ΠΛHPΩMENO

TEΛOΣ

KΩ∆IKOΣ 094587

Tαχ. Γραφείο
Iωαννίνων
Aριθµός. Aδείας 14

ΠEPIO∆IKH EK∆OΣH ΠOΛITIΣTIKOY
b ΣYΛΛOΓOY ∆OΛOY IΩANNINΩN b
ETOΣ 33ο u AP. ΦYΛ. 130 u AΠPIΛIOΣ - MAΪOΣ - IOYNIOΣ 2016
TAX. ∆/NΣH: AΠOΛΛΩNIAΣ 21 u 45332 IΩANNINA u e-mail: doliotika@dolo.gr u www.dolo.gr

∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ 2016
Το πρόγραµµα των εκδηλώσεων του καλοκαιριού 2016:
? Tρίτη 16 Αυγούστου, ώρα 11 π.µ.: Eκδήλωση τιµής στους
δασκάλους µας από τους µαθητές.
? Tρίτη 16 Αυγούστου, ώρα 9.00 µ.µ.: Θεατρικό δρώµενο από
την οµάδα “ΟΒΙΡΑ” .
? Tετάρτη 17 Αυγούστου: Το επίκεντρο των εκδηλώσεων θα είναι
το “∆ΟΛΙΩΤΙΚΟ ΑΝΤΑΜΩΜΑ”», µε παραδοσιακό γλέντι και µε
το συγκρότηµα του Κώστα Βέρδη.

Το πανηγύρι
του Αγ. Χριστοφόρου στο ∆ολό

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΡΒΑΣ
Ο τόπος του ήταν το πάθος του
Για µια ακόµη φορά χτύπησε πένθιµα η καµπάνα
του Αη-Νικόλα στέλνοντας
το λυπητερό µαντάτο στους
∆ολιώτες.
Πέθανε
ο
Γιώργος Ζέρβας. Ο δικός
µας
Γιώργο
Ζέρβας.
Αντιλάλησαν τα µονοπάτια
του λάκκου, οι βρύσες και η
O Άγιος Xριστόφορος,
Σκοτεινή, δάκρυσε η εικόνα
έργο του Γ. Zέρβα
του Αγίου Χριστοφόρου και
µαζί της όλοι οι ∆ολιώτες.
Τι να πρωτοθυµηθούµε από αυτόν τον άνθρωπο! Ότι και να
πούµε είναι ελάχιστα γι’ αυτά που πλουσιοπάροχα µας πρόσφερε
όλα τα χρόνια της ζωής του. ∆εν είναι δυνατόν εµείς, οι ∆ολιώτες,
να µην αποχαιρετίσουµε µε λόγια
αναγνώρισης και σεβασµού όπως
* Συνέχεια στη 4η σελίδα

K O Y B E N TO Y ΛE Σ

Tου ∆HM. ΠOTΣH

ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΜΠΡΟΣ

ται, διαβάζοντας να γράφουν
τόσοι χωριανοί, πρωτοφανή και
ωραιότατα κείµενα, και αισθάνοµαι ότι η εφηµερίδα µας ξεκίνησε µια µεγάλη πορεία για
εµπρός για τις 15-20 σελίδες
και το εύχοµαι µε όλη µου την
καρδιά.
Θέλω όµως εδώ και λίγο
καλοπροαίρετο... κουτσοµπολιό, για τους γράφοντας, χωρίς

Λαµπρές σελίδες διαβάσαµε
στα ∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ στο τεύχος του
Ιανουαρίου-Μαρτίου του 2016.
Μπράβο
µωρέ
παιδιά
∆ολιώτικα και φίλοι του χωριού
µας. Προσωπικά θερµά συγχαρητήρια σ’ όλους σας, πάντα µε
υγεία, χαρά και µεγάλη αγάπη
για το χωριό µας και ιδιαίτερα
για την εφηµερίδα µας.
Η χαρά µου δεν περιγράφε-

* Συνέχεια στη 2η σελίδα

9 Μαΐου 2016, γιορτάζει ο
πολιούχος του ∆ολού Άγιος
Χριστόφορος. Πλήθος επισκεπτών (που ήταν περισσότεροι
από κάθε άλλη χρονιά) ανηφόρησαν και φέτος στο γραφικό
εκκλησάκι που βρίσκεται στην
κορυφή
του
βουνού
Κουτσόκρανο σε υψόµετρο
1324 µ. Παρευρέθηκαν περίπου
75 άτοµα, κάθε ηλικίας από 7
µηνών έως και πάνω από 80

χρονών, χωριανοί, Βοστινιώτες,
ξενιτεµένοι ∆ολιώτες από
Αµερική και από πολλές περιοχές της χώρας µας, πολλοί
φίλοι του ∆ολού και τα µέλη
του πολυφωνικού συνόλου
«Χαονία».
Η ανάβαση που
διαρκεί περίπου 1,5 ώρα (µε
ενδιάµεσες στάσεις για ξεκού-

* Συνέχεια στη 2η σελίδα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Οι µαθητές του ∆ηµοτικού Σχολείου ∆ολού που φοίτησαν κατά τα σχολικά έτη 1951 έως 1967 διοργανώνουν
εκδήλωση τιµής στους δασκάλους τους,

Παντελή Ζωίδη και Κώστα Κουκουλάρη.
Η εκδήλωση θα γίνει στο ∆ολό την 16η του µηνός
Αυγούστου 2016, και ώρα 11η π.µ.
Μετά την εκδήλωση οι µαθητές θα παραθέσουν γεύµα
στους δασκάλους τους στον κέντρο του Χριστόφορου.
Παρακαλούµε η συνάντηση αυτή να είναι όσο το δυνατόν πολυπληθέστερη.
(Ενδέχεται προ της εκδήλωσης και εφόσον βρεθεί διαθέσιµος ιερέας, να γίνει θεία λειτουργία).

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

Το πανηγύρι
του Αγ. Χριστοφόρου στο ∆ολό
* Συνέχεια από την 1η σελίδα
ραση ή απόλαυσης της θέας),
αποζηµιώνει τον επισκέπτη µε
τη θαυµάσια διαδροµή, µέσα
από πλούσια βλάστηση προσφέροντας απεριόριστη θέα.
Το µονοπάτι που είναι µε
σήµανση και ο µεγάλος σταυρός που είχε βάψει πρόσφατα ο
Ευριπίδης Ευαγγέλου διευκόλυναν την πρόσβαση προς την
κορυφή. Μετά την τέλεση της
θείας λειτουργίας, από τον
παπα-Φάνη, προσφορά της
Aδελφότητας Aµερικής, ακολούθησε η αρτοκλασία στο στέ-

γαστρο του εξωκλησιού, το
καθιερωµένο λουκούµι και το
κέρασµα του εορτάζοντος
Φόρη Κωσταρά (τσίπουρο,
τυριά, πίτες).
Το πολυφωνικό σύνολο
Χαονία, αποτελούµενο από
τους Αλίκη Γκανά, Αλέξανδρο
Λαµπρίδη, Χρήστο ∆ίπλα και
Ουρανία Μπατσινίλα απέδωσε
το τραγούδι «Kαλότυχα είναι τα
βουνά» που (όπως ανέφεραν)
το µάθανε από τη δική µας
Φανή ∆ηµοπούλου.

Μετά τη λήψη των αναµνηστικών φωτογραφιών, ακολούθησε η κατάβαση, σε µικρότερο
χρόνο βέβαια απ’ ότι η ανάβαση.
Στην είσοδο του χωριού
(όπως απαιτεί η παράδοση)
περίµενε το δηµοτικό συγκρότηµα του Τάκη Λούκα, µαζί µε
όσους δεν µπόρεσαν να ανέβουν στο εξωκλήσι και όλοι µαζί
κατευθυνθήκαµε στο προαύλιο
του καφενείου, όπου στήθηκε
ένα µικρό γλέντι και χορός
µέχρι αργά το µεσηµέρι.
Στο συγκρότηµα του Τάκη
Λούκα, συµµετείχε στο τραγού-

δι ο Βαγγέλης ∆άκας και ο γιος
του Βασίλης στο κλαρίνο, που
φαίνεται να εξελίσσεται σε
µεγάλο ταλέντο.
Στην
ιστοσελίδα
µας
(www.dolo.gr) µπορείτε να δείτε
περισσότερες φωτογραφίες και
τα σχετικά βίντεο από τον Άγιο
Χριστόφορο, το χορό και τα
πολυφωνικά τραγούδια της
«Χαονίας».
Και του χρόνου!
Γ.Μ.

2

K O Y BE N T O Y Λ E Σ
* Συνέχεια από την 1η σελίδα
όµως να µε παρεξηγήσουν και
δεύτερο µου χρειάζεται εµένα
προσωπικά για να εκπληρώσω
τις υποχρεώσεις µου απέναντι
στην εφηµερίδα µας.
1ο) Χρήστο Φωτόπουλο: 3η
σελίδα (παλιές ιστορίες «Ο
γελαδάρης»). Άργησες λίγο
αγαπητέ µου Χρήστο να µας
γράψεις. Ξέρω ότι θυµάσαι
πολλά απ’ το ∆ολό, γι’ αυτό,
πιστεύω ότι θα ξαναγράψεις.
Προσωπικά σε χαιρετώ και σ’
ευχαριστώ. Ωραία και η φωτογραφία, αξίζει.
2ο)
Παναγιώτη
Παπαϊωάννου: 6η σελίδα (επιβίωση
και
∆ηµοκρατία)Πεζοτράγουδα. Σε ευχαριστούµε πολύ για το ωραίο κείµενό
σου και τώρα που τελειώνουν
τα σχολεία, θα έχεις περισσότερο χρόνο για να µας ξαναγράψεις. Μου άρεσαν πολύ οι
τελευταίες δύο σειρές: «Με
αντάλλαγµα
την
αιώνια
∆ηµοκρατία της Εκκλησίας του
∆ήµου κ.τ.λ.». Νάσαι πάντα
καλά.
3ο) Κώστα Κολέφα: 9η σελίδα (τα παιδικά µου χρόνια στο
∆ολό). Νάτος ο παιδικός µου
φίλος από την (απάνω χώρα)
άρχισε να ξαναγράφει. Τώρα
που ξεκίνησες, ξέρω δεν πρόκειται να σταµατήσεις και έχεις
να γράψεις αρκετά, απ’ αυτά
που κάναµε µαζί στο χωριό,
εκείνα τα µαύρα χρόνια, της
φτώχειας, της πείνας και των
πολέµων. Εγώ θυµάµαι αρκετά,
αλλά δεν µπορώ να τα γράψω
γιατί τα µάτια µου γεµίζουν
δάκρυα... Τρώγαµε γκόρτσα,
σούρβα, κράνα, κούµπουλα,
µούρες και προπαντός (κάχτες)
καρύδια, από τις ξένες καρυδιές και τις κοινοτικές, διότι
εµείς δεν είχαµε, για να κρατηθούµε στη ζωή. Ωραίο και πολύ
το κείµενό σου και σε ευχαριστούµε πολύ αξέχαστε φίλε.
4ο) Άγγελος Κούρος: 10η11η σελίδα (το αειθαλές ∆ολό
και το πρώιµα ανοιξιάτικο
∆ολό). Τι να πω και τι να πρωτογράψω για σένα, αγαπητέ µου
Άγγελε Κούρο; Ένα πολύ µεγά-

λο ευχαριστούµε, που κάλυψες
έξι ολόκληρες στήλες. Επίσης
µάθαµε πολλά πράγµατα για το
χωριό µας, για την πανίδα και
χλωρίδα του που λίγοι την γνωρίζανε και µερικοί την είχαµε
ξεχάσει τόσα χρόνια µακριά απ’
το ∆ολό µας.
Άγγελε, σε θέλουµε πάντα
κοντά µας (και όλους τους
νέους) για το µέλλον του χωριού µας και ιδιαίτερα για τα
∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ έτσι µπορεί να
ζήσει το ∆ολό και η ιστορία του.
Εµείς οι µεγαλύτεροι αργά-γρήγορα θα φύγουµε, το ∆ολό πρέπει πάντα να ζει. Νάσαι πάντα
καλά και σε χαιρετώ.
5ο) Χριστόφορο Ράπτη: 12η
σελίδα (Από τον Χριστόφορο...
µια φωτογραφία στον Κουβαρά
το 1944 και το ΘΥΜΑΜΑΙ ποίηση).
Γεια σου ακούραστε και δραστήριε, µια ζωή. Φόρη µου, σε
φιλώ µε πόνο ψυχής και σ’
ευχαριστούµε που ποτέ δεν µας
ξεχνάς και πάντα αγαπάς το
χωριό σου και τους χωριανούς
σου. Πάντοτε γράφεις ακούραστος, γερό θυµητικό, από τα
παιδικά σου χρόνια και µεγαλύτερος στην ηλικία από µένα. Και
τι δεν µου θύµησες πάλι µε την
φωτογραφία και µε έκανες να ...
κλάψω. Αυτό το ποτάµι, κάθε
καλοκαίρι, γέµιζε από παιδιά
όχι µόνον απ’ το χωριό, από την
Πωγωνιανή του Γυµνασίου και
του Οικοτροφείου, για µπάνια
και για ψάρεµα.
Αυτά τα χρόνια του 1944 τα
θυµούµαστε όλοι, σ’ αυτή την
ηλικία, των 15-18 χρονών,
χωρίς παπούτσια, ρούχα, χωρίς
δρόµους, χωρίς φώτα και το
σπουδαιότερο χωρίς... νερό!
Το δώρο του Θεού το κουβαλούσαµε µε τις βαρέλες απ’ το
βάθος του Κουβαρά, µε τα ζώα
και στην πλάτη µας.
Αυτό το ποτάµι για µας τα
παιδιά, κάθε καλοκαίρι µας ανανέωνε, µας εµψύχωνε και µας
σκλήρυνε στη ζωή να αγωνιστούµε και να επιζήσουµε,
όπως και έγινε.
Ένα µεγάλο ευχαριστώ, για
τα κείµενά σου και δεύτερο για
τα καλά σου λόγια που γράφεις
πάντα για µένα.
Νάσαι πάντα καλά, τα φιλιά

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

3

ΓIΩPΓOΣ ZEPBAΣ – ΠPΩTOMAΪΣTΩP 1924-2016
τανε δειλινό, καλοκαίρι, κι από την ανοιχτή µπαλκονόπορτα έφταναν οι
φωνές των παιδιών που έπαιζαν
έξω στις πρασιές, γύρω από ένα
µεγάλο συντριβάνι. Nα συνεχίζεται η ζωή έτσι, χωρίς να νοιάζεται κανείς αν την ίδια εκείνη
στιγµή µπορούσε να χάνεται
µια ύπαρξη πολύτιµη, µου φαινότανε ανυπόφορο. ∆εν είχα
παρά να συµµαχήσω µε την
ήττα». Έτσι βίωνε ο Oδυσσέας
Eλύτης τον χαµό του Aνδρέα
Eµπερίκου και το αναντικατάστατο της απώλειας του µεγάλου ποιητή, «που χάνονταν εδώ
για να ξαναβρεθεί κερδισµένος
αλλού, για πάντοτε, µέσα στους
γαλάζιους ατµούς τ’ ουρανού
και τις λευκές πέτρες».
Bράδυ καλοκαιριού έφυγε
πριν λίγες µέρες από τη ζωή, σε
ηλικία 92 ετών (πώς να γράψεις
«πλήρης ηµερών και έργων» για
κάποιον που ακόµη –στην δέκατη δεκαετία της ζωής– έκανε
σχέδια: στο χαρτί, και για το
µέλλον) ένας γνήσιος δηµιουργός, αληθινός ποιητής, µία από
τις πλέον εξέχουσες προσωπικότητες που γέννησε το ∆ολό
και η Ήπειρος, που σηµάδεψε,
µε το (εν πολλοίς απρόβλητο)
έργο του και την ανιδιοτελή
προσφορά στον τόπο και τον
πολιτισµό του, το δεύτερο µισό
του αιώνα που πέρασε.
Πρωτοπόρος, οραµατιστής,
αγωνιστής. Ένας από τους
σηµαντικότερους αρχιτέκτονες
της γενιάς του. O πρωτοµάστορας Γιώργος Zέρβας. O καλλιτέχνης, ο λαογράφος, ο στοχαστής. Bράδυ καλοκαιριού. Tα
παιδιά –ευτυχώς– συνέχιζαν να
παίζουν στις πλατείες και στις
πρασιές, οι νέοι εξακολουθούσαν να αγκαλιάζονται και να
ερωτεύονται. Xιλιάδες χρόνια
τώρα ίδια η ζωή: µεγαλειώδης
και τραγική µε γέννα και µε
θάνατο. Mα πάντα «πόνος ανυπόφερτος». (Kάλβος).
Aπόφοιτος του EMΠ, υπήρξε
αγαπηµένος σπουδαστής των
σηµαντικότερων
Eλλήνων
δασκάλων: των ζωγράφων

«Ή

Nίκου Eγγονόπουλου, Nίκου
X΄΄κυριάκου-Γκίκα και Σπύρου
Παπαλουκά· των αρχαιολόγων
Aναστάσιου Oρλάνδου και
∆ηµήτρη Eυαγγελίδη· των αρχιτεκτόνων Παναγιώτη Mιχελή
και Bασίλη Kουρεµένου. Kαι
πέραν όλων του κορυφαίου
∆ηµήτρη Πικιώνη («βρε «παλιοηπειρώτη» εσύ θα µε τρελάνεις»...) του οποίου υπήρξε και
Eπιµελητής (τιµή που είχαν
µεγέθη όπως ο Eγγονόπουλος
και ο Άρης Kωνσταντινίδης)
αλλά
και
επαγγελµατικός
συνεργάτης του επί σειρά ετών,
συµµετέχοντας σε σηµαντικές
µελέτες, όπως τα Έργα
Aκροπόλεως και η διαµόρφωση
του λόφου του Φιλοπάππου
(‘54-’57), η Παιδική Xαρά
Φιλοθέης (’61-’64) κ.α.
Aπό το ∆ολό έφυγε µετανάστης µε την οικογένειά του, για
Aθήνα, σε ηλικία 2 ετών, µα το
έκλεισε για πάντα στην καρδιά
του. Eπέστρεφε τακτικά στις
σχολικές διακοπές, ενώ από τα
φοιτητικά και πρώτα επαγγελµατικά χρόνια (δεκαετίες ’40 και
’50) «όργωσε» σπιθαµή προς
σπιθαµή– µε τα πόδια, µε το
µουλάρι, µε το Jeep – κυριολεκτικά όλη την Ήπειρο. Tην
βίωσε, την µελέτησε, της πρόσφερε. Έδωσε όλη του την
ψυχή χωρίς να περιµένει ανταλλάγµατα. Πικράθηκε... (φαίνεται
να µην υπάρχει τίποτε πιο ύποπτο στο µυαλό των ανθρώπων
από την ύψιστη ανιδιοτέλεια).
Mια ολόκληρη εποχή –σε
δύσκολους καιρούς µαζί µε τον
παππού µου, τον αείµνηστο
Θανόπουλο έβαζε το ∆ολό
πάνω απ’ όλα· και από την
καριέρα του, και από την ψυχική
του ηρεµία και από την οικογένειά του ακόµη, αφιερώνοντας
όλη την ενέργεια και τον χρόνο
του για την προστασία, την αποκατάσταση και την πολιτισµική
προβολή του τόπου.
Eρευνητής και λάτρης της
Παράδοσης σε κάθε της µορφή,
ευρισκόµενος δεκαετίες µπροστά από τον καιρό του, στα
πλαίσια της Mελέτης του για

την επιλογή και κήρυξη των
παραδοσιακών οικισµών της
Hπείρου, κατάφερε να συµπεριλάβει και το ∆ολό (µε επιµονή
και δυσκολίες όπως µου έλεγε–
το στήριξε στη χαράδρα) –
µοναδικό χωριό στο Πωγώνι.
«Έπρεπε να κηρυχθεί όλη η
ενότητα»
(Kακόλακος,
Pοµπάτες,
Mέβγελα,
Φραστανά,
Σταυροσκιάδι,

Tου ∆ηµήτρη Zέρβα
∆ρυµάδες) µου είχε εκµυστηρευτεί. «E, τότε δεν θα γλύτωνες, θα σε κυνήγαγαν εφτά
χωριά» του είχα πει µεταξύ
σοβαρού
και
αστείου.
Παράλληλα διοργάνωνε εκδηλώσεις Πολιτισµού µε επίκεντρο το ∆ηµοτικό Tραγούδι,
τους τοπικούς χορούς και την
αναβίωση των εθίµων, εποχές
που σχεδόν δεν υπήρχε δρόµος, εποχές που οτιδήποτε
παραδοσιακό θεωρείτο στάσιµο
και οπισθοδροµικό εποχές που
άρχιζε η καταστροφή και η
αλλοτρίωση στο όνοµα της
δήθεν εξέλιξης και προόδου...
Όταν η λέξη «διατηρητέο»
σήµαινε... πόλεµο!
Tο έργο του Γιώργου Zέρβα
δεν περιορίστηκε, φυσικά, µόνο
στην Ήπειρο. Aπλώνεται σε
όλον τον ελληνικό χώρο. Aπό
την Kρήτη µέχρι την Mακεδονία
και από το Iόνιο µέχρι την
Mυτιλήνη και την Pόδο, καλύπτοντας πλείστες ειδικότητες
µορφές και κλίµακες: Aπό πόµολα για πόρτες και πόρτες µέχρι
έπιπλα και διακοσµητικά µοτίβα
από κρήνες, ξωκκλήσια και
ναούς µέχρι υπαίθρια θέατρα
και χώρους πολιτισµού· από
εξοχικές κατοικίες και επαύλεις
µέχρι ξενώνες και ξενοδοχεία
από διαµορφώσεις κήπων και
ελεύθερων
χώρων
µέχρι
Πολεοδοµικές –χωροταξικές
µελέτες
και
µελέτες
Περιβαλλοντικών Eπιπτώσεων
ευρύτερων περιοχών. Mελέτες
πρότυπα. Πρωτοποριακές και
πρωτότυπες αποτέλεσαν υπόδειγµα για τους µεταγενέστε-

ρους. Kαι πάντοτε µε σεβασµό
στο περιβάλλον, στην ανθρώπινη κλίµακα και τις ιδιαιτερότητες του κάθε τόπου.
«Mα αυτός θα έπρεπε να ’ναι
ζάµπλουτος!» θα σκέφτονταν
κάποιος... Aς ρωτήσουν τον...
Πικιώνη για προσφορά, ανιδιοτέλεια, θυσία, ταπεινότητα,
περιφρόνηση του χρήµατος,
της προβολής και επίδειξης
(ποτέ δεν έβαλε... ταµπέλα) και
κυρίως για το πάθος, την
λατρεία και την αφοσίωση στην
δουλειά. Tην ερωτική σχέση, θα
έλεγα.
Tο ∆ολό, πάντως, ήταν µονίµως στη σκέψη του. Mέχρι
πολυτελές Jeep είχε πάρει προσφάτως (70 χρόνια µετά το θρυλικό Willys) ειδικά για το ∆ολό!
Για να µπορεί να µεταβαίνει
άνετα χειµώνα-καλοκαίρι (οδηγούσε µέχρι τα 91). ∆εν τα
κατάφερε. Mέχρι το τέλος επιµελείτο το βιβλίο της ξαδέλφης
του Bασιλείας Kωσταρά που κι
αυτή έφυγε πρόσφατα, διορθώνοντας, εµπλουτίζοντας, τελειοποιώντας το συνεχώς, απολαµβάνοντας την ενασχόληση.
Σαν να µην ήθελε να τελειώσει... Ένα πόνηµα υπέροχο,
γεµάτο µνήµες, αναµνήσεις,
βιώµατα, λαογραφικά στοιχεία
και χιούµορ που όταν εκδοθεί
(σύντοµα πιστεύω) θα συγκινή-

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΡΒΑΣ
σει.
Tελευταίως µου ανέφερε ότι
συνεχώς –κάθε νύχτα– έβλεπε
στον ύπνο του το ∆ολό.
∆ιαίσθηση; Aς µου επιτραπεί
εδώ να πω κι εγώ ένα δικό µου
όνειρο λίγες ηµέρες πριν πεθάνει, όταν τίποτε ακόµη δεν προµήνυε το τέλος, αλλά τα χρόνια
είχαν βαρύνει την πλάτη, περπατούσε πιο σκυφτός και...
έχανε πόντους. «Όρθια την
πλάτη πατέρα, ψηλά τους
ώµους, σήκωσε το κεφάλι πατέρα! ∆εν είσαι δα και τόσο πιο
κοντός από µένα...». Kαι όπως
τον βοηθούσα να ορθώσει το
κορµί υψώνονταν, υψώνονταν,
υψώνονταν
υπερφυσικά.
Έµεινα άναυδος. «Eίσαι τέτοιος
γίγαντας πατέρα και το κρύβεις;
Πόσο µπόι µου ρίχνεις!!». Kαι
υψώθηκε µέχρι τον Oυρανό. O
πατέρας µου πέθανε στις 9
Iουνίου 2016 ανήµερα της
Aναλήψεως.
Συναισθηµατικοί-οικογενειακοί λόγοι οδήγησαν να ταφεί
κοντά στο σπίτι του και τους
οικείους του, ψηλά, στο επίσης
ευλογηµένο αττικό χώµα της
Πεντέλης, πάνω στο δοξασµένο µάρµαρο που τον συνδέει µε
τα έργα του στην Aκρόπολη
(µαζί µε το ∆ολό οι δύο µέγιστες αγάπες του –η τρίτη ίσως
να ήµουν εγώ...) µέσα στο αττικό χρώµα, ατενίζοντας την
Eλληνική Γραµµή του Περικλή
Γιαννόπουλου και του Πικιώνη,
από
την
κορυφή
του
Πεντελικού µέχρι τον Yµηττό
και τη θάλασσα. Mέχρι την
Aίγινα του Kαζαντζάκη και τη
Σαλαµίνα του Σικελιανού.
Σφοδρή προσωπική µου επιθυµία (σίγουρα και δική του)
ήταν να επιστρέψει στην γενέθλια αγαπηµένη γη. Θα ήθελα η
τελευταία διαδροµή να είναι
από την εκκλησία του χωριού
µας προς τον Άη-Γιάννη, µπροστά από τα πέτρινα σπίτια που
τόσο αγάπησε, αυτά που σώθηκαν και στέκουν υπερήφανα,
που µε ευγνωµοσύνη θα υποκλίνονταν στο πέρασµά του
(λίγοι, νέοι τότε, σχεδόν παιδιά,

πήραν από τη µαγιά: ο Φόρης
(Kωσταράς),
ο
Λάκης
(Xρήστου),
ο Bαγγέλης
(∆άκας)– µε το Σαµαντάκα του
Bαγγέλη
αποχαιρέτησε
η
ποµπή το σπίτι πριν τη ταφή,
ήταν και το τελευταίο τραγούδι
που τραγούδησε ο πατέρας
λίγες ηµέρες πριν). Nα περάσει
και µπροστά απο τα κτίσµατα
που δεν τα κατάφεραν, τις
πεσµένες µάντρες και τις ξερολιθιές, να νιώσει το δάκρυ τους
–lacrimae rerum– το δάκρυ της
πέτρας, τα δάκρυα των λιθαριών. Για τον υµνητή της
πέτρας. Για τον άνθρωπο του
λιθαριού. Eυλογηµένο το έργο
του.
Kαλό ταξίδι ακριβέ, πρωτοπόρε οραµατιστή, ακούραστε
και ασκητικέ δηµιουργέ, αγωνιστή ως την ύστατη ώρα.
Tο ξέρω, είµαι σίγουρος,
πως θα έρχεσαι συχνά, σαν
όνειρο, να µε συντροφεύεις
στην µοναξιά και το κενό που
αφήνει η µεγάλη απώλεια, να
µου παραστέκεσαι και να µε
εµπνέεις να συνεχίσω όσα οραµατιστήκαµε, όσα επιθυµούσαµε, όσα αφήσαµε στη µέση.
Aλλά ας το πει καλύτερα ο
ποιητής, ο αγαπηµένος και των
δυο µας:
Ωραίε νεκρέ, µονάρχη εσύ του
µυστικού ουρανού µου
αστέρινε, ήρθες πάλι
σ’ έφερε η νύχτα
[...]
Kαι σε κρατούσα όπως ποτέ δεν
κράτησε µητέρα
το πρωτογέννητο παιδί στην
αγκαλιά της
[...]
Kι ήσουν ωραίος, όπως ποτέ
κανένας έρωτάς µου
δεν ήτανε στης νιότης µου τα
χρόνια,
και σώπαινες, όπως ποτέ δεν
µίλησαν τ’ αηδόνια
των ποιητών στα βάθη της καρδιάς µου.

4

ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΕΡΒΑΣ
Ο τόπος του ήταν το πάθος του
* Συνέχεια από την 1η σελίδα
του πρέπει, τον άξιο χωριανό
µας, Γιώργο Ζέρβα.
Στην ψυχή και στην καρδιά
όλων µας µένει χαραγµένη η
µορφή του. Ο ήπιος χαρακτήρας του, η λιτότητα και η ευθύτητα του λόγου του, η πίστη
στις απλές ανθρώπινες αξίες.
Ήταν συµπαθής, σεµνός, ακούραστος εργάτης και απολάµβανε της αγάπης και της εκτίµησης όλων µας.
Ήταν ένας άνθρωπος που
αγαπούσε µε πάθος τον τόπο
του. Κανείς δεν µπορεί να µείνει ασυγκίνητος από την
έµπνευση και τις πρωτοβουλίες
του να ζωντανέψει µνήµες, να
διασώσει παραδόσεις, να βγάλει στην επιφάνεια τις βαθιές
ρίζες της ιστορίας των ανθρώπων και της φύσης ώστε να
διαιωνίσει το χρέος όλων µας
απέναντι στον τόπο που µας
γέννησε.
Αξέχαστες σε όλους µας θα
µείνουν οι πολιτισιτκές εκδηλώσεις που διοργάνωνε, τη δεκαετία του ’60, πραγµατικά πρωτοπόρες για την εποχή τους. Ο
Γιώργο Ζέρβας ήταν ο άνθρωπος που οραµατίστηκε και
πάλεψε µε όλες του τις δυνάµεις ώστε να πετύχει τον χαρακτηρισµό του χωριού µας ως

παραδοσιακό οικισµό, ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.
Σε ευχαριστούµε αγαπηµένε
µας Γιώργο για όσα, µε την
τέχνη σου και το ταλέντο σου,
µας πρόσφερες. Σε ευχαριστούµε που οµόρφυνες τη ζωή
µας. Θα µας λείψει η εργατικότητα, το πάθος σου, η ανιδιοτέλεια και η προσήλωσή σου στο
κοινωνικό σου όραµα. Μα πιο
πολύ θα µας λείψει το παράδειγµα ζωής που µας αφήνεις
παρακαταθήκη. Τέτοιοι δάσκαλοι, τέτοιοι διανοούµενοι,
τέτοια ελεύθερα πνεύµατα δεν
πεθαίνουν ποτέ. Ζουν µέσα από
τους συνεχιστές του έργου
τους, ζουν µέσα από εκείνους
που ακολουθούν το πρότυπο
της ζωής τους. Εµείς οι
∆ολιώτες πονάµε πολύ για το
χαµό σου αλλά αισθανόµαστε
περήφανοι για την διαδροµή
σου, για τη στάση ζωής σου, για
την ποιότητα της προσωπικότητάς σου. Και, πάνω απ’ όλα,
δικαιούνται να είναι υπερήφανοι για σένα οι πιο αγαπηµένοι
σου, η Χαρά, η Ηρώ και ο
∆ηµήτρης, που έχουν το ξεχωριστό προνόµιο να σε έχουν
πατέρα.
Καλό σου ταξίδι αγαπηµένε
µας και αλησµόνητε Γιώργο.
Μαζί σου θα πάρεις την αγάπη

Kωστής Παλαµάς
(«H Πολιτεία και η Mοναξιά»)

Kαλό ταξίδι Aγαπηµένε, µοναδικέ Γιώργο Zέρβα, Πατέρα
µου.

H ανέγερση της εκκλησίας του Aγίου Xριστοφόρου υπό την επίβλεψη
του Γεωργίου Zέρβα.
(Aπό το αρχείο του Xρήστου Φωτόπουλου)

IOYNIOΣ 2016
αι µόνον η λέξη τροµάζει

Κκαι παγώνει τον άνθρω-

πο. Ο τρόµος έχει κάτι το φοβερό, σε ξαφνιάζει, φέρνει τους
ανθρώπους σε απόγνωση και
δηµιουργεί πανικό, ανάλογα
βέβαια, µε το µέγεθός του.
Παλιότερα δεν υπήρχαν τέτοιες
τροµοκρατικές επιθέσεις ή
µπορώ να σας πω ότι σπάνιζαν.
Και εάν γινόντουσαν, έπαιρναν
θέση µεγάλου σηµαντικού
γεγονότος, που ανάλογα εσχολιάζετο και αµέσως ετιµωρείτο
ΠΑΡΑ∆ΕΙΓΜΑΤΙΚΑ.
∆υστυχώς σήµερα στον 21ο
αιώνα, οι τροµοκρατικές αυτές
καταστάσεις και σε µεγάλη ποικιλία µορφών βίας, έγιναν ρουτίνα ή µάλλον σαν µια να πούµε
επιδηµία στη χώρα µας.
Και οι εφηµερίδες και τα
µέσα ενηµερώσεως µας λένε:
«Μια γυναίκα πανικόβλητη από
την επίθεση δύο νεαρών προσπαθεί να κρατήσει την τσάντα
της µε τα λεφτά, όµως την
ρίχνουν κάτω, την σέρνουν
πληγωµένη, απ’ τα κτυπήµατά
τους και της παίρνουν τα χρήµατα και εξαφανίζονται».
«Την ίδια ώρα σ’ άλλο µέρος,
δεµένο γερά σε δυο καρέκλες
το ηλικιωµένο ζευγάρι παρακολουθεί τους δύο µασκοφόρους,
να σηκώνουν ό,τι βρίσκουν
µέσα στο σπίτι τους, ό,τι δηλαδή µε κόπο και αγώνα πολλών
ετών είχαν δηµιουργήσει».
Και συνεχίζει η τηλεόραση
στις ειδήσεις:
«Μέσα σ’ ένα αεροπλάνο,
ολόκληρο το πλήρωµά του πανικόβλητο µε κοµένη την ανάσα
περιµένει µε το βλέµµα στραµµένο στο χέρι του τροµοκράτη,
που κρατά αυτόµατο όπλο. Θα
πατήσει τη σκανδάλη; Θα αφανιστούν εν ριπή οφθαλµού
τόσες ψυχές χωρίς λόγο; Και
περιµένουν θάρθει κάποια βοήθεια; Θα σωθούν; Και ο φόβος
φτάνει πλέον στο αποκορύφωµα µε τον πρώτο νεκρό».
Αυτά και πάρα πολλά άλλα
παρόµοια φαινόµενα τρόµου και
φόβου, εµφανίζονται καθηµερινά στη χώρα µας και σ’ ολόκληρο τον κόσµο, σε µια κοινωνία
του αιώνα µου, µε πολιτισµένους ανθρώπους, µε πρόοδο, µε
εργατικότητα, µε επιτεύγµατα
τεράστια και τέλος µε πολιτισµό
ελεύθερο και δηµοκρατικό, µε
λίγα λόγια ότι... ανήκουµε στην
Ευρώπη.
Και διερωτάται κανείς:

« ∆OΛ I Ω T I K A »

TPOMOKPATIA
«Πώς γίνεται; Πώς είναι
δυνατόν µέσα αυτόν τον τίµιο,
εργατικό, φιλειρηνικό και δηµοκρατικό κόσµο, όπου όλα κινούνται και γυρίζουν µε θαυµάσιο
ρυθµό προόδου και µεγάλης
ανάπτυξης, τι θέση έχει η τροµοκρατία, η κλεψιά, ο φόνος, ο
βιασµός και τέλος οι ατελείωτοι
πόλεµοι;»
Μοιάζει η τροµοκρατία, σε
µας τους Έλληνες σαν ένα ξένο
σώµα, που ήρθε τόσο ξαφικά
ανάµεσά µας, όπως η αγριάδα
που φυτρώνει ανάµεσα στα
στάχυα και δεν αφήνει πλέον
να µεγαλώσουν και να καρπίσουν.
Πού έχει ακουστεί, σήµερα
να ανοίγονται σπίτια, στα έρηµα
χωριά µας και εκκλησιές να
ληστεύονται, στην κυριολεξία
να την ξεγυµνώνουν, παίρνοντας τις καλύτερες και αρχαιότερες εικόνες; Τι γίνεται, πού
φτάσαµε, τι πρέπει να κάνουµε
για να γλιτώσουµε απ’ αυτή τη
φοβερή κατάσταση;
∆υστυχώς δεν πρόκειται να
γίνει τίποτα, αυτή είναι η άποψή
µου και εξηγούµαι:
Γέµισε η Πατρίδα µας εδώ
και κάµποσα χρόνια µε παντός
τύπου φυλές απ’ όλον τον
κόσµο. Έγινε η χώρα µας µια
νέα Βαβυλώνα που καθηµερινά
φθείρεται, ηθικά, οικονοµικά και
σιγά-σιγά κατατρώει παράκαιρα
όλους µας και περισσότερο τις
νέες µας γενιές. ∆ιεθνείς
µαφιόζοι, χασισέµποροι και
κάθε λογής τυχοδιώκτες, λωποδύτες, σωµατέµποροι και στυγεροί δολοφόνοι κυκλοφορούν
παντού, και µένουν άπιαστοι και
ατιµώρητοι. Και όταν τους πιάνουν µερικούς, οι νόµοι µας
τους... χαϊδεύουν, ενώ πρέπει
να τους τιµωρούν παραδειγµατικά και να τους στέλνουν αµέσως από κει που κατάγονται.
Και περιµένω µε την σκέψη µου
ότι αυτός ο λαός ο περήφανος,
µαζί µε τους κυβερνώντες και
την Εκκλησία θα µπορέσουµε
να τινάξουµε από πάνω µας
αυτόν τον καρκίνο που λέγεται
τροµοκρατία, όπως έκαναν οι
πρόγονοί µας και νίκησαν, µετά
από 400 χρόνια φοβερής σκλαβιάς. Θα νικήσουµε και πάλι και
θα δούµε την Πατρίδα µας,
ξαναγενηµένη απ’ όλα αυτά,
ελεύθερη, ειρηνική και δηµο-

κρατική. Και κάτι την τελευταία
ώρα όπως γράφουν οι εφηµερίδες των Αθηνών. Μία απ’ αυτές
στην 3η σελίδα, το Σάββατο 28
Μαΐου του 2016, έγραφε:

ΤΟΥ ∆ΗΜ. ΠΟΤΣΗ
Συµφωνία για επιστροφή
µεταναστών στις χώρες τους!
«Το υπουργείο Προστασίας του
Πολίτη
και
ο
∆ιεθνής
Οργανισµός Μετανάστευσης,
ΥΠΕΓΡΑΨΑΝ συµφωνία η οποία

5
αφορά την εφαρµογή υποβοηθούµενων εθελούσιων επιστροφών και µέτρων επανένταξης
παράτυπων µεταναστών στις
χώρες καταγωγής τους. Η συµφωνία θα ξεκινήσει να έχει ισχύ
από την ερχόµενη Τετάρτη 1η
Ιουνίου για τα επόµενα τρία
χρόνια κ.τ.λ.».
Τα κείµενα υπογράφει η
κυρία Κάτια Νιόκαρη. Εύχοµαι
ολόψυχα καλά αποτελέσµατα
και σ’ όλους σας καλό καλοκαίρι πάντα µε υγεία και χαρά, και
µην
ξεχνάτε
ποτέ
το
«Αντάµωµα των ∆ολιωτών» τον
Αύγουστο. Γεια σας.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ (Η «λύση»)
ΣΤΟΧΟΣ: Η ΥΒΡΙΣ
Το εξαρτηµένο ανακλαστικό του θανάτου
Η ουράνια αυταπάτη
Οι πωλητές θεών και
«καπιταλιστικών» και «σοσιαλιστικών»
παραδείσων
στις λαϊκές της απελπισίας
Οι έµποροι της αλλοτρίωσης
Οι δολοφόνοι του αυτοσαρκασµού
Τα σάλια των υπόδουλων του θεάµατος
Οι πλυµένοι εγκέφαλοι
Το καταχώνιασµα του Φωτός
στις σκοτεινές µπίµ’τσες της αρρωστηµένης Λήθης
Τα τσιάγκαλα των τεµενάδων της φρικαλέας
υποδούλωσης
Οι βόθροι της «αλήθειας»
Η αλαζονεία των «σεσωσµένων»
Τα µέλλοντα ποτάµια αίµατος
και οι πλυµένες µπότες των θρησκειών
Οι ιστοί της νύχτας των «σωτήρων»
Οι αδίστακτοι του «καλού» και της «αγάπης»
Οι κλέφτες και δεσµοφύλακες της σχόλης
(του χρόνου και του χώρου)
τουτέστιν του «ευ πράττειν και ευ ζην».
«ΟΠΛΑ»: Η ΝΕΜΕΣΙΣ
Το νότισµα στο δάσος
Ο ασπροπάρης
Το περπάτηµα του λύγκα
Οι λάµιες των αβυσσαλέων χασµάτων
Η ηδονή και ευδαιµονία της αληθούς δόξας
υπέρ Έρωτος, νου, µορφών ωραίων
και ακροαµάτων
της παλλόµενης οβίρας (δονούµενο βάθος)
του Σύµπαντος, της ισορροπίας του ηµιτόνου
το όλου Όντος
Οι λιµναίοι οικισµοί
Το χώµα
οι ρίζες
Ο Επίκουρος
Ο ∆ιόνυσος
Ο γεωµετρικός τόπος της οργής των προσώπων,
ήτοι
Η οµόνοια «εν τοις πρακτοίς»
Παναγιώτης Παπαϊωάννου

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

“Όπως τα κλαδιά ενός δέντρου,
έτσι µεγαλώνουν όλοι
προς διαφορετικές κατευθύνσεις…..
Μα οι ρίζες µας παραµένουν κοινές!”

Το γενεαλογικό
µας δέντρο
Το γενεαλογικό ή οικογενειακό δέντρο
αποτελεί περιγραφική ή σχηµατική αναφορά
στο σύνολο των γνωστών προγόνων ή απογόνων κάποιου ανθρώπου, καθώς και το διάγραµµα που τους εµφανίζει σε δενδρική
δοµή µέχρι κάποιο όριο, είτε στο παρόν, είτε
σε ιστορικό παρελθόν.
Ο σκοπός του γενεαλογικού δέντρου
είναι να αναδείξει συσχετισµούς και βαθµούς οικογενειακούς ή συγγένειας ανθρώπων. Σε αυτό µπορούν να καταγραφούν
εκτός των ονοµάτων των απογόνων και
πολλές άλλες πληροφορίες όπως ηµεροµηνίες γέννησης, θανάτου, βαπτίσεων, γάµων,
τοποθεσίες και επαγγέλµατα.
Η µεγαλύτερη επιτυχία σε ένα γενεαλογικό είναι να µπορέσει κανείς να καταγράψει όσο το δυνατόν περισσότερες γενιές,
µε αποτέλεσµα να φτάσει πολλά χρόνια
πίσω.
Ένας ερευνητής µπορεί ν’ ανακαλύψει
και να µελετήσει µέσα από ένα γενεαλογικό
απίστευτα πράγµατα, σχεδόν ατελείωτα, µα
για έναν καταγεγραµµένο είναι ΤΟ ∆ΕΝΤΡΟ
ΤΟΥ! Είναι οι πρόγονοι, είναι το σόι, είναι οι
συγγένειες που αγνοούσε, είναι η καταγωγή του!
Μέσω της εφηµερίδας µας «∆ΟΛΙΩΤΙΚΑ» ξεκινάµε µια προσπάθεια καταγραφής των γενεαλογικών δέντρων των οικογενειών του ∆ολού. Ο Νίκος Υφαντής στο
Α΄ µέρος του βιβλίου του «το ∆ολό στο
Πωγώνι», καταγράφει µε πάρα πολλά στοιχεία το γενεολόγιο των ∆ολιωτών, ξεκινώντας από τις πρώτες οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στο ∆ολό και καταλήγοντας
στα γενεαλογικά δέντρα των ∆ολιωτών. Το
γενεολόγιο όµως αυτό απαιτεί ενηµέρωση,
για να συµπληρωθεί µε την καταγραφή των
επόµενων γενεών. Σχετικό βοήθηµα, όσον
αφορά τους προγόνους µας υπάρχει στα
γενεολογικά δέντρα που επιµελήθηκε ο
αξέχαστος ∆ηµήτρης Σακελλάριος. Όπως
αναφέρει ο Xριστόφορος Pάπτης στη σελίδα 12 και ο Γιώργος Zιάγκος παλαιότερα
είχε ασχοληθεί µε το γενεαλογικό των
∆ολιωτών. Με αυτά σαν οδηγούς η αρχή
γίνεται µε τη δηµοσίευση του γενεαλογικού
δέντρου της δικής µου οικογένειας και
παράλληλα ζητάµε από τους συγχωριανούς
µας να µας στείλουν στη Σύνταξη το δικό
τους γενεαλογικό δέντρο και παρατηρήσεις
– συµπληρώσεις – διορθώσεις του παρόντος. Στόχος µας είναι µε την ολοκλήρωση
όλων των γενεαλογικών δέντρων των
∆ολιωτών να προκύψει ενηµερωµένο το
γενεαλόγιο των ∆ολιωτών.

Γραµµική σύνθεση του
γενεαλογικού δέντρου
Παναγιώτη
Λατσούνα
του Αντωνίου (έτος γεννήσεως 1856)

6

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

Kοινωνικά

Ανάσταση στο ∆ολό
Με κατάνυξη και λαµπρότητα γιορτάστηκε και φέτος στο χωριό µας η
Ανάσταση του Θεανθρώπου. Αρκετοί ήταν οι πιστοί (µόνιµοι κάτοικοι και
ξενιτεµένοι) που συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο χώρο της εκκλησίας,
κάτω από την ανθισµένη καστανιά, µε τις λαµπάδες τους, για να παρακολουθήσουν το τελετουργικό του Μεγάλου Σαββάτου, ψάλλοντας µαζί µε
τον παππά Βασίλη το Χριστός Ανέστη και τις καµπάνες να ηχούν χαρµόσυνα. Μετά το πέρας της τελετής όλοι οι χωριανοί αντάλλαξαν ευχές και
αποχώρησαν για τα σπίτια τους για την πατροπαράδοτη µαγειρίτσα.
Ένα µεγάλο µπράβο σε όλους όσους κατάφεραν, παρά τις δυσκολίες
της εποχής που βιώνουµε όλοι µας, να γιορτάσουν την νεκρανάσταση
του Θεανθρώπου στο αγαπηµένο µας ∆ολό, δίνοντας ζωή στο χωριό της
καρδιάς µας.

7

Γεννήσεις
– Ο Θωµάς Νάστος (γιος
του Αλέκου και της Χρύσας και
εγγονός του Γιώργου και της
Σταυρούλας) και η σύζυγός του
Λίτσα Χριστοδούλου απέκτησαν κοριτσάκι.
– Ο ∆ηµήτρης Αντωνίου
(γιός του Γιάννη και της Βάσως
και εγγονός του Ηρακλή και της
Λίτσας Βραβορίτη) και η σύζυγός του Κατερίνα Βασιλείου
απέκτησαν αγόρι.

Στους ευτυχισµένους γονείς, παππούδες και γιαγιάδες
ευχόµαστε να τους ζήσει
Βαπτίσεις

Η θεωρία του Bαδίσµατος
ΠAPAΣKEYH βράδυ και στον
πρώτο όροφο ενός νεοκλασικού
στην πλατεία Εξαρχείων ο
Βασίλης µας εξασφάλισε µια
θέση στην πρεµιέρα του θεατρικού έργου που ανέβασε µε την
(θεατρική) του οµάδα ΟΝΕΙΡΟ∆ΡΑΜΑ. Το έργο; THE WALKING THEORY, ελληνιστί «Η
θεωρία του Βαδίσµατος» του
Γάλλου φιλοσόφου, διανοητή
και θεµελιωτή του ρεαλισµού
στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία
Ονορέ ντε Μπαλζάκ!!
ΣTHN ΘEΩPIA του βαδίσµατος ο Μπαλζάκ πραγµατεύεται
την παρατήρηση της κίνησης και
του βαδίσµατος γενικότερα,
ανάγοντάς τα σε πρότυπα κοινωνικής θέσης και ανθρώπινης
συµπεριφοράς. Αυτά τα «πρότυπα» ο Βασίλης µε την οµάδα του
«αποτυπώνουν» στην σκηνή.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά
και το flyer της παράστασης «Η
οµάδα ΟΝΕΙΡΟ∆ΡΑΜΑ µεταφέρει αυτόν τον σαρκασµό (σηµ.:
του Μπαλζάκ) σε ένα τρελό
παρτυ
όπου
θεατές
και
performers θα αναγνωρίσουν
στοιχεία του εαυτού τους διασκεδάζοντας».
ΗTAN η πρώτη φορά που
έβλεπα τον Βασίλη στον χώρο
της εργασίας του και γνώρισα
το επαγγελµατικό του πρόσωπο
επι σκηνής. Γεµάτος ενέργεια,
απέδωσε σίγουρα περισσότερο
από το 100% και µας παρέσυρε

σε ένα τρελό γαιτανάκι συναισθηµάτων, όπου ο προβληµατισµός για την σύγχρονη πραγµατικότητα διαδέχονταν διαστήµατα γέλιου και ανακούφισης.
Αλληλεπιδρώντας µε το κοινό
δηµιούργησε εκείνο το «δέσιµο» που σχηµατίζεται στο θέατρο µεταξύ ηθοποιών και κοινού
που βιώνεται µεν σε µια παράσταση θεάτρου αλλα πολύ
δύσκολα
περιγράφεται
µε
λόγια.
ΤO MONO σίγουρο είναι οτι
µετά την παράσταση φύγαµε µε
ίση δόση χαµόγελου και προβληµατισµού, διαπιστώνοντας
πόσο σύγχρονος είναι ο
Μπαλζάκ στις µέρες µας. Το
ακόµη πιο σίγουρο είναι οτι η
οµάδα ΟΝΕΙΡΟ∆ΡΑΜΑ κέρδισε
νέους φανατικούς θεατές σε
επόµενες παραστάσεις.
Η BPA∆YA συνεχίστηκε µεταξύ ∆ολιωτών σε ένα τσιπουράδικο κοντά στην πλατεία
εξαρχείων, οπου αν και µακριά
απο το χωριό, όλοι νοιώθαµε
σαν να µην έχει περάσει µια
ηµέρα απο εκείνη την στιγµή
που χαιρετηθήκαµε στην πλατεία το περσυνό καλοκαίρι,
λίγες µέρες µετά το πανηγύρι.
ΚAΛH ΣYNEXEIA λοιπόν
στην οµάδα ΟΝΕΙΡΟ∆ΡΑΜΑ και
µε το καλό να ξανασυναντηθούµε και φέτος κάτω από την
καστανιά!!
Βασίλης Ξυνόγαλος

– Στις 26 Ιουνίου 2016 στα
Γιάννενα ο Θωµάς Υφαντής
(γιος του Νίκου και της
Μαίρης) και η σύζυγός του
Κατερίνα Αντωνίου βάπτισαν
το κοριτσάκι τους και του έδωσαν το όνοµα Ισµήνη.
Στους ευτυχείς γονείς και
παππούδες ευχόµαστε να τους
ζήσει.
Θάνατοι
– Απεβίωσε στην Αθήνα στις
9 Iουνίου 2016, όπου και ανα-

ΠPOΣΦOPEΣ
ΣTHN EKKΛHΣIA

H οικογένεια Σπύρου
Kωσταρά, στη µνήµη συζύγου, µητέρας και γιαγιάς
Bασικείας 200 ευρώ.
– Πότσης Hλίας 100 ευρώ.
– ∆ερµιτζάκης Iωάννης στον
Άγιο Xριστόφορο 120 ευρώ.
– H Aδελφότητα ∆ολιωτών
Aµερικής για την αρτοκλασία Aγίου Xριστοφόρου 200
δολλάρια.
– Mουστόπουλος Xρήστος στη
µνήµη των γονέων του
∆ηµητρίου και Λευκοθέας
και θείου του Xριστόφορου
Mούστου 100 δολλάρια.

EMBAΣMATA
ΓIA THN EKKΛHΣIA
TPAΠEZA ΠEIPAIΩΣ:
Aριθ. Λογ/σµού GR
5101713000006300010064720
(∆άκας Eυάγγελος
& Kούρος Παναγιώτης)

παύθηκε, ο Γεώργιος Ζέρβας
– Απεβίωσε στην Αθήνα,
όπου και αναπαύθηκε ο
Βασίλειος
Κόκκοτας
του
Παναγιώτη και της Λίτσας
Παγούνη
– Απεβίωσε στην Αθήνα,
όπου και αναπαύθηκε ο Κώστας
Ζωΐδης του Γεωργίου
– Απεβίωσε στο Νέο
Ηράκλειο Αττικής στις 11
Ιανουαρίου 2016 η Ελευθερία
Σιούλα, όπου και αναπαύθηκε.

Εκφράζουµε τα θερµά µας
συλλυπητήρια στους οικείους
τους
Μνηµόσυνα
– Στο Νέο Ηράκλειο Αττικής
στις 21 Φεβρουαρίου 2016,
έγινε το 40ήµερο µνηµόσυνο
της Ελευθερίας Σιούλα.
– Έγινε στο Aγρίνιο το ετήσιο µνηµόσυνο της Aλέκας
Kωσταρά - Πέγιου.
Ας είναι αιωνία η µνήµη τους
Ανακοµιδή οστών
Την Κυριακή 15-5-2016 έγινε
στο ∆ολό η ανακοµιδή των
οστών
της
Λευκοθέας
Γεωργίου Ζωΐδη από τα παιδιά
της Νικόλαο και Χριστόφορο.

NEOI
EΠIΣTHMONEΣ
– H Mαρία Mάνου του
Γιώργου

και

της

Pίτας

Kιτσανού, πήρε το πτυχίο της
Mαθηµατικής

Σχολής

του

Πανεπιστηµίου Iωαννίνων.
Eυχόµαστε καλή σταδιοδροµία µε υγεία και επιτυχία στη
ζωή της.

ΡΙΞΑΝΕ ΛΑ∆Ι
ΣΤΟ ΛΥΧΝΑΡΙ
– Πότσης Σπυρίδων Kων. 100
– Τζίµου Βασιλεία
20
– Τσατσούλη Ευτυχία
20
– Τσάµης Χριστόφορος
50
– Ζωγράφος Κων/νος
50
– Καρακίτσου βασιλική
50
– Ζωΐδη ∆ιώνη
30
Σας ευχαριστούµε όλους
θερµά και ευχόµαστε να υπάρξουν µιµητές τους.

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

Σκέψεις - Σχόλια
Στον Άγιο
Η επίσκεψη στο ξωκλήσι
του Αγίου Χριστοφόρου, µε την
ευκαιρία της γιορτής του, µας
φανέρωσε τις φθορές του χειµώνα στην παλιά στέγη του και
στην τοιχοποιία. Η επισκευή της
λοιπόν καθίσταται αναγκαία. Για
το λόγο αυτό, η εκκλησιαστική
επιτροπή, ανέλαβε δράση. Η
δυσκολία όµως της µεταφοράς
των υλικών καθυστερεί τις εργασίες. Βλέπετε µεγάλα φορτηγά ζώα (µουλάρια και άλογα)
είναι σπάνιο είδος τουλάχιστον
στην περιοχή µας.
Κατά τ’ άλλα, την ηµέρα αυτή, όλα ήταν στην εντέλεια.
Καθαρό και περιποιηµένο το
ξωκλήσι και ο περιβάλλον χώρος από τις γυναίκες του χωριού (Άννα, Κατερίνα και Ντίνα),
ασπρισµένος και ο µεγάλος
σταυρός (του Γιώργου Τζίµου),
από τον ελαιοχρωµατιστή µας
Ευριπίδη.
Στην πανέµορφη αυτή τοποθεσία που τα πάντα γύρω σου
µαρτυρούν τη δόξα του
∆ηµιουργού,
παραβρέθηκαν
εκτός των χωριανών µας και
πολλοί ξένοι. Όσοι δε έρχονταν
για πρώτη φορά και ήταν ιδιαίτερα αρκετοί, έµειναν κατενθουσιασµένοι και ξαφνιασµένοι.
Τελευταία στιγµή προ της
έκδοσης, ένα γκρουπ από εννέα
φορτηγά ζώα (µουλάρια), µε
τον οδηγό τους, ανέλαβαν την
µεταφορά των απαιτούµενων
υλικών. Σε λίγο, σειρά θα έχει ο
πρωτοµάστορας Πάνο-Κούρος.
Όλα λοιπόν µπορούν να γίνουν
(εκτός του σπανού τα γένια),
αρκεί να υπάρχει θέληση και
απόφαση. Αυτά που χαρακτηρίζουν και τους λιγοστούς µας
κατοίκους.
Χρωστάµε πολλά σε αυτούς
τους ανθρώπους που κατορθώνουν να δίνουν λύσεις στα
καθηµερινά προβλήµατα που
ανακύπτουν, και κατορθώνουν
να έχουν το χωριό µας λειτουργικό και να µη του λείπει τίποτε.
Τους ευχαριστούµε πολύ γι’αυτά που προσφέρουν. Να ξέρουν
πως κι εµείς τους σκεπτόµαστε

πάντα µε αγάπη. Να είναι πάντα
καλά.
INTERNET ΣΤΟ ∆ΟΛΟ
Η σύγχρονη τεχνολογία δεν
ήταν δυνατόν να µη φτάσει και
µέχρι το χωριό µας. Έτσι για να
έχουµε τη δυνατότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο (INTERNET)
έγινε η εγκατάσταση του απαιτούµενου δικτύου. Ερχόµενοι
λοιπόν στο χωριό, προµηθευτείτε τα απαραίτητα για τη σύνδεση - χρήση του. Απευθύνοµαι
ιδιαίτερα σε αυτούς που το χρησιµοποιούν για επαγγελµατικούς λόγους και όχι στους
εξαρτηµένους εφήβους.
Το ∆ιαδίκτυο είναι µια πολύτιµη πηγή γνώσης, ένα εργαλείο ενηµέρωσης, ροής πληροφόρησης, επικοινωνίας, διασκέδασης. Γνωρίζουµε όµως ήδη τα
σηµαντικά προβλήµατα που
µπορούν να προκύψουν από την
αλόγιστη χρήση και από την
έλλειψη ενηµέρωσης και πληροφόρησης, ιδιαίτερα σε ότι
αφορά τις ευαίσθητες ηλικίες.
Και γι αυτό πρέπει να είµαστε
πάρα πολύ προσεκτικοί και
ευαισθητοποιηµένοι. Ιδιαίτερα
για τους γονείς προτείνεται ο
ορισµός οικογενειακών κανόνων χρήσης του υπολογιστή και
του διαδικτύου, κανόνες που
αφορούν και τους ίδιους τους
γονείς. Σε κάθε περίπτωση,
χωρίς πανικό και ενοχές, µπορείτε να έρθετε σε επαφή µε
ειδικούς για παροχή βοήθειας
και συµβουλές ώστε να προλάβετε ή να αντιµετωπίσετε σχετικά προβλήµατα
Συµπεραίνοντας. Το θέµα
είναι να ελέγχεις τον εαυτό σου
και να καταλαβαίνεις πότε
υπερβαίνεις το κανονικό. Αν
δεν τα νιώθεις αυτά τότε έχεις
αρχίσει να επηρεάζεσαι και να
«αυτοκαταστρέφεσαι»… χωρίς
να το καταλαβαίνεις

***
Η ανεξέλεγκτη βλάστηση
µέσα και γύρω από το χωριό,
έχει σαν συνέπεια να κρύβει το
χωριό και να µη µπορείς να

8

AΠO TON A∆OΛO-∆OΛIΩTH
αντικρίσεις σχεδόν ούτε ένα
σπίτι. ∆εν υπάρχει πλέον γενική
άποψη του ∆ολού και αυτό είναι
πολύ δυσάρεστο. Όλοι φαντάζοµαι θα το έχετε παρατηρήσει.
Απαιτείται λοιπόν µια «εκστρατεία». Να ξεκινήσουµε
όλοι µαζί, µικροί και µεγάλοι,
τώρα το καλοκαίρι, να κόψουµε
και να κλαδέψουµε τα άχρηστα
δέντρα πρώτα από τις αυλές
µας, τα οικόπεδα και συνέχεια
από τους κοινόχρηστους χώρους. Επίσης να περιορίσουµε
τη βλάστηση των χρήσιµων
δέντρων κλαδεύοντάς τα. Σε
αυτή την προσπάθεια ίσως θα
µπορούσε και ο Αγροτικός µας
σύλλογος να συνδράµει. Όσο
αδιαφορούµε τόσο η κατάσταση χειροτερεύει. Ας αποφασίσουµε ΤΩΡΑ.
Ας γίνει λοιπόν µια διαλογή
χρήσιµων και άχρηστων, να
δώσουµε φως και αέρα για να
«αναπνεύσει» τέλος πάντων το
χωριό.
***
Το ίδιο περιποίηση και φροντίδα χρειάζονται και τα µονοπάτια που οδηγούν στο λάκκο
(Βρύσες, Πωγωνιανή), και Ξυλογιόφυρο. Είναι γνωστά εγκαταλειµµένα µονοπάτια, µάλιστα
επισκέψιµα από πολλούς και
αυτό είναι ίσως και το χειρότερο για την άσχηµη εικόνα και
κακή εντύπωση που προξενούν
στους επισκέπτες.
Καλό θα ήταν οι νεολαίοι
µας να πάρουν την πρωτοβουλία και να παρακινήσουν και µας
τους υπόλοιπους.
***
Αντίθετη η εικόνα των καλλιεργηµένων χωραφιών στην
Παλιόµουρσα, Αγία Τριάδα και
Κουβαρά, δείχνει νοικοκυρεµένο
και
ζωντανό
χωριό.
Ξεχωριστή η εικόνα της
Παλιόµουρσας µε το αµπέλι, τα
κηπευτικά και τα µποστάνια του
Χριστόφορου που αποτελούν
στολίδια της περιοχής. Ένας
ακόµη πετυχηµένος κλάδος
ενασχόλησης του Χριστόφορου
που ελπίζω κι εφέτος να έχει
επιτυχία ώστε να γευτούµε κι

εµείς τους νόστιµους και βιολογικούς καρπούς του.
ΤΙΜΗ
ΣΤΟΥΣ ∆ΑΣΚΑΛΟΥΣ ΜΑΣ
Πολύ καλή η ιδέα και αξίζουν πολλά συγχαρητήρια
στους µαθητές του ∆ηµοτικού
Σχολείου µας που διοργανώνουν εκδήλωση για να τιµήσουν, τουλάχιστον τους δικούς
µας δασκάλους, τον Παντελή
ΖωΪδη και Κώστα Κουκουλάρη,
που δίδαξαν αλλά και προσέφεραν ποικίλες υπηρεσίες στο
χωριό µας. Χαίροµαι ιδιαίτερα
και είµαι πολύ συγκινηµένος σα
µαθητής του Παντελή και σαν
συνάδελφος και των δύο.
Η προσφορά τους, τόσο του
Παντελή Ζωίδη, όσο και αργότερα του Κώστα Κουκουλάρη,
προσωπικά θεωρώ ότι ήταν
πολύ µεγάλη.
Με την πολύχρονη παραµονή τους στο χωριό και µε την
συµπεριφορά τους στην καθηµερινότητα, την συµµετοχή
τους στην κοινωνική ζωή και µε
την καταδεκτικότητα και το
υψηλό µορφωτικό επίπεδό τους
προσπάθησαν να παρασύρουν
προς τα πάνω τις ανθρώπινες
συµπεριφορές και να βελτιώσουν την επικοινωνία µεταξύ
των κατοίκων.
Στον εκπαιδευτικό τοµέα,
θεωρώ πως είχαν υπερβάλλει
τον εαυτό τους και πως καλύτερα δεν µπορούσαν να γίνουν τα
πράγµατα µε τα µέσα της εποχής.. Ως δάσκαλοι ενέπνεαν
τους µαθητές, είχαν το χάρισµα
της µεταδοτικότητας, ήταν
πολύ αυστηροί και δίκαιοι στην
κρίση τους. Από την άλλη πλευρά παρότρυναν τους γονείς των
παιδιών να τα στείλουν στο
Γυµνάσιο, όταν έβλεπαν ότι ο
µαθητής είχε τα προσόντα.
Τους εύχοµαι µέσα από την
καρδιά µου, όπως ο Θεός τους
χαρίζει υγεία και ό,τι πιο καλό,
όµορφο και χαρούµενο στη ζωή
τους. Να γνωρίζουν δε πως
πάντα θα θυµόµαστε την προσφορά τους µε τις καλύτερες
αναµνήσεις.

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

9

Σκέψεις - Σχόλια
ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΠΟΥ ΧΑΝΟΝΤΑΙ
∆ιάσωση αρχειακού υλικού
που αναφέρονται στην ιστορία
και την πολιτιστική κληρονοµιά
του τόπου µας. Ξεχασµένα ….. ά
πάντα χρήσιµα
Πολλές φορές διακοσµούµε
τα σπίτια µας µε αντικείµενα
που έφτασαν σε µας από τους
προγόνους µας. ∆είχνουµε µε
καµάρι στους επισκέπτες µια
παλιά φορεσιά του παππού ή ένα
υφαντό κέντηµα της γιαγιάς,
ακόµη χειρόγραφα και έγγραφα, µελέτες, σηµειώσεις, που
αφορούν τους δικούς µας, το
χωριό µας και τους κατοίκους
του.
Οικογενειακά κειµήλια θα τα
ονόµαζα, τα οποία για τους
κατόχους τους πιθανόν να µην
έχουν καµία οικονοµική αξία,
παραµένει όµως ανεκτίµητη η
συναισθηµατική τους αξία και
αποτελούν ένα µοναδικό θησαυρό καθώς αναβιώνουν σκέψεις
και συναισθήµατα ταξιδεύοντάς
µας στην ιστορία του τόπου
µας.
Τέτοιο υλικό γνωρίζω ότι
υπάρχει σε πολλά σεντούκια
χωριανών µας που µένει στην
αφάνεια, ίσως παραπεταµένο
και που ενδέχεται πολλοί να µη
γνωρίζουν και τη χρησιµότητά
του.
Το υλικό αυτό, έγγραφα και
χειρόγραφα, και οτιδήποτε άλλο
που αναφέρεται γενικότερα στην
περιοχή µας, ο Σύλλογός µας
αποφάσισε να το συγκεντρώσει
µε σκοπό τη διάσωση, συντήρηση, και ταξινόµησή του ώστε να
αποτελέσει ένα σπάνιο αρχειακό
υλικό, απαραίτητο για έρευνα και
µελέτη.
Για το σκοπό αυτό, σας
καλούµε και σας παρακαλούµε,
όσοι από σας διαθέτετε τέτοια
έγγραφα στοιχεία να µας τα
παραχωρήσετε προσωρινά ώστε
εµείς αφού τα φωτοτυπήσουµε
και τα αρχειοθετήσουµε θα κρατήσουµε τα αντίγραφα και θα
σας επιστρέψουµε τα πρωτότυπα.
Με αυτόν τον τρόπο διασώζουµε το υλικό και παράλληλα πλουτίζουµε το αρχείο µας.
Έχεις λοιπόν τέτοια αντικείµενα κρυµµένα και ξεχασµένα
στο πατάρι και στην αποθήκη,
βγάλτα από την αφάνεια, απάλλαξέ τα από τη σκόνη και δώσε
τους πνοή ζωής. Με την πράξη
σας αυτή να είστε σίγουροι πως
προσφέρετε σπουδαία υλική
αρωγή στον τόπο σας. Η καλοκαιρινή σας επίσκεψη στο χωριό
ας συνοδεύεται και µε τέτοιου
είδους δώρα.

Η εκκλησιαστική επιτροπή
απογοητευµένη από τις µέχρι
σήµερα αποτυχηµένες έρευνες
των αρµοδίων για ανεύρεση
τυχών κλοπιµαίων της εκκλησίας µας, άρχισε σιγά-σιγά την
αντικατάστασή τους.

κτηρίζεται από µια καλλιτεχνική
και Θεολογική δηµιουργία.
Βέβαια δεν είµαι ειδικός για
να διατυπώσω υπεύθυνη κρίση
αλλά φαίνεται πολύ καθαρά
πως το έργο προέρχεται από
ταλαντούχο αγιογράφο µε καλλιτεχνικό χάρισµα. Προσωπικά
αλλά και όχι µόνο εγώ, ξαφνιάστηκα, γιατί δεν γνώριζα το
ταλέντο και τις γνώσεις που
διαθέτει ο φίλος Λάκης σχετικά
µε την αγιογραφία. Να λοιπόν
και ένα επάγγελµα που έλειπε
από το ∆ολιώτικο χώρο.
Πολλά συγχαρητήρια αγαπητέ
Λάκη.
Ο
Άγιος
Χριστόφορος να σου εκπληρώνει κάθε σου όνειρο.
Ευχές για καλή επιτυχία στις
Πανελλήνιες από τον
Πολιτιστικό Σύλλογο ∆ολού

H νέα εικόνα
του Aγίου Xριστοφόρου

Αρχή έγινε από την εικόνα
του Αγίου Χριστοφόρου που
ήταν στο προσκυνητάρι. Στη
θέση της ασηµένιας εικόνας,
τοποθετήθηκε µια σεµνή, κατανυκτική και µε πνευµατικό κάλλος αγιογραφία του προστάτη
µας.
Κάποιος µοναχός έχει πει
ότι η Αγιογραφία είναι «Η Τέχνη
των Τεχνών». ∆εν έχει άδικο!
Είναι µεγάλο Χάρισµα από το
Θεό, η ικανότητα να αποτυπώνεις κατ’ ανθρώπινη δυνατότητα, µε χρώµατα πάνω σε ένα
άψυχο αντικείµενο -το ξύλοτην µορφή ακόµη και του Ίδιου
του Χριστού, της Θεοτόκου και
τόσων άλλων Αγίων και να
δίνεις δύναµη και ζωή στο
άψυχο ξύλο.
Ένα τέτοιο χάρισµα µας
φανέρωσε ξαφνικά µε την αγιογραφία αυτής της εικόνας του
Αγίου Χριστοφόρου, ο Λάκης
Χρήστου. Όπως αποδεικνύεται
πρόκειται για ταλαντούχο αγιογράφο, προικισµένο µε το ιδιαίτερο χάρισµα της απεικόνισης
του Θείου. Κατόρθωσε µε πολύ
µεγάλη επιτυχία να αποδώσει
τα χαρακτηριστικά του εικονιζόµενου Αγίου µε τρόπο απλό και
εύστοχο. Η εικόνα είναι λιτή,
σεµνή και κατανοητή, όλα είναι
φωτινά και ευδιάκριτα και χαρα-

Ευχόµαστε καλή επιτυχία,
δύναµη και κουράγιο στα παιδιά
του Χωριού µας, αλλά και σε
όλους τους υποψηφίους που
συµµετείχαν στις πανελλήνιες
εξετάσεις.
Αγαπηµένα µας παιδιά, οι
πανελλήνιες εξετάσεις είναι
από τις πρώτες «µάχες», που
καλείστε να δώσετε στην ζωή
σας αλλά και η αφετηρία για
οριοθέτηση νέων στόχων και το
ξεκίνηµα νέων προσπαθειών.
Οπλιστείτε µε υποµονή, ψυχραιµία και ελπίδα για να φτάσετε στον στόχο σας. Είτε επιτύχετε όµως είτε όχι, θα πρέπει
να έχετε πάντα κατά νου, ότι οι
Πανελλήνιες είναι απλά µια
στάση στην µεγάλη διαδροµή
της ζωής σας.
Ευχόµαστε να πετύχετε
αυτό που προσδοκάτεκαι στις
οικογένειες σας υγεία, κουράγιο για να σας στηρίζουν σε
όλες σας τις επιλογές.”
I.M.

Σωρεία διαρρήξεων
στο ∆ολό
Σε λίγες µόνο µέρες µέσα
στο Απρίλιο έγιναν 10 διαρρήξεις σπιτιών, στο εξωκλήσι
του Αγ. Ιωάννη και στο καφενείο του ∆ολού. Είναι το δεύτερο κύµα διαρρήξεων στο
χωριό, µετά τη λεηλασία της
εκκλησίας του Αγ. Νικολάου
και παράλληλα τη διάρρηξη
τριών
σπιτιών.
∆ικαιολογηµένη η αγανάκτηση τόσο των λιγοστών µονίµων κατοίκων,
οι οποίοι
φοβούνται όχι µόνο για τις
περιουσίες τους, αλλά και για
την ίδια τους τη ζωή, όσο και
για τους απόδηµους που λεηλατείται η περιουσία τους.
Παρά τις εκκλήσεις του
∆ήµου και άλλων φορέων και
παρά τις φιλότιµες προσπάθειες
του
Αστυνοµικού
Τµήµατος ∆ελβινακίου, το
πρόβληµα αντί να λυθεί επιδεινώνεται λόγω κυρίως
έλλειψης προσωπικού για την
σωστή αστυνόµευση της
περιοχής και της διάλυσης
του
κλιµακίου
της
Πωγωνιανής.
Ανάστατα είναι και όλα τα
χωριά της µεθορίου και οι
λιγοστοί κάτοικοι, ηλικιωµένοι
κυρίως, νιώθουν εγκαταλειµµένοι από την πολιτεία, εξαιτίας της αδυναµίας επαρκούς
αστυνόµευσης και των απανωτών κρουσµάτων κλοπών
και διαρρήξεων.
Θα πρέπει επιτέλους οι
φορείς της πολιτείας να επέµβουν άµεσα, γιατί κινδυνεύουν και οι λιγοστοί µόνιµοι
κάτοικοι.
Γ.Μ.

Xωριανέ, Φίλε αναγνώστη, όσο η εφηµερίδα
θα γράφεται από ελάχιστους, τόσο θα
αποµακρύνεται από σένα.
Γράψε τις αναµνήσεις, τα οράµατα,
τον πόνο, την ελπίδα.

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

10

ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΠΕΡΑΣΜΕΝΩΝ ΧΡΟΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ ΟΓ∆ΟΟ
(Συνέχεια από το προηγούµενο)
Οι δουλειές του σπιτιού
Μα και στις δουλειές του
σπιτιού βοηθούσαν τα παιδιά. Στο στρώσιµο και µάζεµα του τραπεζιού, στο
ξεσκόνισµα, στο σκούπισµα
και στο σφουγγάρισµα του
σπιτιού.
Και µη νοµίσετε ότι το
σφουγγάρισµα ήταν εύκολη
δουλειά, όπως τώρα που το
περνάµε µε τη σφουγγαρίστρα και καθαρίσαµε. Τότε

δεν υπήρχαν µωσαϊκά, πλακάκια ή παρκέ. Τα πατώµατα
ήταν ξύλινα. Φτιαγµένα µε
τάβλες, ροκανισµένες από
την πλάνη του ξυλουργού.
Κάθε βροµιά, λεκές και πολύ
περισσότερο λαδιά, ήταν
πολύ δύσκολο να βγει.
Κουβαλούσαµε νερό από τη
στέρνα της εκκλησιάς (όσοι
δεν είχαν στέρνα στο σπίτι
τους). Βρέχαµε καλά µε µια
σκούπα από χόρτα τις σανίδες του πατώµατος, για να
µαλακώσει
η
βροµιά.
Παίρναµε ύστερα µια σκληρή
βούρτσα, που την πατούσα-

Aναδροµές...

Ηµέρα Αγίου Χριστοφόρου 1953 ή 54 (πανηγύρι). Πρώτος σέρνει το χορό ο Σπύρος Kαρακίτσος (καθηγητής στο Γυµνάσιο
Πωγωνιανής) και ακολουθούν µαθητές του. (Aρχείο Bασιλικής
Kαρακίτσου).

∆ολό, Μ. Σάββατο 3 Μαΐου 2002. Μετά την Ανάσταση (στις
8:00 µ.µ.). ∆ιακρίνονται καθιστοί από αριστερά: Xάρης
Παπακώστας, ∆έσποινα και Nίκος Πορίκης, Φώτης και Xρήστος
Kατσιλέρης. Όρθιοι: Έρη Mαργιόλη, Άγγελος Kούρος,
Xριστόφορος και Nίκη Mποντίνη, Xρόνης Mαργιόλης, Γιώργος
και Xριστόφορος Tζόβας.

µε από το πλάι µε το πόδι.
Κουνώντας το πόδι µας
µπρος πίσω, τρίβαµε µια-µια
τις σανίδες του πατώµατος
ρίχνοντας από λίγο νερό,
έως ότου ιδούµε το ξύλο να
κιτρινίζει, που σήµαινε ότι
καθάρισε. Μετά ρίχναµε µπόλικο νερό και ξεπλέναµε µε
τη σκούπα. Έπρεπε να στεγνώσει καλά και έπειτα να
πατήσουµε το πάτωµα.
Πολύς ο κόπος, αλλά µεγάλη
η ευχαρίστηση όταν το βλέπαµε καθαρό. Έλεγε δε η
νοικοκυρά µε περηφάνια: το
έκανα (το πάτωµα) κίτρινο
σαν το φλουρί.
Κανόνες συµπεριφοράς.

διά πήγαιναν στο σχολείο
αποκτούσαν άλλη συνήθεια
για την καθαριότητα. Όλοι
έπρεπε να έχουν καθαρά
χέρια πόδια αυτιά , το πρόσωπο και τα νύχια κοµµένα.
Όταν γίνονταν τα φρούτα
τα παιδιά ορµούσαν στα δένδρα των άλλων και έκοβαν
φρούτα για να φάνε. Αυτό
όλοι σχεδόν το κάναµε και
µάλιστα θεωρείτο και ανδραγάθηµα. Αυτό όµως απαγορεύτηκε µόλις πήγαµε στην
πρώτη τάξη, και αλλοίµονο
για τον δράστη αν έφτανε
καταγγελία στο δάσκαλο για
κάποια τέτοια πράξη.

Από τα πρώτα πράγµατα
που µάθαµε ήταν πως έπρεπε να σεβόµαστε και να χαιρετάµε όποιον συναντούσαµε στο δρόµο, ανάλογα µε
την περίοδο της ηµέρας,
δηλαδή, να λέµε καληµέρα,
χαίρεται, καλησπέρα ή καληνύχτα. Το ίδιο ίσχυε και όταν
πηγαίναµε στο µαγαζί να
ψωνίσουµε κάτι. Όταν µπαίναµε µέσα και όταν φεύγαµε
έπρεπε να χαιρετήσουµε.
Έπρεπε να µην τσακωνόµαστε µεταξύ µας ή µε οποιονδήποτε, και να µην πετάµε
πέτρες ο ένας εναντίον του
άλλου. Τότε ήταν σύνηθες
να πετάµε πέτρες µεταξύ
µας.
Οι µικροτσακωµοί ξεσπούσαν συνήθως µετά από αγώνες ποδοσφαίρου ή άλλων
παιχνιδιών µεταξύ των αντιπάλων.
Φαίνεται πως από τότε ο
χουλιγκανισµός είχε µπει
στο ποδόσφαιρο.
Με την έλλειψη τρεχούµενου νερού που υπήρχε στο
χωριό, τα παιδιά τα έπλεναν
οι µανάδες τους σπάνια.
Όµως από τότε που τα παι-

Σηµείωση: Aν έχετε
περισσότερες πληροφορίες,
διορθώσεις ή δικές σας σκέψεις, καθώς και φωτογραφίες, γράψτε µας στο:
ioabodinis@gmail. com
ή στη διεύθυνση της
εφηµερίδας µας «∆OΛIΩTIKA», Aπολλωνίας 21 45332 IΩANNINA.
I.M.

«∆OΛIΩTIKA»
Όργανο του Eκπολιτιστικού Συλλόγου
∆ολού Iωαννίνων

Aπολλωνίας 21 T.K. 4523 32
Tηλ. 26510 44558
E-mail: doliotika@dolo.gr
Yπεύθυνος έκδοσης:
Μποντίνης Ιωάννης
Πρόεδρος Συλλόγου ∆ολού Πωγωνίου

Υπεύθυνος σύνταξης:
Μποντίνης Γεώργιος
Απολλωνίας 21 - 45332 Ιωάννινα
KΩ∆IKOΣ 4587
ΣYNTAKTIKH EΠITPOΠH
Kώστας Mέξης
Γεώργιος Μποντίνης
Iωάννης Mποντίνης
Xάρης Παπακώστας
∆ηµήτριος Πότσης
Bασίλειος Xρήστου
Eλευθέριος Φωτόπουλος
Οι συνδροµές - συνεργασίες
να αποστέλλονται στη ∆/νση:
Mποντίνη Iωάννη
Aπολλωνίας 21 T.K. 4523 32 Ιωάννινα
Xειρόγραφα που δηµοσιεύονται ή όχι,
δεν επιστρέφονται.
Oι ενυπόγραφες συνεργασίες εκφράζουν
τις απόψεις εκείνων που υπογράφουν.

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

ANAΓNΩPIΣH
Όπου σταθείς κι’ όπου
βρεθείς µε ∆ολιώτες όλοι
τους έχουν να πουν έναν
καλό λόγο για τα µέλη του
∆.Σ. του Συλλόγου, εδώ στα
Γιάννινα.
Tα ίδια καλά λόγια άκουσαν και στη Γ. Συνέλευση
του Συλλόγου. Kι’ αυτό γιατί
στις δύσκολες στιγµές που
βιώνουµε όλοι µας, «σηκώνουν» µε επιτυχία, (όλο το
βάρος
να
κρατήσουν
Zωντανό
το
Σύλλογο,
Zωντανή και ∆υνατή την
εφηµερίδα, Zωντανό το
χωριό.
∆OΛIΩTIKA
KAI IΣTOΣEΛI∆A
Mε το τεύχος που θα διαβάζετε κλείνουµε 33 ολόκληρα χρόνια προσφοράς σ’
όλους τους χωριανούς όπου
γης... Aυτά έγραφε ο φίλτατος Mήτσο Πότσης στην
προηγούµενη έκδοση. Kαι
έχει απόλυτο δίκιο.
Γιατί το έργο που επιτελεί
το ∆.Σ. του Συλλόγου, µε
«µπροστάρη» τον Πρόεδρό
του Γιάννη Mποντίνη είναι
και αξιόλογο αλλά και ενέχει
στοιχεία διαχρονικής προσφοράς.
Πέρα όµως από τις όποιες
και πολλές δραστηριότητες
του ∆.Σ., το συνεχές και
συνεπές «ραντεβού» των
∆OΛIΩTIKΩN µε την «πόρτα
της καρδιάς µας» αλλά και η
εξαιρετική ιστοσελίδα που
ενηµερώνει, ψυχαγωγεί και
βγάζει σε µακρινούς ορίζοντες το ∆OΛO (νάναι καλά ο
Γιώργος Mποντίνης για την
επιµέλεια) αποτελούν σηµεία αναφοράς που κάνει το
Σύλλογο να ξεχωρίζει και να
διαπρέπει.
Kαι κάνουν περήφανους
όλους τους απανταχού ∆ολιώτες.

11

ρους το παράδειγµά σου,
φωτεινός φάρος και οδηγός.
∆YΣKOΛEΣ
AΛΛA ΩPAIEΣ EΠOXEΣ

ΤΟΥ KΩΣTA ∆. ANAΣTAΣIOY

O MHTΣO ΠOTΣHΣ,
TO «AΓKΩNAPI»
TOY ΣYΛΛOΓOY
Aπολαµβάνοντας τα video
και τις φωτογραφίες από την
ιστοσελίδα των ∆ολιώτικων,
ξαναφέρνω στο νου µου την
συγκινησιακά φορτισµένη
ατµόσφαιρα στην κοπή πίτας
του συλλόγου, µε τα λόγια
ψυχής τον Γιάννη Mποντίνη
στον ακούραστο «εργάτη»
του Συλλόγου και της εφηµερίδας, για τριάντα τόσα χρόνια, αγαπητό σ’ όλους,
Mήτσο Πότση.
H βράβευση του Mήτσου,
µε τιµητική συµβολική εικόνα
του Aγίου Xριστοφόρου για
την πολύχρονη, ουσιαστική
και ανιδιοτελή προσφορά
του, το επιστέγασµα της
αναγνώρισης ενός ανθρώπου, που αποτέλεσε όλα
αυτά τα χρόνια το «αγκωνάρι» για να στηριχτεί, να
εδραιωθεί αλλά και να µεγαλουργήσει ο Σύλλογος και τα
∆OΛIΩTIKA να αποτελούν το
συνδετικό κρίκο των απανταχού ∆ολιωτών.
Tα δάκρυα που και ο
Γιάννης και ο Mήτσος δεν
µπόρεσαν να συγκρατήσουν,
ας είναι αυτά, που θα ποτίσουν
το
δέντρο
του
Συλλόγου και της εφηµερίδας, για νέες επιτυχίες.
MAΣ «BOYPKΩΣEΣ»
MHTΣO
Kι’ ο Mήτσο Πότσης στην

αντιφώνησή
του
στον
Πρόεδρο, δεν µπόρεσε να
κρύψει τη συγκίνησή του,
την ώρα της τιµητική του
βράβευσης.
Tα λόγια αγάπης, για το
Σύλλογο, το χωριό και τους
χωριανούς, που έβγαιναν
από τα φυλλοκάρδια του,
µας «βούρκωσαν» όλους.
Nάσαι πάντα καλά Mήτσο
TON EXOYME ANAΓKH
Συνήθως όταν βραβεύεται
κάποιος για την προσφορά
του, περνά και στην .... αποστρατεία.
O Mήτσο Πότσης όµως
ήταν, είναι και θα είναι ο
άνθρωπος της προσφοράς
για το χωριό, που θα συνεχίσει και είναι ΠAPΩN και δίνει
όλες του τις δυνάµεις για
την προκοπή του Συλλόγου.
Kι’ αυτό γιατί και το θέλει
και το µπορεί.
Aλλά περισσότερο, γιατί
τον έχουµε ανάγκη.
ΦAPOΣ ΦΩTEINOΣ
KAI O∆HΓOΣ
Γι’ αυτό µη θεωρήσεις
Mήτσο ότι ...αποστρατεύθηκες. Σε χρειάζεται ακόµα ο
Σύλλογος. Σε χρειάζονται τα
∆OΛIΩTIKA. Σε έχει ανάγκη
το χωριό.
Aπλά θέλουµε να σε
ευχαριστήσουµε OΛOI, για
όσα πρόσφερες και εξακολουθείς και προσφέρεις σε
OΛOYΣ MAΣ, µε το δικό σου,
ξεχωριστό τρόπο.
Iδιαίτερα στους νεώτε-

Mε δακρυσµένα µάτια και
τα λόγια και οι ευχαριστίες
της αδελφής του Mήτσου,
Λίτσας Bραβορίτη, που θυµήθηκε παλιές, δύσκολες αλλά
ωραίες εποχές στο ∆ολό,
γεµάτες αγάπη, συµπαράσταση, αλληλοβοήθεια.
Eποχές που σηµάδεψαν
την καρδιά, την ψυχή και το
είναι των παλαιών ∆ολιωτών.
Eποχές µακρινές στο
χρόνο, αλλά τόσο καλά κλεισµένες και φυλαγµένες, µε
νοσταλγία και θύµηση, στο
«σεντούκι» της καρδιάς µας.
AΣ ETOIMAZETAI
H NEA ΓENIA
Συγχαρητήρια και στο νέο
∆.Σ. που εκλέχτηκε να συνεχίσει την πετυχηµένη πορεία
του Συλλόγου. Aυτή τους η
θητεία ας είναι και η αρχή για
να ετοιµαστεί και η διάδοχη
κατάσταση για το Σύλλογο,
µε νέα παιδιά και κορίτσια,
που θα πλαισιώσουν σε
πρώτη φάση τους παλιότερους. Kαι δόξα το Θεό έχουµε στο Σύλλογο πολλά και
δραστήρια παιδιά για να
πάρουν τη σκυτάλη, όταν
χρειαστεί.
Ύστερα θα έχουν την τύχη να ...θητεύσουν σε καλούς δασκάλους της προΓια καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγνωστών µας
παρακαλούµε τα εµβάσµατά
σας µπορείτε να τα στέλνετε
και

µέσω

της

Tράπεζας

Πειραιώς στο λογαριασµό:
Τράπεζα ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Αριθ. Λογ.:
IBAN:
GR 1401724070005407025725400
(ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ
∆OΛOY ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ)

IOYNIOΣ 2016

« ∆OΛ I Ω T I K A »

12

Aπό τον Xριστόφορο Pάπτη
12/4/2016. Στο διαδίκτυο
του χωριού µας είδα µια
φωτογραφία µε τίτλο (η γιαγιά από το ∆ολό), όπως επίσης στην εφηµερίδα ένα
όµορφο ιστορικό του ∆ηµ.
Πότση, που έχει σχέση µε
τον Kώστα Παπά µε τίτλο (ο
Kωτσιαγγέλης και το ρακί).
Σε µια τηλεφωνική συνδιάλεξη µε τον Πρόεδρο του
Συλλόγου
κ.
Γιάννη
Mποντίνη είδα ότι δεν γνωρίζετε την γιαγιά από το ∆ολό
και θα θέλατε να την γνωρίσετε!
Έχοντας λοιπόν την γνώµην ότι θα ήταν ίσως ωφέλιµο να σας γνωρίσω την γιαγιά από το ∆ολό και ορισµένα άλλα παράξενα του
τόπου, έρχοµαι να σας γνωρίσω πρώτα την γιαγιά ως
Mάλε Φούνω (όπως την
ξέραµε τότε, καθώς γειτόνοι) µε το πραγµατικό όνοµα
ως Eυφροσύνη Mαργαρίτη
(πρώτο όνοµα όχι επίθετο)
Mούστου. Tο σπίτι της, αυτό
που έµενε η οικογένεια του
Xρήστου Kωσταρά στηριζόµενο ακριβώς στην χαράδρα
του Mπούκουρη. Ήταν η
µητέρα
της
συζύγου
Aλεξάνδρας Πέτρου Θάνου
και
γιαγιά
του
Nίκου
Θανόπουλου και Mητριάρχης
άλλων οικογενειών Mούστου
ή Mουστοπούλου. Tο παιδάκι
στην φωτογραφία είναι ο
δισέγγονός της ∆ηµήτρης
και γιος της εγγονής
Kωστάντως Xριστοφ. ZωίδηMυλωνά.
Όσον αφορά τα άλλα
παράξενα του τόπου έχουν
σχέση µε τις διάφορες µετονοµασίες ή παρατσιούκλια ή
αλλαγές ονοµάτων που ίσως
είναι λιγάκι παράξενες,
έχουν όµως βασικές δικαιολογίες.
Tο χωριό µας όπως και τα
γύρω χωριά, (εκτός της
Πωγωνιανής, είχαν περίπου

γύρω στις 100 και λιγότερες
οικογένειες το κάθε ένα) των
οποίων τα ονόµατα όλοι οι
∆ολιώτες γνώριζαν πολύ
καλά, όπως και πολλών από
τα γύρω χωριά. Όταν λοιπόν
ένας από κάποιο άλλο χωριό
παντρεύονταν
κάποια
∆ολιώτισσα που στην οικογένειά της δεν ζούσε
άνδρας, το καινούργιο επίθετο πάντα ήταν δύσκολο
(περισσότερο στις περασµένης ηλικίας γυναίκες) για
ευκολία χρησιµοποιούσαν το
όνοµα της συζύγου ο
Kώστας της Aγγέλως (Kωσ τ α - A γ γ έ λ η ς ,
Kωτσιαγγέλης). ∆εν υπήρχε
λόγος να χρειαστεί να θυµηθούν ένα καινούριο επίθετο).
Tο ίδιο συνέβη και µε τον
Παντελή Έξαρχο. Στο ∆ολό
τότε, µια Πηνελόπη Kουβαρά
ζούσε (άλλη µία η Πηνελόπη
του Θυµιονάτση ζούσε στην
Aθήνα), εποµένως η διατύπωση ήταν πιο εύκολη και ο
Παντελής Έξαρχος, έγινε ο
Παντελής της Λόπης, ο
Παντ-ο-Λόπης).
Σε άλλες περιπτώσεις
όπως ο Στέφανος Zωίδης,
έγινε ο Στεφ. Λατσούνας
διότι ο πατέρας του καθότι
∆ολιώτης, γαµπρός στην
οικογένεια του Λατσούνα και
από την µεγάλη οικογένεια
του Zωίδη (Λάκη), πέθανε
πολύ νέος, υπερίσχυσε το
όνοµα Λατσούνα. Mια άλλη
περίπτωση είναι ο Παντελής
Παπάς, που και αυτός για
εύκολη αναγνώριση στο
∆ολό πήρε το όνοµα του
Θάνου και έγινε ο Παντελής
Θάνος και πολλές άλλες
τέτοιες περιπτώσεις.
Στις γυναίκες η κατάσταση ήταν λιγάκι πιο χαρακτηριστική διότι έχαναν την ταυτότητά τους, όπως επί παραδείγµατι η Nάσιαινα του
Λέκκα (σύζυγος του Θανάση
Λέκκα – ο ίδιος την ονόµαζε

Bοµπήλο, για αστείο φυσικά,
διότι ήταν από το Bοµπλό,
σήµερα
Σταυροδρόµι).
Eπίσης άλλες τέτοιες περιπτώσεις ήταν η Mήτσιαινα
του Λιάκου της οποίας
όνοµα δεν γνωρίζω, η
Nάσιαινα του Mάστορα
(Λέννου), η Πάναινα του
Πότση, η Mανώλαινα του
Λατσούνα, ως επίσης η
Γιώργαινα του Λατσούνα, η
Bασίλαινα του Λατσούνα! Σε
αυτήν όµως την περίπτωση
το επώνυµο Λατσούνα, αντιπροσώπευε πολλές οικογένειες και η διάκριση ήταν
εύκολη.
Tο ίδιο συνηθιζόταν και µε
ανδρικά ονόµατα όπως ο
Nικόλα
Pάπτης (παππούς
µου) έγινε Mάικας, ο Mήτση
Πότσης,
έγινε
Mήτση

Kαστέρης,
ο
Xριστοφ.
Nάστος έγινε Xρ. Πύλης, ο
Γιάννη Στόλης έγινε Γιάννη
Kουνάβος κλπ.
Ποτέ όµως αυτές οι αλλαγές δεν είχαν κακές ή κοροϊδευτικές προθέσεις και δεν
άλλαζαν τα νόµιµα ονόµατα
των χωριανών µας. Aπλώς
µια ευκολία συνδιαλέξεως.
Mε την γενετική ρίζα των
∆ολιωτών, ασχολήθηκε ο
µπάρµπα Γιώργη Zιάγκος
(του οποίου η εργασία χάθηκε)
και
αργότερα
ο
∆ηµήτριος Σακελάριος (η
εργασία του οποίου υπάρχει
και καλόν θα ήταν να δωρισθεί
στον
Πολιτιστικό
Σύλλογο ∆ολού Iωαννίνων,
διότι κανείς άλλος δεν µπορούσε να ασχοληθεί µε
τέτοια ιστορικά τώρα!

Η Μυρτώ Χρήστου συµµετείχε
σε οµαδική έκθεση της Ανωτάτης
Σχολής Καλών Τεχνών
Η συγχωριανή µας Μυρτώ Χρήστου (κόρη του Βασίλη και
της Ορέλιας) πήρε µέρος στην οµαδική έκθεση σύγχρονης
τέχνης καλλιτεχνών - αποφοίτων της Ανωτάτης Σχολής
Καλών Τεχνών µε τίτλο "∆ιάλογος # 11: Η ΜετάΑνθρώπινη Κατάσταση". Η έκθεση διήρκησε από τις 24-62016 µέχρι τις 9-7-2016. Για τη συµµετοχή της αυτή αναφέρει:
''Στο έργο µου µε τίτλο "Human Cortex" διερευνάται η
έννοια του ανθρώπινου δέρµατος. Το δέρµα σαν ένα σύστηµα που προστατεύει την ατοµικότητα και παράλληλα κατέχει µια θέση µεσολαβητή των σχέσεων που δηµιουργούνται
µεταξύ του ανθρώπου µε το εξωτερικό του περιβάλλον. Στα
περισσότερα έργα χρησιµοποιώ το ριζόχαρτο, εκτυπώνοντας σε αυτό επεξεργασµένες εικόνες πραγµατικών σωµάτων που παραµορφώνονται, αλλοιώνονται και πλέκονται
µεταξύ τους δηµιουργώντας νέες µορφές ύπαρξης µε νέα
όρια και αναλογίες. Η ευθραυστότητα και η διαφάνεια του
υλικού βοηθάει στη ταύτησή του µε ενα κοµµάτι δέρµατος.
Ο τρόπος µε τον οποίο επεµβαίνω στις εικόνες αυτές αποτελεί µια διαδικασία µε πολλαπλές αναγνώσεις. Η τεχνική
του σκαλίσµατος γίνεται µέσα από µια προσωπική διαδικασία συγκέντρωσης και αυτοµατισµού.''
Συγχαρητήρια στη Μυρτώ και ευχόµαστε κάθε επιτυχία
στη σταδιοδροµία της.