ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΕΩΡΩΝ & ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ

ΙΟΥΛΙΟΣ - ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016 

ΤΕΥΧΟΣ 03

Αφιέρωμα στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
Μετεώρων και Μουσείο Μανιταριών
Χώρος Μάθησης, Πολιτισμού και Δημιουργίας

Περιεχόμενα
Σημείωμα της έκδοσης ............................................................................................................................................ 3
Τα νέα του Μουσείου

.......................................................................................................................................4-5

Μουσειακά Παραλειπόμενα................................................................................................................................... 6
Δεκατέσσερις δωρεάν δράσεις του Μουσείου........................................................................................... 7

ΙΟΥΛ
ΑΥΓ
ΣΕΠ
2016

Μανιταροφιλία και μανιταρογνωσία στην Ελλάδα ..................................................................................... 8
Μανιτάρια της Ελλάδας.....................................................................................................................................9-11
Δράσεις Μουσείων.................................................................................................................................................. 12
Έγραψαν για μας....................................................................................................................................................... 13
Αφιέρωμα στο Μουσείο.................................................................................................................................14-19
Η σελίδας της WWF Ελλάς................................................................................................................................ 20
Η σελίδα της ANIMA-Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής........................... 21
Η σελίδα της Δράσης για την Άγρια Ζωή..................................................................................................... 22
Η σελίδα της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας.................................................................................. 23
Η σελίδα της Καλλιστώ-Περιβαλλοντική οργάνωση για την άγρια ζωή και τη φύση.............. 24
Η σελίδα του Φορέα Διαχείρισης Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου....................................... 25
Βιβλιοπαρουσιάσεις................................................................................................................................................ 26
Αρθρογραφία......................................................................................................................................................27-29
Αφιέρωμα στα Μοναστήρια των Μετεώρων............................................................................................... 30

Εκδότης:

Μουσείο Φυσικής Ιστορία Μετεώρων
& Μουσείο Μανιταριών

Επιμέλεια Εξωφύλλου:

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
Μετεώρων & Μουσείο Μανιταριών

Συντακτική Oμάδα:

Κωνσταντινίδης Γιώργος
Λεγάκης Αναστάσιος
Λιέας Νίκος
Πάλλα Βίκυ
Παραλυκίδης Νίκος

Ιστορία εξωφύλλου:
Από το διόραμα του Μουσείου «Σκηνές
δράσης», Διπλοσάινο εναντίον Φασιανού

Υπεύθυνη Περιοδικού:
Βίκυ Πάλλα

Δημιουργικό - Eκτύπωση:
Λυχνία Α.Ε.
Ανδραβίδας 7, 13671 Χαμόμηλο Αχαρνών
Τ. 210 3410436, F. 210 3425967
lyhnia.com • info@lyhnia.com

03

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ
ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΕΩΡΩΝ &
ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων
& Μουσείο Μανιταριών
Πίνδου 20 Καλαμπάκα
Τ.Κ 42200
Τηλ:2432024959 Fax: 2432024001
mail: info@meteoramuseum.gr
www.meteoramuseum.gr

Νίκος Πάλλας
Διευθυντής του Μουσείου

Στο τεύχος αυτό έχουμε τη χαρά να σας παρουσιάσουμε το μουσείο μας. Ίσως θα έπρεπε η
παρουσίαση αυτή να γίνει στο πρώτο τεύχος, όμως οι προτεραιότητες εκείνης της περιόδου,
(εκπαιδευτικά προγράμματα, πρόγραμμα δράσεων μουσείου κ.α) επέβαλλαν τη μετάθεσή της
για αργότερα.

Σημείωμα της
έκδοσης

Λειτουργούμε περίπου ενάμιση χρόνο. Ένα χρονικό διάστημα, πραγματικά γεμάτο πρωτοβουλίες
και δραστηριότητες που προσπάθησαν να κάνουν πράξη αυτό που πιστεύουμε ότι πρέπει να κάνει
ένα μουσείο: Να συνδυάζει την πληροφορία με τη δράση και την ψυχαγωγία με την εκπαίδευση.
Τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα, οι συνεργασίες μας με Πανεπιστήμια, επιστημονικούς φορείς,
μανιταροφιλικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι διαγωνισμοί φωτογραφίας και ζωγραφικής,
οι Κυριακές στο Mουσείο, οι πολιτιστικές δραστηριότητες, η Γιορτή των μανιταριών και οι μανιταροδράσεις, οι εκδόσεις και το περιοδικό μας, αποτελούν ορισμένα μόνον από τα στοιχεία
που έβαλαν τη σφραγίδα τους αυτό το χρονικό διάστημα.
Θα ήταν βεβαίως αλαζονικό να κρίνουμε εμείς τον εαυτό μας. Κριτές μας είναι πάντα οι επισκέπτες. Αυτοί που βλέπουν, ακούν, συμμετέχουν και δραστηριοποιούνται. Και είμαστε πραγματικά υπερήφανοι, αφού η συντριπτική πλειοψηφία των παρατηρήσεών τους είναι ιδιαίτερα
κολακευτικές για εμάς!
Βασικός τροφοδότης αυτών των θετικών κρίσεων, είναι, πέραν των δραστηριοτήτων και η εικόνα
μας. Μια εικόνα που φιλοτεχνήθηκε με πολύ μεράκι και αγάπη. Είναι αυτό που βλέπει κάποιος
εισερχόμενος στο μουσείο! Είναι τα συναισθήματα που του δημιουργεί!
Δεν είναι μόνον η συλλογή των 350 περίπου ζώων που είναι κορυφαία ποιοτικά και συναρπάζουν!
Όπως δεν είναι μόνον και η συλλογή των 250 περίπου ειδών μανιταριών που καθηλώνει και
δημιουργεί ένα “παραμυθένιο” περιβάλλον.
Εκείνο που κάνει τη διαφορά είναι το “στήσιμο” αυτών των συλλογών. Η προσπάθεια να τα
παρουσιάσουμε έτσι όπως είναι στο φυσικό τους περιβάλλον. Στο δάσος, στον υγρότοπο, στο
αλπικό και στο αρκτικό τοπίο! Πως κινούνται τη νύχτα, ή πως δραστηριοποιούνται γύρω ή πάνω
στα βράχια των Μετεώρων! Πως αναπτύσσονται και πως καρποφορούν τα μανιτάρια μέσα σε
κάθε οικοσύστημα, αλλά και πως παρουσιάζονται οι πολύτιμες τρούφες όταν βγαίνουν από την
γήινη κρυψώνα τους!
Όλο αυτό βεβαίως δεν γίνεται για λόγους εικόνας και μόνον. Γίνεται πρωτίστως, επειδή πιστεύουμε
ότι η ανάδειξη των μηνυμάτων και της φιλοσοφίας μας, πρέπει να γίνεται με έναν τρόπο ελκτικό
στον επισκέπτη, ο οποίος του παρέχει τη δυνατότητα να κατανοεί και να συμμετέχει ευχάριστα
στη διαδικασία εμπέδωσης των γνώσεων και των μηνυμάτων που του παρέχονται.
Έχουμε πει και έχουμε γράψει πολλές φορές ότι στατικότητα και μουσείο, είναι για μας ασύμβατες έννοιες. Η ανάπτυξη μιας δυναμικής και αλληλοτροφοδοτούμενης σχέσης με τον επισκέπτη
είναι εκείνη που δίνει πνοή. Είναι αυτή που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον. Που αναδεικνύει
καταστροφικές ανθρωπογενείς περιβαλλοντικές παρεμβάσεις και οδηγεί στην αποφυγή της
επανάληψής τους. Είναι αυτό που έχουμε ανάγκη σήμερα. Είναι αυτό, τελικά, που αποτελεί την
πεμπτουσία της ύπαρξης του μουσείου.

3

Τα νέα του
Μουσείου

Κυριακές στο Μουσείο
Με μεγάλη επιτυχία συνεχίζεται το πρόγραμμά
μας “Κυριακή στο Μουσείο”. Δύο Κυριακές το
μήνα, κυρίως μικρά παιδιά, αλλά και μεγάλοι,
συμμετέχουν σε δραστηριότητες και εργαστήρια,
με αντικείμενα που έχουν άμεση σχέση με τη
φιλοσοφία του μουσείου και την προώθηση των
στόχων του.
Είναι μια διαδραστική διαδικασία που βοηθά τα
παιδιά να κατανοήσουν βασικά περιβαλλοντικά
μηνύματα, αλλά και να γνωρίσουν και να
εμπεδώσουν έννοιες και συμπεριφορές που
επηρεάζουν το περιβάλλον.
Σε πολλές περιπτώσεις, αφορμή για τέτοιες
δραστηριότητες, παρέχουν διάφορες Παγκόσμιες
Ημέρες, όπως η Παγκόσμια Ημέρα της Γης, του
Νερού, των Αποδημητικών Πτηνών κ.α., γεγονός
που συμβάλλει και στην κατανόηση της αξίας
αυτών των θεσμών, αλλά και στην ανάδειξη των
επιδιώξεών των.

26,27 και 28 Αυγούστου
η 2η Γιορτή Μανιταριού

4

Η κατοχύρωση της Γιορτής Μανιταριού, που διοργανώνει
το μουσείο μας στην Καλαμπάκα, ως ετήσιου θεσμού της
περιοχής, ήταν ευθύς εξ’ αρχής στις προθέσεις μας. Η
τεράστια όμως επιτυχία που είχε η 1η Γιορτή που διοργανώσαμε πέρυσι, όχι απλά ενισχύει αυτή μας την πρόθεση, αλλά
επιβάλλει και τη συνεχή αναβάθμισή της. Ήταν μια επιτυχία,
στην πραγματοποίηση της οποίας συνέβαλλαν πολλοί. Η
αμέριστη υποστήριξη του Δήμου Καλαμπάκας και της Περιφέρειας Θεσσαλίας, των Μανιταροφιλικών οργανώσεων,
των επαγγελματιών και ξενοδόχων της περιοχής, αλλά και
πολλών εθελοντών, ήταν καθοριστικής σημασίας. Ήταν δε
τέτοια η αίσθηση που δημιουργήθηκε, που δεν είναι τυχαίο ότι
μεγάλα τουριστικά γραφεία διοργανώνουν ειδικές εκδρομές
εκείνη την περίοδο. Φέτος η Γιορτή θα πραγματοποιηθεί στις
26, 27 και 28 Αυγούστου, και είμαστε βέβαιοι ότι η επιτυχία
της θα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Και για να μην ξεχνιόμαστε:
Τα πάντα στη Γιορτή (εκδηλώσεις, εξορμήσεις στο βουνό,
μανιταροφαγία κ.λ.π) είναι εντελώς ΔΩΡΕΑΝ!

The experience, the knowledge and the artistry of the folk mushroom hunter
with the signature of the Mushroom Museum of Meteora.

Η εμπειρία, η γνώση και το μεράκι του παραδοσιακού
μανιταροσυλλέκτη με την υπογραφή
του Μουσείου Μανιταριών Μετεώρων

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Κατάλογος με τα
μανιταροπροϊόντα μας
PRODUCT CATALOG

Στην έκδοση ενός ιδιαίτερα καλαίσθητου
καταλόγου με τα μανιταροπροϊόντα μας
προχώρησε το μουσείο. Στις σελίδες του,
πέραν των σύντομων αναφορών για το μουσείο και τις συλλογές που φιλοξενεί, καθώς και τη διατροφική αξία των μανιταριών,
θα βρείτε πενήντα ένα (!) προϊόντα μανιταριών και τρούφας . Ο
κατάλογος είναι γραμμένος σε δυο γλώσσες(Ελληνικά, Αγγλικά) και πέραν των φωτογραφιών κάθε προϊόντος, υπάρχει και
μια σύντομη αναφορά στο κάθε ένα
απ’αυτά. Είναι μια
χρήσιμη και άκρως
διαφωτιστική έκδοση για την ευρύτητα της χρήσης των
μανιταριών και των
δυνατοτήτων που
παρέχουν σε κάθε
κουζίνα.
Η εμπειρία, η γνώση και το μεράκι του παραδοσιακού μανιταροσυλλέκτη
με την υπογραφή του Μουσείου Μανιτάριων Μετεώρων

The experience, the knowledge and the artistry of the folk mushroom hunter
with the signature of the Mushroom Museum of Meteora.

Χυλοπιτάκι με μανιτάρι

Αγαρικό σε λάδι

Μικρά τετραγωνάκια παραδοσιακού ζυμαρικού και
σκόνη Βασιλομανίταρου συνθέτουν μια απολύτως
ελληνική, παραδοσιακή, γευστική πρόταση.

Ευρέως γνωστό και δημοφιλές μανιτάρι καλλιέργειας, με τραγανή σάρκα, ελκυστική γεύση και εξαίρετη νοστιμιά. Προϊόν έτοιμο προς κατανάλωση.
Οι σαλάτες μας απογειώνονται γευστικά με το
λάδι του.

Traditional small sized noodles pasta
with Boletus mushroom

Small squares of traditional noodles pasta
kneaded together with Boletus powder that
create a total Greek, traditional and tasteful
suggestion.

Agaricus bisporus mushrooms in oil

A famous and common cultivated mushroom
with crispy flesh, attractive taste and super
delicious. This product is ready for consumption. The product’s oil can be added to salads
for flavor.

The experience, the knowledge and the artistry
of the folk mushroom hunter with the signature
of the Mushroom Museum of Meteora.

Από 1-31 Αυγούστου 2016
οι Γυναικείοι
Συνεταιρισμοί στο μουσείο
Έκθεση προϊόντων Γυναικείων Συνεταιρισμών θα
πραγματοποιηθεί στο μουσείο τον Αύγουστο. Από
Προϊόντων
1-31 του μήνα οι Γυναικείοι ΓυναικείωνΈκθεση
Αγροτικών Συνεταιρισµών
Product Exhibition of
Women Agricultural Cooperatives
Συνεταιρισμοί θα έχουν τη
δυνατότητα, ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ
ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ, να εκθέσουν
τα προϊόντα τους. Η έκθεση
αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια του μουσείου μας
για την ανάδειξη του φυσικού μας πλούτου και των
προϊόντων που παράγει η Ελληνική Γη. Όταν μάλιστα τα ποιοτικά αυτά προϊόντα μετασχηματίζονται
με το κέφι και το μεράκι αυτών που τα παράγουν,
τότε η στήριξη πρέπει να είναι απλόχερη και χωρίς
περιορισμούς.
Στην αίθουσα "Ασπροπάρης"

In the "Asproparis" auditorium

του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων
& Μουσείου Μανιταριών

of the Natural History Museum of Meteora
& Mushroom Museum

1-31 Αυγούστου 2016

1-31 August 2016

Πίνδου 20, Καλαµπάκα
Τηλ. 2432024959

20 Pindou street, Kalabaka
tel. 00302432024959

www.meteoramuseum.gr

Υπό την αιγίδα των:

ΔΗΜΟΣ
ΚΑΛΑΜΠΑΚΑΣ

17

16

Βωλίτης (Βασιλομανίταρο) σε λάδι

Χυλοπίτες με μανιτάρι

Η κυρίαρχη γεύση και το άρωμα του Βωλίτη (Βασιλομανίταρου) ζυμώνονται σε ζυμαρικό κορυφαίας
ποιότητας και εγγυώνται μια ξεχωριστή γευστική
εμπειρία.

Βωλίτης σε λάδι: ο απόλυτος μανιταρομεζές με την
ασύγκριτη γεύση και το κλασικό άρωμα του βασιλιά
των μανιταριών. Προϊόν έτοιμο προς κατανάλωση.
Το λάδι του χρησιμοποιείται για να αρωματίσουμε
τις σαλάτες μας.

Traditional noodles pasta

Boletus mushrooms in oil

with Boletus mushroom

Boletus mushroom in oil: the ultimate mushroom delicacy with incomparable flavor and
the classic aroma of the king of mushrooms
This product is ready for consumption. The
product’s oil can be added to salads for
flavor.

The dominant flavor and aroma of Boletus
is kneaded into pasta dough of high quality
that can guarantee a special dining experience.

Έτσι, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να
θαυμάσουν από κοντά, το πως αναπαράγεται η
διατροφική κουλτούρα κάθε περιοχής της χώρας
μας, μέσα από τη δημιουργία υψηλής ποιότητας και
διατροφικής αξίας προϊόντων μεταποίησης,

Από 28/0615/10/2016
η έκθεση
Γλυπτικής
της Ανώτατης
Σχολής Καλών
Τεχνών στο μουσείο
Ξεκίνησε η λειτουργία της έκθεσης γλυπτικής
του εργαστηρίου Γυψοτεχνίας-Χαλκοχυτικής της
Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών στο μουσείο μας
από τις 28/06 και η διάρκειά της θα είναι έως τις
15/10/2016. Η έκθεση αυτή είναι δημιούργημα
σαράντα ενός φοιτητών του εργαστηρίου και
εποπτεύεται από τον επίκουρο καθηγητή της ΑΣΚΤ
κ. Μάρκο Γεωργιλάκη. Το θέμα της έκθεσης είναι
«Ανθρωπογραφές-η έννοια του εκμαγείου στην
τέχνη» και τα έργα που εκτίθενται είναι γύρω στα
πενήντα καθώς και περί τα εκατό προσχέδια.
Αναμφίβολα πρόκειται για ένα σημαντικό πολιτιστικό
γεγονός για την περιοχή, που γίνεται για πρώτη φορά.
Εντάσσεται δε στην πάγια αντίληψη του μουσείου,
ότι φυσικός πλούτος και καλλιτεχνική δημιουργία,
είναι δύο αλληλένδετοι χώροι, αφού ο μεν πρώτος
τροφοδοτεί με ερεθίσματα για δημιουργία ενώ ο
δεύτερος αναδεικνύει τον πρώτο, δίνοντας μορφή
και περιεχόμενο στα ερεθίσματα αυτά.

Διήμερο προβολής
ντοκιμαντέρ για το
περιβάλλον
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων και
Μουσείο Μανιταριών στα πλαίσια του καλοκαιρινού προγραμματισμού του, διοργανώνει διήμερο
προβολής ντοκιμαντέρ περιβαλλοντικού χαρακτήρα, στις 29 και 30 Ιουλίου 2016. Η διοργάνωση
αυτή γίνεται σε συνεργασία με περιβαλλοντικές
οργανώσεις, οι οποίες διέθεσαν στο Μουσείο, τα
ντοκιμαντέρ που θα προβληθούν.
Η είσοδος θα είναι ΔΩΡΕΑΝ, ενώ οι ώρες προβολής και το πλήρες πρόγραμμα θα ανακοινωθούν
σύντομα. Είναι μια δράση που για άλλη μία φορά
αποδεικνύει, το πώς η συνέργεια μεταξύ φορέων
με κοινούς στόχους, μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλαπλασιαστικά και να επιταχύνει την επίτευξή τους.

Τα νέα του
Μουσείου
Κοινό πρόγραμμα του
Μουσείου με την Ένωση
Ξενοδόχων Ν. Τρικάλων
για το κυνήγι τρούφας
Την κατάρτιση ενός κοινού προγράμματος του Μουσείου με την Ένωση Ξενοδόχων Νομού Τρικάλων για το κυνήγι
τρούφας, ανακοίνωσαν οι δύο φορείς.
Το πρόγραμμα αυτό εντάσσεται στα
πλαίσια ενός στόχου που έχουν όλοι οι
κάτοικοι της περιοχής, για αύξηση του
χρόνου παραμονής των επισκεπτών,
μέσα από την προσφορά νέων δράσεων που τους φέρνουν σε επαφή και
με μία άλλη πτυχή, άγνωστη σχετικά,
του φυσικού πλούτου που διαθέτει.
Έτσι, κάθε Κυριακή, σε πρώτη φάση και
καθημερινά στη συνέχεια, θα μπορούν
οι επισκέπτες να απολαύσουν στη διάρκεια ενός πρωινού, το
κυνήγι τρούφας, την τρουφομακαρονάδα που φτιάχνεται επί
τόπου στο δάσος, το μάθημα για τη μαγειρική της, την επίσκεψη
στο Μουσείο, τη γευσιγνωσία μανιταριών και εκλεκτό κρασί,
από τα οινοποιεία της περιοχής. Και όλα αυτά σε μια ιδιαίτερα
προσιτή τιμή.
Στη βάση αυτή, η περιοχή των Μετεώρων, πέραν του χαρακτηρισμού της ως μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, αποκτά και μια
άλλη μοναδικότητα: Γίνεται η μόνη περιοχή της Ελλάδας, αλλά
και της Ευρώπης, αν κρίνει κανείς από ανάλογα προγράμματα
του εξωτερικού, που προσφέρει ένα τέτοιο πακέτο και σε τόσο
χαμηλή τιμή. Ένα σερφάρισμα στο Ιnternet θα σας πείσει!

Πιστοποιητικό
Διάκρισης 2016 από
το Τripadvisor έλαβε
το μουσείο
Μια πολύ σημαντική διάκριση έλαβε το μουσείο μας από το
μεγάλο ταξιδιωτικό ιστότοπο Tripadvisor. Πρόκειται για το Πιστοποιητικό Διάκρισης 2016 το οποίο απονέμεται σε επιχειρήσεις
του κλάδου φιλοξενίας, οι οποίες έλαβαν εξαιρετικές κριτικές
από τους ταξιδιώτες κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους.
Είναι μια διάκριση που ελάχιστα Μουσεία Φυσικής Ιστορίας στην
Ελλάδα έχουν λάβει, ενώ για μας γίνεται ακόμα μεγαλύτερη αν
λάβει κανείς υπόψη του ότι το μουσείο μας λειτουργεί μόλις
ενάμιση χρόνο. Εκείνο που εμείς υποσχόμαστε, με αφετηρία το
γεγονός αυτό, είναι ότι θα εξακολουθήσουμε να παρέχουμε
άψογες υπηρεσίες, αλλά και να λαμβάνουμε πολύ σοβαρά
επισημάνσεις επισκεπτών που τις βελτιώνουν. Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους εκείνους που με την κριτική τους μας έδωσαν
τη διάκριση αυτή.

5

Μουσειακά
Παραλειπόμενα
Το Μουσείο στην FOODEXPO 2016
Σε ένα ιδιαίτερα καλαίσθητο περίπτερο, παρουσιάσαμε τα μανιταροπροϊόντα μας ,κατά τη διάρκεια της έκθεσης FOODEXPO
2016, που έγινε στην Αθήνα το Μάρτιο. Ήταν μια από τις μεγαλύτερες εκθέσεις του είδους που έχουν γίνει στην Ελλάδα και μας
δόθηκε η ευκαιρία να παρουσιάσουμε αυτόν τον ανεπανάληπτο
καρπό της Ελληνικής φύσης, το μανιτάρι, σε Έλληνες και ξένους
επισκέπτες.

6

Σ’ αυτό που κατά γενική ομολογία πήρε άριστα το μουσείο μας,
δεν ήταν μόνον η μεγάλη γκάμα των προϊόντων, πενήντα ένα τον
αριθμό, αλλά και η συσκευασία τους. Ιδιαίτερα τα βάζα σε σχήμα
Βωλίτη με το μασίφ ξύλινο καπάκι τους, αλλά και τα κουτιά με τα
γήινα χρώματα και την τομή μανιταριού, έγιναν αντικείμενο πολύ
θετικών σχολιασμών. Ήταν μια παρουσία που αναμφίβολα συνέβαλε στο να αναδειχθεί το Ελληνικό Μανιτάρι, ως ένα υψηλής
αξίας διατροφικό προϊόν, που μπορεί να συμβάλλει θετικά στην
οικονομία περιοχών της χώρας μας, με περιορισμένες αναπτυξιακές δυνατότητες.

Ένα απολαυστικό τριήμερο
Η έναρξη του κυνηγιού τρούφας που διοργανώνει το Μουσείο
σηματοδοτήθηκε από την παρουσία δημοσιογράφων γαστρονομίας. Ήταν ένα τριήμερο φιλοξενίας τους, όπου γνώρισαν το
Μουσείο, τα προϊόντα μανιταριών, γεύτηκαν αρκετά απ’αυτά και
διασκέδασαν. Εκείνο όμως που κυριολεκτικά τους μάγεψε, ήταν
το κυνήγι τρούφας και η τρουφομακαρονάδα που απόλαυσαν
στο δάσος, αμέσως μετά το κυνήγι. Οι τρούφες που βρήκε το
συμπαθέστατο τρουφόσκυλο, ο Brio, μετατράπηκαν σε μια
εξαιρετική, κατά γενική ομολογία, μακαρονάδα. Ο Χρήστος,
ο σεφ και κυνηγός τρούφας, έπλεε σε πελάγη ευτυχίας, αφού
και ο δικός του ο Brio ανταποκρίθηκε στα καθήκοντά του, αλλά
και η μακαρονάδα του ήταν καταπληκτική. Όσοι συμμετείχαν
το ευχαριστήθηκαν και με το παραπάνω! Όσοι δε μπόρεσαν
να έρθουν, ελπίζουν σε μια δεύτερη ευκαιρία. Μάλλον θα
τους την δώσουμε!

Το Μουσείο υποστηρικτής του 5ου Διεθνούς Διαγωνισμού Παραδοσιακής
Κουζίνας
Το μουσείο μας ήταν από τους βασικούς υποστηρικτές του 5ου Διεθνούς Διαγωνισμού Παραδοσιακής Κουζίνας που έγινε στο Ζαρό Ηρακλείου στις
25, 26 και 27 Μαρτίου 2016. Στις εκδηλώσεις
συμμετείχαν σεφ από πολλές χώρες, σπουδαστές
μαγειρικής αλλά και απλός κόσμος, που ανέδειξαν
γευστικές δημιουργίες από την Κρήτη και όχι μόνον. Τα μανιτάρια είχαν και εδώ την τιμητική τους.
Πέραν της παρουσίας που είχαν διασφαλίσει με
τη συμμετοχή τους σε διάφορες συνταγές, έγινε
και σεμινάριο μανιταρογνωσίας, με πολύ μεγάλη
συμμετοχή κόσμου, από τον Πρόεδρο των Μανιταρόφιλων Ελλάδας κ. Γιώργο Κωνσταντινίδη.
Μεγάλη αίσθηση επίσης δημιούργησε και μια
μικρή παρουσίαση των μανιταροπροϊόντων του
μουσείου μας, που έγινε από το Διευθυντή μας
κ. Νίκο Πάλλα.

Το Μουσείο και η Ορνιθολογική για
τα αποδημητικά πτηνά
Το Μουσείο και η
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, έχουν
μονιμοποιήσει πλέον
σε υψηλό επίπεδο
τη συνεργασία τους.
Συνεχείς δράσεις
και πρωτοβουλίες,
που ευαισθητοποιούν, μαθαίνουν και
διασκεδάζουν αυτούς που συμμετέχουν. Τελευταία πρωτοβουλία
ήταν ένα διήμερο εκδηλώσεων στο μουσείο, με
αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αποδημητικών
Πουλιών(MBD). Στελέχη του εκπαιδευτικού τμήματος της Ορνιθολογικής, παρουσίασαν ένα
πρόγραμμα δραστηριοτήτων εκπαιδευτικού χαρακτήρα, αφιερωμένο στον Ασπροπάρη και τα
μεταναστευτικά πουλιά.

Οι δεκατέσσερις
δωρεάν Καλοκαιρινές
δράσεις του Μουσείου
Ο κοινωνικός χαρακτήρας ενός μουσείου δεν αναδεικνύεται μόνο μέσα από τα
εκθέματα και τα μηνύματα που εκπέμπει
δια μέσου αυτών. Προβάλλεται και μέσα
από τις δράσεις που αναπτύσσει, οι οποίες αφενός μεν κάνουν πιο εύληπτα τα
μηνύματα αυτά και αφετέρου διευκολύνουν την πρόσβαση σε αυτές χωρίς
πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις.
Ιδιαίτερα μάλιστα σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία όπως η σημερινή, η
διευκόλυνση αυτή αποτελεί δυστυχώς,
για πολλούς προϋπόθεση συμμετοχής.

πρόγραμμα περιλαμβάνει τα εξής :
1. 29 Μαΐου 2016: «Κυριακή στο
Μουσείο», αφιερωμένη στην Παγκόσμια ημέρα Βιοποικιλότητας
2. 15 Ιουνίου 2016: Λήξη διαγωνισμού ζωγραφικής – Ανάδειξη
νικητή
3. 19 Ιουνίου 2016: «Κυριακή στο
Μουσείο», αφιερωμένη στα ζώα
των Μετεώρων
4. 26 Ιουνίου 2016: «Κυριακή στο

Πιο συγκεκριμένα το Καλοκαιρινό μας

με περιβαλλοντικές οργανώσεις
7. 5 Αυγούστου 2016: Πραγματοποίηση εργαστηρίου με συνεργασία
με τη Βιβλιοθήκη Καλαμπάκας με
θέμα «Κάτι με βούλες»
8. 14 Αυγούστου 2016: «Κυριακή
στο Μουσείο», παιχνίδι με τίτλο
«Βρίσκω το κρυμμένο μανιτάρι
που αγαπώ»
9. 26, 27 & 28 Αυγούστου 2016:
2η Γιορτή Μανιταριού στην Καλαμπάκα
10.
1 έως 31 Αυγούστου 2016: Έκθεση προϊόντων
Γυναικείων Συνεταιρισμών στην
αίθουσα «Ασπροπάρης» του
Μουσείου

Στη βάση αυτής της αντίληψης,
το μουσείο ανακοίνωσε δεκατέσσερις δράσεις για το Καλοκαίρι του 2016, στις οποίες
μπορούν να συμμετάσχουν οι
επισκέπτες του, χωρίς επιπλέον
χρεώσεις.
Να σημειώσουμε εδώ ότι τέτοιες πρωτοβουλίες αναπτύσσονται καθ’όλη τη διάρκεια
του έτους, με κορυφαία την
προσφορά εκπαιδευτικών προγραμμάτων, όπου η μοναδική επιβάρυνση είναι το εισιτήριο των 3 ευρώ. Εκτός
βεβαίως των προγραμμάτων που έγιναν
σε συνεργασία με την γαλακτοβιομηχανία ΟΛΥΜΠΟΣ, η οποία ανέλαβε και το
κόστος του εισιτηρίου για ένα μεγάλο
αριθμό παιδιών.

Δεκατέσσερις
δράσεις

11.
28 Ιουνίου 2016 15 Οκτωβρίου 2016: Έκθεση γλυπτικής του εργαστηρίου
Γυψοτεχνίας και Χαλκοχυτικής
της Ανώτατης Σχολής Καλών
Τεχνών.

Μουσείο», αφιερωμένη στα μανιτάρια των Μετεώρων
5. 17 Ιουλίου 2016: «Κυριακή στο
Μουσείο», παιχνίδι με τίτλο «Βρίσκω το κρυμμένο ζώο που αγαπώ»
6. 29 & 30 Ιουλίου 2016: Διήμερο
προβολής ντοκιμαντέρ περιβαλλοντικού χαρακτήρα σε συνεργασία

12.
Συνέχεια του Διαγωνισμού Φωτογραφίας
για Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο
(λήξη).
13. 11 Σεπτεμβρίου 2016: «Κυριακή
στο Μουσείο», δράσεις με θέμα
«Τα ζώα της Ελλάδας που κινδυνεύουν περισσότερο»
14. 1 έως 30 Σεπτεμβρίου 2016: Διαγωνισμός για την ανάδειξη του
φωτογράφου της χρονιάς

7

Γιώργος Κωνσταντινίδης

Μανιταροφιλία
και
Μανιταρογνωσία
στην Ελλάδα

Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Μανιταρολόγιον

Φεβρουαρίου-Ιουνίου 2016
και Γ. Ζερβάκη με τίτλο “Diversity of
macrofungi in the Greek islands
of Lesvos and Agios Efstratios, NE
Aegean Sea” που παρουσιάζει 188
είδη μακρομυκήτων. Στην εργασία συμμετέχουν ως συλλέκτες και οι Κ. Ζιαμπάρας, Γ. Φρανσουάς, Σ. Σπανέλλης,
Δ. Κλεισιάρη, Α. Σγατζός, Μ. Καπιωτάς,
Γ. Καμάτσος, Γ. Κουτρώτσιος, Π. Παναγιωτίδης, Ι. Καλλοντζής, Ε. Γελαδιώτης,
Α. Κονταράς και Ν. Μουστάκας.

8

Τον Φεβρουάριο του 2016 από τις εκδόσεις ΗΒΗ επανεκδίδεται επικαιροποιημένο και εμπλουτισμένο με έγχρωμες
φωτογραφίες ένα σπάνιο ντοκουμέντο
του 1936, το έργο του αείμνηστου Χαράλαμπου Διαπούλη «Τα μανιτάρια του
Πηλίου».
Τον Μάρτιο του 2016 αποστέλλεται
στις γενικές γραμματείες των τριών
συναρμόδιων Υπουργείων η Ενιαία
Πρόταση της οργανωμένης μανιταροφιλικής κοινότητας της Ελλάδας (Αίτημα
εξαίρεσης των μυκήτων από τη δασική
ρυθμιστική διάταξη συλλογής-προστασίας αρωματικών φυτών, μυκήτων,
κλώνων, θάμνων) που συνυπογράφουν
οι πρόεδροι των 8 μανιταροφιλικών
συλλόγων της Ελλάδας, οι Δήμαρχοι
Γρεβενών και Καλαμπάκας, ο Αντιπεριφερειάρχης Γρεβενών και οι πρόεδροι
των Μουσείων Μανιταριών Λάβδας
Γρεβενών και Φυσικής Ιστορίας και
Μανιταριών Μετεώρων.
Τον Απρίλιο του 2016 συγκροτείται σε
σώμα το 1ο Δ.Σ. των Μανιταρόφιλων Κεντρικής Μακεδονίας, υπό την προεδρία
του Βασίλη Σταυρόπουλου.
Τον Μάιο του 2016 δημοσιεύεται
στο μυκητολογικό περιοδικό Nova
Hedwigia εργασία των Δ. Δήμου, Η.
Πολέμη, Γ. Κωνσταντινίδη, Β. Καουνά

Τον Μάιο του 2016 δημοσιεύεται στο
μυκητολογικό περιοδικό Mycologia
εργασία των Pablo Alvarado (Ισπανία), Julio Cabero (Ισπανία), Gabriel
Moreno (Ισπανία), Zoltán Bratek (Ουγγαρία), Nicolas Van Vooren (Γαλλία),
Vasileios Kaounas (Ελλάδα), Giorgos
Konstantinidis (Ελλάδα), Carlo Agnello
(Ιταλία), Zsolt Merényi (Ουγγαρία),
Matthew Smith (ΗΠΑ), Alfredo Vizzini
(Ιταλία) και James Trappe (ΗΠΑ) με τίτλο: Genea Phylogenetic overview
of the genus Genea (Pezizales,
Ascomycota) with an emphasis on
European taxa.
Στις 20 Απριλίου του 2016 πραγματοποιείται στα Ιωάννινα συνέδριο εργασίας με θέμα το νομοθετικό πλαίσιο για
τα αυτοφυή μανιτάρια, με συμμετοχές
από Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και Ρουμανία. Εκ μέρους των επαγγελματιών
Ελλήνων μυκητολόγων συμμετέχουν ως
εισηγητές οι Σ. Διαμαντής, Η. Πολέμης
και Α. Φιλιππούσης, ενώ εκ μέρους της
ελληνικής μανιταροφιλικής κοινότητας
ο πρόεδρος των Μανιταρόφιλων Ελλάδας Γ. Κωνσταντινίδης, ο πρόεδρος των
Μανιταρόφιλων Ηπείρου Θ. Ντίνος και
το μέλος των Μανιταρόφιλων Ηπείρου
και σύμβουλος του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος Ρ. Τσιακίρης.
Γιορτές μανιταριού και σεμινάρια
μανιταρογνωσίας που πραγματοποιήθηκαν:

3 Απριλίου 2016, Νεοχώρι Λίμνης
Πλαστήρα Καρδίτσας
10 Απριλίου 2016, Ελάτη Πιερίας
14 Μαΐου 2016, Νέο Ηράκλειο Αττικής
21 Μαΐου 2016, Πάρκο Τρίτση Αττικής
3-4 Ιουνίου 2016, Άνω Πεδινά Ιωαννίνων
4 Ιουνίου 2016, Ξάνθη
11 Ιουνίου 2016, Λούβρη Κοζάνης
και 24-26 Ιουνίου 2016, Λάβδα Γρεβενών
Προσεχείς μανιταρογιορτές:
3 Ιουλίου 2016, Χαλκίδα, Γιορτή μανιταριού και διεθνούς κουζίνας

11 Μαρτίου 2016, Γρεβενά

26-28 Αυγούστου 2016, Καλαμπάκα,
2η Γιορτή μανιταριού Μουσείου

24 Μαρτίου 2016, Ενυδρείο Ηρακλείου Κρήτης

10 Σεπτεμβρίου 2016, 2Η Γιορτή μανιταριού Νεοχωρούδας Θεσσαλονίκης

Γιώργος Κωνσταντινίδης
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Didymium difforme
(Pers.) Gray.

Διδύμιο το δίμορφο
=Diderma difforme Pers., Diderma nitens Klotzsch

Μανιτάρια της
Ελλάδας
Πρώτη έντυπη
παρουσίαση

9

Οικολογία: Καρποφορεί τον χειμώνα, στρωματοειδώς, κοπαδιαστά, σε νεκρά
υπολείμματα ξύλου ή φυτών. Σπάνιο είδος στην Ελλάδα βρέθηκε μόνο μια φορά.
Μορφολογία: Παράγει πολύ μικρά, άμισχα, λευκά ή κρεμ, μαξιλαροειδή, ημισφαιρικά ή ελαφρώς πιεσμένα σποροκάρπια ή κοντά πλασμωδιοκάρπια (-1 x -1 χιλ. και
πάχους 0,1-0,3 χιλ.), συχνά με συνυπάρχουσες και τις δύο μορφές, μερικές φορές
με ιριδίζουσα βάση, δυσδιάκριτο υπόθαλλο, διαρρηγνυόμενο στη βάση, διπλό
πηρίδιο με λείο, λευκό, εξωτερικό στρώμα από λευκοκρέμ κόκκους ανθρακικού
ασβεστίου, που θυμίζει τσόφλι αβγού, και σφιχτά προσκολλημένο, μεμβρανώδες,
ανοιχτόχρωμο βιολετί, ιριδίζον εσωτερικό στρώμα, διάπλεγμα κόμης από λεπτά,
λεία, ανελαστικά, διακλαδιζόμενα, ανοιχτόχρωμα βιολετιά νήματα με λεπτότερα,
υαλώδη άκρα, μερικές φορές με κομβώδεις διογκώσεις, σφαιρικά, καφεβιολετιά,
λεία ή αμυδρώς φυματώδη σπόρια (β: (10) 11-14 (15) μm, Κ-9197: 10,9-14 μm)
με πιο φωτεινή τη μία πλευρά που σχηματίζει μισοφέγγαρο, ενώ τα ξερά, άνυδρα
σπόρια είναι οξύληκτα-υπογωνιώδη με βαθύχρωμες γραμμές που σχηματίζουν
δίχτυ, το οποίο όμως τείνει να εξαφανίζεται καθώς τα σπόρια διογκώνονται και
παίρνουν σφαιρικό σχήμα, και μαύρη σποριόμαζα.
Σημείωση: Έχει παρατηρηθεί ότι το περιγραφόμενο είδος μπορεί να ολοκληρώσει
όλα τα στάδια της ανάπτυξής του και κάτω από το νερό (Stephensοn S.- Stempen
H., Βruce Ιng).
Βιβλιογραφία: Moreno-Illana-Castillo-Garcia, Βruce Ιng, Boletín de la Sociedad
Micologica de Madrid, Stephensοn S.- Stempen H., Farr M.L
Αρ. συλλογής: Κ-9197. Γρεβενά, όχθες Γρεβενίτη, σε σάπιο βλαστό καλαμποκιού,
23-02-2016. Εύρεση, φωτογράφιση, μικροσκοπική εξέταση-ταυτοποίηση: Γιώργος
Κωνσταντινίδης (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας).

Βασίλης Καουνάς
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Μανιτάρια της
Ελλάδας
Πρώτη έντυπη
παρουσίαση

Didymium melanospermum
(Pers.) T. Macbr.

Διδύμιο το μελανόσπερμο

10

Οικολογία: Καρποφορεί κοπαδιαστά σε πεσμένες βελόνες, φύλλα, κλώνους
ιδίως κωνοφόρων και θάμνων και σφάγνα. Σπάνιο είδος στην Ελλάδα βρέθηκε
μόνο δύο φορές.
Μορφολογία: Παράγει πολύ μικρά, άμισχα ή συνήθως έμμισχα, μερικές φορές
συγκεχυμένα σποροκάρπια (-1 χιλ. ύψος) με βαθιά ομφαλοειδές (στη βάση),
ημισφαιρικό ή ελαφρώς επίπεδο-πιεσμένο, λευκό, κρεμ ή γκρίζο σποριάγγειο
(διάμ. 0,5-1 χιλ.) ή -σπανίως- με μορφή επίπεδου πλασμωδιοκάρπιου, με συνεκτικό,
θαμπό, καφετί ή μαύρο πηρίδιο, λευκούς, αστερόμορφους πηριδικούς κρυστάλλους, κοντόχοντρο, κυλινδρικό, αυλακωτό, βαθύχρωμο καφετί, καφεμαυριδερό,
μαυριδερό ή κοκκινοκαφετί πόδι, δυσδιάκριτο, βαθύχρωμο υπόθαλλο, εμφανή,
ημισφαιρικό-ομφαλοειδή, καφετή ή -σπανίως- λευκό, ασβεστώδη κιονίσκο, διάπλεγμα κόμης από λεπτά ή παχιά, απλά ή ελαφρώς διακλαδιζόμενα ή αναστομούμενα, ανοιχτόχρωμα καφετιά, κολπωτά-σγουρά νήματα, μερικές φορές
με βαθύχρωμες καλυκόμορφες διογκώσεις, υαλώδες ή γκρίζο πλασμώδιο και
σφαιρικά, καφεβιολετιά, σχεδόν λεία, στικτά ή εντόνως φυματώδη σπόρια (β:
(9) 10-12 (14) (15) μm, BK-3940: 10,3-11,5 x 9,6-10,9 µm) και μαύρη ή καφετιά
σποριόμαζα.
Βιβλιογραφία: Βruce Ιng, Stephenson S.L. 2003, Alexopoulos 1969, discoverlife.
org, hiddenforest.co.nz, myxo.be, mycoquebec.org, mycodb.fr, slimoco.ning.com

Αρ. συλλογής:ΒΚ-3940. Νέα Μάκρη Αττικής, σε σφάγνα, 14-01-2015. Εύρεση,
φωτογράφιση, μικροσκοπική εξέταση: Βασίλης Καουνάς (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας).
Ταυτοποίηση: Γιάννης Καραγκιόζης.

Γιώργος Κωνσταντινίδης
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Μανιτάρια της
Ελλάδας
Πρώτη έντυπη
παρουσίαση
Didymium serpula Fr. Διδύμιο το έρπον

11
Οικολογία: Καρποφορεί σε νεκρά φύλλα και κλαδάκια φυτών. Μάλλον ασυνήθιστο είδος στην Ελλάδα.
Μορφολογία: Παράγει μικρά, άμισχα, στρωματοειδή, επίπεδα, πιεσμένα, συχνά διάτρητα-δικτυωτά, γκρίζα, γκριζολευκωπά ή ιριδίζοντα πλασμωδιοκάρπια (μήκους 0,2-1 (4) εκ. και πάχους 0,1-0,15 χιλ.) με λεπτό, μεμβρανώδες πηρίδιο από
αστερόμορφους, σταυρόμορφους ή ακανόνιστους κρυστάλλους ανθρακικού ασβεστίου, δυσδιάκριτο υπόθαλλο, άφθονο
διάπλεγμα κόμης από λεπτά ή φαρδύτερα -στα σημεία ένωσης με τις κύστεις-, λεία, κιτρινοκαφετιά, διακλαδιζόμενα-αναστομούμενα νήματα, που κατά τόπους σχηματίζουν δίχτυ, και αρκετές, μεγάλες, αμυδρώς στικτές, υποσφαιρικές κύστεις
(K-7540: 29,2-55,5 x 24-47,85 μm) με κίτρινο ή γκριζοκίτρινο, κοκκώδες περιεχόμενο, κίτρινο πλασμώδιο, σφαιρικά, καφεβιολετιά, αμυδρώς στικτά σπόρια (β: 8-10 (11) μm, K-7540: 8,75-11,35 (13,15) x 7,8-10,75 μm) και καφετιά σποριόμαζα.
Βιβλιογραφία: Moreno-Illana-Castillo-Garcia, Βruce Ιng, Farr M.L, tai2.ntu.edu.tw, myxo.be, Ζ. Αντωνόπουλος
Αρ. συλλογής: Κ-7540. Βαρθολόμι Φλώρινας, σε νεκρό φύλλο δρυός, 27-09-2014. Εύρεση, φωτογράφιση, ταυτοποίηση:
Γιώργος Κωνσταντινίδης (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας).

Didymium squamulosum (Alb. & Schwein.) Fr. Διδύμιο το λεπιδωτό

Οικολογία: Καρποφορεί κατά διάσπαρτα άτομα, σε φυτικά υπολείμματα, φύλλα ή σάπιο ξύλο. Μάλλον ασυνήθιστο είδος στην
Ελλάδα.
Μορφολογία: Παράγει πολύ μικρά, συνήθως έμμισχα σποροκάρπια (ύψους -1,5 χιλ.) με σφαιρικό, υποσφαιρικό-πιεσμένο, δισκοειδές ή βαθιά ομφαλόμορφο (στη βάση) σποριάγγειο (διάμ. 0,3-1 χιλ.) ή πλασμωδιοκάρπια, ρωμαλέο, παχύ, ασβεστώδες,
συνήθως πτυχωτό, λευκό, ωχρό ή πορτοκαλορόδινο, συνήθως ψηλό πόδι, δισκοειδή, μεμβρανώδη, λευκό ή υαλώδη υπόθαλλο,
μεμβρανώδες, διαφανές, ελαφρώς ιριδίζον, λευκό, γκρίζο ή ρόδινο πηρίδιο με παχύ στρώμα λευκών κρυστάλλων ασβεστίου,
εμφανή, λευκό, δισκοειδή ή ημισφαιρικό κιονίσκο, ποικιλόμορφο διάπλεγμα κόμης από λεπτά ή παχιά, απλά ή διακλαδιζόμενα,
ανοιχτόχρωμα ή βαθύχρωμα, σποραδικώς και ελαφρώς φυματώδη νήματα, μερικές φορές με εμφανείς διογκώσεις, υαλώδες,
λευκό, κίτρινο ή ρόδινο πλασμώδιο, καφεβιολετιά, ακιδωτά σπόρια (β: (7) 9-11 μm, Κ-9413: 8,6-10,5 μm) με μικρές ομάδες
από μεγαλύτερα φύματα και μαύρη σποριόμαζα.
Βιβλιογραφία: Moreno-Illana-Castillo-Garcia, Βruce Ιng, hiddenforest.co.nz, discoverlife.org, proshkolu.ru, Stephenson S.L. 2003,
Ζ. Αντωνόπουλος
Αρ. συλλογής: Κ-9413. Ζιάκας Γρεβενών, σε νεκρό κλώνο ιτιάς, 28-04-2016. Εύρεση, φωτογράφιση, ταυτοποίηση: Γιώργος
Κωνσταντινίδης (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας).

Επιμέλεια: Λιέας Νίκος
Φίλοι του Μουσείου

Δράσεις
Μουσείων

Μουσείο Γουλανδρή

Ανακαλύψτε την άγνωστη Ελλάδα
– Προστατευόμενες περιοχές

Μουσείο Φυσικής
Ιστορίας Γιούτα

Γονίδια: Ξεκλειδώνοντας τον
κώδικα της ζωής

12

Με την ευκαιρία του εορτασμού των 50 χρόνων λειτουργίας του, το Μουσείο
Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας διοργανώνει έκθεση
με θέμα «Ανακαλύψτε την
Άγνωστη Ελλάδα – Προστατευόμενες Περιοχές», η οποία θα παραμείνει ανοικτή μέχρι
τον Οκτώβριο του 2016.

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Λονδίνου
«Έξυπνη» εφαρμογή για τους επισκέπτες

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Λονδίνου λάνσαρε
εφαρμογή για έξυπνες συσκευές iOS και Android
με την οποία οι επισκέπτες
μπορούν να βρουν τα πάντα σχετικά με το Μουσείο
σε τέσσερεις γλώσσες. Η
εφαρμογή περιλαμβάνει μεταξύ άλλων
διαδραστικούς χάρτες, πληροφορίες για
τις εκθέσεις και το κάθε έκθεμα ξεχωριστά, δραστηριότητες κ.α.. Δοκιμάστε την!

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Γιούτα
φιλοξενεί μια περιοδεύουσα έκθεση υψηλής τεχνολογίας με
μεγάλο αντίκτυπο,
στην οποία οι επισκέπτες θα μπορούν και οι ίδιοι
να συμμετάσχουν
σε ένα ξεχωριστό
project που δημιουργήθηκε από
το Smithsonian
Museum of Natural
History και το
National Institutes for
Health’s National Human
G e n o m e Re s e a r c h
Institute σε συνεργασία
με το Science North.

Αυστραλιανό Μουσείο

Ντοκιμαντέρ Φυσικής Ιστορίας με
τη μέθοδο της εικονικής πραγματικότητας
Το Αυστραλιανό Μουσείο
φιλοξενεί τα πρώτα δύο ντοκιμαντέρ φυσικής ιστορίας
που σχεδιάστηκαν βάσει της
τεχνολογίας εικονικής πραγματικότητας. Ο καταπληκτικός David Attenborough
περιηγεί τους επισκέπτες
του με μαγικό τρόπο στον
Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο
και στα πρώτα βήματα της ζωής
στη Γη.

Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Smithsonian

Έκθεση και επετειακό λεύκωμα για τα 20 χρόνια Nature’s Best
Photography - Windland Smith Rice International Awards
Το Μουσείο οργάνωσε έκθεση και εξέδωσε φωτογραφικό λεύκωμα με αφορμή τη συμπλήρωση των 20 χρόνων του διαγωνισμού φωτογραφίας Nature’s Best Photography Windland
Smith Rice International Awards με θέμα την άγρια φύση. Απολαύστε
μερικές από τις καλύτερες φωτογραφίες των τελευταίων 20 ετών από
τις 500.000 που έλαβαν μέρος στον καλύτερο διαγωνισμό του είδους
του στον κόσμο.

Επιμέλεια: Βίκυ Πάλλα
Εκπαιδευτικός , Yπεύθυνη έκδοσης Περιοδικού

Έγραψαν
για μας

Καλαμπάκα: Κυνήγι τρούφας κάθε Κυριακή στην
ευρύτερη περιοχή των Μετεώρων

«Κυνήγι» τρούφας διοργανώνει το Μουσείο Μανιταριών στα
Μετέωρα
Επαφή με τη φύση και το μαγευτικό περιβάλλον των μανιταριών

Το μαγείρεμα ξεκίνησε ... και σε μισή
ώρα απολαμβάναμε μια πεντανόστιμη
μακαρονάδα που ξεχείλιζε αρώματα!...
οταν έφτασε η ώρα να γυρίσουμε στο
Μουσείο, συμφωνήσαμε όλοι ότι θα
ξαναγυρίσουμε σύντομα για άλλο ένα
Κυνήγι Τρούφας...

Πολλά ήταν τα δημοσιεύματα εφημερίδων
και περιοδικών πανελλήνιας κυκλοφορίας,
καθώς και μεγάλων ηλεκτρονικών σελίδων
που έκαναν αφιερώματα στο μουσείο μας.
Αναφέρουμε ενδεικτικά μόνον ορισμένα
απ’αυτά αφού στο βαθμό που επιχειρούσαμε να παρουσιάσουμε το σύνολο των δημοσιευμάτων, είναι σίγουρο ότι δεν θα μας
αρκούσαν όλες οι σελίδες του περιοδικού....

Συλλέγοντας τρούφες στα Μετέωρα
Μια εναλλακτική δραστηριότητα από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, το Μουσείο
Μανιταριών και την Ενωση Ξενοδόχων Τρικάλων

Ζήστε μοναδικές στιγμές στη φύση

Κυνήγι τρούφας διοργανώνει το Μουσείο
Μανιταριών
Μακαρονάδα του δάσους – με τι άλλο; τα πιο γευστικά μανιτάρια της περιοχής:
ποικιλία από βωλίτες, χρυσές και μαύρες τρομπέτες και φυσικά την μαύρη τρούφα
που μόλις είχαμε βγάλει. Αναμφισβήτητα η καλύτερη μακαρονάδας που έχω
φάει ποτέ.

Ο Brio μυρίζει μία τρούφα και ξεκινάει το ψάξιμο... Κάπου κάπου επικεντρώνεται
σε ένα σημείο και αρχίζει το σκάψιμο... Μέσα σε μια περίπου ωρίτσα μαζέψαμε
μπόλικες τρούφες, τις οποίες είδαμε, πιάσαμε, μυρίσαμε, δοκιμάσαμε...
... ήρθε η ώρα να δοκιμάσουμε, χωρίς υπερβολή, την πιο αρωματική, την πιο γευστική, την πιο υπέροχη μακαρονάδα, τη μακαρονάδα του δάσους, όπως αποφασίσαμε να την ονομάσουμε! Ειλικρινά, αυτή τη γεύση θα τη θυμάμαι για πολύ καιρό...

Σπάνια γαστρονομική εμπειρία. Σαφάρι άγριας τρούφας από διπλωματούχα σκυλάκια και
μαγείρεμα τρουφομακαρονάδας στο δάσος, στη
σκιά των Μετεώρων. Ξετρελάθηκα!

Το «κυνήγι» τρούφας δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες
να αναζητήσουν, να καταγράψουν, να φωτογραφίσουν, να
μαζέψουν, να μαγειρέψουν και τελικά να γευτούν, αυτό το
«μαγικό» προϊόν, με θέα τα Μετέωρα και μέσα σε καταπράσινο
περιβάλλον.

Μπροστά πάει ο σεφ και γνωστός για τα cooking show του Χρήστος Πλεσιώτης με το τρουφόσκυλό του, Brio και από πίσω
μια ομάδα τρουφοκυνηγών που «μυρίζουν» το θησαυρό σαν
λαγωνικά...
Το τρουφοκυνήγι περιλαμβάνει βέβαια και τρουφολουκούλειο
γεύμα αφού ο Χρήστος Πλεσιώτης στήνει επί τόπου ένα ειδικό
μαγειρικό σκεύος δικής του πατέντας για την τρουφομακαρονάδα του....

Ο Brio έβρισκε τις τρούφες, ενώ σαν σύγχρονος δρυίδης ο
Χρήστος τις μαγείρευε αμέσως σε ένα ειδικό μαγειρικό σκεύος,
φτιάχνοντας επί τόπου μια καταπληκτική τρουφομακαρονάδα,
που ενθουσίασε τους πάντες...

Κυνήγι της τρούφας στα Mετέωρα
«Μοναδική εμπειρία!», «ανεπανάληπτη!»: είναι οι ενθουσιώδεις αντιδράσεις των παρουσιαστών και συντελεστών της
δημοφιλέστερης εκπομπής μαγειρικών και ταξιδιωτικών
εμπειριών της Κίνας «The XFun Foodie Club», αμέσως μετά
το κυνήγι της τρούφας στην περιοχή των Μετεώρων

«Κυνήγι» τρούφας στα Τρίκαλα

13

Αφιέρωμα στo
Μουσείο

14

Συνύπαρξη
Ευαισθησίας,
Πληροφόρησης,
Δράσης και
Ψυχαγωγίας

Η παρουσίαση ενός μουσείου μέσα σε έξι σελίδες ενός περιοδικού, δεν
είναι εύκολη υπόθεση.
Πόσο μάλλον, όταν τα
εκθέματα είναι πολλά,
οι δραστηριότητες σοβαρές και η καθημερινότητά του παράγει συνεχώς
γεγονότα, που απαιτούν
αρκετό χώρο για να παρουσιαστούν.
Απ’αυτή την άποψη, η
παρουσίαση δε μπορεί
παρά να είναι επιγραμματική, να στηρίζεται σε
πλούσιο φωτογραφικό
υλικό και να αφορά μόνον τα απολύτως αναγκαία.

Οι βασικοί στόχοι του μουσείου
Οι βασικοί στόχοι ενός Μουσείου Φυσικής Ιστορίας προκύπτουν πάντα
από την κεντρική ιδέα που οριοθετεί την ύπαρξή του. Στην προκειμένη
περίπτωση η ιδέα αυτή συνίσταται στην απόλυτη ανάγκη για περεταίρω
ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για τα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα της εποχής μας και στην ανάγκη προστασίας όλων των ειδών που
υπάρχουν στη φύση. Με γνώμονα αυτό επιδιώκουμε:
* Την προβολή και ανάδειξη της φυσικής μας κληρονομιάς, καθώς και
τη δημιουργία τράπεζας πληροφοριών για τα φιλοξενούμενα είδη.
* Την προσφορά ποικίλων εκπαιδευτικών περιβαλλοντικών προγραμμάτων, καθώς και εργαστηρίων για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης,
αλλά και τους ενήλικες.
* Τη συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα σε συνεργασία με Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, σχετικά με το περιβάλλον και ιδιαίτερα την
ευρύτερη περιοχή που βρίσκεται στο Μουσείο.
* Την ανάδειξη των συλλογών και των πληροφοριών, με τρόπο που να
τις καθιστά εύληπτες, μέσα από τον εμπλουτισμό τους με εικαστικές
δημιουργίες που συνδέουν τον φυσικό μας πλούτο με την πολιτιστική
μας δημιουργία.

Αναδεικνύουμε τον φυσικό μας πλούτο
Η ανάδειξη του φυσικού μας πλούτου αποτελεί βασική μας παράμετρο. Ο στόχος
εδώ δεν είναι απλά να δείξουμε αυτό που έχουμε, αλλά κυρίως να ενημερώσουμε
για τους κινδύνους καταστροφής του από κάθε είδους ανεξέλεγκτες παρεμβάσεις.
Η σπανιότητα π.χ ενός ζώου, οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει, η γνώση για τη ζωή και
το περιβάλλον του, οι σχέσεις αλληλεξάρτησης που αναπτύσσει, σε συνδυασμό
με την εικόνα του, αποτελούν κινητήριο μοχλό για την ευαισθητοποίηση του κοινού,
αλλά και την αναγκαία ανάληψη πρωτοβουλιών για την προστασία του.

Προσφέρουμε εκπαιδευτικά
προγράμματα

Ευνοούμε πολιτιστικές δημιουργίες
Πάντα η φύση αποτελούσε πηγή δημιουργίας για όλους τους
καλλιτέχνες. Η ανάδειξη των δημιουργημάτων της, μέσα από
το πινέλο του ζωγράφου ή το χέρι ενός γλύπτη, αποτελεί
με τη σειρά της πηγή έμπνευσης και κινητοποίησης για το
κοινό, προκειμένου να διασωθούν όλα εκείνα που η φύση
απλόχερα μας παρέχει.
Δεν είναι τυχαίο εξάλλου, ότι η έναρξη λειτουργίας του μουσείου μας συνδυάστηκε με την παρουσίαση μιας έκθεσης
ζωγραφικής από ντόπιους καλλιτέχνες, στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων που διαθέτουμε, με αντικείμενο τη θεματολογία και τους στόχους του μουσείου.
Ήταν ένας τρόπος για να δείξουμε πόσο αρμονικά συνδέ-

15

Τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα έχουν έναν και μοναδικό
στόχο: Τη διαμόρφωση περιβαλλοντικής συνείδησης, κυρίως
σε νέους ανθρώπους, μέσα από τη διεύρυνση των γνώσεων
για τους μεγάλους περιβαλλοντικούς κινδύνους και την ανάγκη για ακόμα μεγαλύτερες δράσεις για την αποτροπή τους.

ονται ο πολιτισμός, με το περιβάλλον και τον φυσικό μας
πλούτο. Στη βάση αυτή, στη διάρκεια του καλοκαιριού, θα
φιλοξενηθεί έκθεση του εργαστηρίου Γυψοτεχνίας-Χαλκοχυτικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών με θέμα «Ανθρωπογραφές-Η έννοια του εκμαγείου στην τέχνη».

Η εμπέδωση αυτής της διαδικασίας συνειδητοποίησης, περνά
μέσα από διαδραστικές μεθόδους, που καθιστούν τους
συμμετέχοντες ενεργούς κοινωνούς στην όλη προσπάθεια.
Για τη συμμετοχή στα εκπαιδευτικά προγράμματα δεν υπάρχει
καμία επιπλέον επιβάρυνση, ενώ σε ορισμένα απ’αυτά, οι
δραστηριότητες μπορούν να συνεχιστούν και στο σχολείο.

Συμμετέχουμε σε ερευνητικές δράσεις
Η εμβάθυνση στην ήδη υπάρχουσα γνώση για τις μεγάλες
περιβαλλοντικές προκλήσεις της εποχής μας, δε μπορεί
παρά να είναι εντός των οριζόντων δραστηριοποίησης του
μουσείου.
Από την άποψη αυτή, η συμμετοχή μας σε έρευνες και μελέτες που αφορούν οικοσυστήματα, είδη και περιοχές είναι
στις προτεραιότητές μας.
Εξ’αυτού ακριβώς του λόγου αναπτύσσουμε συνεργασίες με Πανεπιστήμια, όπως το Εθνικό
Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, που αποτελεί και τον επιστημονικό μας σύμβουλο, με επιστημονικούς φορείς, Μη
Κυβερνητικές Οργανώσεις(ΜΚΟ), καθώς και μανιταροφιλικές οργανώσεις.
Ειδικότερα για μας, αποτελούν σοβαρή πρόκληση τα ορεινά συμπλέγματα της περιοχής και ιδιαίτερα εκείνα της Πίνδου. Η
τεράστια βιοποικιλότητα, η ευαίσθητη δομή των οικοσυστημάτων, αλλά και ο ιδιαίτερα ξεχωριστός κόσμος των μανιταριών,
συνθέτουν ένα σοβαρό πεδίο έρευνας και δράσης για το μουσείο.

Οι συλλογές μας
Στο μουσείο εκτίθενται δύο συλλογές: Των ζώων, με 350
είδη και των μανιταριών, με 250 είδη.
Η συλλογή των ζώων αποτελείται από άριστης ταρίχευσης
ζώα. Γι’αυτό και πολύ αξιόπιστοι εκτιμητές τα κατατάσσουν
στις κορυφαίες βαθμίδες της διεθνώς αναγνωρισμένης εξαβάθμιας κλίμακας Safari-Works Taxidermy Supplies.
Πολλά από τα είδη που εκτίθενται είναι παγκοσμίως απειλούμενα, άλλα σπάνια ή πολύ σπάνια ή και εξαφανισμένα,
ενώ υπάρχουν και τα λεγόμενα «Βικτωριανά» με ταριχεύσεις
100-180 χρόνων .
Η συλλογή των μανιταριών παρουσιάζει κάθε είδος σε διάφορες φάσεις ανάπτυξης, προκειμένου ο επισκέπτης να έχει
πλήρη εικόνα του κύκλου ζωής τους.
Τα μανιτάρια είναι γλυπτά, με απόλυτη ομοιότητα χρώματος,

16

σχήματος και μεγέθους με τα κανονικά. Έχουν κατασκευαστεί
από εξειδικευμένους γλύπτες, ένα-ένα στο χέρι και έχουν
τοποθετηθεί στο «μονοπάτι των μανιταριών», που αποτελεί
ένα σύμπλεγμα οικοσυστημάτων, που ο επισκέπτης μπορεί
να το περπατήσει και να το απολαύσει, διαπιστώνοντας ταυτόχρονα την εδωδιμότητα ή μη κάθε μανιταριού.

Τα διοράματα
Τα διοράματα αποτελούν προσομοιώσεις του περιβάλλοντος
που ζουν τα ζώα και καρποφορούν τα μανιτάρια. Έτσι τα ζώα,
εκτίθενται μέσα στο αντίστοιχο περιβάλλον που διαβιούν(Δάσος, υγρότοπος, βουνό κ.λ.π.), ενώ τα μανιτάρια είναι
τοποθετημένα με βάση το οικοσύστημα που καρποφορεί
το κάθε είδος (οξυά, πεύκο, έλατο κ.λ.π.).
Πρόκειται για τέλειες αναπαραστάσεις, γι’αυτό και πολλοί
επισκέπτες, αλλά και δημοσιογράφοι, έχουν αποδώσει στο
μουσείο μας χαρακτηρισμούς, όπως, «τεράστιο έργο τέχνης»,
«μουσείο αλλιώτικο από τα άλλα», «θεατρικό σκηνικό», «σκηνικό από τα παραμύθια της γιαγιάς» κ.α.
Εδώ στην κυριολεξία παντρεύονται ο πολιτισμός με το φυσικό
περιβάλλον και δημιουργούν μια πολύ ωραία εικόνα που
με τη σειρά της ενισχύει τη μαθησιακή διαδικασία και την
κατανόηση βασικών μηνυμάτων που αφορούν το περιβάλλον.

Μεταναστευτικό Περιστέρι: Το τελευταίο με το όνομα
‘’Μάρθα’’ πέθανε στο Ζωολογικό Κήπο του Σινσινάτι
το 1914 (έκθεμα του μουσείου)

Το διόραμα των Μετεώρων με τα πτηνά που ζουν στην περιοχή και
το μοναστήρι του Αγίου Στεφάνου να δεσπόζει, πάνω δεξιά.

Διόραμα με θέμα «Άγρια πανίδα στο δάσος»

Λεπτομύτα: Τελευταία παρατήρηση στην Ελλάδα έγινε
στις 7/4/99 σε πληθυσμό τεσσάρων ατόμων(έκθεμα
του μουσείου).

Λεπτομέρεια από το διόραμα με θέμα: «Υγρότοποι».
Μέρος του αρκτικού διοράματος

17

Το διόραμα με θέμα: «Η ζωή τη νύκτα»

Λεπτομέρεια από το «Δάσος των μανιταριών»

Κομμάτι από το Μουσείο Μανιταριών

Βικτωριανά
Χρυσαετός εναντίον αλεπούς από το διόραμα «Δράσεις στη φύση»

Λεπτομέρεια από το «Μονοπάτι των μανιταριών»

Τα Βικτωριανά εκθέματα, με ταριχεύσεις 100-180 χρόνων,
ήταν τοποθετημένα σε χαρακτηριστικά βιτρινάκια από ξύλο
και γυαλί με αντίστοιχο βιότοπο και ζωγραφική στο φόντο.
Εδώ βλέπουμε το Γελαδάρη, είδος ερωδιού (έκθεμα του
μουσείου).

Μανιταροδράσεις
Ξεχωριστό χώρο στις δραστηριότητες του μουσείου αποτελούν εκείνες που φέρνουν τον άνθρωπο σε επαφή με
τη φύση και ιδιαίτερα με τα μανιτάρια. Σε μικρή απόσταση
από το μουσείο, μπορείτε να ζήσετε ανεπανάληπτες στιγμές, με τρόπο οργανωμένο και συστηματικό.
Έτσι, δραστηριότητες όπως, η συλλογή μανιταριών, το «κυνήγι» τρούφας, η μαγειρική μανιταριών, η καταγραφή και
ταυτοποίησή τους, η μανιταρογνωσία, ακόμα και η γλυπτική
μανιταριών αποτελούν στοιχεία της καθημερινότητας και
συνδέουν άρρηκτα την γνώση με την ψυχαγωγία.

Ξενάγηση
Το μουσείο παρέχει δωρεάν ξενάγηση σε όσους το επισκέπτονται. Η ξενάγηση γίνεται κυρίως στα Ελληνικά και τα Αγγλικά.
Υπάρχει ήδη και δίγλωσσο σύστημα ξενάγησης μέσω κινητών
ή tablet. Σε λίγο διάστημα θα υπάρχουν διαθέσιμοι ατομικοί
ηχητικοί οδηγοί όπου ο επισκέπτης θα μπορεί να επιλέξει
μεταξύ 10-12 διαφορετικών γλωσσών για την ξενάγησή του.

18
Πωλητήριο
Στο πωλητήριο του μουσείου θα βρείτε πρωτότυπα σουβενίρ, όμορφα δωράκια με το λογότυπό μας, παιχνίδια, βιβλία
και διάφορα χρηστικά είδη. Ξεχωρίζουν βέβαια τα πολλά
είδη μανιταροπροϊόντων που μπορείτε να προμηθευτείτε. Για
τη διευκόλυνση αυτών που λατρεύουν το μανιτάρι υπάρχει
και e-shop.

Αίθουσα Ασπροπάρης
Η αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του μουσείου είναι ένας
ανοιχτός χώρος πολιτισμού και δημιουργίας. Σ’αυτόν
φιλοξενούνται εκθέσεις, διοργανώνονται εκδηλώσεις,
σεμινάρια, εκπαιδευτικά προγράμματα, εργαστήρια,
παρουσιάσεις βιβλίων, ενώ είναι και στη διάθεση περιβαλλοντικών οργανώσεων, για την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών τους.

Καφέ
Μετά την περιήγησή του ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα
να απολαύσει τον καφέ, το αναψυκτικό του ή ένα μικρό σνακ
στο καφέ του μουσείου. Η απόλαυση είναι διπλή, αφού ταυτόχρονα έχει θέα τους επιβλητικούς βράχους των Μετεώρων,
με το μοναστήρι του Αγ. Στεφάνου στην κορυφή.

Προϊόντα μανιταριών και τρούφας

Κυνήγι τρούφας

Έχουμε δημιουργήσει πενήντα ένα
διαφορετικά προϊόντα μανιταριών.
Αποξηραμένα, σε
λάδι, μίγματα, αρτύματα, σοκολάτες, γλυκό, μέχρι
και λικέρ από μανιτάρι. Μια γευστική πρόκληση την
οποία απ’ότι φαίνεται απολαμβάνουν
όλοι οι επισκέπτες.

19

Γιορτή Μανιταριού
Η θεσμοθέτηση της ετήσιας γιορτής μανιταριού στην Καλαμπάκα που διοργανώνει το μουσείο αποτελεί σημαντικό

Το «κυνήγι» τρούφας, η τρουφομακαρονάδα στο δάσος και
η γευσιγνωσία μανιταριών, αποτελούν πλέον μόνιμες δράσεις
για το μουσείο. Η μεγάλη συμμετοχή, αλλά και η ένταξή τους
στο πρόγραμμα μεγάλων τουριστικών γραφείων, αποτελεί
ένα παράδειγμα για το πόσο «διψά» ο επισκέπτης για επαφή με τη φύση και συμμετοχή σε εναλλακτικές τουριστικές
δραστηριότητες.

Φίλοι του Μουσείου και εθελοντισμός

γεγονός για την ευρύτερη περιοχή. Συλλογή μανιταριών
στο δάσος, «κυνήγι τρούφας»,
ταυτοποίηση, σεμινάρια μανιταρογνωσίας, μανιταροφαγία,
καλλιτεχνικά δρώμενα κ.α.,
αποτελούν ορισμένες μόνον
από τις δραστηριότητες που
συμμετέχει ο επισκέπτης και
μάλιστα δωρεάν!

Συστατικό στοιχείο ύπαρξης του
μουσείου μας αποτελούν οι φίλοι
του και η εθελοντική προσφορά
τους. Μεγάλες δραστηριότητες ,
όπως η ετήσια Γιορτή Μανιταριού
που διοργανώνουμε, αλλά και άλλες μικρότερες, δεν θα είχαν αυτή
τη μεγάλη επιτυχία, αν έλειπαν οι
εθελοντές.
Οι άνθρωποι αυτοί εμφορούνται
από τις ίδιες αξίες με μας, επιθυμούν μια στενότερη επαφή με το περιβάλλον, διοργανώνουν
εκδηλώσεις, επισκέψεις σε σημαντικούς βιοτόπους, γράφουν
στο περιοδικό κ.α.
Το μουσείο μας είναι πάντα ανοιχτό και αξιοποιεί κάθε διάθεση προσφοράς από εκείνους που συμμερίζονται τους
στόχους και τις αξίες μας.

Η σελίδα της
WWF Ελλάς
20

Όπου και να μένετε,
σε πόλη, σε χωριό, σε
παραλία ή σε βουνό,
υπάρχει ένας χώρος
πρασίνου για σας, το
παιδί σας, το σκύλο
σας και το...βιβλίο σας!
Γιατί χώρους πρασίνου
έχουμε αλλά δεν τους
αξιοποιούμε. Δεν τους χαιρόμαστε, όσο θα μπορούσαμε, κι
αυτός είναι ο λόγος, συχνά, που πάρκα, άλση, πλατείες και
παιδικές χαρές παραδίδονται στην εγκατάλειψη.
Εμπρός λοιπόν! Το πάντα και το μανιτάρι σας καλούν να κατεβάσετε στο κινητό σας (δωρεάν) την εφαρμογή Greenspaces,
να βγείτε έξω με τους φίλους, την οικογένεια, την τάξη σας
ή σόλο και να καταγράψτε τους χώρους πρασίνου της γειτονιάς σας. Έχοντας το κινητό στην τσέπη, μπορείτε απλώς,
οποιαδήποτε στιγμή, πηγαίνοντας στη δουλειά, στα ψώνια
ή για καφέ να σταματήσετε ένα λεπτό και να καταγράψετε
τον χώρο πρασίνου, την πλατεία ή την παιδική χαρά που
προσπερνάτε. Δε θα σας πάρει πάνω από 2-3 λεπτά!
Βοηθάτε έτσι το WWF να δημιουργήσει μια βάση δεδομένων
με τους χώρους πρασίνου της χώρας μας. Κι έτσι, όποιος
έχει την εφαρμογή, μπορεί να δει, ανά πάσα στιγμή, ποιο
παρκάκι έχει παιδική χαρά, πρόσβαση για ΑμεΑ, χώρους
άθλησης κ.λπ. και να αποφασίσει πού θα πάει να περάσει
λίγο ποιοτικό χρόνο με τον εαυτό του, την οικογένεια ή και
με το σκύλο του. (Στην εφαρμογή καταγράφονται όλες αυτές
οι πληροφορίες.)
Βοηθάτε, ταυτόχρονα, να δημιουργηθεί ένα μέσο πίεσης

Το μανιτάρι και
το πάντα πάνε..
Greenspaces
& διαβάζουν
Συνωμότες της
Τσουγκράνας!
προς τους Δήμους και τις αρμόδιες αρχές για να διατηρούν
τους χώρους αυτούς καθαρούς, ασφαλείς, πράσινους και
φροντισμένους.
Σας προτείνουμε να συνοδεύσετε τη βόλτα καταγραφής
με ένα βιβλιαράκι για μικρά και μεγάλα παιδιά: τους Συνωμότες της Τσουγκράνας, εκδ. Καλειδοσκόπιο. Ταιριαστό
θέμα στον χώρο! Τα δυο παιδιά, ήρωες του βιβλίου, είναι
γειτονάκια. Τα μπαλκόνια τους είναι το ένα απέναντι από το
άλλο. Κι η συνωμοσία της τσουγκράνας αρχίζει! Το βιβλίο
είναι διαθέσιμο στο e-shop του WWF. Η αγορά του ενισχύει
τους σκοπούς της οργάνωσης.
Επισκεφθείτε το Greenspaces.gr και κατεβάστε την εφαρμογή.
Περισσότερα στο: http://greenspaces.gr/
http://kalyterizoi.gr/sxoleia/action/prasinoi-hartografoisto-sholeio
http://kalyterizoi.gr/sxoleia/action/mia-giorti-gia-prasino
Βρείτε το βιβλιαράκι εδώ: http://shop.wwf.gr/ProductDetails/
Ελένη Σβορώνου.

Πρώτες Βοήθειες
ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ ΑΝ
ΒΡΕΙΤΕ ΕΝΑ ΑΓΡΙΟ ΖΩΟ
Γενικές Οδηγίες

Η σελίδα της
ANIMA Σύλλογος
Προστασίας
και Περίθαλψης
Άγριας Ζωής

Πουλιά: Βρείτε γρήγορα ένα χαρτόκουτο, στρώστε το με
εφημερίδες ή χαρτί κουζίνας και ανοίξτε του μικρές τρύπες.
Το μέγεθος του χαρτόκουτου πρέπει να είναι τέτοιο ώστε το
πουλί να μπορεί να σταθεί όρθιο αλλά να μη μπορεί να κάνει
περιττές κινήσεις.
Πιάστε το πουλί με ένα πανί αποφεύγοντας ράμφος και
νύχια αν είναι αρπακτικό, μύτη αν είναι ερωδιός ή γλάρος.
Τοποθετήστε το μέσα στο κουτί αφού του δώσετε προσεκτικά
λίγο νερό σε φυσική θερμοκρασία. Αφήστε το κουτί στο πιο
ήσυχο μέρος του σπιτιού, ζεστό αν είναι χειμώνας και δροσερό
αν είναι καλοκαίρι.
Επικοινωνήστε αμέσως μαζί μας για να σας δώσουμε
περισσότερες οδηγίες. Κάθε άλλος χειρισμός του πουλιού
από σας μπορεί να είναι μοιραίος για τη ζωή του.
Χελώνες: Συχνά βρίσκονται χελώνες χτυπημένες από
αυτοκίνητα ή γεωργικά μηχανήματα με σπασμένο κέλυφος.
Μεταφέρετε προσεκτικά το ζώο για να μην χειροτερέψει το
σπάσιμο και τοποθετήστε το σε ένα χαρτόκουτο με πολλές
εφημερίδες για πάτο. Αν το τραύμα του είναι λερωμένο με
χώματα ή χόρτα μπορείτε να το ξεπλύνετε με λίγο χλιαρό
νερό. Μετά καλύψτε το με γάζα ή πανί για να αποφευχθεί η
περίπτωση μόλυνσης από μύγες και λοιπά.
Θηλαστικά: Οι αλεπούδες και τα κουνάβια δαγκώνουν

άσχημα. Αποφύγετε πάση θυσία τα δόντια τους. Οι
σκαντζόχοιροι είναι λιγότερο επικίνδυνοι. Ρίξτε πάνω στο
ζώο ένα χοντρό πανί, σακάκι ή κουβέρτα. Αν είναι αρκετά
ζωηρό, το χαρτόκουτο δεν είναι κατάλληλο. Βρείτε ένα κλουβί
μεταφοράς γάτας ή σκύλου ή δύο πλαστικά «καφάσια του
μπακάλη» που θα τα τοποθετήσετε το ένα πάνω από το άλλο.
Για περισσότερες πληροφορίες, τηλεφωνήστε μας.
Βρήκατε ένα τραυματισμένο - πληγωμένο - εξαντλημένο άγριο
ζώο σε οποιαδήποτε περιοχή της Ελλάδας; Επικοινωνήστε
μαζί μας και θα σας φέρουμε σε επαφή με τον πλησιέστερο
συνεργάτη μας, ώστε η αποστολή του στην ΑΝΙΜΑ να γίνει
με ταχύτητα και ασφάλεια.
Οι σωστές οδηγίες σώζουν ζωές!
Και δεν ξεχνάμε: ο σκοπός είναι πάντα να ξαναγυρίσει
το άγριο πλάσμα στο φυσικό του χώρο, να επανενταχθεί
δηλαδή στην άγρια φύση. Αν κρατήσουμε το ζωάκι
περισσότερο από όσο χρειάζεται, η επανένταξή του θα
καταστεί αδύνατη και στις περισσότερες περιπτώσεις θα
έχει κακό τέλος.
Σε κάθε περίπτωση, η επικοινωνία με την ΑΝΙΜΑ είναι
σημαντική.
(Κείμενο από την ιστοσελίδα της Anima-Σύλλογος Προστασίας
και Περίθαλψης Άγριας Ζωής)

21

Η σελίδα της
Δράσης
για την
Άγρια Ζωή

Νεοσσοί και η δική μας
συμπεριφορά προς αυτούς

22

σπαθούμε να το ταΐσουμε ακόμα κι αν ανοίγει το στόμα και
ζητάει φαγητό. Πρέπει πρώτα να προσδιοριστεί το είδος
του από ειδικούς καθώς και η κατάσταση της υγείας του.
Οι περισσότεροι νεοσσοί που φθάνουν σε ένα κέντρο περίθαλψης μετά από ανθρώπινη φροντίδα μη εξειδικευμένων
ατόμων, δεν επιβιώνουν. Έχουν ανεπανόρθωτες βλάβες στα
οστά, το πτέρωμα και γενικότερα την υγεία τους. Ακόμα και
στην περίπτωση που κάποιος καταφέρει να το αναθρέψει
σωστά, με ποιο τρόπο θα το διδάξει πως θα επιβιώσει στη
φύση; Η διαδικασία που ονομάζεται σταδιακή επανένταξη
νεοσσών στη φύση μπορεί να πραγματοποιηθεί σωστά μόνο
σε ένα κέντρο περίθαλψης.
• Δεν το χαϊδεύουμε
Την εποχή αυτή είναι πιθανό να βρούμε νεοσσούς στην εξοχή,
στην αυλή μας ή και μέσα στην πόλη.
Πώς να δράσουμε ώστε να μην βλάψουμε το ζώο, παρά την
καλή μας πρόθεση, αλλά να φροντίσουμε για την επιβίωσή
του;

Όσο περισσότερο κρατάμε στα χέρια μας έναν νεοσσό τόσο
μεγαλύτερο στρες του προκαλούμε, μειώνοντας τις πιθανότητες επιβίωσης. Το βάζουμε σε ένα κατάλληλο χαρτόκουτο
και σε ήσυχο μέρος μακριά από κατοικίδια ζώα, και φροντίζουμε να μεταφερθεί σύντομα σε ένα κέντρο περίθαλψης.

Το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι να επικοινωνήσουμε
τηλεφωνικά με ένα κέντρο περίθαλψης ή σταθμό Α’ βοηθειών αγρίων ζώων και να ακολουθήσουμε τις οδηγίες που
θα μας δώσουν.
Κάποιοι βασικοί κανόνες προς ενημέρωση και αποφυγή
λαθών:
Στην περίπτωση που δούμε ένα πουλάκι να φτερουγίζει στο
έδαφος...
• Δεν το πλησιάζουμε αμέσως αλλά το παρατηρούμε
από απόσταση
Κάποια πουλιά είναι ούτως ή άλλως εδαφόβια, ενώ σε άλλες
περιπτώσεις νεοσσών παρά το ότι πέφτουν από τη φωλιά, οι
γονείς συνεχίζουν να τους ταΐζουν, αλλά και να τους προστατεύουν από επιθέσεις άλλων ζώων. Αν απομακρύνουμε
το νεοσσό από τους γονείς του, οι πιθανότητες για επιβίωση
μειώνονται. Οι γονείς φροντίζουν τα μικρά τους ασύγκριτα
καλύτερα από εμάς!
• Δεν αναλαμβάνουμε τη φροντίδα του μόνοι μας
και σίγουρα δεν το ταΐζουμε
Αν τελικά το πάρουμε από το σημείο που βρέθηκε δεν προ-

Η Δράση για την άγρια ζωή λειτουργεί σταθμό Α’
βοηθειών στη Βόρεια Ελλάδα και για οποιοδήποτε
περιστατικό που αφορά άγριο ζώο μπορείτε να
καλέσετε στο 6979914852.

Ένα
βιβλίο για
το καλοκαίρι
ή για τη νέα
σχολική
χρονιά
Ακόμα κι αν τα γνωστά μας λαϊκά
παραμύθια δεν γεννήθηκαν για να
μας
ταξιδέψουν ή να μας διδάξουν ως
παιδιά
αλλά κυρίως ως ενήλικες, ήταν έως
πρόσφατα
και τα μόνα παραμύθια που χάιδευαν τα παιδικά αυτιά μας.
Εξαίρεση ίσως αποτελούν τα ηθικοδιδακτικά αφηγήματα
του Αισώπου (6ος αιώνας π.Χ.) ή τα παραμύθια του Χανς
Κρίστιαν Άντερσεν (19ος αιώνας).
Σήμερα όμως, μια επίσκεψη στο παιδικό τμήμα ενός βιβλιοπωλείου αρκεί για να παρατηρήσει κανείς αρκετούς παλιούς,
καθώς και νέους τίτλους εκδόσεων που αφορούν παιδιά
προσχολικής ηλικίας έως και εφήβους. Για τα ελληνικά δεδομένα, θα έλεγε κανείς πως τα δείγματα γραφής είναι πολλά,
ενώ πολλά υποσχόμενοι είναι και οι τίτλοι των εκδόσεων που
μας καλούν να γνωρίσουμε και να κατανοήσουμε τον κόσμο
γύρω μας (αλλά και μέσα μας) με τη βοήθεια ενός βιβλίου.
Στην οικογένεια των παιδικών βιβλίων σύντομα προστέθηκαν
και οι ιστορίες που μιλούν για περιβαλλοντικά προβλήματα.
Δεν είναι λίγες οι περιβαλλοντικές οργανώσεις που δοκίμασαν να «εικονογραφήσουν» τις προσπάθειές τους και να
δώσουν φωνή στα είδη που προστατεύουν. Και ούτε φυσικά
είναι λίγοι οι συγγραφείς που ζωντάνεψαν πολύπαθα ζώα του
πλανήτη Γη, εξηγώντας μας τις αιτίες των προβλημάτων τους
και ανοίγοντάς μας νέους δρόμους για την προστασία τους.
Τα πουλιά δεν θα μπορούσαν να λείπουν από την ποικιλία
των ειδών στα παραμύθια. Πρωταγωνιστές άλλωστε μιας
Σιωπηλής Άνοιξης έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν στις σελίδες των παιδικών παραμυθιών. Η Ορνιθολογική καλωσορίζει στην οικογένεια των παιδικών βιβλίων τη
Νανόχηνα Τόμας, τον Καλαμοκανά Ερμή και τον Σκυριανό
Μαυροπετρίτη και τους εύχεται να «πετάξουν» σε όσο το
δυνατόν περισσότερα σπίτια και σχολεία, να ζωντανέψουν
μπροστά σε παιδικά κρεβάτια ή θρανία και να μεταφέρουν
το δικό τους μήνυμα.

Η σελίδα της
Ελληνικής
Ορνιθολογικής
Εταιρείας
23

Μια χήνα τόση δα... μια Νανόχηνα!
Ο Τόμας, μία από τις ελάχιστες νανόχηνες που έχουν απομείνει στην
Ευρώπη, είναι έτοιμος να ξεκινήσει
μαζί με το κοπάδι του για το μεγάλο
μεταναστευτικό ταξίδι. Ή μήπως δεν
είναι; Άραγε κουράζεται ένα μεταναστευτικό πουλί; Έχει άλλη επιλογή
εκτός από το να ταξιδεύει κάθε χρόνο; Μέσα από την ιστορία «Μια χήνα
τόση δα… μια νανόχηνα!» βλέπουμε από ψηλά τον κόσμο
ενός απειλούμενου με εξαφάνιση είδους και τις δυσκολίες
που συναντά όταν χάνει το κοπάδι του.
Ερμής, ο Καλαμοκανάς που περπατούσε
Ο Ερμής, ένας νεαρός καλαμοκανάς,
χάνει τον δρόμο του και περιπλανιέται
γύρω στους υγρότοπους της Σάνης,
σε αναζήτηση των συντρόφων του και
ενός κατάλληλου μέρους για να ζήσει.
Στη διαδρομή του, γνωρίζει διάφορα
είδη πουλιών με διαφορετικούς τρόπους ζωής από τον δικό του.
Θα πάω να ζήσω αλλού!
Ένας Μαυροπετρίτης αναγκάζεται να
αφήσει την ανεμοδαρμένη ράχη της
Σκύρου όπου ζει, όταν μαθαίνει ότι
πρόκειται εκεί να κατασκευαστούν δεκάδες ανεμογεννήτριες. Πετάει από
τη μια γωνιά του νησιού στην άλλη,
αναζητώντας τόπο για να εγκατασταθεί. Στο ταξίδι του όμως, διαπιστώνει
ότι κάθε τόπος είναι ήδη κατοικημένος από ζώα κατάλληλα
προσαρμοσμένα στις ιδιαίτερες συνθήκες του…

Η σελίδα της
Καλλιστώ Περιβαλλοντική
οργάνωση για την
άγρια ζωή
και τη φύση
24

Η ελληνική υποψηφιότητα
για τα πανευρωπαϊκά βραβεία
Νatura 2000.
της φύσης. Ιδρύθηκε τον Μάιο του 1992 με την υιοθέτηση
της Οδηγίας για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ) η οποία
συμπληρώνει την Οδηγία για τα Πουλιά (79/409/ΕΟΚ) και
από κοινού αποτελούν την νομική βάση του δικτύου.
Χάρη στην επιτυχημένη ολοκλήρωση του Life Arctos Kastoria
η Καλλιστώ προκρίθηκε στην φάση των φιναλίστ για τα
Natura 2000 awards: Από τις 83 αρχικές υποψηφιότητες,
στην τελική φάση προκρίθηκαν οι 24. Το έργο Life Arctos
Kastoria περιλάμβανε μια σειρά δράσεων που την τελευταία
πενταετία βελτίωσαν αισθητά τους όρους συνύπαρξης ανθρώπου-καφέ αρκούδας στον ακριτικό νομό.

Την στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο, η Καλλιστώ διεκδικεί
με αξιώσεις τη βράβευση στα φετινά Natura 2000 Awards.
Τα βραβεία Natura 2000 είναι ένας θεσμός της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής που σκοπό έχει να κάνει ευρύτερα γνωστή την
σημασία των ‘‘προστατευόμενων περιοχών Natura 2000’’.
Οι περιοχές αυτές αποτελούν ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο
προστασίας σπάνιων ή και απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών και οικοσυστημάτων. Το δίκτυο Natura 2000 είναι ο
ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής της Ε.Ε. για τη διατήρηση

Η Καλλιστώ διαγωνίζεται στην κατηγορία “Reconciling
interests/ perceptions”, (δηλ. «Συμβιβασμός συμφερόντων
/απόψεων»). Όλες οι δράσεις της Καλλιστώς στην περιοχή
της Καστοριάς, της οποίας μέρος υπάγεται στο δίκτυο των
περιοχών Natura 2000, είχαν στο επίκεντρό τους την προώθηση του κοινού συμφέροντος ανθρώπου-άγριας ζωής. Οι
δράσεις περιλάμβαναν τόσο εκπαιδευτικές/ενημερωτικές
δράσεις για μαθητές και για ενήλικες, όσο και επιστημονικό
έργο στο πεδίο. Περισσότερα μπορεί να βρει κανείς εδώ:
http://www.callisto.gr/docs/LIFE_ARCTOS_LAYMAN2.pdf .
Τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν σε ειδική τελετή που
θα γίνει στις Βρυξέλλες στις 23 Μαΐου 2016. Ανεξαρτήτως
του αν θα καταφέρουμε να κερδίσουμε το τελικό βραβείο,
το γεγονός ότι προκριθήκαμε στην φάση των φιναλίστ αποτελεί από μόνο του μία διάκριση, καθώς τα Natura 2000
awards είναι η σημαντικότερη περιβαλλοντική βράβευση
σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η σελίδα του
Φορέα
Διαχείρισης
Δάσους
ΔαδιάςΛευκίμηςΣουφλίου
25

Τα θηλαστικά του δάσους Δαδιάς
νυχτερίδες σχεδόν όλο το χρόνο ως καταφύγιο, ενώ μερικά
είδη γεννούν εκεί τα μικρά τους κατά τα τέλη της άνοιξης
με αρχή καλοκαιριού. Όλες οι επιφάνειες νερού συμπεριλαμβανομένων των μικρών τεχνητών υδατοδεξαμενών, που
βρίσκονται διάσπαρτες στο δάσος, αποτελούν πολύτιμη πηγή
νερού αλλά και τροφής, καθώς σε αυτές συγκεντρώνονται
πολλά έντομα. Πολλές νυχτερίδες τρέφονται με έντομα επιβλαβή για τις καλλιέργειες, απαλλάσσοντάς τες από αυτά
και βοηθώντας έτσι με έμμεσο τρόπο τη γεωργία.
Αναλυτική λίστα με τα θηλαστικά που φιλοξενούνται στο
Ε.Π. υπάρχει εδώ:
Στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου
έχουν παρατηρηθεί συνολικά 61 είδη θηλαστικών. Από τα
πιο εντυπωσιακά είναι το Ζαρκάδι (Capreolus capreolus)
το οποίο μπορεί κανείς να συναντήσει κατά την περιήγησή
του αν είναι τυχερός. Εξίσου εντυπωσιακή είναι και η απειλούμενη Βίδρα (Lutra lutra) η οποία απαντάται κυρίως κατά
μήκος των ρεμάτων. Άλλα είδη είναι ο Λύκος (Canis lupus),
η Αγριόγατα (Felis silvestris), το Αγριογούρουνο (Sus scrofa),
το Πετροκούναβο (Martes foina), η Νυφίτσα (Mustela nivalis)
και ο Ασβός (Meles meles).
Πέρα από τα μεγάλα θηλαστικά όμως πολύ σημαντικά είναι
και τα μικρά τρωκτικά, τα οποία βρίσκονται σε αφθονία και
αποτελούν βασική πηγή τροφής για τα αρπακτικά πουλιά. Σημαντική είναι επίσης και η παρουσία 24 ειδών νυχτερίδων στο
Εθνικό Πάρκο. Έξι τουλάχιστον από αυτά τα είδη απαντώνται
με σημαντικούς πληθυσμούς εδώ, ενώ όλα προστατεύονται
από την εθνική και τη διεθνή νομοθεσία. Οι σπηλιές, καθώς
και παλιά ορυχεία της περιοχής χρησιμοποιούνται από τις

http://dadia-np.gr/?page_id=4219
Φωτογραφίες: Πέτρος Μπαμπάκας – Αρχείο Φορέα Διαχείρισης

Βιβλιοπαρουσιάσεις

26

Ένα μυθιστόρημα με οικολογικές προεκτάσεις, στοχαστικό τη μια στιγμή και
ξέφρενο την άλλη, Η Κρυφή Σοφία της Γης
αφηγείται μια πράξη βίας σε μια κωμόπολη του αμερικανικού νότου, ο αντίκτυπος της οποίας θα αλλάξει για πάντα την
άποψη ενός δεκατετράχρονου αγοριού,
του Κέβιν, για την ανθρώπινη σκληρότητα
αλλά και τη συμπόνια.
Λυτρωτική και βαθιά συγκινητική, η ιστορία αποτελεί την αφήγηση του ενήλικα πια
Κέβιν, ο οποίος αναπολεί το καλοκαίρι
που απέβαλε το κουκούλι του παιδιού και
έκανε τα πρώτα του διστακτικά βήματα
ως άντρας.
Αυτόπτης μάρτυρας του θανάτου
του μικρού αδελφού του σε ένα
φοβερό ατύχημα
που συνέβη στο
σπίτι, ο Κέβιν πηγαίνει μαζί με τη
μητέρα του στον
παππού του για
να περάσουν το καλοκαίρι.
Σε αυτή την ξεφτισμένη πόλη ανθρακωρύχων βαθιά στα Απαλάχια όρη, ο Κέβιν
συναντά τυχαία ένα ημιάγριο αγόρι, τον
Μπάζι Φινκ, που τον μυεί στα μυστήρια
και στη μεγαλοπρέπεια των δασών.
Όταν ο Μπάζι γίνεται μάρτυρας ενός
άγριου εγκλήματος μίσους, αρχίζει να
ξετυλίγεται μια σειρά γεγονότων που δοκιμάζουν τα όρια της αντοχής του Μπάζι
και του Κέβιν, σ’ έναν επικό αγώνα επιβίωσης στα βουνά του Κεντάκι.

Συνδυάζοντας το χιούμορ με τα ιστορικά στοιχεία και επιδεικνύοντας υπομονή δεινού ντετέκτιβ
στη συλλογή επιχειρημάτων, ο Χάρολντ Άμπλερ
δίνει αναπάντεχες απαντήσεις σε μια σειρά ερωτημάτων για την κλιματική αλλαγή.
Αλήθεια, είναι πράγματι πρωτοφανές φαινόμενο
η πρόσφατη άνοδος της θερμοκρασίας στον
πλανήτη; Η απάντηση είναι όχι.
Το διοξείδιο του άνθρακα συμβάλλει τελικά στη
μόλυνση της ατμόσφαιρας; Όχι.
Οι σκεπτικιστές επιστήμονες είναι διεφθαρμένοι;
Δεν είναι.
Είμαστε απολύτως βέβαιοι ότι ο πλανήτης θα
συνεχίσει να θερμαίνεται κατά τα επόμενα πενήντα χρόνια; Δεν είμαστε.
Με απλό δημοσιογραφικό λόγο,
στo βιβλίο Μην
Πουλήσετε το
Παλτό σας αμφισβητείται η κυρίαρχη άποψη για
το φαινόμενο της
υπερθέρμανσης
του πλανήτη και
για τη συμβολή
των εκπομπών
ρύπων διοξειδίου
του άνθρακα στην πρόκλησή του.
Ο συγγραφέας εξετάζει το ρόλο των μέσων
ενημέρωσης, που πάντα προβάλλουν ιστορίες
τρόμου και καταστροφής σε σχέση με τα φυσικά
φαινόμενα, και επιχειρεί να καταρρίψει τα βασικά
επιχειρήματα των υποστηρικτών του φαινομένου
της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη.
Στο βιβλίο, μεταξύ άλλων, παρουσιάζονται το
έργο και οι απόψεις μερικών από τους επιστήμονες που αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το
φαινόμενο της παγκόσμιας υπερθέρμανσης,
αλλά και οι απόψεις ειδικών που θεωρούν ότι η
αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα αποτελεί
φυσική διαδικασία.
Τέλος, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι όχι μόνο
δε θα υπάρξει μια καταστροφική υπερθέρμανση,
αλλά αντίθετα το κλίμα θα γίνει πιο ψυχρό, όπως
προμηνύουν τα πρόσφατα κύματα κακοκαιρίας
σε όλο τον κόσμο.

«Οι Γύπες είναι κατασχέτες. Σε αντίθεση,

όμως, με τα βρομερά ανθρωπάκια που αρπάζουν το αυτοκίνητό σας για λογαριασμό
της τράπεζας όταν δεν πληρώνετε έγκαιρα τη
δόση, αυτοί είναι πολύ μεγάλοι λεχρίτες, που
αρπάζουν ολόκληρες χώρες όταν δεν αποπληρώνουν έγκαιρα το δημόσιο χρέος τους...
Μολονότι διαβάζεται σαν συναρπαστικό
θρίλερ, το Πικνίκ για Γύπες αποτελεί ένα
αποκαλυπτικό δείγμα μη μυθοπλασίας, στο
οποίο ο Πάλαστ, με ύφος ντετέκτιβ, μας δίνει... κομμάτια από ένα κρυφό παζλ, ξεσκεπάζοντας μια για πάντα τους εταιρικούς Γύπες
και τον κόσμο τους και φανερώνοντας πώς
το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια
Τράπεζα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου και οι Κεντρικές Τράπεζες λειτουργούν
ως μαριονέτες των
μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών.
«Η ιστορία είναι
η ιστορία Εκείνων
εναντίον Ημών.
ΕΚΕΙΝΟΙ παίρνουν
σπίτια μεγαλύτερα
από την Ντίσνεϊλαντ, ΕΜΕΙΣ ειδοποιήσεις
έξωσης. ΕΚΕΙΝΟΙ παίρνουν ιδιωτικά τζετ και
κάνουν διακοπές σε ιδιωτικά νησιά, ΕΜΕΙΣ
παίρνουμε μπάλες από πίσσα κι ένα χαμένο
μέλλον και πληρώνουμε τα τζογαδόρικα χρέη
τους με τις συντάξεις μας. ΕΚΕΙΝΟΙ παίρνουν
την τρίτη σύζυγο-τρόπαιο και φοροαπαλλαγές, ΕΜΕΙΣ χρεωνόμαστε με κόκκινα δάνεια.
ΕΚΕΙΝΟΙ έχουν δύο υποψήφιους στις εκλογές, ΕΜΕΙΣ καλούμαστε να επιλέξουμε.
ΕΚΕΙΝΟΙ παίρνουν το χρυσωρυχείο, ΕΜΕΙΣ
τη σήραγγά του.
Το βιβλίο αυτό, το ταξίδι αυτό, είναι μια αναζήτηση με στόχο την αποκάλυψη του Κτήνους,
της τερατώδους μηχανής που λειτουργεί
ακατάπαυστα για να παίρνει από Εμάς και
να τα δίνει σε Εκείνους. Προσπαθώ να εξηγήσω πώς δουλεύει το σύστημα. Πώς σας
δουλεύει.
Εκείνος, ο Γύπας, είναι το εργαλείο τους,
Εσείς το κοροϊδάκι τους».

Αναστάσιος Λεγάκις
Αναπληρωτής Καθηγητής Ζωολογίας, Τμήμα Βιολογίας, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αρθρογραφία

Σύμβαση
CITES
Η CITES (Σύμβαση για

κοντά στην εξαφάνιση. Πολλά είδη της άγριας ζωής που

το Διεθνές Εμπόριο

υφίστανται εμπορικές δραστηριότητες δεν κινδυνεύουν,

των Απειλούμενων με

αλλά η ύπαρξη μιας συμφωνίας για τη διασφάλιση της βιω-

Εξαφάνιση Ειδών της

σιμότητας του εμπορίου είναι σημαντική για την ύπαρξη των

Άγριας Πανίδας και

πόρων αυτών στο μέλλον.

Χλωρίδας) είναι μια

Επειδή το εμπόριο άγριων ζώων και φυτών διασχίζει τα σύ-

διεθνής συμφωνία

νορα μεταξύ των χωρών, η προσπάθεια για ρύθμιση του

μεταξύ κυβερνήσεων. Στόχος της είναι να διασφαλίσει ότι

εμπορίου απαιτεί διεθνή συνεργασία για την προστασία

το διεθνές εμπόριο ειδών της άγριας πανίδας και χλωρίδας

ορισμένων ειδών από την υπερεκμετάλλευση. Η CITES σχεδι-

δεν απειλεί την επιβίωσή τους .

άστηκε στο πνεύμα αυτής της συνεργασίας. Σήμερα παρέχει

Στις ημέρες μας, η ευρεία διάδοση πληροφοριών σχετικά με

διάφορους βαθμούς προστασίας σε πάνω από 35.000 είδη

την επικίνδυνη κατάσταση πολλών προβεβλημένων ειδών,

ζώων και φυτών, είτε πρόκειται για ζωντανά δείγματα, είτε

όπως οι τίγρεις και οι ελέφαντες, μπορεί να φαίνεται προφα-

για γούνινα παλτά ή αποξηραμένα βότανα.

νής. Αλλά την εποχή που οι ιδέες για την CITES διαμορφώ-

Η CITES συντάχθηκε ως αποτέλεσμα ενός ψηφίσματος που

νονταν για πρώτη φορά, στη δεκαετία του 1960, η διεθνής

εγκρίθηκε το 1963, σε μια συνάντηση των μελών της IUCN

συζήτηση για τη ρύθμιση του εμπορίου άγριας ζωής ήταν

(Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης). Το κείμενο της

ένα σχετικά νέο θέμα. Σήμερα, η ανάγκη για την ύπαρξη μιας

σύμβασης εγκρίθηκε τελικά σε μια συνάντηση των εκπρο-

τέτοιας σύμβασης είναι σαφής. Ετησίως, το διεθνές εμπόριο

σώπων 80 χωρών στην Ουάσινγκτον, στις 3 Μαρτίου 1973,

άγριας ζωής υπολογίζεται ότι αξίζει δισεκατομμύρια δολάρια

και την 1η Ιουλίου 1975 η CITES τέθηκε σε ισχύ.

και συμπεριλαμβάνει εκατοντάδες εκατομμύρια δειγμάτων
που προέρχονται από φυτά και ζώα. Το εμπόριο είναι ποικίλο, και κυμαίνεται από ζωντανά ζώα και φυτά μέχρι ένα
ευρύ φάσμα προϊόντων που προέρχονται από αυτά. Σ’ αυτά
συμπεριλαμβάνονται διάφορα προϊόντα διατροφής, εξωτικά
δερμάτινα είδη, ξύλινα μουσικά όργανα, ξυλεία, τουριστικά
τιμαλφή και φάρμακα. Τα επίπεδα εκμετάλλευσης ορισμένων
ζωικών και φυτικών ειδών είναι υψηλά και το εμπόριο τους,
μαζί με άλλους παράγοντες, όπως η απώλεια των ενδιαιτημάτων τους, είναι ικανά να διαταράξουν τους πληθυσμούς
τους σε μεγάλο βαθμό, ακόμη και φέρνοντας μερικά είδη

Η CITES είναι μια διεθνής συμφωνία στην οποία τα μέλη της,
ως χώρες, την τηρούν εθελοντικά. Μέλη που έχουν συμφωνήσει να δεσμευτούν στη σύμβαση αποτελούν τα συμβαλλόμενα μέρη. Παρά το γεγονός ότι η CITES είναι νομικά
δεσμευτική για τα μέρη – που με άλλα λόγια, θα πρέπει να
εφαρμόσουν τη σύμβαση - δεν παίρνει τη θέση των εθνικών
νομοθεσιών. Η σύμβαση μάλλον παρέχει ένα πλαίσιο το
οποίο πρέπει να τηρείται από κάθε συμβαλλόμενο μέρος,
και το οποίο πρέπει να υιοθετήσει τη δική του νομοθεσία
προκειμένου να διασφαλίσει ότι η CITES εφαρμόζεται σε
εθνικό επίπεδο.

27

Ιωάννης Φωτίδης
Επίκουρος Καθηγητής Department of Environmental Engineering DTU-Technical University of Denmark

Αρθρογραφία

Βιοαέριο-Μια
(χαμένη) ευκαιρία
περιβαλλοντικής
και οικονομικής
ανάπτυξης
28
Στην Ελλάδα σήμερα, υπάρχει τεράστια παραγωγή ζωικών αποβλήτων (περίπου 3 εκατ. τόνους
ετησίως) και η διαχείρισή τους είναι πλημμελής ή
και ανύπαρκτη. Για την εκτίμηση της σοβαρότητας
του θέματος, αξίζει να αναφερθεί ότι μια μονάδα
250 βοοειδών μπορεί να προκαλέσει ρύπανση
που ισοδυναμεί με αυτήν των αστικών λυμάτων
μιας κοινότητας 2.000 κατοίκων. Όπως φαίνεται
από τα παραπάνω, είναι αναγκαία μια ολοκληρωμένη και περιβαλλοντικά ορθή αντιμετώπιση
του προβλήματος.
Η αναερόβια ζύμωση αποτελεί μια δοκιμασμένη
μέθοδο επεξεργασίας των ζωικών αποβλήτων,
κατά την οποία παράγεται βιοαέριο (μεθάνιο>60%) και μειώνεται σημαντικά η ρυπαντική
ικανότητα των αποβλήτων. Επιπλέον, το νομικό
πλαίσιο που είχε διαμορφωθεί στην Ελλάδα μετά
το 2009 για την παραγωγή και πώληση ηλεκτρικής
ενέργειας από το βιοαέριο, ήταν το ευνοϊκότερο
σε όλη την ΕΕ. Ωστόσο, παρά το ενθαρρυντικό θεσμικό περιβάλλον σχεδόν κανένας μέχρι σήμερα
δεν τόλμησε να επενδύσει σε μονάδες αναερόβιας επεξεργασίας ζωικών αποβλήτων. Η διεθνής
εμπειρία (π.χ. Γερμανία, Δανία) έχει αποδείξει ότι
τέτοιες μονάδες, εκτός της ενέργειας που παράγουν, συνεισφέρουν σημαντικά στη λύση περιβαλλοντικών προβλημάτων που σχετίζονται με τα
ζωικά απόβλητα (ρύπανση, μόλυνση, οσμές, κ.λπ.)
και είναι οικονομικά
εύρωστες, σε αγορές
ενέργειας οι οποίες
δεν προστατεύονται
οικονομικά όσο η ελληνική. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των
χαμένων δυνατοτήτων
αξιοποίησης των ζωικών αποβλήτων στην
Ελλάδα, αποτελεί ο
νομός Λάρισας. Η γε-

ωγραφική θέση του νομού, καθώς και ο μεγάλος
αριθμός των εντατικών ζωικών του εκμεταλλεύσεων, τον καθιστά ιδανικό τόπο εγκατάστασης
και λειτουργίας μονάδων επεξεργασίας ζωικών
αποβλήτων και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
με καύση του παραγόμενου βιοαερίου. Το 2012
είχε υπολογιστεί, ότι τα προσδοκώμενα ετήσια
ακαθάριστα έσοδα από την παραγωγή και διάθεση ηλεκτρικής ενέργειας στο νομό Λάρισας από
την επεξεργασία των ζωικών αποβλήτων, μπορούν
να ξεπεράσουν τα 20 εκατ. ευρώ.
Η απουσία σοβαρών επενδύσεων στον τομέα
της παραγωγής βιοαερίου είναι ενδεικτική της
ελληνικής επιχειρηματικής νοοτροπίας που έχει
συνηθίσει στην καθολική κρατική υποστήριξη,
αλλά και των εδραιωμένων γραφειοκρατικών δομών που αποθαρρύνουν ακόμα και αυτούς τους
λίγους που έχουν την διάθεση να προσπαθήσουν.
Το βιοαέριο μπορεί να αποτελέσει έναν υγιή και
αποκεντρωμένο παράγοντα ανάπτυξης, σε μία
χώρα που διψά για βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία
να φέρνει κέρδη, νέες θέσεις εργασίας και να
ενισχύει την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι
παρήγορο ότι έστω και τώρα, κάποιοι «θαρραλέοι» επιχειρηματίες φαίνεται ότι κατάφεραν να
βρουν τον τρόπο να επενδύσουν στον τομέα το
βιοαερίου, έτσι ώστε να μην αποτελέσει και αυτό
μια ακόμα χαμένη ευκαιρία περιβαλλοντικής και
οικονομικής ανάπτυξης.

Ελευθερία Παπακώστα
Εκπαιδευτικός - Υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Μουσείου

Αρθρογραφία

Μουσεία και
εκπαίδευση
ενηλίκων
«Όσο ζω μαθαίνω» είπε ο Σωκράτης πριν 2500 περίπου

ο εκπαιδευτικός ρόλος των μουσείων οριοθετείται στενά

χρόνια. Η φράση αυτή παραμένει πιο επίκαιρη από ποτέ.

και μόνο στα πλαίσια του σχολικού βίου του ανθρώπου;

Σήμερα, στην εποχή των ραγδαίων εξελίξεων, η δυνατότητα

Απαιτεί πράγματι ιδιαίτερη προσπάθεια η συγκρότηση προ-

κατανόησης του κόσμου που μας περιβάλλει καθίσταται

γραμμάτων για ενηλίκους;

ολοένα και πιο πολύπλοκη και η συνεχής διεύρυνση των
γνώσεων είναι ίσως ο μοναδικός τρόπος να ανταποκριθούμε
επαρκώς σε προσωπικό, κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο. Άλλωστε ένα από τα χαρακτηριστικά της εκπαίδευσης
είναι ο αέναος χαρακτήρας της.
Όπως σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης έτσι και στην
περίπτωση της «διά βίου μάθησης» χρειάζονται ορισμένες
δομές. Στη χώρα μας, όπως και στο εξωτερικό, υπάρχουν
αντίστοιχες που μπορούν να την υποστηρίξουν. Βέβαια το
πόσο αυτές ανταποκρίνονται επαρκώς δεν αποτελεί αντικείμενο του συγκεκριμένου άρθρου. Λαμβάνοντας υπόψη
όμως το τεράστιο έργο που πρέπει να επιτελεστεί και τις
συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες, αντιλαμβάνεται κανείς πως
δίπλα σε αυτές τις δημόσιες κατά κύριο λόγο δομές, θα
πρέπει να αναπτυχθούν και άλλες.
Στην κατεύθυνση αυτή, τα μουσεία μπορούν να διαδραματί-

Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες για τη σύσταση προγραμμάτων για ενηλίκους είναι η ανομοιογένεια των ομάδων
που θα συμμετέχουν σε αυτά. Αυτή καθορίζεται όχι μόνο από
το φύλο και την ηλικία αλλά και από την κοινωνικοοικονομική
θέση, την εκπαίδευση, το είδος και το επίπεδο των εμπειριών
κάθε μέλους που τελικά προσδιορίζει τα ενδιαφέροντα του.
Η ανομοιογένεια αυτή δείχνει και την ύπαρξη διαφορετικών
γνωστικών αναγκών όπως και την ανάγκη προσαρμογής του
εκάστοτε προγράμματος σε αυτή.
Σημαντικός είναι και εδώ ο ρόλος του εκπαιδευτή, ο οποίος
σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να έχει τον ρόλο της αυθεντίας. Δεν απευθύνεται σε «άγραφους πίνακες», αλλά σε άτομα
με γνώσεις και εμπειρίες, τις οποίες πρέπει να σεβαστεί και
να αξιοποιεί ώστε να καλύψει τις βαθύτερες ανάγκες τους,
πάντα με την ενεργή τους συμμετοχή.

σουν σημαντικό ρόλο. Η εκπαιδευτική τους διάσταση είναι

Η έλλειψη χρηματοδοτικών εργαλείων δρα επίσης ανα-

πλέον αναγνωρισμένη, όμως στο μεγαλύτερο μέρος της

σταλτικά, καθώς όχι απλά εμποδίζει τη θέσπιση των προ-

αφορά το μαθητικό κοινό. Η οργανωμένη εκ μέρους τους

γραμμάτων αλλά αποτρέπει ακόμη και τη διενέργεια μιας

παροχή γνώσης προς ενηλίκους είναι ιδιαίτερα περιορισμένη.

απλής διάλεξης.

Τα στοιχεία που προκύπτουν από σχετική έρευνα του 1994,

Στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων και Μουσείο Μα-

για το National Report on Museum Education, είναι δραματι-

νιταριών δεν έχουμε καταφέρει μέχρι σήμερα να ξεφύγουμε

κά επίκαιρα. Παρουσιάζοντας την εκπαίδευση που παρέχεται

από τον κανόνα της παραδοσιακής διδασκαλίας. Αρκούμα-

σε ενηλίκους από μουσεία στην Αγγλία, προκύπτει πως από

στε μέχρι στιγμής κυρίως σε από καθέδρας παρουσιάσεις,

τα 566 μουσεία που συμμετείχαν στην έρευνα, το 46%

οι οποίες ασφαλώς προσφέρουν, όμως σε καμία περίπτωση

πραγματοποιεί διαλέξεις για ενηλίκους, το 43% εκδόσεις

δεν καλύπτουν το επιθυμητό. Ήδη είμαστε όμως σε επαφή

και το 31% οργανωμένες δραστηριότητες για μαθητές και

με Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, φορείς και περιβαλλοντικές

ενηλίκους. Δηλαδή περισσότερα από τα μισά μουσεία δεν

οργανώσεις, προκειμένου σύντομα να ανταποκριθούμε στις

παρουσιάζουν κανενός είδους παροχή!

υπαρκτές ανάγκες. Η θέληση, η διάθεση και η πίστη ότι

Γιατί όμως υπάρχει αυτό το πρόβλημα; Ποιες είναι οι δυ-

θα τα καταφέρουμε υπάρχει και είμαστε βέβαιοι για τα

σκολίες που οδήγησαν στην επικράτηση της αντίληψης ότι

αποτελέσματα.

29

Επιμέλεια: Ευαγγελία Ντούλη,
Υπεύθυνη Επικοινωνίας και Social Media του Μουσείου

Αφιέρωμα στα
Μοναστήρια
των Μετεώρων

Ιερά Μονή
Βαρλαάμ
30

Ο βράχος που δεσπόζει σήμερα η Ιερά
Μονή Βαρλαάμ κατοικήθηκε για πρώτη
φορά το 14ο αιώνα από τον ασκητή-αναχωρητή Βαρλαάμ, από τον οπόιο πήρε
το όνομά του το Μοναστήρι.
Ουσιαστικά όμως, η ιστορία του Mοναστηριού ξεκινάει από τις αρχές του
16ου αιώνα, όπου οργανώθηκε το κοινόβιο από τους Γιαννιώτες αδερφούς
Νεκτάριο και Θεοφάνη, γνωστούς ως
«Αψαράδες», που ήταν γόνοι παλιάς
βυζαντινής οικογένειας της Ηπείρου.
Οι Νεκτάριος και Θεοφάνης, το 1518,
ανακαίνισαν πλήρως το παρεκκλήσιο
των Τριών Ιεραρχών, που ήταν χτισμένο
στη θέση του αρχικού καθολικού της
Μονής, που είχε χτιστεί από τον Βαρλαάμ. Στη συνέχεια το 1536 κατασκεύασαν τον πύργο βριζονίου και το 1541
έκτισαν το σημερινό καθολικό, που είναι
αφιερωμένο στους Άγιους Πάντες.
Το 1627, το παρεκκλήσιο των Τριών
Ιεραρχών ξαναχτίστηκε στη θέση του
παλαιού καθολικού που είχαν κτίσει οι
Αψαράδες και το 1637 αγιογραφήθηκε
από το καλλιτεχνικό συνεργείο του ιερέα
Ιωάννη και των παιδιών του, οι οποίοι
κατάγονταν από την Καλαμπάκα. 
Η πρόσβαση στη Μονή γινόταν με σκαλωσιές, που αργότερα αντικαταστάθηκαν με μεγάλες ανεμόσκαλες και με το

δίχτυ που το χρησιμοποιούν και σήμερα
για τη μεταφορά τροφίμων και υλικών για
τη συντήρηση της Μονής.
Το 1923, οι μοναχοί σκάλισαν στο βράχο 195 σκαλιά που μας οδηγούν σήμερα
με ασφάλεια στην κορυφή του βράχου.
Στις αρχές του 17ου αιώνα, λειτουργούσε οργανωμένο βιβλιογραφικό
εργαστήριο, όπου εργάζονταν ειδικευμένοι καλλιγράφοι και γραφείς. Ακόμη
λειτουργούσε και εργαστήριο χρυσοκεντητικής.
Ένα άλλο κτίσμα που υπάρχει στη Μονή
είναι το σκευοφυλάκιο-Μουσείο που
έχει επισκευαστεί τα τελευταία χρόνια.
Υπάρχουν 290 αξιόλογα χειρόγραφα,
εκκλησιαστικά κειμήλια, μεταβυζαντινές
φορητές εικόνες, χρυσοκέντητα άμφια

κ.α. Εντυπωσιακός είναι επίσης και ο
χρυσοκέντητος Επιτάφιος, σε πράσινο
βελούδο, έργο του 1609. Αρκετά και
σπάνια είναι και τα παλαίτυπα της Μονής.
Σημαντική για την ιστορική διαδρομή της
μονής υπήρξε η συμβολή του μοναχού
Χριστοφόρου, ο οποίος κατά τη διάρκεια
του 18ου αι. ταξινόμησε το πολύτιμο αρχείο της και αντέγραψε πλήθος ιστορικών κειμένων. Το μοναστήρι χάρη στην
οικονομική ευρωστία του, διακρίθηκε
τόσο στην πνευματική προκοπή, όσο και
στη συμμετοχή στους εθνικούς αγώνες
ως τα τελευταία χρόνια. 
Μπαίνοντας στο Μοναστήρι, ο επισκέπτης βλέπει στη βόρεια πλευρά του το
παρεκκλήσιο των Αγίων Αναργύρων.
Ακολουθεί, δεξιά, το καθολικό, και ο
πύργος βριζονίου. Το καθολικό της μονής είναι ένας δικιόνιος σταυροειδής
εγγεγραμμένος, αθωνίτικου τύπου, ναός.
Του κυρίως ναού προηγείται ευρύχωρη
λιτή σάλα, ένας τετράστυλος χώρος με
τρούλο. Βορειοδυτικά του καθολικού
βρίσκεται η τράπεζα, η οποία έχει διαμορφωθεί σε μουσείο κειμηλίων της
μονής, ο ναΐσκος των Τριών Ιεραρχών,
η εστία, τα κελιά και ο ξενώνας. Το παρεκκλήσιο των Τριών Ιεραρχών, το οποίο
μπορεί να επισκεφθεί κανείς μόνο με την
άδεια των μοναχών, είναι ένας μονόχωρος δρομικός ξυλόστεγος ναός.

Όποια κι αν είναι η ιδέα σας,
την τυπώνουµε σε χαρτί!
Στη Λυχνία αγαπάµε τις ιδέες και τα όνειρα και µας γοητεύει να τα κάνουµε πράξη!
Γι’ αυτό επενδύουµε συνεχώς σε τεχνολογία υψηλών προδιαγραφών, για να
µπορούµε να παράγουµε ποιοτικές εκτυπώσεις και να σας προσφέρουµε
ανταγωνιστικές, ολοκληρωµένες λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες σας.
Λύσεις που ξεκινούν από µια απλή επαγγελµατική κάρτα και καταλήγουν στην
πιο απαιτητική εκτύπωση και βιβλιοδεσία.
Στη Λυχνία είναι καθηµερινό µέληµά µας να βάζουµε µε αφοσίωση και συνέπεια
τις ιδέες σας στο χαρτί!

Ολοκληρωµένες Υπηρεσίες Έντυπης Επικοινωνίας

Ανδραβίδας 7
136 71 Χαµόµυλο Αχαρνών
Λυχνία Α.Ε.

Lyhnia S.A.

Τ.: 210 3410436
F.: 210 3425967
@LYHNIAsa

www.lyhnia.com
info@lyhnia.com
Lyhnia S.A.

lyhnia

Πιστοποίηση για τη χρήση τεχνολογιών
Πιστοποίηση Σ∆Π
Αρ. Πιστοπ:
3

ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2000
Aρ. Πιστοπ. 738/∆/2008

Ανακaλύψτε
την πλούσια συλλογή µας!
Στα καταστήματα ΕΛΤΑ