You are on page 1of 79

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

«ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ Τ.Π.Ε. ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ( 200 ΩΡΩΝ ) ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

ΦΥΣΙΚΗ

Σαράντος Ψυχάρης (Συντονισμός)

Γιώργος Ιωαννίδης
Γιώργος Παληός
Κώστας Παπαμιχάλης
Κυπριανός Φραγκάκης
Θανάσης Μαστρογιάννης

Περάκη Βασιλική (συντονισμός)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ
ΧΗΜΕΙΑ
ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ
Μαρδίρης θεόδωρος
Καφετζόπουλος Κων/νος
Μπαρώνα Φωτεινή Παυλόπουλος Κοσμάς
Γιαλούρης Παρασκευάς
Καψάλης Αθανάσιος Παρχαρίδης Ισαάκ
Παπακωνσταντίνου Κων/νος
Κωσταρίδης Παναγιώτης Γαλάνη Αποστολία

1
I. ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ: 70 ΩΡΕΣ

II. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ: 100 ΩΡΕΣ

III.ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ ΑΠΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ: 30 ΩΡΕΣ

2
ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑ-
ΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

I. ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗ-


ΜΩΝ

( ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ 70 ΩΡΩΝ)

3
ΚΩ- ΣΥΝΟΛΟ
ΔΙΚΟ- ΩΡΩΝ ΣΤΙΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕ-
ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
ΠΟΙ- ΕΠΙΜΕ- ΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΗΣΗ ΡΟΥΣ

I) Φυ- 1. Η ενημέρωση για τις κατηγορίες Παρουσίαση των διαθέσιμων


σικη των εκπαιδευτικών λογισμικών εκπαιδευτικών Λογισμικών.
και η εκμάθηση Λογισμικών. Ιστορικά στοιχεία για την δη-
μιουργία τους.
Δυνατότητα αξιοποίησης τους
στο σχολικό εργαστήριο.
(Παρατίθεται στο συνοδευτικό
επιμορφωτικό υλικό Πίνακας
με τα πιστοποιημένε Λογισμι-
κά)

Εκμάθηση Λογι- 2. Interactive Οι επιμορφούμενοι: 1. Ξεκινώντας με το IP


σμικών. Physics • Να σχεδιάζουν αντικείμε- 2. Κεκλιμένο επίπεδο
να στην οθόνη
• Να αποδίδουν ιδιότητες 3. Κίνηση ηλεκτρονίου σε
στα αντικείμενα μαγνητικό πεδίο
• Να αποδίδουν ιδιότητες 4. Κινητική ενέργεια
στο μικρόκοσμο 5. Περιστροφή στερεού
• Να χρησιμοποιούν τα ερ- σώματος
γαλεία που διαθέτει το In-
teractive Physics 6. Πείραμα Thomson
• Να δημιουργούν μετρητές 7. Τρία Προβλήματα του
για μεγέθη όπως η ταχύ- σχολικού βιβλίου
τητα, η επιτάχυνση, η
ροπή, η κινητική ενέρ-
γεια, η τριβή, ώστε να
μπορούν να υπολογιστούν
4
οι τιμές τους, ενώ εκτελεί-
ται η προσομοίωση.
• Να μπορούν να εμφανί-
σουν τις τιμές των μεγε-
θών με αριθμούς, με γρα-
φικές παραστάσεις ή κι-
νούμενα διανύσματα.
• Να κατανοήσουν τη δυνα-
τότητα δοκιμής εναλλα-
κτικών υποθετικών σενα-
ρίων.
• Να εκτελούν προσο-
μοιώσεις και να βλέπουν
άμεσα τα αποτελέσματα.

3. Modellus • Να κατασκευάζουν μαθη- 1. Ευθύγραμμες κινήσεις.


ματικά μοντέλα. 2. Πλάγια βολή.
• Να διερευνούν τα μαθη-
ματικά μοντέλα με τη 3. Απλή αρμονική τα-
μορφή παρουσιάσεων, λάντωση.
γραφημάτων και πινάκων 4. Σύνθετες κινήσεις.
τιμών.
• Nα πειραματίζονται οπτι-
κά και διαλογικά με μο-
ντέλα και παρουσιάσεις,
προκειμένου να κατανο-
ούν καλύτερα το μαθημα-
τικό υπόβαθρο και τις
πολλαπλές αναπαρα-
στάσεις ενός μοντέλου
• Να αντιληφθούν ότι το
Modellus προσφέρει πολ-
λές δυνατότητες διερευνη-
τικής μάθησης.

5
• Να δημιουργήσουν, να
δουν και να αλληλεπι-
δράσουν με τις αναλυτι-
κές, αναλογικές και γρα-
φικές αναπαραστάσεις
ενός φυσικού φαινομένου
• Να εργαστούν ταυτόχρο-
να με όλες τις αναπαρα-
στάσεις που εμφανίζονται
στην οθόνη του υπολογι-
στή, χωρίς τη διαμεσο-
λάβηση οποιασδήποτε
γλώσσας προγραμματι-
σμού
4. DBLAB • Να γνωρίσουν τα μέρη Γνωριμία-εκμάθηση-εξοικεί-
από τα οποία αποτελείται: ωση με το DBLAB 3.2
 Το σύνολο των αισθητήρων:
Το σύστημα υποστηρίζει έναν
ικανό αριθμό αισθητήρων. Το
είδος των αισθητήρων και η
αξιοπιστία τους συνάδουν με
τις πειραματικές διαδικασίες
που διεξάγονται στο σχολικό
εργαστήριο της Δευτεροβάθ-
μιας Εκπαίδευσης. Οι αισθη-
τήρες συνδέονται με τον κα-
ταγραφέα (logger) του συστή-
ματος.
 Τον καταγραφέα: Ο κατα-
γραφέας είναι η μονάδα κατα-
γραφής και αποθήκευσης των
μετρήσεων που λαμβάνονται
με τους αισθητήρες
 Το λογισμικό του συστήμα-
τος: Το λογισμικό του
DBLAB 3.2 εγκαθίσταται σε
6
Η/Υ με το CD που περιλαμ-
βάνεται στο σύστημα. Η
ενεργοποίηση του λογισμικού
του DBLAB 3.2 γίνεται αφού
έχουν συνδεθεί οι αισθητήρες
και ο καταγραφέας έχει τοπο-
θετηθεί στη θέση ΟΝ.

• Να επεξεργάζονται δεδο-
μένα με το λογισμικό του
DBLAB
• Να είναι σε θέση να ορί-
ζουν τους αισθητήρες που
έχουν συνδέσει στον κα-
ταγραφέα και να προσδιο-
ρίζουν το πλήθος των πει-
ραματικών σημείων που
θα πραγματοποιήσει το
σύστημα, καθώς και το
ρυθμό λήψης των μετρή-
σεων.
• Να ενεργοποιούν εντολές
που αφορούν στην επε-
ξεργασία του πειραματι-
κού γραφήματος.
• Να εκτελούν εντολές που
αφορούν στη μαθηματική
επεξεργασία των πειραμα-
τικών δεδομένων.
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο τύπου cvs,
που είναι αναγνωρίσιμο
από το EXCEL.

5. java applets • Να αναζητούν στο διαδί- Από τον διδάσκοντα.


7
κτυο applets.
• Να κατεβάζουν (down-
load) applets από το διαδί-
κτυο ώστε να είναι σε
θέση να τα εκτελούν τοπι-
κά.
• Να εκτελούν στο διαδί-
κτυο applets μέσω του
Browser.
• Να μεταβάλλουν τις πα-
ραμέτρους εκτέλεσης ενός
applet.
II) 6. Cell City Οι επιμορφούμενοι: 1. Διαδικασίες παραγωγής
Βιο- (Κύτταρο ενέργειας στο κύτταρο.
λογία μια πόλη)  Να επιλέγουν από το λογι- 2. Αποβολή αχρήστων ου-
σμικό τις ενότητες που σιών από το κύτταρο.
αντιστοιχούν στους 3. Πρωτεϊνοσύνθεση.
στόχους του ΑΠΣ
• Να αξιοποιούν τα εργα-
λεία που διαθέτει το λογι-
σμικό στη διδασκαλία της
Βιολογίας
• Να κατανοούν τη δυνα-
τότητα δοκιμής εναλλα-
κτικών υποθετικών σενα-
ρίων.
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο που είναι
αναγνωρίσιμο από το
EXCEL, να κατα-
σκευάζουν γραφήματα και
να τα σχολιάζουν.

7. Εγκυκλο- Οι επιμορφούμενοι: 1. Σχέση μεταξύ του πεπτι-

8
παίδεια του κού, του κυκλοφορικού,
ανθρώπινου • Να επιλέγουν από το λο- του αναπνευστικού και
σώματος γισμικό τις ενότητες που του απεκκριτικού συστή-
αντιστοιχούν στους ματος.
στόχους του ΑΠΣ 2. Διαταραχές της λειτουρ-
• Να ερμηνεύουν βιολογικά γίας του κυκλοφορικού
φαινόμενα και διαδικασί- συστήματος που σχετί-
ες του ανθρώπινου οργα- ζονται με τον τρόπο
νισμού χρησιμοποιώντας ζωής και το περιβάλλον.
στοιχεία και δεδομένα 3. Συνεργασία οστών και
που μπορούν να αντλή- μυών κατά την κίνηση.
σουν από το λογισμικό 4. Εμβρυογένεση.
• Να αξιοποιούν τα εργα- 5. Μεταβίβαση νευρικών
λεία που διαθέτει το λογι- μηνυμάτων.
σμικό στη διδασκαλία θε- 6. Σχέση του λεμφικού συ-
μάτων της Βιολογίας αν- στήματος με την άμυνα
θρώπου. του οργανισμού.
• Να κατανοούν τη δυνα-
τότητα δοκιμής εναλλα-
κτικών υποθετικών σενα-
ρίων.
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο που είναι
αναγνωρίσιμο από το
EXCEL, να κατα-
σκευάζουν γραφήματα και
να τα σχολιάζουν.
• Να αξιοποιούν προσο-
μοιώσεις για την κατα-
νόηση βιολογικών διαδι-
κασιών (πέψη, κυκλοφο-
ρία, απέκκριση κτλ.).

8. Περιβάλλον Οι επιμορφούμενοι: 1. Βιοποικιλότητα - σταθε-


ρότητα οικοσυστημάτων.
9
• Να επιλέγουν από το λο- 2. Ροή ενέργειας μέσω των
γισμικό τις ενότητες που τροφικών αλυσίδων
αντιστοιχούν στους 3. Μελέτη ενός οικοσυστή-
στόχους του ΑΠΣ ματος, καταγραφή και
• Να αξιοποιούν τα εργα- επεξεργασία δεδομένων.
λεία που διαθέτει το λογι- 4. Παρουσίαση δεδομένων
σμικό στη διδασκαλία θε- ή αποτελεσμάτων.
μάτων σχετικών με το πε- 5. Επικοινωνία μαθητών ή
ριβάλλον. ομάδων που δουλεύουν
• Να κατανοούν τη δυνα- με τα ίδια θέματα, ανταλ-
τότητα δοκιμής εναλλα- λαγή απόψεων και πλη-
κτικών υποθετικών σενα- ροφοριών.
ρίων.
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο που είναι
αναγνωρίσιμο από το
EXCEL, να κατα-
σκευάζουν γραφήματα και
να τα σχολιάζουν.

9. Ανακαλύ- Οι επιμορφούμενοι: 1. Εθνικοί δρυμοί


πτω τη 2. Προστατευόμενες περιο-
φύση. • Να επιλέγουν από το λο- χές
γισμικό τις ενότητες που 3. Αειφορία
αντιστοιχούν στους 4. Είδη οικοσυστημάτων.
στόχους του ΠΣ 5. Τροφικές σχέσεις
• Να αξιοποιούν τα εργα- 6. Περιβαλλοντικά προβλή-
λεία που διαθέτει το λογι- ματα και ανθρώπινες
σμικό στη διδασκαλία της παρεμβάσεις.
Βιολογίας
• Να κατανοούν τη δυνα-
τότητα δοκιμής εναλλα-
κτικών υποθετικών σενα-
ρίων.

10
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο που είναι
αναγνωρίσιμο από το
EXCEL, να κατα-
σκευάζουν γραφήματα και
να τα σχολιάζουν.
• Να μελετούν διεργασίες
σε βιολογικά συστήματα
(π.χ. οικοσυστήματα).

10. Βιολογία Οι επιμορφούμενοι: 1. Παράγοντες που επηρε-


Γυμνασίου άζουν την καλή λειτουρ-
• Να επιλέγουν από το λο- γία των συστημάτων
γισμικό τις ενότητες που στήριξης.
αντιστοιχούν στους 2. Φωτοσύνθεση και σχέση
στόχους του ΑΠΣ με την κυτταρική ανα-
• Να αξιοποιούν τα εργα- πνοή.
λεία του λογισμικού για 3. Νόμοι της κληρονομι-
την κατανόηση βιολογι- κότητας.
κών διαδικασιών. 4. Μεταφορά γενετικής
• Να αξιοποιούν τα εργα- πληροφορίας
λεία που διαθέτει το λογι- 5. Κυτταρική διαίρεση (μί-
σμικό στη διδασκαλία της τωση-μείωση).
Βιολογίας 6. Κυκλοφορία του αίμα-
τος.
• Να κατανοούν τη δυνα-
7. Αναπνοή – εκπνοή.
τότητα δοκιμής εναλλα-
8. Εφηβεία
κτικών υποθετικών σενα-
ρίων.
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο που είναι
αναγνωρίσιμο από το
EXCEL, να κατα-
σκευάζουν γραφήματα και

11
να τα σχολιάζουν.
• Να

III) 11. Γαία Οι επιμορφούμενοι:


Γεω-
γρα- • Να επιλέγουν από το Κινήσεις της Γης
φία ΓΑΙΑ τους μικρόκοσμους
που αντιστοιχούν στους Εσωτερικό της Γης
στόχους του ΠΣ
• Να αξιοποιούν τα εργα- Μέτρηση αποστάσεων στην
λεία που διαθέτει το ΓΑΙΑ επιφάνεια της Γης
στη διδασκαλία της Γεω-
γραφίας Μέτρηση και σύγκριση μεγε-
• Να μετρούν αποστάσεις θών (μήκος, επιφάνεια)
και μεγέθη χρησιμο-
ποιώντας τα εργαλεία του Θέσεις πόλεων στον κόσμο
ΓΑΙΑ
• Να συγκρίνουν μεγέθη
μήκους και επιφανειών
• Να ερμηνεύουν τις γεω-
γραφικές οντότητες χρη-
σιμοποιώντας στοιχεία
και δεδομένα που μπο-
ρούν να αντλήσουν από
το λογισμικό
• Να κατανοούν τη δυνα-
τότητα δοκιμής εναλλα-
κτικών υποθετικών σενα-
ρίων.
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο που είναι
αναγνωρίσιμο από το
EXCEL, να κατα-
σκευάζουν γραφήματα και

12
να τα σχολιάζουν.

12. Ανακαλύ- Οι επιμορφούμενοι:


πτω τη Γη
• Να επιλέγουν από το λο- Εσωτερικό της Γης
γισμικό τις ενότητες που
αντιστοιχούν στους Σεισμοί
στόχους του ΠΣ
• Να αξιοποιούν τα εργα- Διαθέσιμα
λεία που διαθέτει το λογι-
σμικό στη διδασκαλία της
Γεωγραφίας
• Nα πειραματίζονται με
μοντέλα και παρου-
σιάσεις, προκειμένου να
κατανοούν καλύτερα τις
πολλαπλές αναπαρα-
στάσεις ενός σεισμού
• Να μεταφέρουν τις τιμές
των μετρούμενων μεγε-
θών σε αρχείο που είναι
αναγνωρίσιμο από το
EXCEL, να κατα-
σκευάζουν γραφήματα και
να τα σχολιάζουν
• Να κατανοούν τη δυνα-
τότητα δοκιμής εναλλα-
κτικών υποθετικών σενα-
ρίων.

13. Γεωλογία – Οι επιμορφούμενοι:


Γεωγραφία
Γυμνασίου • Να επιλέγουν από το λο-
γισμικό τις ενότητες που Η Γη στο διάστημα
αντιστοιχούν στους
στόχους του ΠΣ Μετρήσεις αποστάσεων στην
13
• Να αξιοποιούν τα εργα- επιφάνεια της Γης
λεία που διαθέτει το λογι-
σμικό στη διδασκαλία της Τα ταξίδια των μεγάλων εξε-
Γεωγραφίας ρευνητών
• Να ερμηνεύουν τις γεω-
γραφικές οντότητες χρη- Οργάνωση των πόλεων
σιμοποιώντας στοιχεία
και δεδομένα που μπο- Λειτουργίες μιας πόλης
ρούν να αντλήσουν από
το λογισμικό
• Να επεξεργάζονται χάρτες
προκειμένου να ερμηνεύ-
σουν το χώρο
• Να δημιουργούν απλούς
χάρτες που να ανταποκρί-
νονται στις ανάγκες του
μαθήματος

14. Οργάνωση Οι επιμορφούμενοι: Δραστηριότητα με ΤΠΕ


μιας διδακτι-
κής δραστη- • Να αντιληφθούν ότι η
ριότητας με χρήση Η/Υ στη διδασκα-
χρήση ΤΠΕ. λία των Φ.Ε. επιτρέπει
την πραγματοποίηση
“εξατομικευμένης” συνο-
μιλίας με μαθητή.
• Να αποσαφηνίσουν ότι η
μάθηση σε διερευνητικό
περιβάλλον δεν πραγμα-
τοποιείται αυθόρμητα και
για το λόγο αυτό η καθο-
δήγηση των μαθητών εί-
ναι θεμελιώδους σημασί-
ας.

14
• Η χρήση ΤΠΕ στη διδα-
σκαλία των ΦΕ πρέπει να
ακολουθεί και να ενισχύει
την επιστημονική μεθοδο-
λογία:
 Έναυσμα
 πρόκληση ενδια-
φέροντος
 διατύπωση υποθέσε-
ων
 προβληματισμός
 συζήτηση
 συγκέντρωση στοι-
χείων
 πειραματισμός
 διατύπωση θεωρίας
 συμπεράσματα
 έλεγχος

15
ΚΩ- ΣΥΝΟΛΟ
ΔΙΚΟ- ΩΡΩΝ ΣΤΙΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕ-
ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
ΠΟΙ- ΕΠΙΜΕ- ΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΗΣΗ ΡΟΥΣ

IV) Στη Χημεία στόχος της επι-


ΧΗ- μόρφωσης είναι οι επιμορφού- Με τη βοήθεια των λογισμι-
ΜΕΙΑ μενοι: κών Χημείας οι επιμορφού-
μενοι:
•να κατανοήσουν τις λειτουργί-
ες και τις δυνατότητες των λο- •να εκτελούν δραστηριότη-
γισμικών τες εικονικών πειραμάτων
•να αξιοποιούν τη διαδραστι- και πειραμάτων προσομοίω-
κότητα π.χ. την περιστροφή σης καθορίζοντας παρα-
μοριακών προσομοιωμάτων μέτρους και επιλέγοντας υλι-
•να αξιοποιούν τις δυνατότη- κά
τες δικτυακής σύνδεσης στην •να παρουσιάζουν και να
αναζήτηση και ανεύρεση εκ- σχολιάζουν βίντεο, εικονικό
παιδευτικού υλικού και επικου- και πληροφοριακό υλικό
ρικών λογισμικών σχετικό με διάφορες φυσικο-
•να μπορούν να αξιοποιήσουν χημικές διαδικασίες
τα λογισμικά στην διδακτική •να χειρίζονται διαθέσιμα
διαδικασία προσομοιώματα του μι-
•να εισάγουν το μαθητή σε κρόκοσμου για την απόδο-
διαδικασίες αυτομάθησης και ση φυσικοχημικών φαινο-
αυτοαξιολόγησης μένων
16
•να αξιοποιούν το υλικό
αξιολόγησης του μαθητή
•να κατέχουν στοιχεία αξιο- που υπάρχει στο λογισμικό
λόγησης εκπαιδευτικών λογι- •να καθοδηγούν τους μαθη-
σμικών τές στην αυτοαξιολόγηση
•να αξιοποιούν το πρόσθετο
υλικό και τα εργαλεία κάθε
λογισμικού
1. "ΧΗ.ΠΟ.ΛΟ." Στόχος του λογισμικού είναι η Με οδηγό τις παραπάνω
-ΑΝΑΠΤΥΞΗ κάλυψη ύλης του Γυμνασίου βασικές αρχές, οι δραστη-
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙ- σε συνάφεια με το αναλυτικό ριότητες καλύπτουν τις
ΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙ- πρόγραμμα και το ισχύον σχο- ενότητες:
ΚΟΥ ΠΟΛΥΜΕ- λικό βιβλίο. Η κάλυψη ύλης • Μεταβολές (Φυσικά και
ΣΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙ- του Γυμνασίου γίνεται μέσα Χημικά φαινόμενα)
ΔΑΣΚΑΛΙΑ ΧΗ- από πληροφοριακό υλικό, ει- • Υλικά: Ιδιότητες των υλι-
ΜΕΙΑΣ ΓΥ- κονικά πειράματα, βίντεο, ερω- κών
ΜΝΑΣΙΟΥ" τήσεις αξιολόγησης, προσο- • Χημική αντίδραση
μοιώματα του μικρόκοσμου και
• Μέταλλα
κουίζ.
• Αέρας
• Νερό
2. ΕΚΠΑΙ- Περιέχει πλούσιο πληροφο-
ΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟ- Στόχος του λογισμικού είναι η ριακό υλικό που μπορεί να
ΓΙΣΜΙΚΟ: CD- κάλυψη ύλης Β΄ και Γ΄ Γυμνα- στηρίξει τη διδασκαλία. για
ROM ΧΗΜΕΙΑ σίου σε συνάφεια με το νέο όλα τα κεφάλαια της Χημεί-
ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ αναλυτικό πρόγραμμα και τα ας του Γυμνασίου
Μ. ΣΙΓΑΛΑΣ νέα σχολικά βιβλία.
Κ.Α. Στις δραστηριότητες των
επιμορφούμενων μπορεί να
περιληφθεί το πρόσθετο υλι-
κό για το σύνολο του κάθε
κεφαλαίου:
Περισσότερη Χημεία.
Θέματα που έχουν εξαιρετι-
κό ενδιαφέρον και συμπλη-
ρώνουν τις γνώσεις για τη
17
χημεία.
Το ήξερες ότι ... Γενι-
κότερα θέματα που σχε-
τίζονται με τη χημεία
Θέματα ομαδικών συνθε-
τικών εργασιών με έμφαση
στη σύνδεση της χημείας με
τις άλλες επιστήμες και
τέχνες
Συνδέσεις στο διαδίκτυο
σχετικές με τα περιεχόμενα
του κεφαλαίου
Βιογραφίες μεγάλων χημι-
κών
Γλωσσάρι χημικών όρων
Διαφάνειες σε μορφή
PowerPoint για παρουσίαση
ή εκτύπωση
Βίντεο
Μοριακά μοντέλα
Προσομοιώσεις εργαστη-
ριακών πειραμάτων
Κουίζ
3. ΕΚΠΑΙ- Στόχος του λογισμικού είναι η Το περιεχόμενο του λογισμι-
ΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟ- κάλυψη θεμάτων του Λυκείου κού αυτού καλύπτει πολλές
ΓΙΣΜΙΚΟ ΛΕΥ- με εποπτικό τρόπο, πραγματο- ενότητες του Λυκείου:
ΚΙΠΠΟΣ «ΧΗ- ποίηση εικονικών πειραμάτων •Δομή Ατόμου
ΜΕΙΑ ΕΝΙΑΙΟΥ και ολοκλήρωση διαδικασιών •Περιοδικός Πίνακας και Χη-
ΛΥΚΕΙΟΥ» αυτομάθησης και αυτοαξιο- μικοί Δεσμοί
λόγησης. •Οξέα Βάσεις
•Ηλεκτροχημεία
Επιπλέον έχει στόχο τη δυνα-
τότητα αξιοποίησης του από •Χημική Ισορροπία
διαφορετικές σχολικές βαθμίδες
σε θέματα όπως Ο επιμορφούμενος οργα-
- ο περιοδικός πίνακας (Γυ- νώνει τις δραστηριότητές
του αξιοποιώντας τα εργα-
18
μνάσιο) λεία του λογισμικού:
- ηλεκτροχημεία (Τεχνικά Επαγ- Αριθμομηχανή
γελματικά Εκπαιδευτήρια). Βοήθεια
Γλωσσάρι
Μπάρα Εργαλείων
Μαθητολόγια
Links στο Internet
Πειράματα
Περιοδικός Πίνακας
Σημειωματάριο

4. ΕΚΠΑΙΔΕΥ- Στόχος του λογισμικού είναι η Το περιεχόμενο του λογισμι-


ΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙ- παρουσίαση του περιεχομένου κού αυτού καλύπτει δραστη-
ΚΟ «ΕΛΠΗ- ενοτήτων της Α΄Λυκείου με την ριότητες για όλες τις ενότη-
ΝΩΡ» ΠΕΙΡΑ- υποστήριξη εικονικού υλικού, τες της Α΄ τάξης του λυκείου:
ΜΑΤΑ ΚΑΙ και προσομοιώσεις πειρα- •Ατομική Δομή
ΠΡΟΣΟΜΟΙΩ- μάτων. •Περιοδικό Σύστημα
ΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ •Χημικοί Δεσμοί
Α΄ ΤΑΞΗΣ
•Ιδανικά Αέρια
ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥ-
ΚΕΙΟΥ. •Νόμοι αερίων
•Διαλύματα περιεκτικότητα
•Διαλύματα αναμίξεις-
αραιώσεις
•Ραδιενέργεια

5. ΕΚΠΑΙΔΕΥ- Στόχος του λογισμικού είναι η Οι δραστηριότητες των εκ-


ΤΙΚΟ ΛΟΓΙ- πλήρης κάλυψη του περιεχο- παιδευόμενων μπορεί να
ΣΜΙΚΟ μένου της Χημείας Γυμνασίου, καλύψουν τις ενότητες:
CHEMISTRY Λυκείου και ΤΕΕ με πληροφο-
SET 2000 ριακό υλικό, εικονικά πειράμα- •Περιοδικός πίνακας
τα και βίντεο πραγματικών πει- •Μοντέλα ατόμων μορίων
ραμάτων. •Στοιχεία
Το λογισμικό αυτό είναι μία
•Οξέα βάσεις άλατα οξείδια
πλήρης πολυμεσική βάση
πληροφοριών σχετική με τη •Δεσμούς

19
χημεία, εμπλουτισμένη με •Βιολογικά μόρια
πολλά αρχεία βίντεο, τρισ- •Χημικές αντιδράσεις
διάστατες απεικονίσεις δομών, •Οξειδοαναγωγή
γλωσσάριο, χάρτες, καθώς και
•Ταχύτητα αντίδρασης
φωτογραφίες ορυκτών, γνω-
στών Χημικών και χρήσης της •Χημική Ισορροπία
χημείας στην καθημερινή ζωή. •Οργανική Χημεία
Περιέχει βίντεο με πραγματικά
πειράματα που είναι δύσκολα
ή ενέχουν κινδύνους κατά την
πραγματοποίησή τους στο
σχολικό εργαστήριο. Μπορεί
να αξιοποιηθεί από την άποψη
της διαθεματικότητας στο Γυ-
μνάσιο με βάση τα νέα Προ-
γράμματα Σπουδών και τα νέα
βιβλία.

6. ΟΔΗΓΙΕΣ Πρόκειται για μια μικροεφαρ- Οι επιμορφούμενοι:


ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ μογή (applet) στη γλώσσα •εκτελούν δραστηριότητες
IRYDIUM Java που στόχο έχει να προ- εικονικών πειραμάτων καθο-
VIRTUAL LAB σομοιώνει ένα χημικό εργα- ρίζοντας παραμέτρους και
στήριο. επιλέγοντας υλικά
•επεξεργάζονται τιμές μεγε-
Βασικός στόχος του λογισμι- θών (συγκεντώσεων ιόντων,
κού είναι η παρουσίαση πειρα- Ph, θερμοκρασίας)
μάτων προσομοίωσης. Δίνο- •σχεδιάζουν γραφικές παρα-
νται οι δυνατότητες στο χρή- στάσεις
στη να πραγματοποιήσει
οποιοδήποτε πείραμα μπορεί
να σχεδιάσει με βάση τα αντι- Καλύπτει τις ενότητες:
δραστήρια και όργανα που πε-
•Διαλύματα, οξέα, βάσεις,
ριέχει το λογισμικό στην εικονι-
άλατα
κή του αποθήκη.
•Ογκομετρήσεις, εξουδε-
τέρωση
•Χημικές αντιδράσεις
20
7. Λογισμικό Το λογισμικό αυτό έχει στόχο Με τη βοήθεια του λογισμι-
DAVIDSON να παρουσιάσει έτοιμα εικονι- κού οι επιμορφούμενοι εκτε-
κά πειράματα, πολλά από τα λούν δραστηριότητες εικονι-
οποία θα ήταν αδύνατο να κών πειραμάτων καθορίζο-
πραγματοποιηθούν σε ένα ντας παραμέτρους και επι-
σχολικό εργαστήριο. Απευθύ- λέγοντας υλικά
νεται κυρίως σε μαθητές Λυκεί-
ου και ΤΕΕ. Τα πειράματα συ- Ο επιμορφούμενος θα απο-
νοδεύονται από την αντίστοιχη κτήσει την ικανότητα:
θεωρία. Το πρόγραμμα στην •να κατεβάσει και να απο-
παρούσα μορφή δεν είναι με- θηκεύσει στον υπολογιστή
ταγλωττισμένο στα ελληνικά. του ολόκληρα τα αρχεία με
τις μικροεφαρμογές
(applets) σε συμπιεσμένη
μορφή.
•να αποσυμπιέσει τα αρχεία
και να τα χρησιμοποιήσει.
•να εκτελέσει τα πειράματα
με σύνδεση (on line).
•να εκτελέσει πειράματα με
εργασία χωρίς σύνδεση
(work off line) μέσω του
internet explorer.

Καλύπτει τις ενότητες:


•Ατομική Δομή
•Χημικούς δεσμούς
•Χημικές αντιδράσεις
•Χημική ισορροπία
•Χημική κινητική Ταχύτητα
αντίδρασης
•Νόμοι αερίων
•Θερμοχημεία

8. DBLAB Οι επιμορφούμενοι: Ανάλογα με τους αισθητή-


21
• Να γνωρίσουν τα μέρη ρες εξαρτώνται οι δραστη-
από τα οποία αποτελεί- ριότητες που μπορεί να κα-
ται το περιβάλλον λύπτουν τις ενότητες:
• Να επεξεργάζονται δε- •Διαλύματα, οξέα, βάσεις,
δομένα με το λογισμικό άλατα
του DBLAB με εφαρμο- •Ογκομετρήσεις, εξουδε-
γές στη Χημεία τέρωση
• Να αξιοποιούν κατα- •Χημική κινητική
γραμμένα δεδομένα για •Ραδιοχημεία
την σχεδίαση καμπυ-
λών (π.χ. εξουδετέρω-
σης)

22
ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑ-
ΛΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

II ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ (100 ΩΡΕΣ)

23
A) ΦΥΣΙΚΗ

24
ΚΩΔ/ΣΗ ΩΡΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

25
5 Κινηματική Θέση και με-Οι επιμορφούμενοι πρέπει να δημιουργούν σενάρια Interactive Physics
τατόπιση τα οποία δίνουν την δυνατότητα στους μαθητές/τριες: Μελέτη σε εικονικό περι-
βάλλον της κίνησης
1)Να καθορίζουν την θέση ενός κινητού ως προς το σώματος σε μια διάστα-
σύστημα αναφοράς ση και σε δύο δια-
2)Να εξηγούν γιατί η θέση του κινητού προσδιορίζεται στάσεις.
από ένα διάνυσμα DBLAB 3.2 - MODEL-
3)Να ερμηνεύουν το πρόσημο της θέσης όταν το LUS
σώμα κινείται πάνω σε άξονα Μελέτη της κίνησης
4)Να περιγράφουν και να υπολογίζουν την μετατόπι- σώματος που κινείται ευ-
ση ενός κινητού, να εξηγούν γιατί η μετατόπιση είναι θύγραμμα.
διάνυσμα Μελέτη της κίνησης
5)Να ερμηνεύουν το πρόσημο της μετατόπισης όταν σώματος που κινείται ευ-
το κινητό κινείται σε ευθεία θύγραμμα και προ-
6)Να δείχνουν ότι η μετατόπιση δεν μεταβάλλεται σκρούει σε ελαστικό τοί-
όταν μετατοπίσουμε το σύστημα αναφοράς κατά χωμα (ελατήριο).
σταθερό διάνυσμα Physlets
Ευθύγραμμη 1)Να ορίζουν την ευθύγραμμη ομαλή κίνηση Physlets
ομαλή κίνη- 2)Να ορίζουν την μέση ταχύτητα
ση 3)Να ορίζουν την ταχύτητα στην ευθύγραμμη ομαλή Μελέτη της ευθύγραμμης
κίνηση ομαλής κίνησης
4)Να εξηγούν γιατί η ταχύτητα είναι διανυσματικό
μέγεθος
5)Να σχεδιάζουν την ταχύτητα
6)Να υπολογίζουν την θέση ενός κινητού και την ταχύ-
τητα του σε κάθε χρονική στιγμή
7)Να σχεδιάζουν την γραφική παράσταση θέσης-
χρόνου
8)Να προσδιορίζουν τη θέση του κινητού για μια συ-
γκεκριμένη χρονική στιγμή από τη γραφική πα-
ράσταση θέσης - χρόνου
9)Να υπολογίζουν την μετατόπιση από το διάγραμμα
ταχύτητας χρόνου.
Ευθύγραμμη 1)Να διατυπώνουν τον ορισμό της ευθύγραμμης ομα- MODELLUS
ομαλά μετα- λά μεταβαλλόμενης κίνησης Interactive Physics
βαλλόμενη 2)Να ορίζουν τη μέση επιτάχυνση DBLAB 3.2
κίνηση 3)Να ορίζουν την επιτάχυνση στην ευθύγραμμη ομα- Μελέτη κίνησης σώματος
26
5 Δυναμική Δύναμη-Σύν- 1)Να δίνουν παραδείγματα της μεταβολής της κινητι- MODELLUS
θεση δυ- κής κατάστασης και της παραμόρφωσης σώματος Interactive Physics
νάμεων όταν σ’ αυτό ασκείται δύναμη Σύνθεση δυνάμεων σε
2)Να εξηγούν γιατί η δύναμη είναι διανυσματικό μέγε- μια διάσταση, μέθοδος
θος του παραλληλογράμμου,
3)Να ορίζουν τη συνισταμένη δυνάμεων και να την δυναμοπολύγωνο, χρή-
υπολογίζουν γραφικά ση ορθογωνίου συστή-
4)Να αναλύουν δυνάμεις σε άξονες ματος αξόνων
5)Να συνθέτουν δυνάμεις (σε μια και σε δυο δια- Physlets
στάσεις) αναλυτικά και γραφικά
1ος Νόμος 1)Να διατυπώνουν το πρώτο του Νεύτωνα MODELLUS
του Νεύτωνα 2)Να εξηγούν γιατί στην καθημερινή εμπειρία φαίνεται Interactive Physics
ότι δεν ισχύει ο 1ος Νόμος του Νεύτωνα Σε σώμα που ηρεμεί
3)Να ορίζουν και να περιγράφουν μέσω παραδειγ- ασκείται δύναμη για
μάτων την έννοια της αδράνειας κάποιο χρονικό διάστημα
4)Να ορίζουν την έννοια της ισορροπίας υλικού σημεί- και ακολούθως μηδενίζε-
ου και να διατυπώνουν τη συνθήκη ισορροπίας υλι- ται. Μελέτη του διαγράμ-
κού σημείου ματος ταχύτητας χρόνου
5)Να εφαρμόζουν τη συνθήκη ισορροπίας υλικού ση- όταν υπάρχουν τριβές
μείου για να υπολογίζουν τις τιμές των παραμέτρων και όταν δεν υπάρχουν
που προσδιορίζουν την ισορροπία Physlets
2ος Νόμος 1)Να διατυπώνουν το δεύτερο νόμο του Νεύτωνα MODELLUS
του Νεύτωνα 2)Να υπολογίζουν και να σχεδιάζουν την επιτάχυνση Interactive Physics
σώματος στο οποίο ασκείται δεδομένη δύναμη και Μελέτη της κίνησης δύο
αντίστροφα σωμάτων με διαφορετική
3)Να εξηγούν: μάζα, στα οποία ασκείται
γιατί δύο σώματα με διαφορετική μάζα αποκτούν δύναμη
διαφορετικές επιταχύνσεις όταν δέχονται την επί- Μελέτη προβλημάτων
δραση ίσων δυνάμεων Μηχανικής σε εικονικό
γιατί δύο σώματα με την ίδια μάζα αποκτούν δια- περιβάλλον
φορετικές επιταχύνσεις όταν δέχονται την επίδρα- Physlets
ση διαφορετικών δυνάμεων

3ος Νόμος 1)Να διατυπώνουν τον τρίτο νόμο του Νεύτωνα και να MODELLUS
του Νεύτωνα αναπτύσσουν παραδείγματα εφαρμογής του Interactive Physics
2)Να σχεδιάζουν τις δυνάμεις αλληλεπίδρασης δύο Μελέτη των ενδείξεων
27
σωμάτων όταν αυτά βρίσκονται σε επαφή και όταν ζυγαριάς που βρίσκεται
αλληλεπιδρούν από απόσταση σε ανελκυστήρα
3)Να εξηγούν γιατί η δράση και η αντίδραση δεν Μελέτη προβλημάτων
έχουν συνισταμένη μηδέν Μηχανικής σε εικονικό
4)Να εξηγούν τις ενδείξεις ζυγαριάς ελατηρίου όταν η περιβάλλον
ζύγιση γίνεται σε ανελκυστήρα που ηρεμεί, επιταχύ-
νεται επιβραδύνεται Physlets
Τριβή 1)Να σχεδιάζουν τη δύναμη της αντίδρασης που Interactive Physics
ασκείται σε σώμα από επιφάνεια με την οποία MODELLUS
εφάπτεται, όταν υπάρχουν τριβές DBLAB 3.2
2)Να σχεδιάζουν την τριβή ολίσθησης και τη στατική
τριβή Μελέτη της κίνησης
3)Να εξηγούν τη διαφορά στατικής τριβής και τριβής σώματος όταν υπάρχουν
ολίσθησης τριβές. Μελέτη της
4)Να ορίζουν τη στατική τριβή και την τριβή ολίσθη- σχέσης της τριβής ολί-
σης σθησης με το εμβαδόν
5)να δίνουν παραδείγματα από τα οποία να προκύ- της επιφάνειας επαφής,
πτει ότι η τριβή ολίσθησης είναι ανεξάρτητη από το την ταχύτητα ολίσθησης
εμβαδόν της επιφάνειας επαφής και την ταχύτητα και τη φύση των εφα-
ολίσθησης και ότι εξαρτάται από φύση των επιφα- πτόμενων επιφανειών.
νειών που βρίσκονται σε επαφή Πειραματική μελέτη της
6)Να υπολογίζουν τη τριβή ολίσθησης σε συγκεκρι- κίνησης σώματος σε κε-
μένες εφαρμογές κλιμένο επίπεδο με τρι-
βές.

Physlets

28
5 Διατηρού- Έργο δύνα- 1)Να ορίζουν το έργο δύναμης και να ερμηνεύουν το Interactive Physics
μενα μεγέθη μης, Ενέρ- πρόσημό του. Να εξηγούν τι σημαίνει έργο παρα- MODELLUS
γεια σώμα- γόμενο και τι καταναλισκόμενο
τος, Ενέρ- 2)Να περιγράφουν πώς μεταβάλλεται το έργο δύνα- Σενάριο που να δείχνει
γεια συστή- μης, όταν μεταβάλλεται η γωνία μεταξύ δύναμης και ότι το έργο δύναμης
ματος, Διατή- μετατόπισης. Να υπολογίζουν το έργο σταθερής δύ- εξαρτάται από το μέτρο
ρηση της ναμης σε συγκεκριμένες εφαρμογές της δύναμης, τη μετα-
ενέργειας, 3)Να εξηγούν με παραδείγματα ότι για ορισμένες δυ- τόπιση και την γωνία με-
Δυναμική νάμεις το έργο δεν εξαρτάται από τη διαδρομή αλλά ταξύ δύναμης και μετα-
ενέργεια, Κι- από την αρχική και την τελική θέση του σώματος τόπισης
νητική ενέρ- 4)Να ορίζουν τη δυναμική ενέργεια σώματος όταν Μελέτη του έργου του
γεια, Διατή- πάνω του ενεργεί συντηρητική δύναμη και να ανα- βάρους που να καταδει-
ρηση μηχανι- πτύσσουν σχετικά παραδείγματα. Να υπολογίζουν κνύει ότι το βάρος είναι
κής ενέρ- την ενέργειά συστήματος σωμάτων σε συγκεκρι- συντηρητική δύναμη
γειας μένες εφαρμογές. Μελέτη της δυναμικής,
5)Να δίνουν παραδείγματα που να δείχνουν ότι ένα κινητικής και μηχανικής
σώμα/σύστημα έχει δυναμική ενέργεια λόγω θέσης- ενέργειας σώματος, όταν
κατάστασης το σώμα μετακινείται με-
6)Να εξηγούν γιατί η τιμή της δυναμική ενέργειας ταξύ δύο σημείο ακολου-
εξαρτάται από το την επιλογή του (των) σημείου θώντας διαφορετικές δια-
(-ων) μηδενισμού της δρομές (Το επίπεδο ανα-
7)Να δείχνουν με παραδείγματα ότι η μεταβολή της φοράς να βρίσκεται μετα-
δυναμικής ενέργειας ενός σώματος που μετακινείται ξύ των δύο σημείων)
από μια θέση σε άλλη, είναι ανεξάρτητη από την επι- Video
λογή του σημείου αναφοράς και από την ακολουθού- που να δείχνει πως γίνο-
μενη διαδρομή νται διάφορες μετατρο-
8)Να υπολογίζουν την δυναμική ενέργεια σώματος πές ενέργειας. Π.χ. Με-
λόγω του βάρους του τατροπή ηλιακής ενέρ-
9)Να υπολογίζουν την δυναμική ενέργεια παραμορ- γειας σε ηλεκτρική και
φωμένου ελατηρίου ακολούθως σε θερμική
10)Να εξηγούν γιατί ένα σώμα που κινείται έχει ενέρ-
γεια
11)Να εξηγούν γιατί η κινητική ενέργεια εξαρτάται από
το σύστημα αναφοράς
12)Να διατυπώνουν την αρχή διατήρησης της μηχανι-
κής ενέργειας

29
13)Να δίνουν παραδείγματα στα οποία δεν ισχύει η
διατήρηση της μηχανικής ενέργειας
14)Να περιγράφουν τις διάφορες μορφές ενέργειας
καθώς και διατάξεις με τις οποίες πραγματοποιού-
νται μεταβολές από τη μια μορφή στην άλλη
15)Να διατυπώνουν την αρχή διατήρηση της ενέρ-
γειας και να αναπτύσσουν παραδείγματα από τα
οποία να προκύπτει ότι η ενέργεια διατηρείται

Ορμή, στρο- 1)Να διατυπώνουν τον ορισμό της ορμής και της Interactive Physics
φορμή, αρχή στροφορμής να σχεδιάζουν και να υπολογίζουν την MODELLUS
διατήρησης ορμή και τη στροφορμή σε συγκεκριμένα μηχανικά
της ορμής, συστήματα Μελέτη της ανάκρουσης
αρχή διατή- 2)Να διακρίνουν ποιες δυνάμεις είναι εσωτερικές και πυροβόλου
ρησης της ποιες εξωτερικές σε ένα σύστημα σωματιδίων Μελέτη της κίνησης χο-
στροφορμής, 3)Να διατυπώνουν την αρχή διατήρησης της ορμής ρευτή παγοδρόμου
ελαστικές και της στροφορμής Μελέτη της κρούσης
κρούσεις, μη 4)Να δίνουν παραδείγματα εφαρμογής της αρχής δια- πρωτονίου σε πυρήνα
ελαστικές τήρησης της ορμής και της στροφορμής σε φαινόμε- Μελέτη της κίνησης βλή-
κρούσεις, να της καθημερινής ζωής ματος και σώματος που
πλαστικές 5)Να δίνουν παραδείγματα κρούσης (σκέδασης) σω- σχηματίζουν συσσω-
κρούσεις ματιδίων, όταν αυτά δεν έρχονται σε επαφή μάτωμα
6)Να εξηγούν τη διαφορά μεταξύ ελαστικών, μη ελα- Μελέτη των μεταβολών
στικών και πλαστικών κρούσεων του συντελεστή κρούσης
7)Να ορίζουν το συντελεστή κρούσης και να εξηγούν σε μη ελαστικές κρούσεις
τι εκφράζει Physlets
8)Με δεδομένες τις αρχικές ταχύτητες δύο σωμάτων
που αλληλεπιδρούν με κρούση, να υπολογίζουν την
ταχύτητά τους μετά την κρούση
5 Περιοδικά Κυκλική κί- 1)Να ορίζουν την έννοια της περιοδικότητας σε ένα MODELLUS
φαινόμενα νηση, Μηχα- φαινόμενο Interactive Physics
νικές ταλα- 2)Να σχεδιάζουν την επιτάχυνση και τις συνιστώσες

30
ντώσεις, της στην κυκλική κίνηση Μελέτη της ανακύκλω-
Ηλεκτρομα- 3)Να εξηγούν ποιος είναι ο ρόλος της κεντρομόλου σης σώματος που κινεί-
γνητικές τα- και ποιος της επιτρόχιας επιτάχυνσης ται σε κατακόρυφη κυκλι-
λαντώσεις 4)Να ορίζουν την ομαλή κυκλική κίνηση κή τροχιά.
5)Να ορίζουν τη γωνιακή ταχύτητα και να τη σχε- Μελέτη της ταλάντωσης
διάζουν σε συγκεκριμένα παραδείγματα σώματος στερεωμένου
6)Να σχετίζουν τη φορά περιστροφής, στη κυκλική κί- στο άκρο κατακορύφου
νηση, με την κατεύθυνση της γωνιακής ταχύτητας ελατηρίου.
7)Να υπολογίζουν την περίοδο στην ομαλή κυκλική κί- Μελέτη φθίνουσας τα-
νηση λάντωσης κυκλώματος
8)Να υπολογίζουν την κεντρομόλο δύναμη σε σώμα RLC.
που εκτελεί καμπυλόγραμμη τροχιά Μελέτη συστήματος εξα-
9)Να ορίζουν τη γραμμική αρμονική ταλάντωση ναγκασμένης ταλάντω-
10)Να διατυπώνουν την συνθήκη ώστε ένα σώμα να σης.
εκτελεί γρ. αρμ. ταλάντωση
11)Να εξηγούν πότε δύο αρμονικά μεγέθη είναι συμ- DBLAB 3.2
φασικά και πότε εμφανίζουν διαφορά φάσης Πειραματική μελέτη της
12)Να ορίζουν το πλάτος και τη συχνότητα στη γρ. κίνησης κατακορύφου
αρμ. ταλάντωση ελατηρίου
13)Να υπολογίζουν τη θέση, την ταχύτητα και την επι- Πειραματική μελέτη κυ-
τάχυνση ως συναρτήσεις του χρόνου και να σχε- κλώματος RLC.
διάζουν τα σχετικά διαγράμματα στη γρ. αρμ. τα-
λάντωση Physlets
14)Να υπολογίζουν την δυναμική, την κινητική και την
μηχανική ενέργεια μιας γρ. αρμ. ταλάντωσης ως συ-
ναρτήσεις του χρόνου και να σχεδιάζουν τα σχετικά
διαγράμματα
15)Να υπολογίζουν το φορτίο του πυκνωτή και του
ρεύματος που διαρρέει κύκλωμα LC ως συναρτήσεις
του χρόνου και να σχεδιάζουν τα σχετικά διαγράμμα-
τα
16)Να περιγράφουν την αντιστοιχία μεγεθών των μη-
χανικών ταλαντώσεων με μεγέθη των ηλεκτρομαγνη-
τικών ταλαντώσεων
17)Να υπολογίζουν την ενέργεια του πυκνωτή και την
ενέργεια του πηνίου σε κύκλωμα LC ως συναρτήσεις

31
του χρόνου και να σχεδιάζουν τα σχετικά διαγράμμα-
τα
18)Να εξηγούν γιατί στις φθίνουσες ταλαντώσεις (μη-
χανικές και ηλεκτρομαγνητικές) μειώνεται το πλάτος
19)Να περιγράφουν πως μειώνεται το πλάτος σε συ-
νάρτηση με χρόνο στις φθίνουσες ταλαντώσεις και
να εξηγούν τη σημασία της σταθεράς απόσβεσης
20)Να ορίζουν την εξαναγκασμένη ταλάντωση και να
ερμηνεύουν το φαινόμενο του συντονισμού
Κύματα 1)Να δίνουν τον ορισμό του μήκους κύματος Interactive Physics
2)Να διατυπώνουν και να εφαρμόζουν την θεμελιώδη DBLAB 3.2
εξίσωση της κυματικής Physlets
3)Να εφαρμόζουν την εξίσωση αρμονικού κύματος
4)Να εξηγούν πως τα κύματα συμβάλλουν και να Παραγωγή και μελέτη
υπολογίζουν το πλάτος του αποτελέσματος της συμ- στάσιμων κυμάτων σε ει-
βολής κονικό περιβάλλον.
5)Να εξηγούν το φαινόμενο της περίθλασης των κυ- Παραγωγή διακροτη-
μάτων μάτων στο εργαστήριο
6)Να εξηγούν το φαινόμενο Doppler Φυσικής και μελέτη τους
στο περιβάλλον του
Modellus.
Μελέτη του φαινομένου
Doppler στο εικονικό πε-
ριβάλλον του IP ή του
Modellus
2,5 Πεδία Νόμος πα- 1)Να εισάγουν την έννοια του φορτισμένου σώματος Interactive Physics
γκόσμιας έλ- και του φορτίου και τον τρόπο μέτρησης του φορτίου MODELLUS
ξης, Πεδίο 2)Να διατυπώνουν το νόμο της παγκόσμιας έλξης και Μελέτη της μορφής της
βαρύτητας, το νόμο του Coulomb. έντασης και του δυναμι-
Νόμος Cou- 3)Να περιγράφουν και να εξηγούν τις διαφορές των κού φορτισμένου σφαιρι-
lomb, Ηλε- δύο προηγούμενων νόμων κού αγωγού
κτρικό πεδίο. 4)Να σχεδιάζουν τις δυνάμεις παγκόσμιας έλξης και Μελέτη του ηλεκτρικού
τις δυνάμεις Coulomb σε συγκεκριμένες εφαρμογές πεδίου δυο ομωνύμων
5)Να ορίζουν το πεδίο βαρύτητας και το ηλεκτρικό πε- σημειακών ηλεκτρικών
δίο φορτίων
6)Να ορίζουν την ένταση και το δυναμικό σε σημείο Physlets

32
πεδίου βαρύτητας - ηλεκτρικού πεδίου
7)Να περιγράφουν το πεδίο βαρύτητας υλικού σημεί-
ου και το ηλεκτρικό πεδίο σημειακού φορτίου
8)Να υπολογίζουν την ένταση και το δυναμικό σε ση-
μείο του πεδίου βαρύτητας υλικού σημείου και του
ηλεκτρικού πεδίου σημειακού φορτίου
9)Να περιγράφουν το πεδίο βαρύτητας της γης σε μι-
κρό και σε μεγάλο ύψος
10)Να περιγράφουν το πεδίο βαρύτητας και το ηλε-
κτρικό πεδίο σφαιρικού σώματος και φορτισμένου
σφαιρικού αγωγού αντίστοιχα
11) Να υπολογίζουν την ένταση και το δυναμικό σε
σημείο του πεδίου βαρύτητας και του ηλεκτρικού πε-
δίου σφαιρικού σώματος και φορτισμένου σφαιρικού
αγωγού αντίστοιχα
12)Να σχεδιάζουν τις δυναμικές γραμμές πεδίων βα-
ρύτητας και ηλεκτρικών πεδίων
13)Να σχεδιάζουν την ένταση πεδίου βαρύτητας και
ηλεκτρικού πεδίου όταν γνωρίζουν την μορφή των
δυναμικών γραμμών
14)Να υπολογίζουν την δυναμική ενέργεια συστήμα-
τος υλικών σημείων και συστήματος ηλεκτρικών
φορτίων
Μαγνητικό 1)Nα ορίζουν τo μαγνητικό πεδίο Interactive Physics
πεδίο. 2)Nα διατυπώνουν τον νόμο Biot-Savart και να σχε- MODELLUS
Νόμος Biot- διάζουν την ένταση του μαγνητικού πεδίου ρευματο- Δράση μαγνητικού πεδί-
Savare, Μα- φόρου αγωγού πολύ μικρού μήκους ου σε σημειακό φορτι-
γνητικό πε- 3)Nα περιγράφουν το μαγνητικό πεδίο ευθύγραμμου σμένο σωματίδιο, στο ει-
δίο ευθύ- ρευματοφόρου αγωγού άπειρου μήκους, κυκλικού κονικό περιβάλλον των
γραμμου ρευματοφόρου αγωγού και πηνίου που διαρρέεται δύο εκπαιδευτικών λογι-
αγωγού, Μα- από ρεύμα σμικών
γνητικό πε- 4)Nα περιγράφουν και να σχεδιάζουν την δύναμη που
δίο κυκλικού ασκείται σε κινούμενο ηλεκτρικό φορτίο μέσα σε μα- DBLAB 3.2
αγωγού, Μα- γνητικό πεδίο Μέλέτη της δύναμης που
γνητικό πε- 5)Nα ορίζουν την ένταση μαγνητικού πεδίου στηρι- ασκείται σε ρευματοφόρο
δίο πηνίου, ζόμενοι στη δύναμη Laplace που ασκεί το πεδίο σε αγωγό μέσα σε ομοιογε-

33
Δύναμη κινούμενο φορτίο νές μαγνητικό πεδίο
Laplace σε 6)Να περιγράφουν και να σχεδιάζουν την δύναμη που Physlets
ρευματο- ασκείται σε ρευματοφόρο αγωγό που βρίσκεται σε
φόρο αγωγό μαγνητικό πεδίο.
και σε κινού- 7)Να εξηγούν γιατί ασκείται δύναμη σε ρευματοφόρο
μενο ηλε- αγωγό μέσα σε μαγνητικό πεδίο
κτρικό φορ- 8)Να περιγράφουν το ηλεκτρικό πεδίο που δημιουρ-
τίο, Ηλεκτρι- γείται από μεταβαλλόμενο μαγνητικό πεδίο και να
κό πεδίο εξηγούν ποιες διαφορές έχει από το ηλεκτροστατικό
που παράγε- πεδίο.
ται από χρο-
νικά μετα-
βαλλόμενο
μαγνητικό
πεδίο.
5 Κίνηση σε Κίνηση 1)Να περιγράφουν την κίνηση σώματος στο πεδίο βα- Interactive Physics
πεδία σώματος στο ρύτητας της γης σε χαμηλό ύψος. MODELLUS
πεδίο βαρύ- 2)Να εξηγούν το είδος των κινήσεων στις οποίες μπο- Μελέτη: α) πλάγιας βο-
τητας της ρεί να αναλυθεί η πλάγια βολή σώματος εντός ομοιο- λής σωματιδίου σε
γης, Κίνηση γενούς πεδίου ομοιογενές πεδίο, β) κί-
ηλεκτρικού 3)Να σχεδιάζουν και να υπολογίζουν την κατακόρυφη νησης δορυφόρου σε κε-
φορτίου σε και την οριζόντια συνιστώσα της ταχύτητας καθώς ντρικό πεδίο βαρύτητας,
ηλεκτρικό και το μέτρο της ταχύτητας σε κάθε σημείο της τρο- σε εικονικό περιβάλλον
πεδίο. χιάς σώματος που εκτελεί πλάγια βολή εντός ομοιο- Physlets
γενούς πεδίου
4)Να σχεδιάζουν την τροχιά σωματιδίου που εκτελεί
πλάγια βολή εντός ομοιογενούς πεδίου και να
εξάγουν την εξίσωση της τροχιάς
5)Να περιγράφουν τη κίνηση σώματος στο πεδίο βα-
ρύτητας της γης σε μεγάλο ύψος
6)Να υπολογίζουν το μέτρο της ταχύτητας σώματος
που εκτοξεύεται στο πεδίο βαρύτητας της γης, σε με-
γάλο ύψος
7)Να παράγουν τις συνθήκες, κάτω από τις οποίες
ένας δορυφόρος θα κινηθεί σε κυκλική τροχιά γύρω
από τη γη

34
8)Να μελετούν την κίνηση φορτισμένου σωματιδίου
σε ομοιογενές ηλεκτρικό πεδίο και να εξηγούν γιατί η
κίνηση αυτή είναι ισοδύναμη με βολή
Κίνηση ηλε- 1)Να περιγράφουν την κίνηση φορτισμένου σωματιδί- Interactive Physics
κτρικού φορ- ου σε ομοιογενές μαγνητικό πεδίο, να σχεδιάζουν MODELLUS
τίου σε μα- την τροχιά, να υπολογίζουν την ακτίνα περιστροφής, Κίνηση φορτισμένου σω-
γνητικό πε- την περίοδο περιστροφής και το βήμα της έλικας ματιδίου σε ομοιογενές
δίο και σε 2)Να περιγράφουν την κίνηση ηλεκτρικού φορτίου σε μαγνητικό πεδίο στο ει-
χώρο που χώρο που συνυπάρχουν ομοιογενές ηλεκτρικό και κονικό περιβάλλον των
συνυπάρ- μαγνητικό πεδίο, κάθετα μεταξύ τους. Να σχεδιάζουν δύο εκπαιδευτικών λογι-
χουν μαγνη- την τροχιά, να υπολογίζουν σε απλές περιπτώσεις σμικών.
τικό και ηλε- την ακτίνα της τροχιάς, την περίοδο και το βήμα της
κτρικό πεδίο έλικας Physlets
5 Μεταβατικά Μαγνητική 1)Να ορίζουν την έννοια της μαγνητικής ροής και να DBLAMB 3.2 EXCEL
φαινόμενα ροή, περιγράφουν τρόπους με τους οποίους αυτή μπορεί Πειραματική μελέτη του
Νόμος να μεταβάλλεται φαινομένου της Η/Μ
Faraday, 2)Να διατυπώνουν το νόμο του Faraday και να ερμη- επαγωγής και επικύρω-
Κανόνας του νεύουν το αρνητικό πρόσημο στον νόμο. Να διατυ- ση του νόμου του
Lenz, Κίνηση πώνουν τον κανόνα του Lenz και να προβλέπουν Faraday κατά την κίνηση
αγωγού σε την φορά του επαγωγικού ρεύματος μαγνήτη ως προς πηνίο,
Μαγνητικό 3)Να περιγράφουν πως κατανέμεται το φορτίο ενός σε μικρή απόσταση από
πεδίο ευθύγραμμου αγωγού που κινείται μέσα σε μαγνητι- αυτό
κό πεδίο και να εξηγούν πως εμφανίζεται Η.Ε.Δ.
στον αγωγό Physlets
4)Να υπολογίζουν την Η.Ε.Δ σε ευθύγραμμο αγωγό
που κινείται σε μεταφορικά η περιστροφικά σε
Ο.Μ.Π.
Κυκλώματα 1)Να δείχνουν ότι η φόρτιση και η εκφόρτιση πυκνωτή DBLAMB 3.2 EXCEL
φόρτισης και γίνεται σταδιακά και όχι ακαριαία MODELLUS
εκφόρτισης 2)Να εξάγουν την τάση του πυκνωτή ως συνάρτηση
πυκνωτή, του χρόνου και να υπολογίζουν τη σταθερά χρόνου Πειραματική μελέτη κυ-
Κυκλώματα του κυκλώματος σε συνάρτηση με τη χωρητικότητας κλωμάτων RL και RC και
αποκατάστα- του πυκνωτή και την αντίσταση του αντιστάτη σύγκριση των πειραματι-
σης και δια- 3)Να δείχνουν ότι η αποκατάσταση και η διακοπή κών γραφημάτων με τις
κοπής ρεύ- ρεύματος σε πηνίο γίνεται σταδιακά και όχι ακαριαία θεωρητικές στο περιβάλ-
ματος σε πη- 4)Να εξάγουν το ρεύμα του κυκλώματος ως συνάρτη- λον του Modellus.

35
νίο ση του χρόνου και να υπολογίζουν το χρόνο αποκα-
τάστασης - διακοπής του ρεύματος σε σχέση με το Physlets
συντελεστή αυτεπαγωγής του πηνίου και την αντί-
σταση του αντιστάτη
2,5 Μηχανική Περιστροφή 1. Να ορίζουν τι είναι ροπή αδράνειας ενός στερεού Interactive Physics
στερεού στερεού σώματος που περιστρέφεται γύρω από άξονα. MODELLUS
σώματος σώματος, 2. Να υπολογίζουν την κινητική ενέργεια περιστρε- Μελέτη της κύλισης τρο-
Δυναμική φόμενου σώματος χού σε οριζόντιο και
στερεού 3. Να υπολογίζουν την γωνία στροφής και την γωνια- πλάγιο επίπεδο
σώματος, κή ταχύτητα σώματος που εκτελεί ομαλά μεταβαλ- DBLAMB 3.2 EXCEL
Κύλιση τρο- λόμενη περιστροφική κίνηση Μέτρηση της ροπής
χού 4. Να διατυπώνουν το θεμελιώδη νόμο της μηχανι- αδράνειας κυλίδρου
κής για τη περιστροφική κίνηση Physlets
5. Να εξηγούν την κύλιση του τροχού
6. Να υπολογίζουν την ταχύτητα και την επιτάχυνση
σώματος που εκτελεί συγχρόνως μεταφορική και
περιστροφική κίνηση.
2,5 Οπτική Ανάκλαση, 1. Να δίνουν παραδείγματα από τα οποία να προκύ- MODELLUS
Διάθλαση, πτει ότι το φως διαδίδεται ευθύγραμμα Interactive Physics
Συμβολή, 2. Να διατυπώνουν τους νόμους της ανάκλασης και Μελέτη ανάκλασης
Περίθλαση της διάθλασης του φωτός Μελέτη διάθλασης
3. Να ερμηνεύουν το φαινόμενο του διασκεδασμού Μελέτη περίθλασης
4. Να ορίζουν τι είναι ορική γωνία
5. Να εξηγούν τη γραμμική πόλωση και να δίνουν
παραδείγματα εφαρμογής της
6. Να προβλέπουν τις θέσεις των κροσσών συμβο-
λής
7. Να ερμηνεύουν το πείραμα Young
8. Να εξηγούν την απόκλιση από την αρχή της ευθύ-
γραμμης διάδοσης του φωτός στην περίθλαση
2,5 Ατομική Φυ- Μοντέλο Να εξηγούν πως ο Rutherford κατέληξε στο πλανητι- Physlets
σική Rutherford, κό μοντέλο για τη δομή του ατόμου
Μοντέλο Να περιγράφουν το άτομο του Rutherford Προσομοιώσεις των μο-
Bohr, Να εξηγούν γιατί το μοντέλο Rutherford εγκαταλείφθη- ντέλων του Rutherford
Ενεργειακές κε και του Bohr
στάθμες, Να διατυπώνουν και να εξηγούν τις συνθήκες Bohr

36
Φάσματα αε- για το άτομο του υδρογόνου και να υπολογίζουν τις
ρίων ενεργειακές στάθμες του υδρογόνου, στο πλαίσιο
του μοντέλου του Bohr
Να περιγράφουν τα φάσματα εκπομπής και απορ-
ρόφησης των αερίων και να εξηγούν γιατί αυτά είναι
γραμμικά
2,5 Εισαγωγή Πείραμα δι- Nα περιγράφουν το πείραμα της διπλής σχισμής του Physlets
στην κβα- πλής σχι- Feynman
ντομηχανι- σμής, Εξί- Nα εξηγούν σε ποια σημεία του πετάσματος θα συ- Προσομοιώσεις του πει-
κή σωση γκεντρώνονταν τα ηλεκτρόνια στο πείραμα της δι- ράματος της διπλής σχι-
Schrödinger, πλής σχισμής αν ίσχυαν οι νόμοι της κλασικής μηχα- σμής, στο πλαίσιο της
Πηγάδι άπει- νικής κλασικής και της κβαντι-
ρου βάθους, Nα εξηγούν τι παριστάνουν οι λύσεις της εξίσωσης κής μηχανικής.
Πηγάδι πε- Schrödinger
περασμένου Nα εξηγούν σε ποια σημεία εντοπίζονται κυρίως οι Προσομοιώσεις της
βάθους διαφορές κλασικής μηχανικής και κβαντομηχανικής σκέδασης κλασικού και
Φαινόμενο Nα περιγράφουν την συμπεριφορά κβαντικού σωμα- κβαντικού σωματιδίου σε
σήραγγας τιδίου σε πηγάδι άπειρου βάθους και να την συγκρί- φράγμα ή σε πηγάδι δυ-
νουν με την αντίστοιχη συμπεριφορά κλασικού σω- ναμικού.
ματιδίου
Nα περιγράφουν την συμπεριφορά κβαντικού σωμα-
τιδίου σε πηγάδι πεπερασμένου βάθους και να την
συγκρίνουν με την αντίστοιχη συμπεριφορά κλασι-
κού σωματιδίου
Nα περιγράφουν την σκέδαση κβαντικού σωματιδίου
σε φράγμα πεπερασμένου δυναμικού και μικρού
πλάτους και να την συγκρίνουν με την αντίστοιχη συ-
μπεριφορά κλασικού σωματιδίου
2,5 Υδροστατι- Πίεση Οι επιμορφούμενοι πρέπει να δημιουργούν σενάρια Interactive Physics
κή -Αερο- Υδροστατική τα οποία να δίνουν την δυνατότητα στους
στατική πίεση μαθητές/τριες: Physlets
Δυνάμεις σε
πλευρικά τοι- Να εξοικειωθούν με την έννοια της πίεσης και να τη Μεταβολή της πίεσης με
χώματα διακρίνουν από τη δύναμη. το βάθος σε κατα-
Ατμοσφαιρι- Να ερμηνεύουν την υδροστατική πίεση ως αποτέλε- κόρυφο τοίχωμα (πχ
κή πίεση σμα της βαρύτητας. φράγμα).

37
Ατμοσφαιρι- Να εφαρμόζουν το νόμο της υδροστατικής πίεσης. Να Μοντέλο ατμόσφαιρας σε
κή πίεση και επιβεβαιώνουν πειραματικά ότι η υδροστατική πίε- ισορροπία.
ύψος ση εξαρτάται από την πυκνότητα και το ύψος του Πίεση που ασκείται σε
Αρχή Pascal υγρού. έμβολο δοχείου από
Άνωση Να υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι ο αέρας έχει σύνολο ελαστικών
Πλεύση μάζα και βάρος και να προσδιορίζουν τους πα- σωματιδίων που βρί-
ράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η ατμοσφαι- σκονται στο εσωτερι-
ρική πίεση. κό του.
Να διακρίνουν τη διαφορά μεταξύ της ατμοσφαιρικής Μοντέλο υδραυλικού πιε-
πίεσης και της πίεσης που ασκεί αέριο «εγκλωβι- στηρίου.
σμένο» σε ένα δοχείο. Μοντέλο πλεύσης σω-
Να προσδιορίζουν τα χαρακτηριστικά του μοντέλου μάτων διαφορετικών
μιας ατμόσφαιρας σε ισορροπία και να δείχνουν σχημάτων και πυκνο-
την εκθετική μεταβολή της πίεσης με το ύψος σε τήτων σε υγρά διαφο-
αυτό. ρετικών πυκνοτήτων.
Να διατυπώνουν την αρχή του Πασκάλ και να την Μοντέλο ευσταθούς και
εφαρμόζουν στη λειτουργία του υδραυλικού πιε- ασταθούς ισορροπίας
στηρίου. πλοίου.
Να διατυπώνουν την αρχή του Αρχιμήδη και να την
εφαρμόζουν στην περιγραφή των φαινομένων της
πλεύσης και της βύθισης στερεών σωμάτων σε
υγρά.

5 Νόμοι των Ισόθερμη - Να περιγράφουν το μοντέλο του ιδανικού αερίου στο MBL - MODELLUS
ιδανικών Ισοβαρής - μακροσκοπικό και στο μικροσκοπικό επίπεδο.
αερίων Ισόχωρη - Να περιγράφουν τις μεταβολές ιδανικού αερίου με Interactive Physics
Αδιαβατική βάση τις ενεργειακές αλληλεπιδράσεις του με το
Κινητική θε- μεταβολή περιβάλλον. Να παράγουν τις σχέσεις πίεσης - ΣΕΠ
ωρία των όγκου – θερμοκρασίας σε κάθε μεταβολή και να
αερίων σχεδιάζουν τις αντίστοιχες γραφικές παραστάσεις. Physlets
Η πίεση και Να παράγουν την καταστατική εξίσωση των ιδανικών
η θερμοκρα- αερίων με βάση το μικροσκοπικό μοντέλο. Πειραματική μελέτη της
σία αερίου Να περιγράφουν την κίνηση Brown και να την ερμη- ισοβαρούς, της
ως αποτέλε- νεύουν στο πλαίσιο της κινητικής θεωρίας. ισόχωρης και της
σμα της ισόθερμης μεταβολής
θερμικής κί- με χρήση MBL. Σύ-

38
νησης των γκριση των πειραματι-
δομικών λί- κών δεδομένων με τα
θων του αντίστοιχα θεωρητικά
γραφήματα σε περι-
Κίνηση βάλλον MODELLUS.
Brown Μοντέλο του ιδανικού αε-
ρίου με ελαστικές
σφαίρες εντός δοχεί-
ου με έμβολο. Προσο-
μοίωση των μεταβο-
λών του αερίου. Υπο-
λογισμοί της πίεσης,
του όγκου και της
θερμοκρασίας. Παρα-
γωγή των αντίστοιχων
γραφημάτων.
Μοντέλο της κίνησης
Brown με σφαιρίδια
που κινούνται χαοτικά
και προσκρούουν
ελαστικά σε σφαίρα
μεγαλύτερης μάζας
(IP - Physlets).

5 Μετατροπές Πήξη – Τήξη Να περιγράφουν παραδείγματα στα οποία συμβαίνει MBL


φάσεων Εξάτμιση – μεταβολή της κατάστασης ενός σώματος και να
Βρασμός - προσδιορίζουν δύο κοινά χαρακτηριστικά κάθε με- Interactive Physics
Εξαέρωση – ταβολής φάσης: α) τη συνύπαρξη των δύο φάσε-
Υγροποίηση ων κατά τη διάρκεια της μεταβολής και β) τη στα- ΣΕΠ
- θερότητα της θερμοκρασίας.
Εξάχνωση Να ορίζουν τις θερμοκρασίες τήξης, πήξης και βρα- Physlets
σμού και να αναφέρουν τις συνθήκες κάτω από τις
οποίες οι θερμοκρασίες αυτές είναι δυνατόν να με- Πειραματική μελέτη του
ταβληθούν. βρασμού με σύστημα
Να περιγράφουν στο μικροσκοπικό επίπεδο και στη MBL. Μέτρηση της
γλώσσα της ενέργειας τις μεταβολές των κατα- θερμοκρασίας βρα-

39
στάσεων των σωμάτων. σμού και της λαν-
Να περιγράφουν μέσω παραδειγμάτων το φαινόμενο θάνουσας θερμότη-
της εξάτμισης και να το διακρίνουν από το βρα- τας.
σμό. Να περιγράφουν την εξάτμιση στο μικροσκο- Μοντέλα μεταβολών
πικό επίπεδο. φάσης.
Να περιγράφουν μέσω παραδειγμάτων το φαινόμενο
της εξάχνωσης. Να περιγράφουν την εξάχνωση
στο μικροσκοπικό επίπεδο.

2,5 Νόμοι Θερ- Θερμικές μη- Να περιγράφουν τα γενικά χαρακτηριστικά μιας θερμι- Interactive Physics
μοδυναμι- χανές κής μηχανής. Να περιγράφουν μια μηχανή Carnot
κής Ψυκτικές μη- και τη λειτουργία της. ΣΕΠ
χανές Να ορίζουν την απόδοση μιας θερμικής μηχανής και
Εντροπία να υπολογίζουν την απόδοση μιας μηχανής Physlets
Carnot. Να δείχνουν ότι η απόδοση μιας μη αντι-
στρεπτής μηχανής είναι πάντοτε μικρότερη της Μοντέλο και λειτουργία
απόδοσης μιας μηχανής Carnot. θερμικής μηχανής
Να ορίζουν την εντροπία στο επίπεδο της Θερμοδυ- Carnot.
ναμικής και να δείχνουν ότι η μεταβολή της σε Προσομοίωση της κίνη-
κάθε κυκλική αντιστρεπτή μεταβολή είναι μηδέν. σης των δομικών μο-
Να δείχνουν ότι σε κάθε μεταβολή που συμβαίνει νάδων ιδανικού αερί-
σε κλειστό σύστημα, η αντίστοιχη μεταβολή της ου με ελαστικά σφαι-
εντροπίας του είναι θετική ή μηδέν. ρίδια. Το αέριο βρί-
Να ορίζουν την εντροπία στο μικροσκοπικό επίπεδο σκεται στο ένα δια-
και να συνδέουν την μεταβολή της με τη μεταβολή μέρισμα δοχείου, που
της τάξης του αντίστοιχου συστήματος. διαμερίζεται με τοίχω-
μα φέρον μικρή οπή.
Υπολογισμός της με-
ταβολής της εντροπί-
ας από την αρχική κα-
τάσταση, όταν ορι-
σμένος (κάθε φορά)
αριθμός σφαιριδίων
έχει περάσει και στο
άλλο διαμέρισμα.
Υπολογισμός (στο

40
πλαίσιο του μοντέλου)
της εσωτερικής ενέρ-
γειας και της θερμο-
κρασίας κάθε στιγμή
(το δοχείο έχει αδια-
βατικά τοιχώματα).
2,5 Διάδοση Διάδοση της Nα δείχνουν θεωρητικά και να επιβεβαιώνουν πειρα- MBL
θερμότητας θερμότητας ματικά ότι όταν μέσα σε ένα θερμικά μονωμένο δο-
με αγωγή χείο φέρουμε σε θερμική επαφή δύο σώματα δια- ΣΕΠ
Θερμική φορετικής θερμοκρασίας, τότε το σύστημα των
ισορροπία σωμάτων θα αποκτήσει, τελικά, κοινή σταθερή Physlets
Διάδοση της θερμοκρασία, που δεν μεταβάλλεται με το χρόνο.
θερμότητας Να υπολογίζουν το ολικό ποσό της θερμότητας που Πειραματική μελέτη με
με μεταφορά μεταφέρθηκε από το σώμα υψηλότερης θερμοκρα- χρήση MBL, της μετα-
Διάδοση της σίας, και το ολικό ποσό της θερμότητας που μετα- φοράς θερμότητας με
θερμότητας φέρθηκε προς το σώμα με τη μικρότερη αρχική αγωγή, μεταξύ δύο
με ακτινοβο- θερμοκρασία. Να συγκρίνουν τα δύο ποσά θερ- σωμάτων διαφορετι-
λία μότητας και να διαπιστώνουν πειραματικά ότι είναι κής θερμοκρασίας. Το
Μέλαν σώμα ίσα. σύστημα των σω-
Να δείχνουν πειραματικά ότι: α) Το ποσό της ενέρ- μάτων είναι μονω-
γειας που ακτινοβολεί ένα σώμα κάθε δευτερόλε- μένο.
πτο αυξάνεται όταν αυξήσουμε τη θερμοκρασία Πειραματική μελέτη με
του σώματος. β) Τα σώματα που έχουν σκου- χρήση MBL, της μετα-
ρόχρωμες και τραχιές επιφάνειες ακτινοβολούν βολής της θερμοκρα-
στον ίδιο χρόνο, μεγαλύτερα ποσά ενέργειας από σίας, λόγω ακτινοβο-
σώματα ίσης θερμοκρασίας, που έχουν το ίδιο λίας, σωμάτων, στα
μέγεθος και σχήμα, αλλά που περιβάλλονται από οποία μεταβάλλουμε
ανοιχτόχρωμες και λείες επιφάνειες. κάθε φορά μια από τις
Να περιγράφουν το φαινόμενο της ακτινοβολίας του μεταβλητές: α) αρχική
μελανού σώματος και να σχεδιάζουν το αντίστοιχο θερμοκρασία, β) τρα-
γράφημα για διαφορετικές θερμοκρασίες. χύτητα επιφάνειας, γ)
χρώμα επιφάνειας.
Προσομοίωση της μετα-
φοράς θερμότητας σε
κάθε περίπτωση, σε
περιβάλλον εικονικού

41
εργαστηρίου (ΣΕΠ -
Physlets)

Οι προτεινόμενες ώρες αφορούν στις προτεινόμενες (ενδεικτικές) δραστηριότητες

42
B) ΒΙΟΛΟΓΙΑ

43
Άξονες Στόχοι Ενδεικτικές
Περιεχόμενο
περιεχομένου δραστηριότητες

44
ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ
Ποικιλία και αφθονία Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους Παρατήρηση παρασκευασμάτων μι-
Βιοποικιλότητα μικροσκοπικών μορ- δεξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη κροοργανισμών στο οπτικό μικρο-
φών ζωής σε μια στα- των Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία σκόπιο – σύνδεση με μικροκάμερα
γόνα γλυκού νερού. της Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: (για λήψη φωτογραφιών και βίντεο)
(2,5 ώρες)
Ροή ενέργειας σε η ανάδειξη της εντυπωσιακής ποικι- και αυτής με ηλεκτρονικό υπολογιστή
υδάτινα οικοσυστήματα λίας και αφθονίας ειδών που συνα- για επεξεργασία και παρουσίαση δε-
(τροφικές αλυσίδες, ντώνται σε οικεία οικοσυστήματα δομένων.
τροφικά πλέγματα, (μέσα από την προσέγγιση του μι- Συλλογή πληροφοριών (έρευνα σε
τροφικές πυραμίδες, κρόκοσμου των γλυκών νερών) σχετικούς διαδικτυακούς τόπους).
τροφικά επίπεδα). η γνωριμία με αντιπροσωπευτικούς Ανάλυση δεδομένων – Συζήτηση –
Ανθρώπινες δραστη- μικροοργανισμούς των γλυκών νε- Εξαγωγή συμπερασμάτων.
ριότητες και περιβαλ- ρών Κατασκευή ιστοσελίδας όπου θα περι-
λοντικά προβλήματα η προσέγγιση των σχέσεων που γράφεται η δραστηριότητα και οι
(ρύπανση υδάτινων οι- αναπτύσσονται ανάμεσα στους ορ- στόχοι της και θα περιλαμβάνονται
κοσυστημάτων, ευτρο- γανισμούς (ροή ενέργειας - τροφικές σχετικά κείμενα, φωτογραφίες και βί-
φισμός, βιοσυσσώρευ- αλυσίδες, τροφικά πλέγματα, τροφι- ντεο (που δημιουργήθηκαν κατά τη μι-
ση τοξικών ουσιών). κές πυραμίδες, τροφικά επίπεδα) και κροσκοπική παρατήρηση) και σχόλια
μεταξύ αυτών και των αβιοτικών – παρατηρήσεις των επιμορφούμενων
στοιχείων του περιβάλλοντός τους που εμπλέκονται στη δραστηριότητα.
η προσέγγιση των υδάτινων οικοσυ- Δημιουργία ηλεκτρονικής κλείδας για
στημάτων και η διερεύνηση των οι- την αναγνώριση των μικροοργανι-
κολογικών διεργασιών που συμβαί- σμών.
νουν στα όρια τους Σχεδιασμός και εισαγωγή στην ιστοσε-
η αναγνώριση της οικολογικής ση- λίδα σχετικών φύλλων εργασίας δια-
μασίας των μικροοργανισμών για τη μορφωμένων από τους επιμορφούμε-
σταθερότητα των υδάτινων οικοσυ- νους (με δυνατότητες τροποποίησης
στημάτων αλλά και τις αρνητικές συ- και εκτύπωσής τους).
νέπειες που συχνά επιφέρουν οι αν-
θρώπινες δραστηριότητες (ρύπανση
κ.ά.)
η κατανόηση της έννοιας της «Φυσι-
κής Επιλογής» και της βιολογικής
εξέλιξης των ειδών μέσω ανάπτυξης
προσαρμογών για επιβίωση και
αναπαραγωγική επιτυχία
η εξοικείωση των επιμορφούμενων
με τη χρήση νέων τεχνολογιών (μι-
κροκάμερα, λογισμικά προγράμματα
κατασκευής ιστοσελίδων, επεξεργα- 45
Φυσικά Οικοσυστήματα - Βιοτικοί και αβιοτικοί Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους Παρατήρηση, μετρήσεις, πειράματα,
Βιοτικοί και Αβιοτικοί παράγοντες φυσικών δεξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη καταγραφή δεδομένων σε φυσικά οι-
παράγοντες - Ροή Ενέρ- οικοσυστημάτων – των Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία κοσυστήματα.
γειας σχέσεις αλληλεπίδρα- της Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: Χρήση ψηφιακής φωτογραφικής μηχα-
σης η αναγνώριση των κυριότερων χα- νής και βιντεοκάμερας – Λήψη φωτο-
(2,5 ώρες) Είδος, πληθυσμός, ρακτηριστικών των φυσικών οικοσυ- γραφιών και βίντεο με τοπικά είδη, με-
βιοκοινότητα στημάτων ταφορά δεδομένων στον υπολογιστή –
Βιομάζα, παραγωγι- η προσέγγιση των τροφικών σχέσε- Αξιοποίηση προγραμμάτων επεξεργα-
κότητα ων που αναπτύσσονται ανάμεσα σίας εικόνας και βίντεο - Δημιουργία
Ροή ενέργειας στους οργανισμούς μιας βιοκοινότη- ηλεκτρονικού αρχείου φωτογραφιών
Τροφικές σχέσεις τας (τροφικές αλυσίδες – τροφικά και βίντεο.
ανάμεσα στους οργανι- πλέγματα – τροφικές πυραμίδες – Αξιοποίηση διαθέσιμης βιβλιογραφίας
σμούς – τροφικές αλυ- τροφικά επίπεδα) και των σχέσεων και έρευνα σε σχετικούς διαδικτυακούς
σίδες – τροφικά πλέγ- ανάμεσα σ’ αυτούς και στα αβιοτικά τόπους – Δημιουργία ηλεκτρονικής
ματα – τροφικές πυρα- χαρακτηριστικά του περιβάλλοντός κλείδας για την αναγνώριση φυτικών
μίδες – τροφικά επίπε- τους (κλιματικές συνθήκες, σύσταση και ζωικών ειδών.
δα εδάφους κ.ά.) Σύνδεση μετεωρολογικού σταθμού με
η αναγνώριση της ανάγκης διατήρη- υπολογιστή – καταγραφή κλιματικών
σης των διαφορετικών πληθυσμών χαρακτηριστικών της περιοχής – Αξιο-
για την ισορροπία των οικοσυστη- ποίηση προγραμμάτων επεξεργασίας
μάτων αλλά και των αρνητικών συ- στατιστικών στοιχείων και σχεδιασμού
νεπειών που συχνά επιφέρουν οι γραφημάτων.
ανθρώπινες δραστηριότητες (ρύ- Δημιουργία ηλεκτρονικών αρχείων με
πανση κ.ά.) διαδραστικό χαρακτήρα με προτει-
Η ανάπτυξη της ικανότητας κατα- νόμενα φύλλα εργασίας, δραστηριότη-
σκευής ιστοσελίδας με διαδραστικό τες και παιχνίδια για το σχεδιασμό
χαρακτήρα και δυνατότητες εμπλου- τροφικών αλυσίδων, τροφικών πλεγ-
τισμού της από τους σχεδιαστές της μάτων και ασκήσεις για τον υπολογι-
αλλά και από άλλους ενδιαφερόμε- σμό των πληθυσμιακών μεγεθών, τη
νους (δημιουργία βάσης δεδομένων μεταβολή της δεσμευμένης ενέργειας
για θέματα που αφορούν στους συ- και της βιομάζας στα διαφορετικά τρο-
γκεκριμένους γνωστικούς τομείς) φικά επίπεδα (τα συγκεκριμένα αρχεία
Η ανάπτυξη της ικανότητας κατα- θα επιδέχονται τροποποιήσεις και θα
σκευής και οργάνωσης της ιστοσελί- μπορούν να εκτυπωθούν από τους εν-
δας με τρόπο ώστε να λειτουργεί ως διαφερόμενους).
πηγή πληροφοριών και ως εκπαι- Δημιουργία ιστοσελίδας όπου θα περι-
δευτικό «εργαλείο» και για άλλες λαμβάνονται όλα τα παραπάνω, προ-
ομάδες ενώ, παράλληλα, θα εξα- τεινόμενοι σύνδεσμοι σχετικού περιε-
46
σφαλίζει δυνατότητες επικοινωνίας χομένου και άλλες πηγές αναφοράς. Η
ανάμεσα σε διαφορετικές ομάδες συγκεκριμένη ιστοσελίδα θα εξασφαλί-
(μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. ζει δυνατότητες σταδιακού εμπλουτι-
σμού της με νέα δεδομένα από τους
σχεδιαστές της αλλά και από άλλες
ομάδες που ασχολούνται με παρόμοια
θέματα καθώς και δυνατότητες επικοι-
νωνίας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρο-
μείου

Ανθρώπινες Δραστη- Όξινη Βροχή – περι- Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους Αξιοποίηση του διαδικτύου και της δια-
ριότητες και Περιβαλλο- γραφή φαινομένου. δεξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη θέσιμης βιβλιογραφίας για τη συλλογή
ντικά Προβλήματα Αιτίες και συνέπειες των Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία σχετικών πληροφοριών (ανθρώπινες
Ρύπανση ατμόσφαιρας, της όξινης βροχής. της Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: δραστηριότητες που ευθύνονται για το
νερού, εδάφους Όξινη βροχή και αλλοί- η ανάδειξη της σχέσης των αν- σχηματισμό όξινης βροχής, επίδραση
ωση των αβιοτικών πα- θρώπινων δραστηριοτήτων με τη της όξινης βροχής στα χερσαία και
(2,5 ώρες) ραγόντων των χερσαί- ρύπανση και τις αρνητικές συνέπειες υδατικά οικοσυστήματα, ανθεκτικότητα
ων και υδατικών οικο- που αυτή επιφέρει στα οικοσυστή- οργανισμών στην όξινη βροχή, όξινη
συστημάτων (διάβρω- ματα (χερσαία και υδατικά) βροχή και πολιτισμικά μνημεία)
ση, μείωση του pH του η κατανόηση των σχέσεων αλληλε- Κριτική επεξεργασία της διαθέσιμης
νερού κ.ά.) πίδρασης ανάμεσα στις διαφορετι- πληροφορίας - Συζήτηση – Εξαγωγή
Όξινη βροχή και οι αρ- κές μορφές ρύπανσης (ατμοσφαιρι- συμπερασμάτων
νητικές συνέπειές της κή, ρύπανση υδάτων, ρύπανση Πειραματικές ασκήσεις για την επίδρα-
στους οργανισμούς εδάφους) ση όξινων διαλυμάτων:
(χερσαίους και υδατι- η αναγνώριση των αιτίων της εκδή- στη φύτρωση σπερμάτων
κούς, φυτικούς και ζωι- λωσης του φαινομένου της όξινης σε φυτικά τμήματα (φύλλα)
κούς) βροχής και τις αρνητικές συνέπειες σε πετρώματα διαφορετικού τύπου
Όξινη βροχή και πολιτι- που επιφέρει στο έδαφος και στους (ασβεστόλιθος, μάρμαρο κ.ά.)
σμικό περιβάλλον (γυ- χερσαίους οργανισμούς, στο νερό Καταγραφή και ανάλυση δεδομένων –
ψοποίηση - καταστρο- και στις μορφές ζωής που αυτό υπο- Δημιουργία γραφικών παραστάσεων
φή μαρμάρινων μνη- στηρίζει με τη χρήση κατάλληλων λογισμικών
μείων) η συσχέτιση του φαινομένου της όξι- προγραμμάτων
νης βροχής με: Κατασκευή ιστοσελίδας όπου θα περι-
- τη διάβρωση του εδάφους και την λαμβάνονται σχετικά κείμενα και φω-
επακόλουθη μείωση της ποικιλίας τογραφίες και θα περιγράφονται οι
και της αφθονίας των χερσαίων πειραματικές ασκήσεις (με σχόλια,
οργανισμών (παραγωγών, κατα- φωτογραφίες και βίντεο από τη διεξα-
47
ναλωτών και αποικοδομητών), γωγή των πειραμάτων), οι εκπαιδευτι-
- τη μείωση της διαφάνειας του νε- κοί τους στόχοι και οι παρατηρήσεις
ρού στα υδάτινα οικοσυστήματα των μαθητών που εμπλέκονται στη
(λόγω διάβρωσης του εδάφους δραστηριότητα
στις λεκάνες απορροής τους) και Σταδιακός εμπλουτισμός της ιστοσελί-
την επακόλουθη ανεπάρκεια οξυ- δας με νέα δεδομένα (γραφήματα και
γόνου φωτογραφίες) που θα προκύπτουν
- την άμεση επίδραση των όξινων από την εξέλιξη των πειραμάτων (π.χ.
εισροών στα υδατικά οικοσυστή- πειράματα φύτρωσης σπερμάτων).
ματα, τη μείωση του pH του νε- Σχεδιασμός και εισαγωγή στην ιστοσε-
ρού και την επακόλουθη διαμόρ- λίδα σχετικών φύλλων εργασίας δια-
φωση δυσμενών συνθηκών για μορφωμένων από τους εκπαιδευτι-
την επιβίωση πολλών υδρόβιων κούς (με δυνατότητες τροποποίησης
οργανισμών και εκτύπωσης).
η παρατήρηση της άμεσης επίδρα- Σχεδιασμός της ιστοσελίδας έτσι ώστε
σης όξινων διαλυμάτων σε πε- να εξασφαλίζονται δυνατότητες επικοι-
τρώματα διαφορετικού τύπου, στη νωνίας με επιμορφούμενους άλλων
φύτρωση σπερμάτων, σε τμήματα τμημάτων (κριτικά σχόλια, προτάσεις
ώριμων φυτών (π.χ. φύλλα) κ.ά. κ.ά.)
η διερεύνηση, σε θεωρητικό επίπε-
δο, της επίδρασης της όξινης βρο-
χής στην επιβίωση των ζωικών ορ-
γανισμών
η εξοικείωση των επιμορφούμενων
με τη χρήση νέων τεχνολογιών (λο-
γισμικά προγράμματα επεξεργασίας
και προβολής δεδομένων, κατα-
σκευής ιστοσελίδων και επεξεργασί-
ας εικόνας και βίντεο)
η κατασκευή ιστοσελίδας που θα
αποτελέσει πηγή πληροφοριών και
εκπαιδευτικό «εργαλείο» για ομάδες
που θα ασχοληθούν με το συγκεκρι-
μένο θέμα
η επικοινωνία των επιμορφούμενων
διαφορετικών ομάδων, μέσω διαδι-
κτύου.

48
49
Άξονες Περιεχόμενο Στόχοι Ενδεικτικές
περιεχομένου δραστηριότητες

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Κύτταρο: σχέση με- Μέγεθος κυττάρων, Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε-


γέθους – λειτουργικότη- οργανιδίων, βιομορί- ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των
τας ων. Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της Αναπαράσταση, με τη βοήθεια εργα-
Σχέση της λειτουργι- Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: λείων των ΤΠΕ, της σχέσης μεγέθους
(2,5 ώρες) κότητας του κυτ- η εισαγωγή του μαθητή στην έννοια βιομορίων - βιολογικών δομών και της
τάρου με το μέγεθός της κλίμακας μεγέθους για το κύτταρο, αντιστοίχισής τους αριθμητικά ή εικονι-
του. τα οργανίδια και τα μακρομόρια. κά με αντικείμενα καθημερινής χρή-
η ανάδειξη της σημασίας της σχέσης σης.
επιφάνειας/όγκου και το μέγεθος του Δραστηριότητες με τις οποίες αποδει-
κυττάρου για τη λειτουργικότητά του. κνύεται η σημασία της σχέσης επι-
φάνειας (κυττάρων ή οργανιδίων) και
όγκου για τη συνολική λειτουργικότητα
του κυττάρου ως μονάδα της ζωής.

Δομή του κυττάρου – Δομή κυττάρου, ορ- Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε-
Κυτταρικές λειτουργίες γανίδια, σχηματισμοί, ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των
βιομόρια. Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της
(2,5 ώρες) Κυτταρικές λειτουργί- Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: Εικονική μικροσκοπική παρατήρηση.
ες. η διάκριση και η επιλογή τεχνικών και (με μικροσκόπιο φωτονικό, ηλεκτρονι-
Λειτουργίες μεμβρα- μεθοδολογιών που χρησιμοποιούνται κό, σάρωσης κτλ.), κρυσταλλογραφι-
νών (μεταφορά ου- για τη διερεύνηση της δομής του κυτ- κές μέθοδοι, γενικές και ειδικές
σιών μέσα και έξω τάρου, των οργανιδίων του και των χρώσεις (π.χ. εοζίνη-αιματοξυλίνη,
από το κύτταρο). βιομορίων. Giemsa κτλ.).
Είδη κυττάρων (προ- ο συσχετισμός των διαφόρων κυτταρι- Φωτογράφηση παρασκευασμάτων με
καρυωτικά, πρώτι- κών δομών με τις αντίστοιχες ιδιότητες ψηφιακή μηχανή, επεξεργασία των ει-
στα, μύκητες, ζωικά, και λειτουργίες (π.χ. λειτουργίες της κόνων σε υπολογιστή, παρουσίασή
φυτικά) - Διαφορές μεμβράνης). τους σε power point ή ιστοσελίδα.

50
και ομοιότητες. η αναγνώριση της οργάνωσης ως Αναπαράσταση δομών στο χώρο από
Αρχές λειτουργίας μι- ενός από τα βασικά χαρακτηριστικά δισδιάστατες εικόνες.
κροσκοπίου και πα- της ζωής και η ανάδειξη της σχέσης Δημιουργία σεναρίων για την επιλογή
ρατήρησης - Είδη μι- και του ρόλου της ενέργειας σ’ αυτό. κατάλληλης τεχνολογίας και μεθοδολο-
κροσκοπίων. η κατανόηση της αρχής λειτουργίας γίας ανάλογα με το αντικείμενο έρευ-
Αρχές και μεθοδολο- του μικροσκοπίου και της σχέσης αυ- νας ή το πρόβλήμα.
γία της επιστημονι- τής της λειτουργίας με τους νόμους
κής έρευνας στο της οπτικής.
χώρο της Βιολογίας η αναγνώριση των περιορισμών σε
. ό,τι αφορά την παρατήρηση μικροσκο-
πικών δομών μα την αξιοποίηση σύγ-
χρονων τεχνολογικών μέσων και δια-
δικασιών.
η συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας
δεδομένων που σχετίζονται και με τις
τρεις διαστάσεις των βιολογικών δο-
μών για τη λεπτομερή γνώση και κα-
τανόηση του ρόλου και της λειτουργί-
ας μιας βιολογικής δομής.
Η αναγνώριση της σχέσης δομής και
λειτουργίας στις βιολογικές δομές
όλων των επιπέδων.

Οργανισμοί και ενέργεια Εξασφάλιση θρεπτι- Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε- Επίσκεψη σε ιστοσελίδες για τη φωτο-
κών ουσιών και ενέρ- ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των σύνθεση και την αναπνοή.
(2,5 ώρες) γειας από τους οργα- Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της Αναπαράσταση αντιδράσεων με κα-
νισμούς. Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: τάλληλες προσομοιώσεις.
Φωτοσύνθεση, κυτ- Διερεύνηση των εναλλακτικών ιδεών
ταρική αναπνοή, Η ανάδειξη των διαφορών στις διαδι- (παρανοήσεων των μαθητών).
σχέση μεταξύ τους. κασίες εξασφάλισης θρεπτικών ου- Εποικοδόμηση εννοιών για το κύτταρο
Οι θερμοδυναμικοί σιών και ενέργειας ανάμεσα στους φυ- και κυρίως για τη φωτοσύνθεση και
νόμοι στα βιολογικά τικούς και τους ζωικούς οργανισμούς. την κυτταρική αναπνοή, με την αξιο-
συστήματα. Η ανάδειξη των εναλλακτικών ιδεών ποίηση εργαλείων των ΤΠΕ.
Διαφορές φυτικών- και παρανοήσεων των μαθητών σχετι- Εικονικά πειράματα για παρατήρηση
ζωικών κυττάρων. κά με την κυτταρική αναπνοή και τη και διερεύνηση των παραγόντων που
φωτοσύνθεση. επιδρούν και επηρεάζουν την κυτταρι-
Η αναγνώριση της σχέσης των λει- κή αναπνοή και τη φωτοσύνθεση.

51
τουργιών αυτών (εκτός των άλλων)
και με την ταξινόμηση και οργάνωση
των οργανισμών (π.χ. ζωϊκοί-φυτικοί,
αυτότροφοι-ετερότροφοι).
Η ανάπτυξη της ικανότητας αξιοποίη-
σης των ΤΠΕ για την εποικοδόμηση
των παραπάνω ιδεών.
Η ανάδειξη της σημασίας της κυτταρι-
κής αναπνοής και της φωτοσύνθεσης
για το κύτταρο (ζωϊκό ή φυτικό), τον
οργανισμό ή το οικοσύστημα (ροή
ενέργειας, βιογεωχημικοί κύκλοι) αλλά
και στην παραγωγή προϊόντων της
διατροφής μας.
Η διάκριση των μεταβολικών διαδικα-
σιών (αναβολικών, καταβολικών) και ο
συσχετισμός τους με τους νόμους της
θερμοδυναμικής.

Επίπεδα οργάνωσης Από το κύτταρο στον Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε- Εικονικά πειράματα σχετικά με την πο-
της ζωής. οργανισμό (κύτταρο- ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των ρεία ανάπτυξης των φυτών και των
ιστός-όργανο-σύστη- Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της ζώων σε ελεγχόμενες ή μη συνθήκες.
(2,5 ώρες) μα οργάνων-οργανι- Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: Παρακολούθηση αντίστοιχων διαδικα-
σμός). Η διάκριση των εννοιών: αύξηση, σιών στο περιβάλλον, βιντεοσκόπηση,
Επίδραση συνθηκών ανάπτυξη, διαφοροποίηση (δημιουρ- φωτογράφηση, επεξεργασία των ει-
περιβάλλοντος στην γία προτύπου (pattern formation). κόνων με τη βοήθεια του υπολογιστή.
οντογένεση. Η σχέση των παραπάνω εννοιών με Δημιουργία animations για την αύξη-
την πρόσληψη τροφής και ενέργειας, ση, ανάπτυξη και διαφοροποίηση από
με το γενετικό πρόγραμμα και το περι- φωτογραφίες του διαδικτύου ή από
βάλλον. φωτογραφίες πειραμάτων που θα
πραγματοποιηθούν στην τάξη ή το πε-
δίο.

Ομοιοστατικοί μηχανι- Το φαινόμενο της Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε- Εικονική αναπαράσταση ρύθμισης της
σμοί ομοιόστασης στα βιο- ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των θερμοκρασίας στον οργανισμό.
λογικά συστήματα. Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της Παρουσίαση ή/και δημιουργία σεναρί-
(2,5 ώρες) Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται:
52
Ομοιοστατικοί μηχα- Η κατανόηση της έννοιας της ων έρευνας για μια υποθετική μολυ-
νισμοί. ομοιόστασης για τα βιολογικά συστή- σματική ασθένεια.
Το ανοσοποιητικό ματα και η διαφοροποίησή τους σχετι- Επίσκεψη σε εικονικό εργαστήριο για
σύστημα ως ιδιαίτε- κά με το θέμα αυτό από τα άβια συ- την παρακολούθηση της πορεία της
ρος ομοιοστατικός στήματα (φυσικοχημικά). έρευνας για τον προσδιορισμό της φύ-
μηχανισμός. Η κατανόηση των βασικών ομοιοστα- σης της ασθένειας και την ανάπτυξη
Η έρευνα για τη θε- τικών μηχανισμών. πιθανών φαρμάκων για τη θεραπεία.
ραπεία σχετικών Η σθσχέτιση της ασθένειας με τη δια-
ασθενειών. ταραχή ομοιοστατικών μηχανισμών.
Η κατανόηση της λειτουργίας του ανο-
σοποιητικού συστήματος.
Η ανάδειξη της σχέσης διαδικασιών
του ανοσοποιητικού μηχανισμού με τη
δομή και τις λειτουργίες της κυτταρι-
κής μεμβράνης.
Η ανάδειξη της σχέσης διαδικασιών
διάγνωσης ασθενειών και θεραπευτι-
κών μεθόδων με δομικά και λειτουργι-
κά χαρακτηριστικά των κυττάρων.
Η εισαγωγή των μαθητών στην επι-
στημονική σκέψη και έρευνα.
Η συμβολή της σύγχρονης τεχνολογί-
ας στην ανάπτυξη της έρευνας για την
επίλυση προβλημάτων που αφορούν
την υγεία.

Βιολογία και καθημερινή Μεγάλες ανακαλύ- Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε- Δημιουργία ιστοσελίδας με τη χρήση
ζωή. ψεις και σταθμοί ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των χρονομηχανής που θα συνδέει με-
στην ιστορία της Βιο- Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της γάλες τεχνολογικές ανακαλύψεις με
(2,5 ώρες) τεχνολογίας. Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: βιολογικές και συσχέτισή τους με κοι-
Συσχέτιση της πορεί- Η ανάδειξη του τρόπου με τον οποίο νωνικές αλλαγές.
ας των ανακαλύψεων μεγάλοι σταθμοί στην εξέλιξη της τε- Παρουσίαση ή/και ανάπτυξη σεναρίων
με ιστορικές και κοι- χνολογίας επέδρασαν σημαντικά και σχετικών με τη μορφή της τεχνολογίας
νωνικές αλλαγές. συνέβαλαν στην ανάπτυξη της με- της επιστήμης και της κοινωνίας στο
Προβλήματα από την λέτης του κυττάρου και της Βιολογίας μέλλον.
κακή χρήση των με- γενικότερα.
θόδων ή των προϊ- Η ανάπτυξη τη ικανότητας του μαθητή
53
όντων της βιοτεχνο- να κάνει υποθέσεις για μελλοντικές τε-
λογίας χνολογικές ανακαλύψεις που μπορούν
να συμβάλουν στη λύση σύγχρονων
προβλημάτων και ερωτημάτων, βασι-
σμένος στις γνώσεις και τις δεξιότητες
που αποκτά.
Η ανάδειξη της σχέσης αλληλεπίδρα-
σης επιστήμης και τεχνολογίας με την
κοινωνία.
Η αναγνώριση του ότι η ανάπτυξη της
τεχνολογίας θα πρέπει να είναι προ-
σανατολισμένη και να έχει ως στόχο
και κατεύθυνση τη βοήθεια του αν-
θρώπου και την επίλυση των προβλη-
μάτων του.

54
Άξονες Περιεχόμενο Στόχοι Ενδεικτικές
περιεχομένου δραστηριότητες

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ

Η έννοια της κληρονομι-


Η έννοια της κληρο- Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε- Εξοικείωση με τη χρήση υποδείγματος
κότητας
νομικότητας, η «συ- ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των ιστοσελίδας που έχει κατασκευαστεί
ντηρητική» και η Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της με σκοπό την ένταξή της στη διδακτική
(2,5 ώρες)
«προοδευτική Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: πρακτική της συγκεκριμένης ενότητας.
διάσταση του φαινο- Η προσέγγιση της ατομικής, κοινωνι- Συζήτηση σχετικά με τις δυνατότητες
μένου. κής, της τοπικής και παγκόσμιας και τα όρια του προτεινόμενου διδακτι-
Οι ιδέες για την κλη- διάστασης της επιστήμης της κληρο- κού εργαλείου αναφορικά με το βαθμό
ρονομικότητα πριν το νομικότητας με την αξιοποίηση εργα- κινητοποίησης του μαθητή, την αξιο-
Μέντελ. (Παγγένεση, λείων των ΤΠΕ. λόγηση της πορείας της διδασκαλίας,
θεωρία ανάμειξης χα- Η απόκτηση δεξιοτήτων, αναζήτησης, την παροχή δυνατοτήτων ανάληψης
ρακτήρων, θεωρία επιλογής, χρήσης, τροποποίησης, πα- και διεκπεραίωσης ομαδοσυνεργατι-
μεταβίβασης επίκτη- ραγωγής και ένταξης εφαρμογών κών δραστηριοτήτων, την επικοινωνία
των γνωρισμάτων). Τ.Π.Ε στη διδασκαλία της έννοιας της μεταξύ των μελών της ομάδας.
Η πειραματική μέθο- κληρονομικότητας. Αναζήτηση τρόπων αποτελεσματικής
δος του Μέντελ. Η ανάδειξη της ελκυστικότητας της ένταξής του στη διδασκαλία.
ιστορίας της γενετικής και των με- Προτάσεις σχετικές με μεταβολές στο
θόδων που χρησιμοποιεί μέσω διδα- περιεχόμενό του ώστε να καταστεί
κτικών προσεγγίσεων, οι οποίες αξιο- αυτό πληρέστερο και αποτελεσματι-
ποιούν την παραστατικότητα, τον κότερο.
πλούτο των πληροφοριών και τις δυ- Τροποποίηση της οργάνωσης του πε-
νατότητες ενεργοποίησης του μαθητή ριεχομένου και των πληροφοριών που
που παρέχουν οι ΤΠΕ. αυτό παρέχει ώστε να προσαρμόζεται
στις δυνατότητες και τις ανάγκες της
ομάδας (μαθητών)

Καρυότυπος

55
Διαδικασία λήψης κα- Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε-
(2,5 ώρες) ρυοτύπου. ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των Κατάρτιση πίνακα με έννοιες, φαινόμε-
Χρωμοσωμικές με- Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της να, διαδικασίες που πρέπει να περι-
ταλλάξεις. Μη απο- Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: λαμβάνονται στη διδακτική προσέγγι-
χωρισμός στην 1η και Η απόκτηση δεξιοτήτων στην αναζή- ση της ενότητας με τη χρήση των
στη 2η μειωτική διαί- τηση και επιλογή πολυμεσικών εφαρ- Τ.Π.Ε.
ρεση. μογών, ιστοσελίδων, παρουσιάσεων, Συζήτηση σχετικά με τα κριτήρια με τα
Μείωση - Γονιμοποί- applets για τη διδασκαλία της λήψης οποία η εφαρμογή Τ.Π.Ε. ελέγχεται για
ηση. του καρυοτύπου, των μεταλλάξεων τη δυνατότητα ένταξής της στη διδα-
που μπορούν να τον μεταβάλλουν, τις σκαλία της συγκεκριμένης ενότητας.
Προγεννητικός έλεγ-
συνέπειες τους στο φαινότυπο των Αναζήτηση στο πιστοποιημένο εκπαι-
χος με την αξιοποίη-
ατόμων που τις έχουν υποστεί. δευτικό λογισμικό και το διαδίκτυο
ση του καρυότυπου.
Απόκτηση δεξιοτήτων σχεδιασμού δι- εφαρμογών που καλύπτουν τις έννοιες
δακτικών δραστηριοτήτων με τις οποί- του πίνακα που συνέταξαν και εκπλη-
ες τα προϊόντα των Τ.Π.Ε εντάσσονται ρώνουν τα κριτήρια στα οποία κατέλη-
αποτελεσματικά στη διδασκαλία της ξαν.
συγκεκριμένης ενότητας. Δραστηριότητες στο πλαίσιο της διδα-
Απόκτηση δεξιοτήτων υλοποίησης και κτικής στρατηγικής που επελέγη με τις
τροποποίησης των σχεδιαζόμενων οποίες επιδιώκεται η αφόρμηση, η ανί-
χειρισμών στη σχολική αίθουσα, ώστε χνευση και η άρση παρανοήσεων, και
να είναι διδακτικά αποτελεσματικοί. η αξιολόγηση της διδασκαλίας.
Κατασκευή παρουσιάσεων, φύλλων
εργασίας, παιχνιδιών κτλ., με βάση
τους στόχους και τη διδακτική στρατη-
γική που ακολουθείται.
Παρουσίαση των αποτελεσμάτων των
εργασιών των ομάδων.
Συζήτηση σχετικά με δυνατές παρεμ-
βάσεις για τη βελτίωση της προτει-
νόμενης διαδικασίας.

Διυβριδισμός-Ανεξάρτη- Διυβριδισμός Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε-


τος συνδυασμός γονιδί- Χρωμοσωμική θεω- ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των Εξοικείωση στη χρήση υποδείγματος
ων και χρωμοσωμάτων ρία κληρονομικότη- Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της ιστοσελίδας που έχει κατασκευαστεί
τας Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: με σκοπό την ένταξή της στη διδακτική
(2,5 ώρες) Συμβατότητα συμπε- Η απόκτηση δεξιοτήτων, αναζήτησης, πρακτική της συγκεκριμένης ενότητας.
ρασμάτων του επιλογής, χρήσης, τροποποίησης, πα- Συζήτηση για τις δυνατότητες και τα

56
Μέντελ με τη μείωση. ραγωγής και ένταξης εφαρμογών όρια του προτεινόμενου διδακτικού ερ-
Ανεξάρτητος συνδυα- Τ.Π.Ε στη διδασκαλία του διυβριδι- γαλείου σε σχέση με το βαθμό κινητο-
σμός χρωμοσω- σμού και του ανεξάρτητου συνδυα- ποίησης του μαθητή, την αξιολόγηση
μάτων και γονιδίων. σμού χρωμοσωμάτων και γονιδίων. της πορείας της διδασκαλίας, την πα-
Η προσέγγιση, σε ατομικό επίπεδο και ροχή δυνατοτήτων ανάληψης και διεκ-
επίπεδο πληθυσμού (τοπικό και πα- περαίωσης ομαδοσυνεργατικών δρα-
γκόσμιο) της ποικιλομορφίας των ορ- στηριοτήτων, την επικοινωνία μεταξύ
γανισμών ως αποτελέσματος των μη- των μελών της τάξης.
χανισμών ανασυνδυασμού. Αναζήτηση τρόπων αποτελεσματικής
Η απόκτηση της ικανότητας χρήσης ένταξής του στη διδασκαλία.
των Τ.Π.Ε. με τρόπο που να οδηγεί το Επεξεργασία προτάσεων σχετικών με
μαθητή στην ανακάλυψη της μεντελι- μεταβολές στο περιεχόμενό του ώστε
κής συλλογιστικής, «βηματίζοντας» ο να το καταστήσουν πληρέστερο και
ίδιος στα μονοπάτια της σκέψης του αποτελεσματικότερο.
Μέντελ. Τροποποίηση της οργάνωσης του πε-
ριεχομένου και των πληροφοριών που
αυτό παρέχει ώστε να προσαρμόζεται
στις δυνατότητες και τις ανάγκες της
ομάδας (μαθητών)

57
Ρύθμιση Γονιδιακής Έκ-
φρασης (Ρ.Γ.Ε.) Συνοπτική παρουσία- Η ανάπτυξη στους επιμορφούμενους δε-
ση της μεταγραφής ξιοτήτων στη χρήση και στην ένταξη των
(2,5 ώρες) και μετάφρασης Νέων Τεχνολογιών στη διδασκαλία της
Γονιδιακή ρύθμιση Βιολογίας ώστε να εξυπηρετείται: Συζήτηση για τις δυνατότητες και τα
στους προκαρυωτι- Η απόκτηση δεξιοτήτων αναζήτησης, όρια των προτεινόμενων διδακτικών
κούς οργανισμούς. επιλογής, χρήσης, τροποποίησης και εργαλείων σε σχέση με το βαθμό κινη-
Ρύθμιση στο επίπεδο ένταξης εφαρμογών Τ.Π.Ε. στη διδα- τοποίησης του μαθητή, την αξιολόγη-
της μεταγραφής των σκαλία της Ρ.Γ.Ε. έκφρασης. ση της πορείας της διδασκαλίας, την
ευκαρυωτικών οργα- Η κατανόηση και αξιοποίηση δυνατο- παροχή δυνατοτήτων ανάληψης και
νισμών. τήτων ΤΠΕ και ιδιαιτέρως των πολυμε- διεκπεραίωσης ομαδοσυνεργατικών
σικών εφαρμογών στη διδασκαλία της δραστηριοτήτων, την επικοινωνία με-
Μετα-μεταγραφικές
ενότητας. ταξύ των μελών της τάξης.
επεξεργασίες.
Η αναγνώριση των δυνατοτήτων του Αναζήτηση και σχολιασμός τρόπων
διαδικτύου στο να συμβάλει στη διδα- αποτελεσματικής ένταξής τους στη δι-
σκαλία δυναμικά αναπτυσσόμενων το- δασκαλία.
μέων της Βιολογίας, όπως η Ρ.Γ.Ε ως Τροποποίηση της οργάνωσης του πε-
μέσο: ριεχομένου και των πληροφοριών που
ενημέρωσης για τις πιο πρόσφατες αυτό παρέχει ώστε να προσαρμόζεται
επιστημονικές εξελίξεεις, στις δυνατότητες και τις ανάγκες της
επικοινωνίας και ανταλλαγής πλη- ομάδας (μαθητών)
ροφοριών και
ως εργαλείου έρευνας για την
πρόοδό τους.
Η κατανόηση και η αξιοποίηση της
λειτουργίας του διαδικτύου για τα πα-
ραπάνω θέματα.

58
Άξονες περιεχο- Περιεχόμενο Στόχοι Ενδεικτικές δραστηριότητες
μένου
Οι επιμορφούμενοι να αναπτύξουν δε-
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝ- Όργανα του πεπτικού ξιότητες στη χρήση και στην ένταξη των Άντληση πληροφοριών από σελίδες
ΘΡΩΠΟΥ συστήματος - προ- Τ.Π.Ε στη διδασκαλία της Βιολογίας ώστε του διαδικτύου σχετικά με τις απαραί-
σαρτημένοι αδένες να εξυπηρετείται: τητες θρεπτικές ουσίες (πρωτεΐνες,
Τροφικές ανάγκες του Διαδικασία της υδατάνθρακες, κτλ.) Δημιουργία πίνα-
ανθρώπου διάσπασης και της Ο προσδιορισμός των βασικών θρε- κα σε έγγραφο στον οποίο αναφέρο-
Δομή και λειτουργία του απορρόφησης των πτικών ουσιών και του ρόλου τους νται οι ουσίες και ο ρόλος τους στην
πεπτικού συστήματος θρεπτικών ουσιών - στην καλή λειτουργία του ανθρώπινου καλή λειτουργία του οργανισμού.
υγιεινή του πεπτικού οργανισμού. Αναζήτηση σε σχετικό λογισμικό προ-
(2,5 ώρες) συστήματος Η αναγνώριση και περιγραφή των ορ- σομοιώσεων και πληροφοριών που
γάνων του πεπτικού συστήματος του παρουσιάζουν τη δομή και τη λειτουρ-
ανθρώπου και του ρόλου καθενός από γία του πεπτικού συστήματος.
αυτά στη διαδικασία της πέψης. Παρακολούθηση μέσα από προσο-
Ο προσδιορισμός των προϊόντων της μοιώσεις σχετικών σελίδων του διαδι-
διάσπασης των πρωτεϊνών, των υδα- κτύου της διαδικασίας της διάσπασης
τανθράκων και των λιπών στο πεπτικό των πρωτεϊνών, των υδατανθράκων
σύστημα καθώς και η διαδικασία και των λιπών στο πεπτικό σύστημα
απορρόφησης τους. καθώς και της διαδικασίας απορρόφη-
Η αναγνώριση της αξίας της σωστής σης τους. Παρουσίαση σε power point
διατροφής του ανθρώπου για τη δια- των βασικών σημείων της διαδικασίας
τήρηση της υγείας του. αυτής.
Εύρεση στοιχείων σε σελίδες του δια-
δικτύου ή σε άρθρα, σχετικών με την
παχυσαρκία στη χώρα μας. Δημιουρ-
γία γραφημάτων σε λογιστικό
πρόγραμμα στο οποίο παρουσιάζεται
η μεταβολή βάρους σε παιδιά ή εφή-
βους τα τελευταία είκοσι χρόνια. Σχο-
λιασμός και ένταξη του γραφήματος
σε πρόγραμμα γραφής κειμένου.
Δημιουργία αφίσας μέσα από προ-
γράμματα επεξεργασίας εικόνας, σχε-
59
τικής με θετικές για τον οργανισμό
διατροφικές συνήθειες.
Οι επιμορφούμενοι να αναπτύξουν δε- Αναζήτηση σε σχετικό λογισμικό προ-
Μεταφορά των θρεπτι- Όργανα του κυκλο- ξιότητες στη χρήση και στην ένταξη των σομοιώσεων και πληροφοριών που
κών ουσιών στους ιστούς φορικού συστήματος Τ.Π.Ε στη διδασκαλία της Βιολογίας ώστε παρουσιάζουν τη δομή και τη λειτουρ-
Κυκλοφορικό σύστημα Αίμα (σύσταση - λει- να εξυπηρετείται: γία του κυκλοφορικού συστήματος.
Λεμφικό σύστημα τουργίες) Παρατήρηση στο μικροσκόπιο των
Καρδιά - αγγεία Η αναγνώριση της αναγκαιότητας με- διαφόρων κατηγοριών κυττάρων του
(2,5 ώρες) Μεγάλη και μικρή ταφοράς των θρεπτικών ουσιών και αίματος. Αναζήτηση στο διαδίκτυο
κυκλοφορία του αί- της αποβολής των αχρήστων προϊ- σχετικών φωτογραφιών. Καταγραφή
ματος όντων του μεταβολισμού. σε πίνακα των μορφολογικών χαρα-
Όργανα του λεμφικού - Η αναγνώριση και περιγραφή των κτηριστικών των κυττάρων και του
συστήματος - λει- οργάνων του κυκλοφορικού συστήμα- ρόλου τους. Εισαγωγή εικόνας των
τουργία - σχέση κυ- τος του ανθρώπου και του ρόλου του κυττάρων που περιγράφουν.
κλοφορικού και λεμ- καθενός στην κυκλοφορία του αίμα- Αξιοποίηση παιχνιδιών του κυκλοφο-
φικού συστήματος - τος. ρικού συστήματος που προτείνονται
υγιεινή του κυκλοφο- Η διάκριση και αιτιολόγηση των δομι- στα εγκεκριμένα λογισμικά.
ρικού συστήματος κών διαφορών αρτηριών και φλεβών. Αναζήτηση σε σχετικό λογισμικό ή
Η διάκριση των συστατικών του αίμα- στο διαδίκτυο προσομοιώσεων και
τος και του λειτουργικού τους ρόλου. πληροφοριών που παρουσιάζουν τη
Η περιγραφή της μεγάλης και της μι- δομή και τη λειτουργία του λεμφικού
κρής κυκλοφορίας του αίματος. συστήματος.
Η συσχέτιση της εμφάνισης παθήσεων Δημιουργία παρουσίασης σε πρόγραμ-
του κυκλοφορικού συστήματος με πε- μα power point, σχετικής με συνήθειες
ριβαλλοντικούς παράγοντες και τον (άσκηση, διατροφή, κτλ.) που επηρε-
σύγχρονο τρόπο ζωής του ανθρώπου. άζουν τη λειτουργία του κυκλοφορι-
Η περιγραφή της δομής και της λει- κού συστήματος.
τουργίας των οργάνων του λεμφικού
συστήματος, καθώς και η συσχέτιση
της λειτουργίας κυκλοφορικού και
λεμφικού συστήματος.

Οι επιμορφούμενοι να αναπτύξουν δε- Αναζήτηση σε σχετικό λογισμικό προ-


Μεταφορά οξυγόνου Όργανα του αναπνευ- ξιότητες στη χρήση και στην ένταξη των σομοιώσεων και πληροφοριών που
στους ιστούς στικού συστήματος - Τ.Π.Ε στη διδασκαλία της Βιολογίας ώστε παρουσιάζουν τη δομή και τη λειτουρ-
Αναπνευστικό σύστημα δομή και λειτουργία να εξυπηρετείται: γία του αναπνευστικού συστήματος.
60
Αναπνευστικές κινή- Αξιοποίηση παιχνιδιών του αναπνευ-
σεις - ανταλλαγή των Η αναγνώριση και περιγραφή των ορ- στικού συστήματος που προτείνονται
αναπνευστικών αερί- γάνων του αναπνευστικού συστήματος στα εγκεκριμένα λογισμικά.
ων - υγιεινή του ανα- του ανθρώπου και της πορείας των Συλλογή πληροφοριών και στοιχείων
πνευστικού συστήμα- αναπνευστικών αερίων κατά τη λει- που συνδέουν τους περιβαλλοντικούς
τος τουργία της αναπνοής. παράγοντες με την εμφάνιση παθήσε-
Σχέση μεταξύ των συ- Η περιγραφή των αναπνευστικών κι- ων του αναπνευστικού συστήματος.
στημάτων μεταφοράς νήσεων. Δημιουργία στον υπολογιστή ενημε-
Η συσχέτιση της εμφάνισης παθήσεων ρωτικού εντύπου που θα περιέχει επε-
του αναπνευστικού συστήματος με πε- ξεργασμένα στατιστικά δεδομένα, ει-
(2,5 ώρες) ριβαλλοντικούς παράγοντες και με τον κόνες και πληροφορίες.
σύγχρονο τρόπο ζωής του ανθρώπου. Δημιουργία παιχνιδιού στο δίκτυο ή
Η συσχέτιση της λειτουργίας του πε- σε σχεδιαστικό πρόγραμμα (παιχνίδι
πτικού του κυκλοφορικού και του με κάρτες) που αφορά στη συσχέτιση
αναπνευστικού συστήματος. της λειτουργίας του πεπτικού του κυ-
κλοφορικού και του αναπνευστικού
συστήματος.

Αναπαραγωγικό σύ- Οι επιμορφούμενοι να αναπτύξουν δε- Αναζήτηση σε σχετικό λογισμικό προ-


Αναπαραγωγή στημα του άνδρα ξιότητες στη χρήση και στην ένταξη των σομοιώσεων και πληροφοριών που
Αναπαραγωγικό σύ- Τ.Π.Ε στη διδασκαλία της Βιολογίας ώστε παρουσιάζουν τη δομή και τη λειτουρ-
στημα της γυναίκας να εξυπηρετείται: γία του ανδρικού και του γυναικείου
(2,5 ώρες) Ωάριο αναπαραγωγικού συστήματος.
Σπερματοζωάριο Γο- Η περιγραφή της δομής και της λει- Αξιοποίηση παιχνιδιών που προτείνο-
νιμοποίηση - Εμ- τουργίας του ανδρικού και του γυναι- νται στα εγκεκριμένα λογισμικά και
βρυογένεση κείου αναπαραγωγικού συστήματος αφορούν στο αναπαραγωγικό σύστημα
Κύηση - Γέννηση του ανθρώπου. του ανθρώπου.
Εφηβεία Η διάκριση του ρόλου του σπερματο- Παρακολούθηση στο διαδίκτυο video
ζωαρίου και του ωαρίου. σχετικού με τη γονιμοποίηση και τα
Η περιγραφή της διαδικασίας της γο- στάδια ανάπτυξης του εμβρύου.
νιμοποίησης και της δημιουργίας του Διεξαγωγή έρευνας με ερωτηματο-
εμβρύου. λόγια και συνεντεύξεις σε εφήβους
Η περιγραφή των σταδίων ανάπτυξης σχετικής με την αναγνώριση των αλ-
του εμβρύου και της γέννησης. λαγών (σωματικών και συμπεριφοράς)
Η αναγνώριση των αλλαγών, σωματι- κατά τη διάρκεια της εφηβείας. Κατα-
κών και συμπεριφοράς κατά τη διάρ- σκευή γραφημάτων σε λογιστικό
61
κεια της εφηβείας. πρόγραμμα και ερμηνεία τους. Παρου-
Ο προσδιορισμός κανόνων υγιεινής σίαση της έρευνας με τη βοήθεια σχε-
για τη διατήρηση της υγείας του ανα- τικού προγράμματος του υπολογιστή.
παραγωγικού συστήματος. Αναζήτηση σε σελίδες του διαδικτύου
πληροφοριακού υλικού σχετικού με τα
σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Δημιουργία μονογραφίας στον υπολο-
γιστή (με τρόπους της επιλογής τους)
για ένα από τα παραπάνω νοσήματα.
Διατύπωση σε αρχείο εγγράφου word,
ερωτήσεων-αποριών σχετικών με την
αντισύλληψη. Αναζήτηση φορέων στο
διαδίκτυο (κέντρα οικογενειακού προ-
γραμματισμού) και αποστολή με τη
χρήση του ηλεκτρονικού ταχυδρομεί-
ου των παραπάνω ερωτημάτων. Σχο-
λιασμός των απαντήσεων των φορέων.

62
Γ) ΧΗΜΕΙΑ

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στο προτεινόμενο Αναλυτικό Πρόγραμμα δε γίνεται διάκριση σε Γυμνάσιο και Λύκειο. Παρουσιάζεται μια συνολική προσέγγιση των θε-
μάτων που διδάσκονται από τη Χημεία στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, με μια εσωτερική διαβάθμιση η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί από τον επιμορ-
φωτή, ανάλογα με την ομάδα στην οποία απευθύνεται.

63
Θεματική πε-
ριοχή Περιεχόμενο Ενδεικτικές
Άξονες περιε- Ενότητες Στόχοι δραστηριότητες
χομένου

Δραστηριότητες που μπορούν να


ενταχθούν σε όλες τις ενότητες:
Συλλογή πληροφοριών, άρθρων, δη-
μοσιευμάτων, περιήγηση σε δικτυα-
κούς τόπους.
Καταγραφή δεδομένων, ανάλυση συ-
ζήτηση
Αξιοποίηση των μέσων των ΝΤ (αλλη-
λογραφία, μελέτη δημιουργία ιστοσελί-
δας κλπ)
Nα αποκτήσουν οι επιμορφούμενοι δεξιότητες στη Αξιοποίηση των γενικών και ειδικών
χρήση λογισμικού (γενικού και ειδικού) αλλά και νοη- εργαλείων.
τικές/κριτικές δεξιότητες που θα τους καθιστούν ικα- Αναπαράσταση φαινομένων και διερ-
νούς να εντοπίζουν και να αναδεικνύουν τρόπους γασιών που είναι δύσκολο ή αδύνατο
αξιοποίησης των Νέων Τεχνολογιών ώστε να εξυπη- να προσεγγισθούν στο σχολικό εργα-
ρετείται: στήριο.
Παραδείγματα εφαρμογής ΝΤ στη
σύγχρονη επιστημονική έρευνα και τη
Βιομηχανία.
Πρακτική άσκηση των επιμορφούμε-
νων
Παρουσιάσεις ενοτήτων- σεναρίων-
διδασκαλιών από τους επιμορφούμε-
νους (μικροδιδασκαλίες)
Αξιολόγηση (συζητήσεις- κρίσεις) για
το παρουσιαζόμενο υλικό
Σχολιασμός ρόλων εκπαιδευτών, εκ-
παιδευόμενων
Παρουσιάσεις συγκεκριμένων εφαρ-
μογών εκπαιδευτικών λογισμικών.

Εισαγωγή στη Εφαρμογές της Χημείας Η απόκτηση γνώσεων που αφορούν νόμους και θε- Πλοήγηση σε χημική βιομηχανία και

64
Χημεία Πληροφορίες για τη χημική μελιώδεις αρχές της χημείας, ώστε να παρατηρούν, στα προϊόντα της χημικής βιομηχανίας
βιομηχανία και τα υλικά να περιγράφουν, να ερμηνεύουν και να προβλέπουν Γνωριμία με τα υλικά της Χημικής Βιο-
Νέα υλικά διάφορα χημικά φαινόμενα μηχανίας

Η απόκτηση δεξιοτήτων και γνώσεων ώστε να ανα- Προσέγγιση πληροφοριών και ορ-
δεικνύεται η αξία και η εκτίμηση της Χημικής γάνωση δραστηριοτήτων με στόχο την
γνώσης, οι Θετικές και αρνητικές επιπτώσεις της Χη- προσέγγιση της Χημείας και των επι-
μείας στο περιβάλλον και τον πολιτισμό πτώσεων των χημικών στο περιβάλ-
Η «Πράσινη» Χημεία λον

Από τον μα- Μακροσκοπική και μικροσκο- Η μετάβαση και προσέγγιση από υλικά και φαινόμε- Από τα υλικά και τις χημικές ουσίες
κρόκοσμο στον πική προσέγγιση των φαινο- να του μακρόκοσμου στον μικρόκοσμο του μακρόκοσμου στα μοντέλα και τις
μικρόκοσμο μένων και των υλικών λειτουργίες του μικρόκοσμου
Προσομοιώματα μικρόκοσμου και η
παιδαγωγική τους αξιοποίηση

Νερό Τα βασικά συστατικά του φυ- Η προσέγγιση των βασικών χαρακτηριστικών του Κύκλος του νερού
Αέρας σικού και ανρθωπογενούς υλικού κόσμου Σύσταση της ατμόσφαιρας και καύση
Έδαφος περιβάλλοντος και οι παρεμ- Περιβάλλον και ρύπανση
Ενέργεια βάσεις της χημείας σε αυτά Η σημασία του φυσικού περιβάλλοντος και η ευαι-
Νερό σθητοποίηση σε θέματα προστασίας του περιβάλλο-
Οξυγόνο άζωτο Διοξείδιο του ντος
άνθρακα
Βασικά μέταλλα και αμέταλλα
Ρύπανση υδάτων, ατμόσφαι-
ρας και εδάφους

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΣ ΑΕΡΑΣ Το
διοξείδιο του άνθρακα, Φωτο-
σύνθεση, η σημασία της για
τον πλανήτη, αναπνοή ανταλ-
λαγή αερίων στους πνεύμο-
νες

ΚΑΥΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩ-


ΣΕΩΝ-Άνθρωπος και περι-
βάλλον
Ταξινόμηση των Περιοδικός Πίνακας Η μελέτη των στοιχείων Προσέγγιση των πιο γνωστών στοιχεί-
στοιχείων Αλκάλια ων
Η Χημεία του Αλογόνα
65
άνθρακα Άνθρακας Τα εκπαιδευτικά σενάρια για τον Άν-
Πυρίτιο θρακα και τις ενώσεις του μπορεί να
προσεγγίζουν διδακτικούς στόχους
δύο γνωστικών αντικειμένων, της Χη-
μείας και της Βιολογίας, με ιδιαίτερη
έμφαση στη σύνδεση των διδασκόμε-
νων εννοιών με φαινόμενα και κατα-
στάσεις της καθημερινής ζωής, τα
προβλήματα του περιβάλλοντος και
τις εφαρμογές αυτών.

Εισαγωγή στη Βασικές έννοιες Η εξάσκηση στον επιστημονικό τρόπο σκέψης, την Εφαρμογή της επιστημονικής μεθόδου
Χημεία σε λυ- Μετρήσεις επιστημονική μεθοδολογία και την προσέγγιση στην προσέγγιση και επίλυση ενός
κειακό επίπεδο σφάλματα (ποιοτικά και ποσοτικά) σε βασικές χημικές έννοιες φαινομένου ή ενός προβλήματος
Γνωρίσματα της ύλης και πειραματικά δεδομένα
Χρήση και κατάχρηση των
χημικών ουσιών

Σωματιδιακή Άτομα Η προσέγγιση της λεπτοδομής της ύλης, της Ηλε- Ατομικά και Μοριακά προσομοιώματα
σύσταση της Μόρια κτρονιακής δομής του ατόμου,
ύλης Ιόντα Τύποι περιοδικών πινάκων
Χημικοί δεσμοί Βασικές έννοιες (mol) Η κατανόηση του Νόμου της περιοδικότητας
Μελέτη του Περιοδικού Πίνα-
κα

Διαλύματα Οξέα βάσεις άλατα Η μελέτη των διαλυμάτων Παρασκευές διαλυμάτων


Εξουδετέρωση Η προσέγγιση των χημικών αντιδράσεων, της στοι- Ογκομέτρηση –γραφικές παραστάσεις
Πε-χα χειομετρίας.
Διπλή αντικατάσταση Η μελέτη οξέων και βάσεων με βιομηχανικό ενδια-
Εφαρμογές φέρον

Προσθετικές Είδη μοριακών δυνάμεων Η περιγραφή των διαφόρων ειδών μοριακών δυ- Σύνδεση με τη Βιολογία
ιδιότητες Προσθετικές ιδιότητες διαλυ- νάμεων Εφαρμογές Αφαλάτωση
μάτων

Θερμοχημεία Νόμοι θερμοχημείας Η μελέτη των ενεργειακών μεταβολών κατά τις χημι- Υπολογισμός θερμότητας αντίδρασης
κές αντιδράσεις Θερμιδική απόδοση τροφίμων

Χημική κινητική Παράγοντες που επηρεάζουν Προσέγγιση της ταχύτητας αντίδρασης Ταχύτητα αντίδρασης και παράγοντες
Χημική ισορρο- την ταχύτητα Σταθερά χημικής ισορροπίας που την επηρεάζουν
66
πία Παράγοντες που επηρεάζουν Δράση των καταλυτών
τη θέση της χημικής ισορρο- Παρουσία των ενζύμων στον οργανι-
πίας σμό

Ηλεκτροχημεία Δυναμικό οξειδοαναγωγής Οξειδοαναγωγή ηλεκτρόλυση Μελέτη λειτουργίας της Μπαταρίας


Αντιδράσεις οξειδοαναγωγής Και του Στοιχείου DANIEL

Οργανική Χη- Δομή οργανικών ενώσεων Προσέγγιση βασικών εννοιών της οργανικής χημείας Κατασκευή οργανικών μορίων με μο-
μεία Στερεοχημεία ντέλα
Κατηγορίες οργανικών χημι-
κών αντιδράσεων

ΟΞΥΓΟΝΟΥΧΕΣ ΟΡΓΑΝΙ- Η μελέτη ομάδων οργανικών ενώσεων Χημικές αντιδράσεις και παρασκευές
ΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ Ονοματολογία της Οργανικής Χημείας που είναι δύ-
-Ισομέρεια Αλκοόλες – Αλ- σκολο ή αδύνατο να πραγματοποιη-
δεΰδες – Κετόνες Καρβοξυλι- θούν στο σχολικό εργαστήριο
κά οξέα
ΑΖΩΤΟΥΧΕΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ
ΕΝΩΣΕΙΣ Ονοματολογία –
Ισομέρεια - Αµίνες – Αµίδια –
Πρωτεΐνες

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Μακρο- Η μελέτη μεγαλομοριακών οργανικών ενώσεων Μοντέλα πρωτεϊνών, δράση ενζύμων
µόρια -Πρωτεΐνες – Νου- και φαρμάκων
κλεϊκά οξέα - Υδατάνθρακες –
Λιπίδια
Φάρμακα Τροφή, ένζυμα, με-
ταβολισμός βιολογικών μορί-
ων

67
Δ) ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

68
Άξονες Περιεχόμενο Στόχοι Ενδεικτικές δραστηριότητες
περιεχομένου
Οι επιμορφούμενοι να αναπτύξουν δε-
ξιότητες στη χρήση και στην ένταξη νέων
τεχνολογιών στο μάθημα της Γεωγραφίας
ώστε να εξυπηρετείται:

ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ- Α) Χάρτες, όργανα: Ο εντοπισμός της θέσης τόπων και στοι- Εύρεση του γεωγραφικού πλάτους και μή-
ΓΡΑΦΗΣ ΚΑΙ χείων σε χάρτες της γης με τη χρήση των κους φυσικών και ανθρώπινων χαρακτη-
ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ Γεωγραφική θέση, γεωγραφικών συντεταγμένων ριστικών π.χ. πόλεων, λιμνών, κορυφο-
ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ γραμμών, μέσω της χρήσης ιστοσελίδας
Κλίμακα, Προσανατολι- Ο προσανατολισμός στο πεδίο με όργανα με ψηφιακούς χάρτες
σμός (GPS) και χάρτες
Γίνεται το αντίθετο· εντοπισμός των θέσε-
Επικοινωνία, συμβολι- Η αποκωδικοποίηση και ερμηνεία των ων π.χ. οικισμών, πρωτευουσών, λιμένων
σμός, αναγκαιότητα συμβόλων του υπομνήματος του χάρτη κτλ. σε χαρτογραφικό υπόβαθρο με δεδο-
μένα τις συντεταγμένες
Η συμπλήρωση ενός ψηφιακού χάρτη με
επιλογή του κατάλληλου υπομνήματος Εντοπισμός της θέσης τους στο χώρο
2:30 ώρες κτλ…με την χρήση της τεχνολογίας GPS
και χαρτών

Εντοπισμός θέσεων π.χ. οικισμών, πρω-


τευουσών, λιμένων κτλ. σε χαρτογραφικό
υπόβαθρο όταν δίδονται
τόποι (φ,λ)

Πραγματοποίηση εικονικών ταξιδιών σε


διαφορετικές ηπείρους προκειμένου να
καταγραφεί το μέγεθός τους και η θέση
τους στον παγκόσμιο χάρτη

Μέτρηση σε ψηφιακό χάρτη αποστάσεων


69
(πόλεων, μήκους ποταμών κ.α.). Σύγκρι-
ση των μεγεθών και δημιουργία γραφη-
μάτων.

Σύγκριση χαρτών της ίδιας περιοχής σε


διαφορετικές κλίμακες.

Δημιουργία του υπομνήματος σε ψηφιο-


ποιημένους χάρτες με την επιλογή κατάλ-
ληλων συμβόλων
Θεματικοί χάρτες Η κατασκευή απλών θεματικών χαρτών Επεξεργασία γεωγραφικών, οικονομικών,
(γεωλογικούς, τοπογραφικούς, εδαφολογι- πληθυσμιακών, στοιχείων, αριθμητικών ή
κούς, πληθυσμιακοί, οικονομικοί κ.α.) με ποσοτικών δεδομένων και κατασκευών
δεδομένα, στοιχεία και ερωτήματα που απλών θεματικών χαρτών
τους δίδονται
Προσθήκη σε ψηφιοποιημένους χάρτες
Αποτύπωση στοιχείων Η αποτύπωση στοιχείων του φυσικού και στοιχείων που λείπουν π.χ. πόλεις, οδικό
του περιβάλλοντος στο ανθρωπογενούς περιβάλλοντος σε ψη- ή σιδηροδρομικό δίκτυο, ποτάμια κτλ.
χάρτη. φιοποιημένους χάρτες.
Δημιουργία με τρόπους της επιλογής τους
(ιδιοκατασκευές ή επιλογή συμβόλων από
2:30 ώρες δικτυακές βιβλιοθήκες) φανταστικών περι-
βαλλόντων

Β) Γεωγραφικές βάσεις Η εξοικείωση με τις βάσεις δεδομένων Έρευνα στο διαδίκτυο με σκοπό τον εντο-
δεδομένων Η απόκτηση δεδομένων με γεωγραφικό πισμό γεωγραφικών βάσεων δεδομένων.
περιεχόμενο από το διαδίκτυο.
Καταγραφή παγκόσμιων δικτύων βάσεων
Η σύνδεση της περιγραφικής πληροφορί- δεδομένων θεματικών χαρτών.
ας των βάσεων δεδομένων με χάρτες.
Μελέτη των στοιχείων της βάσης δεδο-
Γ) Δορυφορικές εικόνες Η αναγνώριση επιφανειακών χαρακτηρι- μένων εθνικών υπηρεσιών και πα-
- αεροφωτογραφίες στικών σε δορυφορικές εικόνες και αερο- γκόσμιων οργανισμών
φωτογραφίες.
Αναζήτηση στο διαδίκτυο ιστοσελίδων με
Η συμπλήρωση της πληροφορίας που δορυφορικές εικόνες.

70
αποκτάται από ένα χάρτη με την πληρο-
φορία από τις δορυφορικές εικόνες και τις Εντοπισμός επιφανειακών χαρακτηριστι-
αεροφωτογραφίες. κών σε δορυφορικές εικόνες.

Η σύγκριση δορυφορικών εικόνων ή αε- Χρήση δορυφορικών εικόνων από μετεω-


ροφωτογραφιών προκειμένου ρολογικούς δορυφόρους προκειμένου να
περιγραφεί ο καιρός σε συγκεκριμένη πε-
2:30 ώρες ριοχή

Περιγραφή της κάλυψη γης μιας συγκεκρι-


μένης περιοχής με την χρήση δορυφορι-
κών εικόνων ή/και αεροφωτογραφιών.
ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙ- Δυνάμεις στο εσωτερι- Ο συσχετισμός της κίνησης των λιθοσφαι-
ΒΑΛΛΟΝ κό της γης, έκφραση ρικών πλακών με συνδεόμενα με αυτές Εντοπισμός στο διαδίκτυο χαρτών που
των δυνάμεων αυτών φαινόμενα παρουσιάζουν τη σεισμικότητα της γης.
στην επιφάνεια της Δημιουργία στην ίδια κλίμακα διαφανειών
γης, ρήγματα πτυχές Ο εντοπισμός του τρόπου που δρουν οι με τις λιθοσφαιρικές πλάκες και την σει-
κ.α. δυνάμεις στο εσωτερικό της γης και ο σμικότητα του πλανήτη. Τοποθέτηση των
προσδιορισμός των συνεπειών της διαφανειών (η μία πάνω στην άλλη) και
δράσης τους καταγραφή των συμπερασμάτων.

Ο εντοπισμός των ηφαιστειακών μορφών Εντοπισμός μέσα από το διαδίκτυο σελί-


του ανάγλυφου της γης από χάρτες ή δο- δων που παρουσιάζουν τους μεγαλύτε-
ρυφορικές εικόνες. ρους σεισμούς στην ιστορία της γης και τα
αποτελέσματά τους. Παρουσίαση με
2:30 ώρες τρόπο της επιλογής της δράση τους. Χρή-
ση ιστοσελίδας του Εθνικού Αστεροσκο-
πείου Αθηνών και του ΟΑΣΠ.

Άντληση στοιχείων από την ιστοσελίδα


πολιτικής προστασίας σχετικά με τον
τρόπο που μπορούν να προστατευθούν
σε περίπτωση σεισμού και για τους κα-
νόνες προστασίας και δόμησης σε περιο-
χές ιδιαίτερα σεισμογενείς

71
Εντοπισμός στο διαδίκτυο χαρτών που
παρουσιάζουν μεγάλες ηφαιστειακές
εκρήξεις. Δημιουργία στην ίδια κλίμακα
διαφανειών με τις λιθοσφαιρικές πλάκες
και την ηφαιστειότητα του πλανήτη. Τοπο-
θέτηση των διαφανειών (η μία πάνω στην
άλλη) και καταγραφή των συμπερα-
σμάτων.

Μέσα από το διαδίκτυο εντοπισμός σελί-


δων που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες
εκρήξεις ηφαιστείων στην ιστορία της γης
και τα αποτελέσματά τους. Παρουσίαση
με τρόπο της επιλογής τους τη δράση
τους

Εξωγενείς παράγοντες Ο εντοπισμός εξωγενών διεργασιών που Επεξεργασία εικόνων από το διαδίκτυο
που επηρεάζουν το επηρεάζουν το ανάγλυφο, και η ανα- και πηγών που παρουσιάζουν αλλαγές
ανάγλυφο γνώριση και καταγραφή των συνεπειών στο ανάγλυφο της γης. Σε πρόγραμμα
της δράσης τους διαφανειών ή ζωγραφικής απόδοση με
2:30 ώρες τρόπους της επιλογής τους (εικαστικά ή
animation) του τρόπου δράσης των δυ-
νάμεων αυτών
Διακινδύνευση - Δια- Η σύνδεση των διάφορων μορφών του Στο λογισμικό που προαναφέρθηκε δη-
χείριση περιβάλλοντος. περιβάλλοντος με την διαχείριση μιουργία διαφορετικών περιβαλλόντων.
Γεώτοποι. Προσθήκη οικισμών στην κοίτη του ποτα-
Η αναγνώριση των δράσεων του αν- μού ή καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Τροπο-
θρώπου που απειλούν το περιβάλλον ποίηση μίας από τις παραμέτρους (π.χ.
τον όγκο νερού) και προσπάθεια πρόβλε-
Η διατύπωση προτάσεων και η ανάληψη ψης του τι θα συμβεί σε κάθε περίπτωση
δράσεων με στόχο την αειφορία
2:30 ώρες Αναζήτηση στο διαδίκτυο και πιο συγκε-
κριμένα στις σελίδες των οικολογικών ορ-
γανώσεων δράσεων των ανθρώπων που
επηρεάζουν το φυσικό περιβάλλον.
Αναζήτηση διαδικτυακών τόπων για τους

72
γεωτόπους .
Παρουσίαση με τρόπους της επιλογής
τους των προτάσεών τους (κείμενο δια-
μαρτυρίας, δημιουργία αφίσας κτλ.)
Ο καιρός και η αποτύ- Να διακρίνουν παράγοντες που επηρε- Από το διαδίκτυο συλλογή στοιχείων σχε-
πωση στοιχείων που άζουν τον καιρό μιας περιοχής τικά με τον καιρό που επικρατεί σε διαφο-
σχετίζονται με αυτόν ρετικούς τόπους του πλανήτη.
Να συμπεραίνουν για την αξία της
πρόγνωσης του καιρού στην καθημερινή Παρατήρηση δορυφορικών εικόνων που
τους ζωή. παρουσιάζουν τη δράση ακραίων καιρι-
κών φαινομένων. Προσπάθεια πρόγνω-
Να αναγνωρίζουν την σημαντικότητα των σης του καιρού σε διαφορετικούς τόπους
ακραίων καιρικών φαινομένων και την πι- λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία όπως η
θανή εξέλιξη τους σε φυσικό καταστροφι- θερμοκρασία, η υγρασία, οι άνεμοι και άλ-
κό φαινόμενο. λες τοπικές συνθήκες.
2:30 ώρες
Κατασκευή γραφημάτων στα οποία πα-
ρουσιάζεται η θερμοκρασία ή άλλα στοι-
χεία της επιλογής τους που σχετίζονται με
τον καιρό σε διαφορετικές περιοχές του
κόσμου.

Μέσα από το διαδίκτυο συλλογή στοιχεί-


ων σχετικά με ακραία καιρικά
φαινόμενα στον πλανήτη και εξαγωγή
συμπερασμάτων σχετικά με τη δράση της
πολιτείας για την προστασία από ακραία
καιρικά φαινόμενα

Σύνδεση με σελίδες του διαδικτύου που


σχετίζονται με την πολιτική προστασία,
εντοπισμός και αξιολόγηση σχεδίων προ-
στασίας των πολιτών σε ακραίες καιρικές
συνθήκες.

Κλίμα - Το κλίμα και η Ο εντοπισμός παραγόντων που επηρε- Κατασκευή απλών θεματικών χαρτών

73
επίδρασή του στη ζωή άζουν το κλίμα μιας περιοχής. στους οποίους απεικονίζουν τους κλιματι-
των ανθρώπων κούς τύπους διαφορετικών περιοχών του
Η αξιοποίηση στοιχείων και δεδομένων κόσμου.
που σχετίζονται με το κλίμα, προκειμένου
να εξαχθούν συμπεράσματα για το κλίμα Ένταξη των χαρτών που δημιούργησαν
2:30 ώρες διαφορετικών περιοχών του κόσμου σε παρουσιάσεις στις οποίες συνδέουν το
κλίμα με τον τρόπο ζωής και τις δραστη-
ριότητες των ανθρώπων. Τα στοιχεία
αντλούνται από το διαδίκτυο.

ΑΝΘΡΩΠΟΓΕ- Πληθυσμός - Μελέτη H αποτύπωση των παραγόντων που επη- Κατασκευή γραφημάτων στα οποία απο-
ΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛ- των πληθυσμιακών και ρεάζουν τη μεταβολή του πληθυσμού στο δίδουν με τρόπους της επιλογής τους την
ΛΟΝ στατιστικών στοιχείων χρόνο εξέλιξη του πληθυσμού στο χώρο και στο
χρόνο
Η αξιοποίηση αριθμητικών δεδομένων
που σχετίζονται με τον πληθυσμό με σκο- Δημιουργία απλών θεματικών χαρτών με
πό την εξαγωγή συμπερασμάτων δεδομένα τον πληθυσμό και την έκταση
2:30 ώρες των κρατών και εξαγωγή συμπερασμάτων
σχετικά με την πυκνότητα (αριθμητική και
σχετική)

Χωρικός σχεδιασμός, Η εύρεση στοιχείων μέσα από το διαδί- Κατασκευή πυραμίδων προκειμένου να
πολιτικές. κτυο που σχετίζονται με το χωρικό σχε- παρουσιαστεί η σύνθεση του πληθυσμού
διασμό και η αξιοποίησή τους για την ερ- κατά ηλικίες ή φύλλο. Εξαγωγή συμπερα-
μηνεία της οργάνωσης του χώρου που σμάτων για τις ανάγκες ενός κράτους σε
μελετούν παροχές προκειμένου να καλύψει τις
ανάγκες του πληθυσμού του (π.χ. σχο-
2:30 ώρες Η επίλυση προβλημάτων που αναδεικνύ- λεία, νοσοκομεία κτλ.) Σύγκριση των υπο-
ουν την ανάγκη χωρικού σχεδιασμού και θέσεών τους με πραγματικά στατιστικά
πολιτικών προκειμένου να διασφαλιστεί η στοιχεία και έκθεση των απόψεών τους
ποιότητα ζωής των πολιτών μέσα από μια παρουσίαση

74
Ο σχεδιασμός φανταστικών οικισμών και Αλλαγή παραμέτρων που σχετίζονται με
ο καθορισμός των παραμέτρων που συμ- τον πληθυσμό και τις παροχές σε λογισμι-
βάλλουν στην εύρυθμη λειτουργία τους κό προσομοίωσης πόλης. Εξαγωγή συ-
μπερασμάτων για κάθε περίπτωση

Πόλεις - Οργάνωση , Η ταξινόμηση των αναγκών των πόλεων Παρατήρηση μέσα από λογισμικό του
λειτουργίες και η καταγραφή του τρόπου που οι τρόπου με τον οποίο οι πόλεις καλύπτουν
πόλεις καλύπτουν τις ανάγκες τους (ει- τις ανάγκες τους. Καταγραφή των ανα-
σερχόμενα, εξερχόμενα) γκών της πόλης και του τρόπου που τις
εξυπηρετεί καθώς και των παράγωγων
Η διάκριση μοντέλων πόλεων και η διατύ- της πόλης και του τρόπου που τα διοχε-
πωση υποθέσεων σχετικά με τον τρόπο τεύει στην περιφέρεια. Εξαγωγή σχετικών
οργάνωσης και λειτουργίας τους συμπερασμάτων

2:30 ώρες Η δημιουργία φανταστικών μοντέλων Κατασκευή διαγραμμάτων με τη χρήση


πόλεων μέσα από την ερμηνεία και αξιο- πραγματικών δεδομένων μιας πόλης (ει-
ποίηση παραδειγμάτων και εναλλακτικών σερχόμενα – εξερχόμενα) προκειμένου να
μοντέλων που μπορούν να αντλήσουν διαπιστωθεί η εξέλιξη της πόλης μέσα στο
από το διαδίκτυο. χρόνο. Αξιολόγηση των ροών εισερχο-
μένων και εξερχομένων. Δημιουργία του
προφίλ της πόλης

Επεξεργασία μοντέλων οργάνωσης πόλε-


ων σε σχεδιαστικό πρόγραμμα με σκοπό
τον προσδιορισμό λειτουργίας των πόλε-
ων. Σύγκριση των διαφορετικών μο-
ντέλων και διατύπωση υποθέσεων σχετι-
κά με την πόλη που καλύπτει επαρκέστε-
ρα τις ανάγκες των κατοίκων της

Διαθέσιμα - Φυσικοί Η διάκριση της άνισης γεωγραφικής κατα- Αναζήτηση στο διαδίκτυο στοιχείων σχετι-
πόροι και κατηγορίες νομής των πιο σημαντικών αποθεμάτων κών με την γεωγραφική κατανομή των μη
και η σύνδεσή τους με προβλήματα που ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καθώς και
Πηγές ενέργειας μπορεί να προκαλέσει των θέσεων που σημειώνεται η μέγιστη
κατανάλωση
Η κατασκευή θεματικών χαρτών που πα-

75
ρουσιάζουν την παραγωγή και την κατα- Δημιουργία θεματικών χαρτών ή γραφη-
νάλωση ενέργειας στο χώρο που μελε- μάτων που απεικονίζουν τους τόπους πα-
τούν ραγωγής και κατανάλωσης των μη ανανε-
2:30 ώρες ώσιμων πηγών ενέργειας και παρουσίαση
Η αποτύπωση προτάσεων με τρόπους των συμπερασμάτων με τρόπους της
της επιλογής τους που σχετίζονται με την επιλογής τους
αξιοποίηση ήπιων μορφών ενέργειας στα
συστήματα των πόλεων Άντληση στοιχείων από το διαδίκτυο σχε-
τικά με την αξιοποίηση των ήπιων μορ-
φών ενέργειας και τη συμμετοχή των δια-
φόρων κρατών σε αυτή. Αναζήτηση ιδεών
για την αξιοποίηση των μη ανανεώσιμων
πηγών ενέργειας (π.χ. ηλιακό αυτοκίνητο)
και παρουσίαση της φιλοσοφίας κατα-
σκευής τους

Ήπειροι – Ευρώπη - Η επιλογή μέσα από ένα σύνολο χαρτών Συλλογή από το διαδίκτυο θεματικών ή
Ελλάδα που παρατίθενται στο διαδίκτυο ή σε λογι- γεωμορφολογικών χαρτών, αξιολόγησή
σμικά, εκείνων που θα τους βοηθήσουν τους και επιλογή του χάρτη που ταιριάζει
στη μελέτη τους και η ερμηνεία τους στη μελέτη τους

Η καταγραφή και απόδοση κύριων αριθ- Συλλογή στοιχείων που σχετίζονται με


μητικών στοιχείων του φυσικού περιβάλ- στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος (π.χ.
λοντος του χώρου που μελετούν και η ύψος βουνών, μήκος και παροχή ποτα-
2:30 ώρες εξαγωγή συμπερασμάτων μέσα από το μών, αναλογία ηπειρωτικής – θαλάσσιας
σχολιασμό τους έκτασης κτλ.) του χώρου που μελετούν
και κατασκευή γραφημάτων ή θεματικών
Η καταγραφή και απόδοση κύριων αριθ- χαρτών. Σύγκριση των στοιχείων και σχο-
μητικών στοιχείων του ανθρωπογενούς λιασμός τους
περιβάλλοντος (κατανομή των ανθρώπων
αστικά κέντρα, πληθυσμιακά ή οικονομικά Άντληση αριθμητικών δεδομένων και
δεδομένα, δίκτυα κτλ.) και η εξαγωγή συ- στοιχείων σχετικά με την κατανομή των
μπερασμάτων μέσα από το σχολιασμό ανθρώπων και ειδικότερα των μεγάλων
τους αστικών κέντρων στην επιφάνεια του
χώρου που μελετούν, την κατανομή των
οικονομικών δραστηριοτήτων (καλλιέρ-

76
γειες, βιομηχανία κτλ.) σε συνδυασμό με
κατάλληλο φωτογραφικό υλικό, απόδοσής
τους σε γραφήματα ή θεματικούς χάρτες
και σχολιασμός τους

77
ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑ-
ΛΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

III ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΕΝΑΡΙΩΝ ΑΠΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ: 30 ΩΡΕΣ

( ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ 30 ΩΡΩΝ)

78
ΚΩ- ΣΥΝΟΛΟ
ΔΙΚΟ- ΩΡΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕ-
ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
ΠΟΙ- ΣΤΙΣ ΕΠΙ- ΡΙΟΧΗ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΗΣΗ ΜΕΡΟΥΣ

Δημιουργία δρα- Οι επιμορφούμενοι:


στηριοτήτων με Το διδακτικό σενάριο στη
χρήση ΤΠΕ από • Να αντιληφθούν την ανα- διδασκαλία με ΤΠΕ
τους Επιμορφού- γκαιότητα καθοδήγησης
μενους των μαθητών σε διερευνη-
τικό περιβάλλον Δημιουργία διδακτικών σενα-
• Να αποσαφηνίσουν τον ρίων με χρήση ΤΠΕ
όρο «διδακτικό σενάριο»
Προβλήματα που συνάντησαν
• Να γνωρίσουν τη δομή κατά τη πορεία δημιουργίας
ενός διδακτικού σεναρίου του σεναρίου.
• Να εφαρμόσουν τα παρα-
πάνω δημιουργώντας δικά Αποτίμηση της εισαγωγής των
τους διδακτικά σενάρια με ΤΠΕ στο συγκεκριμένο σε-
χρήση ΤΠΕ. νάριο για την θεματική ενότη-
• Να αξιοποιούν τα επι- τα που αναφέρεται αυτό.
μέρους λογισμικά των φυ-
σικών επιστημών (φυσι- Προτάσεις βελτιστοποίησης
κής, βιολογίας, γεωγραφί- και επεκτασιμότητας του σενα-
ας, χημείας) στην κατα- ρίου
σκευή σεναρίων
• Να αξιολογούν τα σε-
νάρια, -αναστοχασμός
από τους επιμορφούμε-
νους- σε ατομικό ή συλ-
λογικό επίπεδο.

79