You are on page 1of 145

Chuû nhieäm boä moân : Gs.Ts.Bs. NGUYEÃN SAØO TRUNG
Giaûng vieân :

Ts.Bs. AÂU NGUYEÄT DIEÄU
Ths.Bs. BUØI THÒ HOÀNG KHANG
Ths.Bs. HUYØNH NGOÏC LINH
Bs. BUØI HUYØNH QUANG MINH
KTV. PHAÏM THÒ BAÛO NGOÏC
Bs.CKII. TRÖÔNG COÂNG PHIEÄT
Bs. ÑAËNG HOAØNG ANH THÖ
Ths.Bs. NGUYEÃN ÑÌNH TUAÁN
CN. LEÂ THÒ THANH HUYEÀN
CN. TRIEÄU THÒ XUAÂN THU

.

Chaát gì?. nhôø vaäy coù theå taän duïng toái ña thôøi gian ít oûi cuûa moãi buoåi thöïc taäp 2 tieát cho vieäc tìm kieám vaø quan saùt caùc muïc tieâu naøy treân tieâu baûn. Caáu truùc gì?. cuõng laø ñaùp aùn cho 4 daïng caâu hoûi cuûa kyø thi thöïc taäp keát thuùc khoùa hoïc: Teá baøo gì?. Hình aûnh beänh lyù gì?. Hieän töôïng gì?.LÔØI NOÙI ÑAÀU Taäp baøi giaûng . hoïc vieân caàn ghi nhôù ñeå traû lôøi cho daïng caâu hoûi thöù naêm.Atlas thöïc taäp Giaûi phaãu beänh ñöôïc soaïn ra nhaèm giuùp hoïc vieân coù theå naém baét ñöôïc caùc muïc tieâu thöïc taäp tröôùc khi vaøo lôùp. . Caùc hình aûnh ñaïi theå trong taäp saùch ñaõ ñöôïc choïn loïc ñeå cho thaáy nhöõng tính chaát töông ñoái ñaëc tröng cuûa toån thöông. Cuoái taäp saùch naøy laø danh saùch toång keát caùc muïc tieâu thöïc taäp.

.

Carcinoâm teá baøo gai di caên haïch 18. U môõ 15. Carcinoâm teá baøo gai khoâng söøng hoùa CTC 20. Carcinoâm TB gai pheá quaûn 30. Carcinoâm tuyeán RG di caên gan 24. Neâvi noäi bì 13. Sarcoâm cô trôn di caên gan 36. Carcinoâm tuyeán maët nhaãn di caên haïch 29. U nhuù da 14. Taêng saûn tuyeán tieàn lieät 12. Sarcoâm sôïi 35. Limphoâm lan toaû loaïi teá baøo B lôùn 46. Haïch nhieãm carbon 3. Phình giaùp ña haït 10. Vieâm lao haïch 8. Carcinoâm tuyeán daï daøy maët nhaãn 28. Noát Tophi beänh Guùt 2. Haïch taêng saûn nang 44. Carcinoâm teá baøo saùng cuûa thaän 34. U sôïi – tuyeán vuù 38. Haïch taêng saûn xoang 45. Carcinoâm tuyeán RG xaâm nhaäp 22. Seïo loài 9. U tuyeán tuyeán giaùp daïng nang 32. Chuyeån saûn gai coå töû cung (CTC) 4. Xô gan 26. Vieâm ruoät thöøa caáp 6. Carcinoâm tuyeán giaùp daïng nhuù 33. U tuyeán oáng ruoät giaø (RG) 21. Moâ tuyeán tuïy laïc choã 16. Carcinoâm teá baøo gan 27. Carcinoâm tuyeán pheá quaûn 31. Limphoâm Hodgkin Danh saùch caùc muïc tieâu thöïc taäp Giaûi phaãu beänh 1 4 7 10 13 17 20 23 25 29 31 33 36 38 40 43 46 49 51 53 56 59 62 65 69 72 75 78 81 84 87 89 92 95 97 100 103 106 110 113 116 120 122 124 126 129 132 . Carcinoâm tuyeán RGø di caên haïch 23. Bieán ñoåi sôïi boïc tuyeán vuù 39. Sarcoâm xöông 37. Nhau nöôùc toaøn phaàn 43. Carcinoâm teá baøo gai cuûa da 17. Vieâm loeùt da maõn tính 7.MUÏC LUÏC ****** 1. Vieâm giaùp Hashimoto 11. Toån thöông trong bieåu moâ gai grad cao CTC 5. Carcinoâm teá baøo ñaùy cuûa da 19. U quaùi tröôûng thaønh buoàng tröùng 42. U cô trôn laønh tính thaân töû cung 41. Carcinoâm tuyeán RG di caên phoåi 25. Carcinoâm xaâm nhaäp daïng khoâng ñaëc bieät tuyeán vuù 40.

.

phaân boá giöõa caùc sôïi collagen maàu hoàng (hình 3). Ñaïi theå: Noát tophi coù daïng noát-cuïc. ñöôïc bao quanh bôûi moâ sôïi coù thaám nhaäp caùc teá baøo vieâm maõn tính (hình 2). xuaát hieän quanh caùc khôùp nhoû cuûa ngoùn tay vaø baøn tay (hình 1) Hình 1: Noát tophi quanh caùc khôùp ngoùn tay Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. sôïi collagen Quan saùt tieâu baûn vôùi vaät kính (VK) 4. Caùc ñaùm tinh theå uraùt laéng ñoïng ngoaïi baøo 2. limphoâ baøo. Vôùi VK 10 vaø VK 40. thöôøng xuaát hieän quanh caùc khôùp nhoû cuûa baøn tay vaø baøn chaân. Tìm caùc tieåu tónh maïch trong moâ sôïi ñeå thaáy caùc limphoâ baøo thaám nhaäp töø trong loøng maïch vaøo moâ xung quanh (hình 4).1 NOÁT TOPHI BEÄNH GUÙT Laø 1 toån thöông ñaëc tröng cuûa beänh guùt. Ñaïi baøo aên dò vaät coù kích thöôùc raát lôùn. coù daïng noát-cuïc. Phaûn öùng hoùa sôïi: nguyeân baøo sôïi. noát tophi goàm caùc ñaùm tinh theå uraùt to nhoû khoâng ñeàu. Noát tophi naèm noâng coù theå loeùt ra da vaø ræ dòch.tím nhaït. Noát tophi ñöôïc hình thaønh do söï laéng ñoïng ngoaïi baøo cuûa caùc tinh theå uraùt trong moâ meàm quanh khôùp. chöùa nhieàu nhaân hình baàu duïc. ta thaáy ñaùm uraùt ñöôïc vieàn bôûi caùc ñaïi thöïc baøo vaø ñaïi baøo aên dò vaät. kích thích maïnh phaûn öùng vieâm maõn tính vaø hoùa sôïi. nhaân baàu duïc naèm leäch qua 1 beân. . nhieàu baøo töông. Giöõa caùc ñaùm uraùt laø moâ sôïi taêng sinh. maàu xaùm. Ñaïi thöïc baøo coù hình ña dieän. goàm caùc nguyeân baøo sôïi laø nhöõng teá baøo hình thoi coù nhaân hình baàu duïc hoaëc hình thoi vaø ít baøo töông. raûi ñeàu trong baøo töông. ñaïi baøo aên dò vaät 3. Caùc teá baøo cuûa phaûn öùng vieâm maõn tính xung quanh ñaùm uraùt: Ñaïi thöïc baøo.

Moâ sôïi coù thaám nhaäp teá baøo vieâm maõn tính. . 6.Ñaùm tinh theå uraùt.Caùc ñaùm tinh theå uraùt laéng ñoïng ngoaïi baøo.Ñaïi thöïc baøo. 4. 5. 3-.Sôïi collagen. 2. 2. Hình 3: 1.Tieåu tónh maïch.2 Hình 2: 1. Ñaïi baøo aên dò vaät.Nguyeân baøo sôïi.

Uraùt.Ñaïi baøo aên dò vaät. 6. 5.3 Hình 4: 1. 2. .Limphoâ baøo.Sôïi collagen.Tieåu tónh maïch. 3 -Nguyeân baøo sôïi . 4.

2. vaùch ngaên sôïi vaøo vuøng voû. vuøng caän voû. xoang quanh nang. vuøng voû vôùi caùc nang limphoâ thöù caáp. Nang limphoâ thöù caáp trong vuøng voû haïch. quan saùt caùc thaønh phaàn caáu taïo moâ hoïc bình thöôøng cuûa haïch nhö voû bao sôïi. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.4 HAÏCH NHIEÃM CARBON Laø haäu quaû cuûa tình traïng hít phaûi buïi than. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa haïch limphoâ. Ñaïi thöïc baøo öù ñoïng carbon. xuyeân thaønh vaø chui vaøo maïch baïch huyeát ñeå ñeán caùc haïch quanh pheá quaûn vaø haïch roán phoåi. taäp trung trong caùc xoang baïch huyeát cuûa haïch (xoang döôùi voû. Buïi than loït ñeán pheá nang seõ ñöôïc ñaïi thöïc baøo pheá nang “aên”. Vôùi VK 4. ngöôøi nghieän thuoác laù. vuøng tuûy. . thuôøng gaëp ôû cö daân caùc thaønh phoá coù tình traïng oâ nhieãm khoâng khí naëng. Ñaïi theå : Moät haïch nhieãm carbon ôû roán phoåi coù maàu ñen nhö haéc ín (hình 1). caùc xoang baïch huyeát döôùi voû. caùc ñaïi thöïc baøo öù ñaày buïi than di chuyeån ngöôïc leân tieåu pheá quaûn hoâ haáp. xoang quanh nang vaø xoang tuûy (hình 2). xoang tuûy). Hình 1: Haïch nhieãm carbon ôû roán phoåi xeû ñoâi cho thaáy maët caét maàu ñen nhö haéc ín.

3. .Xoang quanh nang .Voû bao sôïi. Caùc ñaïi thöïc baøo öù ñoïng carbon. Vôùi VK 10. 2. 2.5 Hình 2: 1. 4.Xoang döôùi voû. Hình 3: 1.Nang limphoâ thöù caáp. Voû bao sôïi. quan saùt trong xoang döôùi voû vaø xoang quang nang thaáy coù chöùa raát nhieàu ñaïi thöïc baøo öù ñoïng carbon (hình 3) .

Hình 4: 1. Limphoâ baøo . naèm leänh beân. 2. coù chöùa caùc haït buïi than nhoû maàu naâu ñen (hình 4).6 Quan saùt vôùi VK 40. baøo töông nhieàu maàu hoàng nhaït. Ñaïi thöïc baøo öù ñoïng caùc haït buïi than trong baøo töông. nhaân hình baàu duïc hoaëc hình khía loõm nhö quaû thaän. ñaïi thöïc baøo öù ñoïng carbon laø nhöõng teá baøo lôùn.

keát cuïc taùi taïo 1 ñöôøng tieáp hôïp gaitruï môùi veà ñuùng vò trí ban ñaàu.Hoaït ñoäng chuyeån saûn gai keát cuïc ñaõ taùi taïo ra 1 ñöôøng tieáp hôïp gai-truï môùi (ñöôøng chaám chaám maàu xanh) tieán gaàn ñeán loã ngoaøi CTC. ñaåy ñöôøng tieáp hôïp gai . C. B. Hình 1: A. taïo ra vuøng loä tuyeán CTC. Nôi noái tieáp giöõa bieåu moâ coå ngoaøi vaø coå trong ñöôïc goïi laø ñöôøng tieáp hôïp gai–truï.7 CHUYEÅN SAÛN GAI COÅ TÖÛ CUNG Coå töû cung (CTC) goàm coå ngoaøi ñöôïc bao phuû bôûi bieåu moâ laùt taàng khoâng söøng hoùa.truï ra xa khoûi loã ngoaøi CTC.CTC ôû treû gaùi chöa coù vuøng loä tuyeán. ÔÛ phuï nöõ trong ñoä tuoåi hoaït ñoäng sinh duïc. . naèm ngay loã ngoaøi CTC ôû treû gaùi chöa daäy thì.Söï hình thaønh vuøng loä tuyeán laøm ñöôøng tieáp hôïp gai-truï bò ñaåy xa khoûi loã ngoaøi CTC. Ñeå thích nghi vôùi moâi tröôøng môùi coù tính axít trong aâm ñaïo. bieåu moâ truï ñôn trong vuøng loä tuyeán seõ chuyeån saûn gai thaønh bieåu moâ laùt taàng nhôø hoaït ñoäng taêng saûn cuûa caùc teá baøo döï tröõ. vuøng chuyeån saûn gai coøn ñöôïc goïi laø vuøng chuyeån daïng (hình 1). vaø coå trong bôûi bieåu moâ truï ñôn tieát nhaày. söï phaùt trieån cuûa CTC laøm bieåu moâ tuyeán coå trong loän ra ngoaøi.

Khi caùc teá baøo truï naøy bong troùc.Moâ ñeäm.Teá baøo döï tröõ naèm raûi raùc. seõ ñeå laïi moät bieåu moâ laùt taàng gioáng bieåu moâ coå ngoaøi CTC. 2. 3. bieåu moâ truï ñôn bình thöôøng cuûa coå trong CTC ôû vuøng loä tuyeán laø 1 lôùp teá baøo hình truï coù nhaân leäch veà cöïc ñaùy. quaù trình chuyeån saûn gai töø bieåu moâ truï ñôn tieát nhaày thaønh bieåu moâ laùt taàng ñaõ hoaøn taát (hình 4). Bieåu moâ truï ñôn cuûa vuøng loä tuyeán coå trong CTC. Bieåu moâ chuyeån saûn gai. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK 4 vaø VK 10. taïo thaønh caùc lôùp môùi töông öùng vôùi caùc lôùp trung gian cuûa bieåu moâ laùt taàng. 2. hình thaønh 1 bieåu moâ chuyeån saûn goàm nhieàu lôùp teá baøo gai (teá baøo ña dieän. hình thaønh 1 bieåu moâ chuyeån saûn goàm 2 lôùp teá baøo (hình 3). ta thaáy hieän töôïng chuyeån saûn gai baét ñaàu vôùi söï taêng saûn caùc teá baøo döï tröõ. taïo thaønh 1 lôùp teá baøo lieân tuïc (töông öùng vôùi lôùp ñaùy cuûa bieåu moâ laùt taàng) naèm beân döôùi lôùp teá baøo truï ñôn. giöõa lôùp teá baøo truï vaø maøng ñaùy coù caùc teá baøo döï tröõ phaân boá raûi raùc (hình 2). Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. baøo töông nhieàu vaø aùi toan). Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa coå töû cung. Vôùi VK 40. baøo töông cöïc ñænh chöùa ñaày chaát nhaày. chöùa nhöõng vuøng chuyeån saûn gai maàu hoàng lôït töông töï bieåu moâ coå ngoaøi CTC (Hình 1 C). bieåu moâ naøy gaáp neáp saâu xuoáng döôùi moâ ñeäm taïo ra caùc tuyeán coå trong CTC. lôùp teá baøo truï ñôn bò ñaåy leân treân cuøng.Lôùp teá baøo truï ñôn tieát nhaày. . quan saùt doïc theo lôùp bieåu moâ truï ñôn beà maët. Caùc teá baøo cuûa lôùp ñaùy laïi tieáp tuïc taêng saûn.8 Ñaïi theå: Vuøng loä tuyeán coå trong CTC coù maàu ñoû töôi. Hình 2: 1.

Teá baøo truï ñôn ñaõ bong troùc.9 Hình 3: 1.Teá baøo döï tröõ taêng saûn thaønh 1 lôùp lieân tuïc. . 2. 3. 2.Tuyeán coå trong CTC.Teá baøo truï ñôn bò ñaåy leân beà maët.Maøng ñaùy. 5. 4. Hình 4: 1.Moâ ñeäm.Caùc lôùp teá baøo gai.

vöøa vaø naëng. 3. Löu yù: hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc bieåu moâ laùt taàng cuûa coå ngoaøi CTC. Ñaïi theå: Hình aûnh ñaïi theå cuûa HSIL coù theå cuõng gioáng nhö moät coå töû cung bò loä tuyeán chuyeån saûn gai thoâng thöôøng neân deã bò boû soùt. Ñoái vôùi bieåu moâ laùt taàng. thay ñoåi kích thöôùc hình daïng cuûa teá baøo vaø nhaân. bieåu thò bôûi söï roái loaïn ñònh höôùng saép xeáp cuûa caùc teá baøo. caàn tieán haønh taàm soaùt ñònh kyø baèng pheát moûng teá baøo hoïc Papanicolaou ñeå phaùt hieän sôùm (hình 1). khi toaøn boä chieàu daøy bieåu moâ keå caû lôùp beà maët cuõng bò bieán ñoåi thì toån thöông ñöôïc goïi laø carcinoâm taïi choã. HSIL laø toån thöông tieàn ung coù nguy cô cao chuyeån thaønh carcinoâm teá baøo teá baøo gai xaâm nhaäp. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.10 TOÅN THÖÔNG TRONG BIEÅU MOÂ GAI GRAD CAO COÅ TÖÛ CUNG Toån thöông trong bieåu moâ gai grad cao coå töû cung (HSIL) laø thuaät ngöõ ñöôïc Toå chöùc Y teá theá giôùi söû duïng töø 2014.1/3 giöõa hoaëc ñaõ leân tôùi 1/3 treân cuûa chieàu daøy bieåu moâ. . lôùp teá baøo beà maët coù nhaân taêng saéc meùo moù. phaân baøo taêng vaø khoâng coøn giôùi haïn ôû lôùp ñaùy. baát thöôøng veà vò trí cuûa phaân baøo. HSIL thöôøng xuaát phaùt taïi vuøng chuyeån daïng do hoaït ñoäng taêng saûn vaø chuyeån saûn taïi ñaây khieán teá baøo bieåu moâù deã bò taùc ñoäng bôûi caùc taùc nhaân sinh u (HPV ñöôïc xem laø nhaân toá chính). Trong tieâu baûn naøy. khoâng coù nghòch saûn vöøa. teá baøo coù hình daïng vaø kích thöôùc thay ñoåi khaùc nhau. Bieåu moâ laùt taàng cuûa coå ngoaøi coå töû cung : lôùp ñaùy. nhöng lôùp teá baøo beà maët vaãn coù nhaân deït gioáng bieåu moâ laùt taàng bình thöôøng. töùc laø nghòch saûn vöøa. Hình 1: Hình aûnh coå töû cung chöùa HSIL/CIN 3 khoâng khaùc vieâm loä tuyeán chuyeån saûn gai. HSIL vuøng nghòch saûn naëng: höôùng saép xeáp cuûa caùc lôùp teá baøo trung gian thaúng goùc vôùi maøng ñaùy. lôùp beà maët 2. caùc lôùp trung gian. tuøy theo caùc bieán ñoåi noùi treân coøn giôùi haïn ôû 1/3 döôùi. HSIL vuøng carcinoâm taïi choã : hình aûnh nghòch saûn chieám toaøn boä chieàu daøy cuûa bieåu moâ. Nghòch saûn laø tình traïng roái loaïn taêng sinh teá baøo. thay cho taân sinh trong bieåu moâ coå töû cung möùc ñoä 2 vaø 3 (CIN 2 vaø CIN 3). phaân bieät ra 3 möùc ñoä nghòch saûn: nheï. naëng vaø carcinoâm taïi choã. nhaân taêng saéc meùo moù. HSIL chæ coù nghòch saûn naëng vaø carcinoâm taïi choã xeáp xen keõ vôùi nhau.

3. lôùp teá baøo beà maët coù nhaân deït (hình 3). bieåu moâ laùt taàng coå ngoaøi CTC goàm lôùp ñaùy.Moâ ñeäm . caùc lôùp trung gian vaø lôùp teá baøo beà maët. Giöõa 2 vuøng bieåu moâ laø moâ ñeäm sôïi cuûa CTC. thaám nhaäp caùc teá baøo vieâm maõn tính (hình 2). 3. Vôùi VK 40. 2. maät ñoä teá baøo cao. Vuøng bieåu moâ nghòch saûn baét maàu ñaäm hôn do hoaït ñoäng taêng sinh teá baøo maïnh.11 Quan saùt tieâu baûn vôùi VK 4. 2.Caùc lôùp trung gian xeáp song song vôùi maøng ñaùy. bieåu moâ laùt taàng bình thöôøng coå ngoaøi coù ñònh höôùng saép xeáp cuûa caùc lôùp teá baøo trung gian song song vôùi maøng ñaùy. Hình 2: 1. 1.Toån thöông HSIL/CIN 3.moâ ñeäm sôïi CTC thaám nhaäp teá baøo vieâm maõn tính.Lôùp teá baøo beà maët coù nhaân deït.Bieåu moâ laùt taàng bình thöôøng coå ngoaøi CTC. Hình 3: Bieåu moâ taàng bình thöôøng coå ngoaøi CTC.

meùo moù. ÔÛ vuøng HSIL vuøng carcinoâm taïi choã. phaân baøo taêng vaø xuaát hieän ôû caû 1/3 treân cuûa bieåu moâ. Hình 4: HSIL vuøng nghòch saûn naëng. nhaân taêng saéc meùo moù. vuøng nghòch saûn naëng vaø carcinoâm taïi choã naèm xen keõ noái tieáp. Hình 5: HSIL chöùa carcinoâm taïi choã. hình aûnh nghòch saûn leân tôùi 1/3 treân cuûa bieåu moâ nhöng lôùp teá baøo beà maët vaãn coù nhaân deït nhö bieåu moâ laùt taàng bình thöôøng (muõi teân). . nhaân lôùp teá baøo beà maët cuõng meùo moù. caét boû ngay baèng voøng ñieän hoaëc khoeùt choùp coå töû cung. Teá baøo coù hình daïng vaø kích thöôùc thay ñoåi. Ta thaáy trong toån thöông HSIL treân tieâu baûn naøy. nhaân cuûa lôùp teá baøo beà maët cuõng taêng saéc. hình aûnh nghòch saûn chieám toaøn boä beà daøy bieåu moâ. taêng saéc (muõi teân). vì vaäy ñöôïc ñieàu trò nhö nhau. (hình 4). tuy nhieân lôùp teá baøo beà maët vaãn coù nhaân deït gioáng bieåu moâ laùt taàng bình thöôøng.12 HSIL vuøng nghòch saûn naëng cho thaáy coù söï roái loaïn ñònh höôùng saép xeáp cuûa caùc lôùp teá baøo vôùi lôùp trung gian xeáp thaúng goùc vôùi maøng ñaùy. khoâng coøn deït nhö ôû nghòch saûn naëng (hình 5).

Hieän töôïng sung huyeát 2 . phuø neà. tieâu baûn goàm 3 laùt caét: 1 laùt caét ngang nhoû. Hieän töôïng phuø vieâm: .Giaû maïc ñoùng treân beà maët. caàn chaån ñoaùn sôùm vaø ñieàu trò kòp thôøi ñeå traùnh bieán chöùng thuûng gaây vieâm muû phuùc maïc coù theå gaây töû vong. Vieâm ruoät thöøa caáp thöôøng xaûy ra ôû ñoä tuoåi thanh nieân.Dòch xuaát muû 3. xeû ñoâi ruoät thöøa thaáy muû chaûy ra töø trong loøng ruoät thöøa (Hình 1).13 VIEÂM RUOÄT THÖØA CAÁP TÍNH Laø 1 caáp cöùu ngoaïi khoa thöôøng gaëp. 1 laùt caét ngang lôùn vaø 1 laùt caét doïc qua ñaàu muùt ruoät thöøa (hình 2). Hình 1: 1. 2. . Vi theå: 3 ñaëc ñieåm moâ hoïc chính cuûa vieâm caáp laø sung huyeát ñoäng.Dòch xuaát xuaát huyeát . Muïc tieâu caàn tìm: 1. phuø vieâm vaø thaám nhaäp teá baøo maø chuû yeáu laø caùc baïch caàu ña nhaân trung tính. caùc maïch maùu sung huyeát noåi roõ döôùi thanh maïc.Dòch xuaát tô huyeát .Maïch maùu sung huyeát noåi roõ döôùi thanh maïc.Dòch xuaát thanh huyeát . Hieän töôïng hoaïi töû nieâm maïc Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa ruoät thöøa Quan saùt baèng maét traàn. Ñaïi theå: ruoät thöøa söng to. Hieän töôïng thaám nhaäp baïch caàu ña nhaân 4. dòch xuaát tô huyeát ñoùng thaønh giaû maïc treân beà maët thanh maïc. nam nhieàu hôn nöõ.

2. chöùa ñaày hoàng caàu (hình 4).14 Hình 2: Tieâu baûn vieâm ruoät thöøa. Hieän töôïng sung huyeát ñoäng: thaáy roõ ôû 1/2 ngoaøi cuûa thaønh ruoät thöøa. Maët ngoaøi thanh maïc coù 1 lôùp dòch xuaát tô huyeát (hình 3). 2.Laùt caét ngang nhoû. Vôùi VK4. 1. trong moâ ñeäm cuûa lôùp nieâm maïc vaø lôùp döôùi nieâm maïc. caùc tieåu tónh maïch giaõn roäng. quan saùt laùt caét ngang nhoû. caáu taïo thaønh ruoät thöøa goàm 4 lôùp: lôùp nieâm maïc vôùi caùc tuyeán Lieberkühn.Laùt caét ngang lôùn. .Laùt caét doïc. lôùp cô trôn vaø lôùp thanh maïc. Chuyeån sang VK 10 vaø VK 40 quan saùt laùt caét ngang lôùn vaø laùt caét doïc ñeå thaáy: 1. 3. lôùp döôùi nieâm maïc. coù caùc nang limphoâ.Dòch xuaát tô huyeát. Hình 3: 1.Nang limphoâ trong lôùp döôùi nieâm maïc.

Dòch xuaát tô huyeát. Hieän töôïng phuø vieâm. 2. giöõa caùc maét löôùi coù hoàng caàu vaø baïch caàu (hình 3. 3.15 Hình 4: 1.Dòch xuaát thanh huyeát.Baïch caàu ña nhaân thaám nhaäp moâ ñeäm ngoaøi maïch. caáu taïo bôûi löôùi sôïi tô huyeát baét maøu ñoû.Dòch xuaát xuaát huyeát. caáu taïo chuû yeáu bôûi caùc baïch caàu ña nhaân thoaùi hoùa (coù nhaân muùi vôõ vuïn). taïo thaønh giaû maïc baùm ngoaøi maët thanh maïc ruoät thöøa. . chöùa ñaày hoàng caàu. bieåu thò bôûi söï hieän dieän cuûa caùc dòch xuaát (dòch phuø vieâm): .Dòch xuaát tô huyeát . 5).Dòch xuaát xuaát huyeát. Hình 5: 1.Dòch xuaát thanh huyeát: caùc ñaùm baét maàu hoàng. .Dòch xuaát xuaát huyeát : caùc ñaùm hoàng caàu trong moâ ñeäm ngoaøi maïch (hình 4.Tieåu tónh maïch sung huyeát giaõn roäng. trong moâ ñeäm ngoaøi maïch (hình 4).Dòch xuaát muû trong loøng ruoät thöøa. 5).Tieåu tónh maïch sung huyeát giaõn roäng. . 3. 2. 2. hoàng caàu vaø ñaïi thöïc baøo (hình 6). 4. .

3.Vuøng nieâm maïc bò hoaïi töû. baïch caàu vaø hoàng caàu (hình 6). . Hình 7: 1. 3. Hieän töôïng hoaïi töû nieâm maïc: lôùp nieâm maïc ruoät thöøa coù nhöõng choã bò hoaïi töû.Baïch caàu ña nhaân tuï vaùch ôû tieåu tónh maïch.Dòch xuaát muû. caùc baïch caàu baùm vaøo beà maët teá baøo noäi moâ (hieän töôïng tuï vaùch) vaø xuyeân qua thaønh maïch ñeå thaám nhaäp vaøo moâ ñeäm ngoaøi maïch (hình 7 ). Hieän töôïng thaám nhaäp baïch caàu ña nhaân: ôû caùc tieåu tónh maïch sung huyeát. 2. thay vaøo ñoù laø caùc ñaùm chaát hoaïi töû taïo bôûi xaùc teá baøo cheát. 4. khoâng coøn thaáy bieåu moâ beà maët vaø caùc tuyeán Lieberkühn. 2.Baïch caàu thaám nhaäp moâ ñeäm ngoaøi maïch.Tuyeán Lieberkühn.16 Hình 6: 1.

Beà maët oå loeùt bò boäi nhieãm.maïch maùu . thieáu vitamin…) Ñaïi theå: Veát loeùt coù kích thöôùc vaøi cm. do taùc nhaân gaây vieâm coøn toàn taïi hoaëc do phaûn öùng söûa chöõa cuûa cô theå bò roái loaïn (ôû ngöôøi maéc beänh beänh tieåu ñöôøng.17 VIEÂM LOEÙT DA MAÕN TÍNH Da bò vieâm loeùt keùo daøi nhieàu tuaàn nhieàu thaùng. Vi theå: Vieâm maõn tính coù hai ñaëc ñieåm moâ hoïc chính laø thaám nhaäp teá baøo ñôn nhaân vaø taêng sinh moâ lieân keát .Töông baøo . Hieän töôïng thaám nhaäp teá baøo ñôn nhaân : . OÅ loeùt ñöôïc phuû moät lôùp dòch xuaát tô huyeát. bieåu moâ naøy taêng sinh daày leân. coù theå coù theâm dòch xuaát muû hoaëc dòch xuaát tô huyeát khi oå loeùt bò boäi nhieãm vôùi caùc taùc nhaân gaây vieâm caáp tính. choàng leân treân toån thöông vieâm maõn tính naèm saâu hôn ôû beân döôùi.maïch maùu. phuø vieâm vaø thaám nhaäp baïch caàu ña nhaân trung tính trong moâ ñeäm. taïi oå loeùt khoâng coøn thaáy bieåu moâ laùt taàng nhöng ôû bôø oå loeùt. Muïc tieâu caàn tìm: 1. Hieän töôïng taêng sinh moâ lieân keát . Vôùi VK 10 vaø 40 quan saùt vuøng toån thöông vieâm caáp tính coù hieän töôïng sung huyeát. coù hình aûnh cuûa vieâm caáp tính. bôø oå loeùt hôi goà leân do hoaït ñoäng taêng sinh taùi taïo cuûa lôùp bieåu bì. beà maët oå loeùt loån nhoån daïng haït maàu ñoû.Maïch maùu taân sinh Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa da Quan saùt tieâu baûn vôùi VK 4. deã chaûy maùu khi ñuïng ñeán. (Hình 1) Hình 1: OÅ vieâm loeùt da maõn tính. (Hình 2) . suy dinh döôõng.Nguyeân baøo sôïi .Limphoâ baøo .Ñaïi thöïc baøo 2.

Thaám nhaäp teá baøo ñôn nhaân. 2. 3. thoø vaøo trong loøng maïch. nhaân hình baàu duïc. Chen giöõa moâ sôïi coù nhieàu maïch maùu taân sinh. 4.18 Hình 2: 1.Vuøng vieâm caáp tính. 2. Nguyeân baøo sôïi. Caùc nguyeân baøo sôïi hình thoi.Bôø oå loeùt hôi goà leân do bieåu bì taêng sinh taùi taïo. Teá baøo sôïi.OÅ loeùt.Dòch xuaát tô huyeát.. khi ngöøng toång hôïp. Maïch maùu taân sinh. 5. ñaäm maàu. nguyeân baøo sôïi bieán thaønh teá baøo sôïi coù nhaân maûnh. ñieåm ñaëc tröng cuûa caùc maïch maùu naøy laø chuùng ñöôïc loùt bôûi caùc teá baøo noäi moâ coù nhaân lôùn saùng. .Vuøng vieâm maõn tính Quan saùt vôùi VK 10 vaø 40 vuøng toån thöông naèm saâu beân döôùi cuûa oå loeùt ñeå tìm thaáy vuøng vieâm maõn tính vôùi hình aûnh taêng sinh moâ lieân keát maïch maùu vaø moâ ñeäm ngoaøi maïch thaám nhaäp caùc teá baøo ñôn nhaân khaùc nhau.Sôïi collagen. 3. hình troøn. naèm giöõa caùc boù sôïi collagen do chuùng toång hôïp. 5. (Hình 3) Hình 3: 1. 4.

. maøng teá baøo roõ neùt. Ñaïi thöïc baøo. baøo töông nhieàu vaø baét maàu laït. Maïch maùu taân sinh. hình baàu duïc hay hình coù khía loõm nhö haït ñaäu. (Hình 4). coù söï thaám nhaäp caùc teá baøo ñôn nhaân: Limphoâ baøo: ñöôøng kính 7-10 m (baèng hoàng caàu). chaát nhieãm saéc keát thaønh töøng ñaùm baùm ngay döôùi maøng nhaân (nhaân hình baùnh xe). baøo töông baét maàu tím hoàng. chieám gaàn heát theå tích teá baøo. khoâng roõ neùt do hoaït ñoäng thöïc baøo). Limphoâ baøo. maøng teá baøo sôøn xô.19 Trong moâ ñeäm beân ngoaøi maïch maùu. 3. nhaân saùng. Ñaïi thöïc baøo: ñöôøng kính 25-30 m. 2. haïch nhaân nhoû. (Hình 5). Töông baøo. Ñaïi thöïc baøo Hình 5: 1. Caùc ñaïi thöïc baøo thöôøng ñöôïc tìm thaáy gaàn caùc maïch maùu taân sinh. naèm leäch 1 beân. 2. chöùa nhieàu khoâng baøo (trong loøng coù theå chöùa caùc vaät theå ñöôïc thöïc baøo. chöøa laïi moät khoaûng saùng caïnh nhaân. Hình 4: 1. Töông baøo: ñöôøng kính 12-15 m. (Hình 4). 4. nhaân troøn baét maàu tím ñaäm. nhaân troøn naèm leäch 1 beân. Maïch maùu taân sinh.

maët caét cho thaáy caùc nang lao chöùa chaát hoaïi töû baõ ñaäu maàu vaøng kem (hình 1). Muïc tieâu caàn tìm: 1. coù hoaëc khoâng coù chaát hoaïi töû baõ ñaäu ôû giöõa. Haïch vieâm lao thöôøng thaáy ôû vuøng coå. giöõa caùc nang lao laø nhu moâ haïch bình thöôøng coøn soùt laïi (hình 2). nhu moâ haïch beân döôùi voû bao sôïi coù chöùa caùc nang lao vôùi kích thöôùc khaùc nhau. Moâ limphoâ bình thöôøng coøn laïi cuûa haïch Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. coøn goïi laø nang lao. . meàm.Ñaïi baøo Langhans . seõ taïo ra moät chaát maøu vaøng kem. Nang lao laø moät taäp hôïp teá baøo daïng bieåu moâ.20 VIEÂM LAO HAÏCH Laø 1 daïng vieâm haït cuûa haïch do vi khuaån lao gaây ra. Hình 1: Haïch vieâm lao vôùi caùc nang lao chöùa chaát hoaïi töû baõ ñaäu maàu vaøng kem Vi theå: Ñaëc ñieåm moâ hoïc cuûa vieâm lao laø söï hình thaønh caùc u haït lao. ñöôïc bao quanh bôûi moät vieàn limphoâ baøo vaø töông baøo. gioáng nhö baõ ñaäu neân coøn ñöôïc goïi laø chaát hoaïi töû baõ ñaäu. Ñaïi theå: Haïch vieâm lao coù kích thöôùc 1-4 cm. Khi caùc caùc teá baøo daïng bieåu moâ vaø ñaïi baøo Langhans ôû trung taâm nang lao bò hoaïi töû.Vieàn limphoâ baøo vaø töông baøo 2.Chaát hoaïi töû baõ ñaäu .Teá baøo daïng bieåu moâ . naùch vaø treân ñoøn. nang lao trôû thaønh nang baõ ñaäu. Caùc teá baøo daïng bieåu moâ coù theå hoøa nhaäp vôùi nhau thaønh ñaïi baøo Langhans. Nang lao: .

2. 4. .töông baøo.Caùc teá baøo daïng bieåu moâ. ngoaøi rìa laø vieàn limphoâ baøo vaø töông baøo.Moâ haïch coøn soùt laïi. 5.Ñaïi baøo Langhans.Nang lao. 2.Voû bao haïch.Chaát hoaïi töû baõ ñaäu. Raûi raùc giöõa caùc teá baøo daïng bieåu moâ laø caùc ñaïi baøo Langhans (hình 3) Hình 3: 1. bao quanh chaát hoaïi töû baõ ñaäu ôû giöõa. 3. nang lao laø 1 taäp hôïp teá baøo daïng bieåu moâ. 4.Vieàn limphoâ baøo . Vôùi VK 10 vaø 40.Töông baøo. 3.Chaát hoaïi töû baõ ñaäu.21 Hình 2: 1.

Hình 4: 1. Vieàn limphoâ baøo vaø töông baøo tuy khoâng phaân bieät roõ giôùi haïn vôùi moâ limphoâ bình thöôøng coøn soùt laïi cuûa haïch.Chaát hoaïi töû baõ ñaäu. phaân boá ngay döôùi maøng teá baøo (ñaëc ñieåm nhaân gioáng heät nhaân teá baøo daïng bieåu moâ). Ñaïi baøo Langhans laø nhöõng teá baøo khoång loà. nhöng vaãn coù theå nhaän ra nhôø söï hieän dieän cuûa raát nhieàu töông baøo (hình 3). coù 1 haïch nhaân nhoû. maøng nhaân roõ. baét maàu hoàng ñaäm (hình 4).22 Teá baøo daïng bieåu moâ coù nhaân hình baàu duïc.Ñaïi baøo Langhans. maëc duø baûn chaát cuûa chuùng laø caùc ñaïi thöïc baøo bieán ñoåi). 2.Caùc teá baøo daïng bieåu moâ. coù haøng chuïc nhaân. . 3. Chaát hoaïi töû baõ ñaäu coù daïng haït. giôùi haïn teá baøo khoâng roõ neân caùc teá baøo naøy troâng coù veû nhö lieân keát chaët cheõ vôùi nhau gioáng teá baøo bieåu moâ (vì vaäy ñöôïc goïi laø teá baøo daïng bieåu moâ. baøo töông nhieàu maàu hoàng.

(hình 1) Ñaïi theå: seïo loài thöôøng goà cao vaø coù maàu saéc ñaäm hôn vuøng da bình thöôøng xung quanh Hình 1: Seïo loài goà cao vaø coù maàu saéc ñaäm hôn da xung quanh Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.Bieåu bì teo moûng. Caùc boù sôïi collagen taêng sinh 3. Nguyeân baøo sôïi 2. Caùc boù sôïi hyalin hoùa Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. . caùc boù sôïi collagen taêng sinh vaø boù sôïi hyalin hoùa (hình 2).23 SEÏO LOÀI Do hoaït ñoäng toång hôïp quaù ñaùng sôïi collagen cuûa caùc nguyeân baøo sôïi trong quaù trình söûa chöõa caùc toån thöông baèng hình thöùc hoùa seïo. seïo loài ñöôïc phuû treân beà maët bôûi moät lôùp bieåu bì moûng. 2. Hình 2: 1.Caùc boù sôïi collagen. beân döôùi laø moâ sôïi taêng sinh goàm coù nguyeân baøo sôïi.

chen giöõa caùc thôù sôïi naøy coù nhieàu nguyeân baøo sôïi hình thoi vôùi nhaân hình baàu duïc. ñoàng nhaát. chöùa 1-2 haïch nhaân (hình 3). caùc boù sôïi collagen taêng sinh baét maàu hoàng lôït. Hình 4: 1. Caùc boù sôïi hyalin hoùa baét maàu hoàng ñaäm. Hình 3: Caùc boù sôïi collagen taêng sinh. .24 Vôùi vaät kính 10 vaø 40.Nguyeân baøo sôïi.Sôïi collagen. 2. goàm nhieàu thôù sôïi xeáp song song. 2. saùng. phaân boá loän xoän giöõa caùc boù sôïi taêng sinh (hình 4). 1.Boù sôïi hyalin hoùa.Boù sôïi collagen taêng sinh.

taêng sinh taïo nhuù. Quan nnôûcaà VK4. maët caét maàu naâu. coù nhöõng vuøng xuaát huyeát hoaëc hoùa boïc (hình 1). taêng sinh moâ sôïi. ÔÛ vuøng thoaùi hoùa boïc. vuøng xuaát huyeát. beân trong laø caùc Löusaùyùt: tieâ Hoïucbaû vieâ n oânulaï i caá taïo moâ hoïcntuyeá n giaù Vôùi VK4. teá baøo nang giaùp hình vuoâng hoaëc truï thaáp. 3.beân ngoaøi. 2. 6). nang giaùp giaõn roäng chöùa ñaày keo giaùp. Cholesterol giaûi phoùng töø maøng teá baøo cheát laéng ñoïng thaønh caùc tinh theå hình kim trong moâ ñeäm giöõa caùc nang giaùp (hình 6 ). Hieän töôïng thoaùi hoùa boïc: nang giaùp giaõn roäng ñaày chaát keo. Ñaïi theå: Tuyeán giaùp phình to. laéng ñoïng tinh theå cholesterol. teá baøo nang taêng sinh taïo nhuù thoø vaøo loøng nang (hình 3). giôùi nöõ nhieàu hôn giôùi nam. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. coù nhieàu cuïc taêng saûn. trong 1 soá nang giaùp. coù nhieàu cuïc tang saûn. Moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo. . coù voûu bao sôïi moû g bao boïcp. teá baøo nang giaùp coù choã bò eùp deït. Hieän töôïng xuaát huyeát. thaám nhaäp limphoâ baøo (hình 5). ñaïi thöïc baøo öù ñoïng hemosiderin. Vôùi VK 10 vaø 40. vuøng thoaùi hoùa boïc.25 PHÌNH GIAÙP ÑA HAÏT Laø loaïi beänh lyù tuyeán giaùp thöôøng gaëp nhaát. quan saùt caùc vuøng taêng saûn teá baøo nang giaùp. Hieän töôïng taêng saûn teá baøo nang giaùp: nang giaùp nhoû. 4. vuøng hoùa sôïi vaø thaám nhaäp limphoâ baøo (hình 2). vuøng taêng saûn goàm caùc nang giaùp kích thöôùc nhoû. Moâ ñeäm giöõa caùc nang giaùp taêng sinh moâ sôïi. loøng nang coù theå chöùa hoàng caàu (do xuaát huyeát) vaø ñaïi thöïc baøo öù ñoïng hemosiderin maàu naâu trong baøo töông (hình 4. Hình 1: Tuyeán giaùp phình to. xaûy ra ôû ngöôøi treû.teá baøo nang deït. teá baøo nang hình truï thaáp.

trong 1 soá nang giaùp.Vuøng taêng saûn teá baøo nang giaùp. 2. . Hình 3: Vuøng taêng saûn vôùi caùc nang giaùp nhoû. 3.Vuøng thoaùi hoùa boïc.26 Hình 2: 1. teá baøo nang giaùp hình vuoâng hoaëc truï thaáp. 4. teá baøo nang taêng sinh taïo nhuù thoø vaøo loøng nang (muõi teân).Vuøng moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo.Vuøng xuaát huyeát.

.27 Hình 4: Hieän töôïng thoaùi hoùa boïc. 1. 3.Sôïi collagen. nang giaùp giaõn roäng. 2. teá baøo nang giaùp bò eùp deït (muõi teân).Nguyeân baøo sôïi. Hình 5: Moâ ñeäm giöõa caùc nang giaùp taêng sinh moâ sôïi. chöùa chaát keo.Thaám nhaäp limphoâ baøo .

2.Tinh theå cholesterol hình kim. 1.Ñaïi thöïc baøo öù ñoïng hemosiderin. 3. .Hoàng caàu.28 Hình 6: Hieän töôïng xuaát huyeát trong loøng nang giaùp.

maät ñoä chaéc (Hình 1) Hình 1: Tuyeán giaùp to. Maët caét vaøng nhaït. Moät soá vuøng trong tuyeán giaùp cho thaáy söï taêng sinh moâ sôïi. Moâ ñeäm giöõa caùc nang giaùp thaám nhaäp limphoâ baøo. xaûy ra chuû yeáu ôû phuï nöõ treân 40 tuoåi nhöng cuõng coù theå gaëp ôû treû em Ñaïi theå: tuyeán giaùp to gaáp 2-3 laàn bình thöôøng (40-80 gram). loùt bôûi teá baøo Hürthle . (Hình 2) Hình 2: 1. chöùa chaát keo. Trung taâm maàm 4. . Taêng sinh moâ sôïi Vôùi VK 4. 4. maët caét vaøng nhaït. lan toaû ñoái xöùng hoaëc taïo nhieàu cuïc. 2. loøng nang chöùa chaát keo. Moâ ñeäm giöõa caùc nang giaùp giaõn roäng do söï thaám nhaäp caùc limphoâ baøo cuøng vôùi söï hình thaønh caùc trung taâm maàm. töông baøo 3. beänh ñöôïc Hashimoto moâ taû laàn ñaàu vaøo naêm 1912. 3.29 VIEÂM GIAÙP HASHIMOTO Laø loaïi vieâm giaùp töï mieãn thöôøng gaëp nhaát. coù nhieàu cuïc. 2.Caùc nang giaùp to nhoû khoâng ñeàu. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. Nang giaùp chöùa chaát keo.Moâ sôïi taêng sinh. caùc nang giaùp coù kích thöôùc to nhoû khoâng ñeàu.Moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo.Trung taâm maàm.

baøo töông nhieàu. moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo vôùi söï hình thaønh caùc trung taâm maàm. Moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo vaø töông baøo . haïch nhaân roõ. aùi toan vaø coù daïng haït. Moâ ñeäm giöõa caùc nang giaùp thaám nhaäp nhieàu limphoâ baøo vaø töông baøo (Hình 3. Hình 4: Caùc teá baøo nang giaùp chuyeån saûn thaønh teá baøo Hürthle coù nhaân taêng saéc.30 Vôùi VK 10 vaø 40. thaáy roõ caùc teá baøo nang giaùp bò chuyeån saûn thaønh teá baøo Hürthle coù nhaân hình troøn. aùi toan daïng haït. baøo töông nhieàu. 4) Hình 3: Caùc nang giaùp to nhoû khoâng ñeàu. taêng saéc.

moät soá theå amylacea bò laéng ñoïng canxi . Loøng oáng tuyeán thöôøng chöùa caùc theå amylacea hình troøn maàu hoàng lôït (laø chaát cheá tieát bò coâ ñaëc). baøo töông aùi toan (hình 3). bieåu moâ taêng sinh taïo thaønh nhieàu nhuù thoø vaøo loøng oáng. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. khoaûng 60-100 gram. Ñaïi theå: Tuyeán tieàn lieät taêng kích thöôùc vaø troïng löôïng. OÁng tuyeán ñöôïc loùt bôûi bieåu moâ goàm 2 lôùp teá baøo: teá baøo ñaùy deït naèm döôùi vaø teá baøo cheá tieát hình truï ôû beân treân. Taêng saûn moâ ñeäm sôïi . gaây cheøn eùp nieäu ñaïo (Hình 1) Hình 1: Caùc cuïc taêng saûn cheøn eùp nieäu ñaïo ôû chính giöõa. Giöõa caùc oáng tuyeán. cuïc taêng saûn ñöôïc taïo bôûi caùc tuyeán oáng tuùi (tubuloalveolar gland) taêng sinh. phaân caùch nhau bôûi moät moâ ñeäm sôïi vaø cô trôn taêng saûn (hình 2). Teá baøo cô trôn coù nhaân hình baàu duïc. Vôùi VK 10 vaø 40. maët caét coù nhieàu cuïc taêng saûn.cô trôn vôùi söï gia taêng soá löôïng caùc nguyeân baøo sôïi . Taêng saûn oáng tuyeán 2.cô trôn Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa tuyeán tieàn lieät Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Theå amylacea 3. coù oáng tuyeán giaõn roäng thaønh boïc. caùc oáng tuyeán taêng saûn coù kích thöôùc to nhoû khoâng ñeàu. coù hieän töôïng taêng saûn moâ ñeäm sôïi. taäp trung ôû vuøng trung taâm. sôïi collagen vaø teá baøo cô trôn. nguyeân nhaân chöa roõ nhöng chaéc coù vai troø cuûa caùc noäi tieát toá nam. .31 TAÊNG SAÛN CUÏC TUYEÁN TIEÀN LIEÄT Thöôøng gaëp ôû ngöôøi treân 50 tuoåi vôùi xuaát ñoä taêng daàn theo tuoåi taùc.

2. . 4.Bieåu moâ taêng sinh taïo nhuù. 4.Caùc oáng tuyeán taêng saûn.Teá baøo cô trôn. 3.Nguyeân baøo sôïi. 5.Bieåu moâ oáng tuyeán goàm 2 lôùp teá baøo. 2.Moâ ñeäm sôïi .32 Hình 2: 1.Theå amylacea.cô trôn taêng saûn.Theå amylacea. Hình 3: 1.OÁng tuyeán giaõn thaønh boïc. 3.

33

NEÂVI NOÄI BÌ
Laø 1 loaïi u saéc toá laønh tính raát thöôøng gaëp, xuaát phaùt töø caùc haéc toá baøo (melanocyte)
trong lôùp ñaùy bieåu bì. U xuaát hieän ngay luùc môùi sinh hoaëc khi ñaõ vaøo ñoä tuoåi thieáu nieân.
Ñaïi theå: U coù daïng noát saån hôi goà treân maët da, ñöôøng kính < 6mm, maàu naâu, giôùi haïn roõ,
coù hoaëc khoâng coù loâng (hình 1).

Hình 1: A- Neâvi noäi bì daïng saån hôi goà leân treân da löng; B- Neâvi noäi bì coù loâng ôû da maù
Vi theå:
Muïc tieâu caàn tìm:
1. Caùc neâvi baøo xeáp thaønh ñaùm naèm trong lôùp bì.
2. Caùc ñaùm neâvi baøo öù ñoïng saéc toá melanin ôû lôùp bì noâng.
3. Caùc ñaùm neâvi baøo bieät hoaù thaønh caáu truùc gioáng theå Meissner.
4. Phaàn phuï da bình thöôøng: nang loâng, tuyeán baõ, tuyeán moà hoâi.
Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4, caùc neâvi baøo hôïp thaønh ñaùm trong lôùp bì cuûa da, caùc ñaùm
naèm noâng ngay döôùi bieåu bì thöôøng bò öù ñoïng nhieàu saéc toá melanin trong baøo töông, caùc ñaùm
naèm saâu khoâng chöùa saéc toá vaø thöôøng bieät hoùa theo höôùng thaàn kinh (hình 2).
Vôùi VK 10 vaø VK 40, quan saùt caùc lôùp cuûa bieåu bì, raûi raùc trong lôùp ñaùy coù caùc haéc toá
baøo bình thöôøng vôùi nhaân troøn, baøo töông saùng. Di chuyeån xuoáng lôùp bì noâng, töùc laø phaàn noâng
cuûa lôùp bì ngay döôùi bieåu bì; coù caùc neâvi baøo hình troøn hoaëc ña dieän xeáp thaønh ñaùm, nhaân troøn
ñaäm maàu naèm chính giöõa teá baøo, baøo töông öù ñaày caùc haït saéc toá melanin maàu naâu. Trong lôùp bì
saâu, töùc laø phaàn saâu cuûa lôùp bì, cuõng coù caùc ñaùm neâvi baøo vôùi hình daïng töông töï nhöng kích
thöôùc teá baøo nhoû hôn vaø baøo töông khoâng chöùa melanin (hình 3).
Caùc neâvi baøo trong lôùp bì saâu coù theå bieät hoaù theo höôùng thaàn kinh taïo ra caáu truùc gioáng
theå Meissner (hình 4).
Ngoaøi ra, trong moâ xung quanh u, coøn thaáy caùc phaàn phuï da bình thöôøng nhö caáu truùc
nang loâng tuyeán baõ trong lôùp bì; tuyeán moà hoâi trong lôùp haï bì (hình 5).

34

Hình 2: 1- Bieåu bì; 2- Ñaùm neâvi baøo öù ñoïng melanin; 3- Ñaùm neâvi khoâng öù ñoïng
melanin; 4- Caùc ñaùm neâvi baøo bieät hoaù theo höôùng thaàn kinh taïo caáu truùc
gioáng theå Meissner.

Hình 3: 1- Haéc toá baøo trong lôùp ñaùy bieåu bì; 2- Ñaùm neâvi baøo trong lôùp bì noâng öù
ñoïng saéc toá melanin; 3- Caùc neâvi baøo trong lôùp bì saâu coù kích thöôùc nhoû
hôn, baøo töông khoâng chöùa saéc toá melanin.

35

Hình 4: 1- Ñaùm neâvi baøo khoâng öù ñoïng saéc toá melanin; 2- Ñaùm neâvi baøo bieät hoaù
thaønh caáu truùc gioáng theå Meissner.

Hình 5: A. 1- Nang loâng; 2- Tuyeán baõ.
B. 1- OÁng baøi xuaát tuyeán moà hoâi; 2- Thaønh phaàn cheá tieát cuûa tuyeán moà hoâi.

treân baát kyø vuøng da naøo cuûa cô theå.5 – 1 cm. bao quanh 1 truïc lieân keát coù chöùa caùc maïch maùu. beà maët nhoâ leân caùc nhuù nhoû. Nhuù bieåu bì 2. taïo bôûi 1 moâ lieân keát thöa goàm 1 ít nguyeân baøo sôïi. noåi goà treân maët da. Hieän töôïng taêng söøng vôùi lôùp söøng daày haún leân. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.Hieän töôïng taêng gai . coù theå thaáy caùc phaàn phuï da bình thöôøng nhö nang loâng tuyeán baõ. caùc teá baøo ñöôïc lieân keát vôùi nhau baèng caàu lieân baøo (desmosomes). caùc teá baøo gai coù hình ña dieän.Hieän töôïng taêng söøng 3. Ñaïi theå: U nhuù da coù ñöôøng kính 0. (Hình 2) Vôùi VK 10 vaø VK 40. nhaân baàu duïc naèm chính giöõa. U nhuù xaûy ra ôû moïi ñoä tuoåi. (Hình 1) Hình 1: U nhuù da taïo bôûi caùc caáu truùc nhuù. so saùnh giöõa bieåu bì taêng saûn cuûa caáu truùc nhuù vaø bieåu bì cuûa vuøng da bình thöôøng xung quanh ñeå thaáy roõ: Hieän töôïng taêng gai vôùi soá löôïng caùc lôùp teá baøo gai taêng leân gaáp 2-3 laàn. (Hình 3) Trong lôùp bì. Bieåu bì taêng saûn . nhoâ leân treân beà maët. Truïc lieân keát maïch maùu naèm giöõa caùc caáu truùc nhuù. goàm 1 bieåu bì taêng saûn (daøy gaáp 2-3 laàn so vôùi bieåu bì cuûa vuøng da bình thöôøng xung quanh). Ngoaøi ra.36 U NHUÙ DA Laø moät loaïi u laønh tính cuûa da. taïo bôûi caùc vaûy söøng aùi toan naèm choàng chaát leân nhau. tuyeán moà hoâi. goàm caùc caáu truùc nhuù taïo bôûi bieåu bì taêng saûn bao quanh truïc lieân keát maïch maùu. Truïc lieân keát maïch maùu Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. soá löôïng caùc haït keratohyalin trong lôùp haït cuõng taêng roõ reät. sôïi collagen vaø caùc maïch maùu. . u taïo bôûi caùc caáu truùc daïng nhuù.

4 3 1 2 Hình 3: 1.Truïc lieân keát maïch maùu 4.37 1 3 2 Hình 2: 1.Lôùp haït coù soá löôïng haït keratohyalin taêng leân.Hieän töôïng taêng söøng.Hieän töôïng taêng gai.Bieåu bì bình thöôøng. 3.Truïc lieân keát maïch maùu. 2.Nhuù bieåu bì. 2. . 3.

nguyeân baøo sôïi vaø sôïi collagen (hình 2). meàm. maät ñoä meàm. . xaûy ra ôû ngöôøi lôùn töø 40-60 tuoåi. Giöõa caùc tieåu thuøy môõ coù caùc vaùch sôïi goàm teá baøo sôïi. thöôøng ñöôïc tìm thaáy trong moâ döôùi da cuûa vuøng coå. kích thöôùc trung bình khoaûng 3 cm. hình khoái troøn. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. saép xeáp thaønh caùc tieåu thuøy. 2. kích thöôùc ñoàng ñeàu. Ñaïi theå: U môõ coù voû bao sôïi moûng. u coù voû bao sôïi moûng bao boïc beân ngoaøi. di ñoäng. moâ chuû u ñöôïc phaân thaønh caùc tieåu thuøy bôûi caùc daûi moâ sôïi (Hình 1) Hình 1: U môõ coù voû bao. eùp deït nhaân ra ngoaïi vi (hình 3). Quan saùt teá baøo u vôùi VK 40. khoâng gaây trieäu chöùng. Voû bao sôïi moûng Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. maët caét maàu vaøng ñoàng nhaát. giôùi haïn roõ. beân trong laø caùc teá baøo u coù hình daïng gioáng teá baøo môõ tröôûng thaønh. baøo töông chöùa 1 khoâng baøo môõ lôùn. maët caét vaøng ñoàng nhaát. U lôùn chaäm. Caùc teá baøo u coù hình daïng gioáng teá baøo môõ tröôûng thaønh. caùc daûi moâ sôïi maàu traéng phaân chia moâ chuû u thaønh nhieàu tieåu thuøy. löng vaø vai.38 U MÔÕ Laø loaïi u phaàn meàm laønh tính thöôøng gaëp. Caùc teá baøo sôïi vaø caùc daûi sôïi collagen 3.

Nguyeân baøo sôïi. 2.Sôïi collagen. 3.39 Hình 2: 1. 2.Tieåu thuøy môõ.Vaùch sôïi Hình 3: 1.Teá baøo môõ coù nhaân bò eùp deït. .

maët caét traéng xaùm. coù theå ñoäi leân treân laøm bieán daïng caùc neáp gaáp nieâm maïc vaø chui vaøo lôùp cô beân döôùi. toån thöông coù giôùi haïn khoâng roõ. nhöng cuõng coù theå taïo thaønh moät toån thöông giaû u goïi laø choristoâm.(Hình 2) .40 MOÂ TUYEÁN TUÏY LAÏC CHOÃ ÔÛ THAØNH DAÏ DAØY (Choristoâm) Moâ tuyeán tuî laïc choã ôû daï daøy hay gaëp ôû vuøng hang vò. maät ñoä chaéc. Caùc lôùp thaønh daï daøy 4. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.(Hình 1) Hình 1: Moâ tuyeán tuïy laïc choã ñoäi leân lôùp nieâm maïc laøm bieán daïng caùc neáp gaáp (A). Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Ñaûo tuïy noäi tieát Langerhans 3. giôùi haïn khoâng roõ. Hieän töôïng chuyeån saûn ruoät nieâm maïc daï daøy Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa daï daøy vaø tuyeán tuïy. Moâ tuyeán tuïy laïc choã thöôøng khoâng gaây trieäu chöùng. phaân bieät caùc lôùp nieâm maïc. Ñaïi theå: Toån thöông naèm trong lôùp döôùi nieâm maïc daï daøy. Nang tuî ngoaïi tieát vaø oáng baøi xuaát 2. gaây laàm laãn vôùi moät ung thö. ña soá naèm trong lôùp döôùi nieâm maïc nhöng cuõng coù theå thaáy trong lôùp nieâm maïc vaø lôùp cô. ñöôøng kính 2-3 cm. döôùi nieâm maïc vaø lôùp cô cuûa thaønh daï daøy ñeå thaáy ngay söï hieän dieän cuûa caùc caùc ñaùm moâ tuyeán tuïy maàu tím naèm laïc choã trong ñoù. maët caét traéng xaùm (B).

Moâ tuyeán tuïy laïc choã. 3. Söï hieän dieän cuûa caùc teá baøo hình ñaøi tieát nhaày trong bieåu moâ tuyeán cuøng vôùi söï thaám nhaäp cuûa caùc limphoâ baøo trong moâ ñeäm chöùng toû vuøng nieâm maïc naøy ñaõ bò chuyeån saûn ruoät do vieâm maõn tính. nieâm maïc vuøng hang vò ñöôïc phuû beân treân bôûi bieåu moâ tuyeán truï ñôn.Lôùp döôùi nieâm maïc.Tuyeán hang vò chöùa caùc teá baøo hình ñaøi tieát nhaày ( chuyeån saûn ruoät). beân döôùi laø moâ ñeäm nieâm maïc chöùa caùc tuyeán hang vò. 3. 2.Moâ tuyeán tuïy laïc choã.41 Hình 2: 1. 2.Moâ ñeäm nieâm maïc thaám nhaäp limphoâ baøo.Lôùp cô nieâm. 4. (Hình 3) Hình 3: 1. . Chuyeån sang VK10 vaø VK40.Lôùp nieâm maïc.

(Hình 5) Hình 5: 1. giöõa caùc boù cô trôn coù caùc ñaùm nang tuyeán tuî ngoaïi tieát cuøng vôùi caùc oáng baøi xuaát (oáng nhoû ñöôïc loùt bôûi bieåu moâ vuoâng ñôn. cöïc ñænh chöùa caùc haït tieàn enzym (zymogen granules) baét maàu aùi toan. Caùc nang tuî ngoaïi tieát taïo bôûi teá baøo truï thaáp.Caùc ñaùm nang tuïy ngoaïi tieát.Caùc boù cô trôn cuûa lôùp cô.Nang tuïy ngoaïi tieát. oáng lôùn bôûi bieåu moâ truï ñôn tieát nhaày). nhaân troøn leäch veà cöïc ñaùy. cöïc ñænh chöùa caùc haït tieàn enzym aùi toan (muõi teân).Caùc oáng baøi xuaát.42 Di chuyeån xuoáng lôùp cô. (Hình 4) Hình 4: 1.Ñaûo Langerhans.OÁng baøi xuaát nhoû. 3. coù caùc ñaûo tuïy noäi tieát Langerhans. teá baøo hình truï thaáp. 2. 2. baøo tuông nhaït maàu. Giöõa caùc caùc nang tuïy ngoaïi tieát . . Saûn phaåm cheá tieát ñöôïc ñoå vaøo caùc oáng baøi xuaát coù ñöôøng kính lôùn daàn. taïo bôûi caùc teá baøo coù nhaân troøn. 3.

2. beà maët ñoùng nhieàu vaûy söøng maàu traéng. Muïc tieâu caàn tìm: 1. caùc ñaùm teá baøo gai ung thö ñaõ xaâm nhaäp saâu xuoáng lôùp bì (hình 2). Carcinoâm teá baøo gai bieät hoaù toát: taïo caàu söøng. treân vuøng da loä ra aùnh saùng maët trôøi. taïo ñöôïc caàu söøng. . Ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp moâ ñeäm. lôùp haït vaø lôùp söøng. Vôùi VK4. 3.Daïng loeùt thaâm nhieãm. Phaân baøo baát thöôøng. toån thöông coù daïng moät daùt ñoû ñoùng vaûy treân da. loeùt hoaëc thaâm nhieãm cöùng. giôùi nam nhieàu hôn giôùi nöõ. Khi ung thö ñaõ xaâm nhaäp qua maøng ñaùy. toån thöông coù daïng choài suøi. laø moät caáu truùc goàm caùc vaûy söøng cuoän laïi vôùi nhau. Ñaïi theå: Carcinoâm teá baøo gai xaâm nhaäp cuûa da thöôøng coù daïng choài suøi. Ñoùng vaûy traéng. tæ leä phaân baøo taêng vaø coù moät soá phaân baøo baát thöôøng. Caùc teá baøo ung thö coù baøo töông aùi toan. chuyeån daïng aùc tính. caàu lieân baøo. taêng saéc. Ung thö xuaát phaùt töø caùc teá baøo bieåu moâ coù khaû naêng taêng sinh cuûa lôùp ñaùy. Vôùi VK 10 vaø VK 40. caùc lôùp gai trung gian. Chuyeån sang vuøng u. B. Ña soá carcinoâm teá baøo gai cuûa da thuoäc loaïi bieät hoùa toát neân giöõa caùc ñaùm teá baøo gai ung thö coù caùc caàu söøng aùi toan. to nhoû khoâng ñeàu. taêng sinh vaø bieät hoùa theo höôùng teá baøo gai. caùc ñaùm teá baøo gai ung thö coù nhaân dò daïng. Khi ung thö coøn trong giai ñoaïn taïi choã.43 CARCINOÂM TEÁ BAØO GAI CUÛA DA Laø loaïi ung thö thöôøng gaëp ôû ngöôøi lôùn tuoåi. teá baøo ung thö coù baøo töông aùi toan. lieân keát vôùi nhau baèng caùc caàu lieân baøo (hình 3. beân döôùi maøng ñaùy laø lôùp bì thaám nhaäp moät ít teá baøo vieâm. goàm bieåu bì vôùi lôùp ñaùy.Carcinoâm teá baøo gai daïng choài suøi. quan saùt vuøng da bình thöôøng quanh u. haïch nhaân lôùn. 4). loeùt hoaëc thaâm nhieãm. lieân keát nhau baèng caàu lieân baøo. Vi theå: Carcinoâm teá baøo gai xaâm nhaäp cuûa da thöôøng thuoäc loaïi bieät hoùa toát. ñöôøng kính 1-2 cm (Hình 1) Hình 1: A.

2. 2. Hình 3: 1.44 Hình 2: 1. 3.Bieåu bì bình thöôøng.Maøng ñaùy.Caàu söøng. .Ñaùm teá baøo gai ung thö.Caùc ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp.

3.Phaân baøo baát thöôøng.45 Hình 4: 1.Nhaân dò daïng.Caàu lieân baøo. haïch nhaân lôùn. . 2.

maät ñoä cöùng chaéc hoaëc meàm tuøy theo möùc ñoä taêng sinh moâ sôïi vaø hoaïi töû trong haïch. haïch nhaân lôùn. maët caét ña daïng do coù caùc oå xuaát huyeát. do ung thö di caên thuoäc loaïi carcinoâm teá baøo gai bieät hoùa vöøa. baøo töông aùi toan.Thoaùi hoùa boïc. lieân keát vôùi nhau baèng caàu lieân baøo nhöng khoâng taïo ñöôïc caàu söøng. Hieän töôïng hoaïi töû trung taâm. coå töû cung. vì vaäy caùc teá baøo ung thö coù nhaân dò daïng. ÔÛ caùc ñaùm teá baøo ung thö lôùn. xaâm nhaäp phaù huûy nhu moâ haïch. thöïc quaûn. khoâng hoaøn taát ñöôïc quaù trình phaân baøo (hình 4).OÅ ung thö di caên. 3. Tæ leä phaân baøo taêng vaø coù nhöõng hình aûnh phaân baøo baát thöôøng. nhöng vaãn coøn thaáy vaøi nang limphoâ thöù caáp cuûa vuøng voû haïch coøn soùt laïi (hình 2). hoaïi töû vaø thoaùi hoùa boïc (hình 1) Hình 1: 1.46 CARCINOÂM TEÁ BAØO GAI DI CAÊN HAÏCH Carcinoâm teá baøo gai cuûa da. coù hieän töôïng hoaïi töû trung taâm do thieáu dinh döôõng (hình 3). Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.Nhu moâ haïch bình thöôøng. Vôùi VK 40. thanh quaûn. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Ñaùm teá baøo gai ung thö bieät hoaù vöøa. döôùi voû bao haïch laø caùc ñaùm teá baøo gai ung thö coù kích thöôùc khaùc nhau. 3. 2. . voû bao haïch coù theå coøn nguyeân veïn hoaëc ñaõ bò phaù vôõ.… moät khi ñaõ chuyeån sang giai ñoaïn xaâm nhaäp ñeàu coù theå chui vaøo maïch baïch huyeát trong moâ ñeäm ñeå cho di caên ñeán caùc haïch vuøng. 2. Ñaïi theå: Haïch di caên taêng kích thöôùc. Nhu moâ haïch coøn soùt laïi. caùc phaân baøo baát thöôøng naøy laøm teá baøo cheát. ñang xaâm nhaäp phaù huûy nhu moâ haïch. hoác mieäng.

47 Hình 2: 1.Caùc ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp phaù huûy nhu moâ haïch.Nang limphoâ thöù caáp. 2. 3.Hoaïi töû trung taâm. Hình 3: 1.Caùc ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp phaù huûy nhu moâ haïch.Moâ môõ quanh haïch. 3.Nhu moâ haïch coøn laïi. 2. 4.Voû bao haïch. .

Caàu lieân baøo. 4. .48 Hình 4: 1.Ñaùm teá baøo gai ung thö. 2.Nhu moâ haïch coøn laïi. 3.Phaân baøo baát thöôøng (teá baøo cheát).

tuyeán moà hoâi.2 cm. maàu naâu ñen. tuyeán baõ. coù theå gaây nhaàm laãn vôùi melanoâm.49 CARCINOÂM TEÁ BAØO ÑAÙY CUÛA DA Laø 1 loaïi ung thö da thöôøng gaëp ôû ngöôøi treân 50 tuoåi. saéc toá naøy ñöôïc thaáy trong baøo töông caùc teá baøo ung thö hoaëc trong caùc ñaïi thöïc baøo cuûa moâ ñeäm. moät soá ñaùm coù chöùa saéc toá melanin maàu naâu ñaäm (hình 2). Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. . Ung thö xuaát phaùt töø caùc teá baøo bieåu moâ lôùp ñaùy cuûa da.Carcinoâm teá baøo ñaùy ôû da goùc ngoaøi maét. tuyeán baõ. caùc ñaùm lôùn thöôøng bò thoaùi hoùa boïc ôû chính giöõa. taïo neân hình aûnh xeáp haøng raøo. Ñaïi theå: Ung thö coù daïng noát cuïc. Trong quaù trình xaâm nhaäp. Ñaùm teá baøo ñaùy ung thö. saûn xuaát melanin laøm cho u coù maàu naâu ñen. daïng noát cuïc maàu ñen. thöôøng coù loeùt ôû giöõa.Ung thö xaâm nhaäp phaù huûy caùc caáu truùc beân döôùi da maët. trong loøng boïc coù chöùa 1 chaát gioáng chaát caên baûn lieân keát ( khoâng thaáy roõ treân tieâu baûn). Giöõa caùc ñaùm teá baøo ung thö laø moâ ñeäm goàm caùc sôïi collagen. taêng sinh bieät hoùa theo höôùng teá baøo ñaùy. 4. coù loeùt chính giöõa. treân vuøng da loä ra aùnh saùng maët trôøi. ñöôøng kính 1. Ung thö phaùt trieån phaù huûy daàn toaøn boä caáu truùc beân döôùi do teá baøo u coù khaû naêng xaâm nhaäp raát maïnh (hình 1). trong moâ quanh u coøn coù caùc phaàn phuï da bình thöôøng nhö nang loâng. 5.000). Hình 1: A. nguyeân baøo sôïi. Ngoaøi ra. 2. caùc ñaùm teá baøo ñaùy ung thö ñöôïc taïo bôûi caùc teá baøo u töông ñoái ñoàng daïng gioáng teá baøo lôùp ñaùy bieåu bì vôùi nhaân hình troøn hoaëc baàu duïc baét maàu tím ñaäm. ñaïi thöïc baøo (hình 3). lôùp bieåu bì töông ñoái bình thöôøng nhöng trong lôùp bì coù nhieàu ñaùm teá baøo ñaùy ung thö xaâm nhaäp kích thöôùc khaùc nhau. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. coù khaû naêng xaâm nhaäp phaù huûy taïi choã raát maïnh nhöng hieám khi cho di caên (tæ leä di caên thaáp hôn 1/10. tuyeán moà hoâi. Saéc toá meâlanin. nhaân cuûa caùc teá baøo ôû ngoaøi rìa xeáp song song. B. Hieän töôïng thoaùi hoùa boïc ôû caùc ñaùm lôùn laø do teá baøo u bò hoaïi töû hoaëc taùch rôøi nhau. U lôùn chaäm. caùc haéc toá baøo bình thöôøng cuõng bò keùo theo. baøo töông ít. Caùc haéc toá baøo bò keùo theo ñaùm teá baøo ung thö saûn xuaát ra melanin. Caùc phaàn phuï bình thöôøng cuûa da : nang loâng. ÔÛ VK 10 vaø VK 40. Hieän töôïng xeáp haøng raøo. 3. Thoaùi hoùa boïc.

2.50 Hình 2: 1. 3.Saéc toá melanin. 5.Thoaùi hoùa boïc.Caùc ñaùm teá baøo ñaùy ung thö xaâm nhaäp trong lôùp bì.Bieåu bì bình thöôøng. 2.Saéc toá melanin trong ñaïi thöïc baøo cuûa moâ ñeäm.Moâ ñeäm sôïi. .Saéc toá melanin trong ñaùm teá baøo ñaùy. Hình 3: 1.Hieän töôïng xeáp haøng raøo.Thoaùi hoùa boïc. 3. 4. 4.

Veà moâ hoïc. 3. nhaân taêng saéc. Caùc ñaùm teá baøo gai kích thöôùc lôùn.51 CARCINOÂM TEÁ BAØO GAI KHOÂNG SÖØNG HOÙA COÅ TÖÛ CUNG Ung thö coå töû cung vaãn coøn laø moät trong nhöõng loaïi ung thö haøng ñaàu thöôøng thaáy ôû phuï nöõ Vieät nam vaø khi ñöôïc phaùt hieän thì ña soá ñaõ vaøo giai ñoaïn xaâm nhaäp. Phaân bieät 3 daïng chính laø carcinoâm teá baøo gai söøng hoùa bieät hoaù toát grad 1. Caàu lieân baøo. carcinoâm teá baøo gai khoâng söøng hoùa loaïi teá baøo lôùn bieät hoaù vöøa grad 2 vaø carcinoâm teá baøo gai khoâng söøng hoùa loaïi teá baøo nhoû bieát hoaù keùm grad 3. caùc ñaùm teá baøo ung thö ñaõ phaù vôõ maøng ñaùy vaø xaâm nhaäp xuoáng moâ ñeäm beân döôùi (hình 2). haïch nhaân roõ. Caùc teá baøo ung thö . nhöng ôû nôi khaùc. hôn 3/4 tröôøng hôïp ung thö coå töû cung laø carcinoâm teá baøo gai. caùc ñaùm teá baøo ung thö xaâm nhaäp laø caùc teá baøo gai kích thöôùc lôùn. baøo töông aùi toan. Carcinoâm teá baøo gai khoâng söøng hoùa loaïi teá baøo lôùn bieät hoaù vöøa grad 2 laø loaïi thöôøng gaëp nhaát. dò daïng. thöôøng coù lieân quan vôùi nhieãm HPV tyùp nguy cô cao. nhaát laø tyùp 16. Toån thöông treân beà maët coù choã vaãn coøn trong giai ñoaïn nghòch saûn naëng hoaëc carcinoâm taïi choã (CIN 3). Tæ leä phaân baøo cao. Vôùi VK 10 vaø VK 40. chieám tæ leä khoaûng 68%. kích thöôùc töø 0. loeùt hoaëc thaâm nhieãm. Tuyeán coå trong bình thöôøng.5 ñeán 4cm (hình 1). 2 loaïi kia ít gaëp hôn. u daïng choài suøi. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. Ñaïi theå: Carcinoâm teá baøo gai khoâng söøng hoùa thöôøng xuaát hieän ôû vuøng chuyeån daïng. dò daïng xaâm nhaäp moâ ñeäm. 2. Hình 1: Ung thö xaâm nhieãm daïng choài suøi ôû vuøng chuyeån daïng cuûa coå töû cung. söï hieän dieän cuûa caùc tuyeán coå trong bình thöôøng trong moâ ñeäm chöùng toû u naèm trong vuøng chuyeån daïng cuûa coå töû cung. ñieàu naøy chöùng toû vieäc taàm soaùt ung thö baèng pheát moûng Papanicolaou vaãn chöa thöïc söï hieäu quaû. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4.

Tuyeán coå trong bình thöôøng. grad 2 (hình 3). Hình 3: 1-Caùc ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp vaøo moâ ñeäm.Phaân baøo. 2. 3.52 lieân keát nhau baèng caàu lieân baøo nhöng khoâng thaáy coù caàu söøng.Moâ ñeäm.Carcinoâm taïi choã . bieät hoùa vöøa.Caùc ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp vaøo moâ ñeäm. . 4. 4. Hình 2: 1.Caàu lieân baøo. 3. chöùng toû ung thö thuoäc loaïi carcinoâm teá baøo gai khoâng söøng hoùa. 2.Moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo.

cô vaø thanh maïc (hình 3). Nieâm maïc ruoät bình thöôøng ôû phaàn cuoáng polyùp vaø thaønh ruoät bình thöôøng quanh u. Tieâu baûn ñöôïc quan saùt ôû ñaây laø u tuyeán oáng. coù theå thaáy roõ hình daïng polyùp coù cuoáng cuûa u tuyeán oáng ñaïi traøng (hình 1B). Thaønh ruoät quanh u coù caáu taïo bình thöôøng. Hình 1: A.53 U TUYEÁN OÁNG RUOÄT GIAØ U tuyeán thöôøng coù daïng polyùp neân coøn ñöôïc goïi laø polyùp tuyeán (adenomatous polyp). . phaàn ñaàu cuûa polyùp ñöôïc taïo bôûi caùc tuyeán ruoät taêng saûn vaø nghòch saûn. (Hình 1A). tæ leä maéc beänh giôùi nam/nöõ ngang baèng nhau. Loõi sôïi cuûa cuoáng polyùp. töø nheï ñeán naëng vaø coù theå tìm thaáy caû nhöõng oå carcinoâm taïi choã. phaân bieät 3 loaïi u tuyeán: U tuyeán oáng. laøm cho lôùp nieâm maïc ruoät taïi ñaây daøy haún leân. xuaát phaùt töø lôùp döôùi nieâm maïc cuûa thaønh ruoät vaø ñöôïc bao quanh bôûi lôùp nieâm maïc ruoät töông ñoái bình thöôøng (hình 2). Söï hình thaønh u tuyeán laø keát quaû hoaït ñoäng taêng saûn keøm nghòch saûn cuûa bieåu moâ ruoät. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. 2. Bieåu moâ tuyeán ruoät taêng saûn vaø nghòch saûn ôû phaàn ñaàu polyùp. u tuyeán nhaùnh vaø u tuyeán oáng-nhaùnh. Baèng maét traàn. Veà maët moâ hoïc. Ñaïi theå: U tuyeán oáng thöôøng coù kích thöôùc nhoû (ít khi > 2. phaàn cuoáng polyùp coù loõi laø moâ sôïi chöùa caùc maïch maùu. Vì vaäy. nghòch saûn coù theå xaûy ra ôû moïi möùc ñoä. goàm 4 lôùp laø nieâm maïc.Laùt caét u tuyeán treân tieâu baûn cho thaáy roõ phaàn ñaàu vaø cuoáng polyùp (muõi teân). döôùi nieâm maïc. loaïi u tuyeán thöôøng gaëp nhaát (90% caùc u tuyeán). U tuyeán xuaát hieän chuû yeáu ôû ñaïi traøng vôùi xuaát ñoä taêng daàn theo tuoåi taùc.u tuyeán oáng ôû ñaïi traøng daïng polyùp coù cuoáng (muõi teân) . coù theå xem u tuyeán laø 1 toån thöông tieàn ung.5cm) beà maët töông ñoái laùng vaø coù cuoáng. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa ñaïi traøng. B. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. 3.

2. 3.Lôùp thanh maïc. 3. 1.Lôùp döôùi nieâm maïc.Loõi sôïi cuûa cuoáng polyùp. .Lôùp cô. lôùp moâ ñeäm giöõa caùc oáng tuyeán thaám nhaäp nhieàu limphoâ baøo.Lôùp cô nieâm. 4.Nieâm maïc ruoät vôùi caùc tuyeán taêng saûn vaø nghòch saûn ôû phaàn ñaàu polyùp. xeáp chen chuùc nhau.54 Hình 2: 1. 5. Ñaëc ñieåm cuûa tình traïng nghòch saûn bieåu moâ ruoät ñöôïc thaáy roõ goàm caùc teá baøo coù nhaân taêng saéc. caùc tuyeán ruoät taêng saûn vaø nghòch saûn ôû phaàn ñaàu polyùp coùù hình daïng ngoaèn ngoeøo.Lôùp nieâm maïc. tæ leä phaân baøo taêng. hình baàu duïc keùo daøi. Hình 3: Thaønh ruoät bình thöôøng quanh u. Vôùi VK 10 vaø VK 40.Nieâm maïc ruoät bình thöôøng ôû phaàn cuoáng. xeáp choàng leân nhau thaønh nhieàu taàng. 2.

traùi ngöôïc vôùi bieåu moâ oáng tuyeán Lieberkühn bình thöôøng chæ goàm 1 lôùp teá baøo vaø coù nhieàu teá baøo ñaøi.Caùc tuyeán ruoät taêng saûn vaø nghòch saûn.Phaân baøo.55 soá löôïng teá baøo ñaøi tieát nhaày giaûm haún. 2. 4.Teá baøo ñaøi.Moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo. nhaân taêng saéc. xeáp thaønh nhieàu taàng. 5). Tuyeán ruoät töông ñoái bình thöôøng cuûa phaàn cuoáng.Nghòch saûn bieåu moâ ruoät. Hình 5: 1. Hình 4: 1. . 3. 2. (hình 4.Moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo. 3.

Beänh dieãn tieán aâm thaàm neân thöôøng ñöôïc phaùt hieän treã. loeùt hoaëc thaâm nhieãm. (hình 1) Hình 1: Carcinoâm tuyeán ñaïi traøng sigma. So saùnh vôùi caùc tuyeán Lieberkühn cuûa vuøng . ôû 1 beân thaønh ruoät hoaëc lan voøng theo chu vi ruoät. khi ung thö ñaõ xaâm nhaäp vaøo lôùp cô thaønh ruoät (Dukes B) thì tæ leä soáng theâm 5 naêm chæ coøn 55-67% so vôùi tæ leä treân 90% neáu ung thö coøn giôùi haïn trong lôùp nieâm maïc vaø döôùi nieâm maïc (Dukes A). Tuyeán Lieberkühn bình thöôøng Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. laøm daày cöùng thaønh ruoät. coù hình daïng gioáng teá baøo ñaøi bình thöôøng. lan ngöôïc leân ñoaïn ruoät phía treân hoaëc xuoáng phía döôùi. Caùc teá baøo ung thö coù nhaân taêng saéc. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. nhaên nhuùm thanh maïc vaø coù theå gaây chít heïp loøng ruoät. coù söï töông phaûn roõ reät giöõa vuøng nieâm maïc ruoät chöùa caùc tuyeán Lieberkühn bình thöôøng vôùi vuøng nieâm maïc chöùa caùc ñaùm tuyeán ung thö xaâm nhaäp baét maàu ñaäm hôn (hình 2). vì vaäy ñaây laø moät carcinoâm tuyeán bieät hoaù toát. dò daïng. Vôùi VK 10 vaø VK 40. toån thöông daïng suøi loeùt. Ñaïi theå: Toån thöông coù daïng suøi. tæ leä phaân baøo cao vaø coù theå thaáy phaân baøo baát thöôøng. Ñaùm tuyeán ung thö xaâm nhaäp 2. xeáp choàng chaát leân nhau thaønh nhieàu taàng. tuy coù theå xuaát hieän ôû baát kyø nôi naøo trong khung ñaïi traøng nhöng vò trí thöôøng gaëp nhaát laø ôû ñaïi traøng sigma vaø tröïc traøng.56 CARCINOÂM TUYEÁN RUOÄT GIAØ XAÂM NHAÄP Carcinoâm tuyeán chieám 98% caùc ung thö ñaïi tröïc traøng. Moät soá teá baøo ung thö bieät hoùa toát saûn xuaát ñöôïc chaát nhaày. caùc ñaùm tuyeán ung thö coù hình daïng meùo moù nhöng ña soá coù loøng oáng vôùi moät ít chaát nhaày beân trong.

Loøng oáng chöùa chaát nhaày.Phaân baøo baát thöôøng. Hình 3: 1. Tính chaát aùc tính coøn ñöôïc bieåu thò bôûi hieän töôïng xaâm nhaäp cuûa caùc ñaùm tuyeán ung thö vaøo moâ ñeäm cuûa lôùp nieâm maïc. 4. 2.Teá baøo ung thö saûn xuaát chaát nhaày gioáng teá baøo ñaøi. . Hình 2: 1. bieåu moâ loùt goàm moät lôùp teá baøo hình truï vôùi raát nhieàu teá baøo ñaøi (hình 3).Caùc tuyeán Lieberkühn bình thöôøng.57 nieâm maïc ruoät bình thöôøng. 2. lôùp döôùi nieâm maïc vaø lôùp cô (hình 4). 3.Caùc ñaùm tuyeán ung thö. Caùc teá baøo ung thö xeáp thaønh nhieàu taàng.

. 2.Lôùp cô trôn thaønh ruoät.Caùc ñaùm tuyeán ung thö.58 Hình 4: 1.

vì vaäy ñaây laø moät carcinoâm tuyeán bieät hoaù vöøa di caên haïch. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. 3. maët caét traéng söôïng (hình 1). maät ñoä cöùng chaéc hoaëc meàm bôû. haïch coù voû bao sôïi moûng vaø naèm trong moâ môõ.59 CARCINOÂM TUYEÁN RUOÄT GIAØ DI CAÊN HAÏCH Carcinoâm tuyeán ruoät giaø khi ñaõ xaâm nhaäp qua heát thaønh ruoät thì coù khaû naêng di caên theo maïch baïch huyeát vaøo caùc haïch trong moâ môõ quanh ruoät vaø caùc haïch maïc treo (Dukes C). tæ leä soáng theâm 5 naêm giaûm xuoáng coøn 20 . beân döôùi voû bao laø vuøng voû haïch vôùi caùc nang limphoâ thöù caáp. Moâ haïch bình thöôøng coøn soùt laïi. 2. Hieän töôïng hoaïi töû u cuõng raát noåi baät vôùi caùc ñaùm chaát hoaïi töû daïng haït baét maàu aùi toan (hình 5). Caùc teá baøo ung thö coù nhaân taêng saéc. coù söï hieän dieän cuûa caùc ñaùm tuyeán ung thö di caên dò daïng. dò daïng. di caên vaøo haïch trong moâ môõ quanh tröïc traøng (muõi teân). ÔÛ moät vuøng khaùc. caùc tuyeán naøy taêng sinh xaâm nhaäp phaù huûy nhu moâ haïch vaø caû voû bao sôïi (hình 2). Moät soá teá baøo ung thö bieät hoùa toát saûn xuaát ñöôïc chaát nhaày. soá khaùc taïo thaønh ñaùm ñaëc vôùi nhieàu loøng nhoû (daïng saøng) vôùi tæ leä gaàn baèng nhau. coù hình daïng gioáng teá baøo ñaøi bình thöôøng (hình 3). Ñaùm tuyeán ung thö xaâm nhaäp trong moâ haïch. xeáp choàng chaát leân nhau thaønh nhieàu taàng. Vôùi VK 10 vaø VK 40. . Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Xung quanh ñaùm tuyeán. caùc ñaùm tuyeán ung thö moät soá coù loøng oáng roõ reät.5 cm ñeán 2 hoaëc 3 cm. Hieän töôïng hoaïi töû u. tæ leä phaân baøo cao. coù phaûn öùng taêng taïo sôïi raát maïnh vôùi caùc nguyeân baøo sôïi vaø nhieàu sôïi collagen (hình 4).40%. Ñaïi theå: Haïch di caên coù ñöôøng kính töø 0. Hình 1: Carcinoâm tuyeán tröïc traøng xaâm nhieãm (*).

Nguyeân baøo sôïi. 3. . Tuyeán coù loøng oáng roõ. chöùa chaát hoaïi töû. 2.Phaân baøo.Moâ môõ. 5. 4.Teá baøo tieát nhaày gioáng teá baøo ñaøi.60 Hình 2: 1.Ñaùm tuyeán ñaëc daïng saøng.Caùc ñaùm tuyeán ung thö. 5.Vuøng voû bao sôïi bò phaù huûy. 3. 2.Voû bao sôïi. Hình 3: 1. 4.Nang limphoâ thöù caáp.

4.Chaát hoaïi töû.61 Hình 4: 1.Nguyeân baøo sôïi.Caùc ñaùm tuyeán ung thö ñaëc daïng saøng. . 2. Hình 5: 1.Moâ sôïi. 2. 3.Caùc ñaùm tuyeán ung thö.Phaân baøo.Sôïi collagen. 3.

caùc ñaùm tuyeán ung thö phaàn lôùn coù loøng oáng roõ reät. Vôùi VK 40. maët caét khoâng ñoàng nhaát. chuû yeáu theo ñöôøng tónh maïch cöûa. caùc tuyeán ung thö ñöôïc loùt bôûi caùc teá baøo coù nhaân taêng saéc. 3. 2 oå lôùn coù hoaïi töû trung taâm (muõi teân). Hình 1: Carcinoâm ñaïi traøng di caên gan. vì vaäy ñaây laø moät carcinoâm tuyeán bieät hoùa toát di caên gan. dò daïng. xeáp choàng leân nhau thaønh nhieàu taàng. Hoaïi töû trung taâm. 2. hoaëc do baûn thaân teá baøo ung thö xaâm nhaäp tröïc tieáp vaøo caùc tónh maïch. caùc oå lôùn coù hoaïi töû trung taâm (hình 1). Ñaùm teá baøo tuyeán ung thö xaâm nhaäp moâ gan. caùc oå coù kích thöôùc khoâng ñeàu.62 CARCINOÂM TUYEÁN RUOÄT GIAØ DI CAÊN GAN Carcinoâm moät khi ñaõ tieán trieån qua giai ñoaïn xaâm nhaäp thöôøng cho di caên tröôùc tieân theo ñöôøng baïch huyeát ñeán caùc haïch vuøng. vuøng teá baøo gan ngoaøi rìa oå di caên bò cheøn eùp vaø coù söï thaám nhaäp nhieàu limphoâ baøo (hình 2). Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. nhöng cuõng coù theå cho di caên theo ñöôøng maùu nhôø vaøo caùc thoâng noái töï nhieân giöõa heä thoáng maïch baïch huyeát vaø heä thoáng maïch maùu. tæ leä soáng theâm 5 naêm cuûa nhöõng beänh nhaân naøy (Dukes D) chæ coøn döôùi 10%. Loøng oáng tuyeán chöùa chaát nhaày do teá baøo ung thö saûn xuaát. Giöõa caùc oáng tuyeán coù phaûn öùng taêng sinh moâ sôïi (hình 4). Tieåu thuøy gan bình thöôøng. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Coù khoaûng 75-77% caùc tröôøng hôïp carcinoâm tuyeán ñaïi traøng cho di caên ñeán gan. trong moâ gan coù caùc oå di caên ñöôïc taïo bôûi caùc ñaùm tuyeán ung thö dò daïng. tæ leä phaân baøo taêng vaø coù hình aûnh phaân baøo baát thöôøng. ÔÛ caùc ñaùm tuyeán lôùn. coù hieän töôïng hoaïi töû trung taâm (hình 3). Vôùi VK 10. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa gan. maät ñoä bôû. taïo ra nhieàu oå thöù phaùt. . Ñaïi theå: Carcinoâm ñaïi traøng di caên gan thöôøng taïo thaønh nhieàu oå ung thö thöù phaùt.

. nhaùnh cuûa tónh maïch cöûa vaø tieåu quaûn maät (hình 5). Hình 3: 1.Caùc ñaùm tuyeán ung thö. 3.63 Moâ gan xung quanh caùc oå di caên coù caáu taïo bình thöôøng.Moâ gan quanh oå di caên.Caùc ñaùm tuyeán ung thö. trong khoaûng cöûa coù nhaùnh cuûa ñoäng maïch gan.Limphoâ baøo. goàm caùc tieåu thuøy gan vôùi tónh maïch trung taâm vaø khoaûng cöûa. 2. 2.Hoaïi töû trung taâm. Hình 2: 1.

Caùc ñaùm tuyeán ung thö.Tónh maïch trung taâm tieåu thuøy gan. . 2. 2. 3. 4.Moâ sôïi taêng sinh.64 Hình 4: 1.Loøng oáng chöùa chaát nhaày. Hình 5: 1.Khoaûng cöûa.Phaân baøo baát thöôøng.

ñaïi thöïc baøo pheá nang. pheá nang. chuû yeáu laø limphoâ baøo vaø 1 ít töông baøo (hình 5). tæ leä phaân baøo cao. vì vaäy ñaây laø moät carcinoâm tuyeán bieät hoùa toát di caên phoåi (hình 3). oå ung thö di caên ñöôïc taïo bôûi caùc ñaùm tuyeán dò daïng. 2. giôùi haïn khaù roõ.Maøng phoåi taïng. Nhu moâ phoåi bình thöôøng: tieåu pheá quaûn hoâ haáp. tæ leä soáng theâm 5 naêm cuûa nhöõng beänh nhaân naøy (Dukes D) chæ coøn döôùi 10%.OÅ ung thö di caên töø carcinoâm tuyeán ñaïi traøng coù maët caét khoâng ñoàng nhaát do xuaát huyeát hoaïi töû . trong moâ sôïi coù nhieàu teá baøo vieâm thaám nhaäp.65 CARCINOÂM TUYEÁN RUOÄT GIAØ DI CAÊN PHOÅI Khoaûng 5 . teá baøo tuyeán ung thö coù nhaân dò daïng. xaâm nhaäp vaøo giöõa caùc ñaùm pheá nang (hình 2).50% caùc tröôøng hôïp carcinoâm tuyeán ñaïi traøng cho di caên theo ñöôøng maùu ñeán phoåi. maët caét khoâng ñoàng nhaát do hieän töôïng xuaát huyeát vaø hoaïi töû. moät soá teá baøo coù hoaït ñoäng tieát nhaày vôùi söï hieän dieän cuûa 1 khoâng baøo saùng trong baøo töông (hình 4). caùc tuyeán ung thö coù loøng oáng roõ reät. Ñaùm teá baøo tuyeán ung thö xaâm nhaäp trong nhu moâ phoåi. Ngoaøi rìa caùc ñaùm tuyeán ung thö. Vôùi VK 40. 2. beân trong chöùa chaát nhaày maàu tím nhaït hoaëc chaát hoaïi töû. Quan saùt tieâu baûn ôû VK4. Ñaïi theå: Caùc oå ung thö thöù phaùt naèm raûi raùc trong nhu moâ phoåi. maät ñoä meàm bôû (hình 1). Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. taïo ra nhieàu oå ung thö thöù phaùt treân caû 2 laù phoåi (hình aûnh thaû bong boùng treân Xquang). moâ sôïi taêng sinh ngaên caùch vôùi nhu moâ phoåi xung quanh. Hình 1: 1. taêng saéc. . Vôùi VK 10. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa phoåi.

Hình 3: 1. 2.Caùc pheá nang.Ñaùm tuyeán ung thö dò daïng.Caùc pheá nang.Loøng oáng chöùa chaát nhaày.Loøng oáng chöùa chaát hoaïi töû. 3. 2.Caùc ñaùm tuyeán ung thö. 4. .66 Hình 2: 1.

3. Hình 5: 1.Tuyeán ung thö dò daïng. 2.Teá baøo tuyeán coù nhaân taêng saéc dò daïng . 2.Moâ sôïi taêng sinh.67 Hình 4: 1. .Loøng oáng chöùa chaát hoaïi töû. thaám nhaäp teá baøo vieâm.Pheá nang.Teá baøo tuyeán tieát nhaày. 4.Phaân baøo baát thöôøng. 3.

Tieåu pheá quaûn hoâ haáp.Ñaïi thöïc baøo öù ñoïng carbon. goàm tieåu pheá quaûn hoâ haáp vôùi nhaùnh cuûa ñoäng maïch phoåi ñi keøm. Loøng pheá nang coù chöùa caùc ñaïi thöïc baøo pheá nang vôùi baøo töông chöùa ñaày khoâng baøo nhoû vaø saùng (neân coøn goïi laø boït baøo).Maïch baïch huyeát. caùc pheá nang loùt bôûi pheá baøo I vaø II. Hình 6: 1. .68 Nhu moâ phoåi quanh oå di caên coù caáu taïo töông ñoái bình thöôøng. 5. moâ keõ cuûa vaùch pheá nang vaø moâ ñeäm quanh tieåu pheá quaûn (hình 6). 6.Vaùch pheá nang. 3.Boït baøo. 4.Nhaùnh ñoäng maïch phoåi. moät soá ñaïi thöïc baøo khaùc chöùa caùc haït buïi than maàu naâu ñen. 2. ñöôïc tìm thaáy trong loøng pheá nang.

teá baøo gan thoaùi hoùa nöôùc. . Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. ngoä ñoäc. 2. beà maët gan loån nhoån caùc noát taùi taïo. 5. Noát teá baøo gan taùi taïo (Tieåu thuøy giaû). ngaên caùch nhau baèng moâ sôïi ngaám teá baøo vieâm maõn tính. ñaåy nhaân leäch qua 1 beân (hình 5). vì vaäy coøn coù teân laø tieåu thuøy giaû (hình 2).Xô gan noát nhoû. moâ sôïi bao quanh noát teá baøo gan taùi taïo goàm nguyeân baøo sôïi vaø caùc sôïi collagen. caáu truùc bình thöôøng cuûa gan bò phaù huûy. Trong moâ sôïi. Vôùi VK 10 vaø 40.69 XÔ GAN Xô gan laø giai ñoaïn cuoái cuûa caùc beänh lyù gan maõn tính do nhieàu nguyeân nhaân khaùc nhau. tình traïng hoùa sôïi lan toûa bao quanh caùc noát teá baøo gan taùi taïo laøm caáu truùc bình thöôøng cuûa gan bò phaù huûy. Taêng saûn moâ sôïi vaø thaám nhaäp teá baøo vieâm. OÁng maät giaû vaø oáng maät thaät. thay vaøo ñoù laø caùc noát teá baøo gan taùi taïo to nhoû khoâng ñeàu. 3. caùc teá baøo gan thoaùi hoùa nöôùc vôùi baøo töông chöùa nhieàu khoâng baøo saùng. khoâng thoâng noái vôùi heä daãn maät trong gan neân coøn goïi laø oáng maät giaû. Ñaïi theå: Khôûi ñaàu. söï taêng sinh caùc teá baøo bieåu moâ oáng maät taïo ra caùc oáng nhoû. chöùc naêng gan suy giaûm. suy tim. taïi gan hoaëc ngoaøi gan. thaám nhaäp nhieàu teá baøo vieâm maõn tính nhö limphoâ baøo vaø töông baøo. 4).chöa bò phaù huûy cho thaáy söï hieän dieän cuûa boä ba goàm oáng maät thaät. B. nhö vieâm gan sieâu vi. Teá baøo gan thoaùi hoùa môõ. Teá baøo gan taêng saûn. haïch nhaân roõ.. gan xô to hôn bình thöôøng nhöng caøng veà sau thì caøng teo nhoû laïi. Trong xô gan. öù maät. maät ñoä chaéc. nghieän röôïu. Hình 1: A. 4. Caùc noát naøy thoaït nhìn troâng gioáng tieåu thuøy gan nhöng thöïc ra chæ laø 1 taäp hôïp teá baøo gan taêng sinh vaø thoaùi hoùa. caùc teá baøo gan thoaùi hoùa môõ vôùi baøo töông chöùa moät gioït môõ lôùn. khoâng coù tónh maïch trung taâm.Xô gan noát lôùn Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. caùc beänh chuyeån hoaù. phaân bieät 2 daïng ñaïi theå: xô gan noát nhoû (noát < 3mm) vaø xô gan noát lôùn (töø 3mm trôû leân) (Hình 1). Nhöõng khoaûng cöûa coøn soùt laïi . Tuøy theo kích thöôùc cuûa noát taùi taïo. teá baøo coù 2 nhaân. tuaàn hoaøn maùu vaø daãn löu dòch maät trong gan bò roái loaïn.. Noát taùi taïo goàm caùc teá baøo gan ñang hoaït ñoäng taêng sinh. nhaùnh cuûa ñoäng maïch gan vaø nhaùnh cuûa tónh maïch cöûa (hình 3.

3.Nhaùnh cuûa ñoäng maïch gan.Moâ sôïi ngaám teá baøo vieâm maõn tính.Moâ sôïi ngaám teá baøo vieâm maõn tính.Noát teá baøo gan taùi taïo.Oáng maät thaät.70 Hình 2: 1.Oáng maät giaû. 2. 5. 4.Caùc noát teá baøo gan taùi taïo. 6. Hình 3: 1. .Nhaùnh cuûa tónh maïch cöûa. 2.

5. 3. 2. 3.Teá baøo gan taêng sinh. 6.Teá baøo gan thoaùi hoùa môõ.Teá baøo gan thoaùi hoùa môõ.Limphoâ baøo.Moâ sôïi.Teá baøo gan thoaùi hoùa nöôùc.71 Hình 4: Teá baøo gan taêng sinh. 4. Hình 5: 1.Teá baøo gan thoaùi hoùa nöôùc.Oáng maät giaû. 2. .

Vuøng teá baøo gan bình thöôøng saùt ngoaøi rìa caùc ñaùm ung thö bò eùp deït (hình 2). Vôùi VK10 vaø 40.OÅ ung thö gan nguyeân phaùt chieám heát thuøy phaûi gan. 2. Teá baøo gan ung thö xeáp thaønh beø hoaëc caáu truùc tuyeán 2. . Caùc beø gan bình thöôøng Quan saùt vôùi VK4. nhaân troøn naèm giöõa teá baøo.72 CARCINOÂM TEÁ BAØO GAN Carcinoâm teá baøo gan laø loaïi ung thö gan nguyeân phaùt thöôøng gaëp nhaát. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. maët caét khoâng ñoàng nhaát do xuaát huyeát vaø hoaïi töû (hình 1).Maët caét khoâng ñoàng nhaát. Maät 3. Teá baøo ung thö hình ña dieän. coøn giöõ ñöôïc nhieàu ñaëc ñieåm cuûa teá baøo gan. laøm gan to ra. baøo töông nhieàu maøu hoàng nhaït. coù choã nhuoám maàu saéc toá maät. 3. maät ñoä meàm bôû. Carcinoâm teá baøo gan coù xuaát ñoä khaù cao ôû caùc nöôùc Ñoâng Nam AÙ. OÅ ung thö coù maàu laït hôn nhu moâ gan xung quanh. HCV vaø xô gan khaù phoå bieán taïi ñaây. Ñaïi theå: Carcinoâm coù daïng moät oå. ôû giôùi nam nhieàu hôn giôùi nöõ. coù leõ lieân quan vôùi tình traïng nhieãm HBV. loøng tuyeán coù theå chöùa saéc toá maät maøu naâu (hình 3 vaø 4). Caùc teá baøo ung thö hôïp thaønh caáu truùc beø goàm nhieàu lôùp teá baøo coù mao maïch caëp 2 beân ( baét chöôùc beø Remak bình thöôøng trong tieåu thuøy gan. trong moâ gan coù caùc ñaùm teá baøo gan ung thö xaâm nhaäp baét maøu lôït hôn so vôùi nhu gan bình thöôøng.Noát ung thö veä tinh. Hình 1: 1. chæ goàm 1 lôùp teá baøo naèm giöõa 2 mao maïch daïng xoang) hoaëc tuùi tuyeán (xeáp voøng troøn coù loøng oáng ôû giöõa). ña oå hoaëc thaâm nhieãm lan toaû. ñaây laø moät tröôøng hôïp carcinoâm teá baøo gan bieät hoùa toát neân caùc teá baøo ung thö töông ñoái ít dò daïng.

2.Phaân baøo. Hình 3: 1.Caùc teá baøo gan ung thö saép xeáp thaønh caáu truùc daïng tuyeán vôùi saéc toá maät trong loøng tuyeán.Vuøng nhu moâ gan bình thöôøng. 3. 2. .Caùc oå teá baøo gan ung thö. 4.Vuøng teá baøo gan bò eùp deït.73 Hình 2: 1.Nhu moâ gan bình thöôøng. 3.Vuøng teá baøo bò eùp deït.

Caùc mao maïch. 3. .Hoaïi töû u.74 Hình 4: 1. 2.Caáu truùc beø goàm nhieàu lôùp teá baøo u .

xaâm nhaäp vaøo taát caû caùc lôùp cuûa thaønh daï daøy. . Vò trí thöôøng gaëp nhaát cuûa ung thö laø ôû bôø cong nhoû vuøng hang . daï daøy troâng gioáng nhö moät caùi chai baèng da (hình 1).75 CARCINOÂM TUYEÁN DAÏ DAØY DAÏNG MAËT NHAÃN Carcinoâm tuyeán laø loaïi ung thö daï daøy thöôøng gaëp nhaát. Hình 1: 1. Trong moâ ñeäm naøy. Döïa theo hình thaùi moâ hoïc. do khôûi ñaàu chæ coù caùc trieäu chöùng mô hoà nhö khoù tieâu ñaày buïng.moân vò. nieâm maïc vuøng hang .Caùc neáp gaáp nieâm maïc bò xoùa. tuyeán moân vò ñöôïc loùt bôûi 1 lôùp bieåu moâ truï ñôn tieát nhaày. carcinoâm tuyeán daï daøy daïng maët nhaãn thuoäc loaïi thöù 2. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: Caùc teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp caùc lôùp thaønh daï daøy. Teá baøo ung thö hình troøn hay baàu duïc. coù caùc teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp.Thaønh daï daøy daày cöùng. Vôùi VK 10 vaø VK 40. 2. Ñaïi theå: Thaønh daï daøy bò ung thö xaâm nhaäp trôû neân daày cöùng. Moâ ñeäm nieâm maïc naèm giöõa caùc oáng tuyeán laø 1 moâ lieân keát thöa giaøu maïch maùu vaø thaám nhaäp nhieàu limphoâ baøo vaø töông baøo. baøo töông coù 1 khoâng baøo lôùn chöùa chaát nhaày baét maàu xanh tím. ñaåy eùp nhaân ra ngoaïi vi (hình 3). Beänh nhaân thöôøng treân 50 tuoåi. teá baøo ung thö hình nhaãn khoâng taïo thaønh tuyeán. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa daï daøy Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. naèm rieâng leû hoaëc keát thaønh nhöõng ñaùm nhoû. phaân bieät 2 loaïi carcinoâm daï daøy: kieåu ruoät vaø kieåu lan toûa. thöôøng ñöôïc phaùt hieän treã khi ung thö ñaõ ñi vaøo giai ñoaïn xaâm nhaäp. giöõa caùc oáng tuyeán laø moâ ñeäm nieâm maïc trong ñoù caùc teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp (hình 2). caùc neáp gaáp nieâm maïc bò xoùa. giôùi nam nhieàu hôn giôùi nöõ.moân vò goàm caùc tuyeán moân vò tieát nhaày.

Caùc tuyeán moân vò.Maïch maùu. Hình 3: 1. 3. 2. 4.Moâ ñeäm nieâm maïc. .Moâ ñeäm nieâm maïc.Teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp.Teá baøo ung thö daïng maët nhaãn. cuõng coù söï hieän dieän cuûa caùc teá baøo ung thö daïng maët nhaãn. Hình 2: 1. 2. lôùp cô vaø thanh maïc.Tuyeán moân vò. chöùng toû ung thö ñaõ xaâm nhaäp qua taát caû caùc lôùp cuûa thaønh daï daøy (hình 4 vaø 5). 3.76 Di chuyeån tieâu baûn qua lôùp döôùi nieâm maïc.

3.Lôùp döôùi nieâm maïc.Lôùp nieâm maïc.Caùc ñaùm teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp.77 Hình 4: 1. 2. 4. 3.Lôùp cô nieâm.Caùc ñaùm teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp. Hình 5: 1.Lôùp cô. . 2.Lôùp thanh maïc.

Nhu moâ haïch bình thöôøng coøn soùt laïi. maät ñoä cöùng chaéc hoaëc meàm bôû. Ñaïi theå: Haïch di caên coù ñöôøng kính töø 0. coù theå xaâm nhaäp vaøo maïch baïch huyeát vaø di caên ñeán caùc haïch vuøng. chöa phaù vôõ nhu moâ haïch. maët caét traéng söôïng (hình 1).Khoái haïch di caên cöùng söôïng naèm doïc theo bôø cong nhoû. xoang quanh nang. 2. Teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp xoang döôùi voû vaø xoang quanh nang. 2. xoang tuûy). Quan saùt caùc xoang döôùi voû vaø xoang quanh nang vôùi VK 10 vaø VK 40. taïo hình aûnh teá baøo gioáng nhö chieác nhaãn (hình 3 vaø 4) . thöôøng gaëp nhaát laø töø daï daøy. caùc teá baøo ung thö tuyeán xaâm nhaäp coøn naèm trong caùc xoang. caáu truùc haïch coøn ñöôïc baûo toàn khaù nguyeân veïn: bao quanh haïch laø voû bao sôïi. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK 4. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.Daï daøy. nhu moâ haïch goàm coù vuøng voû vôùi caùc nang limphoâ. vuøng caän voû vaø caùc xoang baïch huyeát (xoang döôùi voû. ñaåy leäch nhaân sang moät beân. Trong caùc xoang baïch huyeát.78 CARCINOÂM TUYEÁN DAÏNG MAËT NHAÃN DI CAÊN HAÏCH Carcinoâm tuyeán loaïi teá baøo daïng maët nhaãn cuûa oáng tieâu hoùa. khaùc bieät vôùi caùc moâ baøo bình thöôøng cuûa xoang (hình 1).5 cm ñeán 2 hoaëc 3 cm. Teá baøo ung thö coù khoâng baøo lôùn chöùa chaát nhaày trong baøo töông. coù caùc teá baøo tuyeán ung thö di caên xaâm nhaäp. Hình 1: 1.

Caùc teá baøo tuyeán ung thö di caên xaâm nhaäp xoang döôùi voû vaø xoang quanh nang. 3. Hình 3: 1. 2.79 Hình 2: 1. .Nang limphoâ thöù caáp. 3. 2.Nang limphoâ thöù caáp.Vaùch sôïi ngaên vaøo trong nhu moâ haïch.Voû bao sôïi.Caùc teá baøo ung thö tuyeán daïng maët nhaãn xaâm nhaäp trong xoang quanh nang.

80 Hình 4: 1. ñaåy leäch nhaân sang moät beân.Caùc teá baøo tuyeán ung thö daïng maët nhaãn coù khoâng baøo lôùn chöùa chaát nhaày trong baøo töông. .

ÔÛ moät soá ñaùm coù hieän töôïng hoaïi töû trung taâm do teá baøo bò cheát vì thieáu dinh döôõng (hình 3 vaø 4). coù nhöõng vuøng xuaát huyeát. 2. Caùc teá baøo ung thö xeáp thaønh ñaùm. Hieän töôïng hoaïi töû trung taâm. 3. Tæ leä phaân baøo taêng vaø coù nhöõng hình aûnh phaân baøo baát thöôøng. xaâm nhaäp trong moâ ñeäm. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Ñaïi theå: U coù vò trí trung taâm. lieân keát vôùi nhau baèng caàu lieân baøo nhöng khoâng taïo ñöôïc caàu söøng. Hình 1: 1. ÔÛ VK 10.81 CARCINOÂM TEÁ BAØO GAI PHEÁ QUAÛN Laø moät trong hai loaïi moâ hoïc thöôøng gaëp nhaát cuûa carcinoâm pheá quaûn . thaám nhaäp teá baøo vieâm.U xuaát phaùt töø pheá quaûn lôùn. coù lieân quan maät thieát vôùi taät nghieän huùt thuoác laù. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. Beänh thöôøng xaûy ra sau 40 tuoåi. U coù maät ñoä cöùng chaéc hoaëc meàm bôû. haïch nhaân lôùn. hoaïi töû vaø thoaùi hoùa boïc (hình 1). Ñaùm teá baøo gai ung thö bieät hoùa vöøa xaâm nhaäp nhu moâ phoåi. xuaát huyeát. coøn thaáy ñöôïc caùc khe troáng laø caùc loøng pheá nang (hình 2). thöôøng xuaát phaùt töø caùc pheá quaûn lôùn gaàn roán phoåi. xuaát huyeát.(hình 5) .loaïi ung thö ñöùng haøng ñaàu ôû ñaøn oâng Vieät nam. 2. nhu phoåi keá caän bò xô hoùa vaø thaám nhaäp teá baøo vieâm. vuøng moâ phoåi caïnh u bò cheøn eùp. Nhu moâ phoåi quanh u bò vieâm. vieâm. xaâm nhaäp vaøo nhu moâ phoåi xung quanh ñeán taän maøng phoåi. Vôùi VK10 vaø 40. taïo thaønh moät khoái suøi laáp bít loøng pheá quaûn vaø xaâm nhaäp vaøo nhu moâ phoåi xung quanh.Haïch roán phoåi bò di caên. laùt caét maãu moâ coù hai vuøng khaùc bieät nhau: moâ u goàm nhöõng ñaùm ñaëc teá baøo ung thö xaâm nhaäp trong moâ ñeäm sôïi. ñaây laø moät tröôøng hôïp carcinoâm teá baøo gai bieät hoùa vöøa. vaùch pheá nang xô hoùa daày leân. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa phoåi. baøo töông aùi toan. loøng pheá nang bò thu heïp laïi thaønh caùc khe moûng. xô hoùa. vì vaäy caùc teá baøo ung thö coù nhaân dò daïng taêng saéc. maët caét traéng xaùm khoâng ñoàng nhaát.

Nhu moâ phoåi keá caän bò cheøn eùp. 2.Hoaïi töû trung taâm. xô hoùa.82 Hình 2: 1.Caàu lieân baøo.Hoaïi töû trung taâm. 3. Hình 3: 1. thaám nhaäp teá baøo vieâm. 2. 3. .Teá baøo ung thö coù nhaân dò daïng taêng saéc.Ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp nhu moâ phoåi.

Xuaát huyeát. 3.Teá baøo ung thö coù nhaân dò daïng taêng saéc.Phaân baøo baát thöôøng. . Hình 5: 1 Vaùch pheá nang xô hoùa daày leân. 2. 2.83 Hình 4: 1.Loøng pheá nang thu heïp.

nhaân taêng saéc. coù khoâng baøo chöùa chaát nhaày ôû cöïc ñænh. 2. Teá baøo ung thö: loùt vaùch pheá nang. Vôùi VK10 vaø VK 40. Moät soá teá baøo ung thö cheá tieát chaát nhaày. Teá baøo ung thö hình vuoâng hoaëc truï. Teá baøo ung thö coù theå rôùt vaøo loøng pheá nang. caáu truùc caây pheá quaûn töông ñoái coøn nguyeân veïn (hình 1). Teá baøo ung thö coù nôi taêng sinh maïnh taïo thaønh nhuù thoø vaøo loøng pheá nang (nhuù khoâng coù truïc lieân keát maïch maùu). (Hình 3) Quan saùt vuøng moâ u ôû VK10 vaø 40. tieán trieån lan roäng doïc theo vaùch pheá nang xaâm nhaäp toaøn boä nhu moâ phoåi. Moät soá ñaùm teá baøo ung thö rôùt vaøo loøng pheá nang. so saùnh vôùi vuøng moâ phoåi bình thöôøng vôùi caùc pheá nang coù vaùch moûng loùt bôûi caùc pheá baøo (hình 2). 3. caàn phaân bieät vôùi caùc ñaïi thöïc baøo pheá nang öù ñoïng buïi than trong baøo töông (coøn goïi laø teá baøo buïi). moâ u laø nhöõng pheá nang coù vaùch loùt bôûi teá baøo ung thö. Hình 1: 1. 2.84 CARCINOÂM TUYEÁN PHEÁ QUAÛN Laø loaïi carcinoâm pheá quaûn thöôøng gaëp ôû phuï nöõ vaø ngöôøi khoâng huùt thuoác laù.U coù daïng nhieàu cuïc maøu xaùm traéng naèm raûi raùc khaép nhu moâ phoåi. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. ñaåy nhaân leäch saùt ñaùy. moät soá teá baøo coù khoâng baøo tieát nhaày ôû cöïc ñænh. cho hình aûnh gioáng teá baøo ñaøi (hình 4. hình aûnh naøy cho thaáy ñaây laø loaïi ung thö tieán trieån lan traøn doïc theo vaùch pheá nang vaøo toaøn boä nhu moâ phoåi. dò daïng. 5). pheá nang coù teá baøo ung thö loùt vaùch naèm lieân tuïc vôùi pheá nang bình thöôøng. pheá nang loùt bôûi caùc teá baøo ung thö hình truï hoaëc hình vuoâng. . U xuaát phaùt töø teá baøo Clara hoaëc pheá baøo II cuûa tieåu pheá quaûn taän hoaëc pheá nang. taïi ranh giôùi giöõa moâ laønh vaø moâ u. do ñoù vò trí khôûi ñaàu thöôøng ôû ngoaïi vi phoåi.Caây pheá quaûn töông ñoái coøn nguyeân veïn Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. maãu moâ coù hai vuøng khaùc bieät. taïo nhuù. nhaân dò daïng taêng saéc vaø coù haïch nhaân lôùn. Ñaïi theå: Toån thöông coù daïng nhieàu cuïc maøu xaùm traéng raûi raùc khaép trong nhu moâ phoåi.

Caùc teá baøo ung thö loùt vaùch pheá nang.85 Hình 2: 1. .Ñaïi thöïc baøo pheá nang. 3. 2.Caùc teá baøo ung thö loùt vaùch pheá nang.Vaùch pheá nang bình thöôøng. Hình 3: 1.Vaùch pheá nang bình thöôøng. 2.

2. 2. 4.Teá baøo ung thö cheá tieát chaát nhaày. 3.Teá baøo ung thö taêng sinh taïo nhuù. Ñaïi thöïc baøo pheá nang. Hình 5: 1.Ñaùm teá baøo ung thö rôùt vaøo loøng pheá nang.86 Hình 4: 1. .Ñaùm teá baøo ung thö rôùt vaøo loøng pheá nang.Ñaïi thöïc baøo pheá nang öù ñoïng buïi than (teá baøo buïi).

ñöôøng kính töø 1-3 cm. 3. U giôùi haïn roõ. Voû bao sôïi. Maët caét u ñoàng nhaát. u tuyeán tuyeán giaùp daïng nang coù voû bao sôïi roõ. ñöôïc bao boïc hoaøn toaøn bôûi 1 voû bao sôïi moûng. xuaát nguoàn töø teá baøo nang giaùp. chöùc naêng tuyeán giaùp vaãn bình thöôøng Ñaïi theå: u hình troøn hoaëc baàu duïc.87 U TUYEÁN TUYEÁN GIAÙP DAÏNG NANG Laø u laønh.U tuyeán tuyeán giaùp daïng nang. 3. xaûy ra chuû yeáu ôû giôùi nöõ. 1 bieán theå cuûa noù laø u tuyeán teá baøo Hürthle. Moâ giaùp quanh u bò cheøn eùp. maàu ñoû naâu (A). 2.Voû bao sôïi. maët caét ñoàng nhaát. Teá baøo u taïo thaønh caùc nang ñaëc töông ñoái ñoàng ñeàu. ngaên caùch vôùi moâ giaùp bình thöôøng xung quanh.Moâ giaùp bình thöôøng . maàu vaøng nhaït hoaëc ñoû naâu. coù theå coù nhöõng oå xuaát huyeát vaø thoaùi hoaù boïc. giôùi haïn roõ. ñôn daïng. (Hình 1) Hình 1: U tuyeán tuyeán giaùp daïng nang coù voû bao. khoâng ñau. giôùi haïn roõ. Bieåu hieän laâm saøng laø 1 cuïc ñôn ñoäc trong 1 thuøy giaùp. 2. cuõng coù voû bao. maët caét ñoàng nhaát maàu vaøng (B) Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. nang giaùp bò eùp deït ÔÛ VK 4. (Hình 2) Hình 2: 1.

bieán theå cuûa u tuyeán tuyeán giaùp daïng nang. 2.Nang giaùp ngoaøi voû bao bò eùp deït. (Hình 3) Hình 3: 1.Moät nang coù loøng. u tuyeán tuyeán giaùp daïng nang taïo bôûi caùc teá baøo u hôïp thaønh caùc nang ñaëc. hôïp thaønh caùc nang ñaëc. (Hình 4) Hình 4: 1. 2. baøo töông aùi toan daïng haït. ta thaáy caùc nang giaùp beân ngoaøi voû bao bò eùp deït. moät soá coù loøng nang.Teá baøo u coù nhaân troøn.88 ÔÛ VK 10. Teá baøo u coù nhaân troøn.2. Moâ ñeäm giöõa caùc nang coù nhieàu maïch maùu. baøo töông aùi toan daïng haït.U tuyeán tuyeán giaùp daïng nang. vaäy ñaây laø 1 u tuyeán teá baøo Hürthle. 1. . 3. ÔÛ VK 40.Voû bao sôïi. töông phaûn roõ reät vôùi moâ giaùp bình thöôøng xung quanh.

Hình 1: 1.Maët caét traéng xaùm khoâng ñoàng nhaát. 2. Taêng saûn taïo nhuù phaân nhaùnh. hieám khi di caên theo ñöôøng maùu. coù truïc lieân keát maïch maùu. ñöôïc phuû lôùp 1 teá baøo bieåu moâ vuoâng hoaëc truï thaáp. ta thaáy caùc teá baøo u coù nhaân saùng. Beân caïnh caáu truùc nhuù. giôùi nöõ maéc beänh nhieàu hôn giôùi nam gaáp 2-3 laàn. tuoåi maéc beänh trung bình laø 40 tuoåi. Theå psammoma trong moâ ñeäm. baàu duïc. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. coù truïc lieân keát maïch maùu.89 CARCINOÂM TUYEÁN GIAÙP DAÏNG NHUÙ Laø loaïi ung thö thöôøng gaëp nhaát cuûa tuyeán giaùp. Teá baøo ung thö coù nhaân saùng. coù choã thoaùi hoùa boïc Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. coù nôi taêng sinh choàng chaát leân nhau taïo hình aûnh gioáng nhö roå tröùng. u caáu taïo bôûi caùc caáu truùc nhuù phaân nhaùnh. coù theå coù nhöõng vuøng hoaù calci vaø thoaùi hoaù boïc (hình 1). Vôùi VK 10 vaø VK40. u ñaëc khoâng voû bao. xaâm mhaäp vaøo moâ giaùp xung quanh. U tieán trieån chaäm nhöng coù theå cho di caên haïch raát sôùm. 3. choàng chaát leân nhau.U khoâng coù voû bao. maët caét traéng xaùm khoâng ñoàng nhaát . ta coù theå tìm thaáy caùc theå psammoma baét maøu tím ñaäm (psammoma laø moät caáu truùc hình troøn goàm nhieàu lôùp ñoàng taâm do tình traïng laéng ñoïng canxi hoùa nghòch döôõng) (Hình 2 vaø 3). (hình 4) . maät ñoä chaéc. Ñaïi theå: U coù kích thöôùc trung bình 2-3cm. 2. troøn hoaëc baàu duïc. teá baøo u coù theå xeáp thaønh nang tuyeán coù chöùa chaát keo. Trong moâ ñeäm u vaø treân caùc truïc lieân keát maïch maùu.

Theå psammoma. . 2. Hình 3: 1.Teá baøo ung thö taêng saûn taïo nhuù.Theå psammoma.Truïc lieân keát maïch maùu.90 Hình 2: 1. 2.

saùng.91 Hình 4: 1.Truïc lieân keát maïch maùu. choàng chaát leân nhau (gioáng roå tröùng). . 2.Nhaân teá bao u hình baàu duïc.

xaâm nhaäp vaøo tuûy thaän vaø ra ngoaøi voû bao thaän. giôùi nam nhieàu hôn giôùi nöõ.Maët caét u maàu vaøng.Voû thaän. hoaïi töû.92 CARCINOÂM TEÁ BAØO SAÙNG CUÛA THAÄN Laø loaïi ung thö thaän thöôøng gaëp nhaát ôû ngöôøi lôùn vôùi xuaát ñoä taêng daàn theo tuoåi. Tieân löôïng beänh phuï thuoäc chuû yeáu vaøo möùc ñoä lan traøn cuûa ung thö. naèm giöõa teá baøo (baøo töông saùng laø do chöùa nhieàu lipid vaø glycogen ñaõ bò tan maát trong quaù trình xöû lyù maãu moâ). U xuaát phaùt töø vuøng voû thaän. xeáp thaønh beø hoaëc oáng. 3. meùo moù. hoùa boïc (hình 1). nhaân taêng saéc. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. coù nhöõng vuøng xuaát huyeát. Nhu moâ thaän bình thöôøng: caàu thaän vaø oáng thaän. Teá baøo ung thö hình troøn hoaëc hình ña dieän. Hình 1: 1. Vôùi VK10 vaø VK 40. . tuoåi trung bình laø 60 tuoåi. baøo töông nhieàu vaø saùng. vuøng u taïo bôûi caùc teá baøo hình troøn hoaëc ña dieän. ta thaáy maãu moâ goàm coù hai vuøng khaùc bieät: vuøng u caáu taïo bôûi caùc teá baøo coù baøo töông saùng vaø vuøng nhu moâ thaän quanh u coù caùc caàu thaän vaø oáng thaän (Hình 2). U coù phaân boá maïch maùu phong phuù (hình 3). 2. cho di caên haïch vuøng vaø di caên xa theo ñöôøng maùu.Vuøng hoùa boïc. nhaân chính giöõa.Tuûy thaän. Teá baøo u xeáp thaønh caáu truùc daïng beø ñaëc hoaëc oáng tuyeán. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa thaän. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. baøo töông nhieàu vaø saùng. 4. 2. maøu vaøng (do teá baøo u chöùa nhieàu lipid). ñöôøng kính 3-15 cm. maët caét khoâng ñoàng nhaát. Ñaïi theå: U daïng khoái troøn. toát nhaát khi khoái u coøn giôùi haïn trong voû bao thaän.

.Maïch maùu. Hình 3: 1.93 Vuøng nhu moâ thaän keá caän u coù caùc caàu thaän xô hoùa. Hình 2: 1.Ranh giôùi giöõa u vaø nhu moâ thaän xung quanh.Teá baøo u coù baøo töông saùng. 2. moâ ñeäm thaám nhaäp nhieàu teá baøo vieâm maõn tính (hình 4). oáng thaän teo nhoû.

2.Caàu thaän.Moâ ñeäm thaám nhaäp teá baøo vieâm maõn tính. 3.OÁng thaän.94 Hình 4: Nhu moâ thaän quanh u: 1. .

chaát nhieãm saéc thoâ. teá baøo u coù nhaân hình baàu duïc vôùi 2 ñaàu nhoïn. taïo thaønh caùc boù ñan cheùo nhau (hình xöông caù) 2. vò trí thöôøng gaëp nhaát laø ôû chi döôùi. daïng cuïc. Hình 1: Sarcoâm sôïi coù giôùi haïn roõ. maët caét coù maàu traéng gioáng moâ sôïi vaø coù theå coù nhöõng oå xuaát huyeát vaø hoaïi töû (hình 1). coù moät ít sôïi collagen nhöng töông ñoái khoù nhaän dieän (hình 3). U lôùn chaäm. maët caét maàu traéng vaø coù nhöõng oå xuaát huyeát. Vôùi VK 10 vaø VK 40. hình thoi gioáng nguyeân baøo sôïi.95 SARCOÂM SÔÏI Xaûy ra chuû yeáu ôû ngöôøi lôùn töø 30-60 tuoåi. kích thöôùc töø 3-8 cm. naèm saâu. maät ñoä chaéc. maät ñoä chaéc. giôùi haïn roõ. giôùi nam nhieàu hôn giôùi nöõ. tæ leä phaân baøo cao (1-2 phaân baøo / vi tröôøng VK 40) (hình 2). Caùc teá baøo u töông ñoái ñoàng daïng. Caùc teá baøo u hình thoi. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Caùc hình aûnh phaân baøo. xeáp thaønh caùc boù ñan cheùo nhau gioáng hình xöông caù (hình 2). Ñaïi theå: U coù giôùi haïn roõ nhöng khoâng voû bao. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. ranh giôùi giöõa caùc teá baøo khoâng roõ reät. u coù maät ñoä teá baøo raát cao vaø ñöôïc phaân boá nhieàu maïch maùu. Giöõa caùc boù teá baøo u ñan cheùo nhau. . taêng saéc.

2. nhaân baàu duïc nhoïn 2 ñaàu.Phaân baøo.Maïch maùu. Hình 3: 1.Teá baøo u hình thoi.96 Hình 2: Teá baøo u xeáp thaønh caùc boù ñan cheùo nhau hình xöông caù (muõi teân). 3. 4.Sôïi collagen .

thöôøng gaëp nhaát laø ñeán gan vaø phoåi. tónh maïch trung taâm. taêng saéc. Ñaïi theå: Sarcoâm cô trôn di caên gan coù theå moät hoaëc nhieàu oå. ta thaáy trong moâ gan coù caùc oå di caên taïo bôûi nhöõng teá baøo cô trôn hình thoi. khoaûng cöûa (hình 3 vaø 4). Moâ gan bình thöôøng xung quanh oå di caên caáu taïo bôûi caùc tieåu thuøy gan vôùi caùc beø teá baøo gan. nhaân dò daïng. nhaân hình baàu duïc thuoân daøi vôùi 2 ñaàu tuø. 2. . nhöõng teá baøo u coù xu höôùng saép xeáp taïo thaønh caùc boù ngaén ñan cheùo nhau. B.coù vuøng hoaïi töû vaø xuaát huyeát. dò daïng. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK 4. coù khuynh höôùng taïo boù. raûi raùc coù caùc phaân baøo (hình 3 vaø 4). Hình 1: A. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. Teá baøo u hình thoi coù ít baøo töông maøu hoàng. maøu xaùm nhaït. khoâng ñoàng nhaát. Moâ gan bình thöôøng. Vôùi VK 10 vaø VK 40. coù vuøng hoaïi töû.97 SARCOÂM CÔ TRÔN DI CAÊN GAN Sarcoâm thöôøng cho di caên tröôùc tieân theo ñöôøng maùu. Caùc ñaùm teá baøo cô trôn aùc tính. maët caét u coù nhieàu thuøy.Beà maët u coù nhieàu thuøy. dò daïng (Hình 2). xuaát huyeát. chui vaøo doøng maùu phaùt taùn ñi khaép nôi trong cô theå. Teá baøo ung thö phaù huûy thaønh tónh maïch.Maét caét xaùm nhaït.

Nhaân teá baøo u hình baàu duïc thuoân daøi vôùi 2 ñaàu tuø.Khoaûng cöûa.Phaân baøo.Caùc ñaùm teá baøo u xeáp thaønh boù ngaén. 2. 2.Tónh maïch trung taâm tieåu thuøy gan. 3. 3.Moâ gan bình thöôøng bò xaâm nhaäp. 4.Caùc ñaùm teá baøo cô trôn aùc tính.98 Hình 2: 1. Hình 3: 1. .

Phaân baøo.99 Hình 4: 1.Caùc teá baøo u taïo boù. 2.Moâ gan bò xaâm nhaäp. . 3.

bôø nham nhôû. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. maät ñoä coù choã meàm bôû. khoâng ñôn thuaàn döïa vaøo hình thaùi vi theå. taïo hình aûnh teá baøo u baùm ngoaøi rìa hoaëc loït vaøo giöõa caùc beø chaát daïng xöông. giôùi nam nhieàu hôn giôùi nöõ. 5. Chaát daïng xöông. caàn phoái hôïp giöõa laâm saøng. tæ leä phaân baøo cao vaø coù hình aûnh phaân baøo baát thöôøng. Maûnh xöông cheát. beân trong coù chöùa vaøi hoác nhoû troáng do teá baøo xöông ñaõ cheát (hình 4). Ñeå chaån ñoaùn ñuùng sarcoâm xöông. Ñaïi theå: U coù kích thöôùc lôùn. Maët caét ña daïng. Tæ leä phaân baøo cao. Ngoaøi ra. Teá baøo ung thö ña daïng. dò daïng. . u raát giaàu teá baøo vaø coù phaân boá maïch maùu phong phuù. haïch nhaân roõ. thöôøng phaù vôõ voû xöông ñaëc vaø xaâm nhaäp vaøo moâ meàm xung quanh. Vôùi VK 10 vaø VK 40. ñöôøng kính töø 5-10 cm. coøn coù nhöõng ñaïi baøo nhieàu nhaân gioáng huûy coát baøo. x-quang vaø giaûi phaãu beänh. u ñaõ lan vaøo tuûy xöông. phaân baøo baát thöôøng. coù veû nhö ñaõ ñöôïc huy ñoäng ñeán u döôùi taùc ñoäng cuûa caùc chaát trung gian hoùa hoïc phoùng thích töø teá baøo vieâm (hình 3). Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. beänh nhaân thöôøng treû tuoåi (10-25 tuoåi). Caùc maûnh xöông cheát baét maàu tím ñaäm. Hình 1: Sarcoâm xöông ôû ñaàu treân xöông chaøy. naèm ôû vuøng haønh xöông. 4. 2. laøm noåi baät caùc beø chaát daïng xöông maàu hoàng vaø nhöõng maûnh xöông cheát maàu tím ñaäm (hình 2). teá baøo u coù moät nhaân lôùn taêng saéc. ñaây laø nhöõng teá baøo laønh tính. U maøu xaùm naâu. 3. choã cöùng chaéc. Caùc teá baøo u saûn xuaát ra chaát daïng xöông roài vuøi vaøo trong ñoù. phaù vôõ voû xöông vaø xaâm nhaäp moâ meàm xung quanh . dò daïng. coù nhöõng vuøng xuaát huyeát. hoaïi töû (hình 1). Ñaïi baøo nhieàu nhaân (gioáng huûy coát baøo).100 SARCOÂM XÖÔNG Sarcoâm xöông laø loaïi u xöông aùc tính nguyeân phaùt thöôøng gaëp (chieám 35% caùc u xöông aùc tính).

2. 3.101 Hình 2: 1.Teá baøo u coù nhaân taêng saéc dò daïng. 2.Chaát daïng xöông. .Ñaïi baøo nhieàu nhaân gioáng huûy coát baøo. 3.Maûnh xöông cheát.Chaát daïng xöông.Maïch maùu. Hình 3: 1. 4.Phaân baøo baát thöôøng.

102

Hình 4: 1- Maûnh xöông cheát; 2- Maïch maùu.

103

U SÔÏI TUYEÁN VUÙ
Laø u tuyeán vuù laønh tính thöôøng gaëp nhaát, do taêng saûn caû hai thaønh phaàn, moâ ñeäm trong
tieåu thuøy vaø bieåu moâ tuyeán. Coù theå gaëp ôû moïi löùa tuoåi, nhöng thöôøng nhaát laø ôû phuï nöõ tröôùc 30
tuoåi.
Ñaïi theå: U troøn, giôùi haïn roõ, coù voû bao sôïi, maät ñoä chaéc, di ñoäng toát. Kích thöôùc u thay
ñoåi töø 1 - 10 cm, trung bình laø 2 - 4cm. Maët caét u phoàng, ñoàng nhaát, coù maøu traéng xaùm. (hình 1).

Hình 1: U troøn, giôùi haïn roõ; maët caét phoàng, ñoàng nhaát.
Vi theå:
Muïc tieâu caàn tìm:
1. Taêng sinh moâ lieân keát thöa quanh caùc oáng tuyeán vuù.
2. OÁng tuyeán vuù taêng saûn, moät soá bò keùo daõn, eùp deït.
3. Bieåu moâ oáng tuyeán vuù goàm hai loaïi teá baøo: teá baøo bieåu moâ vaø
teá baøo cô bieåu moâ.
4. Voû bao sôïi quanh u.
Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc tuyeán vuù.
Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4, u laønh sôïi tuyeán vuù coù voû bao sôïi bao quanh. Voû bao u laø
moät vaùch moâ lieân keát ñaëc coù caùc teá baøo sôïi vaø giaøu sôïi collagen baét maøu hoàng. Moâ u caáu taïo bôûi
moâ ñeäm thöa trong tieåu thuøy taêng saûn, bao quanh caùc oáng tuyeán vuù taêng saûn (hình 2).
Moâ ñeäm taêng saûn giaøu chaát caên baûn, baét maøu xanh tím, coù nhieàu nguyeân baøo sôïi laø caùc
teá baøo coù nhaân hình baàu duïc vôùi raát ít baøo töông. OÁng tuyeán vuù taêng saûn coù theå coù hình troøn nhoû
hoaëc hôi daõn roäng (hình 2), hoaëc bò keùo daõn vaø eùp deït laïi döôùi taùc ñoäng cheøn eùp cuûa moâ ñeäm
(hình 3).
Vôùi VK10 vaø VK40, caùc oáng tuyeán vuù taêng saûn luoân ñöôïc loùt bôûi 2 loaïi teá baøo, teá baøo
bieåu moâ vaø teá baøo cô bieåu moâ. Teá baøo bieåu moâ coù hình vuoâng hoaëc truï thaáp, taïo thaønh 1 lôùp lieân
tuïc ôû phía trong tieáp xuùc vôùi loøng oáng; coù nôi teá baøo bieåu moâ taêng saûn thaønh 2 - 3 lôùp. Teá baøo cô
bieåu moâ coù baøo töông nhieàu, saùng; nhaân troøn nhoû ñaäm maàu; taïo thaønh 1 lôùp khoâng lieân tuïc, naèm
giöõa maøng ñaùy vaø lôùp teá baøo bieåu moâ (Hình 4 vaø 5).
Beân ngoaøi voû bao sôïi cuûa u laø moâ tuyeán vuù bình thöôøng vôùi caùc tieåu thuøy vuù (hình 2).

104

Hình 2: 1- Voû bao sôïi quanh u; 2- Caùc oáng tuyeán vuù taêng saûn ; 3- Moâ lieân keát thöa
taêng saûn quanh oáng tuyeán vuù ; 4- Tieåu thuøy vuù bình thöôøng.

Hình 3: 1- Caùc oáng tuyeán vuù bò eùp deït; 2- Caùc oáng tuyeán vuù taêng saûn (2 - 3 lôùp teá baøo
bieåu moâ); 3- Moâ lieân keát thöa taêng saûn quanh oáng tuyeán vuù.

Moâ lieân keát thöa taêng saûn.Caùc teá baøo cô bieåu moâ.Teá baøo cô bieåu moâ.Caùc teá baøo bieåu moâ taêng saûn (2 . 3. .3 lôùp teá baøo). 2.Caùc teá baøo bieåu moâ.Moâ lieân keát thöa taêng saûn Hình 5: 1. 3. 2.105 Hình 4: 1.

beân caïnh boïc laø caùc tieåu thuøy tuyeán vuù cuõng bò bieán ñoåi. bieåu moâ loùt bò eùp deït. Vôùi VK10 vaø VK 40. lieân quan vôùi tình traïng maát caân baèng hormoân (taêng quaù möùc estrogen hoaëc thieáu huït progesteron). Bieán ñoåi sôïi boïc laø nhöõng thay ñoåi cuûa moâ tuyeán vuù theo tuoåi taùc.106 BIEÁN ÑOÅI SÔÏI BOÏC TUYEÁN VUÙ Laø toån thöông tuyeán vuù thöôøng gaëp nhaát. giôùi haïn khoâng roõ (hình 1). Moät soá oáng tuyeán trong tieåu thuøy baét ñaàu giaõn roäng. Chuyeån sang VK10 vaø VK 40. 3. . Moät soá oáng khaùc coù tình traïng taêng saûn bieåu moâ (hình 2).Bieán ñoåi boïc (boïc chöùa dòch maàu xanh do xuaát huyeát cuõ. Ñaïi theå: Coù theå laø moät boïc lôùn kích thöôùc vaøi cm hoaëc nhieàu boïc nhoû chöùa dòch vaøng trong (hoaëc dòch naâu xanh neáu coù xuaát huyeát cuõ trong boïc). Taêng sinh moâ lieân keát sôïi ñaëc quanh oáng tuyeán vuù. Môõ Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. Hình1: 1. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. hoaëc naëng (taêng saûn laáp ñaày loøng oáng. moät vaøi oáng tuyeán vuù giaõn roäng thaønh boïc. Boït baøo laø caùc ñaïi thöïc baøo aên chaát tieát. boïc ñöôïc loùt bôûi lôùp bieåu moâ vuoâng hoaëc truï thaáp. baøo töông chöùa nhieàu khoâng baøo nhoû (hình 3). OÁng tuyeán daõn roäng thaønh boïc. taêng saûn bieåu moâ coù theå chæ ôû möùc ñoä nheï (soá lôùp teá baøo loùt trong loøng taêng leân hôn 2 lôùp nhöng khoâng quaù 4 lôùp). coù maøu traéng. coù theå thaáy roõ caùc teá baøo cô bieåu moâ naèm phía ngoaøi lôùp teá baøo bieåu moâ taêng saûn (hình 4 vaø 5). coù khi lôùp bieåu moâ naøy bò eùp deït laïi. nhaân troøn nhoû naèêm giöõa teá baøo. coù hình ña dieän. 2. Moät soá oáng tuyeán vuù coù bieåu moâ taêng saûn nhieàu lôùp. 2. Trôû laïi VK4. 3. xen laãn vôùi nhöõng vuøng moâ tuyeán vuù hoùa sôïi daày leân. dai. Trong loøng boïc coù chöùa chaát tieát vaø nhieàu boït baøo. chöùa chaát tieát baét maøu hoàng (hình 2). chöøa laïi nhöõng khoaûng troáng khoâng ñeàu). hoaëc vöøa (bieåu moâ taêng saûn taïo caàu noái baéc ngang qua loøng oáng). chaéc.Bieán ñoåi sôïi. taïo nhuù. vaãn coøn thaáy roõ teá baøo cô bieåu moâ. Ñænh tuoåi maéc phaûi laø 20-40 tuoåi vaø ngay tröôùc tuoåi maõn kinh.

OÁng tuyeán vuù giaõn roäng thaønh boïc. 2. 4.OÁng tuyeán vuù taêng saûn.107 Hình 2: 1. Hình 3: 1. 3.OÁng tuyeán vuù giaõn roäng thaønh boïc. . 2. 3.Moâ lieân keát sôïi ñaëc.Moâ lieân keát sôïi ñaëc quanh oáng tuyeán vuù.Boït baøo.Teá baøo bieåu moâ bò eùp deït.

Caùc oáng tuyeán vuù taêng saûn. .108 Hình 4: 1.Teá baøo cô bieåu moâ.Moâ lieân keát sôïi ñaëc quanh oáng tuyeán vuù. 2. 2.Caùc oáng tuyeán vuù taêng saûn. Hình 5: 1.

Taêng sinh moâ lieân keát sôïi ñaëc quanh oáng tuyeán vuù.OÁng tuyeán vuù trong tieåu thuøy.Tieåu thuøy vuù bình thöôøng. . 3. thay cho moâ lieân keát thöa bình thöôøng cuûa tieåu thuøy. 2. Hình 6: 1. 4. Hieän töôïng taêng sinh moâ lieân keát sôïi ñaëc quanh oáng tuyeán vuù naøy coù theå thaáy roõ khi so saùnh vôùi caùc tieåu thuøy vuù coøn bình thöôøng naèm ngoaøi toån thöông (hình 6).Moâ lieân keát thöa trong tieåu thuøy.109 Moâ lieân keát sôïi ñaëc quanh caùc boïc vaø caùc tieåu thuøy taêng saûn len vaøo trong caùc tieåu thuøy.

caân cô (hình 1). giôùi haïn khoâng roõ do xaâm nhaäp vaøo moâ xung quanh nhö moâ ñeäm sôïi môõ. Trong moâ vuù beân ngoaøi khoái u. xaâm nhaäp vaøo moâ môõ xung quanh (2). 2. gaây co keùo da (3). Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. B. xuaát phaùt töø söï chuyeån daïng aùc tính cuûa teá baøo bieåu moâ oáng tuyeán. caùc teá baøo bieåu moâ aùc tính coù nhaân to nhoû khoâng ñeàu. laám taám vaøng.Ung thö xaâm nhaäp da ngöïc. taêng saéc meùo moù. Quanh caùc ñaùm teá baøo ung thö. chaát nhieãm saéc thoâ. ñaïi ña soá laø carcinoâm xaâm nhaäp daïng khoâng ñaëc bieätù. . Moâ vuù bình thöôøng coøn soùt laïi. ÔÛ moät soá oáng coøn coù hieän töôïng hoaïi töû trung taâm do caùc teá baøo u naèm giöõa bò cheát vì thieáu dinh döôõng. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. thì carcinoâm oáng tuyeán vuù ñaõ chuyeån töø giai ñoaïn taïi choã sang giai ñoaïn xaâm nhaäp. Caùc teá baøo bieåu moâ aùc tính.Khoái u coù maët caét söôïng loõm (1). taïo thaønh oáng vaø ñaùm ñaëc xaâm nhaäp moâ ñeäm sôïi môõ. tæ leä phaân baøo taêng. Khi teá baøo ung thö phaù vôõ ñöôïc maøng ñaùy ñeå xaâm nhaäp vaøo moâ ñeäm xung quanh. thay vaøo ñoù laø caùc ñaùm ñaëc teá baøo bieåu moâ dò daïng. trong u khoâng coøn thaáy caáu truùc caùc tieåu thuøy bình thöôøng cuûa moâ tuyeán vuù. Caùc teá baøo ung thö naøy keát thaønh ñaùm ñaëc. haïch nhaân lôùn. chöùa chaát tieát) (hình 5). Hình 1: A. gaây lôû loeùt. moâ sôïi taêng sinh giaøu sôïi collagen do hoaït ñoäng taïo sôïi cuûa teá baøo u (hình 3 vaø 4). xaâm nhaäp lan toûa trong moâ ñeäm sôïi vaø caû trong moâ môõ (hình 2). Ñaïi theå: Khoái u coù maët caét söôïng loõm. caùc oáng tuyeán vuù baát thöôøng.110 CARCINOÂM XAÂM NHAÄP DAÏNG KHOÂNG ÑAËC BIEÄT CUÛA TUYEÁN VUÙ Ung thö vuù laø loaïi ung thö ñöùng haøng ñaàu ôû phuï nöõ Vieät nam. khoâng coøn teá baøo cô bieåu moâ. da ngöïc. coøn thaáy moät soá tieåu thuøy vuù bình thöôøng hoaëc coù bieán ñoåi sôïi boïc (oáng tuyeán giaõn roäng. daõy hoaëc thaønh oáng tuyeán nhöng khoâng coù teá baøo cô bieåu moâ vieàn xung quanh nhö oáng tuyeán vuù bình thöôøng. Vôùi VK10 vaø VK 40.

Hình 3: 1.Hoaïi töû trung taâm. 3.111 Hình 2: Caùc ñaùm oáng tuyeán vuù ung thö xaâm nhaäp moâ ñeäm sôïi môõ. . 2.Moâ ñeäm sôïi môõ.Caùc ñaùm oáng tuyeán vuù ung thö xaâm nhaäp moâ ñeäm sôïi môõ.

Caùc ñaùm ñaëc teá baøo ung thö. 3. 2.Moâ sôïi taêng sinh. Hình 5: 1. .Tieåu thuøy vuù bình thöôøng ngoaøi u.Phaân baøo. 2.112 Hình 4: 1.Caùc ñaùm ñaëc teá baøo ung thö.

maët caét traéng xaùm. .U cô trôn trong lôùp cô. Quan saùt tieâu baûn ôû VK4. vôùi caùc boù cô trôn naèm saùt moâ u bò eùp deït taïo thaønh voû bao giaû baét maøu hoàng ñaäm hôn (hình 2 vaø 3). ra huyeát aâm ñaïo baát thöôøng Ñaïi theå: Thöôøng coù nhieàu u. döôùi noäi maïc töû cung hoaëc döôùi thanh maïc (hình 1). vò trí coù theå naèm trong lôùp cô. nhaân baàu duïc xeáp thaønh boù. daïng cuoän. Teá baøo cô trôn bình thöôøng cuûa lôùp cô bình thöôøng xung quanh u. Khoâng coù hình aûnh phaân baøo (hình 4 vaø 5). 3. maët caét traéng. haït nhaân nhoû. maãu moâ laáy töø thaønh cô thaân töû cung. chaéc. 3. coù daïng cuoän. troøn. Voû baøo giaû: teá baøo cô trôn bình thöôøng cuûa töû cung bò eùp deït. 2. U coù theå khoâng coù trieäu chöùng hoaëc gaây ñau traèn buïng döôùi. Quan saùt vuøng moâ u ôû VK10 vaø 40. U troøn. ta thaáy teá baøo u laø nhöõng teá baøo cô trôn taêng saûn maïnh. Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa thaân töû cung. phaân bieät hai vuøng roõ reät: moâ u caáu taïo bôûi caùc teá baøo cô trôn taêng saûn maïnh neân coù maät ñoä teá baøo cao. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.U cô trôn döôùi noäi maïc töû cung. vaø vuøng moâ cô trôn bình thöôøng bao quanh u. kích thöôùc töø vaøi mm ñeán 30 cm. baøo töông maøu hoàng. Teá baøo u hình thoi. nhaân baàu duïc thuoân daøi vôùi 2 ñaàu tuø. giôùi haïn roõ. coù hình daïng vaø kích thöôùc gioáng nhau. Hình 1: 1.U cô trôn döôùi thanh maïc. 2. teá baøo chen chuùc nhau. lieân quan vôùi noäi tieát toá estrogen. teá baøo hình thoi.113 U CÔ TRÔN LAØNH TÍNH THAÂN TÖÛ CUNG Laø u laønh thöôøng gaëp nhaát ôû töû cung. xeáp thaønh caùc boù ñan cheùo nhau. giôùi haïn roõ.

.U cô trôn .Voû bao giaû .U cô trôn. 3.Voû bao giaû taïo bôûi caùc teá baøo cô trôn binh thöôøng bò eùp deït. 2.114 Hình 2: 1.Cô trôn bình thöôøng Hình 3: 1. 2.

115 Hình 4: U taïo bôûi caùc teá baøo cô trôn taêng saûn xeáp thanh boù ñan cheùo nhau.Boù cô caét doïc. nhaân baàu duïc thuoân daøi vôùi 2 ñaàu tuø (muõi teân). 1.Boù cô caét ngang. 3. 2.Boù cô caét vaùt . xeáp thaønh caùc boù ñan cheùo nhau. baøo töông maàu hoàng. Hình 5: Caùc teá baøo cô trôn taêng saûn hình thoi.

coù theå xuaát hieän ôû moïi ñoä tuoåi. do teá baøo maàm bieät hoaù theo höôùng moâ trong phoâi. suïn. haïch thaàn kinh. moâ thaàn kinh ñeäm. laùt kia chöùa xöông. caùc bieåu moâ.Noát ñaëc chöùa raêng. moâ thaàn kinh ñeäm vaø 1 haïch thaàn kinh. tuyeán baõ. taïo ra nhieàu vaåy söøng bong rôùt vaøo trong loøng boïc. bieåu moâ tuyeán tieát nhaày. 2. coù theå thaáy bieåu moâ truï giaû taàng coù loâng chuyeån gioáng bieåu moâ hoâ haáp (beân döôùi bieåu moâ naøy coù caùc ñaùm tuyeán tieát nhaày gioáng tuyeán nhaày trong nieâm maïc pheá quaûn) vaø bieåu moâ truï ñôn tieát nhaày gioáng bieåu moâ loùt ñöôøng tieâu hoùa (hình 3). nang loâng tuyeán baõ. moâ thaàn kinh ñeäm vaø haïch thaàn kinh. giöõa caùc teá baøo naøy laø chaát neàn thaàn kinh (neuropil). coù daïng löôùi sôïi raát maûnh baét . Löu yù: Hoïc vieân caàn oân laïi caáu taïo moâ hoïc cuûa moâ xöông. Quan saùt vôùi VK 4. Noäi bì: bieåu moâ truï giaû taàng coù loâng chuyeån. suïn vaø moâ thaàn kinh ñeäm. Moâ thaàn kinh ñeäm taïo bôûi caùc teá baøo thaàn kinh ñeäm coù nhaân troøn ñaäm maàu gioáng limphoâ baøo. chöùa toùc vaø chaát baõ. moâ môõ 3. haïch thaàn kinh. ÔÛ moät vuøng khaùc cuûa laùt caét. chöùa raêng vaø xöông (hình 1). Quan saùt laùt caét thöù nhaát vôùi VK 10 vaø VK 40. suïn. Trung bì: Xöông. Beân trong boïc coù caùc noát ñaëc. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: Caùc thaønh phaàn moâ xuaát phaùt töø 3 laù phoâi: 1. moät laùt chöùa bieåu bì. Ngoaïi bì: bieåu bì. bieåu bì laø 1 bieåu moâ laùt taàng söøng hoùa.116 U QUAÙI TRÖÔÛNG THAØNH BUOÀNG TRÖÙNG Laø loaïi u teá baøo maàm thöôøng gaëp nhaát ôû buoàng tröùng.Ngoaïi bì thaàn kinh: Moâ thaàn kinh ñeäm (teá baøo thaàn kinh ñeäm. . chaát neàn thaàn kinh). nang loâng. coù caùc ñaùm teá baøo môõ. daïng boïc. Ñaïi theå: U coù kích thöôùc trung bình 15 cm. 2. U caáu taïo bôûi nhieàu thaønh phaàn xuaát phaùt töø caû 3 laù phoâi saép xeáp loän xoän. Xen laãn giöõa caùc loaïi bieåu moâ. beân döôùi bieåu moâ naøy coù caùc phöùc hôïp nang loâng tuyeán baõ (hình 2).U quaùi tröôûng thaønh daïng boïc. beà maët laùng. moâ môõ. tieâu baûn goàm 2 laùt caét. Hình 1: 1. chöùa toùc. xöông.

Tuyeán baõ. 3. 2.Tuyeán tieát nhaày.117 maàu hoàng nhaït (hình 4). Haïch thaàn kinh laø 1 caáu truùc hình baàu duïc. taïo bôûi caùc teá baøo haïch thaàn kinh vôùi caùc teá baøo veä tinh bao quanh. nhaân troøn saùng naèm chính giöõa vôùi 1 haïch nhaân lôùn (hình 5). 2. Teá baøo haïch thaàn kinh coù baøo töông maàu hoàng. .Nang loâng. 3.Bieåu moâ truï ñôn tieát nhaày.Bieåu moâ truï giaû taàng coù loâng chuyeån.Bieåu moâ laùt taàng söøng hoùa. Hình 2: 1. Hình 3: 1.

Ñaùm teá baøo môõ. .118 Hình 4: 1.Teá baøo thaàn kinh ñeäm. 2.Chaát neàn thaàn kinh. 2.Teá baøo haïch thaàn kinh. Hình 5: 1.

119
Quan saùt laùt caét thöù hai vôùi VK 10 vaø VK 40, coù theå thaáy caùc beø xöông coù bôø nham nhôû
saéc caïnh, baét maàu ñoû; trong beø xöông coù caùc hoác nhoû chöùa teá baøo xöông. Phaân bieät vôùi caùc oå
suïn coù bôø ñeàu, baét maàu xanh tím; trong oå suïn cuõng coù raát nhieàu hoác nhoû chöùa teá baøo suïn (hình
6).

Hình 6: 1- Caùc beø xöông, bôø saéc caïnh nham nhôû; 2- OÅ suïn, bôø ñeàu.

120

NHAU NÖÔÙC TOAØN PHAÀN
Laø beänh teá baøo nuoâi thöôøng gaëp nhaát, thöôøng ñöôïc phaùt hieän trong thaùng thöù 3 cuûa thai
kyø do trieäu chöùng ra huyeát aâm ñaïo hoaëc rôùt caùc maûnh moâ nhau nöôùc ra ngoaøi.
Ñaïi theå: Caùc loâng nhau phì ñaïi, phuø neà, gioáng nhö chuøm nho, kích thöôùc töø vaøi mm ñeán
1,5 cm; laáp ñaày loøng töû cung laøm töû cung to ra (hình 1).

Hình 1: A- Moâ nhau nöôùc toaøn phaàn laáp ñaày loøng töû cung, laøm töû cung to ra;
B- Caùc loâng nhau phì ñaïi phuø neà gioáng chuøm nho.
Vi theå:
Muïc tieâu caàn tìm:
1. Loâng nhau thoaùi hoùa nöôùc
2. Teá baøo nuoâi: ñôn baøo nuoâi vaø hôïp baøo nuoâi
Quan saùt tieâu baûn ôû VK4, caùc loâng nhau bò thoaùi hoùa nöôùc, phoàng to, moâ ñeäm phuø neà,
khoâng coù maïch maùu. Xung quanh loâng nhau laø caùc teá baøo nuoâi taêng saûn goàm ñôn baøo nuoâi vaø
hôïp baøo nuoâi (hình 2).

Hình 2: Caùc loâng nhau bò thoaùi hoùa nöôùc, phoàng to, khoâng coù maïch maùu.

121
Quan saùt caùc loâng nhau thoaùi hoùa nöôùc vôùi VK10 vaø VK 40, moâ ñeäm laø moät xoang chöùa
dòch, phuø neà; ñôn baøo nuoâi vieàn xung quanh caùc loâng nhau thoaùi hoùa nöôùc, laø nhöõng teá baøo ña
dieän coù moät nhaân troøn, baøo töông baét maøu hoàng, coù haït; hôïp baøo nuoâi naèm caïnh caùc loâng nhau
laø nhöõng teá baøo lôùn, coù nhieàu nhaân, baøo töông baét maøu hoàng vaø coù nhieàu khoâng baøo nhoû (hình 3
vaø 4).

Hình 3:

1- Loâng nhau thoaùi hoùa nöôùc; 2- Ñôn baøo nuoâi.

Hình 4:

1- Loâng nhau thoaùi hoùa nöôùc; 2- Ñôn baøo nuoâi; 3- Hôïp baøo nuoâi .

giôùi haïn roõ. coù vaøi haïch nhaân naèm saùt döôùi maøng nhaân). Vuøng voû coù raát nhieàu nang limphoâ taêng saûn. hay gaëp ôû vuøng coå. Vôùi VK 10 vaø VK 40. do kích thích khaùng nguyeân laøm cho moät hay nhieàu thaønh phaàn teá baøo cuûa haïch taêng saûn. Caáu truùc haïch coøn nguyeân veïn: vuøng voû haïch. maät ñoä meàm hoaëc hôi chaéc. Trung taâm maàm coù hình aûnh ña daïng teá baøo do ñöôïc taïo bôûi caùc limphoâ baøo coù hình daïng vaø kích thöôùc khaùc nhau nhö nguyeân taâm baøo ( teá baøo lôùn. Haïch taêng saûn nang thöôøng gaëp trong caùc nhieãm truøng maõn tính do taùc nhaân kích thích gaây ñaùp öùng mieãn dòch dòch theå.1. ôû trung taâm maãu moâ laø vuøng tuûy vaø caùc maïch maùu cuûa roán haïch. Trong taêng saûn nang. kích thöôùc khoâng ñeàu. khoâng thaáy roõ vuøng caän voû.5cm. raát ít khi phaûi sinh thieát ngoaïi tröø nhöõng tröôøng hôïp haïch lôùn hôn 1. ñöôøng kính 1. trong chöùa caùc maûnh vôõ cuûa teá baøo cheát ñöôïc thöïc baøo) (hình 3). Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1.122 HAÏCH TAÊNG SAÛN NANG Haïch taêng saûn phaûn öùng laø moät toån thöông laønh tính vaø coù tính khaû hoài. vaø caùc xoang baïch huyeát. naùch vaø beïn. nhu moâ haïch laø phaàn moâ limphoâ vaø caùc xoang baïch huyeát naèm phía trong voû bao. Phaàn nhu moâ haïch naèm ngay döôùi voû bao laø vuøng voû. kích thöôùc to nhoû khoâng ñeàu vaø xeáp thaønh nhieàu lôùp nang (hình 2). chöùa caùc nang limphoâ. di ñoäng. coù voû bao.5 cm. Ñaïi theå: Moät hay nhieàu haïch to ra. taâm baøo ( teá baøo nhoû nhaân khía. vuøng tuûy haïch vaø caùc xoang baïch huyeát. haïch nhaân khoâng roõ) vaø ñaïi thöïc baøo ( teá baøo lôùn troâng nhö nhöõng hoác saùng nhoû vì coù nhieàu baøo töông. . Haïch to ra nhöng thöôøng döôùi 1. bao quanh haïch laø voû bao sôïi taïo bôûi moâ lieân keát ñaëc giaøu sôïi collagen baét maøu hoàng. vuøng tuûy. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. trung taâm maàm giaõn roäng vôùi söï ña daïng teá baøo.5cm. vì vaäy chæ coù vuøng voû laø noåi baät. caáu truùc haïch vaãn coøn nguyeân veïn nhöng do vuøng voû taêng kích thöôùc cheøn eùp caùc vuøng coøn laïi. Vuøng voû coù caùc nang limphoâ taêng saûn. nhaân khoâng khía. Hình 1: Haïch taêng saûn nang vuøng sau tai sau moät nhieãm truøng muõi hoïng. nang limphoâ taêng saûn coù trung taâm maàm giaõn roäng vôùi moät vieàn limphoâ baøo nhoû bao quanh. ñeå loaïi tröø caùc toån thöông aùc tính cuûa haïch hoaëc vieâm lao haïch (hình 1). 2.

2.Vieàn limphoâ baøo nhoû. 3.Caùc nguyeân taâm baøo vaø taâm baøo. Hình 3: Nang limphoâ taêng saûn: 1. . trung taâm maàm giaõn roäng.Caùc nang limphoâ taêng saûn kích thöôùc khoâng ñeàu. 2.Ñaïi thöïc baøo.123 Hình 2: 1. xeáp thaønh nhieàu lôùp nang.Voû bao haïch.

coøn voû bao. (Hình 1) Vôùi VK 10 vaø 40. Tuy nhieân taêng saûn xoang laøm caùc xoang taêng kích thöôùc cheøn eùp thu heïp caùc vuøng coøn laïi cuûa nhu moâ haïch. maøu hoàng. vì vaäy ôû ñaây chuû yeáu laø caùc xoang baïch huyeát giaõn roäng vôùi caùc daûi limphoâ baøo naèm chen giöõa. Trong taêng saûn xoang. 3. thöôøng gaëp ôû caùc haïch daãn löu töø caùc khoái ung thö.Daûi limphoâ baøo. chöùa nay caùc moâ baøo taêng saûn Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. 2. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: Caùc xoang baïch huyeát giaõn roäng.1. caáu truùc haïch vaãn ñöôïc baûo toàn. (Hình 2 vaø 3) 1 2 3 2 3 Hình 1: 1-Voû bao haïch. Moâ baøo laø nhöõng teá baøo coù nhaân troøn hoaëc baàu duïc saùng. thí duï caùc haïch naùch trong tröôøng hôïp ung thö vuù. giôùi haïn teá baøo khoâng roõ. bao quanh haïch laø voû bao sôïi taïo bôûi moâ lieân keát ñaëc giaøu sôïi collagen baét maøu hoàng. Haïch taêng saûn xoang ñöôïc ñaëc tröng bôûi tình traïng taêng soá löôïng vaø kích thöôùc caùc xoang baïch huyeát öù ñaày moâ baøo taêng saûn. ta thaáy caùc xoang giaõn roäng chöùa ñaày moâ baøo taêng saûn. haïch nhaân nhoû. . naèm chen chuùc nhau trong caùc xoang baïch huyeát. maät ñoä meàm hoaëc hôi chaéc. Ñaïi theå: haïch taêng saûn xoang coù ñöôøng kính 1.5cm. do kích thích khaùng nguyeân laøm cho moät hay nhieàu thaønh phaàn teá baøo cuûa haïch taêng saûn. nhu moâ haïch laø phaàn moâ limphoâ vaø caùc xoang baïch huyeát naèm phía trong voû bao.124 HAÏCH TAÊNG SAÛN XOANG Haïch taêng saûn phaûn öùng laø moät toån thöông laønh tính vaø coù tính khaû hoài. baøo töông nhieàu.Caùc xoang baïch huyeát giaõn roäng.

Xoang baïch huyeát giaõn roäng.125 3 1 2 3 2 1 Hình 2: 1. chöùa ñaày moâ baøo taêng saûn (muõi teân). 3.Caùc xoang baïch huyeát 1 1 1 Hình 3: 1.Daûi limphoâ baøo 2. .Vaùch sôïi ngaên vaøo trong nhu moâ haïch. giaõn roäng.

limphoâ baøo aùc tính laø caùc nguyeân baøo mieãn dòch B coù nhaân lôùn gaáp 5 laàn limphoâ baøo nhoû bình thöôøng. Thaám nhaäp lan toûa caùc nguyeân baøo mieãn dòch B (teá baøo lôùn gaáp 5 laàn limphoâ baøo. Vôùi VK40. thay theá baèng hình aûnh ñôn daïng moät loaïi teá baøo taân sinh aùc tính. taùc ñoäng vaøo caùc haïch ngoaïi vi hoaëc caùc haïch naèm saâu trong trung thaát vaø oå buïng. coù 1-2 haïch nhaân to naèm giöõa nhaân vaø baét maàu kieàm ñaäm. 2. Beänh thöôøng xaûy ra ôû tuoåi trung nieân vaø ngöôøi lôùn tuoåi. Caùc limphoâ baøo aùc tính naøy xaâm nhaäp voû bao vaø moâ môõ quanh haïch (hình 2 vaø 3). Hình 1: Haïch to. tieán trieån nhanh. bò chuyeån daïng aùc tính. . caáu truùc bình thöôøng cuûa haïch bao goàm caùc nang limphoâ vaø xoang baïch huyeát ñaõ bò xoùa hoaøn toaøn. Caáu truùc haïch bò xoùa. maät ñoä chaéc. Tæ leä phaân baøo cao. coù 1-2 haïch nhaân to). xuaát phaùt töø moät nguyeân taâm baøo hoaëc 1 nguyeân baøo mieãn dòch B ôû ngoaøi taâm maàm. khoâng ñau. Quan saùt tieâu baûn vôùi VK4. Ñaïi theå: Haïch to ra. phaân baøo baát thöôøng.126 LIMPHOÂM LAN TOAÛ LOAÏI TEÁ BAØO B LÔÙN Limphoâm lan toaû loaïi teá baøo B lôùn laø limphoâm khoâng Hodgkin thöôøng gaëp nhaát. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. ñöôøng kính 3 -4 cm. laøm haïch söng to thaønh khoái lôùn. maët caét ñaëc trôn laùng nhö thòt caù (hình 1). coù nhieàu phaân baøo vaø caùc phaân baøo baát thöôøng. maët caét ñaëc trôn laùng nhö thòt caù. 3. phaûn aùnh hoaït ñoäng taêng sinh maïnh cuûa teá baøo u (hình 4). nhaân lôùn hình baàu duïc.

Hình 3: Caùc teá baøo limphoâ aùc tính xaâm nhaäp voû bao vaø moâ môõ quanh haïch (*) .127 Hình 2: Caáu truùc haïch bò xoùa hoaøn toaøn. coù hình aûnh ñôn daïng teá baøo.

.Caùc nguyeân baøo mieãn dòch B.128 Hình 4: 1.Phaân baøo. 2. baét maàu kieàm ñaäm. coù haïch nhaân to naèm giöõa.

moãi thuøy cuõng coù moät haïch nhaân troøn lôùn vaø aùi toan. vuøng tuûy vaø caùc xoang baïch huyeát. Ña daïng teá baøo: Teá baøo Reed-Sternberg: + Daïng hai nhaân (teá baøo R-S kinh ñieån ñieån hình) + Daïng moät nhaân (teá baøo Hodgkin) + Daïng nhieàu nhaân Limphoâ baøo. goàm: Teá baøo R-S kinh ñieån ñieån hình laø nhöõng teá baøo coù kích thöôùc lôùn (20-50μm). Baïch caàu ña nhaân aùi toan. giöõa moãi nhaân coù moät haïch nhaân troøn lôùn. chieám khoâng quaù 10% theå tích u.4 cm. ñaëc tröng bôûi söï hieän dieän cuûa teá baøo Reed-Sternberg naèm treân neàn teá baøo vieâm phaûn öùng. coù 2 nhaân hoaëc 2 thuøy nhaân naèm ñoái xöùng nhau. daïng noát. ñöôøng kính 3. coù daïng noát (hình 1).129 LIMPHOÂM HODGKIN Limphoâm Hodgkin laø beänh lyù taân sinh aùc tính cuûa haïch. teá baøo R-S bieán theå daïng moät nhaân (coøn goïi laø teá baøo Hodgkin) cuõng coù caùc ñaëc ñieåm töông töï. taïo neân hình aûnh maét cuù. Vi theå: Muïc tieâu caàn tìm: 1. ta thaáy caáu truùc bình thöôøng cuûa haïch ñaõ bò xoùa hoaøn toaøn. Caáu truùc haïch bò xoùa. vôùi tình traïng xô hoùa ôû nhöõng möùc ñoä khaùc nhau. vuøng caän voû. giôùi nam nhieàu hôn giôùi nöõ. aùi toan. maät ñoä chaéc hoaëc cöùng tuøy möùc ñoä xô hoùa. Hieän töôïng xô hoùa. khoâng coøn nhìn thaáy ñöôïc vuøng voû. chaéc hoaëc cöùng. laøm haïch to. Hieän töôïng xô hoùa taïo neân caùc daûi sôïi collagen naèm chen giöõa caùc ñaùm teá baøo trong nhu moâ haïch (hình 3). teá baøo R-S kinh ñieån daïng nhieàu nhaân coù nhaân goàm 3-4 thuøy. Quan saùt vôùi VK4. Ñaïi theå: Haïch to. maët caét ñaëc. baøo töông nhieàu maøu hoàng nhaït. 2. khoâng ñau. Beänh thöôøng xaûy ra ôû hai ñænh tuoåi. Beänh thöôøng taùc ñoäng vaøo haïch coå. . nhöng nhaân chæ coù moät thuøy vôùi moät haïch nhaân lôùn aùi toan (hình 4 vaø 5). 15-20 tuoåi vaø sau 50 tuoåi. maët caét ñaëc. Hình 1: Haïch to. di ñoäng. Töông baøo. (hình 2) Vôùi VK10 vaø 40. nhu moâ haïch bò thay theá bôûi caùc teá baøo taân sinh aùc tính naèm treân neàn nhieàu teá baøo vieâm phaûn öùng taïo neân hình aûnh ña daïng teá baøo. 3. Thaønh phaàn taân sinh aùc tính laø caùc teá baøo Reed-Sternberg (R-S).

130 Thaønh phaàn teá baøo vieâm phaûn öùng goàm caùc limphoâ baøo. töông baøo. 4. 2.Phaân baøo. Hình 2: Caáu truùc haïch bò xoùa hoaøn toaøn.Baïch caàu aùi toan.Töông baøo. 6.Sôïi collagen.Limphoâ baøo. 5. . Hình 3: Hình aûnh ña daïng teá baøo: 1. baïch caàu ña nhaân aùi toan naèm xen nhöõng teá baøo taân sinh aùc tính (hình 3. 3.Teá baøo R-S kinh ñieån ñieån hình. 4 vaø 5).

Teá baøo R-S kinh ñieån nhieàu nhaân.Sôïi collagen. 2.Baïch caàu aùi toan. 2.131 Hình 4: 1. . Hình 5: 1. 4.Teá baøo R-S daïng 1 nhaân. 3.Teá baøo R-S kinh ñieån ñieån hình.Limphoâ baøo.

Nguyeân baøo sôïi .Ñaïi baøo Langhans . Ñaïi thöïc baøo öù ñoïng carbon. Chuyeån saûn gai coå töû cung (CTC) 1. Hieän töôïng hoaïi töû nieâm maïc 6. phaân baøo taêng vaø khoâng coøn giôùi haïn ôû lôùp ñaùy. caùc lôùp trung gian. Vieâm lao haïch 1. nhaân taêng saéc meùo moù. lôùp teá baøo beà maët coù nhaân taêng saéc meùo moù.Dòch xuaát tô huyeát .Vieàn limphoâ baøo vaø töông baøo 2. Bieåu moâ truï ñôn cuûa vuøng loä tuyeán coå trong CTC.Limphoâ baøo . HSIL vuøng carcinoâm taïi choã : hình aûnh nghòch saûn chieám toaøn boä chieàu daøy cuûa bieåu moâ. Vieâm ruoät thöøa caáp 1. Nang limphoâ thöù caáp trong vuøng voû haïch. limphoâ baøo. taäp trung trong caùc xoang baïch huyeát cuûa haïch (xoang döôùi voû. 4. Moâ limphoâ bình thöôøng coøn laïi cuûa haïch . 3.Teá baøo daïng bieåu moâ . Nang lao: .Töông baøo .132 PHUÏ LUÏC 1: DANH SAÙCH CAÙC MUÏC TIEÂU THÖÏC TAÄP GIAÛI PHAÃU BEÄNH *********** 1. Hieän töôïng sung huyeát 2 . Hieän töôïng phuø vieâm: . xoang quanh nang. Bieåu moâ chuyeån saûn gai. ñaïi baøo aên dò vaät 3. nhöng lôùp teá baøo beà maët vaãn coù nhaân deït gioáng bieåu moâ laùt taàng bình thöôøng. Haïch nhieãm carbon 1. Vieâm loeùt da maõn tính 1. Hieän töôïng taêng sinh moâ lieân keát . 2. 3. Toån thöông trong bieåu moâ gai grad cao coå töû cung (HSIL) 1. Noát Tophi beänh Guùt 1. sôïi collagen 2.Maïch maùu taân sinh 7. 2.Dòch xuaát thanh huyeát . teá baøo coù hình daïng vaø kích thöôùc thay ñoåi khaùc nhau. Bieåu moâ laùt taàng cuûa coå ngoaøi coå töû cung : lôùp ñaùy. Hieän töôïng thaám nhaäp baïch caàu ña nhaân 4. Hieän töôïng thaám nhaäp teá baøo ñôn nhaân : .Chaát hoaïi töû baõ ñaäu .maïch maùu . Phaûn öùng hoùa sôïi: nguyeân baøo sôïi.Dòch xuaát muû 3. Caùc ñaùm tinh theå uraùt laéng ñoïng ngoaïi baøo 2. Caùc teá baøo cuûa phaûn öùng vieâm maõn tính xung quanh ñaùm uraùt: Ñaïi thöïc baøo.Ñaïi thöïc baøo 2. 5. lôùp beà maët 2.Dòch xuaát xuaát huyeát . xoang tuûy). HSIL vuøng nghòch saûn naëng: höôùng saép xeáp cuûa caùc lôùp teá baøo trung gian thaúng goùc vôùi maøng ñaùy.

Moâ ñeäm giöõa caùc nang giaùp thaám nhaäp limphoâ baøo. 2. Taêng saûn oáng tuyeán 2. Theå amylacea 3. Carcinoâm teá baøo gai di caên haïch 1. Vieâm giaùp Hashimoto 1. Hieän töôïng hoaïi töû trung taâm. Taêng saûn tuyeán tieàn lieät 1. Nang giaùp chöùa chaát keo. Caùc lôùp thaønh daï daøy. 16. 2.Hieän töôïng taêng gai . 17. 2. 4.cô trôn 12. Taêng saûn moâ ñeäm sôïi . Ñaùm teá baøo gai ung thö bieät hoaù vöøa. taêng sinh moâ sôïi. Nhuù bieåu bì 2. Nhu moâ haïch coøn soùt laïi. Hieän töôïng taêng saûn teá baøo nang giaùp: nang giaùp nhoû. teá baøo nang hình truï thaáp. Moâ tuyeán Tuïy laïc choã ôû thaønh daï daøy (Choristoâm) 1. 3. Hieän töôïng chuyeån saûn ruoät nieâm maïc daï daøy. Caùc teá baøo sôïi vaø caùc daûi sôïi collagen 3. laéng ñoïng tinh theå cholesterol. Carcinoâm teá baøo gai cuûa da 1. Ñaùm teá baøo gai ung thö xaâm nhaäp moâ ñeäm. Moâ ñeäm thaám nhaäp limphoâ baøo. Caùc boù sôïi hyalin hoùa 9. Phaàn phuï da bình thöôøng: nang loâng. Carcinoâm teá baøo gai bieät hoaù toát: taïo caàu söøng. xaâm nhaäp phaù huûy nhu moâ haïch. Nang tuïy ngoaïi tieát vaø oáng baøi xuaát. Caùc boù sôïi collagen taêng sinh 3. 13. ñaïi thöïc baøo öù ñoïng hemosiderin. caàu lieân baøo. Ñaûo tuïy noäi tieát Langerhans. 2. 3. Bieåu bì taêng saûn . Caùc ñaùm neâvi baøo bieät hoaù thaønh caáu truùc gioáng theå Meissner. Taêng sinh moâ sôïi 11. Caùc teá baøo u coù hình daïng gioáng teá baøo môõ tröôûng thaønh. Seïo loài 1. 10. loùt bôûi teá baøo Hürthle . Hieän töôïng xuaát huyeát.teá baøo nang deït. Phình giaùp ña haït 1. taêng sinh taïo nhuù. Caùc ñaùm neâvi baøo öù ñoïng saéc toá melanin ôû lôùp bì noâng. Neâvi noäi bì 1. Phaân baøo baát thöôøng. tuyeán baõ. U nhuù da 1. tuyeán moà hoâi. 2.133 8. töông baøo 3.Hieän töôïng taêng söøng 3. Caùc neâvi baøo xeáp thaønh ñaùm naèm trong lôùp bì. 4. 4. Voû bao sôïi moûng 15. Nguyeân baøo sôïi 2. . Trung taâm maàm 4. U môõ 1. Truïc lieân keát maïch maùu 14. 2. 3. 3. 3. 2. Hieän töôïng thoaùi hoùa boïc: nang giaùp giaõn roäng ñaày chaát keo.

tuyeán baõ. 3. Teá baøo gan thoaùi hoùa môõ. Nhu moâ phoåi bình thöôøng: tieåu pheá quaûn hoâ haáp. 2.134 18. Carcinoâm tuyeán RG xaâm nhaäp 1. 28. ñaïi thöïc baøo pheá nang. xuaát huyeát. 2. 24. Loõi sôïi cuûa cuoáng polyùp. Teá baøo gan ung thö xeáp thaønh beø hoaëc caáu truùc tuyeán 2. Caùc phaàn phuï bình thöôøng cuûa da : nang loâng. Carcinoâm tuyeán RG di caên phoåi 1. 2. Ñaùm teá baøo tuyeán ung thö xaâm nhaäp moâ gan. Maät 3. pheá nang. 4. . Hieän töôïng hoaïi töû u. Carcinoâm tuyeán daï daøy daïng maët nhaãn Caùc teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp caùc lôùp thaønh daï daøy. Moâ haïch bình thöôøng coøn soùt laïi. Teá baøo ung thö daïng maët nhaãn xaâm nhaäp xoang döôùi voû vaø xoang quanh nang. Tuyeán coå trong bình thöôøng. tuyeán moà hoâi 19. teá baøo gan thoaùi hoùa nöôùc. 29. 23. Carcinoâm tuyeán RG di caên gan 1. Caàu lieân baøo. Taêng saûn moâ sôïi vaø thaám nhaäp teá baøo vieâm. Caùc beø gan bình thöôøng 27. Carcinoâm teá baøo ñaùy cuûa da 1. Ñaùm teá baøo ñaùy ung thö 2. Hieän töôïng hoaïi töû trung taâm. Nhu moâ phoåi quanh u bò vieâm. Ñaùm tuyeán ung thö xaâm nhaäp 2. Nhu moâ haïch bình thöôøng coøn soùt laïi. 2. 26. Ñaùm tuyeán ung thö xaâm nhaäp trong moâ haïch. Carcinoâm teá baøo gan 1. 2. Thoaùi hoùa boïc 4. Carcinoâm tuyeán RGø di caên haïch 1. Ñaùm teá baøo gai ung thö bieät hoùa vöøa xaâm nhaäp nhu moâ phoåi. 3. Ñaùm teá baøo tuyeán ung thö xaâm nhaäp trong nhu moâ phoåi. 3. 2. 3. U tuyeán oáng ruoät giaø (RG) 1. 2. Carcinoâm teá baøo gai khoâng söøng hoùa Coå töû cung 1. Carcinoâm TB gai pheá quaûn 1. xô hoùa. 2. 25. Xô gan 1. Carcinoâm tuyeán daïng maët nhaãn di caên haïch 1. Hieän töôïng xeáp haøng raøo 3. Hoaïi töû trung taâm. 3. 21. OÁng maät giaû vaø oáng maät thaät. Tuyeán Lieberkühn bình thöôøng 22. Tieåu thuøy gan bình thöôøng. 5. 3. Teá baøo gan taêng saûn. Bieåu moâ tuyeán ruoät taêng saûn vaø nghòch saûn ôû phaàn ñaàu polyùp. Saéc toá meâlanin 5. Caùc ñaùm teá baøo gai dò daïng xaâm nhaäp moâ ñeäm. Noát teá baøo gan taùi taïo (Tieåu thuøy giaû). Nieâm maïc ruoät bình thöôøng ôû phaàn cuoáng polyùp vaø thaønh ruoät bình thöôøng quanh u. 20.

. 2. 3. 2. 3. Bieåu moâ oáng tuyeán vuù goàm hai loaïi teá baøo: teá baøo bieåu moâ vaø teá baøo cô bieåu moâ. Caùc ñaùm teá baøo cô trôn aùc tính. U sôïi . Teá baøo ung thö hình vuoâng hoaëc truï. nhaân baàu duïc xeáp thaønh boù. coù khuynh höôùng taïo boù 2. taïo nhuù. Moâ giaùp quanh u bò cheøn eùp. Moâ vuù bình thöôøng coøn soùt laïi. 2. bieåu moâ loùt bò eùp deït. Caùc teá baøo u hình thoi. Carcinoâm xaâm nhaäp daïng khoâng ñaëc bieät tuyeán vuù 1. Carcinoâm teá baøo saùng cuûa thaän 1. 31. U tuyeán tuyeán giaùp daïng nang 1. xeáp thaønh beø hoaëc oáng. ñôn daïng. Teá baøo ung thö hình troøn hoaëc hình ña dieän. Sarcoâm cô trôn di caên gan 1. 5. 39. Tæ leä phaân baøo cao. Voû bao sôïi quanh u. Voû baøo giaû: teá baøo cô trôn bình thöôøng cuûa töû cung bò eùp deït. Teá baøo ung thö coù nhaân saùng. Nhu moâ thaän bình thöôøng: caàu thaän vaø oáng thaän. 2. 3. 3. moät soá bò keùo daõn. 2. eùp deït. OÁng tuyeán daõn roäng thaønh boïc. baøo töông nhieàu vaø saùng. Theå psammoma trong moâ ñeäm.tuyeán vuù 1. 4. moät soá teá baøo coù khoâng baøo tieát nhaày ôû cöïc ñænh. nhaân taêng saéc. Bieán ñoåi sôïi boïc tuyeán vuù 1. 38. Caùc teá baøo bieåu moâ aùc tính. taïo thaønh oáng vaø ñaùm ñaëc xaâm nhaäp moâ ñeäm sôïi môõ. 4. Caùc hình aûnh phaân baøo. Teá baøo u taïo thaønh caùc nang ñaëc töông ñoái ñoàng ñeàu. taïo thaønh caùc boù ñan cheùo nhau (hình xöông caù) 2. Sarcoâm sôïi 1. 33. nhaân dò daïng. 34. 2. phaân baøo baát thöôøng. 35. khoâng coøn teá baøo cô bieåu moâ. coù truïc lieân keát maïch maùu. vaãn coøn thaáy roõ teá baøo cô bieåu moâ. Sarcoâm xöông 1. nang giaùp bò eùp deït 32. U cô trôn laønh tính thaân töû cung 1. Teá baøo ung thö ña daïng.135 30. Carcinoâm tuyeán pheá quaûn 1. choàng chaát leân nhau. 2. Moät soá ñaùm teá baøo ung thö rôùt vaøo loøng pheá nang. taïo nhuù. 37. 3. OÁng tuyeán vuù taêng saûn. Moät soá oáng tuyeán vuù coù bieåu moâ taêng saûn nhieàu lôùp. Taêng saûn taïo nhuù phaân nhaùnh. dò daïng. 3. 2. Moâ gan bình thöôøng 36. Taêng sinh moâ lieân keát thöa quanh caùc oáng tuyeán vuù. Teá baøo ung thö: loùt vaùch pheá nang. Taêng sinh moâ lieân keát sôïi ñaëc quanh oáng tuyeán vuù. Carcinoâm tuyeán giaùp daïng nhuù 1. baàu duïc. Chaát daïng xöông. nhaân chính giöõa. 2. 40. Teá baøo cô trôn bình thöôøng cuûa lôùp cô bình thöôøng xung quanh u. Ñaïi baøo nhieàu nhaân (gioáng huûy coát baøo). Maûnh xöông cheát. Teá baøo u hình thoi. Voû bao sôïi. dò daïng. 3.

Ña daïng teá baøo: Teá baøo Reed-Sternberg: + Daïng hai nhaân (teá baøo R-S kinh ñieån ñieån hình) + Daïng moät nhaân (teá baøo Hodgkin) + Daïng nhieàu nhaân Limphoâ baøo. . Vuøng voû coù caùc nang limphoâ taêng saûn. Noäi bì: bieåu moâ truï giaû taàng coù loâng chuyeån. Haïch taêng saûn nang 1. 2. vuøng tuûy haïch vaø caùc xoang baïch huyeát. U quaùi tröôûng thaønh buoàng tröùng Caùc thaønh phaàn moâ xuaát phaùt töø 3 laù phoâi: 1. . Loâng nhau thoaùi hoùa nöôùc 2. Tæ leä phaân baøo cao. nang loâng. Thaám nhaäp lan toûa caùc nguyeân baøo mieãn dòch (teá baøo lôùn gaáp 5 laàn limphoâ baøo. Trung bì: Xöông. chaát neàn thaàn kinh). bieåu moâ tuyeán tieát nhaày. 42. Caáu truùc haïch bò xoùa. Töông baøo. kích thöôùc khoâng ñeàu.Ngoaïi bì thaàn kinh: Moâ thaàn kinh ñeäm (teá baøo thaàn kinh ñeäm. nhaân lôùn hình baàu duïc. 46. Haïch taêng saûn xoang Caùc xoang baïch huyeát giaõn roäng. moâ môõ 3. suïn. Limphoâm lan toaû teá baøo B lôùn 1. 3. 44. Baïch caàu ña nhaân aùi toan.136 31. Caáu truùc haïch coøn nguyeân veïn: vuøng voû haïch. 2. phaân baøo baát thöôøng. coù 1-2 haïch nhaân to). Teá baøo nuoâi: ñôn baøo nuoâi vaø hôïp baøo nuoâi 43. Caáu truùc haïch bò xoùa. chöùa nay caùc moâ baøo taêng saûn 45. 2. trung taâm maàm giaõn roäng vôùi söï ña daïng teá baøo. tuyeán baõ. 2. Hieän töôïng xô hoùa. haïch thaàn kinh. Ngoaïi bì: bieåu bì. 3. Limphoâm Hodgkin 1. Nhau nöôùc toaøn phaàn 1.

Hoïc vieân khoâng ñöôïc döï thi heát moân thöïc taäp neáu vaéng töø 3 buoåi trôû leân. CAÙCH TÍNH ÑIEÅM.Lyù thuyeát hoaëc thöïc taäp < 5 nhöng ≥ 4: * Neáu TBC ≥ 5 : Ñaït yeâu caàu moân hoïc.Lyù thuyeát hoaëc thöïc taäp < 4: Phaûi thi laïi phaàn lyù thuyeát hoaëc thöïc taäp < 4 cho duø TBC ≥ 5. thöïc taäp coù heä soá 2.PHUÏ LUÏC 2: ÑIEÀU KIEÄN THI. . CAÙCH TÍNH ÑIEÅM: Ñieåm hoïc phaàn Giaûi phaãu beänh ñöôïc tính nhö sau: . .5 4 4.5 4 4.5 6 6.Lyù thuyeát: 46 tieát.5 3 3.5 7 7. * Neáu TBC < 5 : Thi laïi phaàn lyù thuyeát hoaëc thöïc taäp < 5. .5 8 8. (Giaáy xin pheùp hoaõn thi hôïp leä phaûi ñöôïc gôûi ñeán Boä moân tröôùc ngaøy thi).Lyù thuyeát coù heä soá 3.5 2 2.5 6 6.Thi thöïc taäp: 40 caâu quan saùt vi theå (chaïy baøn) trong 20 phuùt. .5 3 3. CAÙCH THI.5 10 . CAÙCH THI: .Thi lyù thuyeát: 100 caâu traéc nghieäm trong 60 phuùt. Ñieåm tính treân 10. Quan saùt toång coäng 46 tieâu baûn.5 10 Soá caâu ñuùng 1 2-3 4-5 6-7 8-9 10-11 12-13 14-15 16-17 18-19 20-21 22-23 24-25 26-27 28-29 30-31 32-33 34-35 36-37 38-39 40 Thöïc taäp Ñieåm 0 0.5 5 5.Ñieåm TBC sau 2 laàn thi seõ döïa treân ñieåm lyù thuyeát vaø thöïc taäp cao nhaát ñaõ ñaït ñöôïc.5 9 9. THANG ÑIEÅM NOÄI DUNG: Hoïc phaàn Giaûi phaãu beänh goàm 2 phaàn: . .5 5 5.5 7 7. THANG ÑIEÅM Soá caâu ñuùng 1-5 6-11 12-17 18-23 24-29 30-35 36-41 42-47 48-53 54-59 60-63 64-67 68-71 72-75 76-79 80-83 84-87 88-91 92-94 95-97 98-100 Lyù thuyeát Ñieåm 0 0.5 1 1.Thöïc taäp: 14 buoåi.Hoïc vieân khoâng ñöôïc döï thi (vaéng ≥ 3 buoåi) hoaëc vaéng maët trong kyø thi khoâng lyù do ñöôïc tính ñieåm 0 cho ñieåm laàn 1.5 9 9. . laáy ñieåm trung bình coäng (TBC). Ñieåm tính treân 10.5 2 2. moãi buoåi 2 tieát.5 8 8.5 1 1.