You are on page 1of 6

MED. DOŚW. MIKROBIOL.

, 2010, 62: 369 - 374

Małgorzata Płuciennik-Stronias, Danuta Sakowska, Zbigniew Krzemiński, Danuta
Piątowska

Wpływ fluorkowania kontaktowego materiałów szkłojonomerowych na
właściwości hamowania przez nie wzrostu bakterii płytki nazębnej
Zakład Stomatologii Zachowawczej UM w Łodzi
Kierownik: prof. dr hab. n. med. D. Piątowska
Zakład Mikrobiologii lekarskiej UM w Łodzi
Kierownik: prof. dr hab. n. med. Z. Krzemiński
Oceniano wpływ materiału szkłojonomerowego na wzrost bakterii próchnicotwórczych płytki nazębnej po dodatkowym wcieraniu w ten materiał preparatu fluorkowego. Oceny dokonano po sześciu miesiącach od wypełnienia
cementem szkłojonomerowym ubytków przyszyjkowych. Stwierdzono, że
dodatkowe wcieranie fluorku w powierzchnię szkłojonomeru nie przywraca
mu właściwości hamowania wzrostu bakterii płytki nazębnej.
Próchnica zębów jest chorobą społeczną. Rozwija się w twardych tkankach zęba jako
zmiana pierwotna lub wtórna. Najważniejszym pierwiastkiem w zapobieganiu próchnicy jest
fluor pochodzący z powietrza, diety oraz z preparatów zawierających fluor. Fluor wzmacnia
twarde tkanki zęba nie dopuszczając do powstania plam próchnicowych, remineralizując już
powstałe zmiany oraz działa na bakterie płytki nazębnej hamując ich wzrost. Fluor może
również pochodzić z materiałów do wypełnień, z których materiały szkłojonomerowe mają
oprócz zdolności jego uwalniania, zdolność akumulowania go ze środowiska.
Celem pracy była ocena wpływu fluorkowania materiałów szkłojonomerowych na ich
zdolność hamowania wzrostu bakterii płytki nazębnej.
MATERIAŁ I METODY
Do badań zakwalifikowano 15 pacjentów z dobrą higieną jamy ustnej bez stanu zapalnego dziąseł.
U pacjentów tych wykonano w Zakładzie Stomatologii Zachowawczej UM w Łodzi
35 wypełnień w okolicy przyszyjkowej na powierzchni przedsionkowej w ubytkach próchnicowego i niepróchnicowego pochodzenia z materiału szkłojonomerowego Ketac Molar
Aplicap (ESPE, Niemcy). Procedura zakładania wypełnień została przeprowadzona zgodnie
z zaleceniami producenta. U każdego z 15 pacjentów wykonano w żuchwie lub szczęce od 1
do 4 wypełnień z w /w materiału. Pacjenci stosowali niezmienione zabiegi higieniczne jamy
ustnej od chwili założenia wypełnień. Następnie poproszono pacjentów o niemycie zębów

W tabeli podano średnie z odchyleniami standardowymi Materiał Prawdopodobieństwo Szkliwo Ketac Molar Aplicap w teście porównań Preparat płytki nazębnej x (SE) Bez fluoru Z fluorem Prawdopodobieństwo w teście porównań efektów fluorowania 2. WYNIKI Statystyczna analiza zebranego materiału polegała na dwuczynnikowej analizie wariancji z oceną efektów prostych (test Two Way Anova). Płytkę nazębną zbierano jałowym zgłębnikiem z powierzchni wypełnień oraz szkliwa i umieszczano w folii aluminiowej. Próbki płytki w ciągu 10 minut przenoszono do Zakładu Mikrobiologii Lekarskiej UM w Łodzi. Ogółem zebrano 30 próbek płytek nazębnych. Płytki poddano badaniom mikrobiologicznym w Zakładzie Mikrobiologii Lekarskiej UM w Łodzi przeprowadzanym w opisany wyżej sposób.24·106 (4. Po upływie tego czasu zbierano drugi raz płytkę z powierzchni materiałów i szkliwa zębów grupy porównawczej. Wyniki porównania liczebności Streptococus mutans (CFU) w zależności od materiału i fluorkowania.1 ml na podłoże TSY20B (Becton-Dickinson.69·106) 0.85% w/v roztworze chlorku sodowego i wysiewano rozprowadzając 0. uprzednio zważonej i wyjałowionej. mokrą masę płytki nazębnej.09·105) 6 0. Uzyskane wyniki przedstawiono w tabeli I. folią aluminiową. Następnie inkubowano w temperaturze 37oC. Dla wszystkich zastosowanych testów przyjęto poziom istotności α = 0. USA). Metodyka badania mikrobiologicznego była wcześniej stosowana w pracy Larmasa i wsp. (11).648 2. Płytkę nazębną przenoszono następnie z folii do 7 ml 0.05. Po zważeniu folii z próbką i uwzględnieniu masy folii uzyskiwano tzw.61·10 (3. Płuciennik-Stronias i inni przez ostatnie 3 dni.85% w/v roztworu NaCl zredukowanego chlorowodorkiem cysteiny i rozbijano przez 30 sekund w dezintegratorze ultradźwiękowym o mocy 100 W przy amplitudzie fali 5 μm (Measuring & Scientific Equipment. Tabela 1. w warunkach beztlenowych (GasPak anaer. W dalszej kolejności oznaczano liczbę bakterii Streptococcus mutans CFU (Colony Forming Units) rosnących na w/w agarze na podstawie redukcji chlorku trójfenylotetrazoliowego (TTC) w obecności mannitolu. że w przyjętej przez nas metodzie zastąpiliśmy szkło. Becton-Dikinson) przez 48 godzin (18).19·105 (6. Ltd Wielka Brytania) (11). Po 6 miesiącach z powierzchni tych wypełnień oraz ze szkliwa takiej samej liczby przeciwległych zdrowych zębów u tego samego pacjenta (grupa porównawcza) zebrano do badań bakteriologicznych 3-dniową płytkę nazębną.05·106 (4. Polska).213 0.55·106) 3.389 . Pacjenci ponownie odstępowali od wykonywania zabiegów higienicznych w jamie ustnej przez 3 dni. na które pobierano płytkę nazębną. z tą różnicą . Po pierwszorazowym pobraniu płytki wtarto we wszystkie powierzchnie materiału szkłojonomerowego Ketac Molar Aplicap oraz w szkliwo zębów grupy porównawczej żel fluorkowy Fluormex (Polfa-Rzeszów. 0.370 Nr 4 M.100 x (SE) między materiałami 3.Tak uzyskaną zawiesinę płytki nazębnej rozcieńczono seryjnie od 10-1 do 10-2 w jałowym.62·106) 0.

05) w liczebności Streptococcus mutans. W stosunku do grupy porównawczej (szkliwo) nie stwierdzono również różnic znamiennych statystycznie (p>0. że w modelu sztucznie wywoływanej próchnicy wtórnej wokół wypełnień z różnych materiałów.05) w liczbie Streptococcus mutans między badanym materiałem a szkliwem zębów grupy porównawczej w trzydniowej płytce nazębnej zebranej po uprzednim wtarciu preparatu fluorkowego. (3) po 24h obserwacji wykazali działanie antybakteryjne przeciw Streptococcus mutans i Streptococcus sobrinus materiałów szkłojonomerowych tj. że bakterie płytki nazębnej mogą szybciej gromadzić się na materiałach szkłojonomerowych niż na innych materiałach. a wobec Lactobacillus acidofillus działanie słabsze. badanej przed i po fluorkowaniu oraz pomiędzy liczbami Streptoccocus mutans w trzydniowej płytce nazębnej zebranej ze szkliwa zębów grupy porównawczej przed i po fluorkowaniu. W badaniu in vitro Gama-Teixeira i wsp. amalgamat. Aktywacja wiązania Vitrebondu światłem powodowała. (17) po badaniach przeprowadzonych in vivo stwierdzili dużo mniejszą liczbę zmian próchnicowych na powierzchniach stycznych przylegających do wypełnień szkłojonomerowych niż na powierzchniach stycznych przylegających do wypełnień amalgamatowych. (13) w badaniu in vitro ocenili adherencję bakterii Streptococcus mutans do różnych . (6) udowodniono. światłoutwardzany materiał złożony uwalniający fluor (Heliomolar) oraz materiał złożony uwalniający jony (Aryston pHc). hamuje rozwój próchnicy pierwotnej i wtórnej. światłoutwardzany materiał złożony (Z-100). W utwardzonym materiale szkłojonomerowym fluor znajduje się w hydrożelu powstałym podczas wiązania materiału (12). nie stwierdzono różnic znamiennych statystycznie (p>0. że wobec Actinomyces viscosus wykazywał on takie samo działanie jak chlorheksydyna. w trzydniowej płytce nazębnej zebranej z materiału szkłojonomerowego Ketac Molar Aplicap po 6 miesiącach od jego wprowadzenia do ubytków. Qvista i wsp. Ketac Molar oraz Fuji IX nieco słabsze od działania 2% chlorheksydyny. remineralizując już powstałe plamy próchnicowe (8. Montanaro i wsp. że materiały szkłojonomerowe konwencjonalne mogą hamować powstawanie próchnicy wtórnej. a szkłojonomeru modyfikowanego żywicą – Vitrebond silniejsze od 2% CHX (po aktywacji wiązania materiału światłem i bez takiej aktywacji). Materiały szkłojonomerowe poprzez uwalnianie fluoru wykazują efekt kariostatyczny zwiększając oporność powierzchni zęba na powstawanie nowych zmian próchnicowych (1. 9). 21). Były one podstawą dla stwierdzenia przez autorów.Nr 4 Fluorkowanie a hamowanie wzrostu płytki nazębnej 371 Jak wynika z przeprowadzonych badań. jako kluczowy pierwiastek kariostatyczny. W badaniu in vitro Duque i wsp. zebranej z materiału szkłojonomerowego. Zdaniem niektórych autorów jon fluorkowy uwalniany z materiałów szkłojonomerowych oddziaływuje też hamująco na wzrost bakterii płytki nazębnej (2. Różnice znamienne statystycznie nie wystąpiły również w liczbach Streptococcus mutans w trzydniowej płytce nazębnej. najmniejsze zmiany próchnicowe zewnętrzne oraz największe strefy hamowania próchnicy pojawiły się wokół materiału szkłojonomerowego. Z piśmiennictwa pochodzą również informacje. 14). 22) . tj. DYSKUSJA Fluor. powodując remineralizację zębiny oraz częściowe jej wyjałowienie (10. szkłojonomer konwencjonalny.

być może ze względu na większą szorstkość uzyskiwanych powierzchni. że nawet samo trzydziestodniowe przetrzymywanie materiałów szkłojonomerowych . Okazało się. czyli lekko kwaśne. Okazało się. co przez autorów zostało podsumowane. tj. ponieważ w piśmiennictwie spotyka się stwierdzenia. które jak wiadomo jest bakteriostatyczne. zanika po 4 dniach od utwardzenia i po tym czasie bakterie Streptococcus mutans zasiedlają powierzchnię materiału. Może ono. szkłojonomeru hybrydowego o potrójnym systemie utwardzania. Z pracy Płuciennik i wsp. od 5 do 6. że okres ten przypada na trzeci miesiąc po utwardzeniu materiału szkłojonomerowego w jamie ustnej . że uwalnianie fluoru nie było w stanie zredukować wczesnej adherencji bakterii. Zwiększona chropowatość powierzchni odgrywa bardzo ważną rolę w pierwszym etapie zasiedlania materiału przez bakterie płytki nazębnej i to może znosić kariostatyczne działanie świeżo uzupełnionego we fluor materiału szkłojonomerowego. płynnych złożonych . W badaniach Fucio i wsp. że działanie przeciwbakteryjne materiału Vitremer. wszystkie z nich akumulowały podobne ilości bakterii. ale również akumulowania go ze środowiska jamy ustnej (19. którą stanowił polistyren. Płuciennik-Stronias i inni Nr 4 materiałów. Solitaire 2. Chcieliśmy w ten sposób dowiedzieć się. Sama powierzchnia materiału nie staje się jednak bardziej szorstka.w roztworze pożywki z biofilmem powodowało zwiększenie ich szorstkości i degradację powierzchni. Arabesk Flow.konwencjonalnego Ketac Molar i hybrydowego Vitremer.Filtek Flow. czy zabieg taki może przywrócić materiałowi szkłojonomerowemu działanie hamujące wzrost bakterii płytki nazębnej. Materiały szkłojonomerowe posiadają właściwości nie tylko uwalniania fluoru z hydrożelu. modyfikować efekt kariostatyczny materiału względem bakterii płytki nazębnej. Te sprzeczne informacje uzasadniły podjęcie przez nas badań wpływu materiałów szkłojonomerowych na wzrost na nich bakterii płytki nazębnej. z wyjątkiem ormoceru i szkłojonomeru – Fuji IX Fast. zatem. 4). ormoceru – Admira oraz szkłojonomerów – Fuji IX i Fuji IX fast.372 M. że działanie hamujące wzrost bakterii płytki nazębnej materiałów szkłojonomerowych bez dodatku srebra. złożonych mikrohybrydowych – Clearfil APX. (16) można wnioskować. które to działanie materiał uprzednio utracił. co za tym idzie. Z niektórych prac in vivo wynika również. określone przez producenta. które to materiały akumulowały więcej płytki. W badaniu in vitro Pedrini i wsp. Tetric Flow. że w stosunku do materiału grupy kontrolnej. że preparaty fluorkowe o kwaśnym lub też neutralnym pH. Utratę kariostatycznego wpływu potwierdziło pierwsze zebranie płytki nazębnej i przebadanie jej pod kątem wzrostu bakterii. zanika po krótkim okresie od założenia ich do ubytków (2. zwiększenia adherencji do nich bakterii płytki nazębnej (15). Pojawiło się zatem pytanie. a wcieranie w niego kwaśnych i zasadowych żeli fluorowych nie zmienia tej sytuacji. (5) stwierdzono. W naszym badaniu chcieliśmy poznać wpływ hamujący materiału szkłojonomerowgo Ketac Molar Aplicap poddanego zabiegowi wcierania w jego powierzchnię zewnętrzną preparatu fluorkowego Fluormex na wzrost bakterii płytki nazębnej w 6 miesięcy po jego założeniu do ubytku. wcierane w materiały szkłojonomerowe degradują powierzchnię materiału doprowadzając do zwiększenia ich szorstkości i. czy ponowne wzbogacenie szkłojonomerów w jon fluorkowy wcierany w jego powierzchnię jest w stanie zmniejszyć adherencję i wzrost bakterii płytki nazębnej na tych materiałach? Odpowiedź nie jest prosta. kompomeru – F2000. (165) dowiedli. Żel fluorkowy użyty w naszym badaniu ma pH.20). że nie ma istotnych różnic w liczbie bakterii Streptococcus mutans płytki nazębnej .

S t roni a s. Serra MC. The aim of this study was to define. Okazało się. Sa kowska . D . 2. It was concluded that the topical fluoridation of glass ionomer cement did not affect Streptococcus mutans growing in dental plaque. Rodriques Jr AL. ESPE Germany) were placed in the patient’s one half of the lower jaw. in vivo. że wcieranie preparatu fluorkowego w powierzchnię materiału szkłojonomerowego przebywającego 6 miesięcy w jamie ustnej pacjenta nie przywraca mu właściwości hamowania wzrostu bakterii płytki nazębnej. Wyniki naszego doświadczenia są zbieżne z wynikami badania Hary i wsp. Statistical analysis of collected data was accomplished and showed no statistically significant differences in the amount of Streptococcus mutans both on Ketac Molar and the enamel before and after the topical use of fluoride gel. After 6 month 72 old dental plaque was collected from the surfaces of restorations and the surfaces of the sound enamel. . Benelli EM. PIŚMIENNICTWO 1. Thirty five class V restorations from the glass ionomer cement ( Ketac Molar Aplicap. Autorzy tej pracy badali in vivo wpływ wcierania pasty z fluorem w świeżo i dawno utwardzony materiał szkłojonomerowy oraz w świeżo i dawno utwardzony materiał złożony na zawartość fluoru w biofilmie rosnącym się na materiałach oraz na utratę minerałów z tkanek zębów wokół tych materiałów po 14 dniach przebywania badanych materiałów w jamie ustnej. The sound enamel of other side of the lower jaw was treated as a control. The nature of early caries lesions in enamel. Curry JA. D. The patients were asked not to clean the teeth for 72h. In situ anticariogenic potential of glass ionomer cement. Total amount of 30 dental plaque samples were investigated according to the previously described method (17). M . P łu c ie n n ik . Arends J. że wcieranie pasty fluorowej nie spowodowało różnic w utracie minerałów ani we wzroście bakterii biofilmu pomiędzy świeżo i dawno utwardzonymi materiałami szkłojonomerowym i złożonym. P iątkow s ka Influence of topical fluoridation of glass ionomer cements on inhibitory activity on cariogenic bacteria SUMMARY Glass ionomer cements are important options in restorative and preventive dentistry due to their adhesion to the tooth surface and fluoride release. Fifteen patients were included into this study. Wyniki naszych badań wskazują. 65: 2-11. J Dent Res 1986. Caries Res 1993. Christoffersen J. the influence of the topical use of fluoride gel on dental plaque bacteria growing on the glass ionomer cement. Krzemińs ki.Nr 4 Fluorkowanie a hamowanie wzrostu płytki nazębnej 373 wzrastającej na materiale szkłojonomerowym poddanym zabiegowi wcierania preparatu fluorkowego w porównaniu do fluorkowanego szkliwa zdrowych zębów tego samego pacjenta. After this time the dental plaque was again collected from the surfaces of restorations and sound enamel. 27: 280-4. Medical University of Łódź. (7). which can decrease the risk of recurrent caries. Next the topical application of fluoride gel (Fluormex) was performed on the surfaces of glass ionomer (Ketac Molar) fillings and the sound enamel. Z . In dental plaque samples the amount of Streptococcus mutans was calculated at the Department of Microbiology.

Orstavik D. Qvist V. and caries development on adjacent tooth surfaces: three-year clinical study. Biomaterials 2004. The influence of 30-day-old Streptococcus mutans biofilm on the surface of esthetic restorative materials-an in vitro study. Svanberg M. de Soet JJ. Uniwersytet Medyczny w Łodzi . Sobrinho LC i inni. Forss H. 40: 435-9. J Dent Res 1993. 31: 384-9. 69 (special issue): 558. Campoccia D. 5. Class II amalgam restorations. Suljak JP. J Dent Res 1986. Caries Res 1991. J Dent Res 1997. Seppä L. 15: 70-6. Streptococcus mutans-included secondary caries adjacent to glass ionomer cement. Hebling J. Med Dośw Mikrobiol 2008. 16. Kreulen CM. Mori GG. 10. Caries Res 1997. Adres Autora: 92-213 Łódź. In vivo cariostatic effect of resin modified glass ionomer cement and amalgam on dentine. Ögaard B. Caries Res 1992. 21. 26: 505-10. 22. glass-ionomer tunnel restorations. Turku sugar studies. Remineralization of natural carious lesions with a glass-ionomer cement. 30: 636-40. 65: 906-8. 21: 368-74. Nuutinen A. Eur J Oral Sci 1995. Spets-Happonen S. In vitro secondary caries inhibition around fluoride releasing materials. Elian SN i inni. van Amerongen WE.. Sakowska D. 15. The effect of fluoride application on fluoride release and the antibacterial action of glass ionomers. 1990. Tagami I. Scheinin A. Makinen KK. Carvalho FG. Sumary of session II: Fluoride and the caries process. Evaluation of bacterial adhesion of Streptococcus mutans on dental restorative materials. Pomorska 251. Koch G. Inhibitory activity of glass-ionomer cements on cariogenic bacteria. Franken HC. Pereira P N. Comparative recovery of Streptococcus mutans on five isolation media. Mutans Streptococci in plaque from margins of amalgam. 60:131-8. Płuciennik-Stronias i inni Nr 4 3. Mjor L. Spolidopio DM. 26: 315-8. Piątowska D. Jokinen J. Hara AT.. The clinical use of glass ionomer cements. van der Hoeven JS. Seppä L. composite resin and amalgam restorations in vivo. 6. 103: 182-5. 13. Simionato MR. mutans by fluoride-treated convencional and resin-reinforced glass ionomer cements. ul. 36: 833-9. Turssi CP. Otrzymano: 25 IX 2010 r. 19. composite and glass ionomer restorations. including a new simple selective medium. Pesqui Odontol Bras 2001. 20. Krzemiński Z. Longevity and cariostatic effects of everyday conventional glass-ionomer and amalgam restorations in primary teeth: three-year results. Negrini TdeC. Fluoride and mutans Streptococci in plaque grown on glass ionomer and composite. Influence of fluoride-releasin restorative material on root dentine secondary caries in situ. Oper Dent 2005. Caries Res. Schaeken MJ. Laurberg L. Weerheijm KL. Swed Dent J 1997. 25: 133-6. Duque C. Płuciennik M. 12. 69: 861-4. Caries Res 2006. 7. Kolourides T. Teglers PT. 36: 693-711. 4. Korhonen A. Montanaro l. Zakład Stomatologii Zachowawczej. Wpływ materiałów uwalniających fluor na skład płytki nazębnej. 72: 1310-4. Forss H. 11. 9. Braz Oral Res 2007. 17. VIII. Effect of application of fluoride on the superficial roughness of vitremer glas ionomer cement and microbial adhesion to this material. Ando M i inni. Larmas EL. Hatibovic-Kofman S. 76: 1387-96. J Dent 2008. Inhibitory effect on S. Pedrini D. 25: 4457-63. Principal microbiological findings. 1992. 8. Svanberg M. Mc Lean JW. 18.374 M. Rizzi S i inni. 70:173-89. 21: 11-7. 14. J Dent 1998. Inokoshi S. J Dent Res 1990. Acta Odont Scand 1975. Gama-Teixeira A. Gaetti-Jardim Jr E. Dent Clin North Am. Fucio SB.

Related Interests