You are on page 1of 58

184

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

CHÖÔNG TRÌNH GIAÙO DUÏC VAØ SAÙCH GIAÙO KHOA THÔØI VIEÄT NAM COÄNG HOØA

MÔÛ ÑAÀU

Traàn Vaên Chaùnh *

Ñoái töôïng cuûa baøi vieát naøy laø chöông trình vaø saùch giaùo khoa mieàn Nam 1954-1975, tuy nhieân neáu khoâng nhaéc sô laïi thôøi kyø quaù ñoä trong ñoù neàn giaùo duïc Vieät Nam chuyeån töø cöïu hoïc sang taân hoïc, chuùng ta seõ khoù theo doõi ñeå nhaän ra moät caùch roõ raøng nhöõng söï thay ñoåi cuøng teân goïi caùc caáp, lôùp, ban hoïc, cuõng nhö noäi dung cuï theå cuûa caùc chöông trình hoïc môùi sau naøy.

Coù theå noùi, khoâng keå thôøi kyø Nho hoïc maø söï caùo chung ñöôïc ñaùnh daáu baèng khoa thi Hoäi cuoái cuøng ôû Trung Kyø vaøo thaùng 4 naêm Kyû Muøi (1919), neàn giaùo duïc hieän ñaïi Vieät Nam chæ baét ñaàu xuaát hieän töø ñaàu theá kyû 20 khi ngöôøi Phaùp ñaõ cuûng coá xong neàn cai trò cuûa hoï taïi Vieät Nam.

Lyù do chaám döùt con ñöôøng hoïc haønh thi cöû truyeàn thoáng ñaõ ñöôïc vua Khaûi Ñònh ñöa ra trong lôøi pheâ tôø trình cuûa Boä Hoïc, tröôùc khoa thi cuoái cuøng neâu treân: “Kyø thi naêm nay laø khoa thi cuoái cuøng, ñöôøng khoa cöû töø ñaây döùt haún. Traãm nghó raèng quy cheá cöïu hoïc ñaõ khoâng coøn ñaùp öùng ñöôïc ñieàu mong muoán, trong khi con ñöôøng töông lai cuûa taân hoïc ñang theânh thang môû roäng tröôùc maët” (theo Khaûi Ñònh chính yeáu sô taäp).

Tröôùc ñoù, keå töø Ñaïo duï ngaøy 31/5/1906, chính phuû Baûo hoä Phaùp ñöôïc söï thoûa thuaän cuûa Nam trieàu aán ñònh neàn hoïc chính môùi thay daàn cho neàn giaùo duïc Nho hoïc cuõ, aùp duïng ôû Baéc Kyø vaø Trung Kyø, theo ñoù chia laøm ba baäc hoïc:

1) AÁu hoïc goàm lôùp Ñoàng aáu (lôùp Naêm), lôùp Döï bò (lôùp Tö), lôùp Sô ñaúng (lôùp Ba). Chöông trình hoïc goàm chöõ Phaùp vaø chöõ Quoác ngöõ; cuoái baäc AÁu hoïc (töùc lôùp Ba), hoïc sinh phaûi qua moät kyø thi ñeå laáy baèng Sô hoïc Yeáu löôïc (Primaire EÙleùmentaire).

2) Tieåu hoïc goàm lôùp Nhì naêm thöù nhöùt (Cours Moyen 1eøre anneùe), lôùp Nhì naêm thöù hai (Cours Moyen 2eøme anneùe), vaø lôùp Nhöùt (Cours Supeùrieur). Chöông trình hoïc cuõng goàm chöõ Phaùp vaø chöõ Quoác ngöõ; cuoái caáp thi laáy baèng Tieåu hoïc Yeáu löôïc, cuõng goïi Sô ñaúng Tieåu hoïc hay Sô hoïc Phaùp Vieät (Certificat d’Etude Primaire Franco-Indigeøne, töông ñöông baèng Tieåu hoïc sau naøy).

3) Trung hoïc, goàm hai caáp/ ban Cao ñaúng Tieåu hoïc vaø Tuù taøi: (a) Cao ñaúng Tieåu hoïc hoïc ñuû caùc moân Phaùp vaên, Toaùn, Lyù, Hoùa, Vaïn vaät (Sinh vaät), Söû, Ñòa… töông töï chöông trình Phaùp, goàm 4 naêm: Nhaát nieân (1eøre anneùe), Nhò nieân (2eøme anneùe), Tam nieân (3eøme anneùe), Töù nieân (4eøme anneùe). Taát caû ñeàu daïy baèng tieáng Phaùp, tröø 2 moân Vieät vaên vaø Haùn vaên; (b) Tuù taøi (Enseignement secondaire, töông ñöông Trung hoïc Ñeä nhò caáp hay caáp III sau naøy), thôøi gian

*

Thaønh phoá Hoà Chí Minh.

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

185

hoïc 3 naêm (töông töï 3 lôùp baäc sau cuøng cuûa chöông trình Trung hoïc Phaùp), chia laøm 3 ban Trieát hoïc/ Vaên chöông, Toaùn vaø Khoa hoïc, vôùi hoïc trình goàm caùc lôùp Ñeä nhaát nieân (1eøre anneùe secondaire, töông ñöông lôùp Ñeä tam hay lôùp 10 sau naøy), Ñeä nhò nieân (2eøme anneùe secondaire, töông ñöông lôùp Ñeä nhò hay lôùp 11 sau naøy) vaø Ñeä tam nieân (3eøme anneùe secondaire, töông ñöông lôùp Ñeä nhaát hay lôùp 12 sau naøy). Cuõng daïy toaøn baèng tieáng Phaùp, tröø moân Vieät vaên vaø Trieát hoïc Trung Hoa. Keå töø Ñeä nhaát nieân ñaõ baét ñaàu phaân ban goàm ban Khoa hoïc (Sciences), ban Toaùn (Matheùmatiques), ban Trieát (Philosophie). Hoïc sinh hoïc xong Ñeä nhò nieân (töông ñöông lôùp Ñeä nhò hay lôùp 11 sau naøy) thi laáy baèng Tuù taøi I (hay Tuù taøi phaàn I), neáu ñaäu môùi ñöôïc hoïc naêm cuoái cuøng (Ñeä tam nieân, töông ñöông lôùp Ñeä nhaát hay lôùp 12 sau naøy) ñeå thi laáy baèng Tuù taøi II (hay Tuù taøi toaøn phaàn).

Rieâng ôû Nam Kyø laø xöù thuoäc ñòa neân neàn hoïc chính ñeàu theo quy cheá thuoäc ñòa, chæ coù chöông trình Phaùp, nhöng ôû vaøi tröôøng (nhö Chasseloup Laubat, Peùtrus Kyù… ôû Saøi Goøn) cuõng coù daïy theâm moät soá giôø tieáng Vieät.

ÔÛ Baéc vaø Trung, hai chöông trình trung hoïc Phaùp vaø Phaùp Vieät neâu treân vaãn ñöôïc aùp duïng cho ñeán naêm 1945 thì ñöôïc thay baèng chöông trình toaøn Vieät (laáy tieáng Vieät laøm chuyeån ngöõ) ban haønh trong thôøi chính phuû Traàn Troïng Kim baèng Duï soá 67 ngaøy 03/6/1945 do Hoaøng ñeá Baûo Ñaïi kyù vaø ñöôïc thöïc thi ngay vôùi khoa thi Tuù taøi nieân khoùa 1944-1945. Ñaây laø chöông trình trung hoïc Vieät Nam ñaàu tieân trong lòch söû giaùo duïc Vieät Nam hieän ñaïi, tham khaûo töø chöông trình Phaùp, quen goïi Chöông trình Trung hoïc Hoaøng Xuaân Haõn, vì do moät nhoùm giaùo sö taâm huyeát ôû Haø Noäi vaø Hueá bieân soaïn caáp toác chæ trong khoaûng 10 ngaøy, döôùi söï chuû trì, ñoân ñoác cuûa Boä tröôûng Giaùo duïc vaø Myõ thuaät Hoaøng Xuaân Haõn.

Rieâng ôû Nam, ñeán naêm 1949, trong thôøi kyø Quoác gia Vieät Nam döôùi quyeàn Quoác tröôûng Baûo Ñaïi, chöông trình cuõ (Phaùp vaø Phaùp Vieät) môùi ñöôïc thay theá baèng chöông trình Hoaøng Xuaân Haõn.

Ñeán thaùng 9/1949, hai boä Chöông trình Giaùo duïc Vieät Nam môùi daønh cho baäc Tieåu hoïc vaø baäc Trung hoïc vôùi moät soá thay ñoåi töø chöông trình Hoaøng Xuaân Haõn ñaõ ñöôïc ban haønh chæ caùch nhau chöøng tuaàn leã, döôùi thôøi Boä tröôûng Quoác gia Giaùo duïc Phan Huy Quaùt, ñeå aùp duïng chung trong nhöõng vuøng thuoäc Quoác gia Vieät Nam kieåm soaùt. Ñöôïc bieát sau ñoù, caû hai boä chöông trình naøy coøn ñöôïc caûi caùch theâm laàn nöõa vaøo naêm 1953 döôùi thôøi Boä tröôûng Quoác gia Giaùo duïc Nguyeãn Döông Ñoân.

Vì vaäy, ñeå thaáy ñöôïc söï tieán trieån qua caùc thôøi kyø cuûa chöông trình vaø saùch giaùo khoa Vieät Nam giai ñoaïn 1954-1975, chuùng ta khoâng theå khoâng xeùt qua moät soá boä chöông trình giaùo duïc cuõ nhöng coù tính cô sôû nhö vöøa neâu treân, trong ñoù coù Chöông trình Trung hoïc Hoaøng Xuaân Haõn 1945, vaø Chöông trình Tieåu hoïc 1949, vì nhöõng boä chöông trình Trung vaø Tieåu khaùc veà sau ñeàu döïa theo 2 boä chöông trình naøy ñeå töø ñoù chænh söûa vaø phaùt trieån theâm, vôùi söï thay ñoåi gaàn nhö khoâng ñaùng keå.

Hieän nay, maëc duø chæ môùi sau 40 naêm thay ñoåi, vieäc khaûo saùt/ nghieân cöùu ñaày ñuû veà chöông trình vaø saùch giaùo khoa mieàn Nam tröôùc ñaây laø moät vieäc laøm

186

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

khoâng deã chuùt naøo. Nguyeân do vì caùc thö vieän caû tö nhaân laãn nhaø nöôùc ñeàu ít coù choã naøo quan taâm löu tröõ loaïi taøi lieäu naøy (keå caû Thö vieän Quoác gia Haø Noäi, Thö vieän Toång hôïp TP HCM, Thö vieän Khoa hoïc Xaõ hoäi TP HCM…), loaïi taøi lieäu maø ngöôøi ta ñôn giaûn cho raèng khoâng coøn caàn duøng ñeán nöõa, neân sau ngaøy 30/4/1975 ñaõ bò voâ tình huûy boû haàu heát. Chuùng toâi ñaõ raùng luøng suïc, hoûi han khaép nôi vaãn chöa tìm ñuû ñöôïc taát caû nhöõng boä chöông trình giaùo duïc ñaõ ñöôïc Boä Quoác gia Giaùo duïc mieàn Nam in ra, coøn veà saùch giaùo khoa phuïc vuï cho chöông trình giaûng daïy thì tuy cuõng töông töï nhö vaäy nhöng may maén laïi ñöôïc moät soá ngöôøi yeâu saùch “hoaøi coå” giöõ ñöôïc chuùt ít. Vì vaäy, khi trình baøy baøi vieát naøy, ñaëc bieät ôû phaàn chöông trình giaùo duïc, coù nhöõng choã chuùng toâi seõ trích daãn nguyeân vaên taøi lieäu cuõ khaù daøi, khoâng phaûi khoâng bieát ngaïi toán giaáy möïc, nhöng ngoaøi vieäc minh hoïa coøn coù yù phaàn naøo giuùp theá heä treû vaø nhöõng ngöôøi nghieân cöùu lòch söû giaùo duïc sau naøy coù saün taøi lieäu tham khaûo, khi caàn thì vaãn coù theå trích daãn laïi ñöôïc, maø khoâng quaù vaát vaû nhö khi chuùng toâi phaûi ñi tìm chuùng (ôû nhöõng ñoaïn trích nguyeân vaên naøy, chuùng toâi seõ cho in baèng font chöõ khaùc vôùi côõ chöõ nhoû hôn bình thöôøng, cho deã phaân bieät).

Phaàn moâ taû noäi dung cuï theå chöông trình hoïc moãi caáp lôùp cuûa hai baäc Trung, Tieåu hoïc, cuõng nhö saùch giaùo khoa töông öùng, chuùng toâi seõ chæ taäp trung vaøo 3 moân Vaên, Ñaïo ñöùc/ Coâng daân giaùo duïc (Tieåu hoïc, Trung hoïc hay caáp I, II) vaø Trieát (Trung hoïc Ñeä nhò caáp hay caáp III) vì neáu giôùi thieäu sang taát caû nhöõng moân khaùc seõ quaù meânh moâng daøi doøng, vaø vì ñaây cuõng laø 3 moân hoïc tieâu bieåu cho thaáy nhöõng neùt ñaëc tröng cuûa neàn giaùo duïc mieàn Nam 1954-1975 voán döïa treân neàn taûng trieát lyù giaùo duïc (hay nhöõng nguyeân taéc caên baûn) goàm Nhaân baûn, Daân toäc vaø Khai phoùng. Veà saùch giaùo khoa lieân quan caùc boä moân treân, chuùng toâi cuõng laïi xin chuù troïng giôùi thieäu chi tieát hôn veà saùch giaùo khoa cuûa baäc Tieåu hoïc, vì quan nieäm ñaây laø baäc hoïc phoå thoâng neàn taûng coù tính ñaïi chuùng quyeát ñònh cho nhöõng baäc hoïc tieáp sau.

Tuy chuû ñeà baøi vieát laø chöông trình vaø saùch giaùo khoa mieàn Nam tröôùc 1975, nhöng khi trình baøy cho töøng ñeà muïc höõu quan, chuùng toâi khoâng theå khoâng nhaéc qua nhöõng giai ñoaïn tröôùc ñoù, vì neáu khoâng laøm nhö vaäy, seõ khoâng theå nhaän ra ñöôïc moái lieân laïc nhaân quaû trong suoát doøng maïch phaùt trieån coù tính keá thöøa vaø lieân tuïc. Chaúng haïn, neáu khoâng naém baét sô qua noäi dung caùc saùch giaùo khoa veà Quoác vaên, Luaân lyù cuûa thôøi Traàn Troïng Kim tröôùc ñoù thì seõ khoâng theå hieåu ñöôïc lyù do veà noäi dung hieän höõu cuûa caùc saùch giaùo khoa Quoác vaên, Ñaïo ñöùc, Coâng daân giaùo duïc veà sau. Töông töï, tìm hieåu veà chöông trình hoïc cuûa mieàn Nam tröôùc 1975, nhö treân ñaõ noùi, chuùng ta cuõng khoâng theå khoâng xeùt tôùi nhöõng boä chöông trình cuõ ñaõ ñöôïc bieân soaïn tröôùc, töø 1945.

Rieâng veà chöông trình vaø saùch giaùo khoa ôû baäc Ñaïi hoïc, chuùng toâi cuõng xin noùi löôùt qua cho bieát vaäy thoâi, ñôn giaûn chæ vì ñaïi hoïc mieàn Nam ñöôïc quyeàn töï trò, veà hoïc vuï moãi tröôøng ñaïi hoïc töï lo laáy, khoâng coù chöông trình hoïc quy ñònh vaø cuõng khoâng bò Boä Quoác gia Giaùo duïc chi phoái, chæ ñaïo. Tuy nhieân, chuùng toâi seõ xin löu yù giôùi thieäu sô qua chöông trình hoïc vaø moät soá giaùo trình thöôøng ñöôïc giaûng daïy trong caùc tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm, vì quan nieäm ñaây nhö boä “maùy caùi” ñaøo taïo giaùo vieân, coù taùc duïng raát quan troïng ñoái vôùi toaøn boä söï phaùt trieån cuûa neàn giaùo duïc chung caû nöôùc.

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

187

A. CHÖÔNG TRÌNH VAØ SAÙCH GIAÙO KHOA TIEÅU HOÏC

I. CHÖÔNG TRÌNH TIEÅU HOÏC

1. Chöông trình Tieåu hoïc 1949 a. Toång quaùt

Chöông trình Tieåu hoïc Vieät Nam ñaàu tieân ñöôïc ban haønh theo Nghò ñònh 4-NÑ/GD trong thôøi kyø Quoác gia Vieät Nam döôùi quyeàn Quoác tröôûng Baûo Ñaïi, do Boä tröôûng Boä Quoác gia Giaùo duïc Phan Huy Quaùt kyù ngaøy 27/8/1949.

Baäc Tieåu hoïc 5 naêm 5 lôùp, xeáp theo thöù töï töø thaáp leân cao, goàm: lôùp Naêm (töông ñöông lôùp 1 sau naøy), lôùp Tö (töông ñöông lôùp 2), lôùp Ba (töông ñöông lôùp 3), lôùp Nhì (töông ñöông lôùp 4), lôùp Nhaát (töông ñöông lôùp 5).

Caùc moân hoïc: Vieät ngöõ (Ngöõ vöïng - Taäp ñoïc vaø Hoïc thuoäc loøng - Vaên phaïm, Chính taû vaø Vieát taäp - Taäp laøm vaên), Ñöùc duïc, Coâng daân giaùo duïc, Söû kyù, Ñòa lyù, Khoa hoïc thöôøng thöùc, Toaùn phaùp, Taäp veõ, Thuû coâng, Hoaït ñoäng thanh nieân vaø toå chöùc haøng ñoäi töï trò, Theå duïc, Hoïc haùt-Taäp kòch-Hoïc noùi, Hoïp lôùp, Ñi chôi, Ñi caém traïi, Troø chôi.

Chöông trình naøy ñaõ ñaùnh daáu moät böôùc ngoaët tieán trieån quan troïng trong lòch söû giaùo duïc tieåu hoïc Vieät Nam, trôû thaønh caên cöù tham khaûo cho nhöõng chöông trình tieåu hoïc tieáp sau trong thôøi Vieät Nam Coäng hoøa (VNCH). Döôùi ñaây laø “Chæ thò chung” cuõng do Boä tröôûng Phan Huy Quaùt kyù taïi Haø Noäi ngaøy 24/8/1949, ban haønh nhö moät phuï baûn keøm theo Nghò ñònh 4-NÑ/GD neâu treân, noäi dung tuy coù phaàn hôi roái raém thieáu maïch laïc nhöng cuõng ñuû cho thaáy chuû tröông chính saùch qua ñoù nhöõng phöông phaùp cuûa neàn giaùo duïc môùi ñaõ ñöôïc chính thöùc ñem ra aùp duïng taïi Vieät Nam cho baäc Tieåu hoïc:

CHÆ THÒ CHUNG Baäc tieåu hoïc laø caên baûn cuûa neàn quoác gia giaùo duïc.

Ngaønh tieåu hoïc coù nhieäm vuï ñaøo taïo nhöõng theá heä thanh nieân xöùng ñaùng cuûa moät nöôùc ñoäc laäp.

Chöông trình baäc tieåu hoïc ñaõ soaïn theo nhöõng nguyeân taéc môùi ñeå cho neàn giaùo duïc thôøi nay ñöôïc phuø hôïp vôùi söï tieán hoùa cuûa daân toäc vaø tính caùch ñoäc laäp cuûa quoác gia.

1) Tinh thaàn quoác gia.- Neâu cao tinh thaàn quoác gia ñeå khích leä loøng aùi quoác vaø chaán khôûi daân khí. Tinh thaàn quoác gia Vieät Nam ngaøy nay laø tinh thaàn cuûa moät daân toäc bieát töï cöôøng, töï laäp, bieát phaán ñaáu ñeå giaønh ñoäc laäp, bieát kieân quyeát ñeå giöõ giang sôn Toå quoác, bieát noã löïc ñeå ganh ñua vôùi ngöôøi ngoaøi treân con ñöôøng tieán hoùa cuûa nhaân loaïi.

2) Cöôõng baùch giaùo duïc.- Muoán ñaït ñöôïc muïc tieâu noùi treân, neàn tieåu hoïc phaûi ñi ñeán cöôõng baùch giaùo duïc. Boä ñang nghieân cöùu ñeå tìm caùc phöông tieän ñeå daàn daàn thöïc hieän ñöôïc söï cöôõng baùch giaùo duïc. Vì leõ ñoù, neân chöông trình tieåu hoïc khoâng daønh moät soá giôø veà moân Phaùp ngöõ.

3) Chuyeån ngöõ caùc moân trong chöông trình naøy laø tieáng Vieät, neân haïn tuoåi toái thieåu vaøo lôùp Naêm, laø lôùp ñaàu baäc tieåu hoïc, ruùt xuoáng 5 tuoåi (tröôùc kia 6 tuoåi). Nhö theá, treû con coù theå 10 tuoåi ñaõ hoïc heát baäc tieåu hoïc. Nhöõng hoïc troø naøo coù theå theo hoïc baäc trung hoïc ñöôïc thì 17 tuoåi ñaõ thi laáy baèng Tuù taøi. So vôùi neàn trung hoïc cuûa caùc nöôùc AÂu Myõ, thì nieân haïn aáy laø töông ñöông, vaø caùc hoïc sinh xuaát saéc sau naøy vaøo caùc tröôøng ñaïi hoïc cuõng moät loaït tuoåi nhau caû.

4) Lôùp maãu giaùo.- Muoán cho treû con tröôùc khi vaøo tröôøng tieåu hoïc ñaõ ñöôïc huaán luyeän theo caùc phöông phaùp khoa hoïc, moät lôùp maãu giaùo seõ thaønh laäp gaàn ñaây. Lôùp aáy coù muïc ñích laø ñaøo taïo moät soá giaùo vieân caùc lôùp maãu giaùo sau naøy ñeå thu nhaän caùc treû con döôùi 5 tuoåi.

188

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

5) Theå duïc.- Cho neàn giaùo duïc ñöôïc hoaøn toaøn, chöông trình baäc tieåu hoïc daønh moät ñòa vò quan troïng cho moân Theå duïc. Moät tinh thaàn maïnh meõ trong moät thaân theå cöôøng traùng môùi mong gaùnh vaùc noåi caùc coâng vieäc naëng neà kieán thieát quoác gia.

Ngoaøi ra, söï chuù troïng veà theå duïc laø söûa soaïn moät soá thanh nieân ñeå sau naøy cung caáp cho caùc tröôøng quoác gia voõ bò coù nhieäm vuï gaây moät quaân ñoäi Vieät Nam xöùng ñaùng.

6) Ca nhaïc.- Bí quyeát cuûa söï thaønh coâng trong vieäc giaùo huaán treû con laø söï hoaït ñoäng vaø vui veû. Vì leõ ñoù, neân ngay töø caùc lôùp tieåu hoïc, boä ñaõ ñeå rieâng moät soá giôø ñeå daïy moân ca nhaïc. Treû con thöôøng thích haùt vaø laïi nhôù dai, nhöõng baøi haùt seõ ñöôïc löïa choïn, vaø seõ luoân luoân nhaéc nhôû cho chuùng nhöõng ñieàu chuùng caàn bieát ñeå nuoâi moät tinh thaàn quoác gia maïnh meõ, moät loøng tin vöõng chaéc.

7) Tinh thaàn ñoaøn keát.- Moät daân toäc maø rôøi raïc thì taát nhieân yeáu heøn, khoâng theå sinh toàn trong caùi theá giôùi hôn ñöôïc keùm thua naøy. Nghóa ñoaøn keát laø moät lôïi khí toái quan troïng trong söï tieán trieån cuûa moät daân toäc. Hoïc ñöôøng phaûi giaûi thích cho treû bieát nghóa hôïp quaàn. Muoán cuï theå hoùa nghóa ñoaøn keát, vieäc toå chöùc taäp ñoaøn seõ laø moät ñieàu môùi trong chöông trình baäc tieåu hoïc.

8) Hoïc ñöôøng khoâng coù nhieäm vuï chæ giaùo huaán treû con, roài ñeå maëc chuùng töï yù xoay xôû laáy. Muoán traùnh nhöõng keát quaû khoâng hay do söï hieåu laàm aáy gaây neân, hoïc ñöôøng caàn phaûi lieân laïc maät thieát vôùi gia ñình, ñeå höôùng daãn hoïc sinh vaøo caùc ngaønh chuyeân moân.

Ñeå giuùp vaøo coâng vieäc aáy, seõ laäp nhöõng phieáu ñeå ghi caùc ñieàu nhaän xeùt veà sinh lyù, veà khaû naêng, veà caùc ñieåm coù lieân can ñeán söùc naûy nôû cuûa ñöùa treû veà caùc phöông dieän.

9) Ngoaøi ra, neáu coù thuaän tieän, seõ ñaët moät hoïc xöôûng caïnh moãi tröôøng hoïc ñeå hoïc sinh coù theå haèng ngaøy tröïc tieáp teá nhaän caùc hoaït ñoäng cuûa moät tieåu coâng ngheä.

b. Noäi dung chöông trình

Haø Noäi, ngaøy 24 thaùng 8 naêm 1949 Boä tröôûng Boä Quoác gia Giaùo duïc PHAN HUY QUAÙT

Chæ xin ghi laïi chöông trình Vieät ngöõ, Ñöùc duïc cuûa lôùp Naêm, lôùp Tö vaø lôùp Ba ñeå coù caên cöù so saùnh vôùi nhöõng chöông trình ñeán sau. Phaàn giôùi thieäu ñaày ñuû hôn seõ daønh cho Chöông trình Tieåu hoïc 1959-1960 (ôû muïc 2, döôùi keá tieáp), vì Chöông trình 1959-1960 veà caên baûn cuõng töông töï chöông trình naøy nhöng laïi ñöôïc söû duïng oån ñònh laâu daøi trong suoát thôøi kyø VNCH.

  • - Chöông trình Vieät ngöõ caùc lôùp Naêm, Tö, Ba (chæ neâu tieâu bieåu veà phaân moân Taäp ñoïc vaø Hoïc thuoäc loøng, vaø khoâng cheùp laïi “Lôøi noùi ñaàu”):

    • - Lôùp Naêm [töông ñöông lôùp 1 veà sau]

Taäp nhaän vaø nhôù maët chöõ Quoác ngöõ, ñoïc töøng chöõ moät, töøng aâm vaän moät, töøng tieáng moät, roài tôùi caâu ngaén. Baét ñaàu nöûa naêm hoïc veà sau hoïc troø ñaõ bieát ñoïc töøng baøi ngaén. Cho hoïc thuoäc loøng nhöõng caâu ca dao, phöông ngoân coù yù nghóa luaân lyù hoaëc coù töông quan vôùi chöông trình Ngöõ vöïng, nhöng phaûi laø nhöõng caâu hay vaø vöøa söùc hieåu cuûa hoïc troø. Trong luùc hoïc troø chöa bieát ñoïc, bieát cheùp baøi, thì oâng giaùo neân duøng thính giaùc vaø taäp cho hoïc troø laép ñi laép laïi nhöõng caâu neân thuoäc loøng.

  • - Lôùp Tö [töông ñöông lôùp 2 veà sau]

Taäp ñoïc vaø hoïc thuoäc loøng nhöõng baøi hay vaø ngaén, coù töông thích vôùi chöông trình Ñöùc duïc vaø Ngöõ vöïng, nhöõng baøi quoác ca, ca dao yù vò. Chuù yù ñeán caùch phaùt aâm vaø gioïng.

  • - Lôùp Ba [töông ñöông lôùp 3 veà sau]

Taäp ñoïc vaø hoïc thuoäc loøng nhöõng baøi hay vaø ngaén, baèng vaên xuoâi hoaëc vaên vaàn coù tính caùch luaân lyù, thieát thöïc. Taäp ñoïc cho troâi chaûy vaø yù vò, ñoïc cho töï nhieân, ñöøng eà aø.

  • - Chöông trình Ñöùc duïc caùc lôùp Naêm, Tö, Ba (ghi ñuû, nhöng khoâng cheùp laïi “Lôøi noùi ñaàu”):

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

189

  • - Lôùp Naêm [töông ñöông lôùp 1 veà sau]

ÔÛ ba lôùp döôùi (Naêm, Tö, Ba), chöông trình Ñöùc duïc chuyeân chuù veà phaàn thöïc haønh. OÂng giaùo khoâng ra baøi hoïc, nhöng vaãn coù giôø nhaát ñònh ñeå giaûng giaûi vaø keå nhöõng chuyeän lyù thuù ñeå caûm hoùa treû, sôùm gaây cho treû nhöõng ñöùc tính sau ñaây:

  • a) Boån phaän ñoái vôùi baûn thaân.- Saïch seõ, thöù töï, aên uoáng ñieàu ñoä, thaønh thöïc, vui veû, baïo daïn.

  • b) Boån phaän treû con trong gia ñình.- Boån phaän ñoái vôùi cha meï, ñoái vôùi anh em, chò em. Söï

töôûng nieäm toå tieân. Caùc ngaøy kyû nieäm trong gia ñình. Boån phaän ñoái vôùi ngöôøi trong hoï. Tình gia

toäc. Ñoaøn hôïp. Caùch ñoái ñaõi vôùi gia boäc (nhaân töø, ñoä löôïng, töû teá).

  • c) Boån phaän treû con ôû hoïc ñöôøng.- Boån phaän ñoái vôùi thaày hoïc: yeâu meán, toân troïng, vaâng

lôøi, bieát ôn. Boån phaän ñoái vôùi beø baïn: giuùp ñôõ laãn nhau, nghóa ñoaøn theå trong beø baïn, beânh vöïc keû

yeáu, khoâng ghen gheùt, khoâng thoùc maùch.

  • d) Boån phaän ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi.- Leã pheùp. Thöông keû khoù, keû taøn taät.

Ñoïc nhöõng chuyeän hay vaø tieåu söû danh nhaân coù boå ích cho baøi daïy.

  • - Lôùp Tö [töông ñöông lôùp 2 veà sau]

Khoâng coù baøi hoïc, nhöng vaãn coù giôø giaûng giaûi nhaát ñònh.

  • a) Boån phaän ñoái vôùi baûn thaân.- Phaûi hoïc haønh vaø taäp reøn ñöùc tính toát. Phaûi taäp theå duïc. Bieát

gaéng coâng. Tính can ñaûm. Giöõ phaåm giaù mình. Khi laàm loãi bieát xaáu hoå. Tieát kieäm. Nhuùn nhöôøng.

  • b) Boån phaän treû con trong gia ñình.- OÂn laïi chöông trình lôùp Naêm. Theâm: Ñöøng laøm cho cha

meï, anh em mang tieáng xaáu, giöõ tieáng thôm cho gia toäc vaø toå tieân.

  • c) Boån phaän ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi.- Leã pheùp. Ngay thaúng. Yeâu meán vaø giuùp ñôõ ñoàng baøo.

    • - Lôùp Ba [töông ñöông lôùp 3 veà sau]

Khoâng coù baøi hoïc, nhöng coù giôø giaûng giaûi nhaát ñònh. OÂn laïi chöông trình hai lôùp döôùi [töùc lôùp Naêm, lôùp Tö] veà boån phaän treû con ñoái vôùi baûn thaân vaø ñoái vôùi gia ñình.

  • a) Boån phaän treû con ôû hoïc ñöôøng.- OÂn qua chöông trình lôùp Naêm. Theâm: boån phaän ñoái vôùi

thaày vaø baïn sau khi thoâi hoïc.

  • b) Boån phaän ñoái vôùi Toå quoác.- Boån phaän ngöôøi daân trong nöôùc: bieát noã löïc, khoâng yû laïi, bieát

hy sinh, ham töï do, troïng kyû luaät, giöõ traät töï, troïng phaùp luaät. Gaéng laøm vieäc cho Toå quoác. Khuyeán

khích moïi ngöôøi cuøng laøm.

  • c) Boån phaän ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi.- OÂn laïi chöông trình lôùp Tö. Theâm: troïng lôøi höùa, tôø giao

keát. Giao teá chaân thaät, coâng taâm.

  • d) Xaõ giao.- Söï giao thieäp vôùi baø con, hoï haøng, laøng xoùm.

2. Chöông trình Tieåu hoïc 1959-1960 a. Toång quaùt

Tröôùc chöông trình naøy, ñöôïc bieát coøn coù moät Chöông trình Tieåu hoïc töông töï ñöôïc ban haønh ñaàu nieân hoïc 1956-1957, döôùi thôøi Boä tröôûng Boä Quoác gia Giaùo duïc Nguyeãn Döông Ñoân, nhöng chuùng toâi khoâng coù saün trong tay taøi lieäu naøy. Chöông trình Tieåu hoïc 1959-1960 thaät ra chæ laø moät boä caûi bieân töø Chöông trình 1949 (ñaõ giôùi thieäu ôû treân) vaø Chöông trình 1956-1957, noäi dung giöõa chuùng ñeàu ñaïi ñoàng tieåu dò (keå caû phaàn “Lôøi chæ daãn” ñaët tröôùc moãi moân hoïc, maø ôû Chöông trình 1949 goïi laø “Lôøi noùi ñaàu”), vaø ñöôïc söû duïng oån ñònh trong suoát quaõng thôøi gian coøn laïi cuûa cheá ñoä VNCH, vôùi vaøi chi tieát thay ñoåi khoâng ñaùng keå.

Chöông trình Tieåu hoïc 1959-1960 ñöôïc ban haønh theo Nghò ñònh 1005- GD/NÑ ngaøy 16/7/1959 döôùi thôøi Boä tröôûng Quoác gia Giaùo duïc Traàn Höõu Theá, söûa ñoåi theo “Chöông trình baäc Tieåu hoïc aán ñònh do Nghò ñònh soá

190

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

4-NÑ/GD ngaøy 27/8/1949 vaø caùc nghò ñònh söûa ñoåi vaø boå tuùc keá tieáp” (Ñieàu 1 Nghò ñònh), “Caùc baûng phaân chia giôø hoïc giöõa caùc moân vaø chöông trình hoïc khoùa ñính theo nghò ñònh naøy seõ aùp duïng keå töø nieân hoïc 1959-1960” (Ñieàu 2 Nghò ñònh).

Baäc Tieåu hoïc 5 naêm 5 lôùp, caùch goïi cuõng nhö Chöông trình Tieåu hoïc 1949, töùc: lôùp Naêm (töông ñöông lôùp 1 sau naøy), lôùp Tö (töông ñöông lôùp 2), lôùp Ba (töông ñöông lôùp 3), lôùp Nhì (töông ñöông lôùp 4), lôùp Nhaát (töông ñöông lôùp 5).

Caùc moân hoïc, goàm 9 moân: Vieät ngöõ (Ngöõ vöïng - Taäp ñoïc - Hoïc thuoäc loøng - Chính taû vaø Vaên phaïm - Taäp laøm vaên - Taäp vieát), Ñöùc duïc vaø Coâng daân giaùo duïc, Söû kyù, Ñòa lyù, Thöôøng thöùc (Quan saùt vaø Veä sinh), Toaùn, Veõ, Thuû coâng, Hoaït ñoäng thanh nieân, Troø chôi, Theå duïc vaø troø chôi.

Nhöõng nguyeân taéc caûi toå chöông trình tieåu hoïc ñeå cho ra chöông trình 1959-1960 ñaõ ñöôïc ñính keøm theo baûn Nghò ñònh 1005-GD/NÑ), ñaët ôû phaàn ñaàu boä saùch Chöông trình Tieåu hoïc do Boä Quoác gia Giaùo duïc xuaát baûn naêm 1960. Nhöõng nguyeân taéc naøy coù tính caùch chæ ñaïo giaùo duïc, thöôøng ñöôïc trích daãn laïi ñaày ñuû trong caùc giaùo trình daønh cho ngaønh sö phaïm (nhö trong saùch Sö phaïm thöïc haønh cuûa GS Traàn Vaên Queá, do Boä Vaên hoùa Giaùo duïc in laàn thöù nhaát naêm 1964 vaø laàn thöù hai naêm 1969), ñaõ theå hieän theâm böôùc nöõa noã löïc cuûa caùc nhaø chöùc traùch mieàn Nam trong quaù trình tieáp thu ngaøy caøng ñaày ñuû hôn tinh thaàn cuûa neàn giaùo duïc môùi thôøi hieän ñaïi. Vaên baûn naøy coù tính caùch quan troïng, neân döôùi ñaây xin cheùp laïi nguyeân vaên ñeå laøm taøi lieäu tham khaûo:

NGUYEÂN TAÉC CAÛI TOÅ CHÖÔNG TRÌNH TIEÅU HOÏC

I. Nguyeân taéc caên baûn cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam

  • 1. Neàn giaùo duïc Vieät Nam phaûi laø moät neàn giaùo duïc nhaân baûn, toân troïng giaù trò thieâng lieâng

cuûa con ngöôøi, laáy chính con ngöôøi laøm cöùu caùnh, vaø nhö vaäy, nhaèm muïc ñích phaùt trieån toaøn

dieän con ngöôøi.

  • 2. Neàn giaùo duïc Vieät Nam phaûi laø moät neàn giaùo duïc daân toäc, toân troïng giaù trò truyeàn thoáng

maät thieát lieân quan vôùi nhöõng caûnh huoáng sinh hoaït nhö gia ñình, ngheà nghieäp, ñaát nöôùc vaø ñaûm

baûo höõu hieäu cho söï sinh toàn, phaùt trieån cuûa quoác gia daân toäc.

  • 3. Neàn giaùo duïc Vieät Nam phaûi coù tính caùch khai phoùng, toân troïng tinh thaàn khoa hoïc, phaùt

huy tinh thaàn daân chuû vaø xaõ hoäi, thaâu thaùi tinh hoa caùc neàn vaên hoùa theá giôùi.

II. Ñaëc tính cuûa neàn Tieåu hoïc Vieät Nam

Caên cöù vaøo ba nguyeân taéc caên baûn cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam ñaõ ñöôïc aán ñònh, neàn Tieåu hoïc Vieät Nam caàn coù nhöõng ñaëc tính sau ñaây:

A.- Toân troïng nhaân caùch treû em:

1) Giuùp treû em phaùt trieån ñieàu hoøa vaø troïn veïn tuøy theo baûn chaát caù nhaân vaø caên cöù treân ñònh luaät naûy nôû töï nhieân veà theå xaùc cuõng nhö veà taâm lyù.

2) Toân troïng caù tính vaø sôû naêng rieâng bieät cuûa treû. 3) Trieät ñeå aùp duïng kyû luaät töï giaùc. 4) Traùnh moïi hình phaït phaïm ñeán nhaân vò cuûa treû. B.- Phaùt trieån tinh thaàn quoác gia daân toäc:

1) Laáy ñôøi soáng nhaân daân vaø thöïc traïng xaõ hoäi Vieät Nam laøm ñoái töôïng.

2) Laáy Quoác söû ñeå reøn luyeän tinh thaàn aùi quoác, neâu cao yù chí tranh ñaáu cuûa daân toäc, gaây tình thaân aùi vaø ñoaøn keát.

3) Duøng Quoác vaên laøm lôïi khí saéc beùn ñeå trau gioài tö töôûng quoác gia.

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

191

4) Neâu cao veû ñeïp cuûa non soâng Vieät Nam, nhöõng taøi nguyeân phong phuù cuûa ñaát nöôùc, nhöõng ñöùc tính coá höõu cuûa daân toäc.

5) Duy trì ñaïo lyù coå truyeàn vaø nhöõng thuaàn phong myõ tuïc cuûa daân toäc. 6) Gaây ñöùc tính töï tín, töï laäp, töï cöôøng. C.- Reøn luyeän tinh thaàn daân chuû vaø khoa hoïc:

1) Trieät ñeå aùp duïng toå chöùc “haøng ñoäi töï trò”, phaùt trieån tinh thaàn taäp theå (chôi taäp theå, laøm vieäc taäp theå) vaø gaây yù thöùc coäng ñoàng.

2) Reøn luyeän oùc pheâ phaùn, tinh thaàn traùch nhieäm, tinh thaàn kyû luaät. 3) Kích thích tính hieáu kyø cuûa treû, phaùt trieån tinh thaàn khoa hoïc. 4) Baøi tröø dò ñoan, meâ tín.

5) Thaâu thaùi tinh hoa vaên hoùa nöôùc ngoaøi song song vôùi vieäc phaùt huy tinh thaàn daân toäc.

III. Nhöõng neùt chính trong vieäc söûa ñoåi chöông trình Tieåu hoïc

Chöông trình Tieåu hoïc ban haønh ñaàu nieân hoïc 1956-1957, tuy ñaõ ñöôïc soaïn thaûo theo chöông trình môùi ñeå phuø hôïp vôùi tinh thaàn ñoäc laäp cuûa nöôùc nhaø vaø söï tieán hoùa cuûa daân toäc, nhöng sau 3 naêm kinh nghieäm, Boä Quoác gia Giaùo duïc nhaän thaáy caàn phaûi caûi thieän theâm cho thích öùng vôùi hoaøn caûnh vaø nhu caàu hieän taïi.

Caên cöù vaøo ba nguyeân taéc caên baûn cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam vaø nhöõng ñaëc tính cuûa neàn Tieåu hoïc, vieäc söûa ñoåi chöông trình Tieåu hoïc chuù troïng ñeán nhöõng ñieåm sau ñaây:

1.- Ruùt nheï chöông trình

Chöông trình Tieåu hoïc caàn ruùt nheï ñeå:

  • a) Saùt vôùi tuoåi sinh lyù vaø taâm lyù cuûa treû, thích öùng vôùi nhu caàu thöïc teá.

  • b) Traùnh loái hoïc nhoài soï.

  • c) Giuùp cho treû phaùt trieån ñieàu hoøa veà moïi maët: trí duïc, ñöùc duïc vaø theå duïc.

  • d) Gaén lieàn hoïc vôùi haønh, hoøa ñôøi soáng cuûa hoïc sinh vaøo ñôøi soáng cuûa nhaân daân, khieán

chuùng coù nhieàu cô hoäi hoïc hoûi nhaân daân ñoàng thôøi giuùp ñôõ nhaân daân.

2.- Baõi boû ngoaïi ngöõ: Theo chöông trình Trung hoïc söûa ñoåi laïi do Nghò ñònh soá 1286 ngaøy 12/8/1958 thì khi leân Ñeä thaát hoïc sinh môùi baét ñaàu hoïc ngoaïi ngöõ vaø töï do löïa choïn moät trong hai sinh ngöõ: Anh vaên hoaëc Phaùp vaên. Nhö vaäy, vieäc daïy Phaùp vaên ôû baäc Tieåu hoïc xeùt ra khoâng thieát thöïc nöõa, caàn phaûi baõi boû, ñeå treû em coù theâm thôøi giôø trau gioài veà Quoác vaên maø giaù trò caàn ñöôïc naâng cao ôû taát caû caùc ngaønh vaø caùc baäc hoïc.

3.- Baõi boû Ban Höôùng nghieäp: Ban Höôùng nghieäp thieát laäp do chöông trình ban haønh ñaàu nieân hoïc 1956-57 coù muïc ñích taäp cho nhöõng hoïc sinh baét buoäc phaûi trôû veà vôùi coâng vieäc ñoàng aùng, quen vaø thích söï sinh hoaït ôû chung quanh, ñeå chuùng khoûi bôõ ngôõ sau khi rôøi khoûi gheá nhaø tröôøng tieåu hoïc.

Theo tinh thaàn giaùo duïc môùi thì khoâng rieâng nhöõng treû em naøy, maø taát caû caùc hoïc sinh ñeàu phaûi ñöôïc reøn luyeän ñeå coù theå giuùp ích cho ñôøi soáng haèng ngaøy tuøy töøng ñòa phöông vaø tuøy theo khaû naêng vaø söùc khoûe cuûa treû. Vì vaäy, khoâng caàn chia thaønh 2 ban döï bò trung hoïc vaø höôùng nghieäp nöõa.

IV. Phöông phaùp sö phaïm - Taøi lieäu giaùo khoa

Soaïn thaûo moät chöông trình ñaày ñuû chöa phaûi laø hoaøn thaønh ñöôïc coâng cuoäc caûi tieán giaùo duïc. Ñeå ñaït ñöôïc keát quaû mong muoán, ñieàu coát yeáu laø phaûi aùp duïng chöông trình theo tinh thaàn môùi, vieäc giaûng daïy phaûi theo nhöõng phöông phaùp sö phaïm môùi: phöông phaùp hoaït ñoäng, cuï theå, thính thò.

Chæ thò ngaøy 24/8/1949 vaø Thoâng tö soá 843-GD ngaøy 25/2/1952 cuûa Boä Quoác gia Giaùo duïc ñaõ coù noùi roõ ñaïi cöông veà tinh thaàn môùi phaûi theo vaø phöông phaùp sö phaïm môùi phaûi aùp duïng ñeå cho vieäc giaùo duïc con em ñöôïc thích öùng vôùi nhòp soáng cuûa daân toäc treân con ñöôøng tieán hoùa. Theâm vaøo ñoù, moãi moân hoïc seõ coù chæ thò rieâng nhaán maïnh vaøo nhöõng ñaëc ñieåm cuûa chöông trình caûi toå vaø daãn giaûi nhöõng phöông saùch caàn thieát ñeå tröôøng tieåu hoïc coù theå tích cöïc hoaït ñoäng theo nhöõng khuynh höôùng môùi vaø laøm troøn nhieäm vuï cuûa noù.

192

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

Ngoaøi ra, nhöõng ñieàu giaûng daïy cho treû phaûi ñöôïc thaám nhuaàn tinh thaàn giaùo duïc môùi. Vì vaäy, vieäc bieân soaïn hoaëc löïa choïn taøi lieäu giaùo khoa phaûi trieät ñeå caên cöù vaøo ba nguyeân taéc caên baûn cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam noùi chung vaø nhöõng ñaëc tính cuûa neàn Tieåu hoïc noùi rieâng, nhaát laø veà Quoác vaên, Vieät söû, Ñòa lyù, Ñöùc duïc, Coâng daân giaùo duïc v.v… laø nhöõng moân khoâng theå giaûng daïy theo nhöõng taøi lieäu loãi thôøi, khoâng thích öùng vôùi hoaøn caûnh vaø nhu caàu Vieät Nam hieän taïi.

b. Noäi dung chöông trình

Döôùi ñaây chæ ghi laïi chöông trình hoïc cuûa 3 moân Vieät ngöõ, Ñöùc duïc vaø Coâng daân giaùo duïc vôùi “Lôøi chæ daãn” giaûng daïy cho töøng moân cuûa Boä Quoác gia Giaùo duïc. Rieâng moân Vieät ngöõ, chæ ghi phaân moân Taäp ñoïc-Hoïc thuoäc loøng (khoâng ghi Ngöõ vöïng, Chính taû, Taäp laøm vaên, Taäp vieát), ñeå traùnh röôøm, nhöng cuõng bôûi vì chæ caàn thoâng qua phaân moân naøy, chuùng ta ñaõ ñuû hieåu ñöôïc noäi dung giaùo duïc tö töôûng, ñaïo ñöùc truyeàn thoáng cuûa moân Vieät ngöõ maø caùc nhaø giaùo duïc mieàn Nam tröôùc ñaây muoán nhaán maïnh.

LÔØI CHÆ DAÃN

VIEÄT NGÖÕ

Ngaøy nay khoa Vieät ngöõ ñöôïc duøng ñeå reøn ñuùc vaø phaùt huy tö töôûng daân toäc. Ngoaøi ra, khoa naøy coøn nhaèm muïc ñích:

1) Veà thöïc teá, tröïc tieáp laøm cho hoïc sinh baäc Tieåu hoïc coù moät caên baûn ngöõ vöïng caàn thieát trong söï hoïc taäp.

2) Giuùp cho hoïc sinh coù nhöõng taøi lieäu duøng trong söï tieáp xuùc haèng ngaøy:

  • a) Phaùt bieåu tö töôûng cuûa mình baèng lôøi noùi hoaëc caâu vaên.

  • b) Hieåu bieát tö töôûng cuûa nhöõng ngöôøi chung quanh mình khi nghe lôøi noùi hoaëc khi ñoïc caâu

vaên.

Chöông trình Vieät ngöõ goàm coù:

  • - Ngöõ vöïng.

  • - Taäp ñoïc, Hoïc thuoäc long.

  • - Chính taû vaø Vaên phaïm, Taäp vieát.

  • - Taäp laøm vaên.

Trong thôøi khaéc bieåu cuûa caùc lôùp tieåu hoïc ñeàu coù ghi nhöõng moân aáy, rieâng moân Taäp laøm vaên khoâng ghi ôû thôøi khaéc bieåu lôùp Naêm [lôùp 1 baây giôø]. Trong nhöõng giôø Ngöõ vöïng vaø Taäp ñoïc, giaùo chöùc phaûi taäp cho hoïc troø noùi chuyeän (noùi cho baïo daïn vaø cho töï nhieân, coù thöù töï, coù ñaàu ñuoâi, ñöøng keùo daøi töøng tieáng moät). Coøn moân Vaên phaïm [Ngöõ phaùp] thì chæ ghi trong chöông trình lôùp Nhì vaø lôùp Nhaát [lôùp 4 vaø lôùp 5 baây giôø], nhöng cuõng coát ñeå daïy ñaïi cöông veà ngöõ phaùp maø thoâi. Giaùo chöùc seõ duøng nhöõng baøi Chính taû hoaëc Taäp ñoïc ñeå giuùp hoïc sinh nhaän xeùt moät vaøi ñònh luaät thoâng thöôøng rieâng cuûa Vieät ngöõ, ñeå giuùp chuùng trong vieäc taäp laøm vaên.

Nhöõng vaán ñeà trong chöông trình ñaõ aán ñònh seõ hoïc ñi hoïc laïi kyõ löôõng theo phöông phaùp tieäm tieán, ñi töø choã bieát ñeán choã chöa bieát, töø choã gaàn ñeán choã xa, töø choã deã ñeán choã khoù, töø choã cuï theå ñeán choã tröøu töôïng. Giaùo chöùc phaûi duøng vaät lieäu, tranh aûnh hoaëc tæ duï thieát thöïc ñeå cuï theå hoùa taát caû caùc vaán ñeà ñem daïy cho hoïc troø. Moãi vaán ñeà seõ duøng laøm chuû ñieåm cho taát caû caùc moân Ngöõ vöïng, Taäp ñoïc, Hoïc thuoäc loøng, Chính taû, Taäp laøm vaên… Trong luùc daïy Vieät ngöõ, giaùo chöùc neân nhôù raèng chöông trình aáy khoâng phaûi ñöùng taùch haún chöông trình cuûa caùc moân hoïc khaùc nhö Ñöùc duïc, Coâng daân giaùo duïc, Quoác söû, Ñòa lyù v.v… maø phaûi coá tìm caùch cho chöông trình caùc moân hoïc aáy vaø khoa Vieät ngöõ coù lieân laïc vôùi nhau.

ÔÛ lôùp Nhì vaø lôùp Nhaát, nhöõng danh töø khoa hoïc vaø kyõ thuaät (thuaät ngöõ), nhöõng danh töø Haùn Vieät hoaëc ngoaïi lai (taân ngöõ), nhöõng danh töø thöôøng duøng trong coâng vaên seõ chieám moät phaàn quan troïng. Caùc tieáng goác ôû chöõ Haùn seõ daïy nhieàu hôn vaø giaûng kyõ hôn, theo loái taùch rieâng töøng chöõ, roài hôïp laïi maø giaûi nghóa toaøn caû tieáng, hoaëc caùc caâu thaønh ngöõ.

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

193

Ñaëc bieät chuù yù veà Vieät ngöõ: neân nheï veà phaàn taàm chöông trích cuù, ngheä thuaät vì ngheä thuaät, maø phaûi chuù yù ñeà cao vaán ñeà ngheä thuaät vì nhaân sinh (phuïc vuï cho ñaïo ñöùc con ngöôøi, cho haïnh phuùc gia ñình, cho an ninh xaõ hoäi, cho ñoäc laäp töï do).

CHÖÔNG TRÌNH

(Goàm Ngöõ vöïng-Taäp ñoïc-Hoïc thuoäc loøng-Chính taû-Vaên phaïm-Taäp vieát-Taäp laøm vaên (töø lôùp Tö), nhöng ôû ñaây chæ ghi 2 phaân moân Taäp ñoïc vaø Hoïc thuoäc loøng, theo Chöông trình Tieåu hoïc, Boä Quoác gia Giaùo duïc xuaát baûn, Saøi Goøn, 1960)

LÔÙP NAÊM

Taäp nhaän vaø nhôù maët chöõ Quoác ngöõ, ñoïc töøng tieáng, töøng caâu ngaén. Baét ñaàu nöûa naêm hoïc veà sau, hoïc troø ñaõ phaûi bieát ñoïc töøng baøi ngaén, lieân quan vôùi chöông trình Ngöõ vöïng. Cho hoïc thuoäc loøng nhöõng caâu ca dao, tuïc ngöõ, chaâm ngoân ñöôïm maøu saéc daân toäc coù yù nghóa luaân lyù hoaëc töông quan vôùi chöông trình Ngöõ vöïng nhöng phaûi laø nhöõng caâu hay, coù tính caùch thöïc teá vaø vöøa söùc hieåu cuûa hoïc troø. Trong luùc hoïc troø chöa bieát ñoïc, chöa bieát cheùp baøi, giaùo vieân neân duøng thính giaùc vaø taäp cho hoïc troø laëp ñi laëp laïi nhöõng caâu neân thuoäc loøng (chuù yù ñeán caùch ñoïc cho ñuùng gioïng).

LÔÙP TÖ

Taäp ñoïc, hoïc thuoäc loøng nhöõng baøi (vaên xuoâi hoaëc vaên vaàn) hay, ngaén, thieát thöïc coù töông quan vôùi chöông trình Ñöùc duïc vaø Ngöõ vöïng, baøi quoác ca, ca dao yù vò (chuù yù ñeán caùch phaùt aâm vaø gioïng).

LÔÙP BA

Taäp ñoïc, hoïc thuoäc loøng nhöõng baøi (vaên xuoâi hoaëc vaên vaàn) hay, ngaén, thieát thöïc, coù töông quan vôùi chöông trình Ñöùc duïc vaø Ngöõ vöïng (taäp ñoïc cho troâi chaûy, töï nhieân, ñöøng eâ…a…).

LÔÙP NHÌ

Taäp ñoïc, giaûi nghóa, hoïc thuoäc loøng nhöõng baøi vaên hay vaø ngaén, baèng vaên xuoâi hoaëc vaên vaàn, coù tính caùch luaân lyù, thieát thöïc. Neân choïn nhöõng baøi vaên môùi coù tinh thaàn quoác gia hay xaõ hoäi (taäp ñoïc cho troâi chaûy vaø coù yù vò, ñoïc töï nhieân, ñöøng eâ…a, ñeå yù ñeán caùc “nhôõn töï”), gioïng ñoïc phaûi thích hôïp vôùi yù töôûng, tính caùch vaø tình tieát baøi ñoïc.

LÔÙP NHAÁT

Taäp ñoïc, hoïc thuoäc loøng nhöõng baøi vaên hay, vöøa söùc hieåu bieát cuûa hoïc sinh, trích ôû taùc phaåm cuûa caùc vaên thi só vaø caùc nhaø chí só hieän ñaïi; taäp cho quen caùc loái vaên, taäp cho hoïc troø pheâ bình, giaûi thích. Ñoïc nhöõng taùc phaåm khuynh höôùng veà ñaïo lyù, veà chuû nghóa quoác gia, veà tình caûm, veà traøo phuùng cuûa caùc vaên gia vaø thi gia caän ñaïi.

LÔØI CHÆ DAÃN

ÑÖÙC DUÏC

Muïc ñích moân Ñöùc duïc laø giuùp cho treû em nhöõng ñöùc tính toát caàn thieát cho moät coâng daân cuûa moät nöôùc ñoäc laäp. Vaäy nguyeân taéc cuûa chöông trình Ñöùc duïc laø gaây cho hoïc sinh coù loøng töï tín vaø tinh thaàn töï laäp, coù tinh thaàn quoác gia, giaøu loøng nhaân ñaïo, baùc aùi, bieát ñoaøn keát vaø hy sinh vì chính nghóa.

Muoán ñaït ñöôïc muïc ñích noùi treân, chöông trình Ñöùc duïc khoâng theå laø moät môù baøi luaân lyù ñeå nhoài vaøo oùc treû nhöõng lyù thuyeát suoâng; traùi laïi nhöõng baøi luaân lyù laø nhöõng lôøi huaán giôùi, nhöõng caâu chaâm ngoân hoaëc caùch ngoân ñích ñaùng, nhöõng nhaän ñònh chính xaùc, neâu roõ nhöõng ñaïi yù veà nhöõng nghóa vuï chính trong ñaïo laøm ngöôøi. Trong khi giaûng giaûi, oâng thaày neân daïy sô löôïc veà phaàn lyù thuyeát vaø heát söùc cuï theå hoùa baøi hoïc, keå nhöõng chuyeän vaët thoâng thöôøng, nhöõng thí duï ruùt ôû ñôøi soáng thöïc teá hay ôû truyeän danh nhaân nöôùc khaùc. Neân ñeà cao ñaïo ñöùc hôn taøi naêng. Ñoù laø phöông phaùp laøm cho hoïc troø nhaän thaáy chaân lyù moät caùch roõ raøng vaø seõ coù coâng duïng laø kích thích baûn naêng ñaïo lyù cuûa ñöùa treû.

Ngoaøi ra, coâng cuoäc reøn luyeän tính tình coát ôû söï thöïc haønh. Baát cöù luùc naøo, thaày giaùo phaûi kieåm coá haønh vi, cöû chæ hoïc sinh, khoâng ñeå chuùng sai laïc ngoaøi loái daïy, gaây cho chuùng nhöõng taäp quaùn toát, tröø khöû nhöõng thoùi xaáu, reøn luyeän cho chuùng haêng haùi vaø quaû quyeát trong moïi tröôøng hôïp quan troïng.

194

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

CHÖÔNG TRÌNH

(Chæ trích daãn chöông trình Ñöùc duïc cuûa 3 lôùp ñaàu Naêm, Tö, Ba, löôïc bôùt 2 lôùp Nhì, Nhaát, theo Chöông trình Tieåu hoïc, Boä Quoác gia Giaùo duïc xuaát baûn, Saøi Goøn, 1960)

  • - Lôùp Naêm (= Lôùp 1)

ÔÛ ba lôùp döôùi (Naêm, Tö, Ba), chöông trình Ñöùc duïc chuyeân chuù veà phaàn thöïc haønh. Giaùo vieân khoâng ra baøi hoïc, nhöng vaãn coù giôø nhaát ñònh ñeå giaûng giaûi vaø keå nhöõng chuyeän lyù thuù ñeå caûm hoùa treû, sôùm gaây cho chuùng coù nhöõng ñöùc tính sau ñaây:

1) Boån phaän ñoái vôùi baûn thaân: Saïch seõ, aên uoáng, thöù töï, thaønh thöïc, vui veû, baïo daïn.

2) Boån phaän treû trong gia ñình: Boån phaän ñoái vôùi cha meï, anh em, oâng baø.- Caùc ngaøy kyû nieäm trong gia ñình.- Caùch ñoái ñaõi vôùi ngöôøi ôû (töû teá, dòu daøng).

3) Boån phaän treû ôû hoïc ñöôøng: Boån phaän ñoái vôùi thaày hoïc: yeâu meán, toân troïng, vaâng lôøi.- Boån phaän ñoái vôùi beø baïn: giuùp ñôõ laãn nhau, hoøa thuaän nhau, thöông nhau – kín mieäng.

4) Boån phaän ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi: Leã pheùp: Caùch chaøo hoûi, xöng hoâ vôùi keû döôùi, ngöôøi treân (trong nhaø mình, nôi nhaø ngöôøi, ngoaøi ñöôøng).

  • - Lôùp Tö (Lôùp 2)

Khoâng coù baøi hoïc, nhöng vaãn coù giôø giaûng giaûi nhaát ñònh. Giaûng xong cho pheùp moät caâu quyeát ñònh.

1) Boån phaän ñoái vôùi baûn thaân.- Phaûi taäp theå duïc. Bieát gaéng coâng. Phaûi hoïc haønh vaø taäp reøn ñöùc tính toát. Khi laàm loãi bieát hoái caûi. Tieát kieäm. Nhuùn nhöôøng.

2) Boån phaän treû trong gia ñình.- Nhaéc laïi chöông trình lôùp Naêm. Theâm: Giöõ tieáng thôm cho cha meï, oâng baø. Boån phaän ñoái vôùi hoï haøng.

3) Boån phaän treû ôû hoïc ñöôøng: Nhaéc laïi chöông trình lôùp Naêm. Theâm: Tình beø baïn.

4) Boån phaän ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi.- Leã pheùp. Ngay thaúng. Yeâu meán vaø giuùp ñôõ ñoàng baøo.

  • - Lôùp Ba (Lôùp 3)

Khoâng coù baøi hoïc, nhöng coù giôø giaûng giaûi nhaát ñònh. Giaûng xong cho cheùp moät caâu quyeát ñònh hay moät caâu chaâm ngoân.

1) Nhaéc laïi chöông trình lôùp Tö: Boån phaän treû con ñoái vôùi baûn thaân.

2) Boån phaän treû ñoái vôùi gia ñình: Hieáu ñeã. Boån phaän laøm con: a) Khi coøn nhoû; b) Khi tröôûng thaønh; c) Khi cha meï giaø yeáu.

3) Boån phaän treû ôû hoïc ñöôøng.- Nhaéc qua nhöõng ñieàu ñaõ daïy ôû lôùp Naêm. Tình beø baïn. Boån phaän ñoái vôùi thaày vaø baïn: a) ÔÛ hoïc ñöôøng; b) Sau khi thoâi hoïc.

4) Boån phaän ñoái vôùi ngöôøi ngoaøi.- Nhaéc laïi nhöõng ñieàu ñaõ daïy ôû lôùp Tö. Theâm: Troïng lôøi höùa. Chaân thaät. Söï giao tieáp vôùi baø con, hoï haøng, laøng xoùm.

c) Nhaän ñònh veà Chöông trình Tieåu hoïc 1959-1960

Nhìn chung, Chöông trình Tieåu hoïc 1959-1960 chæ laø moät baûn moâ phoûng theo Chöông trình Tieåu hoïc naêm 1949. ÔÛ khoâng ít choã, ngöôøi soaïn chöông trình chæ löôïc ñi chuùt ít noäi dung, hoaëc thay ñoåi caùch dieãn ñaït, söûa vaøi caâu chöõ. Thaäm chí, gioáng nhau caû ôû nhöõng “Lôøi noùi ñaàu” höôùng daãn giaûng daïy chöông trình daønh cho moãi moân hoïc (maø Chöông trình 1959-1960 söûa laïi laø “Lôøi chæ daãn”).

Theo nhaän ñònh chung cuûa nhieàu ngöôøi, noäi dung chöông trình quaù naëng neà, coøn röôøm raø, phöùc taïp, keùm thöïc teá, vöôït quaù trình ñoä phaùt trieån veà trí naêng vaø taâm lyù cuûa treû, nhö daïy Ñòa lyù cho moät em hoïc sinh lôùp 5 (lôùp Nhaát cuõ) maø laïi muoán cho noù phaûi “hieåu bieát nhöõng khaû naêng môùi veà kinh teá, chính trò vaø vaên hoùa cuûa nöôùc nhaø, cuûa caùc nöôùc laân caän vaø cuûa caùc nöôùc cöôøng quoác

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

195

naêm chaâu; ñeå roài so saùnh, suy nghó, ñaëng tìm caùch theo kòp ngöôøi hoaëc vöôït hôn ngöôøi”, nhö trong Lôøi noùi ñaàu moät cuoán saùch giaùo khoa do Boä Quoác gia Giaùo duïc xuaát baûn.

Noäi dung chöông trình chuyeån taûi coøn naëng veà lyù thuyeát, thieáu thöïc teá, chöa saùt vôùi hoaøn caûnh vaø nhu caàu ñòa phöông (nhaát laø ñoái vôùi caùc daân toäc thieåu soá vuøng cao), khoâng thieát thöïc vôùi hieän traïng nöôùc nhaø (xem phaàn ñuùc keát cuûa Tieåu ban Tieåu hoïc trong Ñaïi hoäi Giaùo duïc Toaøn quoác 1964, Vaên hoùa nguyeät san, taäp XIV, Tlñd, tr. 593). Leõ ra phaûi coù moät chöông trình hoïc cuï theå, coù tính caùch ñaïi chuùng vaø thöïc duïng hôn, gaén vôùi ñôøi soáng thöôøng nhaät vaø khung caûnh soáng cuûa hoïc sinh, vaø neân phaùt trieån baäc Tieåu hoïc theo höôùng “coäng ñoàng hoùa”, nghóa laø phaûi laøm cho chöông trình hoïc thích nghi vôùi coäng ñoàng hoïc sinh ñang soáng, tuøy theo vuøng mieàn: thoân queâ khaùc thaønh thò, mieàn röøng khaùc mieàn bieån… Nhö ôû moâi tröôøng noâng thoân thì phaûi daïy ôû möùc thoâ sô cho treû nhoû veà canh taùc luùa gaïo, troàng caây aên traùi, chaên nuoâi gia suùc, veä sinh thöôøng thöùc, kieán thöùc veà moät hai ngaønh tieåu coâng ngheä thoâng thöôøng, veà toå chöùc xaõ thoân vaø phong tuïc taäp quaùn ôû thoân queâ…; ôû mieàn bieån thì neân daïy cho treû hieåu veà ngheà ñaùnh caù, laøm muoái, laøm nöôùc maém… “Quy taéc laø treû trong hoaøn caûnh naøo thì hoïc nhieàu veà hoaøn caûnh ñoù, coøn nhöõng hoaøn caûnh khaùc chæ caàn bieát qua loa, nhö vaäy hoïc roài môùi coù dòp haønh. Veà caùc moân Toaùn, Söû, Ñòa, Vieät ngöõ, vaãn chæ neân daïy nhöõng caùi thieát thöïc. Chöông trình Toaùn tæa bôùt ñi moät nöûa cuõng khoâng haïi… Treû chæ caàn laøm ñöôïc nhöõng baøi toaùn thöôøng duøng trong ñôøi thoâi, ñöøng baét chuùng laøm nhöõng toaùn laét leùo veà phaân soá, ñoäng töû, tyû troïng nhö hieän nay…” (Nguyeãn Hieán Leâ, “Phaûi maïnh daïn caûi toå neàn giaùo duïc Vieät Nam”, Baùch khoa soá 130, ngaøy 01/6/1962, tr. 35).

Coù taùc giaû ñeà nghò neân taêng theâm nhöõng giôø aâm nhaïc, hoäi hoïa vaø thuû coâng, “ñeå gaây khieáu thaåm myõ trong taâm hoàn non nôùt cuûa hoïc sinh”, vaø “ñeå caùc em yeâu meán vaø toân troïng coâng vieäc lao ñoäng, ñieàu caàn thieát trong moät xaõ hoäi voán chæ quen caùi hoïc töø chöông vaø saùch vôû.” (Xem Nguyeãn Khaéc Hoaïch, Xaây döïng vaø phaùt trieån vaên hoùa giaùo duïc, Nxb Löûa thieâng, Saøi Goøn, 1970, tr. 100-105).

Moät soá yù kieán thuoäc loaïi nhö vöøa neâu treân coù theå ñöôïc coi nhö maàm moáng cuûa chuû tröông caûi caùch giaùo duïc theo höôùng “coäng ñoàng hoùa” vaø “ñòa phöông hoùa” maø ngaønh giaùo duïc VNCH ñaõ coá gaéng thöïc hieän nhöng coøn dang dôû, trong nhöõng naêm cuoái cuøng cuûa cheá ñoä.

3. Chöông trình Tieåu hoïc 1967-1968

Chöông trình Tieåu hoïc aùp duïng keå töø nieân khoùa 1967-1968 thaät ra chæ laø moät baûn sao laïi chöông trình cuõ (1959-1960) ôû treân. Söï thay ñoåi chuùt ít chæ ñöôïc theå hieän baèng ñoâi ba thoâng caùo hoaëc coâng vaên cuûa cô quan chöùc naêng ngaønh giaùo duïc veà vieäc söûa ñoåi chöông trình hoïc cuûa moät vaøi moân hoïc naøo ñoù trong Chöông trình Tieåu hoïc cuõ tröôùc, nhö:

  • a) Thoâng caùo soá 86/SVL/GD/TTH/T ngaøy 22/01/1964 cuûa Nha Toång giaùm

ñoác Trung, Tieåu hoïc vaø Bình daân giaùo duïc veà vieäc Söûa ñoåi chöông trình Ñöùc duïc, Coâng daân giaùo duïc vaø Quoác söû ôû lôùp Ba vaø lôùp Nhaát.

  • b) Coâng vaên soá 4865/GD/HL/1 ngaøy 30/6/1967 cuûa Boä Giaùo duïc veà vieäc phoå

bieán Chöông trình Khoa hoïc baäc Tieåu hoïc.

196

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

c) Coâng vaên soá 5501-GD/HL/1 ngaøy 01/8/1967 cuûa Boä Giaùo duïc veà vieäc phoå bieán Chöông trình Ñöùc duïc baäc Tieåu hoïc.

II. TAØI LIEÄU VAØ SAÙCH GIAÙO KHOA TIEÅU HOÏC

1. Nhöõng taïp chí giaùo khoa tieåu hoïc

Giai ñoaïn ñaàu saùch giaùo khoa tieåu hoïc coøn thieáu, neân thôøi Phaùp thuoäc vaø sau ñoù töø thôøi kyø chuyeån tieáp sang Quoác gia Vieät Nam qua ñeán Vieät Nam Coäng hoøa, nhaø nöôùc vaø moät soá tö nhaân ñaõ cho xuaát baûn nhöõng taïp chí phuïc vuï cho hoaït ñoäng giaûng daïy ôû caùc tröôøng sô ñaúng hoaëc tieåu hoïc. Caên cöù Muïc luïc baùo chí Vieät ngöõ trong 100 naêm (1865-1965) cuûa Leâ Ngoïc Truï (baûn in roneo) vaø Thö tòch baùo chí Vieät Nam cuûa Hoïc vieän Chính trò Quoác gia TP HCM (Nxb Chính trò Quoác gia, Haø Noäi, 1998), cuøng moät ít taøi lieäu höõu quan coøn löu giöõ ñöôïc ôû vaøi thö vieän, chuùng toâi xin lieät keâ theo thöù töï thôøi gian xuaát baûn, moät soá taïp chí chuyeân veà giaùo khoa nhö sau:

  • - Hoïc baùo (1919-1944), Revue peùdagogique aø l’usage des eùcoles primaires

de l’Annam et du Tonkin (Taïp chí Sö phaïm duøng cho caùc tröôøng sô ñaúng ôû Trung vaø Baéc Kyø), do moät nhoùm giaùo vieân bieân taäp döôùi söï chæ ñaïo cuûa Sôû Hoïc

chính Baéc Kyø, Nhaø in Trung Baéc taân vaên, Haø Noäi (Leâ Ngoïc Truï ghi: Naêm thöù naêm, töø soá 9 ñeán 39, naêm 1924).

  • - Sö phaïm hoïc khoa (1922-1939) (Journal des eùcoles), tuaàn baùo ra ngaøy

thöù Hai (Leâ Ngoïc Truï ghi: Soá 14 ñeán 33, naêm 1923).

  • - Khuyeán hoïc (1935-1937), baùn nguyeät san xuaát baûn taïi Haø Noäi. Chuû

nhieäm: Nguyeãn Xuaân Thaùi (Leâ Ngoïc Truï ghi: Naêm thöù 1, soá 1 ngaøy 01/9/1935;

ñình baûn soá 3 [boä môùi] thaùng 4/1937).

  • - Sô hoïc tuaàn baùo (1930-1932), Revue hebdomadaire pour l’enseignement

primaire/ Tuaàn baùo duøng cho giaùo duïc sô ñaúng. Xuaát baûn ôû Haø Noäi, Chuû nhieäm laø Nguyeãn Xuaân Mai (Leâ Ngoïc Truï ghi: Naêm thöù 1, soá 1 ngaøy 29/11/1930, ñình

baûn soá 57 ngaøy 22/5/1932).

  • - Baïn treû hoïc sanh (1940), baùn nguyeät san xuaát baûn taïi Saøi Goøn. Quaûn lyù:

Ñoaøn Vaên Chaâu (Leâ Ngoïc Truï ghi: Naêm thöù 1, soá 1, ngaøy 25/4/1940 ñình baûn).

  • - Giaùo duïc taïp chí (1942-1944), Revue peùdagogique, publieù par un groupe de

mandarins et de membres de l’enseignement en Annam/ Taïp chí giaùo duïc ñöôïc xuaát baûn do moät nhoùm quan vieân vaø thaønh vieân ngaønh giaùo duïc ôû Trung Kyø, döôùi söï baûo trôï cuûa Thöôïng thö Boä Hoïc. Xuaát baûn haøng thaùng taïi Hueá baèng hai thöù chöõ Vieät vaø Phaùp. Chuû nhieäm: Nguyeãn Khoa Toaøn. (Leâ Ngoïc Truï ghi Naêm thöù 1, soá 1-2, thaùng 9-10/1942; theo Nguyeãn Xuaân Hoa trong Lòch söû baùo chí Hueá, Nxb Thuaän Hoùa, 2013 thì soá 1 ra thaùng 9-10 naêm 1941, soá cuoái naêm 1944).

  • - Giaùo khoa taïp chí do Boä Quoác gia Giaùo duïc xuaát baûn trong nieân hoïc

1948-1949 taïi Saøi Goøn, phuïc vuï cho vieäc giaûng daïy baäc Tieåu hoïc. Chuû buùt laø Nguyeãn Vaên Böôøng (Thanh tra Tieåu hoïc). Phaàn Phaùp vaên do H. Truchet (Thanh tra Lieân tænh) phuï traùch, phaàn tieáng Vieät do moät nhoùm giaùo vieân Saøi Goøn-Chôï Lôùn. Moãi soá ñeàu coù Phaàn toång quaùt vaø Phaàn giaùo khoa. Phaàn toång quaùt ñaêng vaøi ba baøi vieát cuûa giaùo chöùc veà lyù luaän, phöông phaùp giaùo duïc/ daïy

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

197

hoïc; Phaàn giaùo khoa chia ra: Lôùp Tieáp lieân (Taäp I), Lôùp Nhöùt (Taäp II), Lôùp Nhì (Taäp III), Lôùp Ba (Taäp IV), Lôùp Tö (Taäp V) vaø Lôùp Naêm (Taäp VI), vôùi ñuû caùc moân hoïc trong nhaø tröôøng ñöông thôøi.

  • - Giaùo duïc nguyeät san (Enseignement 1eøre degreù/ Baäc Tieåu hoïc) xuaát baûn

naêm thöù nhaát 1947, keùo daøi ñeán naêm 1949.

  • - Muoán ñaäu baèng tieåu hoïc (1953), nguyeät san xuaát baûn taïi Saøi Goøn. Chuû

nhieäm: Vuõ Höõu Tieàm. Taäp 1, thaùng 4/1953; soá cuoái cuøng: taäp 8 thaùng 11/1953.

  • - Hieáu hoïc, tuaàn baùo giaùo khoa xuaát baûn taïi Haø Noäi vaøo ngaøy thöù Naêm (taäp

ñoû daønh cho baäc Tieåu hoïc). Naêm thöù nhaát 1953, keùo daøi ñeán 1954. Chuû nhieäm:

Buøi Caåm Chöông.

  • - Tieåu hoïc nguyeät san (1955-? ), do Boä Quoác gia Giaùo duïc Saøi Goøn xuaát

baûn, soá 1-2 thaùng 1-2/1955. Ra ñeàu haøng thaùng, cung caáp taøi lieäu giaûng daïy cho giaùo vieân, goàm ñuû caùc moân hoïc thuoäc chöông trình baäc Tieåu hoïc. Khoâng roõ ñình baûn töø naêm naøo, nhöng trong tay chuùng toâi hieän coøn giöõ ñöôïc soá 7 thaùng 2/1965 (nieân khoùa 1964-1965). Boä bieân taäp ghi: Chuû buùt: OÂng Giaùm ñoác Nha Tieåu hoïc (khoâng ghi roõ hoï teân); Phuï taù Chuû buùt: OÂng Ñaëng Duy Chieåu, Thanh tra Tieåu hoïc Trung öông, Nha Tieåu hoïc; Toång thö kyù: OÂng Ñinh Gia Dzu, Phoøng Hoïc cheá Nha Tieåu hoïc; Thö kyù: Baø Traàn Thò Meïo, Phoøng Thanh tra Nha Tieåu hoïc… ÔÛ moãi soá Tieåu hoïc nguyeät san, tröôùc khi vaøo phaàn giaùo khoa daïy caùc baøi hoïc theo chöông trình cuûa boä, ñeàu coù caùc phaàn Luaän thuyeát, Taïp trôû (ñaêng thoâng tin…), Vaên uyeån (ñaêng thô, vaên dòch), Nghò ñònh (ñaêng caùc nghò ñònh, coâng vaên lieân quan ngaønh giaùo duïc). Phaàn giaùo khoa ñöôïc söï coäng taùc thöôøng xuyeân cuûa ñoâng ñaûo giaùo vieân, trong ñoù coù moät soá ngöôøi ñöôïc nhieàu ngöôøi bieát nhö Haø Mai Anh, Theàm Vaên Ñaét, Nguyeãn An Khöông, Nguyeãn Taát Laâm, Vaên Coâng Laàu, Vöông Peån Lieâm…

  • - Hieáu hoïc, tuaàn baùo do Nxb Soáng môùi aán haønh taïi Saøi Goøn. Taäp I ñeán soá 16 (1959).

  • - Chaêm hoïc (1959), tuaàn baùo xuaát baûn taïi Saøi Goøn, ra ñöôïc töø taäp 1 ñeán taäp 12. Giaùm ñoác: Nguyeãn Vaên Hôïi.

2. Saùch giaùo khoa tieåu hoïc

Saùch giaùo khoa baäc Tieåu hoïc vieát baèng tieáng Vieät ñaõ ñöôïc bieát tôùi töø thôøi Phaùp thuoäc, xuaát hieän lai rai coù leõ töø sau Ñaïo duï ngaøy 31/5/1906 aán ñònh neàn hoïc chính môùi, vaø nhaát laø sau khi Toaøn quyeàn Ñoâng Döông Albert Sarraut ban haønh Hoïc chính toång quy naêm 1917 vôùi söï ñieàu chænh ôû Ñieàu 134 baèng Nghò ñònh ngaøy 18/9/1924 quy ñònh phaûi daïy baèng tieáng baûn xöù cho ba lôùp ñaàu baäc Tieåu hoïc. Ñaây cuõng laø lyù do söï ra ñôøi cuûa boä saùch giaùo khoa “Vieät Nam tieåu hoïc tuøng thö” vieát baèng tieáng Vieät daønh cho caùc moân hoïc baäc AÁu hoïc do Nha Hoïc chính Ñoâng Phaùp chuû tröông vaø xuaát baûn.

Hieän chuùng toâi coøn giöõ ñöôïc baûn photo cuoán Meùthode de Quoác ngöõ (illustreùe) daïy vôõ loøng tieáng Vieät do J. C Boscq bieân soaïn duøng cho hoïc sinh caùc tröôøng hoïc Ñoâng Döông, baûn in laàn thöù 13 taïi Saøi Goøn naêm 1914. Quyeån naøy ñöôïc ñoùng goäp chung vôùi quyeån Morale pratique (Luaân lyù thöïc haønh) cuûa cuøng

198

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

taùc giaû vôùi söï coäng taùc dòch thuaät cuûa Nguyeãn Vaên Taâm, giaùo vieân Trung hoïc Myõ Tho. Quyeån sau naøy cuõng duøng cho hoïc sinh caùc tröôøng hoïc Ñoâng Döông, baûn in laàn thöù 6 naêm 1926 taïi Saøi Goøn, noäi dung toaøn tieáng Vieät, daïy veà luaân lyù, vôùi nhöõng baøi hoïc nhö: Phong hoùa, Löông taâm, Thaân toäc, Phaûi vaâng lôøi cha meï, Anh em chò em, Huynh ñeä höõu aùi, Boån phaän toâi tôù, Nhaø tröôøng, Khuyeán hoïc, Caàn hoïc, Keû bieáng nhaùc, Tình baäu baïn, Phaûi giuùp nhau, Xaáu neát heát baïn…

Trong nhöõng naêm 20-40 cuûa theá kyû tröôùc, nhieàu saùch daïy tieáng Vieät hay Quoác vaên baäc Tieåu hoïc ñaõ ra ñôøi. Ñöôïc bieát, hieän Thö vieän Quoác gia (Haø Noäi) vaø vaøi tö nhaân vaãn coøn löu giöõ ñöôïc moät soá saùch giaùo khoa moân tieáng Vieät baäc Tieåu hoïc nhö sau:

  • - AÁu hoïc bò theå (Un peu de tout) cuûa Henri Le Bris, baûn caûi bieân cuûa

Huyønh Vaên Ninh ñeå duøng cho hoïc troø caùc tröôøng ôû Ñoâng Döông, in laàn thöù 3 taïi Saøi Goøn naêm 1916, goàm nhöõng baøi taäp ñoïc boå ích veà Kieán thöùc phoå thoâng, Ñòa lyù, Lòch söû, Haønh chính.

  • - Quoác-ngöõ sô hoïc vaán taân cuûa Nguyeãn Maïnh Khoa, 37 trang, Nghieâm

Haøm aán quaùn, Haø Noäi, 1924.

  • - Leân Saùu: Saùch vaàn Quoác ngöõ cuûa Nguyeãn Khaéc Hieáu, 23 trang, Nghieâm

Haøm aán quaùn, Haø Noäi, 1924.

  • - AÁu vieân taát ñoäc cuûa Traàn Phong Saéc, taùc giaû töï xuaát baûn, naêm 1925.

  • - Meùthode pratique pour l’eùtude du Quoc ngu: aø l’usage des eùcoles annamites

(Phöông phaùp thöïc haønh Quoác ngöõ duøng cho caùc tröôøng Annam) cuûa Ñoã Thaän, 15 trang, Nhaø in Leâ Vaên Phuùc in laàn thöù 21, Haø Noäi, 1926.

  • - Saùch daïy vaàn Quoác ngöõ cuûa Ñoã Thaän, 15 trang, Nhaø in Leâ Vaên Phuùc in

laàn thöù 22, Haø Noäi, 1927.

  • - Tieáng moät An Nam duøng cho hoïc troø Sô ñaúng tieåu hoïc do Toáng Vieát Toaïi

bieân soaïn, Nhaø in Ñaéc laäp, Hueá, 1927. Ngoaøi bìa ghi: “Nhaø nöôùc ñaõ nhaän saùch

naøy voâ baûn keâ nhöõng saùch hoïc trong caùc tröôøng Phaùp Vieät coõi Ñoâng Phaùp (Nghò ñònh quan Toaøn quyeàn ngaøy 15 Octobre 1927)”.

  • - Taäp ñoïc vaø Hoïc thuoäc loøng (Lôùp Sô ñaúng vaø Trung ñaúng naêm thöù nhaát)

cuûa Mai Vaên Phöông, Buøi Huy Hueä, 121 trang, Nhaø in Trung Baéc taân vaên in

laàn thöù 2, Haø Noäi, 1937 (in laàn thöù 3 naêm 1939).

  • - Taân Vieät vaên ñoäc baûn (Lôùp Trung ñaúng, naêm thöù nhaát vaø thöù nhì), 84 trang, nhaø in Legrand, Haø Noäi, 1942.

Nhöng ñaëc bieät, chuùng ta ngaøy nay coøn bieát khaù nhieàu tôùi ba cuoán saùch giaùo khoa raát noåi tieáng moät thôøi, goàm Quoác vaên giaùo khoa thö chia thaønh 2 quyeån daønh cho lôùp Sô ñaúng (= lôùp Ba sau naøy) vaø lôùp Döï bò (= lôùp Tö hay lôùp 2), Luaân lyù giaùo khoa thö lôùp Ñoàng aáu (= lôùp Naêm hay lôùp 1) ñeàu cuûa nhoùm Traàn Troïng Kim, Nguyeãn Vaên Ngoïc… bieân soaïn trong tuû saùch “Vieät Nam tieåu hoïc tuøng thö” do Nha Hoïc chính Ñoâng Phaùp xuaát baûn khoaûng naêm 1926 vaø ñöôïc söû duïng vöøa chính thöùc vöøa roäng raõi trong suoát giai ñoaïn tröôùc naêm 1949. Rieâng Quoác vaên giaùo khoa thö vaø Luaân lyù giaùo khoa thö, vì giaù trò giaùo duïc

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

199

laâu beàn cuûa chuùng, gaàn ñaây ñaõ ñöôïc nhieàu nhaø xuaát baûn (nhö Treû, Thanh nieân, Vaên hoïc…) cho in laïi neân coù theå tìm ñoïc deã daøng. Rieâng moät mình taùc giaû Traàn Troïng Kim coøn coù quyeån Sô hoïc luaân lyù duøng cho lôùp Sô ñaúng, xuaát baûn laàn ñaàu naêm 1919, “soaïn ñuùng nhö chöông trình chính phuû môùi ñònh” (“Töïa” cuûa taùc giaû, Sô hoïc luaân lyù, Nxb Taân Vieät, Saøi Goøn, 1950, tr. X).

Veà nhöõng moân hoïc khaùc, trong boä “Vieät Nam Tieåu hoïc Tuøng thö” baèng tieáng Vieät do Nha Hoïc chính Ñoâng Phaùp chuû tröông xuaát baûn, coøn coù: Haùn vaên taân giaùo khoa thö cuûa Leâ Thöôùc vaø Nguyeãn Hieät Chi lôùp Ñoàng aáu, lôùp Döï bò vaø lôùp Sô ñaúng in töøng cuoán rieâng laàn thöù nhaát trong naêm 1928; Söû kyù giaùo khoa thö vaø Toaùn phaùp, Caùch trí, Ñòa dö lôùp Ñoàng aáu, Caùch trí giaùo khoa thö lôùp Sô ñaúng cuûa nhoùm taùc giaû Traàn Troïng Kim-Nguyeãn Vaên Ngoïc…; Veä sinh giaùo khoa thö lôùp Ñoàng aáu vaø lôùp Döï bò cuûa Baùc só Guillemet (Chaùnh Sôû Y chính xöù Ai Lao)…

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014 199 laâu beàn cuûa

Moät soá saùch giaùo khoa baäc Tieåu hoïc thôøi Phaùp thuoäc.

Töø 1949, böôùc sang thôøi kyø Quoác gia Vieät Nam (1949-1955), vôùi chöông trình Trung vaø Tieåu hoïc môùi ban haønh naêm 1949, saùch giaùo khoa caùc moân hoïc baét ñaàu xuaát hieän nhieàu hôn. Rieâng veà moân Quoác vaên baäc Tieåu hoïc, hieän chuùng toâi cuõng coøn giöõ ñöôïc cuoán Baøi ñoïc Quoác vaên cuûa Leâ Vaên Chaùnh ôû Myõ Tho bieân soaïn (“Lôøi noùi ñaàu” ghi 01/11/1948) daønh cho lôùp Nhì, lôùp Nhöùt tröôøng Sô ñaúng, do Nxb Minh taân (Paris) xuaát baûn (vì saùch maát bìa löng neân khoâng nhaän ra naêm xuaát baûn ñích xaùc). Döïa theo danh saùch lieät keâ giôùi thieäu ôû bìa löng moät quyeån saùch khaùc xuaát baûn naêm 1954 cuûa Nxb Minh taân thì saùch Baøi ñoïc Quoác vaên cuûa Leâ Vaên Chaùnh chia laøm 3 quyeån I, II, III, nhöng quyeån chuùng toâi ñang coù trong tay khoâng thaáy ghi soá quyeån gì caû. Saùch daøy chæ 94 trang khoå 13 x 19cm, “ngoaøi nhöõng baøi trích ôû caùc saùch quoác vaên, chuùng toâi coøn dòch phoûng theo hay döïa theo nhöõng baøi cuûa caùc taùc giaû Anh, Phaùp vaø Myõ…”, vôùi muïc ñích “taäp treû con thöôûng thöùc nhöõng baøi taû caûnh, taû taâm lyù, taû hình traïng ngöôøi vaø vaät moät caùch thieát thöïc vaø luoân tieän daïy caùc treû con döïa theo maáy baøi aáy maø moâ taû nhöõng quan saùt cuûa rieâng mình” (trích “Lôøi noùi ñaàu”).

Ngoaøi quyeån Baøi ñoïc Quoác vaên neâu treân, taùc giaû Leâ Vaên Chaùnh coøn coù Hoïc tieáng Vieät Nam (lôùp Nhì, lôùp Nhöùt tröôøng Sô ñaúng), Coå kim ñoàng thoaïi (coù leõ thuoäc daïng baøi ñoïc theâm cho hoïc sinh tieåu hoïc), ñeàu do nhaø Minh taân xuaát baûn.

Tieân phong xuaát hieän trong khoaûng thôøi gian naøy, coù theå keå:

- 100 baøi taäp ñoïc, loaïi saùch giaùo khoa, 2 quyeån, lôùp Nhöùt vaø lôùp Nhì cuûa “Moät nhoùm giaùo vieân” xuaát baûn, naêm 1949.

200

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

  • - Tieåu hoïc Vieät Nam Vaên phaïm (Giaùo khoa thö) cuûa Nguyeãn Quang Oaùnh,

Buøi Kyû, Traàn Troïng Kim, 160 trang, Nhaø in Leâ Thaêng, Haø Noäi, baûn in laïi cuûa

Nxb Xuaân thu naêm 1950.

  • - Vaên phaïm Vieät Nam lôùp Nhì vaø lôùp Nhaát ban Tieåu hoïc cuûa Vieät Quang,

  • 105 trang, Nxb Nam Vieät, 1951.

    • - Vaên phaïm Tieåu hoïc lôùp Nhì vaø lôùp Nhaát cuûa Buøi Vaên Baûo vaø Vaân Trình, “Soaïn theo chöông trình cuûa Boä Quoác gia Giaùo duïc, do Ñoàng bích xuaát baûn, in laàn thöù nhaát taïi Haø Noäi naêm 1952.

      • - Boä Vieät ngöõ ñoäc baûn 2 quyeån (I & II) cuûa nhoùm Huyønh Vaên Ñoù, Nguyeãn

Höõu Thoâng, Taêng Vaên Chöông soaïn theo Chöông trình Tieåu hoïc 1949, do Nam höng aán quaùn xuaát baûn taïi Saøi Goøn naêm 1951. Lôøi giôùi thieäu ñaàu saùch cuûa Nguyeãn Vaên Tröông: “Quyeån Vieät ngöõ ñoäc baûn naøy ra ñôøi raát ñuùng giôø. Hoïc troø ban Tieåu hoïc caàn coù noù ñaëng taäp luyeän quoác vaên, haàu öùng thí vaøo lôùp ñeä thaát nieân tröôøng Trung hoïc”.

Ngoaøi ra coøn coù: Saùch hoïc Quoác vaên lôùp Ba, lôùp Tö, lôùp Naêm (in thaønh töøng cuoán rieâng) ñeàu do Boä Quoác gia Giaùo duïc xuaát baûn trong naêm 1951; Vaàn Vieät Nam, Quoác vaên lôùp Nhì (quyeån I & II) cuûa “Moät nhoùm giaùo vieân”, Quoác vaên Toaøn thö lôùp Ba cuûa nhoùm Phaïm Tröôøng Xuaân bieân soaïn, ñeàu do Nxb Vieät höông aán haønh taïi Saøi Goøn naêm 1951.

  • - Taân quoác vaên lôùp Ba cuûa Traàn Ngoïc Chuï, Hoaøng Quyù Bình, Hoaøng Ñình

Tuaát, Nxb Nam sôn, Haø Noäi, 1951 (?). Goàm caùc moân Taäp ñoïc - Hoïc thuoäc loøng - Chính taû - Vaên phaïm - Taäp laøm vaên. “Boä Quoác gia Giaùo duïc ñaõ duyeät y laøm saùch giaùo khoa”.

  • - Taân quoác vaên (Taäp ñoïc - Hoïc thuoäc loøng) lôùp Nhaát cuûa Traàn Ngoïc Chuï,

Hoaøng Quyù Bình, Hoaøng Ñình Tuaát, Nxb Nam sôn, In laàn thöù tö, Haø Noäi, 1951.

Veà nhöõng moân hoïc khaùc ngoaøi moân Vaên, chuùng toâi ghi nhaän:

  • - Moät soá saùch giaùo khoa do Boä Quoác gia Giaùo duïc xuaát baûn: Söû Vieät Nam lôùp Nhì cuûa Buøi Ñình San (1950), Khoa hoïc thöôøng thöùc lôùp Ba cuûa Nguyeãn Ñình Hueà (1950).

    • - Coâng daân giaùo duïc phoå thoâng cuûa Nhaät Hoaønh Sôn, Nxb Ngaøy mai, Haø

Noäi, 1949.

  • - Khoa hoïc Quan saùt lôùp Nhì vaø lôùp Nhöùt cuûa nhoùm Huyønh Vaên Ñoù…, Khoa

hoïc Thöïc nghieäm lôùp Nhì vaø lôùp Nhöùt, ñeàu do Nam höng aán quaùn xuaát baûn taïi

Saøi Goøn naêm 1951.

  • - Caùch trí lôùp Nhöùt vaø lôùp Nhì cuûa Leâ Vaên Chaùnh, Toaùn phaùp lôùp Nhöùt cuûa Laâm Toâ Boâng, ñeàu do nhaø Minh taân xuaát baûn khoaûng 1953.

    • - Khoa hoïc thöôøng thöùc (Quan saùt vaø Noâng phoá hoïc) lôùp Ba, Ñòa dö Vieät

Nam lôùp Nhì vaø lôùp Nhöùt cuûa “Moät nhoùm giaùo vieân” bieân soaïn, ñeàu do Nxb Vieät

höông aán haønh naêm 1951.

Ñeán thôøi VNCH (1955-1975), vieäc xuaát baûn saùch giaùo khoa Tieåu hoïc baét ñaàu phaùt trieån maïnh, noùi chung (khoâng keå caáp lôùp), do caû nhaø nöôùc (Boä Quoác gia Giaùo duïc) laãn tö nhaân song song thöïc hieän.

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

201

Veà phía nhaø nöôùc, töø naêm 1958, chính phuû Ñeä nhaát Coäng hoøa cho laäp Ban Tu thö thuoäc Boä Quoác gia Giaùo duïc ñeå bieân soaïn vaø in saùch giaùo khoa cho heä thoáng giaùo duïc toaøn quoác. Ban Tu thö ñeán naêm 1965 ñoåi thaønh Sôû Hoïc lieäu (Chaùnh söï vuï ñaàu tieân laø oâng Trònh Huy Tieán, keá sau laø oâng Lyù Chaùnh Ñöùc), döï

truø in ra 14 trieäu cuoán saùch töø lôùp Naêm (lôùp 1) ñeán lôùp Nhaát (lôùp 5), ñeán naêm

  • 1966 ñaõ in ñöôïc 7 trieäu cuoán. Sôû Hoïc lieäu sau laïi ñoåi teân thaønh Trung taâm Hoïc

lieäu, ñöôïc coi nhö moät nha khoâng coù nhieàu sôû, ñaët döôùi quyeàn cuûa moät Giaùm

ñoác, coù moät Phoù giaùm ñoác phuï taù. Ngoaøi caùc phoøng ban bình thöôøng, Trung taâm Hoïc lieäu coøn coù: Vaên phoøng UÛy ban Quoác gia Soaïn thaûo Danh töø Chuyeân moân,

Ban Tu thö-Dòch thuaät vaø AÁn loaùt, vaø nhaø in. Ngoaøi boä phaän bieân soaïn in aán saùch giaùo khoa, trung taâm naøy coøn phuï traùch moät Phoøng Phaùt thanh hoïc ñöôøng. Ñaây laø moät trong nhöõng phoøng duøng ñeå thöïc hieän moät chöông trình giaùo duïc ñaëc bieät döôùi hình thöùc vui chôi giaûi trí qua ñaøi phaùt thanh, khôûi ñaàu töø naêm

  • 1966 döôùi söï trôï giuùp cuûa cô quan JUSPAO vaø cuûa Nhaät, nhaèm phoå bieán ñeå boå

tuùc moät soá baøi hoïc daïng kòch ngaén hoaëc troø vui chôi sinh ñoäng tôùi ñoái töôïng hoïc

sinh tieåu hoïc treân toaøn quoác (phaàn mieàn Nam).

Thaùng 4/1974, trung taâm ñöôïc chính phuû chaáp thuaän cho bieán thaønh moät cô sôû hoaït ñoäng theo cô cheá töï trò ñeå deã daøng hôïp taùc vôùi caùc toå hôïp aán haønh saùch baùo Anh Phaùp Myõ haàu coù theå in saùch giaùo khoa vôùi giaù reû (xem Vaên hoùa taäp san, taäp XXIII, soá 2 naêm 1974, tr. 179). Saùch baùn cuûa Trung taâm Hoïc lieäu coù maïng löôùi phaùt haønh treân toaøn quoác, töø Hueá, Ñaø Naüng vaøo tôùi Ba Xuyeân (Caø Mau baây giôø). Caùc ñaïi lyù thuoäc vuøng Saøi Goøn vaø tænh lî Gia Ñònh ñöôïc höôûng hoa hoàng 25%; ôû xa hôn ñöôïc höôûng töø 30% ñeán 35%; ngöôøi söû duïng coù theå ñeán mua saùch ngay taïi trung taâm nhöng phaûi mua töø 10 cuoán trôû leân cho moãi ñaàu saùch, vaø ñöôïc bôùt 10% so vôùi giaù bìa.

Tính ñeán naêm 1972, Trung taâm Hoïc lieäu Boä Quoác gia Giaùo duïc ñaõ aán haønh ñöôïc 40 ñaàu saùch tieåu hoïc, khoâng keå khoaûng 50 ñaàu saùch khaùc (phaàn lôùn loaïi hoïc vaàn) daønh rieâng cho ñoàng baøo caùc saéc toäc.

Coù theå lieät keâ saùch caùc moân hoïc do Ban Tu thö, Sôû Hoïc lieäu vaø Trung taâm Hoïc lieäu thuoäc Boä Quoác gia Giaùo duïc ñaõ xuaát baûn nhö sau:

  • - Vieät ngöõ: Em hoïc vaàn lôùp Moät cuûa nhoùm soaïn giaû Vaên Coâng Laàu, xuaát

baûn laàn thöù 1 naêm 1963, laàn thöù 5 naêm 1971; Em hoïc Vieät ngöõ lôùp Hai cuûa nhoùm soaïn giaû Vaên Coâng Laàu, xuaát baûn laàn thöù 1 naêm 1965, laàn thöù 3 naêm 1968; Taäp ñoïc töø lôùp Ba tôùi lôùp Naêm (moãi lôùp moät cuoán rieâng) cuûa caùc soaïn giaû Buøi Vaên Baûo, Nguyeãn Huy Coân, Haø Mai Anh.

  • - Ñöùc duïc vaø Coâng daân giaùo duïc: Em taäp tính toát töø lôùp Moät ñeán lôùp Naêm cuûa caùc soaïn giaû Huyønh Coâng Tuù, Nguyeãn Vaên Quan, Trònh Ngoïc Thaâm, Vaên Coâng Laàu.

    • - Khoa hoïc thöôøng thöùc: Em tìm hieåu khoa hoïc lôùp Moät tôùi lôùp Naêm (moãi

lôùp moät quyeån rieâng) cuûa caùc soaïn giaû Leâ Ñình Huyeân, Tröông Thò Taøi, Haø Mai

Anh, Traàn Quang Giu.

  • - Toaùn: Em hoïc toaùn töø lôùp Moät ñeán lôùp Boán (moãi lôùp moät cuoán rieâng) cuûa caùc soaïn giaû Haø Mai Anh, Nguyeãn Huy Coân; Toaùn phaùp lôùp Naêm cuûa nhoùm

soaïn giaû Chaâu Ngoïc Caûnh.

202

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

  • - Söû kyù: Quoác söû töø lôùp Hai tôùi lôùp Naêm (moãi lôùp moät cuoán rieâng) ñeàu cuûa nhoùm soaïn giaû Phaïm Vaên Troïng.

    • - Ñòa lyù: Em hoïc ñòa lyù lôùp Hai

vaø lôùp

Ba (moãi lôùp moät cuoán rieâng) cuûa

nhoùm soaïn giaû Traàn Troïng Phan, Vaên Coâng Laàu; Ñòa lyù lôùp Boán vaø lôùp Naêm

(moãi lôùp moät cuoán rieâng) cuûa caùc soaïn giaû Ñinh Ngoïc AÁn, Nguyeãn Hoàng.

  • - Veä sinh: Giöõ gìn söùc khoûe lôùp Moät, Taäp thoùi quen toát lôùp Hai, Soáng vui soáng maïnh lôùp Ba, Taêng cöôøng söùc khoûe lôùp Boán, Phoøng ngöøa beänh taät lôùp

Naêm, taát caû ñeàu cuûa nhoùm soaïn giaû Buøi Vaên Baûo.

Ngoaøi nhöõng saùch chính neâu treân, coøn coù khoaûng chuïc saùch khaùc daønh cho moät soá moân hoïc phuï nhö Thuû coâng, Theå duïc, Döôõng nhi, Troø chôi…

Boä saùch cuûa Boä Giaùo duïc ñöôïc ñaùnh giaù cao caû veà noäi dung laãn hình thöùc, phaàn lôùn ñöôïc “soaïn thaûo vaø aán haønh trong khuoân khoå chöông trình hôïp taùc giöõa Boä Giaùo duïc vaø Phaùi boä Kinh teá Hoa Kyø taïi Vieät Nam”, nhö lôøi ghi ôû trang trong, ñaàu saùch. Bìa saùch thöôøng ñöôïc in töø hai ñeán boán maøu (loaïi in choàng maøu, khoâng phaûi in offset), beân trong coù raát nhieàu hình veõ minh hoïa hai maøu.

Saùch giaùo khoa do Boä Giaùo duïc phaùt haønh coù 2 loaïi: loaïi vieän trôï “taëng, khoâng baùn” ngoaøi bìa löng coù ghi: “Nhaân daân Hoa Kyø vôùi söï hôïp taùc cuûa Boä Vaên hoùa Giaùo duïc Vieät Nam Coäng hoøa thaân taëng caùc tröôøng sôû taïi Vieät Nam”; vaø loaïi coù ghi giaù, nhöng ñöôïc baùn vôùi giaù raát reû, baèng chöøng 1/10 saùch cuûa caùc nhaø xuaát baûn tö nhaân. Soá löôïng baûn in ghi trong saùch moãi laàn xuaát baûn thöôøng töø 200 ñeán 250 ngaøn cuoán, tuy nhieân vaãn khoâng ñaùp öùng ñuû nhu caàu söû duïng cho caû nöôùc.

Coù taøi lieäu cho bieát, saùch do Trung taâm Hoïc lieäu in phaùt khoâng cho hoïc sinh (vaø yeâu caàu giaùo chöùc söû duïng) quaù ít. Rieâng taïi ñoâ thaønh Saøi Goøn-Chôï Lôùn, chæ vaøi em coù ñuû saùch, coøn thì phaûi chia ra 7-8 em moät quyeån. “ÔÛ ñoâ thaønh coøn theá, tình traïng thieáu saùch ôû thoân queâ coøn traàm troïng hôn nöõa” (xem “Hieän traïng neàn tieåu hoïc Vieät Nam”, trong Caùc vaán ñeà giaùo duïc, quyeån II cuûa nhoùm Leâ Thanh Hoaøng Daân, Treû xuaát baûn, 1971, tr. 40).

Veà saùch giaùo khoa noùi chung vaø saùch giaùo khoa tieåu hoïc noùi rieâng, khoâng theå khoâng noùi ñeán boä phaän saùch giaùo khoa do tö nhaân xuaát baûn, chieám moät tyû troïng coøn lôùn hôn so vôùi saùch cuûa Boä Quoác gia Giaùo duïc. Phaàn vì nhaø nöôùc khoâng kham noåi (soá hoïc sinh tröôøng tö chieám ñeán gaàn 20% toång soá hoïc sinh toaøn quoác), phaàn khaùc, trong moät neàn giaùo duïc daân chuû nhö thôøi VNCH, ôû caû hai baäc Trung vaø Tieåu hoïc, moïi giaùo vieân ñeàu ñöôïc quyeàn bieân soaïn saùch giaùo khoa caên cöù theo chöông trình aán ñònh chung cuûa boä, roài töï giao dòch vôùi caùc nhaø in, nhaø xuaát baûn tö nhaân ñeå aán haønh; saùch cuûa ai soaïn toát seõ ñöôïc tín nhieäm duøng roäng raõi, cuõng laø nguoàn lôïi lôùn cho moät soá giaùo vieân coù khaû naêng vaø caùc nhaø xuaát baûn kinh doanh naêng ñoäng. Coù theå noùi, maûng saùch giaùo khoa naøy “soáng ñöôïc” neân ñaõ trôû thaønh moät thò tröôøng ñaëc bieät vaø caïnh tranh nhoän nhòp, baèng caùch luoân caäp nhaät chöông trình, caûi tieán noäi dung vaø kyõ thuaät in aán, vôùi söï xuaát hieän cuûa haøng chuïc nhaø xuaát baûn vaø moät soá nhaø phaùt haønh tö nhaân, chuû yeáu taäp trung taïi thuû ñoâ Saøi Goøn. Trong thôøi kyø naøy (nhöõng naêm 60-70 cuûa theá kyû tröôùc), rieâng veà saùch giaùo khoa baäc Tieåu hoïc, ñaùng keå nhaát coù

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

203

caùc nhaø xuaát baûn Soáng môùi, Vieät höông, Nam sôn, Thanh ñaïm, Thaùi döông…, vaø nhaø Toång phaùt haønh Nam cöôøng.

Ñeå hình dung tính caùch phong phuù cuûa maûng saùch giaùo khoa tö nhaân, döôùi ñaây xin ghi laïi moät soá teân taùc giaû vaø teân saùch giaùo khoa tieåu hoïc tieâu bieåu ñöôïc löu haønh roäng raõi do tö nhaân bieân soaïn, phaùt haønh (khoâng keå raát nhieàu nhöõng saùch duøng cho vieäc hoïc theâm caùc moân, nhaát laø moân Toaùn, cuõng nhö nhöõng saùch duøng ñeå luyeän thi laáy baèng Tieåu hoïc vaø thi tuyeån vaøo Ñeä thaát tröôøng coâng).

- Vieät ngöõ:

+ Maãu töï Vieät Nam daønh cho caùc em nhoû cuûa Trònh Tuaán Laâm, in laàn thöù 8, naêm 1967; Vaàn Vieät ngöõ lôùp Vôõ loøng cuûa Traàn Thò Thôm, Nxb Soáng môùi, 1968; Vui hoïc ABC lôùp Maãu giaùo vaø lôùp 1, Em taäp ñoïc lôùp 1 ñeàu cuûa Nguyeãn Taát Laâm, Nxb Nam sôn, 1974.

+ Quoác vaên toaøn taäp, 5 cuoán, töø lôùp Naêm (lôùp 1) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Buøi Vaên Baûo vaø Ñoaøn Xuyeân, Nxb Soáng môùi, 1957; Quoác vaên toaøn thö, 5 cuoán, töø lôùp Naêm (lôùp 1) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Ñaëng Duy Chieåu, Nxb Soáng môùi, 1957; Vieät ngöõ boä môùi, 5 cuoán, cuûa Theàm Vaên Ñaét-Nguyeãn Höõu Thanh-Nguyeãn Höõu Baûng, Nxb Nam sôn, 1961; Quoác vaên toaøn thö, 5 cuoán, töø lôùp Naêm (lôùp 1) tôùi lôùp Nhöùt (lôùp 5) cuûa Phaïm Tröôøng Xuaân-Yeân Haø-Kinh Döông, Nxb Vieät höông, 1966; Quoác vaên boä môùi, 5 cuoán, töø lôùp Naêm tôùi lôùp Nhaát cuûa Leâ Thaønh Phaùt-Phaïm Tröôøng Thieän, Nxb Vieät höông; Vieät vaên toaøn thö 5 cuoán töø lôùp

  • 1 tôùi lôùp 5 cuûa Buøi Vaên Baûo-Buøi Quang Minh, Nxb Nhaät Taûo, 1970; Tieåu hoïc

Quoác vaên 5 cuoán töø lôùp Naêm (lôùp 1) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Haø Mai Anh, Nxb Soáng môùi, 1957; Quoác vaên taân bieân 5 cuoán töø lôùp Naêm tôùi lôùp Nhaát, goàm boä cuõ 1969 vaø boä môùi 1972 ñeàu do Soáng môùi xuaát baûn; Vieät vaên taân taäp 5 cuoán töø lôùp

  • 1 tôùi lôùp 5 cuûa Ñaëng Duy Chieåu vaø moät nhoùm giaùo vieân, Nxb Soáng môùi, 1970-

1973; Taân Vieät vaên 5 cuoán töø lôùp 1 tôùi lôùp 5 cuûa Buøi Vaên Baûo, Nxb Soáng môùi,

1967-1971; Vieät ngöõ toaøn thö 5 cuoán töø lôùp 1 tôùi lôùp 5 cuûa Buøi Vaên Baûo-Buøi Quang Minh-Chu Ñöùc Nhuaän, Nxb Soáng môùi, 1974; Taân Vieät ngöõ, 5 cuoán, töø lôùp 1 ñeán lôùp 5 cuûa Nguyeãn Taát Laâm, Nxb Nam sôn, 1974; Vieät ngöõ, 5 cuoán, töø lôùp 1 tôùi lôùp 5 cuûa nhoùm Löûa Vieät, Nxb Caønh hoàng, 1974.

+ Chính taû Vaên phaïm, 3 cuoán töø lôùp Ba (lôùp 3) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Ñaëng Duy Chieåu; Chính taû Vaên phaïm lôùp Nhaát cuûa Buøi Vaên Baûo; Chính taû Vaên phaïm cuûa Trònh Thieân Tö, ñeàu do Nxb Soáng môùi, 1957.

+ Ngöõ vöïng, 2 cuoán, töø lôùp Nhì (lôùp 4) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Buøi Vaên Baûo-Ñoaøn Xuyeân-Buøi Quang Kim-Trònh Ngoïc Thaâm, Nxb Soáng môùi, 1957.

+ Vieät luaän (lôùp Nhaát, Nhì tieåu hoïc, caùc lôùp Ñeä Thaát, Luïc, Nguõ, Töù - Ñeà thi Trung hoïc Ñeä nhaát caáp) cuûa Nghieâm Toaûn, In laàn 5, Nxb Theá giôùi, 1956; Vieät luaän, 3 cuoán, töø lôùp Ba (lôùp 3) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Buøi Vaên Baûo, Nxb Soáng môùi, 1957; Taäp laøm vaên lôùp Ba, Taäp laøm vaên lôùp Nhì, Em luyeän Vieät vaên (165 baøi luaän lôùp Nhaát) ñeàu cuûa Cao Vaên Thaùi, Nxb Thanh ñaïm; Luaän vaên lôùp 4, 111 baøi luaän maãu lôùp 5, ñeàu cuûa Nguyeãn Taát Laâm, Nxb Nam sôn, 1974.

- Ñöùc duïc: Ñöùc duïc, 5 cuoán, töø lôùp Naêm (lôùp 1) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Ñaëng Duy Chieåu, Nxb Soáng môùi, 1957; Ñöùc duïc lôùp Naêm vaø lôùp Tö (in töøng cuoán rieâng) cuûa Cao Vaên Thaùi vaø Hoaøng Kim Long, Nxb Thanh ñaïm, Saøi Goøn, 1959.

204

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

  • - Coâng daân giaùo duïc: Coâng daân giaùo duïc lôùp Ba, lôùp Nhì vaø lôùp Nhaát (in

töøng cuoán rieâng) cuûa Nhaät Hoaønh Sôn, Nxb Nguoàn soáng, Saøi Goøn, 1956; Coâng daân giaùo duïc lôùp Nhaát cuûa Leâ Nguyeân Lam, Nxb Nguoàn soáng, Saøi Goøn, 1956; Coâng daân giaùo duïc lôùp Nhì vaø Nhaát (in töøng cuoán rieâng) cuûa Nguyeãn Höõu Baûng, Nxb Thanh ñaïm, Saøi Goøn, 1959; Coâng daân giaùo duïc lôùp Nhì vaø lôùp Nhaát (in töøng cuoán rieâng) cuûa Ñinh Xuaân Hoøa, Nxb Nam Vieät, Saøi Goøn, 1959; Coâng daân giaùo duïc lôùp Naêm, lôùp Tö vaø lôùp Nhaát (in rieâng töøng cuoán) cuûa Phan Vaên Chieâu, Nxb Soáng môùi, Saøi Goøn, 1959-1960; Coâng daân giaùo duïc lôùp Nhaát cuûa Leâ Ñình Huyeân vaø Trònh Ngoïc Nguyeãn, Nxb Nam sôn, Saøi Goøn, 1960…

  • - Khoa hoïc thöôøng thöùc: Caâu hoûi thöôøng thöùc lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Khoång

Troïng Thu; Tieåu hoïc thöôøng thöùc caåm nang cuûa Haø Mai Anh, ñeàu do Nxb Soáng

môùi, 1957…

  • - Toaùn: Toaùn phaùp, 5 cuoán, töø lôùp Naêm (lôùp 1) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa

nhoùm Cao Vaên Thaùi-Haø Mai Anh-Vuõ Tieán Thu-Khoång Troïng Thu-Nguyeãn Maïnh Tuaân; Soá hoïc, 4 cuoán, töø lôùp Tö (lôùp 2) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5), Hình hoïc Ño löôøng, 4 cuoán, töø lôùp Tö (lôùp 2) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5), Quy taéc coâng thöùc toaùn tieåu hoïc cuûa Khoång Troïng Thu; Hình hoïc lôùp Nhì, Hình hoïc lôùp Nhaát, 100 caâu hoûi toaùn cuûa Tröông Quan Lieâm, taát caû ñeàu do Nxb Soáng môùi, 1957; Toaùn phaùp, 5 cuoán, töø lôùp Naêm tôùi lôùp Nhaát cuûa nhoùm Leâ Thuaän-Vuõ Maïnh Ñoân-Nguyeãn Doaõn Khanh, do Thaùi döông xuaát baûn, Soáng môùi phaùt haønh naêm 1965.

  • - Söû kyù: Vieät söû, 3 cuoán, töø lôùp Ba tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Buøi Vaên Baûo, Nxb Soáng môùi, 1957.

  • - Ñòa lyù: Ñòa lyù lôùp Ba cuûa Ñoaøn Xuyeân; Ñòa lyù lôùp Nhì vaø Ñòa lyù lôùp Nhaát cuûa Hoaøng Theá Myõ, ñeàu do Nxb Soáng môùi, 1957.

  • - Veä sinh: Veä sinh, 5 cuoán, töø lôùp Naêm (lôùp 1) tôùi lôùp Nhaát (lôùp 5) cuûa Buøi Vaên Baûo, Nxb Soáng môùi, 1957.

Qua söï lieät keâ töôïng tröng nhö treân, chuùng ta thaáy roõ raøng saùch giaùo khoa tieåu hoïc thuoäc khu vöïc tö nhaân ôû mieàn Nam tröôùc ñaây ñaõ thaät söï “traêm hoa ñua nôû”, thaäm chí trôû thaønh moät thò tröôøng naêng ñoäng.

Saùch giaùo khoa noùi chung vaø saùch giaùo khoa tieåu hoïc noùi rieâng laø moät loaïi saûn phaåm vaên hoùa ñaëc bieät hôn caùc loaïi saûn phaåm vaên hoùa khaùc, ñaõ trôû thaønh moùn haøng tinh thaàn coù möùc caàu raát cao gaàn nhö côm gaïo vaäy. Trong ñieàu kieän caïnh tranh, chuùng phaùt trieån phong phuù ña daïng vaø cho ra nhöõng saûn phaåm toát ñöôïc tín nhieäm. Vì theá cho neân, maëc duø Boä Giaùo duïc coù yeâu caàu caùc tröôøng coâng laäp phaûi duøng saùch do boä toå chöùc bieân soaïn, nhöng saùch giaùo khoa tö nhaân vaãn coøn mieáng ñaát maøu môõ ñeå soáng laø soá hoïc sinh tö thuïc chieám 20% toång soá hoïc sinh tieåu hoïc caû nöôùc, thaäm chí coøn canh traïnh laïi vôùi khu vöïc saùch giaùo khoa nhaø nöôùc.

Trong lónh vöïc moân hoïc Vieät ngöõ, moät vaøi soaïn giaû noåi tieáng (nhö Buøi Vaên Baûo, Haø Mai Anh, Ñaëng Duy Chieåu…) coù saùch phoå bieán roäng ñeán noãi khieán ta coù caûm töôûng caû ñôøi hoï chæ laøm vieäc vaø soáng baèng saùch giaùo khoa tieåu hoïc. Soaïn saùch cho tö nhaân taïo ñöôïc uy tín nhaát ñònh moät thôøi gian roài, hoï coøn ñöôïc môøi

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

205

vaøo Ban Tu thö ñeå soaïn saùch cho Boä Giaùo duïc, hoaëc trôû thaønh coäng taùc vieân thöôøng xuyeân cho moät soá taïp chí giaùo khoa, nhö tôø Tieåu hoïc nguyeät san do boä chuû tröông bieân taäp. Coù taùc giaû (nhö Buøi Vaên Baûo…) coù saùch taùi baûn lieân tuïc, maø nhöõng cuoán sau chæ laø söï caûi bieân, vôùi vieäc söûa chöõa boå sung, caäp nhaät hoùa, phaùt trieån leân töø nhöõng saùch ñaõ ñöôïc chính mình soaïn tröôùc, nhöng nhôø vaäy maø saùch ñöôïc ngaøy caøng hoaøn thieän hôn.

Ñeå caïnh tranh nhaèm thuyeát phuïc giôùi chöùc tieåu hoïc choïn duøng saùch mình, caùc taùc giaû cuøng nhaø xuaát baûn ñeàu ra söùc caûi tieán caû veà hình thöùc laãn noäi dung, cho nhöõng laàn xuaát baûn sau.

Noùi chung veà hình thöùc, phaàn lôùn saùch ñeàu in bìa 2 maøu (luùc naøy chöa phaùt trieån kyõ thuaät in offset), beân trong veõ nhieàu hình minh hoïa neùt ñen traéng, vôùi moät soá trang phuï baûn baèng hình veõ neùt hoaëc hình chuïp in moät maøu. Giaáy in saùch xaáu hay toát, taát nhieân, cuõng khaùc nhau tuøy theo chuû tröông kinh doanh cuûa töøng nhaø xuaát baûn.

Ñeå taïo “thöông hieäu” rieâng, moãi taùc giaû (hoaëc nhoùm taùc giaû) thöôøng ñaët cho saùch mình bieân soaïn moät caùi teân phaân bieät vôùi taùc giaû, nhaø xuaát baûn khaùc, baèng caùch, nhö ta ñaõ thaáy, thay ñoåi teân goïi moân hoïc (Vieät ngöõ, Quoác ngöõ, Vieät vaên, Quoác vaên…) roài theâm vaøo ñoù moät soá cuïm töø nhö “toaøn thö”, “toaøn taäp”, “boä môùi”, “taân bieân”, hoaëc theâm chöõ “taân” ôû phía tröôùc teân moân hoïc (nhö Taân Quoác vaên…), hoaëc ñaûo “Quoác vaên Tieåu hoïc” thaønh “Tieåu hoïc Quoác vaên”…

Cuõng coù tröôøng hôïp saùch in sai chính taû hoaëc xuaát hieän loãi in (loãi morasse) nhöng khoâng ñaùng keå. Loãi sai kieán thöùc ít khi xaûy ra song vaãn coù, nhö trong nhöõng naêm 1969-1970, baùo chí ñaõ töøng vaïch loãi moät cuoán saùch khoa hoïc noï ñaõ nhaàm laãn caùi haøn thöû bieåu (thermomeøtre, coøn goïi nhieät keá hay oáng thuûy) vôùi caùi phong vuõ bieåu (baromeøtre, coøn goïi khí aùp keá). Do thænh thoaûng coù söï sô suaát hoaëc caåu thaû nhö vaäy trong saùch giaùo khoa, neân coù ngöôøi luùc baáy giôø ñaõ vieát nhaéc: “Toâi yeâu caàu Boä Giaùo duïc, caùc giaùo sö, caùc nhaø ñeå yù veà söï hoïc, yeâu caàu quyù vò nghó phöông thöùc naøo ñeå taïo ra nhöõng saùch vöõng chaéc, baûo ñaûm möôøi möôi nhö töï ñieån Petit Larousse…, nhöõng saùch taùi baûn 30, 40 naêm, maø uy tín ôû theá giôùi nguyeân veïn” (Vaên hoùa taäp san, taäp XXIII, Tlñd, tr. 154).

Vì lyù do caïnh tranh vaø cuõng ñeå thu huùt ngöôøi söû duïng, ñoâi khi coù nhoùm taùc giaû cho in ngay ôû ñaàu saùch böùc thö keâu goïi giaùo chöùc vaø caùc baäc phuï huynh hoïc sinh chuù yù ñeán saùch cuûa mình, baèng caùch moâ taû chi tieát nhöõng ñieåm ñaëc saéc noåi baät veà hình thöùc laãn noäi dung, vôùi lôøi leõ khoâng khoûi vöông chuùt muøi quaûng caùo:

“Toùm laïi, Quoác vaên boä môùi, vôùi söï phong phuù cuûa ñeà taøi ñaõ ghi theâm moät giai ñoaïn môùi vaø cuõng laø moät coâng trình giaùo khoa maø chuùng toâi haân haïnh gôûi ñeán quyù baïn moùn quaø “Ñaàu Nieân Hoïc”. Chuùng toâi ñinh ninh seõ khoâng phuï loøng tín nhieäm cuûa quyù baïn ñoàng nghieäp vaø öôùc mong ñöôïc goùp phaàn trong söï nghieäp chung cuûa giaùo giôùi” (trích thö gôûi “Quyù vò giaùo chöùc vaø caùc baäc phuï huynh hoïc sinh”, in ôû ñaàu saùch Quoác vaên boä môùi lôùp Tö cuûa Moät nhoùm giaùo vieân “Vieät höông”, Nxb Vieät höông).

Ñeå tieâu thuï ñöôïc nhieàu saùch, nhaát laø nhöõng saùch môùi “ra loø” sau, cuõng coù hieän töôïng tieâu cöïc xaûy ra, nhö taùc giaû hoaëc nhaø xuaát baûn aên caùnh vôùi caáp laõnh

206

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

ñaïo giaùo duïc ñòa phöông (Tröôûng Ty Giaùo duïc/ Chaùnh Sôû Hoïc chaùnh…) ñeå ñöôïc giôùi thieäu saùch xuoáng ñôn vò tröôøng hoïc, hoaëc chi hoa hoàng tröïc tieáp cho giaùo chöùc. Chính oâng Toång tröôûng Boä Quoác gia Giaùo duïc & Thanh nieân Ngoâ Khaéc Tænh naêm 1974 ñaõ coù luùc phaøn naøn raèng duø Trung taâm Hoïc lieäu ñaõ aán haønh ñöôïc saùch giaùo khoa giaù reû, nhöng coù nhieàu giaùo vieân vì aên hoa hoàng cuûa caùc nhaø xuaát baûn neân chæ buoäc hoïc sinh söû duïng saùch cuûa nhaø xuaát baûn cho mình hoa hoàng, vôùi giaù cao gaáp 10 laàn hôn giaù cuûa Trung taâm Hoïc lieäu, vaø chính ñieàu naøy ñaõ gaây khoù khaên cho moät soá gia ñình ngheøo.

Veà noäi dung, taát caû ñeàu phaûi “Soaïn theo chöông trình cuûa Boä Vaên hoùa Giaùo duïc” (caâu ghi ngoaøi bìa saùch), nhöng chöông trình cuûa boä chæ vaïch ñeà cöông chöù khoâng boù buoäc, noäi dung cuï theå caùc baøi hoïc beân trong coù theå raát khaùc nhau tuøy theo soaïn giaû. Hoï chæ caàn toân troïng chöông trình vaø lôøi höôùng daãn chung cuûa Boä Giaùo duïc veà moân hoïc, roài töï do choïn baøi ñöa vaøo saùch. Nhôø vaäy, noäi dung saùch giaùo khoa phong phuù, moãi ngöôøi moät veû, vaø trong ñieàu kieän ñöôïc töï do nhö theá, caùc giaùo chöùc soaïn saùch cuõng coá thi ñua caïnh tranh nhau moät caùch töï giaùc ñeå soaïn ra nhöõng giaùo trình ñöôïc nhieàu ngöôøi vöøa yù, chaáp nhaän.

Rieâng moân Vieät ngöõ, caùc baøi Taäp ñoïc, Chính taû, Hoïc thuoäc loøng ôû caùc lôùp nhoû (Naêm, Tö, Ba/ 1, 2, 3) moät phaàn do chính soaïn giaû hoaëc coäng taùc vieân ñaët laáy, phaàn khaùc trích ra töø moät soá taùc phaåm vaên hoïc ñaõ coù danh tieáng; ôû caùc lôùp lôùn hôn (Nhì, Nhaát/ 4, 5), baøi vôû loaïi naøy thöôøng ñöôïc trích töø taùc phaåm vaên hoïc, saùch baùo ñuû loaïi, hoaëc ñaêng nhöõng baøi Hoïc thuoäc loøng baèng vaên vaàn do nhöõng coäng taùc vieân laø nhaø thô saùng taùc.

Ñeå thí duï cho thaáy hình thöùc, noäi dung cuï theå cuûa moät saùch Vieät ngöõ ñöôïc trieån khai ra nhö theá naøo töø ñeà cöông chöông trình cuûa Boä Giaùo duïc, döôùi ñaây xin trích daãn “Lôøi noùi ñaàu” trong boä Taân Vieät vaên (5 cuoán töø lôùp Naêm ñeán lôùp Nhaát) do Buøi Vaên Baûo bieân soaïn töø naêm 1964:

  • 1. Veà hình thöùc: Chöõ in roõ raøng, saùng suûa ít laàm laãn. Caùc baøi taäp ñoïc ñeàu ñöôïc ñöa leân ñaàu

trang vaø ôû cuoái tuaàn [vì baøi hoïc ñöôïc phaân boá theo 30 tuaàn leã trong naêm hoïc - TVC] laïi coù nhöõng baøi taäp ñoïc vui baèng vaên vaàn vaø vaên xuoâi, nhöõng tranh giaûi trí, gôïi oùc toø moø vaø trí phaùn ñoaùn cuûa treû em, khieán chuùng caøng vui maø hoïc. Ngoaøi ra caùc tranh minh hoïa cuûa moät hoïa só höõu danh, ñöôïc in nhieàu maøu töôi ñeïp [thaät ra chæ maøu ñen, ñoû hoaëc xanh, tuøy laàn xuaát baûn - TVC], seõ raát thích hôïp vôùi caûm quan cuûa caùc em töø 6 ñeán 12 tuoåi, xöa nay chæ öa neùt veõ vaø maøu saéc.

  • 2. Veà noäi dung: Caùc baøi ñeàu ñöôïc bieân soaïn theo ñuùng phöông chaâm sö phaïm laø ñi töø deã

ñeán khoù vaø luoân luoân coù tính chaát vui veû, linh hoaït, thieát thöïc.

  • a) Veà baøi Taäp ñoïc caàn lieân quan ñeán chöông trình Ngöõ vöïng… ÔÛ ñaây, töø lôùp Naêm ñeán lôùp

Nhaát, taïi lôùp naøo chuùng toâi cuõng nhôø thaúng caùc nhaø vaên yeâu treû soaïn nhöõng baøi Taäp ñoïc thaønh moät caâu chuyeän lieân tuïc, saùt thöïc teá vaø gaàn guõi vôùi treû em hôn. Hoïc sinh trong khi taäp ñoïc, seõ tìm thaáy ôû ñoù nhöõng ngöôøi baïn quen thuoäc, cuøng laøm vieäc vaø caûm nghó nhö mình, chaéc chaén seõ thaáy theâm phaàn höùng thuù.

  • b) Ñeå khoâng thieáu soùt, ôû caùc baøi Chính taû, chuùng toâi ñaõ löïa choïn nhöõng ñoaïn vaên hay trong

nhieàu vaên phaåm ñeå cho caùc em laøm quen vôùi caùc loái haønh vaên khi thì bay böôùm, vaên hoa, khi thì

huøng maïnh, saéc beùn cuûa caùc vaên gia noåi tieáng.

  • c) Veà caùch giaûi nghóa hoaëc ñaët caâu hoûi (…).

  • d) Veà vaên vaàn duøng laøm caùc baøi Hoïc thuoäc loøng, chuùng toâi ñaõ hôïp taùc cuøng moät soá thi só

ñeå soaïn rieâng nhöõng vaàn thô trong saùng, deã hieåu, giaøu nhaïc ñieäu cho thích hôïp vôùi caùc em hôn.

(Sao laïi trong Taân Vieät vaên lôùp Naêm, Nxb Soáng môùi, taùi baûn naêm 1971)

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

207

Veà noäi dung giaùo duïc ñaïo ñöùc trong caùc baøi hoïc cuûa moân Vieät ngöõ tieåu hoïc, chuû yeáu taäp trung ôû hai phaân moân Taäp ñoïc vaø Hoïc thuoäc loøng, chuùng toâi ñaõ coù laàn phaân tích khaù kyõ trong moät baøi vieát tröôùc, neân ôû ñaây xin pheùp khoâng laëp laïi daøi doøng (xem Traàn Vaên Chaùnh, “Nhöõng baøi hoïc thuoäc loøng, moät thöù vaên chöông tieåu hoïc cuûa mieàn Nam tröôùc ñaây”, taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 6 (95). 2012). Nhìn chung, ña soá caùc soaïn giaû soaïn saùch giaùo khoa baäc Tieåu hoïc ñeàu coá gaéng noi theo nhöõng toân chæ ñaõ ñöôïc Boä Giaùo duïc neâu ra trong “nguyeân taéc cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam” (Nhaân baûn, Daân toäc, Khai phoùng) vaø trong nhöõng “lôøi chæ daãn” giaûng daïy cho töøng moân hoïc maø hoï ñeàu ghi ra ôû ñaàu cuoán saùch giaùo khoa Vieät ngöõ cuûa mình.

B. CHÖÔNG TRÌNH VAØ SAÙCH GIAÙO KHOA TRUNG HOÏC

I. CHÖÔNG TRÌNH TRUNG HOÏC

1. Chöông trình Trung hoïc Hoaøng Xuaân Haõn 1945 a. Toång quaùt

Ñaây laø chöông trình Trung hoïc ñaàu tieân cuûa Vieät Nam duøng chuyeån ngöõ tieáng Vieät ñöôïc moät nhoùm giaùo sö döïa theo chöông trình Phaùp bieân soaïn caáp toác chæ khoaûng 10 ngaøy döôùi söï chuû trì cuûa Boä tröôûng Giaùo duïc vaø Myõ thuaät Hoaøng Xuaân Haõn trong thôøi Chính phuû Traàn Troïng Kim. Maëc duø vaäy, chöông trình naøy ñaõ ñöôïc aùp duïng treân toaøn quoác (goàm caû vuøng quoác gia vaø vuøng khaùng chieán) trong thôøi gian töø naêm 1945 ñeán nieân khoùa 1952-1953, maø taát caû nhöõng chöông trình Trung hoïc ñeán sau ñeàu caên baûn moâ phoûng theo noù, laáy noù laøm cô sôû ñeå töø ñoù boå sung, söûa ñoåi cho thích hôïp vôùi trình ñoä hoïc sinh cuõng nhö tình traïng tieán trieån chung cuûa neàn giaùo duïc vaø khoa hoïc ôû moãi thôøi kyø khaùc nhau. Keå caû ñoái vôùi nhöõng chöông trình môùi nhaát ñöôïc aùp duïng trong thôøi VNCH (1955-1975), daáu aán vaø aûnh höôûng cuûa chöông trình Hoaøng Xuaân Haõn vaãn coøn khaù saâu ñaäm.

Trung hoïc chia laøm 2 caáp: (1) Phoå thoâng hoïc 4 naêm, goïi laø Ñeä nhaát nieân, Ñeä nhò nieân, Ñeä tam nieân, Ñeä töù nieân. Laïi chia laøm 2 ban goàm: Coå vaên (A) vaø Kim vaên (B); (2) Chuyeân khoa hoïc 3 naêm, goïi laø Ñeä nhaát nieân, Ñeä nhò nieân, Ñeä tam nieân. Laïi chia laøm 4 ban goàm: ban Khoa hoïc A (chuyeân Vaïn vaät hoïc, Hoùa hoïc, Vaät lyù hoïc), ban Khoa hoïc B (chuyeân Toaùn, Lyù hoùa), ban Sinh ngöõ C (chuyeân Vaên Vieät Nam, Anh, Phaùp vaên), ban Haùn töï D (chuyeân Vaên Vieät Nam, Haùn töï, sinh ngöõ Phaùp hoaëc Anh).

Caùc moân hoïc: Quoác vaên, Haùn, Toaùn, Lyù hoùa, Vaïn vaät, Sinh ngöõ, Trieát, Kinh teá, Söû, Ñòa, Veõ, Thuû coâng, Nhaïc, Nöõ coâng, Nuoâi treû.

Do tính caùch tieân phong, lòch söû vaø taàm quan troïng cuûa boä chöông trình Trung hoïc ñaàu tieân naøy, chuùng toâi xin cheùp laïi nguyeân vaên “Theå leä baäc Trung hoïc” ñaët ôû ñaàu boä chöông trình, qua ñoù thaáy ñöôïc caùch saép xeáp, phaân chia cuûa caùc caáp vaø caùc ban:

THEÅ LEÄ BAÄC TRUNG HOÏC

I. Chieáu theo Duï soá 67 ngaøy 30/6/1945 cuûa Vieät Nam Hoaøng ñeá [Baûo Ñaïi], baét ñaàu hoïc khoùa 1945-1946, seõ baõi boû baäc Cao ñaúng Tieåu hoïc vaø baäc Trung hoïc toå chöùc theo theå leä ban haønh töø tröôùc.

208

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

II. Sau baäc Tieåu hoïc, seõ toå chöùc moät baäc Trung hoïc (tröôøng hoïc duy nhaát). Baäc Trung hoïc môùi chia ra laøm hai caáp:

1) Caáp trung hoïc phoå thoâng: Goàm coù boán lôùp: ñeä nhaát nieân, ñeä nhò nieân, ñeä tam nieân vaø ñeä töù nieân trung hoïc phoå thoâng [töông ñöông vôùi lôùp Ñeä thaát, Ñeä luïc, Ñeä nguõ, Ñeä töù hay lôùp 6,7,8,9 sau naøy].

Moãi lôùp coù hai ban:

Ban A hay laø ban Coå vaên.

Ban B hay laø ban Kim vaên. Baûng chia giôø haøng tuaàn vaø chöông trình hoïc khoùa ñính theo ñaây.

Toát nghieäp thi baèng Trung hoïc phoå thoâng [töông ñöông Trung hoïc Ñeä nhaát caáp hay caáp II sau naøy].

2) Caáp Trung hoïc chuyeân khoa: goàm coù ba lôùp: ñeä nhaát nieân, ñeä nhò nieân vaø ñeä tam nieân trung hoïc chuyeân khoa [töông ñöông Trung hoïc Ñeä nhò caáp hay caáp III sau naøy]. Moãi lôùp coù boán ban:

Ban khoa hoïc A chuyeân veà Vaïn vaät hoïc. Ban khoa hoïc B chuyeân hoïc Toaùn phaùp vaø Lyù Hoùa hoïc. Ban Sinh ngöõ chuyeân khoa. Ban Haùn töï chuyeân khoa.

Hoïc sinh hai ban khoa hoïc A vaø B, tuøy theo chí höôùng vaø söùc hoïc, coù quyeàn choïn hoïc chöông trình Haùn hoïc hay chöông trình moät sinh ngöõ thöù hai.

III. Baét ñaàu töø khai giaûng nieân khoùa 1945-46, taát caû caùc tröôøng Cao ñaúng Tieåu hoïc seõ ñoåi laøm tröôøng Trung hoïc phoå thoâng, vaø taát caû caùc tröôøng trung hoïc hieän taïi seõ ñoåi laøm tröôøng Trung hoïc chuyeân khoa.

Rieâng trong nieân khoùa 1945-1946, seõ coøn giöõ laïi caùc lôùp Trieát hoïc vaên chöông, Trieát hoïc khoa hoïc vaø Toaùn phaùp sô ñaúng, daønh cho hoïc sinh ñaõ ñoã baèng Trung hoïc Sô caáp.

IV. Theo Nghò ñònh soá 113 ngaøy 3/7/1945 cuûa Boä tröôûng Boä Giaùo duïc Myõ thuaät, muoán vaøo lôùp Ñeä nhaát trung hoïc phoå thoâng [töông ñöông Ñeä thaát hay lôùp 6 sau naøy] caùc tröôøng coâng, hoïc sinh phaûi coù baèng Tieåu hoïc vaø khoâng quaù 14 tuoåi chaün, keå tôùi ngaøy 31 thaùng 12 döông lòch naêm xin vaøo.

Muoán vaøo lôùp Ñeä nhaát nieân trung hoïc chuyeân khoa [töông ñöông Ñeä tam hay lôùp 10 sau naøy] caùc tröôøng coâng, hoïc sinh phaûi coù baèng Trung hoïc phoå thoâng hay moät baèng töông ñöông (Cao ñaúng Tieåu hoïc, Brevet Eleùmentaire, Brevet d’enseignement primaire supeùrieur) vaø khoâng quaù 18 tuoåi chaün keå tôùi ngaøy 31 thaùng 12 döông lòch naêm xin vaøo. Rieâng naêm 1945, haïn tuoåi thi vaøo hai lôùp aáy gia theâm cho laø 15 tuoåi vaø 19 tuoåi. Ñoái vôùi nöõ hoïc sinh, caùc haïn tuoåi treân naøy ñeàu gia theâm moät naêm.

V. Ngaøy thi vaø soá hoïc sinh laáy vaøo caùc lôùp seõ do Boä Giaùo duïc Myõ thuaät ñònh. Hoäi ñoàng khaûo thí goàm hieäu tröôûng tröôøng laøm chuû tòch vaø giaùo sö moãi caáp laøm giaùm khaûo.

VI. Caùc moân thi ñònh nhö sau naøy:

1) Thi vaøo Ñeä nhaát phoå thoâng [töông ñöông Ñeä thaát hay lôùp 6 sau naøy]:

Moät baøi aùm taû vaø caâu hoûi

1 giôø

nhaân soá 2

Moät baøi luaän quoác vaên 1 giôø

nhaân soá 3

Hai baøi toaùn Khoâng thi vaán ñaùp

1 giôø 30 phuùt

nhaân soá 3

2) Thi vaøo Ñeä nhaát chuyeân khoa [töông ñöông Ñeä tam hay lôùp 10 sau naøy]:

Moät baøi luaän quoác vaên chung cho 4 ban Moät baøi toaùn (chung cho 2 ban khoa hoïc A vaø B) Hai baøi sinh ngöõ (rieâng cho ban Sinh ngöõ) Dòch chöõ Haùn (rieâng cho ban Haùn töï) Khoâng thi vaán ñaùp

2 giôø 2 giôø 30 3 giôø 2 giôø

nhaân soá 3 nhaân soá 3 nhaân 2 x 2 = 4 nhaân soá 4

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

209

  • b. Noäi dung chöông trình

Ñeå cuï theå hoùa maø khoâng quaù röôøm raø, nhaèm coù cô sôû thöïc teá so saùnh vôùi caùc chöông trình ñeán sau, chæ xin neâu thí duï veà chöông trình moân Quoác vaên vaø moân Luaân lyù-Coâng daân giaùo duïc cuûa lôùp Ñeä töù nieân A vaø B caáp Trung hoïc phoå thoâng [töông ñöông Ñeä töù hoaëc lôùp 9], nhö sau:

CHÖÔNG TRÌNH QUOÁC VAÊN TRUNG HOÏC PHOÅ THOÂNG LÔÙP ÑEÄ TÖÙ A VAØ B

Vaên phaïm: Caùc loaïi tieáng (tieáp theo). Caùch ñaët caâu. Caùc thöù meänh ñeà. Myõ töø phaùp [töùc bieän phaùp tu töø].

Luaän: Nhö lôùp Ñeä tam, chæ theâm nhöõng ñeà hôi coù tính caùch vaên chöông. Giaûng vaên:

  • a) Trích Ñoaïn tröôøng taân thanh. Caùc taùc phaåm khaùc baèng tieáng Vieät cuûa Nguyeãn Du. Tyø baø

haønh (baûn dòch). Quoác söû dieãn ca.

  • b) Thô vaên sau Ñoaïn tröôøng taân thanh: Lyù Vaên Phöùc, Cao Baù Quaùt, Cao Baù Nhaï, Nguyeãn

Ñình Chieåu (tröø Luïc Vaân Tieân). Toân Thoï Töôøng, Phan Vaên Trò, Chu Maïnh Trinh, Nguyeãn Coâng

Tröù; Döông Khueâ, Vuõ Phaïm Haøm, thô vaên caän ñaïi vaø hieän ñaïi. CHUÙ:

Nhaân giaûng vaên seõ cho hoïc troø bieát ít ñieàu ñaïi cöông veà vaên hoïc söû töø ñaàu theá kyû thöù XIX ñeán nay cuøng nhöõng ñieàu thöôøng thöùc veà caùc theå thô: thô coå phong, haùt noùi, phuù, thô môùi.

  • c) Vaên xuoâi, trích ôû caùc taùc giaû, hieän taïi.

CHÖÔNG TRÌNH LUAÂN LYÙ VAØ COÂNG DAÂN GIAÙO DUÏC TRUNG HOÏC PHOÅ THOÂNG LÔÙP ÑEÄ TÖÙ Luaân lyù: Giaù trò tinh thaàn. Choïn ngheà nghieäp theo khuynh höôùng. Luaân lyù veà chöùc nghieäp.

Coå tuïc xaáu vaø coå tuïc toát.- Baûo thuû vaø tieán boä.- Tinh thaàn kyû luaät.- Tinh thaàn ñoaøn keát.- Tinh thaàn hy sinh.

Nhöõng tö caùch phaûi coù cuûa ngöôøi ñöùng chæ huy. Chöùc vuï thanh nieân trong nöôùc.- Chöùc vuï anh taøi trong nöôùc. Caàn phaûi coù moät lyù töôûng hoaït ñoäng. Coâng daân giaùo duïc: Kinh teá hoïc löôïc giaûng. Saûn xuaát taøi saûn.- Löu thoâng taøi saûn.- Phaân phoái vaø tieâu thuï taøi saûn.

Ñòa vò nöôùc Vieät Nam ôû Ñaïi Ñoâng AÙ vaø trong hoaøn caàu.- Boån phaän vaø quyeàn lôïi ñoái vôùi vaïn quoác.- Caùch dung hoøa loøng yeâu nhaân loaïi vôùi loøng yeâu nöôùc.- Bình luaän veà traïng thaùi hieän thôøi cuûa nöôùc Vieät Nam.- Loøng tin tuyeät ñoái ôû töông lai nöôùc ta.

2. Chöông trình Trung hoïc 1949

  • a. Toång quaùt

Ban haønh theo Nghò ñònh 9-NÑ/GD ngaøy 5/9/1949 vaø aùp duïng töø naêm hoïc 1949-1950, döôùi thôøi Quoác gia Vieät Nam vôùi Boä tröôûng Boä Quoác gia Giaùo duïc Phan Huy Quaùt.

Trung hoïc chia laøm 2 caáp: (1) Phoå thoâng hoïc 4 naêm, goïi laø lôùp Ñeä thaát, Ñeä luïc, Ñeä nguõ, Ñeä töù (töông ñöông vôùi lôùp 6, 7, 8, 9 baây giôø). Chia laøm 2 ban:

ban A Coå ñieån vaø ban B Sinh ngöõ; (2) Chuyeân khoa hoïc 3 naêm, goïi laø Ñeä tam,

210

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

Ñeä nhò, Ñeä nhaát (töông ñöông lôùp 10, 11, 12 baây giôø). Chia laøm 3 ban: Khoa hoïc, Sinh ngöõ, Coå ñieån.

Caùc moân hoïc: Quoác vaên, Haùn hoïc, Luaân lyù vaø Coâng daân giaùo duïc, Toaùn hoïc, Lyù Hoùa hoïc, Vaïn vaät hoïc, Phaùp ngöõ, Anh ngöõ, Trieát hoïc, Söû hoïc, Ñòa dö, Veõ, Thuû coâng, AÂm nhaïc, Döôõng nhi, Gia chaùnh, May.

Phaùt huy theâm moät böôùc töø chöông trình Hoaøng Xuaân Haõn, coù theå coi ñaây laø laàn caûi caùch chöông trình quy moâ vaø coù tính böôùc ngoaët, phaûn aûnh tinh thaàn vaø phöông phaùp cuûa neàn giaùo duïc môùi trong giai ñoaïn ñaàu du nhaäp Vieät Nam. Nhöõng boä chöông trình trung hoïc veà sau cuûa VNCH ñaõ ñöôïc bieân soaïn chuû yeáu döïa theo chöông trình naøy, caû veà noäi dung laãn caâu chöõ, roài theâm hoaëc bôùt moät soá chi tieát cho phuø hôïp. Döôùi ñaây laø nguyeân vaên “Maáy lôøi noùi ñaàu” raát taâm huyeát cuûa Boä tröôûng Giaùo duïc Phan Huy Quaùt:

MAÁY LÔØI NOÙI ÑAÀU

Keå töø nieân hoïc 1949-1950, moät chöông trình giaùo duïc môùi baäc Trung hoïc seõ ñöôïc aùp duïng trong toaøn quoác.

Tieåu ban nghieân cöùu chöông trình giaùo duïc maø toâi haân haïnh laõnh traùch nhieäm ñieàu khieån trong khi tieán haønh coâng cuoäc ñaõ chuù troïng ñeán tinh thaàn ngöôøi coâng daân Vieät Nam môùi, khoâng haún sao nhaõng nhöõng yeáu toá thöïc hieän trong giai ñoaïn hieän taïi.

Döïa vaøo kinh nghieäm trong maáy naêm vöøa qua, cuøng keát quaû nhöõng coâng trình caùc nhaø hoïc giaû haèng löu taâm vôùi vaán ñeà giaùo duïc.

Chöông trình môùi laáy hai nguyeân taéc sau ñaây laøm chuaån ñích:

  • - Gaây döïng moät tinh thaàn quoác gia maïnh meõ vaø saùng suoát.

  • - Xuùc tieán moät neàn giaùo duïc hôïp vôùi trình ñoä khoa hoïc hieän ñaïi.

Phöông phaùp aùp duïng trong caùc hoïc ñöôøng seõ laø phöông phaùp thöïc nghieäm muïc ñích ñeå cuï theå hoùa cuøng hôïp lyù hoùa caùc baøi hoïc.

Neáu chöông trình baäc Tieåu hoïc coù tính caùch phoå thoâng ñeå ñaït tôùi neàn hoïc vaán ñaïi chuùng cöôõng baùch, thôøi chöông trình baäc Trung hoïc phaûi söûa soaïn thanh nieân Vieät Nam cho ñuû kieán thöùc theo caùc ngaønh hoïc chuyeân moân.

Baäc Trung hoïc ñònh 7 naêm, sau thôøi gian ñoù, hoïc sinh thi Tuù taøi.

Tuy chöông trình ñöôïc xeáp ñaët ñieàu hoøa trong thôøi gian ñoù, nhöng ngay trong boán nieân ñaàu (töø Ñeä thaát nieân ñeán Ñeä töù nieân) [Ñeä thaát ñeán Ñeä töù, töùc lôùp 6 ñeán lôùp 9 sau naøy], ñaõ daïy cho hoïc sinh nhöõng ñieàu caên baûn thöôøng thöùc thieát yeáu ñeå moät maët coù ñuû hoïc löïc theo baäc Trung hoïc ñeán cuøng, moät maët giuùp caùc hoïc sinh luoáng tuoåi sau 4 nieân hoïc coù theå tìm vieäc laøm hoaëc theo hoïc nhöõng tröôøng chuyeân nghieäp.

Vì muïc ñích ñoù, vaû laïi cuõng muoán traùnh naïn khoa cöû coù khi laøm kìm haõm naêng löïc hoïc sinh ñöôïc phaùt trieån, neân sau 4 nieân hoïc ñaàu ñoù, seõ chæ môû kyø thi coát ñeå kieåm ñieåm laïi keát quaû 4 nieân hoïc. Nhöõng hoïc sinh ñoã trong thôøi kyø naøy seõ ñöôïc Boä Quoác gia Giaùo duïc caáp cho moät chöùng chæ nhaän ñaõ hoïc qua 4 naêm.

Töø Ñeä tam nieân trôû leân ñeán Ñeä nhaát nieân [Ñeä tam ñeán Ñeä nhaát, töùc töø lôùp 10 ñeán lôùp 12 sau naøy], chöông trình chuù yù ñeán vieäc ñaët neàn moùng nhöõng ngaønh ñaïi hoïc chuyeân moân. Hoïc sinh theo hoïc nhöõng ban chuyeân khoa vaø sau ba nieân hoïc seõ thi laáy baèng Trung hoïc toát nghieäp töùc laø Tuù taøi Vieät Nam. Baèng naøy chia laøm hai phaàn, phaàn thöù nhaát thi vaøo cuoái ñeä nhò nieân, phaàn thöù hai thi vaøo cuoái Ñeä nhaát nieân.

Ñeå ñieàu hoøa chöông trình cuøng trau doài khaû naêng vaø sôû tröôøng hoïc sinh Vieät Nam, seõ thieát laäp nhöõng ban chuyeân moân ngay töø Ñeä thaát nieân.

Trong 4 naêm ñaàu (töø ñeä nhaát nieân ñeán ñeä töù nieân) seõ chæ coù 2 ban, ban A töùc coå ñieån, ban B töùc sinh ngöõ. Theo danh hieäu, hai ban chæ khaùc nhau ôû choã ban A thôøi chuù troïng ñeán vaên chöông

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

211

coå ñieån nöôùc nhaø vaø Haùn hoïc, coøn ban B thì cho hoïc sinh taäp hoïc ngay nhöõng sinh ngöõ chính hieän taïi. Coøn veà caùc moân khaùc, caû 2 ban ñoù vaãn giöõ nguyeân tính caùch phoå thoâng nhö nhau.

Töø Ñeä tam ñeán Ñeä nhaát nieân, nguyeân taéc chuyeân khoa caàn phaûi duy trì, neân chöông trình coù quy ñònh 3 ban: ban khoa hoïc, ban sinh ngöõ vaø coå ñieån. Nhöõng nguyeân taéc, cuøng phöông phaùp vaø theå thöùc noùi treân seõ ñöôïc aùp duïng moät caùch hôïp

lyù, trong taát caû caùc moân hoïc, tuøy theo töøng lôùp, töøng ban. Theo nieân ñoä töø lôùp döôùi leân lôùp treân,

giöõa caùc ban, chöông trình môùi seõ giôùi haïn moät

...

[maát maáy chöõ].

Vaán ñeà chuyeån ngöõ ñaõ ñöôïc giaûi quyeát: ôû baäc Trung hoïc cuõng nhö ôû moïi baäc hoïc khaùc, tieáng Vieät Nam phaûi laø chuyeån ngöõ.

Rieâng ôû baäc Trung hoïc, hoïc sinh seõ coù dòp trau doài caën keõ tieáng meï ñeû trong nhöõng giôø giaûng vaên. Nhöõng aùng vaên chöông tuyeät taùc cuøng caùc vaên gia, thi gia tröù danh seõ ñöôïc giaûng töôøng taän qua söï phaân taùch nhöõng khuynh höôùng trong lòch söû vaên chöông nöôùc nhaø.

Ngoaøi Quoác vaên laøm chuyeån ngöõ, Phaùp vaên ñöôïc choïn laøm sinh ngöõ chính seõ baét ñaàu daïy ôû lôùp Ñeä thaát nieân [lôùp 6] ban Trung hoïc.

Veà moân naøy, loái hoïc thuï ñoäng aùp duïng töø xöa phaûi boû ñi, ñeå nhöôøng choã cho phöông phaùp hoaït ñoäng. Nhöõng baøi vaên phaïm seõ ñi ñoâi vôùi baøi ngöõ vöïng hoaëc giaûng vaên, nhö vaäy seõ theâm phaàn linh hoaït vaø khoâng maát nhieàu thôøi giôø.

Beân caïnh Phaùp ngöõ, coøn coù Anh ngöõ, moät thöù tieáng phoå thoâng nhaát treân theá giôùi, tieáng naøy seõ cuõng ñöôïc daïy ngay töø Ñeä thaát nieân.

Veà vieäc daïy ngoaïi ngöõ, moân aâm ngöõ hoïc [ngöõ aâm hoïc] seõ ñöôïc ñaëc bieät chuù yù.

Cuõng veà phaàn vaên chöông, chöông trình môùi duy trì giaù trò Haùn töï, neân laäp ra ban coå ñieån. Baøi hoïc chöõ Haùn seõ khoâng coøn laø baøi hoïc khoâ khan, traùi laïi seõ hoøa hôïp vôùi nhöõng baøi giaûng Vieät vaên. Ban coå ñieån cuõng nhö ban sinh ngöõ, seõ ñaøo taïo sau naøy nhöõng sinh vieân theo hoïc vaên chöông trong ñaïi hoïc ñöôøng Vieät Nam.

Toaùn hoïc cuøng moân Vaät lyù Hoùa [hoïc], Vaïn vaät hoïc trong chöông trình môùi phaûi laø phaûn aùnh nhöõng söï tieán trieån môùi meû nhaát cuûa khoa hoïc hieän ñaïi. Phaàn lyù thuyeát seõ thu heïp laïi trong khuoân khoå nhöõng nguyeân taéc caên baûn, phaàn thöïc haønh traùi laïi seõ doài daøo ñeå cuï theå hoùa caùc baøi hoïc. Vaïn vaät hoïc daïy ôû 4 ban töø Ñeä tam ñeán Ñeä nhaát nieân, nhöng chæ coù trong chöông trình thi Tuù taøi phaàn thöù hai.

Söû kyù, Ñòa dö cuûa chính nöôùc nhaø baáy laâu bò boû rôi seõ ñöôïc ñaët vaøo ñòa vò moân hoïc xöùng ñaùng vaø trình baày, giaûng daïy moät caùch khoa hoïc ngoaøi caû nhöõng thaønh kieán huû laäu hoaëc nghi söû. Tuy nhieân ñòa dö cuøng lòch söû caùc nöôùc treân hoaøn caàu cuõng ñöôïc chuù troïng hôn nöõa.

Moân Trieát daïy ôû caùc lôùp Ñeä nhaát nieân caùc ban, thöù nhaát laø ôû ban coå ñieån. Hoïc sinh seõ taäp suy luaän trong nhöõng buoåi ñaøm thuyeát höôùng daãn. Hôn nöõa tö töôûng caùc trieát gia AÂu Myõ seõ ñöôïc nghieân cöùu beân caïnh caùc hoïc thuyeát AÙ Ñoâng.

Ngoaøi caùc moân hoïc chính keå treân, chöông trình Trung hoïc môùi coøn chuù yù ñeán phaàn ñöùc duïc vaø theå duïc hoïc sinh. Luaân lyù vaø Coâng daân giaùo duïc trong boán naêm ñaàu daïy cho hoïc sinh, qua nhöõng baøi hoïc thöïc teá, boån phaän laøm ngöôøi, laøm coâng daân trong moät nöôùc.

Baøi hoïc theå duïc töø nay seõ ñöôïc boài boå theâm baèng nhöõng buoåi taäp voõ bò.

Toùm laïi, ñaïi cöông chöông trình giaùo duïc baäc Trung hoïc môùi döïa treân quan nieäm toå chöùc moät neàn giaùo duïc quoác gia trong moät nöôùc ñoäc laäp.

Veà phöông dieän caù nhaân hoïc sinh, nguyeân taéc toång hôïp ñöôïc aùp duïng, vöøa ñeå caùc khaû naêng hoïc sinh töï do naåy nôû, vöøa chæ huy nhöõng moân hoïc thieát yeáu caàn trau doài.

Veà phöông dieän giaù trò toång quaùt, chöông trình môùi naøy seõ phoái hôïp ñöôïc nhöõng söï tieán trieån môùi meû vôùi nhöõng ñaëc ñieåm vaên hoùa thuaàn tuùy Vieät Nam. Nhö vaäy ñoái chieáu vôùi vaên baèng ngoaïi quoác, thöù nhaát laø baèng Tuù taøi Phaùp, giaù trò chaéc chaén cuûa vaên baèng Vieät Nam seõ laø ñaûm baûo cho caùc sinh vieân Vieät Nam toøng hoïc baát cöù ôû tröôøng ñaïi hoïc naøo, trong nöôùc hoaëc ôû ngoaïi quoác.

Sau cuøng, Boä Quoác gia Giaùo duïc thaáy caàn phaûi noùi roõ theâm veà vieäc thi haønh chöông trình môùi, vì vôùi thôøi gian thi haønh, môùi thaáy roõ theâm caùc ñaëc ñieåm cuøng khuyeát ñieåm. Toâi raát mong caùc

212

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

giaùo sö, laâu daàn vôùi kinh nghieäm thu löôïm trong khi daïy hoïc, seõ vaïch roõ quan nieäm rieâng, ñeå ñính chính nhöõng choã sai, thöøa hoaëc thieáu, nhö vaäy chöông trình seõ theâm phaàn hoaøn haûo.

  • b. Noäi dung chöông trình

Haø Noäi, ngaøy 30 thaùng 8 naêm 1949 Boä tröôûng Boä Quoác gia Giaùo duïc PHAN HUY QUAÙT

Trích thí duï chöông trình Quoác vaên vaø Luaân lyù-Coâng daân giaùo duïc lôùp Ñeä töù (töông ñöông lôùp 9 baây giôø):

CHÖÔNG TRÌNH QUOÁC VAÊN

Nguyeân taéc.- Hoïc troø vaøo caáp Trung hoïc ñaõ bieát ñuû nhöõng tieáng thöôøng duøng ñeå bieåu dieãn caùc tö töôûng thieån caän quan heä ñeán ñôøi soáng haøng ngaøy vaø nhöõng moân khoa hoïc thöôøng thöùc. Vaäy chæ neân chuù troïng ñeán nhöõng danh töø do chöõ Haùn maø ra vaø nhöõng danh töø khoa hoïc thoâng duïng.

  • a) Nhöõng danh töø aáy caàn ñònh nghóa cho roõ vaø neáu coù theå ñöôïc neân vieát caû nguyeân chöõ Nho

cho nhöõng chöõ phieân aâm ñeå khoûi ngoä nhaän nhöõng chöõ ñoàng aâm.

  • b) Neân chuù troïng ñeán caùch vieát nhöõng chöõ aâm gaàn gioáng nhau (nhö s, x, ch, tr, v.v…).

  • c) Nhieàu chöõ keùp goàm moät chöõ Nho vôùi moät tieáng Vieät gheùp vaøo vôùi nhau maø caû hai chöõ

cuõng cuøng moät nghóa (nhö sinh soáng, tu söûa, baøn luaän v.v…). Neân söûa boû nhöõng chöõ ñieäp yù aáy ñi.

  • d) Neân duøng nhöõng baøi giaûng vaên ñeå daïy ngöõ vöïng. Ñoàng thôøi daïy hoïc troø quan saùt söï vaät,

ñaët caâu vôùi nhöõng chöõ hoïc trong baøi ngöõ vöïng.

Ñeä töù nieân A vaø B

Ngöõ vöïng.- Danh töø veà luaân lyù, coâng daân giaùo duïc, trieát hoïc vaø kinh teá hoïc (chæ daïy nhöõng tieáng phoå thoâng).

Taäp vaên.- Nhö lôùp Ñeä nguõ, chæ theâm nhöõng ñeà hôi coù tính caùch vaên chöông. Giaûng vaên:

  • a) Trích Ñoaïn tröôøng taân thanh, Tyø baø haønh (baûn dòch), Quoác söû dieãn ca.

  • b) Thô vaên sau Ñoaïn tröôøng taân thanh: Cao Baù Quaùt, Nguyeãn Ñình Chieåu (tröø Luïc Vaân

Tieân). Toân Thoï Töôøng, Phan Vaên Trò, Chu Maïnh Trinh, Nguyeãn Coâng Tröù, Döông Khueâ, thô vaên

caän ñaïi vaø hieän ñaïi. CHUÙ:

Nhaân giaûng vaên, seõ cho hoïc troø bieát ít ñieàu ñaïi cöông veà vaên hoïc söû töø ñaàu theá kyû thöù XIX ñeán nay cuøng nhöõng ñieàu thöôøng thöùc veà caùc theå: thô coå phong, haùt noùi, phuù, thô môùi.

  • c) Vaên xuoâi trích ôû caùc taùc giaû hieän ñaïi.

CHÖÔNG TRÌNH LUAÂN LYÙ VAØ COÂNG DAÂN GIAÙO DUÏC Ñeä töù nieân Luaân lyù.- 1) Löông taâm. Quan nieäm veà traùch nhieäm, lyù trí vaø löông taâm. 2) Caùc moân phaùi veà luaân lyù. Luaân lyù hoøa hôïp vôùi nhaân loaïi. 3) Anh huøng. Lyù töôûng cuûa ngöôøi quaân töû. 4) Bình luaän vaøi ñoaïn trích ôû Töù thö vaø Coå hoïc tinh hoa. Coâng daân giaùo duïc.- Kinh teá hoïc löôïc giaûng. Noùi qua veà kinh teá töï do, chæ huy. Saûn xuaát, löu thoâng, phaân phoái vaø tieâu thuï taøi saûn. Chuù yù.- Trong caùc baøi luaân lyù neân choïn nhöõng caâu phöông ngoân, ngaïn ngöõ, caùch ngoân, chaâm ngoân cuûa AÙ Ñoâng vaø cuûa AÂu Taây coù lieân quan ñeán baøi daïy maø cho hoïc troø hoïc thuoäc loøng.

3. Chöông trình Trung hoïc 1958-1959

  • a. Toång quaùt

Ñöôïc ban haønh theo Nghò ñònh soá 1286-GD/NÑ ngaøy 12/8/1958, döôùi thôøi Boä tröôûng Quoác gia Giaùo duïc Traàn Höõu Theá, aán ñònh keå töø nieân hoïc 1958-1959

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

213

chöông trình Trung hoïc treân toaøn coõi Vieät Nam (töùc toaøn coõi mieàn Nam Vieät Nam luùc baáy giôø). Ñaây laø boä chöông trình ñöôïc aùp duïng xuyeân suoát thôøi kyø VNCH, maø nhöõng chöông trình caäp nhaät hoùa ñeán sau ñeàu caên cöù vaøo vôùi söï thay ñoåi chuùt ít ôû moät vaøi chi tieát nhoû khoâng ñaùng keå.

Hoïc trình goàm 4 naêm Trung hoïc Ñeä nhaát caáp (Ñeä thaát, Ñeä luïc, Ñeä nguõ, Ñeä töù, töông ñöông caùc lôùp 6, 7, 8, 9) vaø 3 naêm Trung hoïc Ñeä nhò caáp (Ñeä tam, Ñeä nhò, Ñeä nhaát, töông ñöông caùc lôùp 10, 11, 12).

Caùc moân hoïc: Quoác vaên, Haùn töï, Söû ñòa, Coâng daân giaùo duïc, Sinh ngöõ, Vaïn vaät, Lyù hoùa, Toaùn, Trieát hoïc (chæ coù ôû lôùp Ñeä nhaát), Veõ, AÂm nhaïc, Theå duïc, Thuû coâng (daønh cho nam sinh), Nöõ coâng Gia chaùnh Döôõng nhi (daønh cho nöõ sinh).

Tuy cuõng chæ caûi bieân töø nhöõng chöông trình ñaõ coù tröôùc, boä chöông trình Trung hoïc môùi naøy ñaõ toû ra coù nhieàu ñieåm tieán boä, ñöôïc bieân soaïn coù quy cuû vaø coâng phu hôn. Vì vaäy, bôûi taàm quan troïng cuûa noù, ñeå laøm taøi lieäu tham khaûo cho neàn giaùo duïc mieàn Nam tröôùc 1975, döôùi ñaây xin cheùp laïi nguyeân vaên baøi “Nguyeân taéc caûi toå Chöông trình Trung hoïc” ñaët ôû ñaàu saùch Chöông trình Trung hoïc do Boä Quoác gia Giaùo duïc Saøi Goøn xuaát baûn naêm 1960:

NGUYEÂN TAÉC CAÛI TOÅ CHÖÔNG TRÌNH TRUNG HOÏC

I. Nguyeân taéc caên baûn cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam

(Löôïc boû bôùt, vì chæ nhaéc laïi y nhö Chöông trình Tieåu hoïc 1959-1960 ñaõ giôùi thieäu ôû phaàn treân)

II. Nguyeân taéc ñaïi cöông cho vieäc soaïn thaûo chöông trình Trung hoïc

Caên cöù vaøo ba nguyeân taéc caên baûn cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam ñaõ ñöôïc aán ñònh, baäc Trung hoïc coù muïc ñích:

  • - Hun ñuùc taâm hoàn vaø tính khí,

  • - Môû mang kieán thöùc phoå thoâng,

  • - Reøn luyeän phöông phaùp suy töôûng vaø haønh ñoäng, ñeå chuaån bò hoïc sinh coù ñuû khaû naêng ra ñôøi hay chuyeån sang vaø caùc ngaønh kyõ thuaät chuyeân nghieäp hoaëc tieán leân baäc Ñaïi hoïc.

Do ñoù, chöông trình Trung hoïc:

  • - Chuù troïng ñaøo taïo con ngöôøi quaân bình veà hai phöông dieän caù bieät vaø coäng ñoàng.

  • - Vöøa phaûi thích öùng vôùi nhöõng hoaøn caûnh thöïc teá hieän taïi, vöøa coù tính caùch tröôøng cöûu.

  • - Caàn ñöôïc giaûn dò hoùa, traùnh loái nhoài soï, nhöng vaãn coá gaéng ñöa moãi vaán ñeà hoïc taäp ñeán choã chính xaùc tinh töôøng.

III. Nhöõng töông quan giöõa Trung hoïc vaø Ñaïi hoïc

  • a) Töông quan veà toång quaùt:

Ñeå cho coù söï noái tieáp hôïp lyù giöõa caùc caáp baäc hoïc ñöôøng, chöông trình giaùo duïc ôû Trung hoïc cuõng nhö ôû Ñaïi hoïc caàn phaûi söûa ñoåi laïi cho phuø hôïp vôùi nhöõng nguyeân taéc caên baûn cuûa neàn giaùo duïc Vieät Nam maø Hoäi nghò ñaõ aán ñònh trong baûn quyeát nghò ñaàu tieân:

  • b) Töông quan veà Sinh ngöõ:

1) Sinh ngöõ ôû baäc Trung hoïc:

  • - Ñeä nhaát caáp: chæ hoïc moät sinh ngöõ.

  • - Ñeä nhò caáp: hoïc hai sinh ngöõ (moät sinh ngöõ chính vaø moät sinh ngöõ phuï). 2) Chuyeån ngöõ ôû baäc Ñaïi hoïc:

(a) Seõ tieán tôùi vieäc duøng tieáng Vieät laøm chuyeån ngöõ ôû baäc Ñaïi hoïc, nhöng vieäc naøy phaûi ñöôïc chuaån bò ngay töø baây giôø baèng:

  • - Vieäc ñaøo taïo giaùo sö ñaïi hoïc.

214

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

  • - Vieäc thoáng nhaát danh töø.

  • - Vieäc bieân soaïn vaø dòch thuaät caùc saùch.

(b) Maëc duø chuyeån ngöõ ôû ñaïi hoïc laø tieáng Vieät, sinh vieân cuõng caàn phaûi thaønh thaïo moät sinh ngöõ vaø bieát qua moät sinh ngöõ khaùc.

IV. Chia baäc vaø chia ban

ÔÛ Ñeä nhaát caáp: khoâng chia thaønh ban.

ÔÛ Ñeä nhò caáp töø lôùp Ñeä tam leân ñeán tôùi Ñeä nhaát chia laøm 4 ban:

  • - Vaên chöông sinh ngöõ,

  • - Vaên chöông coå ngöõ,

  • - Khoa hoïc Toaùn,

-Khoa hoïc Thöïc nghieäm.

V. Thôøi haïn hoïc taäp ôû baäc Trung hoïc

  • - Ñeä nhaát caáp: 4 naêm.

  • - Ñeä nhò caáp: 3 naêm.

VI. Caùc moân hoïc, soá giôø cuûa moãi moân, cuûa moãi ban

 

1.

Trung hoïc Ñeä nhaát caáp:

 
 

BAÛNG PHAÂN PHOÁI GIÔØ CHO MOÃI MOÂN ÔÛ BAÄC TRUNG HOÏC ÑEÄ I CAÁP

 
 

MOÂN HOÏC

 

Lôùp Ñeä thaát

Lôùp Ñeä luïc

Lôùp Ñeä nguõ

Lôùp Ñeä töù

1.

Quoác vaên vaø Haùn töï

   

5 + 1

5 + 1

5

+ 1

5

+ 1

2.

Söû ñòa

 
  • 2 2

   

2

 

2

3.

Coâng daân giaùo duïc (lyù thuyeát vaø thöïc haønh)

 
  • 2 2

   

2

 

2

4.

Sinh ngöõ

 
  • 6 6

   

5

 

5

5.

Vaïn vaät

 
  • 1 1

   

2

 

2

6.

Lyù hoùa

 
  • 2 1/2

2

  • 2 1/2

2

7.

Toaùn

 
  • 3 1/2

3

  • 3 1/2

3

 

Coäng

 
  • 22 22

   

23

 

23

 

Veõ

 
  • 1 1

   

1

 

1

 

AÂm nhaïc

 
  • 1 1

   

1

 

1

 

Theå duïc

 
  • 3 3

   

3

 

3

 

Thuû coâng (Nam)

   
  • 1 1

   

1

 

1

 

Nöõ coâng Gia chaùnh Döôõng nhi (Nöõ)

   
  • 1 1

   

1

 

1

 

Toång coäng

 
  • 28 28

   

29

 

29

 

2.

Trung hoïc Ñeä nhò caáp

 

BAÛNG PHAÂN PHOÁI GIÔØ DAÏY ÔÛ CAÙC MOÂN HOÏC CHO BAÄC TRUNG HOÏC ÑEÄ II CAÁP

 
 

BAN

VAÊN CHÖÔNG

VAÊN CHÖÔNG

KHOA HOÏC

KHOA HOÏC

SINH NGÖÕ

 

COÅ NGÖÕ

 

TOAÙN

THÖÏC NGHIEÄM

MOÂN HOÏC

 

III

II

I

III

II

I

III

II

I

III

II

I

 

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(8)

(9)

(10)

(11)

(12)

(13)

1.

Quoác vaên

  • 5 5

   
  • 0 5

5

   
  • 0 3

 
  • 3 0

3

  • 3 0

 

2.

Söû ñòa

  • 2 2

   
  • 2 2

2

   
  • 2 2

 
  • 2 2

2

  • 2 2

 

3.

Coâng daân giaùo duïc

(lyù thuyeát vaø thöïc haønh)

  • 2 2

   
  • 1 2

2

   
  • 1 2

  • 2 1

 

2

  • 2 1

 

4.

Trieát hoïc

  • 0 0

   
  • 9 0

0

   
  • 9 0

 
  • 0 3

0

  • 0 4

 

5.

Sinh ngöõ 1

  • 6 6

   
  • 6 6

6

   
  • 6 4

 
  • 4 3

4

  • 4 3

 

6.

Sinh ngöõ 2

  • 6 6

   
  • 6 0

0

   
  • 0 4

 
  • 4 3

4

  • 4 3

 

7.

Coå ngöõ

(Haùn vaên hoaëc Latin)

  • 0 0

   
  • 0 6

6

   
  • 6 0

 
  • 0 0

0

  • 0 0

 

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

215

(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(7)

(8)

(9)

(10)

(11)

(12)

(13)

  • 8. Lyù hoùa

1

1

1

1

1

1

4

4

 
  • 6 6

4

4

 
  • 9. Toaùn

1

1

1

1

1

1

6

6

 
  • 8 4

4

4

 

10. Vaïn vaät

1

1

1

1

1

1

1

1

 
  • 1 4

3

3

 

Coäng

24

24

27

24

24

27

26

26

 
  • 27 27

26

26

 

Theå duïc (1)

                       

Nam hoïc sinh

3

3

3

3

3

3

3

3

 
  • 3 3

3

3

 

Nöõ hoïc sinh

3

3

3

3

3

3

3

3

 
  • 3 3

3

3

 

Nöõ coâng Gia chaùnh Döôõng nhi

1

1

0

1

1

0

1

1

 
  • 0 0

1

1

 
 

27

27

 

27

27

 

29

29

 

29

29

 

Toång coäng

vaø

vaø

30

vaø

vaø

30

vaø

vaø

  • 30 vaø

vaø

30

28

28

28

28

30

30

30

30

(1) Khi coù ñuû phöông tieän vaø huaán luyeän vieân, soá giôø theå duïc coù theå taêng leân tôùi 6 giôø moãi tuaàn.

b. Noäi dung chöông trình

CHÖÔNG TRÌNH QUOÁC VAÊN Phaàn Vieät vaên A. Giaûng vaên vaø Vaên hoïc söû (Löôïc bôùt, khoâng trích phaàn B. Chính taû vaø Vaên phaïm, vaø C. Baøi taäp Quoác vaên)

Muïc ñích: Muïc ñích cuûa moân Giaûng vaên laø laøm cho hoïc sinh thaáu hieåu giaù trò veà hình thöùc vaø noäi dung cuûa moät taùc phaåm hay moät ñoaïn vaên, ñeå nhôø ñoù hun ñuùc tính khí vaø taâm hoàn, môû mang kieán thöùc veà vaên hoïc vaø thaâu thaùi nhöõng ñieàu boå ích cho vieäc luyeän vaên.

  • 1. Phaàn kim vaên: Hình thöùc vaø noäi dung cuûa nhöõng baøi Giaûng vaên phaûi phuø hôïp vôùi chöông

trình Luaän vaên ñöông ñöôïc giaûng daïy: chaúng haïn, daïy nhöõng baøi Giaûng vaên coù tính caùch mieâu taû trong giai ñoaïn daïy Luaän vaên veà loaïi mieâu taû, coù tính caùch thuaät söï trong giai ñoaïn daïy Luaän vaên veà loaïi thuaät söï, v.v…

Phaûi löïa nhöõng baøi vaên coù giaù trò ñeå roài baét hoïc sinh hoïc thuoäc loøng haàu luyeän kyù öùc vaø vaên khieáu.

  • 2. Phaàn coå vaên: Phaûi choïn nhöõng ñoaïn raát tieâu bieåu, nhieàu hay ít, daøi hay ngaén tuøy theo

lôùp vaø caáp hoïc. (Veà ñieåm naøy, boä seõ coù nhöõng chæ thò roõ raøng ñeå aán ñònh neân trích nhöõng ñoaïn naøo

trong moät taùc phaåm, giaûng nhöõng baøi naøo cuûa moät taùc giaû).

  • 3. Vieäc ñoïc saùch: Giaùo sö phaûi höôùng daãn hoïc sinh ñoïc saùch. Hoïc sinh phaûi coù vôû rieâng

ñeå ghi cheùp nhöõng ñoaïn vaên hay, toùm löôïc cuoán saùch ñaõ ñoïc. Moãi thaùng neân kieåm soaùt vôû ñoù moät laàn ñeå theo doõi söï töï hoïc cuûa hoïc sinh, khuyeán khích söï ñoïc saùch cho thaønh moät söï ham meâ ñeå khi ra ñôøi hoïc sinh nhôø ñoù maø luoân tieáp tuïc vieäc hoïc hoûi.

ÑEÄ THAÁT I.- Vaên xuoâi hieän kim: Moãi tuaàn 2 giôø

Baøi choïn trong taùc phaåm cuûa nhaø vaên hieän kim, phuø hôïp vôùi chöông trình Luaän vaên. II.- Vaên vaàn vaø truyeän coå: Moãi tuaàn 1 giôø Trích giaûng

  • a) Vaên vaàn: Tuïc ngöõ, ca dao, veø; Luïc suùc tranh coâng; Nhò thaäp töù hieáu.

  • b) Truyeän coå: cuûa Nguyeãn Vaên Ngoïc, Phan Keá Bính (Nam Haûi dò nhaân, Höng Ñaïo Vöông)

ÑEÄ LUÏC

I.- Vaên xuoâi hieän kim: Moãi tuaàn 2 giôø

Cuõng nhö ôû naêm Ñeä thaát nhöng choïn nhieàu baøi veà loaïi thuaät söï, loaïi hoãn hôïp (vöøa mieâu taû vöøa thuaät söï). Leõ taát nhieân baøi daøi hôn naêm Ñeä thaát.

216

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

II.- Vaên vaàn vaø truyeän coå: Moãi tuaàn 1 giôø Trích giaûng:

  • a) Vaên vaàn: Gia huaán ca (Nguyeãn Traõi); Bích Caâu kyø ngoä; Baø Huyeän Thanh Quan.

  • b) Truyeän coå: Tröông Vónh Kyù, Huyønh Tònh Cuûa.

III.- Vaên theå: Luïc baùt vaø bieán theå.

ÑEÄ NGUÕ

I.- Vaên xuoâi: Moãi tuaàn 2 giôø 30 1) Moät soá baøi veà loaïi mieâu taû, thuaät söï coù tính caùch teá nhò, phöùc taïp.

2) Vaên nghò luaän cuûa Nguyeãn Vaên Vónh, Nguyeãn Baù Hoïc, Phan Keá Bính vaø nhöõng baøi trích trong taïp chí vaên chöông, khoa hoïc (Ñoâng Döông taïp chí, Nam phong taïp chí, Tri taân, Thanh nghò, Tao ñaøn…).

II.- Vaên vaàn: Moãi tuaàn 1 giôø 30

Trích giaûng: Leâ Thaùnh Toân, Nguyeãn Bænh Khieâm, Chinh phuï ngaâm, Luïc Vaân Tieân, Chu Maïnh Trinh, Nguyeãn Khaéc Hieáu.

III.- Vaên theå: Song thaát luïc baùt vaø bieán theå; thô Ñöôøng luaät. ÑEÄ TÖÙ I.- Vaên xuoâi: Moãi tuaàn 2 giôø

Vaên nghò luaän cuûa Phaïm Quyønh, Traàn Troïng Kim, Phan Chu Trinh. Trích caùc baøi nghò luaän trong caùc taïp chí (nhö ñaõ noùi ôû naêm Ñeä nguõ).

II.- Vaên vaàn: Moãi tuaàn 1 giôø

1) Trích giaûng: Cung oaùn ngaâm khuùc, Ñoaïn tröôøng taân thanh, Nguyeãn Coâng Tröù, Nguyeãn Khuyeán, Traàn Teá Xöông.

2) Moät hai baøi tieâu bieåu: Cao Baù Quaùt, Toân Thoï Töôøng, Phan Vaên Trò. Thi ca cuûa caùc nhaø aùi quoác: Phan Boäi Chaâu, Phan Chaâu Trinh. III.- Vaên theå: Haùt noùi.

IV.- Vaên hoïc söû: Ñaïi cöông veà vaên hoïc söû Vieät Nam töø thôøi khôûi thuûy ñeán thôøi hieän kim (5 giôø cho toaøn nieân khoùa).

ÑEÄ TAM VAÊN CHÖÔNG (Sinh ngöõ vaø Coå ngöõ)

I.- Vaên hoïc söû: Vaên chöông truyeàn khaåu; - Vaên Noâm töø ñôøi Traàn cho ñeán heát ñôøi Nguyeãn Du; - Giôùi thieäu nhöõng taùc phaåm Haùn vaên do ngöôøi Vieät saùng taùc töông öùng vôùi caùc thôøi kyø cuûa neàn vaên Noâm.

II.- Vaên theå: Ñoái, phuù, vaên teá. III.- Trích giaûng: Tuïc ngöõ, ca dao

1) Moät hai baøi tieâu bieåu: Thô Hoàng Ñöùc, Nguyeãn Bænh Khieâm, Phaïm Thaùi, Nguyeãn Huy Löôïng, Leâ Quyù Ñoân.

  • - Ñaëng Ñöùc Sieâu (Vaên teá).

  • - Nguyeãn Vaên Thaønh (Vaên teá).

2) Trích nhieàu hôn: Chinh phuï ngaâm khuùc, Cung oaùn ngaâm khuùc, Hoa tieân truyeän, Ñoaïn tröôøng taân thanh.

ÑEÄ TAM KHOA HOÏC (Toaùn vaø Thöïc nghieäm)

I. Vaên hoïc söû: Cuõng nhö Ñeä tam Vaên chöông nhöng khaùi quaùt, sô löôïc hôn (vôùi muïc ñích môû mang kieán thöùc phoå thoâng vaø ñaøo taïo taâm hoàn nhaân baûn hôn laø höôùng daãn vaøo caùc ngaønh vaên hoïc ngheä thuaät nhö ôû caùc ban vaên chöông).

II. Trích giaûng

1) Moät hai baøi tieâu bieåu:

  • - Tuïc ngöõ ca dao, thô Noâm ñôøi Hoàng Ñöùc, Nguyeãn Bænh Khieâm, Vaên teá traän vong töôùng só.

2) Trích: Chinh phuï ngaâm khuùc, Cung oaùn ngaâm khuùc, Ñoaïn tröôøng taân thanh.

Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

217

ÑEÄ NHÒ VAÊN CHÖÔNG (Sinh ngöõ vaø Coå ngöõ)

  • I. Vaên hoïc söû: Töø sau Nguyeãn Du ñeán naêm 1945.

    • - Giôùi thieäu nhöõng taùc phaåm baèng Haùn vaên do ngöôøi Vieät saùng taùc trong thôøi kyø ñoù. II. Vaên theå: OÂn laïi Haùt noùi, thô Ñöôøng luaät, Thô môùi.

III.Trích giaûng:

  • - Nguyeãn Coâng Tröù, Cao Baù Quaùt, Nguyeãn Ñình Chieåu (thô vaø vaên teá), Nguyeãn Khuyeán, Döông Khueâ, Chu Maïnh Trinh, Traàn Teá Xöông, Töï tình khuùc.

    • - Nhoùm Ñoâng Döông taïp chí (Nguyeãn Vaên Vónh, Phan Keá Bính).

    • - Nhoùm Nam phong (Phaïm Quyønh, Nguyeãn Troïng Thuaät).

    • - Nguyeãn Khaéc Hieáu (vaên vaàn).

  • - Töï löïc vaên ñoaøn: Nhaát Linh (Ñoaïn tuyeät), Khaùi Höng (Nöûa chöøng xuaân), Hoaøng Ñaïo (Möôøi ñieàu taâm nieäm).

  • ÑEÄ NHÒ KHOA HOÏC (Toaùn vaø Thöïc nghieäm)

    • I. Vaên hoïc söû: Cuõng nhö lôùp Ñeä nhò Vaên chöông nhöng khaùi quaùt, sô löôïc hôn (vôùi muïc

    ñích môû mang kieán thöùc phoå thoâng vaø ñaøo taïo taâm hoàn nhaân baûn hôn laø höôùng daãn vaøo caùc ngaønh

    vaên hoïc ngheä thuaät nhö caùc ban vaên chöông). II. Vaên theå: Thô môùi

    III. Trích giaûng: Nguyeãn Coâng Tröù, Nguyeãn Khuyeán, Traàn Teá Xöông, Nhoùm Ñoâng Döông taïp chí (Nguyeãn Vaên Vónh), Nhoùm Nam phong (Phaïm Quyønh), Nguyeãn Khaéc Hieáu (vaên vaàn), Töï löïc vaên ñoaøn: Nhaát Linh (Ñoaïn tuyeät), Khaùi Höng (Nöûa chöøng xuaân), Hoaøng Ñaïo (Möôøi ñieàu taâm nieäm).

    CHÖÔNG TRÌNH COÂNG DAÂN GIAÙO DUÏC HUAÁN THÒ VEÀ CAÙCH GIAÛNG DAÏY MOÂN COÂNG DAÂN GIAÙO DUÏC

    Moân Coâng daân giaùo duïc coù muïc ñích laøm cho hoïc sinh:

    • - Nhaän ñònh ñöôïc chaân giaù trò cuûa con ngöôøi cuøng ñòa vò vaø boån phaän con ngöôøi trong gia ñình, giöõa xaõ hoäi;

      • - Thaáu trieät quyeàn lôïi cuøng boån phaän ngöôøi coâng daân trong moät quoác gia daân chuû vaø ñoäc laäp.

    Trong chöông trình naøy, Ñöùc duïc vaø Coâng daân giaùo duïc boå tuùc laãn nhau, duøng hoïc ñöôøng ñeå chuaån bò hoïc sinh böôùc vaøo ñôøi soáng xaõ hoäi vaø quoác gia, ñaøo luyeän moät “con ngöôøi” ñaày ñuû ñöùc tính ñoàng thôøi cuõng laø moät “coâng daân” xöùng ñaùng.

    Trong phöông phaùp giaûng daïy, lyù thuyeát seõ ñi ñoâi vôùi thöïc haønh. Veà moãi vaán ñeà ñem ra giaûng daïy coù hai phaàn:

    • - Phaàn lyù thuyeát goàm moät baøi hoïc ngaén, giaûn dò, duøng ít danh töø tröøu töôïng, vaø moät baøi hoïc thích öùng trích trong vaên chöông, söû kyù;

    • - Phaàn thöïc nghieäm moät baøi vaán ñaùp coát laøm saùng toû yù nghóa baøi hoïc hoaëc giaûi thích nhöõng ñieåm phuï thuoäc vaøo baøi hoïc vaø moät hoaït ñoäng ñeå thöïc haønh nhöõng ñieàu giaûng daïy.

    Töø Ñeä thaát ñeán Ñeä nhò, giôø Hieäu ñoaøn [Sinh hoaït hoïc ñöôøng] seõ daønh rieâng cho hoaït ñoäng thöïc haønh naøy. Taïi lôùp Ñeä nhaát, khoâng coøn moät giôø lyù thuyeát veà moân Coâng daân giaùo duïc, giôø Hieäu ñoaøn seõ duøng ñeå thöïc haønh vaø nhaéc laïi nhöõng ñieàu ñaõ hoïc trong nhöõng naêm tröôùc.

    Söï giaûng daïy phaûi coù tính caùch thöïc teá vaø linh ñoäng laøm cho hoïc sinh hieåu nhöõng ñieàu hoïc taäp. Giaùo sö caàn phaûi neâu roõ lyù do cuûa nhöõng boån phaän hoaëc quy taéc, traùnh caùch hoïc nhoài soï. Trong khi dieãn giaûng, giaùo sö coù theå duøng tranh aûnh, ñóa thaâu thanh hoaëc caùc phöông tieän khaùc. Giaùo sö seõ laáy thí duï trong thôøi söï, ñôøi soáng haøng ngaøy vaø nhöõng söï kieän lòch söû hieän ñaïi Vieät Nam. Hoïc sinh khoâng ñöôïc thuï ñoäng: baøi vaán ñaùp raát quan troïng giuùp cho hoïc sinh suy nghó, ñaët caâu hoûi dieãn taû vaø trao ñoåi yù kieán. Hoaït ñoäng thöïc haønh döôùi söï ñieàu khieån cuûa giaùo sö, coù theå duøng phöông phaùp dieãn kòch, du hoïc thöïc haønh, ñieàu tra, phoûng vaán, thuyeát trình, bích baùo, tham gia caùc tuaàn leã xaõ hoäi do chaùnh phuû toå chöùc (tuaàn leã giao thoâng, veä sinh…).

    218

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    CHÖÔNG TRÌNH COÂNG DAÂN GIAÙO DUÏC (Töø Ñeä thaát ñeán Ñeä nhò: 2 giôø moãi tuaàn) ÑEÄ THAÁT

    Nhaân baûn:

    Theå xaùc vaø tinh thaàn - Con ngöôøi vaø ngoaïi vaät - Boån phaän khoâng phung phí vaät phaåm, khoâng haønh haï suùc vaät.

    Boån phaän ñoái vôùi baûn thaân: Thaân theå - Tình caûm - YÙ chí - Trí tueä. Trau doài nhaân caùch vaø ñeà cao tinh thaàn töï troïng.

    Ñôøi soáng trong gia ñình:

    • - Toå tieân, cha meï; anh em, thaân thuoäc (hoï noäi, hoï ngoaïi), gia nhaân.

    • - Tri aân toå tieân, gia ñaïo, hieáu ñeã, töông thaân, töông aùi.

    Ñôøi soáng taïi hoïc ñöôøng:

    • - Boån phaän ñi hoïc, hoïc ngheà - Boån phaän ñoái vôùi thaày hoïc (kính troïng, vaâng lôøi, tri aân).

    • - Caùch ñoái xöû vôùi baïn hoïc- (söï ganh ñua, nghóa ñoaøn theå, tính khieâm nhöôïng, loøng toân troïng laãn nhau).

    • - Kyû luaät hoïc ñöôøng- (chuyeân caàn, toân troïng kyû luaät, danh döï hoïc ñöôøng, giöõ gìn vaät duïng hoïc ñöôøng).

      • - Tö caùch hoïc sinh (y phuïc, caùch aên noùi, danh döï vaø giaù trò caù nhaân). ÑEÄ LUÏC

    Ñôøi soáng trong xaõ hoäi:

    Lieân heä giöõa caù nhaân vaø xaõ hoäi-nhaân loaïi-hoaït ñoäng vaø coâng trình lieân ñôùi cuûa caùc theá heä ñaõ qua, hieän taïi vaø töông lai.

    Chuûng toäc, ngoân ngöõ, toân giaùo, taäp quaùn, tuïc leä.

    Caùc ñoaøn theå nhaân quaàn: xoùm gieàng, laøng xaõ, quoác gia, quoác teá - aùi höõu, hieäp hoäi, hôïp taùc xaõ, nghieäp ñoaøn.

    Boån phaän ñoái vôùi xaõ hoäi:

    • - Kyû luaät trong ñoaøn theå vaø luaät phaùp trong xaõ hoäi, coâng lyù vaø baùc aùi.

    • - Boån phaän caàn lao, ñôøi soáng ngöôøi caàn lao, boån phaän goùp söùc vaøo söï tieán trieån cuûa nhaân loaïi.

    • - Yeâu chuoäng hoøa bình (nhöõng ñöùc tính caàn thieát).

    Xaõ giao:

    Pheùp lòch söï vaø kyû luaät xaõ hoäi: phuïc söùc, chaøo hoûi, giôùi thieäu, tieáp khaùch; cöû chæ taïi nhöõng nôi coâng coäng: ngoaøi ñöôøng, raïp haùt, tieäm aên…

    ÑEÄ NGUÕ

    Toå chöùc coâng quyeàn Vieät Nam:

    Hieán phaùp vaø luaät leä (caên baûn cuûa toå chöùc coâng quyeàn).

    Quoác kyø, quoác ca.

    Toång thoáng; Quoác hoäi; Caùc boä, caùc coâng sôû, caùc toøa aùn; Caùc ñòa phaän haønh chaùnh: laøng, toång, quaän, tænh, thaønh phoá, thuû ñoâ.

    Quoác gia:

    ÑEÄ TÖÙ

    Yeáu toá caáu thaønh quoác gia: laõnh thoå, daân toäc, chính quyeàn. Quoác gia ñoäc laäp, giao dòch quoác teá: tình thaân höõu vaø chính saùch khoâng baøi ngoaïi. Chính quyeàn trong quoác gia: hieán phaùp (thaønh laäp, söûa ñoåi). Sô löôïc veà caùc chính theå: quaân chuû, daân chuû, ñoäc taøi, coäng hoøa.

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    219

    Quyeàn lôïi vaø nhieäm vuï cuûa coâng daân:

    Caùc ñaûm baûo veà baûn thaân (an ninh caù nhaân, toân troïng ñôøi tö vaø danh döï caù nhaân, quyeàn laøm vieäc), caùc töï do tö töôûng (tín ngöôõng, ngoân luaän, hoäi hoïp, vaõng lai, cö truù, haønh nghieäp, tham chính), caùc quyeàn kinh teá vaø xaõ hoäi (quyeàn tö höõu, tieát kieäm, kinh doanh, caùc an ninh xaõ hoäi) - loøng aùi quoác, boån phaän toân troïng vaø baûo veä hieán phaùp, tinh thaàn troïng luaät, boån phaän ñoùng thueá, quaân dòch.- Nhaán maïnh veà quyeàn vaø boån phaän baàu cöû.

    Ghi chuù: Veà chöông trình Ñeä nguõ vaø Ñeä töù, giaùo sö seõ laáy thí duï cuï theå trong nhöõng thöïc hieän cuûa Chaùnh phuû Vieät Nam ñeå cuûng coá neàn ñoäc laäp vaø chính theå Coäng hoøa.

    Khaùi löôïc veà chính trò:

    ÑEÄ TAM

    • - Cheá ñoä daân chuû: nguoàn goác, tieán trieån.

    • - Nguyeân taéc phaân quyeàn.

    • - Hình thöùc toå chöùc chính quyeàn: Toång thoáng cheá, Ñaïi nghò cheá vaø Quoác hoäi cheá.

    • - Toå chöùc quoác teá: Lieân Hieäp Quoác vaø thí duï veà vaøi cô quan quoác teá (cô quan Giaùo duïc,

    Khoa hoïc vaø Vaên hoùa Quoác teá (U.N.E.S.C.O.), cô quan Lao ñoäng Quoác teá ( B.I.T.), cô quan Y teá Quoác teá (O.M.S.). Giao teá vaø sinh hoaït xaõ hoäi: nôi coâng coäng - leã gia ñình (leã cöôùi, tang leã…) - hoäi hoïp, tieäc tuøng.

    Hieäp hoäi coù tính caùch xaõ hoäi: nghieäp ñoaøn, hoäi aùi höõu, ñoaøn theå vaên hoùa… ÑEÄ NHÒ

    Khaùi löôïc veà kinh teá:

    • - Chuû nghóa kinh teá, chuû nghóa tö baûn, chuû nghóa xaõ hoäi, kinh teá töï do, kinh teá chæ huy.

    • - Yeáu toá saûn xuaát: voán, nhaân coâng, kyõ thuaät, taøi nguyeân, thieân nhieân.

    • - Cô quan saûn xuaát vaø maäu dòch: xí nghieäp tö vaø coâng, coâng nghieäp vaø noâng nghieäp, hôïp

    taùc xaõ.

    • - Tieàn teä: tieàn vaøng vaø tieàn giaáy.

    • - Ngaân haøng vaø tín duïng.

    • - Maäu dòch vaø quoác teá.

    CHÖÔNG TRÌNH TRIEÁT HOÏC ÑEÄ NHAÁT

    Ban Vaên chöông: Sinh ngöõ, Coå ngöõ

    I. Taâm lyù hoïc

    (Moãi tuaàn leã 9 giôø)

    Ñoái töôïng Taâm lyù hoïc - Tính caùch caùc hieän töôïng taâm lyù. Nhöõng töông quan giöõa hieän töôïng taâm lyù vaø hieän töôïng sinh lyù. Quan ñieåm noäi quan vaø quan ñieåm ngoaïi quan.

    Tri giaùc. Caûm giaùc vaø hình aûnh. Lieân töôûng. Kyù öùc. Trí töôûng töôïng. Chuù yù.

    Tröøu töôïng vaø khaùi quaùt. Coâng duïng cuûa kyù hieäu. Ngoân ngöõ vaø tö töôûng. Phaùn ñoaùn vaø suy luaän. Caûm giaùc vaø hoaït ñoäng. Khuynh höôùng vaø cöû ñoäng. Khoaùi laïc vaø ñau khoå tinh thaàn vaø vaät chaát. Caûm xuùc. Ñam meâ. Baûn naêng.Taäp quaùn. YÙ chí. Tình hình. YÙ thöùc.Voâ yù thöùc. Nhaân caùch. Nhaân vò. Lyù trí vaø töï do.

    II. Luaän lyù hoïc

    Nhöõng nguyeân taéc caên baûn cuûa lyù trí. Phöông phaùp thoâng thöôøng cuûa tö töôûng: tröïc giaùc vaø suy luaän.

    220

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    Dieãn dòch vaø quy naïp, phaân taùch vaø toång hôïp. Khoa hoïc vaø tinh thaàn khoa hoïc. Khoa hoïc vaø kyõ thuaät. Toaùn phaùp: Ñoái töôïng - neàn taûng - phöông phaùp - lyù luaän. Coâng duïng.

    Khoa hoïc thöïc nghieäm: Söï kieän - giaû thuyeát - khaùm phaù vaø kieåm chöùng ñònh luaät - nguyeân lyù - lyù thuyeát.

    Moät vaøi thí duï veà nhöõng thuyeát lôùn thuoäc Vaät lyù hoïc, Hoùa hoïc vaø Sinh lyù hoïc hieän ñaïi. Khoa hoïc nhaân vaên: Taâm lyù hoïc, Söû kyù vaø Xaõ hoäi hoïc.

    III. Ñaïo ñöùc hoïc

    Vaán ñeà ñaïo ñöùc. Ñaïo ñöùc vaø khoa hoïc. Löông taâm: baûn chaát vaø giaù trò. Boån phaän vaø quyeàn lôïi. Traùch nhieäm. Coâng lyù vaø baùc aùi. Caùc quan nieäm lôùn cuûa ñôøi soáng ñaïo ñöùc Ñoâng vaø Taây. Ñaïo ñöùc vaø ñôøi soáng caù nhaân. Thaân theå vaø tinh thaàn. Nhaân phaåm. Nhaân vò vaø coäng ñoàng. Ñaïo ñöùc vaø ñôøi soáng gia ñình: Gia ñình. Vaán ñeà hoân nhaân vaø vaán ñeà sinh saûn. Ñaïo ñöùc vaø kinh teá. Phaân coâng. Lieân ñôùi. Ngheà nghieäp, vaán ñeà xaõ hoäi.

    Ñaïo ñöùc vaø chính trò. Chuû nghóa “daân vi quyù” cuûa Maïnh Töû. Töï do vaø bình ñaúng. Toå quoác, quoác gia, nhaø nöôùc (Patrie-Nation-Etat).

    Luaät phaùp. Quyeàn lôïi vaø boån phaän cuûa coâng daân. Vaán ñeà daân toäc thieåu soá. Ñaïo ñöùc vaø giao thieäp quoác teá. Nhaân loaïi. Boån phaän ñoái vôùi nhaân loaïi.

    Thuyeát “nhaân aùi” cuûa Khoång Töû. Thuyeát “töø bi” cuûa Phaät giaùo. Thuyeát “baùc aùi” cuûa Thieân Chuùa giaùo.

    IV. Trieát hoïc toång quaùt

    Nhaän thöùc luaän, nhöõng nguyeân taéc caên baûn cuûa lyù trí. Vaán ñeà chaân lyù. Trieát hoïc vaø khoa hoïc. Trieát hoïc vaø ñaïo ñöùc.Trieát hoïc vaø toân giaùo. Khoâng gian vaø thôøi gian. Vaät chaát. Söï soáng. Tinh thaàn. Töï do. Nhaân vò vaø giaù trò.

    Thöôïng ñeá.

    V. Trieát hoïc Ñoâng phöông

    Khaùi quaùt veà:

    Khoång Maïnh. Laõo Trang. Phaät giaùo nguyeân thuûy.

    VI. Taùc phaåm trieát hoïc

    Trong soá 9 giôø hoïc, ñònh cho moãi tuaàn leã 2 giôø trong ñeä nhò luïc caù nguyeät seõ duøng ñeå ñoïc moät taùc phaåm trieát hoïc Taây phöông vaø moät taùc phaåm Ñoâng phöông, tuøy yù löïa choïn trong baûng sau ñaây: (Hai taùc phaåm aáy seõ ghi vaøo hoïc baï vaø seõ coù hoûi ñeán luùc thi vaán ñaùp):

    Platon: Pheùdon, Gorgias, La Reùpublique (moät quyeån). Aristote: Morale aø Nicomaque (moät quyeån) Marc Aureøle: Penseùes. Descartes: Discours de la methode.

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    221

    Pascal: Penseùes et Opuscules. J. J. Rousseau: Le contrat social (moät quyeån) CI. Bernard: Introduction aø l’eùtude de la medicine expeùrimentale (phaàn ñaàu). Bergson: Le rire. La penseùe et le mouvant. Les deux sources de la morale et de la religion. Emmanuel Mounier: - Le Personnalisme.

    -

    Introduction aux existentialismes.

    Gabriel Marcel: Etre et avoir. Taùc phaåm Ñoâng phöông:

    Boä Töù thö: Ñaïi hoïc, Trung dung, Maïnh Töû, Luaän ngöõ. Ñaïo ñöùc kinh. Dharma Pada. Khoùa hö luïc.

    Ban Khoa hoïc thöïc nghieäm

    (Moãi tuaàn 4 giôø)

     

    1.

    Taâm lyù hoïc:

    Nhö ban Vaên chöông, tröø nhöõng ñieåm:

    -

    Tröøu töôïng vaø khaùi quaùt.

    -

    Coâng duïng vaø kyù hieäu.

    -

    Ngoân ngöõ vaø tö töôûng.

    -

    Phaùn ñoaùn vaø suy luaän.

    -

    YÙ chí - tính tình.

    -

    Lyù trí vaø töï do

    2.

    Luaän lyù hoïc (Nhö ban Vaên chöông)

    3.

    Ñaïo ñöùc hoïc (Nhö ban Vaên chöông)

    Ban khoa hoïc Toaùn

    (Moãi tuaàn 4 giôø)

     

    1.

    Luaän lyù hoïc (Nhö ban Vaên chöông)

    2.

    Ñaïo ñöùc hoïc (Nhö ban Vaên chöông)

    c) Nhaän xeùt veà Chöông trình Trung hoïc 1958-1959 (1) Nhaän ñònh toång quaùt

    Chöông trình Trung hoïc 1958-1959 vôùi moät soá ñieåm caûi bieân, phaùt trieån leân töø nhöõng chöông trình ñaõ coù tröôùc laø moät noã löïc lôùn cuûa ngaønh giaùo duïc thôøi Ñeä nhaát Coäng hoøa (1955-1963) ñoàng thôøi cuõng laø keát quaû thu löôïm ñöôïc töø nhöõng cuoäc thaûo luaän trong Ñaïi hoäi Giaùo duïc Quoác gia laàn I (naêm 1958) döôùi thôøi Boä tröôûng Quoác gia Giaùo duïc Traàn Höõu Theá. Coù theå noùi, ñaây laø boä chöông trình ñaõ ñöôïc aùp duïng chính thöùc ôû mieàn Nam xuyeân suoát gaàn 20 naêm, vì nhöõng chöông trình khaùc goïi laø “caûi caùch” hay “caäp nhaät hoùa” sau ñoù thaät ra chæ cheùp laïi nguyeân vaên chöông trình naøy vôùi moät vaøi chi tieát thay ñoåi khoâng ñaùng keå, nhö chuùng ta seõ thaáy ôû nhöõng ñoaïn khaûo saùt keá tieáp.

    Chöông trình “môùi” 1958-1959 so vôùi chöông trình cuõ coù vaøi ñieåm tieán boä nhö ôû Trung hoïc Ñeä nhaát caáp chæ hoïc moät sinh ngöõ chính (thay vì hai); ôû Ñeä nhò caáp coù phaân ban ngay töø lôùp Ñeä tam (lôùp 10 baây giôø)…

    Maëc duø vaäy, Chöông trình Trung hoïc 1958-1959 vaãn phaûi chòu khaù nhieàu söï pheâ bình cuûa hoïc giôùi vaø giôùi giaùo chöùc coâng cuõng nhö tö ngay töø khi noù môùi ra ñôøi vaø caû trong khi ñang ñöôïc aùp duïng.

    222

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    Ña soá yù kieán ñeàu cho raèng chöông trình chæ caûi bieân, phaùt trieån leân töø Chöông trình Trung hoïc Hoaøng Xuaân Haõn (1945) voán ñaõ laïc haäu vôùi thôøi theá vì chòu aûnh höôûng cuûa chöông trình Phaùp cuõ, vöøa naëng neà vöøa quaù thieân veà lyù thuyeát, khoâng hôïp vôùi hoaøn caûnh Vieät Nam, thieáu thöïc teá, coøn nhieàu phaàn loãi thôøi voâ duïng (xem phaàn ñuùc keát cuûa Tieåu ban Trung hoïc trong Ñaïi hoäi Giaùo duïc Toaøn quoác 1964, Vaên hoùa nguyeät san, taäp XIV, Tlñd, tr. 598), thieáu caûi tieán caäp nhaät theo ñaø phaùt trieån cuûa khoa hoïc, ít chuù troïng höôùng nghieäp, vôùi caùi hoïc töø chöông ñeå phuïc vuï thi cöû hôn laø höôùng tôùi nhöõng moân hoïc thöïc duïng caàn ích cho xaõ hoäi hieän ñaïi ñang caàn nhieàu hôn veà caùc ngaønh khoa hoïc-kyõ thuaät. Caùc nhaø bieân soaïn chöông trình ñaõ coù quaù nhieàu tham voïng, neân ñöa ra nhieàu yeâu caàu cao hôn so vôùi tuoåi taùc vaø trình ñoä thöïc teá cuûa hoïc sinh, döôøng nhö muoán bieán hoïc sinh trung hoïc trôû thaønh nhöõng con ngöôøi vöøa hoaøn thieän veà nhaân caùch vöøa baùc hoïc ña naêng veà tri thöùc, hoïc vaán.

    Ngoaøi nhöõng “nguyeân taéc caên baûn” (Nhaân baûn, Daân toäc, Khai phoùng, aùp duïng chung cho caû baäc Tieåu hoïc), Boä Giaùo duïc coøn ñöa ra nhöõng “nguyeân taéc ñaïi cöông” cho vieäc soaïn thaûo chöông trình vôùi quaù nhieàu cao voïng, ñoøi hoûi moät caùch laõng maïn veà nhöõng muïc ñích cao ñeïp caàn phaûi ñaït, neân ñaõ thieát laäp moät chöông trình hoïc quaù naëng quaù cao, maø theo oâng Nguyeãn Hieán Leâ, neáu ñoïc heát caû chöông trình moãi moân töø Vieät vaên, Haùn vaên, Phaùp vaên, Anh vaên ñeán Toaùn, Lyù hoùa, Trieát hoïc, AÂm nhaïc…, “ngöôøi ta caøng phaûi thaùn phuïc raèng hoïc sinh trung hoïc Vieät Nam coù moät trình ñoä vöôït heát caû caùc hoïc sinh trung hoïc theá giôùi” (“Phaûi maïnh baïo caûi toå neàn giaùo duïc Vieät Nam”, baøi 1 trong loaït 5 baøi, taïp chí Baùch khoa, soá 128, Tlñd, tr. 15). Roài taùc giaû baøi vieát pheâ phaùn xuoáng töøng moân, veà Vieät vaên, Sinh ngöõ, Khoa hoïc (Toaùn, Lyù, Hoùa, Vaïn vaät), maø moân naøo cuõng naëng hôn tröôùc khi caûi toå maáy naêm, ñaëc bieät ôû hai moân Trieát hoïc vaø AÂm nhaïc. Moät caâu hoûi khaùc ñöôïc taùc giaû ñaët ra laø giaû ñònh Boä Quoác gia Giaùo duïc coù khaû naêng laøm cho hoïc sinh trung hoïc coù ñöôïc trình ñoä hoïc thöùc toång quaùt vaø quaûng baùc nhö boä muoán ñi nöõa, thì lieäu khi hoïc heát trung hoïc hoï coù laøm ñöôïc vieäc gì khoâng, coù ñuû khaû naêng ra ñôøi khoâng, hay chæ laøm ñöôïc caùi vieäc caïo giaáy? YÙ taùc giaû muoán noùi raèng Chöông trình Trung hoïc 1958-1959 caûi toå roài vaãn coøn naëng neà khoù theo, khoù thöïc hieän hieäu quaû vaø nhaát laø thieáu haún tính thöïc duïng so vôùi hoaøn caûnh thöïc teá ñaát nöôùc.

    Trong baøi “Goùp yù kieán Chöông trình Trung hoïc” (Baùch khoa, soá 184, ngaøy 01/9/1964), oâng Ñoaøn Theâm cuõng cho raèng chöông trình hoïc vaãn coøn quaù naëng. Moân Trieát quaù khoù hieåu ñoái vôùi haïng thieáu nieân 17, 18 tuoåi, maø chính oâng ñoïc coøn khoâng hieåu, ñeà nghò chæ neân giöõ laïi phaân moân Luaän lyù hoïc “vì moân naøy ñi ñoâi vôùi khoa hoïc cuøng toaùn hoïc maø treû ñaõ quen thuoäc trong nhieàu naêm”; ôû ban Toaùn (B) vaø ban Vaïn vaät (A), soá giôø Vieät vaên quaù nhieàu trong khi soá giôø Sinh ngöõ quaù ít; moân Thuû coâng ôû Ñeä nhaát caáp daïy qua veà caùc ngheà moäc, reøn, haøn… nhöng sao khoâng daïy troàng caây, troàng rau, nuoâi gia suùc ôû moät xöù canh noâng, hoaëc coù daïy nhöng laïi lieät vaøo chöông trình kinh teá gia ñình (lôùp Ñeä nguõ) daønh cho con gaùi; moân AÂm nhaïc thì chöông trình “phong phuù quaù theå, ñoïc qua chaéc ai cuõng töôûng laïc vaøo moät Vieän AÂm nhaïc”; moân Coâng daân giaùo duïc thì caàn phaân phoái laïi vì moät muïc coù khi ñöôïc ghi nhieàu laàn ôû caùc lôùp khaùc nhau, laïi cuõng naëng veà phaàn chính trò vaø kinh teá coøn phaàn xaõ hoäi chæ löôùt qua…

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    223

    “Chöông trình Trung hoïc ñaày nhöõng khuyeát ñieåm khoâng theå keå xieát. Ñaùng leõ Chöông trình Trung hoïc phaûi laø moät chöông trình söûa soaïn cho treû vaøo ñôøi, ngöôøi ta laïi quy cho chuùng moät muïc ñích sai laàm laø hoïc ñeå thi. Vì theá nhöõng moân caàn thieát cho moät thanh nieân ra ñôøi ñaõ bò xem nheï nhö Söû Ñòa, Coâng daân, Sinh ngöõ vaø nhaát laø caùc moân daïy cho con ngöôøi soáng xöùng ñaùng laø con ngöôøi…; ñoù laø moân Ñöùc duïc hay laø Ñaïo ñöùc… Chuùng ta thöû hoûi vôùi caùi kieán thöùc phoå thoâng, nhöõng kieán thöùc veà khoa hoïc, veà toaùn hoïc ôû trung hoïc, chuùng ta coù theå duøng vaøo ñöôïc vieäc chi… Vôùi nhöõng moân hoïc khaùc cuõng vaäy… Veà Sinh ngöõ, chöông trình thì quaù naëng maø hoïc sinh thì laïi caøng ngaøy caøng keùm…” (Haø Vaên Kyø, “Giaùo duïc trong chieàu höôùng phaùt trieån quoác gia”, taäp san Minh Ñöùc, soá 1&2, thaùng 6-7/1972, tr. 166-167).

    Chöông trình laïi rôøi raïc, thieáu tính lieân keát chaët cheõ thaønh heä thoáng, nhö coù ngöôøi nhaän ñònh: “Khoâng ai thaáy roõ chuû ñieåm cuûa giaùo duïc hieän taïi xuyeân qua caùi chöông trình ñang ñöôïc aùp duïng, hoaëc giaû ngöôøi ta nguïp laën trong töøng phaàn chuyeân moân rôøi raïc, khoâng coù moät söï keát hôïp chaët cheõ ñeå ñoàng quy veà moät chuû ñieåm duy nhaát. Chính vì theá maø giaùo duïc chæ ñoùng vai troø tích tuï kieán thöùc goùp nhaët töø moïi phía, coøn caùi troïng traùch phaùt huy kieán thöùc moät caùch saâu roäng theo moät chieàu höôùng naøo ñoù, quy veà moät chuû ñích, haàu ñaït ñeán moät ñöôøng höôùng chung ñeå thoáng nhaát tö töôûng vaø haønh ñoäng cuûa quaàn chuùng, ñaõ khoâng ñöôïc ñeå yù ñeán…” (Quang Minh, “Vai troø cuûa giaùo duïc trong söï phaùt trieån xaõ hoäi”, Giaùo duïc nguyeät san, soá 53, thaùng 12/1971, tr. 2).

    (2) Nhaän ñònh veà chöông trình Vieät ngöõ

    Chöông trình Trung hoïc Phoå thoâng 1958-1959 noùi chung vaø chöông trình Vieät ngöõ noùi rieâng tuy coù ñöôïc “caäp nhaät hoùa” vaøi laàn vaøo nhöõng naêm 1970- 1971, 1971-1972… nhöng haàu nhö khoâng coù gì thay ñoåi (nhö chuùng toâi seõ trình baøy ngay ôû ñoaïn tieáp sau), neân nhöõng nhaän ñònh saép neâu ra döôùi ñaây veà chöông trình Vieät ngöõ duø coù ñöôïc phaùt bieåu sau ñoù 10 naêm laø noùi chung vaø phuø hôïp cho caû nhieàu boä chöông trình töø chöông trình 1958-1959 naøy trôû ñi cho ñeán luùc cheá ñoä VNCH caùo chung thaùng 4/1975.

    Tröôùc heát, theo ñaùnh giaù cuûa oâng Nguyeãn Hieán Leâ (Tlñd, tr. 15), chöông trình moân Vieät ngöõ (cuõng quen goïi Vieät vaên, Quoác vaên) naêm 1958-1959 laø quaù cao, hôn caû chöông trình cuûa Phaùp: baét nhöõng hoïc sinh 14, 15 tuoåi cuûa ta ôû lôùp Ñeä nguõ, Ñeä töù phaûi hoïc caùch “nghieân cöùu thaân theá vaø thôøi ñaïi taùc giaû” töø Leâ Thaùnh Toân… ñeán Phaïm Quyønh, Khaùi Höng…, roài laïi phaûi hoïc nghò luaän toång quaùt, nghò luaän luaân lyù, nghò luaän vaên chöông nöõa, trong khi nhöõng hoïc sinh cuøng tuoåi ñoù ôû caùc tröôøng beân Phaùp coøn ñöông hoïc laøm baøi mieâu taû vaø töï söï.

    Thöù ñeán, coù yù kieán cho raèng chöông trình Vieät ngöõ trong suoát 10 naêm haàu nhö khoâng thay ñoåi, vaãn röôøm raø giaãm chaân leân nhau giöõa lôùp Ñeä nguõ (lôùp 8) vaø Ñeä tam (lôùp 10), lôùp Ñeä töù (lôùp 9) vaø Ñeä nhò (lôùp 11), “laøm nhö khoâng coù gì ñaùng ñeå hoïc theâm”; noù laïi ñöôïc saép xeáp theo lòch söû vaên hoïc maø khoâng ñeå yù söï phaùt trieån taâm hoàn hoïc sinh, nhö moät hoïc sinh lôùp 7 laïi baét hoïc nhöõng tö töôûng uûy mò, öôùt aùt trong Bích Caâu kyø ngoä. Theâm vaøo ñoù laø söï vaéng boùng cuûa nhöõng nhaø thô yeâu nöôùc, nhaát laø trong thôøi khaùng Phaùp. “Cuoái cuøng Vieät vaên cuõng chæ laø moät moân ñöôïc daïy cho coù maø khoâng nhaèm moät muïc ñích naøo heát caû” (Haø Vaên Kyø, Tlñd, tr. 168).

    224

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    Trong baøi vieát “Nhaän ñònh veà chöông trình Vieät vaên baäc Trung hoïc” cuûa Baûo Cöï (Giaùo duïc nguyeät san, soá 57-58, thaùng 4-5/1972, tr. 38-65), taùc giaû coøn pheâ phaùn maïnh meõ hôn, trong muïc soá 2 “Nhöõng ñieåm phaûn ñoäng vaø sai laàm trong noäi dung hoïc trình”, do thieáu moät ñònh höôùng vaø nhöõng muïc ñích roõ reät. Coù theå toùm taét thaønh moät soá ñieåm chính nhö sau:

    • - Tính caùch thoaùi hoùa vaø phaûn daân toäc. Taùc giaû trích laïi moät soá yù kieán cuûa

    GS Nguyeãn Vaên Trung ñaêng treân taïp chí Töï quyeát (soá 4, thaùng 11/1970), ñaïi khaùi: (a) Chöông trình Vieät vaên boû queân khoâng cho hoïc vaên chöông chöõ Haùn vaø chöõ Noâm cuûa nhöõng phong traøo nhaø vaên caùch maïng choáng Phaùp, hoaëc coù nhöng raát ít (lôùp 9 chæ nhaéc ñeán Phan Boäi Chaâu, Phan Chaâu Trinh). Trong khi ñoù laïi hoïc truøng nhau quaù nhieàu veà Nguyeãn Coâng Tröù, Cao Baù Quaùt, Nguyeãn Khuyeán… (ôû lôùp 9 roài laïi lôùp 11), veà Ñoaïn tröôøng taân thanh (ôû lôùp 9 roài laïi lôùp 10); cho hoïc Chinh phuï ngaâm khuùc… maø khoâng cho hoïc 2 baøi “thieân coå huøng vaên” laø “Bình Ngoâ ñaïi caùo” vaø “Hòch töôùng só vaên” (vôùi 2 baûn dòch tieáng Vieät hay noåi tieáng, ñeàu cuûa Buøi Kyû vaø Traàn Troïng Kim) kheâu gôïi loøng yeâu nöôùc, yù chí choáng giaëc ngoaïi xaâm.

    • - Trong chöông trình lôùp 11, veà Töï löïc vaên ñoaøn hoïc ñeán 3 taùc giaû Nhaát

    Linh, Khaùi Höng, Hoaøng Ñaïo maø laïi boû queân nhöõng taùc giaû hieän thöïc xaõ hoäi

    nhö Vuõ Troïng Phuïng, Nguyeân Hoàng, Nam Cao… trong khi vaên chöông tieàn chieán khoâng phaûi chæ coù Töï löïc vaên ñoaøn…

    • - Ngöôøi soaïn chöông trình ñaõ “mieät thò” vaø khoâng hieåu ñöôïc giaù trò cuûa

    vaên chöông truyeàn khaåu, qua vieäc boû phaàn giaûng vaên veà vaên chöông truyeàn khaåu ôû Ñeä tam (lôùp 10), chæ hoïc khaùi quaùt trong phaàn Vaên hoïc söû, nhö theá suoát 7 naêm Trung hoïc hoïc sinh chæ ñöôïc hoïc vaên chöông bình daân truyeàn khaåu voán raát phong phuù ôû lôùp Ñeä thaát (lôùp 6), neân söï hieåu bieát veà tuïc ngöõ, ca dao, truyeän coå cuûa hoïc sinh raát khieám khuyeát.

    Roài taùc giaû baøi vieát ñöa ra keát luaän baèng nhöõng lôøi leõ naëng neà (cuõng chuû yeáu döïa theo yù kieán cuûa Nguyeãn Vaên Trung): “Chöông trình Vieät vaên hieän taïi ôû baäc Trung hoïc coù tính caùch thoaùi hoùa, phaûn daân toäc vaø do ñoù phaûn giaùo duïc. Chöông trình ñoù chæ nhaèm ñaøo taïo moät soá ngöôøi caàu an, ñaàu haøng, heøn nhaùt, khuaát phuïc ngoaïi bang. Noù phaûi ñöôïc pheâ phaùn vaø söûa ñoåi taän goác reã… Khoâng theå chæ daïy Vaên hoïc moät caùch thöôûng ngoaïn hay vôùi thaùi ñoä voâ thöôûng voâ phaït, nhaèm cung caáp moät vaøi kieán thöùc ñeå thi cöû, nhöng phaûi coi Vaên hoïc nhö moät phöông tieän giaùo duïc kheâu gôïi, nuoâi döôõng loøng yeâu nöôùc, yù chí quaät cöôøng, truyeàn thoáng baát khuaát cuûa daân toäc qua vieäc khai thaùc, ñeà cao vaên chöông caùch maïng vaø nhöõng vieäc toá caùo, phôi baày tính chaát phaûn daân toäc, thoaùi hoùa cuûa vaên chöông coâng khai tay sai ñoàng loõa” (tr. 52-53).

    • - Tính caùch mô hoà vaø coù taùc duïng nguy hieåm: ÔÛ caû phaàn kim vaên vaø coå

    vaên cuûa caùc lôùp Ñeä nhaát caáp (töø Ñeä thaát ñeán Ñeä töù/ lôùp 6 ñeán lôùp 9), Boä Giaùo

    duïc chæ neâu gôïi yù chung chung maø khoâng xaùc ñònh caàn trích nhöõng baøi vaên, thô naøo cuï theå. Ngoaøi ra, coøn thieáu saùch giaùo khoa chính thöùc do boä bieân soaïn ñeå cuï theå hoùa, thoáng nhaát hoùa vaø höõu hieäu hoùa moân Vaên, “keùo noù veà vôùi thöïc taïi, taän duïng naêng löïc, phaùt huy tính chaát phuïc vuï ñích thöïc” (tr. 53-56).

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    225

    - Thieáu hôïp lyù trong phaân phoái giôø daïy ôû caùc lôùp Ñeä nhò caáp: moân Sinh ngöõ ôû baát cöù ban naøo vaø Toaùn ban B quan troïng hôn gaáp ñoâi moân Vieät vaên, laøm cho hoïc sinh caùc ban khoa hoïc ñeàu khinh thöôøng moân naøy…

    Töø nhöõng nhaän ñònh neâu treân, taùc giaû Baûo Cöï ñaõ maïnh daïn ñöa ra moät soá ñeà nghò toùm taét: (1) Caàn ñònh höôùng vaø xaùc ñònh nhöõng muïc ñích roõ reät cho moân Vieät vaên (nhö: xieån döông vaên hoïc daân toäc, reøn luyeän tinh thaàn daân toäc, xaây döïng nhaân sinh quan, luyeän oùc suy luaän, saùng taïo vaø taøi aên noùi, môû mang kieán thöùc vaên hoïc vaø höôùng daãn vaøo caùc ngaønh vaên hoïc ngheä thuaät); (2) Söûa ñoåi noäi dung hoïc trình hieän taïi vì hoïc trình naøy phaûn ñoäng vaø sai laàm…

    (3) Nhaän ñònh veà chöông trình Trieát hoïc lôùp 12

    Taát caû caùc baäc thöùc giaû vaø giaùo chöùc ñeàu thöøa nhaän chöông trình Trieát hoïc (chæ daïy ôû lôùp Ñeä nhaát töùc lôùp 12) laø quaù naëng neà. Döôøng nhö caùc nhaø bieân soaïn chöông trình muoán cho hoïc sinh lôùp cuoái caáp ban Trieát (töùc ban C, D) trong luùc coøn treû ñeàu trôû thaønh nhöõng nhaø thoâng thaùi hoaëc trieát gia!

    Chæ trong voøng moät naêm hoïc ôû lôùp cuoái caáp, laàn ñaàu tieân xieáp xuùc vôùi moân Trieát maø hoïc sinh ñaõ bò nhoài nheùt quaù nhieàu kieán thöùc môùi laï, tröøu töôïng vaø cao sieâu ñeán boäi thöïc.

    Theo oâng Nguyeãn Hieán Leâ, Trieát hoïc thì hoïc troïn chöông trình cuûa Phaùp nhöng coøn hoïc theâm trieát hoïc Ñoâng phöông. Hoïc sinh moãi naêm phaûi ñoïc 2 cuoán saùch trieát vieát baèng ngoaïi ngöõ, moät cuûa Ñoâng phöông vaø moät cuûa Taây phöông, trong khi hoïc sinh cuøng caáp lôùp ôû Phaùp chæ phaûi ñoïc coù 1 taùc phaåm.

    Tình hình naëng neà neâu treân ñaõ khieán oâng Buøi Höõu Suûng phaûi vieát loaït 2 baøi “Neân boû hay neân söûa chöông trình Trieát ôû baäc Trung hoïc” (Baùch khoa soá 130 vaø 131, ngaøy 01/6/1962 vaø 15/6/1962) ñeå thaûo luaän vaán ñeà.

    Sau khi thöøa nhaän vieäc theâm vaøo phaàn trieát Ñoâng phöông laøm cho chöông trình trôû neân quaù naëng so vôùi chöông trình cuûa Phaùp, taùc giaû ñeà nghò hoaëc phaûi baõi boû moân Trieát, hoaëc phaûi baèng caùch naøy caùch khaùc giaûm nheï chöông trình ñi ñeå traùnh söï lao taâm cho hoïc sinh. Neáu cöù giöõ nhö cuõ, trong töông lai Vieät Nam seõ thieáu soá giaùo sö ñuû khaû naêng ñaûm nhaän moân Trieát; hôn nöõa, chöông trình hoïc vöøa thoaùt ly thöïc teá ñôøi soáng ñaõ khoâng ñaùp öùng nguyeän voïng cuûa caùc baäc phuï huynh, vöøa quaù cao khoâng hôïp vôùi trình ñoä hoïc sinh, neân neáu khoâng baõi boû thì cuõng phaûi tìm caùch söûa ñoåi döïa theo moät phaàn kinh nghieäm caûi caùch naêm 1960 veà moân Trieát cuûa Phaùp theo höôùng giaûn löôïc vaø thích nghi kieán thöùc trieát hoïc vôùi thôøi ñaïi môùi. Vì vaäy, Vieät Nam cuõng caàn döï thaûo moät chöông trình hoïc thích hôïp vôùi thanh nieân hoïc sinh trong nöôùc, theo 4 nguyeân taéc ñeà nghò cuûa taùc giaû: (1) Ruùt nheï chöông trình vaø bôùt giôø Trieát (lôùp Ñeä nhaát ban C, D, 9 giôø ruùt xuoáng coøn 5 giôø; Ñaïo ñöùc hoïc vaø Sieâu hình hoïc seõ ñöa leân baäc Ñaïi hoïc tuøy theo ngaønh chuyeân moân…); (2) Baét moät nhòp caàu giöõa Trieát vaø moân Vaên chöông ñaõ hoïc ôû caùc lôùp döôùi (nhö “Tö töôûng trieát lyù trong Ñoaïn tröôøng taân thanh”…); (3) Caàn kim hôn caàn coå (linh ñoäng lyù trí baèng caùch höôùng noù veà thôøi söï, veà thöïc teá, nhö muoán luyeän taäp oùc pheâ bình vaø xaây döïng cho hoïc sinh moät nhaân sinh quan thì phaûi mang nhöõng nhaân sinh quan cuûa Nguyeãn Coâng Tröù, cuûa Nguyeãn Du ra xeùt laïi döôùi aùnh saùng cuûa thôøi ñaïi…); (4) Ruùt nheï chöông trình ñoïc

    226

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    trieát phaåm baèng caùch ñònh ra moãi tuaàn moät giôø “ñoïc saùch coù chæ daãn” (lecture dirigeùe) cho lôùp Ñeä nhaát (lôùp 12).

    Cuoái baøi vieát, taùc giaû coøn “Thöû phaùc hoïa vaøi neùt veà chöông trình môùi” döïa treân 4 nguyeân taéc ñaõ ñeà ra, nhöng thieát töôûng khoâng caàn thieát giôùi thieäu, vì ñaây chæ laø moät ñeà xuaát coù tính caù nhaân chöa töøng ñöôïc chính thöùc coâng nhaän vaø aùp duïng.

    4. Chöông trình Trung hoïc Phoå thoâng Caäp nhaät hoùa 1970-1971

    a. Ñöôïc ban haønh theo Nghò ñònh soá 1152A-GD/KHPC/HV/NÑ ngaøy 26/6/1970, “hôïp thöùc hoùa chöông trình Trung hoïc ñaõ caäp nhaät hoùa” ñeå aùp duïng töø ngaøy khai giaûng nieân hoïc 1970-1971, do Phoù Thuû töôùng kieâm Toång tröôûng Boä Giaùo duïc Nguyeãn Löu Vieân kyù, döôùi thôøi Ñeä nhò Coäng hoøa.

    Chöông trình naøy ñöôïc caäp nhaät hoùa töø Chöông trình Trung hoïc 1958-

    • 1959 sau khi ñaõ laàn löôït ban haønh moät soá vaên kieän goàm nghò ñònh, thoâng tö söûa

    ñoåi chöông trình ôû moät soá moân hoïc trong khoaûng thôøi gian töø 1959 ñeán 1966

    vôùi vaøi chi tieát söûa ñoåi khoâng ñaùng keå, vôùi “Lôøi noùi ñaàu” neâu roõ:

    “Maëc duø vaäy, tröôùc söï tieán boä khoâng ngöøng cuûa tö töôûng vaø khoa hoïc, vieäc caûi tieán giaùo duïc phaûi ñöôïc coi laø moät coâng taùc thöôøng xuyeân.

    Do ñoù boä ñaõ trieäu taäp Hoäi ñoàng Chöông trình goàm moät soá giaùo chöùc Ñaïi

    hoïc, Trung hoïc coâng laäp vaø tö thuïc ñeå: (1) Caäp nhaät hoùa chöông trình cho nieân khoùa 1970-1971, vaø (2) Chuaån bò caûi toå toaøn boä chöông trình vaøo nieân hoïc 1972-

    • 1973 tôùi ñaây.

    Hoäi ñoàng ñaõ thöïc hieän xong nhieäm vuï thöù nhaát vaø Boä Giaùo duïc chaáp thuaän cho aùp duïng chöông trình ñính keøm keå töø nieân hoïc 1970-1971” (theo Chöông trình Trung hoïc Phoå thoâng Caäp nhaät hoùa, Boä Giaùo duïc, Saøi Goøn, 1970).

    b. So saùnh vôùi chöông trình cuõ 1958-1959, ta thaáy veà teân goïi caùc caáp, lôùp, chöông trình môùi 1970-1971 ñaõ ñoåi goïi theo Saéc leänh 660/TT/SL do Toång thoáng VNCH kyù ngaøy 01/12/1969 quy ñònh heä thoáng giaùo duïc môùi duy nhaát goàm 12 naêm hoïc chia thaønh hai caáp: caáp 1 töø lôùp 1 ñeán lôùp 5 (baäc Tieåu hoïc), caáp 2 töø lôùp 6 ñeán lôùp 12 (töùc laø töø Ñeä thaát ñeán Ñeä nhaát ôû heä thoáng cuõ) (xem Giaùo duïc nguyeät san, soá 37, thaùng 3/1970, tr. 22-23).

    Veà noäi dung chöông trình cuï theå, ôû 3 moân Quoác vaên, Coâng daân giaùo duïc vaø Trieát hoïc, ta nhaän thaáy coù vaøi thay ñoåi nhoû nhö sau:

    - Vieät ngöõ:

    Lôùp 6, phaàn trích giaûng vaên vaàn boû bôùt Luïc suùc tranh coâng; Lôùp 7, phaàn trích giaûng vaên vaàn boû bôùt Gia huaán ca; Lôùp 8, phaàn trích giaûng vaên vaàn boû bôùt Chinh phuï ngaâm, Chu Maïnh Trinh; Lôùp 9, phaàn trích giaûng vaên vaàn boû bôùt Cung oaùn ngaâm khuùc; Lôùp 10 ban C, D (Ñeä tam vaên chöông Sinh ngöõ vaø Coå ngöõ), phaàn trích giaûng vaên vaàn boû Tuïc ngöõ, ca dao, thay vaøo vaøi baøi haùt boäi trích trong caùc vôû Kim thaïch kyø duyeân, Ñòch Thanh ly haän, Töôïng kyø khí xa; Lôùp 10 ban A, B (Ñeä tam khoa hoïc Toaùn vaø Thöïc nghieäm) khoâng thay ñoåi; Lôùp 11 ban C, D (Ñeä nhò vaên chöông Sinh ngöõ vaø Coå ngöõ), Vaên hoïc söû boû bôùt “Giôùi

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    227

    thieäu nhöõng taùc phaåm baèng Haùn vaên do ngöôøi Vieät saùng taùc…”, phaàn trích giaûng vaên vaàn vaø vaên xuoâi boû bôùt Döông Khueâ, Töï tình khuùc, nhoùm Ñoâng Döông taïp chí boû Nguyeãn Vaên Vónh; Lôùp 11 ban A, B (Ñeä nhò khoa hoïc Toaùn vaø Thöïc nghieäm), khoâng thay ñoåi.

    • - Coâng daân giaùo duïc:

    Lôùp 6 (Ñeä thaát), boû “Ñôøi soáng taïi hoïc ñöôøng”, thay vaøo baèng Luaät ñi ñöôøng; Lôùp 7 (Ñeä luïc), boû “Ñôøi soáng trong xaõ hoäi”, “Boån phaän ñoái vôùi xaõ hoäi”, thay vaøo baèng Toå chöùc hoïc ñöôøng vaø Boån phaän cuûa hoïc sinh; Lôùp 8 (Ñeä nguõ), thay Toå chöùc coâng quyeàn Vieät Nam baèng: Ñôøi soáng trong xaõ hoäi, Boån phaän ñoái vôùi xaõ hoäi, Ñôøi soáng toân giaùo; Lôùp 9 (Ñeä töù), boû Quoác gia, Quyeàn lôïi vaø nhieäm vuï coâng daân, thay baèng: Nhaân quyeàn (Baûn tuyeân ngoân quoác teá nhaân quyeàn), Coâng daân quyeàn, Quyeàn töï do caù nhaân, Quyeàn töï do tö töôûng, Quyeàn kinh teá xaõ hoäi, Boån phaän coâng daân; Lôùp 10 (Ñeä tam), boû Khaùi löôïc veà chính trò, thay baèng: Quoác gia (Yeáu toá caáu thaønh quoác gia, Quoác gia ñoäc laäp, Giao dòch quoác teá, Caên baûn toå chöùc vaø ñieàu haønh coâng quyeàn, Toå chöùc coâng quyeàn- laáy thí duï taïi VNCH), Xaõ hoäi (Giao teá xaõ hoäi, Vaán ñeà thieáu nhi phaïm phaùp); Lôùp 11 (Ñeä nhò), “Khaùi löôïc veà kinh teá” ñoåi thaønh “Kinh teá phoå thoâng”, vôùi nhöõng tieát muïc gaàn nhö töông töï.

    Nhìn chung, moân Coâng daân giaùo duïc qua chöông trình caäp nhaät hoùa 1970- 1971 coù söï thay ñoåi khaù nhieàu, coù phaàn saùt thöïc teá hôn, ñeå caäp nhaät kieán thöùc vôùi nhöõng bieán chuyeån môùi veà chính trò, xaõ hoäi trong nöôùc vaø theá giôùi.

    • - Trieát hoïc:

    Lôùp 12 ban Vaên chöông Sinh ngöõ vaø Coå ngöõ, phaân moân Ñaïo ñöùc hoïc boû caû ñoaïn chöông trình töø “Ñaïo ñöùc vaø kinh teá” ñeán heát “Boån phaän ñoái vôùi nhaân loaïi”.

    Lôùp 12 ban Khoa hoïc Thöïc nghieäm A, phaân moân Luaän lyù hoïc vaãn “nhö ban Vaên chöông”, nhöng boû: - Moät vaøi thí duï veà nhöõng thuyeát lôùn thuoäc Vaät lyù hoïc, Hoùa hoïc vaø Sinh lyù hoïc hieän ñaïi.- Khoa hoïc nhaân vaên: Taâm lyù hoïc, Söû kyù vaø Xaõ hoäi hoïc.

    Lôùp 12 ban Khoa hoïc Toaùn B (ban khoa hoïc Toaùn), 2 phaân moân Luaän lyù hoïc vaø Ñaïo ñöùc hoïc, thay vì “nhö ban Vaên chöông” thì ñoåi thaønh “nhö ban Khoa hoïc Thöïc nghieäm”.

    5. Chöông trình Trung hoïc (Caäp nhaät hoùa) 1971-1972

    Ban haønh theo Nghò ñònh soá 1867-GD/KHPC/HV/NÑ ngaøy 04/10/1971 “ban haønh Chöông trình caäp nhaät hoùa aùp duïng töø nieân khoùa 1971-1972”, döôùi thôøi Toång tröôûng Boä Giaùo duïc Ngoâ Khaéc Tænh. Chöông trình naøy thöïc teá chæ laø baûn sao cheùp laïi gaàn nguyeân xi Chöông trình Trung hoïc Phoå thoâng Caäp nhaät hoùa 1970-1971 vöøa giôùi thieäu ôû treân, chæ bieân taäp caâu chöõ, xaùo troän traät töï trình baøy vôùi vaøi chi tieát söûa ñoåi khoâng ñaùng keå ôû moät soá moân hoïc.

    Chæ rieâng moân Trieát hoïc lôùp 12 laø coù thay ñoåi khaù nhieàu theo höôùng tinh goïn, giaûm nheï chöông trình: ñoåi goïi phaân moân Trieát hoïc toång quaùt thaønh Sieâu hình hoïc; boû bôùt Trieát hoïc Ñoâng phöông vaø Taùc phaåm trieát hoïc. Chæ coøn laïi 4 phaân moân: Taâm lyù hoïc, Ñaïo ñöùc hoïc, Luaän lyù hoïc, Sieâu hình hoïc. Cuï theå nhö sau:

    228

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    CHÖÔNG TRÌNH TRIEÁT HOÏC LÔÙP MÖÔØI HAI Ban Vaên chöông Sinh ngöõ, Coå ngöõ [C, D] (Moãi tuaàn leã 9 giôø)

    TAÂM LYÙ HOÏC

    • I. Ñaïi cöông veà Taâm lyù hoïc: Ñoái töôïng, phöông phaùp, töông quan, taâm sinh lyù vaø taâm [lyù]

    xaõ hoäi.- II. Khuynh höôùng.- III. Baûn naêng.- IV. Taäp quaùn.- V. Khoaùi laïc vaø ñau khoå (tinh thaàn vaø vaät chaát).- VI. Caûm xuùc.- VII. Ñam meâ.- VIII. YÙ thöùc vaø voâ thöùc.- IX. Caûm giaùc vaø tri giaùc.- X. AÛnh

    töôïng vaø trí töôûng töôïng.- XI. Lieân töôûng.- XII. Kyù öùc.- XIII. Chuù yù.- XIV. Kyù hieäu vaø ngoân ngöõ.- XV. YÙ chí.- XVI. Tính tình vaø nhaân caùch.

    ÑAÏO ÑÖÙC HOÏC

    • I. Ñaïi cöông veà Ñaïo ñöùc hoïc: Vaán ñeà ñaïo ñöùc. Ñaïo ñöùc vaø khoa hoïc.- II. YÙ thöùc ñaïo ñöùc (löông taâm).- III. Boån phaän.- IV. Quyeàn.- V. Traùch nhieäm.- VI. Coâng bình vaø baùc aùi.

    LUAÄN LYÙ HOÏC

    • I. Ñaïi cöông veà Luaän lyù hoïc.- II. Nguyeân lyù caên baûn cuûa lyù trí.- III. Phöông phaùp toång quaùt

    cuûa tö töôûng: Tröïc giaùc vaø suy luaän- Phaân tích vaø toång hôïp.- IV. Khaùi luaän veà khoa hoïc: Nhaän thöùc

    khoa hoïc vaø tinh thaàn khoa hoïc - Khoa hoïc vaø kyõ thuaät.- V. Khoa hoïc Toaùn: Ñoái töôïng - Phöông phaùp - Coâng duïng.- VI. Khoa hoïc Thöïc nghieäm: Ñoái töôïng - Phöông phaùp - Nguyeân lyù vaø lyù thuyeát.- VII. Khoa hoïc Nhaân vaên: Taâm lyù hoïc - Söû hoïc - Xaõ hoäi hoïc.

    SIEÂU HÌNH HOÏC

    • I. Ñaïi cöông veà Sieâu hình hoïc: Sieâu hình hoïc vaø khoa hoïc - Sieâu hình hoïc vaø toân giaùo.- II. Vaán ñeà chaân lyù.- III. Tinh thaàn.- IV. Töï do.- V. Thöôïng ñeá.

    LÔÙP MÖÔØI HAI Ban Khoa hoïc Thöïc nghieäm A (Moãi tuaàn leã 4 giôø)

    TAÂM LYÙ HOÏC: Nhö ban Vaên chöông, nhöng boû bôùt: Caûm giaùc vaø tri giaùc - AÛnh töôïng vaø trí töôûng töôïng - Lieân töôûng - Kyù öùc - Chuù yù - Kyù hieäu vaø ngoân ngöõ - Baûn naêng - YÙ chí - Tính tình vaø nhaân caùch.

    ÑAÏO ÑÖÙC HOÏC: Nhö ban Vaên chöông. LUAÄN LYÙ HOÏC: Nhö ban Vaên chöông, nhöng bôùt: Khoa hoïc Nhaân vaên.

    LÔÙP MÖÔØI HAI Ban Khoa hoïc Toaùn B (Moãi tuaàn leã 3 giôø) ÑAÏO ÑÖÙC HOÏC vaø LUAÄN LYÙ HOÏC: Nhö ban Khoa hoïc Thöïc nghieäm.

    Keøm phía sau noäi dung chöông trình coøn coù moät PHUÏ BAÛN veà phaân phoái giôø vaø veà chöông trình. Rieâng phuï baûn veà chöông trình ghi roõ caùc tieåu tieát cho töøng baøi hoïc, neân xem cuõng gioáng nhö baûng muïc luïc saùch giaùo khoa daønh cho töøng phaân moân cuûa moãi ban.

    Ñöôïc bieát, sau Chöông trình 1971-1972, Boä Vaên hoùa Giaùo duïc vaø Thanh nieân coøn cho ra theâm Chöông trình Trung hoïc 1972-1973 vôùi ít nhieàu söûa ñoåi nhöng khoâng ñaùng keå. Ñaïi khaùi, nhö loaïi boû moân Haùn vaên ra khoûi Trung hoïc Ñeä nhaát caáp vaø 3 ban A, B, C cuûa Trung hoïc Ñeä nhò caáp, chæ coøn giöõ laïi moân naøy ôû Ban Vaên chöông Coå ngöõ D vôùi soá giôø hoïc moãi tuaàn ñöôïc giaûm bôùt…

    6. Chöông trình Trung hoïc Toång hôïp

    Coù theå noùi, Chöông trình Trung hoïc Toång hôïp laø keát quaû cuûa söï tieáp thu ñaày thieän chí cuûa Boä Giaùo duïc tröôùc nhöõng yù kieán ñoùng goùp töø nhieàu giôùi trong

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    229

    nhieàu naêm veà nhöõng khuyeát taät caên baûn cuûa giaùo duïc phoå thoâng nhaèm chuyeån neàn giaùo duïc naëng tính caùch töø chöông/ thi cöû naøy sang höôùng ñaïi chuùng vaø thöïc duïng, chuù troïng ñeán khía caïnh höôùng nghieäp, khaû dó mang laïi lôïi ích thieát thöïc cho baûn thaân ñôøi soáng cuûa moãi hoïc sinh sau khi rôøi khoûi baäc Trung hoïc.

    Ñöôïc bieát, Chöông trình Trung hoïc Toång hôïp Vieät Nam ñaõ ñöôïc ñem ra thöû nghieäm vaø thöïc hieän taïi Vieät Nam töø naêm 1964 laø naêm thaønh laäp caùc tröôøng Kieåu maãu ñaàu tieân ôû Thuû Ñöùc vaø ôû Hueá.

    Trong quaù trình thöïc hieän nhöng coøn dang dôû, ñaõ coù 2 baûn chöông trình Trung hoïc Toång hôïp ñöôïc bieân soaïn, moät cuûa Tröôøng Trung hoïc Kieåu maãu Thuû Ñöùc (khôûi thaûo töø naêm 1965; tröôøng khai giaûng laàn ñaàu ngaøy 11/10/1965) ñeå aùp duïng thí ñieåm, vaø moät cuûa Boä Giaùo duïc (khôûi thaûo töø naêm 1970) ban haønh ñeå aùp duïng taïi caùc tröôøng Trung hoïc Toång hôïp treân toaøn quoác, theo Nghò ñònh 2346/GD/TTHBD/HV/NÑ ngaøy 10/12/1971 cho Ñeä nhaát caáp vaø Nghò ñònh 5770/ GD/THH/HV/NÑ ngaøy 22/6/1972 cho Ñeä nhò caáp.

    Chöông trình Trung hoïc Toång hôïp cuûa Tröôøng Trung hoïc Kieåu maãu Thuû Ñöùc coù maáy ñaëc ñieåm ñaùng chuù yù nhö: coù chöông trình höôùng daãn hoïc sinh, coù theâm nhöõng moân hoïc thöïc nghieäm, ngoaøi caùc moân hoïc baét buoäc coøn coù moät heä thoáng caùc moân hoïc nhieäm yù (tuøy choïn).

    Chöông trình cuûa Boä Giaùo duïc ñöôïc soaïn thaûo khaù voäi vaõ vaø chöa hoaøn chænh, baèng caùch pha troän, gheùp phaàn phoå thoâng cuûa chöông trình trung hoïc phoå thoâng vôùi phaàn chuyeân nghieäp cuûa chöông trình Trung hoïc Kieåu maãu Thuû Ñöùc, neân noù cuõng coù chöông trình höôùng daãn, coù theâm nhöõng moân hoïc môùi vaø nhöõng moân nhieäm yù môùi. Do chöa ñöôïc hoaøn chænh neân sau ñoù, vaøo cuoái naêm 1972, Boä Giaùo duïc coøn toå chöùc theâm vaøi cuoäc hoäi thaûo nöõa ñeå nghieân cöùu, chænh lyù boå sung cho chöông trình nhöng keát quaû vaãn tieáp tuïc dang dôû….

    Caùc moân hoïc trong Chöông trình Trung hoïc Toång hôïp Ñeä nhaát caáp (lôùp 6 ñeán lôùp 9) cuûa Boä Giaùo duïc goàm coù nhöõng moân hoïc baét buoäc vaø nhöõng moân hoïc nhieäm yù.

    • - Moân baét buoäc goàm: Quoác vaên, Söû Ñòa, Coâng daân, Sinh ngöõ, Toaùn, Lyù

    Hoùa, Vaïn vaät, AÂm nhaïc, Hoäi hoïa, Coâng-Kyõ-Ngheä (Nam), Kinh teá gia ñình (Nöõ), Doanh thöông, Canh noâng, Höôùng daãn, Theå duïc.

    • - Moân nhieäm yù, cuõng baét buoäc hoïc nhöng hoïc sinh ñöôïc tuøy choïn 2 moân

    trong soá nhöõng moân: Hoäi hoïa, AÂm nhaïc, Coâng-Kyõ-Ngheä (Nam), Kinh teá gia ñình (Nöõ), Canh noâng, Doanh thöông, vôùi soá giôø hoïc ñaàu caáp (lôùp 6) toång coäng 30 hoaëc 31 giôø tuøy theo nam, nöõ.

    Chöông trình Ñeä nhò caáp (lôùp 10 ñeán 12) chia laøm tôùi 8 ban cho caû 3 caáp lôùp 10, 11, 12, goàm: Ban A Khoa hoïc Thöïc nghieäm, Ban B Khoa hoïc Toaùn, Ban C Vaên chöông Sinh ngöõ, Ban D Vaên chöông Coå ngöõ, Ban E Kinh teá gia ñình, Ban F Doanh thöông, Ban G Coâng-Kyõ-Ngheä, Ban H Canh noâng. Coøn caùc moân hoïc thì cuõng töông töï nhö chöông trình Ñeä nhaát caáp nhöng coù theâm Sinh ngöõ II (hoaëc Coå ngöõ), Trieát, vôùi soá giôø hoïc ñaàu caáp (lôùp 10) toång coäng 33,5 hoaëc 34,5 giôø tuøy theo nam, nöõ.

    230

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    II. TAØI LIEÄU VAØ SAÙCH GIAÙO KHOA TRUNG HOÏC

    1. Nhöõng taïp chí giaùo khoa trung hoïc

    Cuõng nhö ôû baäc Tieåu hoïc, trong giai ñoaïn ñaàu phaùt trieån neàn giaùo duïc Trung hoïc chuyeån ngöõ tieáng Vieät, saùch giaùo khoa cuõng raát thieáu, neân ñi tröôùc moät böôùc, moät soá tö nhaân ñaõ cho xuaát baûn nhöõng taïp chí giaùo khoa ñeå laøm taøi lieäu hoïc taäp hoaëc ñeå tham khaûo cho vieäc giaûng daïy caùc moân hoïc trong nhaø tröôøng.

    Caên cöù theo 2 baûn muïc luïc thö tòch ñaõ daãn treân veà baùo chí, vaø moät soá taïp chí coøn löu tröõ ôû caùc thö vieän, tính töø khoaûng naêm 1948 tröôùc khi thaønh laäp Quoác gia Vieät Nam tôùi thôøi kyø ñaàu Vieät Nam Coäng hoøa, chuùng toâi thaáy coù moät soá tuaàn san, nguyeät san chuyeân veà giaùo khoa baäc Trung hoïc nhö sau:

    • - Hoïc baùo (1948), Le guide autodidactique (Höôùng daãn töï hoïc), xuaát baûn

    haøng tuaàn taïi Saøi Goøn. Soá 1 ngaøy 21/8/1948, soá 19 (Boä môùi) ngaøy 25/12/1948.

    Chuû nhieäm: Nguyeãn Thò Töù; Thö kyù toøa soaïn: Thieáu Laêng Quaân.

    • - Tìm hoïc (1948-1949), tuaàn baùo xuaát baûn ôû Saøi Goøn. Chuû nhieäm: Leâ Huyønh Mai. Naêm I, soá 1 ngaøy 11/01/1948, soá 2 ngaøy 27/2/1949.

      • - Giaùo duïc nguyeät san (1948-1949), Enseignement 2eøme degreùe/ Giaùo duïc

    Trung hoïc, Haø Noäi. Soá 2 naêm 1948-1949.

    • - Vieät Nam giaùo khoa (1950-1951), tuaàn san xuaát baûn taïi Saøi Goøn do Leâ

    Traøng Kieàu laøm chuû nhieäm. Naêm thöù I soá 1 ngaøy 26/11/1950, naêm thöù II soá 10, naêm 1951.

    • - Caàn hoïc (1951), Ban Trung hoïc, xuaát baûn khoâng ñònh kyø taïi Gia Ñònh,

    do Cha Jacques Cuûa laøm Giaùm ñoác (Leâ Ngoïc Truï ghi: Taäp 22, naêm thöù II, soá 35, ngaøy 30/6/1951).

    • - Vieät Nam giaùo khoa, Daïy theo chöông trình Ñeä thaát ban Trung hoïc phoå

    thoâng (Chöông trình Trung hoïc 1949), xuaát baûn moãi thaùng 2 kyø vaøo ngaøy 1 vaø 15 taïi Saøi Goøn do Thaåm Theä Haø chuû bieân. Boä môùi soá 1 (Soá töïu tröôøng) ngaøy 15/9/1951. Moãi soá ñeàu coù Phaàn giaùo khoa vaø Phaàn toång quaùt. Phaàn giaùo khoa “coù ñuû baøi giaûng daïy raønh reõ” veà: Vieät vaên, Haùn vaên, Phaùp vaên, Toaùn hoïc, Lyù Hoùa hoïc, Vaïn vaät hoïc, Söû kyù, Ñòa dö, Luaân lyù, Coâng daân giaùo duïc, AÂm nhaïc, Myõ thuaät… “Vôùi chí caàn hoïc, baïn khoâng phaûi chæ boû tinh thaàn trong moät khuoân

    khoå nhoû heïp naøo, maø baïn coù theå vöôn mình leân cao, nhìn vaøo neàn giaùo duïc môùi thuaàn tuùy Vieät Nam ñang hình thaønh, ñeå tìm nhöõng caùi gì maø baáy laâu nay baïn mong moûi, baïn khao khaùt” (trích “Böùc thö gôûi cho caùc baïn hoïc sinh Vieät Nam” cuûa Thaåm Theä Haø).

    • - Vieät Nam giaùo khoa taäp san, Trung hoïc phoå thoâng (Lôùp Ñeä thaát vaø lôùp

    Ñeä töù), xuaát baûn taïi Saøi Goøn. Naêm thöù nhöùt soá 1 ngaøy 1/3/1952; naêm thöù nhì

    soá 12, ngaøy 15/10/1952 (Lôùp Ñeä thaát, Ñeä luïc vaø Ñeä töù). Giaùm ñoác: Phaïm Tröôøng Xuaân; Coá vaán: Traàn Cöûu Chaán; Thô kyù toøa soaïn: Nguyeãn Khoa. “Caùc baïn seõ thaáy nôi ñaây nhieàu baøi hoïc soaïn moät caùch kyõ caøng, hôïp phöông phaùp giaùo khoa vaø chöông trình giaùo duïc hieän haønh, bôûi moät nhoùm giaùo sö vaø vaên nhaân maø caùc baïn töøng nghe teân, bieát tieáng” (trích “Cuøng quyù ñoäc giaû” cuûa Traàn Cöûu Chaán).

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    231

    • - Taäp saùch hoàng, Luyeän thi Trung hoïc Ñeä nhaát caáp, daønh cho lôùp Ñeä töù. Boä A taäp 1 ñeán taäp 7 (15/3/1957 ñeán 01/6/1957). Do Nxb Thaêng Long chuû tröông,

    ñaõ ra töø taäp 1 ñeán taäp 26.

    • - Taäp saùch xanh, Luyeän thi Tuù taøi phaàn I, daønh cho lôùp Ñeä nhò. Do Nxb Thaêng Long chuû tröông, ñaõ ra töø taäp 1 ñeán taäp 24.

    • - Giaùo khoa Trung hoïc (1959), do Thanh quang xuaát baûn khoâng ñònh kyø taïi Saøi Goøn. Taäp 1-taäp 5 (1959).

    • - Hieáu hoïc (1959), tuaàn baùo do Nxb Soáng môùi phaùt haønh taïi Saøi Goøn. Taäp 1 ñeán 16 (1959).

      • - Sieâng hoïc (1959-1962), tuaàn baùo xuaát baûn taïi Saøi Goøn. Chuû nhieäm: Trònh

    Vaân Thanh (Leâ Ngoïc Truï ghi: Taäp 1 ñeán taäp 21, nieân khoùa 1959-1960, vaø caùc taäp veà nieân khoùa 1960-1962).

    • - Chaêm hoïc (1959), tuaàn baùo xuaát baûn taïi Saøi Goøn do Nguyeãn Vaên Hôïi laøm Giaùm ñoác. Taäp 1 ñeán taäp 12.

      • - Luyeän thi Trung hoïc Ñeä nhaát caáp (1959), baùn nguyeät san do Nxb Vaên

    haøo phaùt haønh taïi Saøi Goøn. Soá 1 thaùng 3/1959 ñeán soá 5 thaùng 5/1959.

    • - Khuyeán hoïc (1959), taïp chí khoâng ñònh kyø taïi Saøi Goøn do Vieät Nam tu thö cuoäc chuû tröông. Taäp 1 ñeán taäp 5 (1959).

    • - Hoïc baùo Anh ngöõ (1959-1960), moãi thaùng 3 soá taïi Saøi Goøn do Leâ Baù Koâng laøm Giaùm ñoác. Soá 1 naêm 1959, xuaát baûn ñeán naêm 1960.

      • - Hoïc baùo daãn giaûi (1961-1962), tuaàn baùo xuaát baûn taïi Saøi Goøn do Lieâm

    Huyeàn Vuõ chuû tröông, Phan Vaên Só laøm Giaùm ñoác. Soá 1 khoâng ñeà ngaøy, soá 3

    ngaøy 15/10/1961 ñeán soá 17 ngaøy 30/7/1962.

    • - Hoïc hoûi (1964), Trung hoïc Ñeä nhaát caáp, tuaàn san xuaát baûn taïi Saøi Goøn. Soá 1 ngaøy 27/5/1964, ñeán soá 10 thì ñình baûn.

    2. Saùch giaùo khoa trung hoïc

    Ñaàu nhöõng naêm 50 cuûa theá kyû tröôùc, trong thôøi kyø Quoác gia Vieät Nam (1949-1954), saùch giaùo khoa caùc moân hoïc baäc Trung hoïc laáy tieáng Vieät laøm chuyeån ngöõ ñaõ baét ñaàu xuaát hieän laàn laàn.

    Naêm 1951, nhaø xuaát baûn Taân Vieät (Saøi Goøn) cho in saùch Vieät Nam thi vaên giaûng luaän (2 quyeån) cuûa GS Haø Nhö Chi (Quoác hoïc Hueá), bieân soaïn raát coâng phu, ñöôïc coi laø boä saùch giaùo khoa tieân phong quy moâ nhaát, ñaày ñuû nhaát veà moân giaûng vaên/ vaên hoïc trích giaûng duøng cho giaùo chöùc daïy Quoác vaên ôû caùc tröôøng trung hoïc. Tröôùc ñoù chuùng ta coøn ñöôïc bieát ñeán cuoán Giaûng vaên Chinh phuï ngaâm cuûa Ñaëng Thai Mai xuaát baûn naêm 1950…

    Cuõng khoaûng naêm 1951, nhaø xuaát baûn Theá giôùi (Haø Noäi) do oâng Nguyeãn Vaên Hôïi laøm Giaùm ñoác ñaõ baét ñaàu cho ra nhieàu saùch giaùo khoa thuoäc ñuû caùc moân hoïc, nhö Giaûng vaên Ñeä thaát vaø Ñeä luïc cuûa GS Leâ Höõu Thu, Söû Vieät Nam Ñeä töù cuûa Leâ Höõu Thu, Luaän vaên thò phaïm (Ñeà thi Trung hoïc Phoå thoâng vaø Tuù taøi) cuûa GS Nghieâm Toaûn, Ñòa lyù töø Ñeä thaát ñeán Ñeä töù cuûa GS Buøi Ñình Taán,

    232

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    Ñeå hieåu roõ meïo tieáng Phaùp (baäc Trung vaø Tieåu hoïc) cuûa GS Nguyeãn Vaên Dung, Toaùn phaùp Ñeä thaát vaø Ñeä tam cuûa GS Ngoâ Duy Caàu, Tính ñaïi soá, Soá hoïc, Hình hoïc, Vaät lyù, Hoùa hoïc cuûa GS Ngoâ Ngoïc Bích, Toaùn lyù hoùa Ñeä nguõ vaø Ñeä töù cuûa GS Ñaøo Vaên Döông, Baûn keâ soá (table de logarithme) cuûa Nguyeãn Döông Ñoân…

    Nhaø xuaát baûn Tröôøng Thi, hoaït ñoäng töø hoài coøn ôû Haø Noäi, sau naêm 1954 di cö vaøo Nam, tieáp tuïc in caùc loaïi töø ñieån (Haùn Vieät töø ñieån cuûa Ñaøo Duy Anh, Danh töø khoa hoïc cuûa Hoaøng Xuaân Haõn, Chaùnh taû Vieät ngöõ cuûa Leâ Ngoïc Truï…), saùch tham khaûo vaên hoïc (Ñaïi Nam quoác söû dieãn ca, Mai ñình moäng kyù…), vaø cho ra nhöõng saùch giaùo khoa veà Vaên, Toaùn, Thieân vaên, Lyù Hoùa… cuûa moät soá taùc giaû noåi tieáng (nhö Khaûo luaän veà Khaùi Höng cuûa Leâ Höõu Muïc, Thieân vaên hoïc cuûa Nguyeãn Xuaân Vinh…).

    Töø thôøi Ñeä nhaát Coäng hoøa (1955-1963) trôû ñi, saùch giaùo khoa trung hoïc ñuû loaïi cuûa caùc nhaø xuaát baûn tö nhaân traêm hoa ñua nôû. Phaûi noùi veà maët naøy nhaø nöôùc khoâng theo kòp tö nhaân, phaàn vì soá hoïc sinh trung hoïc tö thuïc chieám ñeán hôn 65% toång soá hoïc sinh trung hoïc toaøn mieàn Nam (xem H.G.C., “Tö thuïc Vieät Nam”, Giaùo duïc nguyeät san, soá 25, thaùng 12/1968, tr. 11), phaàn vì nhaø nöôùc lo khoâng xueå, laïi phaûi taäp trung öu tieân môû tröôøng, in saùch, thöïc hieän chính saùch cöôõng baùch giaùo duïc cho baäc Tieåu hoïc. Khoaûng thôøi gian naøy, trong ñieàu kieän töï do baùo chí-xuaát baûn, haøng chuïc nhaø xuaát baûn ra ñôøi, caïnh tranh nhau in saùch giaùo khoa. Khoâng ít nhaø noåi tieáng nhö Taân Vieät, Boán phöông, Tao Ñaøn, Soáng môùi, AÙ Chaâu, Vaên haøo, Khai trí, Trí ñaêng, Trí duõng, Haøn Thuyeân, Yeåm Yeåm thö quaùn…. Sang thôøi Ñeä nhò Coäng hoøa (1967-1975), trong loø löûa chieán tranh aùc lieät, vieäc hoïc haønh thi cöû trôû neân voäi vaõ vaø caøng nhoän nhòp hôn (vôùi moät phaàn muïc ñích thi ñaäu Tuù taøi ñeå ñöôïc leân ñaïi hoïc vaø ñöôïc hoaõn dòch hoïc vaán…), maïng löôùi tröôøng tö thuïc vaø caùc lôùp luyeän thi phaùt trieån maïnh, khoâng ít nhaø xuaát baûn môùi ñöôïc laäp ra chæ ñeå in saùch giaùo khoa, nhö Sieâng hoïc, Yeân Sôn, Thaêng Long, Baïn treû, Hoïc ñöôøng, Ñaêng ñaøng, Giaùo duïc nguyeät san (teân goïi nhaø xuaát baûn), Alpha…

    232 Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014 Ñeå hieåu roõ

    Saùch giaùo khoa thôøi Vieät Nam Coäng hoøa

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    233

    • - Veà moân Quoác vaên caáp 2 coù theå keå tieâu bieåu moät soá taùc giaû quen thuoäc ñöôïc tin caäy nhö Phan Ngoâ, Ñoã Vaên Tuù, Vuõ Khaéc Khoan, Toâ Ñaùng, Phaïm Xuaân

    Thu…; caáp 3 coù Phaïm Theá Nguõ, Trònh Vaân Thanh, Traàn Troïng San, Nguyeãn Syõ Teá, Nguyeãn Duy Dieãn, Vuõ Kyù, Taï Kyù, Löõ Hoà, Nguyeãn Vaên Hieäp, Nguyeãn Taêng Chöông, Voõ Thu Tònh, Hoaøng Khoâi, Cao Baù Vuõ, Haø Khaûi Hoaøn… Caùc saùch giaûng luaän/ luaän ñeà vaên chöông daønh rieâng cho töøng taùc giaû coù trong chöông trình hoïc (nhö Nguyeãn Coâng Tröù, Nguyeãn Ñình Chieåu, Cao Baù Quaùt, Nguyeãn Khuyeán, Nguyeãn Khaéc Hieáu, Phan Boäi Chaâu, Phan Chaâu Trinh…) ñeå “luyeän thi” moân nghò luaän vaên chöông ñöôïc xuaát baûn haøng loaït, phaàn nhieàu do nhaø xuaát baûn Thaêng Long, nhö nhöõng saùch cuûa Buøi Giaùng, Nguyeãn Syõ Teá, Vuõ Khaéc Khoan, Taï Vaên Ru, Kieâm Ñaït…

    • - Veà moân Coâng daân giaùo duïc, töø naêm 1956 trôû ñi coù ñeán haøng chuïc taùc

    giaû: Traàn Moäng Chu, Phaïm Thò Töï, Leâ Xuaân Khoa, Leâ Thaùi AÁt, Nguyeãn Quyù Bình, Nguyeãn Huy Coân, Ngoâ Ñình Ñoä, Phaïm Gia Höng, Traàn Ñöùc Long, Cao Vaên Luaän, Nguyeãn Vaên Trung, Nguyeãn Baù Löông, Leâ Kim Ngaân, Ñaøm Syõ Hieán, Nguyeãn Vuõ Khöông, Nguyeãn Baù Kim, Vuõ Huy Chaán…

    • - Saùch Trieát lôùp 12, coù veû ít ngöôøi tham gia vì bieân soaïn khoâng ñôn giaûn,

    vaø phaàn lôùn laø cuûa nhöõng taùc giaû töøng ñi du hoïc nöôùc ngoaøi veà. Ñaùng keå coù:

    Nguyeãn Vaên Trung (Luaän lyù hoïc, Ñaïo ñöùc hoïc), Cao Vaên Luaän (Ñaïo ñöùc hoïc, Luaän lyù hoïc, Taâm lyù hoïc), Traàn Vaên Hieán Minh (Taâm lyù hoïc, Luaän lyù hoïc, Ñaïo ñöùc hoïc, Trieát hoïc toång quaùt), Phaïm Maïnh Cöông, Traàn Bích Lan (Luaän lyù hoïc, Taâm lyù hoïc), Traàn Xuaân Tieân (Luaän lyù hoïc, Ñaïo ñöùc hoïc, Taâm lyù hoïc), Vónh Ñeã (Taâm lyù hoïc, Luaän lyù hoïc, Ñaïo ñöùc hoïc, Sieâu hình hoïc), Nguyeãn Ñaêng Thuïc (Trieát hoïc Ñoâng phöông)… Vaøo nhöõng naêm cuoái cuûa cheá ñoä Coäng hoøa, boä saùch Trieát lôùp 12 cuûa Vónh Ñeã ñöôïc nhieàu ngöôøi choïn duøng vì bieân soaïn goïn gaøng, deã hieåu, vaø laïi kòp caäp nhaät hoùa theo chöông trình môùi.

    • - Phaùp vaên: Vuõ Quyù Maõo, Ñoaøn Raïng, Traàn Nhö Thuaàn, Ngoâ Ñöùc Kính, Roch Cöôøng, Vuõ Ngoïc AÙnh…

      • - Anh vaên: Leâ Baù Koâng, Nguyeãn Vaên Khoân, Vuõ Ngoïc AÙnh, Nguyeãn Vaên

    Taïo, Traàn Vaên Ñieàn, Ñoã Khaùnh Hoan, Haø Vaên Böûu, Ñaéc Sôn, Leâ Vaên Rueä…

    • - Söû, Ñòa: Taêng Xuaân An, Traàn Höõu Quaûng, Baèng Phong, Nguyeãn Troïng

    Phong, Buøi Taân, Leâ Nhö Döïc, Ñaëng Ñöùc Kim…

    • - Toaùn: Ñaëng Vaên Nhaân, Ñaëng Syõ Hyû, Nguyeãn Ñình Chung Song, Nguyeãn

    Vaên Kyû Cöông, Ñinh Ñöùc Maäu, Nguyeãn Vaên Phuù, Nguyeãn Taù, Nguyeãn Phöôïng

    Caùc, Traàn Kim Quy, Ñoaøn Vaên Phi Long…

    • - Lyù Hoùa: Buøi Phöôïng Chì, Phaïm Ñình AÙi, Traàn Thöôïng Thuû, Haø Vaên

    Döông, Nguyeãn Ngoïc Huaân, Nguyeãn Ñình Phuù, Nguyeãn Höõu Taøi, Nguyeãn Thanh Khuyeán, Nguyeãn Maïnh Haø, Leâ Khaéc Huy, Vuõ Vaên Tieân, Traàn Xuaân Haøi, Chu Phaïm Ngoïc Sôn, Cao Huy Taán, Buøi Quang Haân.

    • - Vaïn vaät hoïc: Ñoã Ñöùc Coâng, Nguyeãn Nhuaän, Nguyeãn Ñöùc Thònh, Vuõ Vaên

    Tuyeân, Nguyeãn Ngoïc Nam, Ñoã Ñöùc Thònh, Chu Ngoïc Thuûy, Phuøng Thanh Loan…

    234

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    Rieâng saùch giaùo khoa trung hoïc cuûa Trung taâm Hoïc lieäu Boä Giaùo duïc xuaát baûn töông ñoái ít, tính ñeán naêm 1972 coù theå keå:

    • - Quoác vaên: Vieät vaên ñoäc baûn lôùp 10 (in laàn thöù 6) vaø lôùp 11 (in laàn thöù 7) cuûa Traàn Troïng San, Phöông phaùp laøm baøi nghò luaän cuûa Thuaàn Phong Ngoâ

    Vaên Phaùt (in laàn thöù nhaát, 1968), Vaên phaïm giaûn dò vaø thöïc duïng (duøng chung cho giaùo chöùc Trung, Tieåu hoïc) cuûa Buøi Ñöùc Tònh (in laàn thöù hai, 1972).

    • - Haùn vaên: Haùn vaên giaùo khoa thö lôùp 6 vaø lôùp 7 cuûa Voõ Nhö Nguyeän- Nguyeãn Hoàng Giao (in laàn thöù nhaát, 1964).

      • - Söû: Theá giôùi söû lôùp 12 cuûa Taêng Xuaân An (in laàn thöù 5 naêm 1964).

    • - Anh ngöõ: Anh ngöõ lôùp 6 (in laàn 1 naêm 1962) vaø lôùp 7 (in laàn 1 naêm 1964) cuûa Nguyeãn Ñình Hoøa.

      • - Toaùn, Lyù, Hoùa: Ñaïi soá hoïc lôùp 12 cuûa Nguyeãn Baù Cöôøng (in laàn 1, naêm?),

    Löôïng giaùc hoïc lôùp 12 B cuûa Nguyeãn Xuaân Vinh (in laàn thöù nhaát, 1962), Hình hoïc hoïa hình lôùp 12 B (in laàn thöù nhaát, 1960), Soá hoïc lôùp 12 A, B (in laàn thöù naêm, 1968), Thieân vaên hoïc lôùp 12 A, B (in laàn thöù hai, 1960) cuûa Ñaëng Vaên Nhaân; Vaät lyù hoïc lôùp 10 A, B (in laàn thöù ba, 1964), Vaät lyù thöïc haønh lôùp 10 A, B (in laàn thöù nhaát, 1960), Vaät lyù quang hoïc lôùp 11 A, B (in laàn thöù nhaát, 1962), Thöïc taäp vaät lyù lôùp 11 A, B (in laàn thöù nhaát, 1962) cuûa Buøi Phöôïng Chì; Cô hoïc lôùp 12 cuûa Nguyeãn Xuaân Vinh (in laàn thöù hai, 1967); Hoùa hoïc lôùp 10 (in laàn thöù baûy, 1968), lôùp 11 (in laàn thöù saùu, 1970) vaø lôùp 12 (in laàn thöù saùu, 1970) cuûa Phaïm Ñình AÙi.

    • - Thuû coâng: Thuû coâng Trung hoïc lôùp 6 cuûa Leâ Xuaân Thuûy (in laàn thöù nhaát, 1963).

    Nhöng coù leõ quan troïng vaø coù yù nghóa hôn heát laø vieäc Trung taâm Hoïc lieäu ñaõ cho taùi baûn ñöôïc moät soá saùch tham khaûo raát coù giaù trò veà Vaên, Söû nhö: Vieät Nam vaên hoïc söû yeáu (in laàn 10 naêm 1968), Vieät Nam thi vaên hôïp tuyeån (in laàn 9 naêm 1968), Vaên hoïc Vieät Nam (in laàn 4 naêm 1968) cuûa Döông Quaûng Haøm; Thöôïng Chi vaên taäp cuûa Phaïm Quyønh (5 taäp, in laàn thöù nhaát, 1962), Nöõ thi haøo Vieät Nam cuûa Phaïm Xuaân Ñoä (in laàn thöù hai, 1970), Vieät Nam söû löôïc (2 quyeån) vaø Nho giaùo (2 quyeån) cuûa Traàn Troïng Kim.

    Veà noäi dung, cuõng nhö ôû nhöõng caáp/ baäc hoïc khaùc, saùch giaùo khoa trung hoïc ôû mieàn Nam tröôùc 1975 bieân soaïn theo chöông trình quy ñònh cuûa Boä Quoác gia Giaùo duïc, nhöng ñöôïc tuøy nghi vaän duïng theo sôû kieán rieâng cuûa töøng soaïn giaû. Giaùo vieân ñöùng lôùp, coøn coù theå töï do hôn nöõa, vì khoâng baét buoäc phaûi duøng haún moät cuoán saùch giaùo khoa duy nhaát naøo, maø hoï ñöôïc daïy theo söï taâm ñaéc veà moân hoïc do mình phuï traùch. Hoï coù theå daãn moät ñoaïn vaên hay baøi toaùn naøo ñoù, khoâng coù trong baát kyø saùch giaùo khoa chính thöùc naøo, ñeå giaûng cho hoïc troø. Rieâng phaàn kim vaên (töùc vaên hoïc hieän ñaïi) cuûa moân Quoác vaên, trích giaûng ñaày ñuû caùc taùc giaû khoâng phaân bieät nhaân thaân, xu höôùng chính trò hay yù thöùc heä, vì theá haàu heát nhöõng taùc giaû laø nhaø vaên, nhaø thô, nhaø nghieân cöùu lyù luaän pheâ bình vaên hoïc… ñang soáng, laøm vieäc cho phía ñoái khaùng “beân kia doøng Beán Haûi” ñeàu

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    235

    ñöôïc ñöa vaøo saùch giaùo khoa ñeå giaûng daïy, nhö Nguyeân Hoàng, Toâ Hoaøi, Traàn Tieâu, Nguyeãn Tuaân, Nguyeãn Laân, Xuaân Dieäu, Huy Caän, Cheá Lan Vieân…, khoâng keå nhöõng taùc giaû mieàn Baéc khaùc vaøo luùc ñoù ñaõ quaù coá.

    Veà hình thöùc, saùch giaùo khoa trung hoïc phaàn lôùn in bìa 2 maøu, ruoät saùch in ñen traéng. Chæ vaøo khoaûng ñaàu nhöõng naêm 70, nhaø xuaát baûn Alpha ôû Saøi Goøn do oâng Lyù Thaùi Thuaän laøm Giaùm ñoác môùi baét ñaàu coù saùng kieán cho ra nhöõng saùch in maøu caû bìa laãn ruoät theo kyõ thuaät in offset hieän ñaïi, cho nhöõng saùch veà caùc moân khoa hoïc töï nhieân nhö Toaùn, Lyù Hoùa, Vaïn vaät…, vaø ñaõ khaù thaønh coâng, vì laàn ñaàu tieân ôû Vieät Nam saùch chöõ Vieät coù maøu meø ñeïp, thu huùt ñöôïc söï chuù yù cuûa giaùo chöùc vaø hoïc sinh trung hoïc thôøi ñoù.

    C. SÔ LÖÔÏC CHÖÔNG TRÌNH VAØ SAÙCH GIAÙO KHOA ÑAÏI HOÏC

    Baäc ñaïi hoïc phoå thoâng (Vaên khoa, Luaät khoa…) vaø chuyeân nghieäp (Y, Döôïc, Sö phaïm…) cuûa mieàn Nam tröôùc 1975 ñaøo taïo cöû nhaân, cao hoïc vaø tieán só. Heä thoáng ñaïi hoïc ñöôïc töï trò veà hoïc vuï vaø chuyeân moân theo quy ñònh cuûa Hieán phaùp 1967, khoâng leä thuoäc Boä Giaùo duïc, cuõng khoâng coù cô quan chuû quaûn (tröø tröôøng Y Döôïc thuoäc Boä Y teá chuû quaûn), vì theá chöông trình hoïc vaø saùch giaùo khoa cuõng ñöôïc töï do, phaàn lôùn chæ tuøy thuoäc ôû giaùo sö phuï traùch giaûng daïy boä moân döôùi söï chaáp thuaän cuûa Hoäi ñoàng Khoa vaø Khoa tröôûng cuûa moãi nhaø tröôøng rieâng bieät.

    Noùi chung, chöông trình hoïc trong caùc cô sôû giaùo duïc ñaïi hoïc mieàn Nam ñöôïc chia laøm ba caáp. Caáp 1 hoïc 4 naêm, neáu theo höôùng caùc ngaønh nhaân vaên, khoa hoïc… thì laáy baèng cöû nhaân (nhö cöû nhaân Trieát, cöû nhaân Vaên chöông, Toaùn…); neáu theo höôùng caùc ngaønh chuyeân nghieäp thì laáy baèng toát nghieäp (nhö baèng toát nghieäp Ñaïi hoïc Sö phaïm, baèng toát nghieäp Hoïc vieän Quoác gia Haønh chaùnh…) hay baèng kyõ sö (thí duï kyõ sö Ñieän, kyõ sö Coâng chaùnh…). Caáp 2, hoïc theâm 1-2 naêm seõ thi laáy baèng cao hoïc hay tieán só ñeä tam caáp (tieáng Phaùp: docteur de troisieøme cycle, töông ñöông thaïc só baây giôø). Caáp 3, hoïc theâm 2-3 naêm coù theå laøm luaän aùn ñeå laáy baèng tieán só (töông ñöông vôùi baèng Ph. D cuûa Hoa Kyø). Rieâng ngaønh Y, vì phaûi coù thôøi gian thöïc taäp ôû beänh vieän neân sau khi hoïc xong chöông trình döï bò y khoa phaûi hoïc theâm 6 naêm hay laâu hôn môùi hoaøn taát chöông trình ñaïi hoïc.

    Vì heä thoáng ñaïi hoïc roäng lôùn phöùc taïp, tri thöùc ñaïi hoïc laïi quaù meânh moâng, neân taïi ñaây, chæ xin noùi löôùt qua rieâng veà chöông trình hoïc cuûa caùc tröôøng ñaïi hoïc-cao ñaúng sö phaïm, vaø veà tình hình chung cuûa saùch giaùo khoa caùc tröôøng ñaïi hoïc, cao ñaúng, giai ñoaïn 1955-1975.

    Thôøi VNCH, coù nhieàu tröôøng sö phaïm ñaøo taïo giaùo vieân tieåu hoïc vaø giaùo hoïc boå tuùc nhö Quoác gia Sö phaïm (Saøi Goøn), Sö phaïm Long An, Sö phaïm Vónh Long, Sö phaïm Quy Nhôn, Sö phaïm Ban Meâ Thuoät (Buoân Ma Thuoät)…, hoaëc caùc tröôøng sö phaïm ñaøo taïo giaùo sö Trung hoïc Ñeä nhaát caáp, Ñeä nhò caáp nhö Cao ñaúng Sö phaïm sau ñoåi thaønh Ñaïi hoïc Sö phaïm (Saøi Goøn, Hueá, Ñaø Laït). Coù Ñaïi hoïc Sö phaïm 1 naêm ñaøo taïo giaùo sö Trung hoïc Ñeä nhaát caáp; 3 naêm ñaøo taïo giaùo sö Trung hoïc Ñeä nhò caáp. Noùi chung, loaïi tröôøng naøo cuõng goàm nhieàu ban nhö

    236

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    Vieät vaên, Trieát, Söû Ñòa, Phaùp vaên, Anh vaên, Toaùn, Lyù Hoùa, Vaïn vaät… töông öùng vôùi caùc moân seõ daïy khi ra tröôøng, vöøa giuùp caùc giaùo sinh cuûng coá, môû roäng kieán thöùc chuyeân moân (hoïc veà noäi dung caùc moân mình seõ daïy), vöøa ñaøo taïo khaû naêng chuyeân nghieäp cho hoï veà khoa sö phaïm caû lyù thuyeát laãn thöïc haønh.

    Laáy Ñaïi hoïc Sö phaïm Saøi Goøn (thuoäc Vieän Ñaïi hoïc Saøi Goøn) laøm tieâu bieåu. Chöông trình hoïc taïi ñaây thay ñoåi tuøy theo ngaønh maø giaùo sinh ñöôïc löïa choïn. Nhö ngaønh Ñeä nhaát caáp hoïc trong 2 naêm vôùi quyeàn choïn moät trong 4 ban: Vieät vaên, Anh vaên, Toaùn, Lyù Hoùa. Ngaønh Ñeä nhò caáp hoïc 4 naêm, choïn moät trong 4 ban: Anh vaên, Phaùp vaên, Toaùn, Lyù Hoùa. Neáu ñaõ coù saün Chöùng chæ Döï bò Ñaïi hoïc cuûa tröôøng khaùc, giaùo sinh ñöôïc mieãn hoïc naêm Döï bò ôû Sö phaïm vaø chæ phaûi hoïc 3 naêm ôû ngaønh Ñeä nhò caáp, vôùi taát caû 7 ban ñöôïc löïa choïn, goàm: Vieät Haùn, Söû Ñòa, Anh vaên, Phaùp vaên, Toaùn, Lyù Hoùa, Vaïn vaät. Rieâng ôû ngaønh Ñeä nhò caáp caáp toác, giaùo sinh chæ hoïc 1 naêm.

    Caùc moân hoïc thay ñoåi tuøy theo töøng ban. Thí duï ban Vieät Haùn, phaûi hoïc caùc phaàn Vieät hoïc, Coå hoïc, Haùn vaên vaø ngoaïi ngöõ (Anh hoaëc Phaùp); ban Sinh ngöõ phaûi hoïc veà Vaên hoùa, Vaên chöông, Vaên phaïm thöïc haønh vaø moät ngoaïi ngöõ khaùc vôùi sinh ngöõ ñaõ choïn…

    Veà chuyeân moân, phaûi hoïc moät soá moân nhö: Lòch söû giaùo duïc Vieät Nam vaø Ñoâng phöông, Taâm lyù giaùo duïc, Giaùo duïc höôùng daãn, Giaùo duïc ñoái chieáu, Phöông phaùp daïy hoïc, Luaân lyù chöùc nghieäp, Vaán ñeà giaùo duïc, Quaûn trò hoïc ñöôøng.

    Tröôùc naêm 1975, ñaõ thaáy coù nhöõng saùch tieáng Vieät xuaát baûn phuïc vuï cho chuyeân ngaønh sö phaïm nhö sau:

    • - Sö phaïm khoa giaûn yeáu cuûa Phaïm Xuaân Ñoä vaø Ngoâ Ñöùc Kính, taùc giaû xuaát baûn taïi Saøi Goøn naêm 1957.

    • - Taâm lyù hoïc öùng duïng cuûa Phaïm Xuaân Ñoä, Boä Quoác gia Giaùo duïc in laàn thöù nhaát naêm 1958, laàn thöù 3 naêm 1970.

    • - Sö phaïm lyù thuyeát cuûa Traàn Vaên Queá, Boä Quoác gia Giaùo duïc in laàn thöù nhaát naêm 1964, laàn thöù 2 naêm 1968.

    • - Sö phaïm thöïc haønh cuûa Traàn Vaên Queá, Boä Quoác gia Giaùo duïc in laàn thöù nhaát naêm 1964, laàn thöù 2 naêm 1969.

    • - Sö phaïm chuyeân bieät cuûa Hoà Vaên Huyeân, Boä Quoác gia Giaùo duïc in laàn thöù nhaát naêm 1969.

      • - Phöông phaùp daïy hoïc cuûa Mai Taâm vaø Long Ñieàn, do Giaùo duïc nguyeät

    san xuaát baûn.

    • - Ngheä thuaät daïy hoïc cuûa Sö huynh Mai Taâm, do Giaùo duïc nguyeät san xuaát

    baûn, in laàn thöù 2 naêm 1969.

    • - Soå tay sö phaïm cuûa Sö huynh Mai Taâm, do Giaùo duïc nguyeät san xuaát baûn.

    • - Taâm lyù giaùo duïc cuûa Sö huynh Mai Taâm, do Giaùo duïc nguyeät san xuaát baûn.

    • - Taâm lyù thanh thieáu nieân cuûa Sö huynh Mai Taâm, do Giaùo duïc nguyeät san xuaát baûn.

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    237

    • - Trieát lyù giaùo duïc cuûa Mai Taâm, do Giaùo duïc nguyeät san xuaát baûn.

    • - Luaân lyù chöùc nghieäp nhaø giaùo cuûa Nguyeãn Gia Töôûng, Boä Quoác gia Giaùo duïc in laàn thöù nhaát naêm 1968.

      • - Luaân lyù chöùc nghieäp cuûa Leâ Thanh Hoaøng Daân-Nguyeãn Hoøa Laïc, do Treû

    xuaát baûn taïi Saøi Goøn naêm 1971.

    • - Taùc phong nhaø giaùo, dòch cuûa H. Simon, do Giaùo duïc nguyeät san xuaát baûn.

    • - Lòch söû giaùo duïc cuûa Nguyeãn Vaên Keá, do Giaùo duïc nguyeät san xuaát baûn.

    • - Caùc vaán ñeà giaùo duïc (2 taäp) cuûa nhoùm Leâ Thanh Hoaøng Daân, Traàn Höõu Ñöùc…, do Treû xuaát baûn taïi Saøi Goøn naêm 1971.

    • - Vaán ñeà giaùo duïc cuûa Nguyeãn Hoå Dö vaø Traàn Doaõn Ñöùc, Vaên khoa xuaát baûn naêm 1971.

      • - Quaûn trò hoïc ñöôøng cuûa Traàn Vaên Queá-Ngoâ Kim Xaùn-Vuõ Nam Vieät, Boä

    Quoác gia Giaùo duïc in laàn thöù nhaát naêm 1964.

    • - Quaûn trò vaø thanh tra hoïc ñöôøng cuûa nhoùm Leâ Thanh Hoaøng Daân, Traàn

    Höõu Ñöùc…, Treû xuaát baûn taïi Saøi Goøn naêm 1972. Ngoaøi ra, ñaùng chuù yù coù nhöõng dòch phaåm duøng tham khaûo cho ngaønh sö

    phaïm cuûa nhaø xuaát baûn Treû (phaân bieät vôùi Nxb Treû TPHCM baây giôø) do Traàn Höõu Ñöùc vaø Leâ Thanh Hoaøng Daân chuû bieân. Ñaõ dòch ñöôïc moät soá cuoán nhö:

    Lòch söû giaùo duïc, Trieát lyù giaùo duïc, Kinh nghieäm nhaø giaùo, Giaùo duïc môùi, Taâm lyù nhi ñoàng, Taâm lyù giaùo duïc, Phaùi nöõ, Phöông phaùp sö phaïm, Taâm lyù tình

    caûm, Taùnh tình vaø giaùo duïc, Treû khoù khoaûng nhöõng naêm 1970-1971.

    daïy...

    Taát caû ñeàu ñaõ ñöôïc xuaát baûn trong

    Saùch baøn veà ngheà giaùo, nhaø giaùo coù 3 cuoán ñaùng chuù yù: Vaøi yù nghó cuûa giaùo Möu cuûa Vuõ Ngoâ Möu do Nhoùm Thieän chí xuaát baûn, Saøi Goøn, 1965 (daøy 84 trang, goàm 7 chöông, neâu nhöõng kinh nghieäm, nhöõng nhaän xeùt cuûa taùc giaû “veà moät vaøi vaán ñeà daïy hoïc ñeå göûi tôùi ñoàng nghieäp boán phöông”); Caâu chuyeän thaày troø cuûa Huyønh Phan (Nguyeãn Hieán Leâ ñeà töïa, Nxb Trí ñaêng, 1970; taäp hôïp caùc caâu chuyeän nhoû vaø nhöõng baøi thaûo luaän veà tình nghóa thaày troø vaø quan heä giöõa thaày vaø troø); Nhaø giaùo cuûa Nguyeãn Vaên Y (Nxb Nam Haø, Saøi Goøn, 1973).

    Neáu tính chung veà saùch giaùo khoa ñaïi hoïc caùc ngaønh (ngoaøi ngaønh sö phaïm) thì coù theå noùi sinh vieân tröôùc ñaây phaàn lôùn ñeàu hoïc theo giaùo trình (cours) do caùc giaùo sö, giaûng vieân ñaïi hoïc töï bieân soaïn cho moân hoïc mình phuï traùch, phaàn lôùn in roneùo, moät soá khaùc ñöôïc in typo vôùi kyõ thuaät ñôn giaûn, ít chuù troïng hình thöùc. Tyû nhö Ñaïi hoïc Luaät khoa Saøi Goøn, khi ghi teân theo hoïc, ngay ñaàu naêm phaûi ñoùng luoân tieàn mua saùch vôùi giaù khaù cao, cho 9 moân hoïc cuûa naêm thöù I (goïi laø Cöû nhaân I): Kinh teá hoïc, Luaät hieán phaùp, Daân luaät, Coå luaät, Phaùp cheá söû, Quoác teá coâng phaùp, Dieãn tieán kinh teá xaõ hoäi, Danh töø kinh teá, Luaät ñoái chieáu. Nhöõng saùch naøy thöôøng coù ghi doøng chöõ ngoaøi bìa: “Giaûng vaên duøng cho caùc sinh vieân, caám baùn taïi caùc hieäu saùch”, hoaëc “Saùch naøy chæ aán haønh raát haïn cheá ñeå duøng trong phaïm vi tröôøng Luaät”… Vì sinh vieân naêm thöù I ñoâng (khoaûng treân döôùi 20 ngaøn) neân saùch giaùo khoa cuõng trôû thaønh moät “nguoàn lôïi” kieám theâm cuûa moät soá giaùo sö ñaïi hoïc Luaät.

    238

    Taïp chí Nghieân cöùu vaø Phaùt trieån, soá 7-8 (114-115) . 2014

    ÔÛ Ñaïi hoïc Vaên khoa Saøi Goøn, vieä c phoå bieán saùch giaùo khoa cho sinh vieân xem ra coù veû “vaên ngheä” vaø phoùng khoaùng hôn. Phaàn lôùn giaùo sö chæ ñònh cho toå chöùc sinh vieân trong nhaø tröôøng quay roneùo baøi giaûng vôùi giaù reû; moät soá khaùc daïy caùc moân Vaên, Söû, Trieát… thöôøng coù saùch vöøa ñeå hoïc trong tröôøng vöøa tieâu thuï ra ngoaøi nhö moïi saùch ñoïc phoå thoâng khaùc (nhö cuûa caùc taùc giaû Thanh Laõng, Phaïm Vaên Dieâu, Leâ Ngoïc Truï, Nguyeãn Theá Anh, Kim Ñònh, Nguyeãn Vaên Trung, Leâ Toân Nghieâm, Nguyeãn Duy Caàn…), thöôøng in ñeïp. Ngoaøi saùch ôû thö vieän (vôùi khoaûng 20.000 saùch vaø 200 choã ngoài) maø sinh vieân ñöôïc söû duïng, caùc giaùo sö cuõng thöôøng ñeà nghò sinh vieân quay roneùo theâm taøi lieäu tham khaûo, ñaëc bieät laø ñoái vôùi nhöõng saùch coå, saùch cuõ quyù hieám (nhö Kinh Thi cuûa Taûn Ñaø [dòch], Ñöôøng thi trích dòch cuûa Buøi Khaùnh Ñaûn…), saùch cuûa caùc taùc giaû mieàn Baéc.

    Moät soá saùch giaùo khoa duøng chung cho nhieàu tröôøng ñaïi hoïc hoaëc coù ñoái töôïng söû duïng roäng ñaõ ñöôïc Trung taâm Hoïc lieäu Boä Giaùo duïc xuaát baûn, nhö Caây coû mieàn Nam Vieät Nam (in laàn 2 naêm 1970), Sinh hoïc thöïc vaät (in laàn 3 naêm 1972), Taûo hoïc (in laàn 2 naêm 1972), Hieån hoa bí töû (in laàn 1 naêm 1968), Rong bieån Vieät Nam (in laàn 1 naêm 1968), cuûa Phaïm Hoaøng Hoä; Noâng hoïc ñaïi cöông cuûa Toân Thaát Trình (in laàn 1 naêm 1967); Saûn khoa cuûa BS Ñaëng Hoùa Long (in laàn 1 naêm 1968); Giao thoa (in laàn 1 naêm 1969), Nhieãu xaï (in laàn 1 naêm 1969), Phaân cöïc (in laàn 1 naêm 1971), Phoå hoïc (in laàn 1 naêm 1971) cuûa Nguyeãn Chung Tuù; Ñieän hoïc cuûa Voõ Ñöùc Dieãn (in laàn 1 naêm 1970); Vieät Nam Daân luaät khaùi luaän (1961), Vieät Nam Daân luaät löôïc khaûo