentaire
Samenwerkend leren
Het opzoeken en ordenen van informatie
Het presenteren van de opgedane kennis

De eindproducten van de leerlingen zullen bestaan uit;
- Een ingevuld werkblad
- 5 argumenten voor of tegen blastfishing
- Deelname aan een discussie
- Presentatie van een voedselweb
Per eindproduct wordt een beoordelingsmatrix verstrekt. Aan de hand hiervan kan een
cijfer gegenereerd worden. Dit cijfer zal één keer meetellen voor het vak biologie.

Inhoud

Materialenlijst............................................................................................................................. 4
Lesplan les 1.............................................................................................................................. 5
Lesplan les 2.............................................................................................................................. 7
Antwoordenblad voor bij les 1.................................................................................................... 9
Kaartjes voor de indeling van de groepjes............................................................................... 12
Beoordelingsmatrix.................................................................................................................. 13

Materialenlijst
- Documentaire (meegeleverd als bijlage)
- Werkboekje voor de leerling (meegeleverd als bijlage)
- Kaartjes om groepjes mee in te delen (meegeleverd als bijlage)
- Antwoordenvel voor de docent ( meegeleverd als bijlage)
- Posterbladen op A2 formaat (het liefst gekleurd)
- scharen
- Stiften en potloden
- Per groepje 1 computer en de mogelijkheid om te printen
- Plakband om de posters mee op te hangen (Optioneel)
- Beoordelingsmatrix (meegeleverd als bijlage)

Lesplan les 1
LESPLAN (DA-model uit Geerligs)
LESONDERWERP:
Ecologie : mens en natuur
Naam leerkracht / student (LK): NADER IN TE
VULLEN DOOR DE DOCENT
Klas/dag /uur: NADER IN TE VULLEN DOOR DE
DOCENT
Datum: NADER IN TE VULLEN DOOR DE
DOCENT

Naam school: NADER IN TE VULLEN DOOR DE
DOCENT
Type onderwijs: VMBO- kader/ TL (4e klas)

Algemeen lesdoel/doelen (voor de ll):
De leerlingen:
- Kunnen voor het eind van de les in eigen
woorden uitleggen wat koraal is
- kunnen beschrijven wat de korte termijn
gevolgen zijn van blastfishing
- kunnen beschrijven wat de lange termijn
gevolgen zijn van blastfishing
- Kunnen beargumenteren wat de voordelen
voor de bevolking zijn van blastfishing
- kunnen beargumenteren wat de nadelen
voor het milieu is van blastfishing

Beginsituatie:
De leerlingen:
- Kunnen uitleggen welke soorten dieren er in de zee
leven.
- Kunnen uitleggen op welke manier de mens
afhankelijk is van het milieu
- kunnen basaal uitleggen hoe de voedselproductie
Nederland verloopt.

De lesstof wordt gehaald uit het werkboek voor de
leerlingen, de docentenhandleiding en de
documentaire.

Persoonlijk leerdoel (doel voor de student ( LK) in observeerbaar gedrag):
- NADER IN TE VULLEN DOOR DE DOCENT

Tijd

Concrete leerdoelen
+ beheersingsvorm
Start van de les
Binnenkomst
8.20- leerlingen,
8.25
Kletspraatje maken etc.
Kern van de les
Lesopening
8.258.30
-------- ---------------------------------

Leerstof (in telegramstijl)

Didactische aanpak

Klas is – bij voorkeur – in
groepsopstelling

-

Uitleg verloop van de les
Eventueel kort herhalen van de
voorkennis als introductie op de
documentaire

------------------------------------

8.308.40

-Bekijken van de
documentaire

-------8.40

8.50

----------------------------------- - - Kunnen voor het
eind van de les in eigen
woorden uitleggen wat
koraal is
- kunnen beschrijven
wat de korte termijn
gevolgen zijn van
blastfishing
- kunnen beschrijven
wat de lange termijn
gevolgen zijn van
blastfishing
------------------------------------- Nakijken van het
werkblad

-------8.508.55
-------8.559.00

9.009.10

------------------------------------ Kunnen
beargumenteren wat
de voordelen voor de
bevolking zijn van
blastfishing
- kunnen
beargumenteren wat
de nadelen voor het
milieu is van
blastfishing
- Kunnen
beargumenteren wat
de voordelen voor de
bevolking zijn van
blastfishing
- kunnen
beargumenteren wat
de nadelen voor het
milieu is van
blastfishing

Afsluiting
9.10

9.15
-

van de les
Opruimen van de
spullen
terugblik door
middel van vragen

-------------------------------------------------------------- Bijgeleverde documentaire
------------------------------------------------------------- Werkboekje voor de leerling

------------------------------------------------------------- Antwoordenblad voor de docent
- Werkboekje voor de leerlingen
------------------------------------------------------------- Leerlingen voeren gezamenlijk een
discussie over blastfishing. Per
groep wordt een standpunt
uitgereikt (tegen of voor). Elke
groep bedenkt minstens 5
argumenten voor hun standpunt.

-

Leerlingen voeren een discussie.
De leraar is de discussieleider. Elk
groepje moet evenveel aan het
woord komen en alle standpunten
moeten genoemd worden

-------

--------------------------------------- De leerlingen werken
zelfstandig aan de
opdrachten. Docent
loopt rond.

---------------------------------------- Klassikaal nakijken

------------------------------------------ Samenwerkend leren:
docent loopt rond voor
vragen

Eventuele regels die te
noemen zijn tijdens de
discussie:
- Reageer op elkaar, ga
in op elkaars standpun
- Laat de ander uitprate
- Als je wat wil zeggen g
je staan en wacht je to
je de beurt krijgt

-

Klassengesprek

Lesplan les 2
LESPLAN (DA-model uit Geerligs)
LESONDERWERP:
Ecologie : mens en natuur
Naam leerkracht / student (LK): NADER IN TE
VULLEN DOOR DE DOCENT
Klas/dag /uur: NADER IN TE VULLEN DOOR DE
DOCENT
Datum: NADER IN TE VULLEN DOOR DE
DOCENT

Naam school: NADER IN TE VULLEN DOOR DE
DOCENT
Type onderwijs: VMBO- kader/ TL (4e klas)

Algemeen lesdoel/doelen (voor de ll):
De leerlingen:
- Kunnen de relatie uitleggen tussen
verschillende soorten organismen in het
koraalgebied
- kunnen een voedselweb maken
- kunnen uitleggen wat het gevolg is van het
ontbreken van een schakel in het voedselweb
- kunnen beargumenteren welke rol zij hebben
gehad bij het samenwerkend leren

Beginsituatie:
De leerlingen:
- kunnen uitleggen wat een voedselweb is
- kunnen verschillende soorten organismen noemen
die in koraalgebied leven
- kunnen beschrijven wat de gevolgen zijn van
blastfishing
- kunnen de voor en nadelen noemen van
blastfishing
- kennen de lichaamsbouw van een vis

De lesstof wordt gehaald uit het werkboek voor de
leerlingen, de docentenhandleiding en de
documentaire.

Persoonlijk leerdoel (doel voor de student ( LK) in observeerbaar gedrag):
- NADER IN TE VULLEN DOOR DE DOCENT

Tijd

Concrete leerdoelen
+ beheersingsvorm
Start van de les

Leerstof (in telegramstijl)

Didactische aanpak

8.208.25

Binnenkomst
leerlingen,
Kletspraatje maken etc.

Kern van de les
Lesopening
8.258.30
-------- ---------------------------------8.30- - Kunnen de relatie
9.00
uitleggen tussen
verschillende soorten
organismen in het
koraalgebied
- kunnen uitleggen wat
een voedselweb is
- kunnen een
voedselweb maken
- kunnen uitleggen wat
het gevolg is van het
ontbreken van een
schakel in het
voedselweb
-------9.009.10
--------

------------------------------------- kunnen
beargumenteren
welke rol zij hebben
gehad bij het
samenwerkend
leren
------------------------------------

Afsluiting
9.10

9.15
-

van de les
Opruimen van de
spullen
terugblik door
middel van vragen

Klas is in groepsopstelling
van groepjes van 4. Rijk d
indelingskaartjes uit bij de
deur.
-

Uitleg verloop van de les
Eventueel kort herhalen van de
voorkennis als introductie op de
opdracht voedselweb
-------------------------------------------------------------- Gebruik de leerlingenhandleiding
als handleiding
- Tussendoor presenteren de
leerlingen in groepjes aan de
docent wat ze hebben gemaakt.
Dit kan op informele wijze

------------------------------------------------------------- De leerlingen vullen het
beoordelingsblad op hun werkblad
in. Dit wordt gelijk meegenomen in
de beoordeling

------------------------------------------ De leerlingen werken
zelfstandig aan de
opdrachten

--------------------------------------- De leerlingen doen dit
zelfstandig. Eventueel
kan de keuze gemaakt
worden om dit in stilte
te doen.
----------------------------------------

-------------------------------------------------------------

-

Klassengesprek

Antwoordenblad voor bij les 1
1. Dit project gaat onder andere over het leven in de zee. Om welke reden is de zee
erg belangrijk voor de mens?
- De zee zorgt voor voedsel voor de mens (vis)
- regelt de temperatuur op
aarde
- De zee zorgt voor een manier van transport (boten)
- recreatie

- zuurstofbron

- medicatie/ grondstoffen

2. Noem minimaal 4 voorbeelden van organismen die in de zee leven:
koraal, vissen, zoogdieren etc. Nakijken op eigen inzicht!

3. Op de afbeelding zie je een clownsvis in het koraal.
Om welke redenen is het koraal erg belangrijk voor de
clownsvis?
1 De clownsvis kan zich verstoppen voor roofdieren
2. De clownsvis kan er eieren in leggen
3. De clownsvis vind zijn voedsel in het koraal
4. Vissen hebben een zwemblaas.

Clownsvis in het koraal

Deze zwemblaas zorgt ervoor
dat de vis de diepte waarop hij
zich in het water bevind kan
regelen. Door de grote druk die
vrijkomt bij het blastfishen,
knapt de zwemblaas.
a. Wat is het gevolg voor de vis als
de zwemblaas knapt?
Hij drijft naar boven en gaat dood

b. Waarom is dit handig voor de vissers?
Dan kunnen ze zo de vissen uit het water halen. Dat kost minder moeite dan wachten totdat
je vis in een netje zwemt of aan je hengel bijt.

5. Hieronder zie je een voedselketen. Hierin kan je de relatie zien tussen de
verschillende organismen die leven in het koraalgebied.
a. Welk van deze organismen eet geen andere organismen?

De alg

b. Welk organisme zal voor een deel uitsterven wanneer er geen kril meer is?
De geelgestreepte knorbaars
c. Van welke twee organismen zullen er juist meer komen?
1 alg

2kegelvlekbarbreel

6. Koraal leeft. Welke functies heeft koraal nu voor de mens, of ooit voor de mens
gehad?
1: Het bieden van een leefomgeving voor vissen
3 als cement

2als straatstenen
4 toerisme/ recreatie

7. Op de afbeelding zie je een man die vist met behulp van netten. Dit is voor de
visser erg onhandig. Hij vangt maximaal 1 emmertje vis per dag, en zijn netten
worden vaak kapot gemaakt door krabben. Toch heeft het vissen met een net voor
de visser ook voordelen. Welke?

1 de leefomgeving van de vis wordt niet
aangetast, waardoor hij de week erop
weer kan gaan vissen op die plek.
2 De visser heeft minder risico op
lichamelijk letsel: hij zal minder snel zijn
been of arm verliezen aan de dynamiet.
8. Blastfishing heeft zowel gevolgen op de
korte termijn als op de lange termijn. Vul
de woorden in in de goede kolom.

Koraal sterft af – koraal wordt vervangen door zeegras – mensen hebben veel vis- mensen
hebben minder vis – Vissen kunnen niet meer broeden – de roofvissen sterven – toerisme
neemt af – milieuverontreinigende stoffen komen in de zee

Korte termijn
Koraal sterft af

Lange termijn
Koraal wordt vervangen door zeegras

Mensen hebben veel vis

Mensen hebben minder vis
Vissen kunnen niet meer broeden

Milieuverontreinigende stoffen komen in de
zee
De roofvissen sterven
Toerisme neemt af

Kaartjes voor de indeling van de groepjes
Deze afbeeldingen kunt u bij de deur at random uitdelen. Elk groepje bestaat uit 4
dieren. Een groepje heeft dus 4 leerlingen. Wanneer u dit blad 8 keer uitprint, heeft
u genoeg voor 32 leerlingen.

Beoordelingsmatrix
0 punten
werkblad
Vraag 1

Vraag 2
Vraag 3

Er is geen goed
voorbeeld gegeven
waarom de zee
belangrijk is voor de
mens
0, 1 of 2 goede
antwoorden
Geen goede antwoorden

Vraag 4

Er is niet of fout
beschreven wat er
gebeurt als de
zwemblaas knapt en wat
het voordeel voor de
vissers is

Vraag 5

0 , 1 of 2 goede

1 punt

2 punten

Er is één goed
antwoord
gegeven

Er zijn twee goede antwoorden
gegeven

3 goede
antwoorden
Één goed
antwoord
Er is niet of fout
beschreven wat er
gebeurt als de
zwemblaas knapt,
maar wel wat het
voordeel voor de
vissers is.
3 goede

4 goede antwoorden
(1 punt aftrek per fout antwoord)
Twee goede antwoorden
Er wordt een link gelegd tussen het
knappen van de zwemblaas en het
naar boven drijven van de vis.

4 goede antwoorden

antwoorden
0, 1 of 2 goede functies
Geen goede antwoorden

Vraag 6
Vraag 7
Vraag 8

Er zijn 2 of meer fouten
gemaakt

Voedselketen
Uiterlijk van de
poster

antwoorden
3 goede functies
Één goed
antwoord
Er is 1 fout
gemaakt

De poster bevat
niet alle
onderdelen

De poster bevat
alle onderdelen,
maar ziet er niet
aantrekkelijk uit

Organismen

Er zijn minder dan
10 organismen
gebruikt

Pijlen

Er zijn geen pijlen
gezet, of een
groot deel van
deze pijlen staat
in de verkeerde
richting
Er is van minder
dan 3 organismen
beschreven wat er
zou gebeuren
wanneer ze
uitsterven

Er zijn 10
organismen
gebruikt, maar
minder dan 2
daarvan zijn
autotroof
Er zijn wel pijlen
gezet, waarvan
maximaal 2 in de
verkeerde richting

Uitsterven van
dieren

Presentatie

De poster is niet
gepresenteerd

Er is van 3
organismen
beschreven wat er
zou gebeuren als
ze zouden
uitsterven, maar
(deels) incorrect
De poster is wel
gepresenteerd,
maar niet alle
informatie is
gegeven

4 goede functies
Twee goede antwoorden
Er zijn geen fouten gemaakt

De poster bevat alle
onderdelen( plaatjes van dieren,
pijlen, 3 organismen beschreven
die anders uitsterven) en ziet er
aantrekkelijk uit
Er zijn 10 organismen gebruikt, en
er zijn er 2 of meer autotroof

Alle pijlen staan in de correcte
richting.

Er is correct van 3 organismen
beschreven wat er zou gebeuren
wanneer ze zouden uitsterven.

De poster is gepresenteerd waarbij
alle informatie is gegeven.

In totaal zijn er 26 punten te behalen. Gebruik de volgende formule:
(Aantal behaalde punten / 26) * 9 + 1 = het behaalde cijfer
Eventueel kunt u de zelfbeoordeling van de leerling meenemen in het uiteindelijke
cijfer