Jeannine De Schutter Johan Velter m.m.v.

Koen Van Baelen verder bijgewerkt door Fictiewerkgroep Open Vlacc eindredactie Griet Baert

Themalijst
fictie in thema's gevat

© 2006: Vlaams Centrum Openbare Bibliotheken vzw Themalijst : fictie in thema’s gevat / Jeannine De Schutter, Johan Velter ; m.m.v. Koen Van Baele. – Brussel : VCOB, 2006. – 3de gew. dr. SISO: 829 Trefwoorden: thematische ontsluiting ; letterkunde thematische ontsluiting ; film ISBN-13: 9789081055215 ISBN-10: 90-8105521-6

Regelgeving thematische ontsluiting

Wettelijk depot: D/2006/9438/7

Inleiding........................................................................................5 1 Werkwijze...................................................................................6
1.1 ANALYSE VAN DE INHOUD.........................................................................6 1.2 OMKADERING VAN DE INHOUD..................................................................7 1.2.1 Tijdsaanduiding......................................................................................7 1.2.2 Plaatsaanduiding....................................................................................9 1.2.3 Genre/vormaanduiding...........................................................................9 1.2.4 Instellingsbepaling................................................................................10 1.3 VERWIJZINGSSTRUCTUUR.......................................................................11

2 Omschrijving van een aantal thema’s en genres.......................12
ACTIEFILMS.........................................................................................................................................12 ANIMATIEFILMS.................................................................................................................................12 AUTOBIOGRAFISCHE LITERATUUR...............................................................................................13 AVONTURENFILMS............................................................................................................................14 AVONTURENROMANS.......................................................................................................................14 BIJBEL....................................................................................................................................................14 BIOGRAFISCHE FILMS.......................................................................................................................15 BIOGRAFISCHE LITERATUUR..........................................................................................................15 BOLLYWOODFILMS...........................................................................................................................15 CHICKLIT..............................................................................................................................................16 COLUMNS.............................................................................................................................................16 CULTFILMS...........................................................................................................................................16 CURSIEFJES..........................................................................................................................................17 DANSFILMS..........................................................................................................................................17 DERDE WERELD..................................................................................................................................17 DETECTIVEFILMS...............................................................................................................................18 DETECTIVES.........................................................................................................................................19 DIEREN..................................................................................................................................................19 DIERENFILMS......................................................................................................................................19 DIERENVERHALEN.............................................................................................................................20 DOKTERSROMANS.............................................................................................................................21 EROTISCHE FILMS..............................................................................................................................21 EROTIEK................................................................................................................................................21 EROTISCHE LITERATUUR.................................................................................................................22

2/72

Regelgeving thematische ontsluiting

ESOTERIE .............................................................................................................................................23 ESSAYS .................................................................................................................................................23 FABELS..................................................................................................................................................24 FAMILIE.................................................................................................................................................25 FAMILIEKRONIEKEN.........................................................................................................................25 FANTASTISCHE FILMS.......................................................................................................................26 FANTASY..............................................................................................................................................26 FILM.......................................................................................................................................................27 FILM NOIR.............................................................................................................................................27 GANGSTERFILMS................................................................................................................................28 GENERATIEFILMS...............................................................................................................................28 GENERATIEROMANS.........................................................................................................................28 GEVANGENISLITERATUUR..............................................................................................................29 GEVANGENISSEN................................................................................................................................30 GRAPHIC NOVELS...............................................................................................................................31 ................................................................................................................................................................31 GRIEZELFILMS....................................................................................................................................31 GRIEZELLITERATUUR.......................................................................................................................31 GROEPSTHEMA’S................................................................................................................................32 GROTELETTERBOEKEN....................................................................................................................32 HISTORISCHE DETECTIVES..............................................................................................................33 HISTORISCHE FILMS .........................................................................................................................33 HISTORISCHE LITERATUUR.............................................................................................................33 HOLEBIFILMS......................................................................................................................................34 HUMORISTISCHE FILMS....................................................................................................................34 HUMORISTISCHE LITERATUUR......................................................................................................35 IDEEËNLITERATUUR.........................................................................................................................35 JURIDISCHE THRILLERS...................................................................................................................35 KORTFILMS..........................................................................................................................................36 LIEFDE...................................................................................................................................................36 LITERAIRE STRIPVERHALEN...........................................................................................................36 LUISTERBOEKEN................................................................................................................................37 MAKKELIJK LEZEN............................................................................................................................37 MANGA’S..............................................................................................................................................38 MANGA’S (FILM).................................................................................................................................38 MEDISCHE THRILLERS......................................................................................................................38 MIGRANTEN.........................................................................................................................................39 MUSICALS.............................................................................................................................................39 MUZIEK.................................................................................................................................................40

3/72

Regelgeving thematische ontsluiting

MUZIEKFILMS......................................................................................................................................40 NOVELLEN............................................................................................................................................40 ONTWIKKELINGSROMANS..............................................................................................................41 OORLOG................................................................................................................................................42 OORLOGSFILMS..................................................................................................................................43 OORLOGSROMANS.............................................................................................................................43 PERSONAGES.......................................................................................................................................43 POËZIEBUNDELS.................................................................................................................................44 POLITIEK...............................................................................................................................................44 POLITIEKE FILMS................................................................................................................................45 POLITIEKE LITERATUUR..................................................................................................................45 PSYCHOLOGISCHE DETECTIVES....................................................................................................46 PSYCHOLOGISCHE LITERATUUR...................................................................................................46 PSYCHOLOGISCHE THRILLERS.......................................................................................................46 RAMPENFILMS....................................................................................................................................47 REISVERHALEN...................................................................................................................................47 REIZEN...................................................................................................................................................48 ROADMOVIES......................................................................................................................................49 ROMANS................................................................................................................................................49 ROMANTISCHE FILMS.......................................................................................................................49 ROMANTISCHE KOMEDIES..............................................................................................................50 ROMANTISCHE LITERATUUR..........................................................................................................50 ROMEINSE RIJK...................................................................................................................................51 SCHELMENROMANS..........................................................................................................................52 SCIENCEFICTION................................................................................................................................53 SCIENCEFICTIONFILMS.....................................................................................................................53 SITCOMS................................................................................................................................................53 SLAPSTICKS.........................................................................................................................................54 SOCIALE FILMS...................................................................................................................................54 SOCIALE LITERATUUR......................................................................................................................54 SPEELFILMS.........................................................................................................................................55 SPIONAGEFILMS.................................................................................................................................55 SPIONAGEROMANS............................................................................................................................55 SPORTFILMS.........................................................................................................................................56 SPROOKJES...........................................................................................................................................56 STOMME FILMS...................................................................................................................................56 STREEK- EN FAMILIEROMANS........................................................................................................56 STRIPVERHALEN................................................................................................................................57 TELEVISIESERIES EN -FILMS...........................................................................................................58

4/72

Regelgeving thematische ontsluiting

THEATERTEKSTEN.............................................................................................................................58 THRILLERS...........................................................................................................................................58 THRILLERS (FILM)..............................................................................................................................59 TIJDSBEELD..........................................................................................................................................59 TOEKOMSTROMANS..........................................................................................................................60 VERHALEN...........................................................................................................................................61 VERFILMDE BOEKEN.........................................................................................................................61 VLAAMSE FILMS.................................................................................................................................61 VOLKSVERHALEN..............................................................................................................................62 VORSTENHUIZEN................................................................................................................................62 VROUWEN............................................................................................................................................62 VROUWENLITERATUUR...................................................................................................................63 WAARGEBEURD..................................................................................................................................63 WESTERNS............................................................................................................................................64 ZIEKTEN................................................................................................................................................64 ZEDENSCHETSEN................................................................................................................................64

3 Bibliografie................................................................................66
3.1 VERHALENDE LITERATUUR.......................................................................66 3.2 SPEELFIMS.............................................................................................70

Inleiding
Versie-informatie

1

1992

Themalijst : verhalende literatuur inhoudelijk ontsloten / Jeannine De Schutter, Johan Velter

2

2000

Themalijst: fictie in thema’s gevat / Jeannine De Schutter, Johan Velter, Luc Lannoy 2de gewijzigde druk

3

2006

Themalijst: fictie in thema’s gevat / Jeannine De Schutter, Johan Velter, m.m.v. Koen Van Baelen 3de gewijzigde druk

5/72

Regelgeving thematische ontsluiting

2007-

Bewerkingen in online-versie n.a.v. werkgroepafspraken (zie werkgroepverslagen)

Deze elektronische uitgave is een aangepaste en geactualiseerde versie van de Themalijst: fictie in thema’s gevat (tweede, gewijzigde druk 2000). De voornaamste aanpassingen bestaan uit: het uitbreiden van de begripsomschrijvingen met definities (en flapteksten) van thema’s/genres omdat daar, vanuit de praktijk, behoefte aan was Het definiëren kan in de toekomst uitgebreid worden zodat enerzijds eenvormig ontsloten kan worden en anderzijds de gebruiker onmiddellijk weet wat onder een bepaald begrip gepresenteerd wordt.) wijzigingen van enkele thema’s/genres die om diverse redenen geëvolueerd zijn in de loop der jaren het toevoegen aan alle begripsomschrijvingen van actuele voorbeelden de introductie van drie nieuwe vormaanduidingen: Groteletterboeken, Luisterboeken en Stripverhalen en het omvormen van Makkelijk lezen en Easy readers tot Makkelijk lezen. Een overzicht van de thema’s/genres inclusief verwijzingsstructuurd kunnen opgevraagd worden (mailto:helpdesk@bibnet.be) Suggesties voor verdere aanvullingen en verbeteringen zijn uiteraard steeds welkom.

1
1.1

Werkwijze
Analyse van de inhoud

Wil men een werk gaan ontsluiten dan stelt men zich een aantal vragen: waarover gaat dit boek, deze film, wat is er kenmerkend voor? Naast een algemene lees- en kijkervaring beschikt men bij het analyseren over verschillende informatiebronnen: vooren achterflap van het boek of de houder, voor- en nawoord bij een tekst, stijl en thematiek van de auteur/regisseur, literaire en filmencyclopedieën, boek- en filmrecensies,… Men zoekt de wezenskenmerken (centrale thematiek, leidmotief) of op zijn minst belangrijke facetten (type, personage, genre, vorm, tijds- of ruimtelijk kader, gezichtspunt) en formuleert die in een voor de gebruiker bevattelijke taal. Is de inhoud te complex of de thematiek te abstract dan ontsluit men liever niet. Ontsluiten kan met meerdere thema's, een combinatie van thema's en genres/vormaanduidingen of, voor triviaalliteratuur, uitsluitend met genres. De roman, de novelle, het verhaal, het toneelstuk, de speelfilm, de kortfilm worden in hun geheel ontsloten: men geeft desgevallend een algemeen genre (bv. Theaterteksten)

6/72

Regelgeving thematische ontsluiting

en daarnaast thema’s die op het geheel slaan. Een dichtbundel ontsluiten we op belangrijke cycli, niet op afzonderlijke gedichten ; sprookjes- en verhalenbundels enkel wanneer de verhalen een gemeenschappelijke thematiek hebben. In de lijst komen veel persoonsnamen voor. Een belangrijk aantal heeft betrekking op biografische literatuur/films. Daarnaast wordt bij de bekentenisliteratuur (autobiografieën, brieven, dagboeken, ...) telkens de naam van de schrijver vermeld naast het respectieve genre. Zo krijgt bv. het autobiografische relaas van William Styron naast het thema Depressies en het genre Autobiografieën ook het thema Styron, William. Voor de autobiografische geschriften van William Styron hoeft men dan de zoekvraag niet te herhalen in een andere (in dit geval auteurs-) index. Een speciaal geval vormt de biografie waarin onrechtstreeks, aan de hand van het levensverhaal van een minder bekende persoon (de man/vrouw van …) het levensverhaal van een bekend iemand verteld wordt. In dat geval geven we zowel de naam van de minder bekende als van de bekende persoon (liever dan met verwijzingen te werken). Bv. Van Wijnsbergen, Everdine naast Multatuli ; bv. Nys Huxley, Maria naast Huxley, Aldous. Een aantal thema's lijkt dubbel gebruikt: Liefde naast Romantische literatuur/films, Erotiek naast Erotische literatuur/films, Gevangenissen naast Gevangenisliteratuur, Politiek naast Politieke literatuur/films, Dieren naast Dierenverhalen. Liefde, Erotiek, Gevangenissen, Politiek, Dieren groeperen literatuur/films over deze onderwerpen: over het wezen van de liefde, van de erotiek, over gevangenistoestanden, het politieke bedrijf, concrete diersoorten. Hier is het onderwerp het belangrijkste. Romantische literatuur, Erotische literatuur/films, Gevangenisliteratuur, Politieke literatuur/films, Dierenverhalen groeperen boeken/films met dezelfde genrekenmerken: clichématige sentimentele literatuur, erotische literatuur/films, literatuur geschreven vanuit gevangenissen, literatuur/films met een politiek karakter, literatuur/films met dieren in een antropomorfe rol.

1.2

Omkadering van de inhoud

1.2.1 Tijdsaanduiding
Gebeurtenissen spelen zich steeds af in een bepaalde tijd die met betrekking tot een bepaalde thematiek al dan niet belangrijk kan zijn. Voor inzicht in een universeel

7/72

Regelgeving thematische ontsluiting

gegeven als Goed en kwaad of in een maatschappelijk verschijnsel als Verwaarloosde jeugd, is de tijdsperiode respectievelijk van geen of minder belang. Omgekeerd kan een tijdvak of gebeurtenis hoofdthema, object, zijn: de schrijver/regisseur wil een beeld schetsen van een bepaald tijdvak (Middeleeuwen) of van een bepaalde gebeurtenis met een tijdskarakter (Russische Revolutie). De vorm in de themalijst is het enkelvoudige of samengestelde thema. Staat niet de tijdsperiode maar een willekeurig onderwerp centraal en wordt dit tijdsgebonden behandeld, dan wordt de tijdsaanduiding als aspect van het object in de subgeleding toegevoegd. Bv. Schuldvraag ; Wereldoorlog II. Deze aspecten komen in de themalijst voor als eeuwaanduidingen en als eigennamen van periodes en gebeurtenissen. Af en toe worden jaartallen ook toegevoegd ter onderscheiding of verduidelijking. Bv. Crisisjaren (1929-1937) of Watersnood ; Nederland (1953) De hieronder afgedrukte lijst van tijdsaanduidingen kan maar bij afspraak uitgebreid worden: 6de eeuw ↓ 20ste eeuw 1900-1918 1900-1945 1918-1945 194519601970198019902000Belle époque Geschiedenis1 Koloniale tijd Middeleeuwen2 Onafhankelijkheidsproblematiek Oudheid
1

Bij meer dan drie eeuwen Van de 6de (ca. 500) tot en met de 14de (ca. 1400) eeuw

2

8/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Prehistorie Romeinse Rijk Victoriaanse periode Wereldoorlog I Wereldoorlog II

1.2.2 Plaatsaanduiding
Een geografisch gebied: een land, streek, stad of plaats, kan thematisch centraal staan. Is die locatie een substantieel kader waarbinnen het gebeuren zich afspeelt, dan is zij object. Bv. een stadsroman over Berlijn (Berlijn) of de geschiedenis van de stad Vichy tijdens de Tweede Wereldoorlog (Vichy ; Wereldoorlog II). De plaatsaanduiding kan in de themalijst voorkomen als enkelvoudig thema (Zaïre), als samengesteld thema (België en Zaïre) of als thema met subgeleding (Zaïre ; reisverhalen). Concretiseert of begrenst een plaats het onderwerp, dan is zij bepaling van het onderwerp en komt zij (als zelfstandig naamwoord) in de subgeleding. Bv. Fascisme ; Italië of Prostitutie; Nederland. Het geografisch kader, de setting, moeten van essentieel belang zijn in de roman/film om opgenomen te worden. Sommige onderwerpen overstijgen uiteraard de landsgrenzen. Men kan de armoede in het algemeen behandelen (bv. Knut Hamsun) maar ook de armoede in een bepaalde tijd in een bepaalde streek. In het eerste geval wordt ontsloten met de term Armoede, in het tweede geval met bv. Armoede; Ierland ; 1945-. Soms kan het interessant zijn de plaats van herkomst van een verschijnsel of bevolkingsgroep aan te geven. Bv.: Westerse cultuur, Vlaamse literatuur, Marokkaanse migranten ; België. Bijvoeglijke naamwoordsvormen worden echter zo weinig mogelijk gebruikt omdat de zoekwaarde geringer is (de gebruiker denkt er niet noodzakelijk aan ook andere zoektermen dan het zelfstandig naamwoord in te geven).

1.2.3 Genre/vormaanduiding
De schrijver/regisseur presenteert het onderwerp, soms met een welbepaald doel, op een welbepaalde wijze. Bv. als roman en niet in versvorm, als reis- of als volksverhaal, als humoristische film of satire ... Voorbeelden uit de themalijst zijn: Brieven, Dagboeken, Essays, Filmscenario’s, Monologen, Poëziebundels, Speelfilms, Stripverhalen, Theaterteksten … Genres en vormaanduidingen worden (zoals de meeste thema's) in het meervoud gesteld. Het gaat om verzamelingen van dezelfde soort (d.w.z. hetzelfde genre) of vorm. Genre of vorm zijn zelf geen onderwerp. Bv. Briefromans groepeert verhalend proza, verschenen in de vorm van een gefingeerde briefwisseling maar geeft geen informatie

9/72

Regelgeving thematische ontsluiting

over het literaire verschijnsel van de briefroman. Het genre Speelfilms groepeert alle fictievideo’s en -dvd’s. Verhalen die zich afspelen in het filmmilieu of handelen over filmberoemdheden, vallen onder het thema (groepswoord) Film. Genres en vormaanduidingen komen autonoom als ingang voor. Slechts drie aanduidingen: Reisverhalen, Sprookjes, Volksverhalen, plaatsen we in de geleding. Zij geven niet enkel de vorm/het genre aan waarin de fictionele inhoud gepresenteerd wordt maar definiëren deze en helpen de gebruiker een keuze te maken. Frankrijk ; reisverhalen geeft een andersoortige informatie dan bv. Frankrijk dat gebruikt wordt voor het kader waarin het gebeuren zich afspeelt, of in de betekenis van de eigenheid, volksaard van het Franse volk. Om dezelfde redenen worden ook oude volkse verhalen en sprookjes best in directe samenhang met het land van oorsprong weergegeven. Om pragmatische redenen zijn in deze Themalijst ook een paar niet-literaire vormaanduidingen opgenomen: Groteletterboeken, Makkelijk lezen en Luisterboeken. Makkelijk lezen geeft een niveau aan ; Groteletter- en Luisterboeken verwijzen naar de materiële presentatie van de inhoud. Een definitie van deze vormen wordt verderop in het werk gegeven (zie: Omschrijving van een aantal thema’s en genres). Groteletter- en Luisterboeken worden inhoudelijk naar genre en/of thema ontsloten. Alle werken in om het even welke taal kunnen ontsloten worden. Als uitgangspunt kan dienen: een Nederlandse, Franse, Engelse of Duitse titel in de collectie (retrospectief ontsluiten zal dus soms nodig zijn); een duidelijk herkenbare reeks (bv. Lola Lago, detective bij Makkelijk lezen), een duidelijk herkenbaar genre (bv. Theaterteksten, Poëziebundels), een duidelijke vorm (bv. Makkelijk lezen).

1.2.4 Instellingsbepaling
Soms presenteert de schrijver/regisseur het onderwerp met een welbepaald doel, vanuit een welbepaalde instelling. Dit gezichtspunt wordt weergegeven d.m.v. een instellingsbepaling in de subgeleding. Voorbeelden uit de lijst: Cultuurgeschiedenis Maatschappijkritiek Politiek

10/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De toegepaste technieken tonen dat voor een inhoudelijke ontsluiting met gelede thema's, het handboek: Theorie en praktijk van thesauri en trefwoordensystemen (NBLC), ook voor fictie waardevol is.

1.3

Verwijzingsstructuur

Bejaarden z Ouderdom De eerste term kan voor de gebruiker wel zoekwaarde hebben, maar de titels zijn gegroepeerd onder de tweede term. Daarom wordt verwezen van de niet gebruikte naar de gebruikte term. Ouderdom x Bejaarden De eerste term wordt gebruikt, de tweede niet.

Literatuur zo Schrijverschap Schrijverschap xx Literatuur Beide ingangen worden gebruikt: er is verwantschap tussen de onderwerpen. De termen kunnen gelijkwaardig zijn of zich hiërarchisch tot elkaar verhouden.

11/72

Regelgeving thematische ontsluiting

2

Omschrijving van een aantal thema’s en genres

Populaire genres zie ook: Vlacc-genrelijst De hierna volgende definities zijn ‘werkdefinities’, bedoeld om de gebruiker een eenduidig begrip van het genre/thema te geven. Ze hebben geen wetenschappelijke pretentie. De genres en thema’s die gedefinieerd zijn, zijn deze die bij de praktische toepassing van de regelgeving vragen opriepen. De definities zullen in de toekomst ook voor de gebruikers zichtbaar gemaakt kunnen worden. De citaten, gebruikt als illustratie bij de definities, zijn ontleend aan boekomslagen. Verwante genres en thema’s zijn cursief weergegeven. Deze verwantschap valt niet noodzakelijk samen met de relaties in de themalijst. Filmtitels worden gevolgd door de datum waarop de films oorspronkelijk werden uitgebracht. Op die manier zijn ze ook gemakkelijk te onderscheiden van romantitels.

ACTIEFILMS Actiefilms zijn films met een stereotiep verhaalschema waarin op een heldhaftige, spannende en vaak gewelddadige wijze wordt gehandeld. Verwante termen: Rampenfilms, Roadmovies, Thrillers(film) The crossing guard (1995) / Sean Penn Crouching tiger, hidden dragon (2000) / Ang Lee Escape from L.A. (1996) / John Carpenter Ghost dog : the way of the samurai (1999) / Jim Jarmusch Hero (2002) / Zhang Yimou Kill Bill (2003) / Quentin Tarantino Narrow margin (1990) / Peter Hyams Speed (1994) / Jan De Bont Strange days (1995) / Kathryn Bigelow Top gun (1986) / Tony Scott ANIMATIEFILMS In de animatiefilm worden tekeningen, papiersnit, poeder of zand, poppen of abstracte driedimensionale voorwerpen zo gemanipuleerd dat de illusie van beweging, van leven wordt gecreëerd. Akira (1988) / Katsuhiro Otomo Animal farm (1955) / John Halas en Joy Batchelor Chicken run (2000) / Nick Park, Peter Lord Een Griekse tragedie (1987) / Nicole Van Goethem

12/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Harpya (1979) / Raoul Servais The Lord of the Rings (1978) / Ralph Bakshi The muze (1976) / Paul Demeyer Shrek (2001) / Andrew Adamson, Vicky Jenson Taxandria (1994) / Raoul Servais Tintin et le temple du soleil (1969) / Raymond Leblanc Watership down (1978) / Martin Rosen Who framed Roger Rabbit? (1988) / Robert Zemeckis Yellow submarine (1968) / George Dunning AUTOBIOGRAFISCHE LITERATUUR Dit genre omvat alle egodocumenten van schrijvers: (Jeugd)herinneringen, brieven, dagboeken, memoires… De auteur vermengt hier vaak verbeelding en werkelijkheid, maar het autobiografische aspect blijft dominant aanwezig. Soms verschuilt de auteur zich achter een fictief personage. Verwante thema’s: Brieven, Dagboeken, Jeugdherinneringen. Opgelet: een autobiografie van een schilder, een componist … wordt bij de non-fictie geplaatst. Een beer in bontjas : autobiografische beschouwingen / Hafid Bouazza Brieven 1921-1950 / Gerard Walschap Een deerne in lokkend postuur : persoonlijke kroniek 1999 / Maarten ‘t Hart Engelenplaque : notities van alledag 1966-2003 / A.F.TH. Van der Heijden Stoffer en blik : herinneringen aan een periode 1964-1970 / Jeroen Brouwers Het verkoolde alfabet : dagboek 1990-1991 / Paul de Wispelaere Wilde zwanen : drie dochters van China / Jung Chang. Het A.P. Beerta-Instituut / J.J. Voskuil De as van mijn moeder : een Ierse herinnering / Frank MacCourt Demonen : autobiografische verhalen / Gerrit Komrij Kartonnen dozen / Tom Lanoye Leven om het te vertellen / Gabriel García Márquez Liquidatie / Imre Kertész
‘In de zomer van 1984 werd William Styron plotseling overvallen door aanhoudende slapeloosheid en het onrustbarende gevoel niet in orde te zijn. Dit waren de eerste tekenen van een ernstige depressie die al spoedig zijn leven zou overspoelen en hem tot de rand van de zelfmoord zou brengen. ‘In de duisternis’ is Styrons onvergetelijk verslag van zijn afdaling in de hel van de waanzin.’ In de duisternis : herinneringen aan de waanzin / William Styron. - Utrecht : Veen, 1990. - 84 p. Oorspr. Engelse titel : Darkness visible : a memoir of madness ISBN 90-204-2514-5

13/72

Regelgeving thematische ontsluiting

AVONTURENFILMS Hier bestaat de actie uit avonturen in een exotisch of ongewoon kader. Het kan gaan om avonturen te land (ontdekkingsreizen, woestijntochten ...), ter zee (zeeslagen, piraterij, ...) of in de lucht (luchtgevechten). Verwante term: Oorlogsfilms 20.000 leagues under the sea (1954) / Richard Fleischer Back to the future (1985) / Robert Zemeckis Deliverance (1972) / John Boorman The emerald forest (1985) / John Boorman Escape from Alcatraz (1979) / Don Siegel The flight of the phoenix (1965) / Robert Aldrich Gunga din (1939) / George Stevens The man who would be king (1975) / John Huston Master and Commander (2003) / Peter Weir Robin Hood : prince of thiefs (1991) / Kevin Reynolds Robinson § Cie (1990) / Jacques Colombat AVONTURENROMANS In deze boeken hebben de gebeurtenissen een uitgesproken avontuurlijk karakter. Ze spelen vaak in een ver, vreemd of exotisch milieu. Het verhaal is spannend. De actie primeert, de karaktertekening van de personages is veelal stereotiep. Verwante termen: Oorlogsromans, Spionageromans Het blauwe goud / Clive Cussler Blauwe horizon / Wilbur Smith Doelwit Antarctica / Hammond Innes Lonesome Dove : een stadje in het westen / Larry MacMurthy Het rijk van de gouden draak / Isabel Allende San Andreas / Alistair MacLean

‘Waar 'De laatste trip van de Poseidon' eindigde, begint dit boek. Het gekapseisde cruiseschip drijft nog met de kiel schuin omhoog terwijl een Franse marinehelicopter de enige zes overlevenden zojuist aan boord heeft genomen.Dan stevenen drie schepen op het wrak af ... Rogo, een der geredden, dwingt de piloot hem naar het schip terug te brengen om daar alsnog zijn missie te kunnen voltooien ...’ Na de ondergang van de Poseidon / Paul Gallico. - Amsterdam : Wereldbibliotheek, cop. 1979. - 268 p. Oorspr. Engelse titel : Beyond the Poseidon adventure ISBN 90-284-585-7

BIJBEL Het thema Bijbel is ook een groepsthema.

14/72

Regelgeving thematische ontsluiting

BIOGRAFISCHE FILMS De filmbiografie is het verfilmd levensverhaal van een of meer bekende figuren. Ali : the man, the legend, the movie (2002) / Michael Mann Angela’s ashes (2000) / Alan Parker Callas forever (2003) / Franco Zefferelli Daens (1992) / Stijn Coninx Evita (1997) / Alan Parker Farinelli, il castrato (Farinelli, de castraat) (1995) / Gerard Corbiau Henry V (2002) / Kenneth Branagh Henry and June (1998) / Philip Kaufman Malcolm X (1992) / Spike Lee Nixon (1995) / Oliver Stone Pasolini, un delitto italiano (Pasolini, een Italiaans misdrijf) (1995) / Marco Tullio Giordana The passion of the Christ (2004) / Mel Gibson Der Untergang (2004) / Oliver Hirschbiegel BIOGRAFISCHE LITERATUUR De auteur beschrijft hier op een literaire wijze het leven van iemand anders. Het gaat steeds om een levensbeschrijving van iemand die echt bestaat of bestaan heeft. Deze beschrijving kan in min of meerdere mate wetenschappelijk gefundeerd zijn. De avonturen van Alexander de Grote : de Alexanderroman / Patrick de Rynck The ballad of Sylvia and Ted / Emma Tennant Breekbare dagen / Philippe Besson Broodje gezond / Bart Chabot Busbeke, of De thuiskomst / Willy Spillebeen I.M. / Connie Palmen Het leven van Vincent van Gogh / Irving Stone Nietzsches tranen / Irvin D. Yalom Pieter Daens / Louis Paul Boon De vulkaanminnaar : een romance / Susan Sontag

BOLLYWOODFILMS Bollywood is de bijnaam van de Hindi filmindustrie in Bombay. De naam Bollywood is een samentrekking van Bombay en Hollywood. De geproduceerde films zijn meestal in het Hindi gesproken, hoewel Engelse ondertiteling gebruikelijk is. De films zijn veelal musicals en dansfilms die tijdloze verhalen vertellen over liefde; ook verfilmingen van verhalen uit de Hindoeïstische mythologie zijn populair. Sangam / dir. by Raj Kapoor ; written by Inder Raj Anand Veer-Zaara / dir. by Yash Chopra ; written by Aditya Chopra

15/72

Regelgeving thematische ontsluiting

CHICKLIT Chicklit is de afkorting van chick literature. Het is vlot geschreven lectuur over en voor moderne jonge vrouwen tussen 20 en 35 jaar (Van Dale, 2005). De meeste boeken in dit genre hebben weinig literaire pretentie en kunnen ondergebracht worden in de romantische literatuur. Naast het genre Chicklit wordt meestal het genre Romantische literatuur toegevoegd; soms wordt Chicklit gecombineerd met een ander genre bvb. Detectives Website: www.chicklit.nl Liefdesspel / Freya North Shopaholic! / Sophie Kinsella En de minnaar is … / Jill Mansell Iemand als jij / Cathy Kelly Betrapt! / Marian Keyes Perfecte vrouwen / Olivia Goldsmith

COLUMNS Columns zijn in boekvorm uitgegeven korte bijdragen aan dag- en weekbladen over maatschappelijke en politieke onderwerpen. De stijl is meestal literair. Verwante term: Essays 43 wielerverhalen / Tim Krabbé De afsluitdijk en verder / Martin Bril Heilige schrik / Herman Brusselmans Brieven van Dikke Freddy / Erik Vlaminck Doén ! / Tom Lanoye Gouden woorden, of De jongste vaderlandse geschiedenis / Gerrit Komrij Korte metten / Renate Dorrestein Landschap met klein vuil : miniaturen en maskerades / Joost Zwagerman Mijn Nederland / Geert Van Istendael Nog één man om het af te leren / Yvonne Kroonenberg De zweetgeur van de sport / Jan Wauters
‘H. Brandt Corstius: Anderhalf jaar schreef ik elke zaterdag een stuk in NRC Handelsblad over de quaestie van de week. Wat op zondag in Het Capitool wordt besproken, zo definieerde ik het voor mijzelf. Het moesten degelijke stukken worden, vol degelijke analyses en afgewogen oordelen. De titel van de rubriek luidde dan ook: Denk na ... ’ Denk na / H. Brandt Corstius. Amsterdam : Querido, 1988. - 127 p. - Omslagtitel : Denk na : quinta columnia ISBN 90-214-5355-X

CULTFILMS

16/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Een cultfilm is een film die een kleine maar betrokken groep fans aantrekt of een film die vele jaren populair gebleven is door de toewijding van een kleine groep van volgelingen. Inhoudelijk bevat een cultfilm vaak controversiële, vreemde, excentrieke of surrealistische elementen waardoor hij als “uniek” ervaren wordt. In veel gevallen betreft het een film die weinig succes behaalde of slechts een geringe distributie kende bij de originele première. Pulp fiction / Quentin Tarantino The big Lebowski / Joel en Ethan Coen Wild at heart / David Lynch CURSIEFJES Cursiefjes zijn korte prozastukken van beschouwende aard waarin de levenswijsheid overheerst. Ze hebben vaak een melancholische, humoristische ondertoon. Verwante term: Humoristische literatuur Amsterdam, Amsterdam / Dubravka Ugresic Bloemen verwelken, scheepjes vergaan / Jos Ghysen De Dikke Man / Ischa Meijer Eten op zijn Vlaams / Louis Paul Boon Kinderschrik : verhalen en tekeningen / Jean-Paul Franssens Van internaat tot internet / Louis Verbeeck Vroeger kon je lachen / Simon Carmiggelt Wij zijn allemaal amateurs / Gaston Durnez
‘Een nieuwe dubbele bundel cursiefjes, die geen introductie meer behoeven, over dingen en gebeurtenissen uit het leven van alledag, beschreven met humor en lichte spot, fijngevoelig en spiritueel.’ Het is al vroeg laat / Jos Ghysen. - Antwerpen : Standaard, 1988. - 149 p. ISBN 90-02-16137-9

DANSFILMS Dansfilms zijn films met als hoofdthema dans en/of films waarin veel gedanst wordt. Naast het genre Dansfilms kan ook een meer specifiek thema bv. Ballet, Tango … toegevoegd worden. Verwante termen: Muziekfilms, Musicals Dirty dancing / Emile Ardolino Billy Elliot / Stephen Daldry Tango / Carlos Saura DERDE WERELD

17/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Dit thema omvat literaire boeken en films over de onafhankelijkheidsstrijd en -problematiek en/of de (gevolgen ervan voor de) huidige politieke en maatschappelijke situatie van een ontwikkelingsland. De problematiek wordt benaderd vanuit het standpunt van de derde wereld. De koloniale tijd, beschreven vanuit het gezichtspunt van de kolonisator, behoort hier niet toe. Verwante termen: Sociale films, Sociale literatuur Een bed in Afrika : ervaringen van een hulpverleenster in Sierra Leone / Katelijn Berghoef Cheb (1991) / Rachid Bouchareb Dageraad : korte verhalen van de revolutie / Pramoedya Ananta Toer Dans van de luipaard / Lieve Joris De honderd bochten van de koningsarend / M.M. Schoenmakers Ik was een kindsoldaat / China Keitetsi Slangen en ladders : India's sprong in de tijd / Gita Mehta De wil van mijn vader : een vrouw in Kemeroen strijdt tegen het juk van de traditie / Mireille Makampé Yaaba (1989) / Idrissa Ouedraogo
‘... De kust van het gemurmel is gebaseerd op historische feiten. Tijdens de koloniale oorlog bracht zij (de auteur), omdat haar vader daarbij als officier betrokken was, enkele jaren door in Angola en Mozambique ... ‘De kust van het gemurmel’ is een meedogenloos portret van oorlog en angst ...’ De kust van het gemurmel / Lidia Jorge. - Amsterdam : Arena, 1991. - 286 p. Oorspr. Portugese titel : A costa dos murmurios ISBN 90-6974-016-8

‘In het ‘dagboek’ van zijn reis naar India, die hij in 1986 en 1987 samen met zijn vrouw Ute maakte ... Want schaamte beving ook Grass toen hij geconfronteerd werd met onvoorstelbare taferelen van armoede en menselijke ellende: … Tongen van schaamte is zijn eerlijke, soms zelfs gepassioneerde reactie op de even legendarische als belasterde stad Calcutta ...’ Tongen van schaamte : een reiziger in India / Günter Grass. - Amsterdam : Meulenhoff, cop. 1989. - 139 p. (Meulenhoff editie ; 1056) Oorspr. Duitse titel : Zunge zeigen ISBN 90-290-3859-4

DETECTIVEFILMS In deze films wordt een misdaad zorgvuldig voorbereid, de misdadiger methodisch opgespoord en tenslotte gearresteerd door een privé-speurder of politieman. Psychologische en morele karaktertekening zijn doorgaans van secundair belang. Verwante termen: Film noir, Thrillers (film) Because of the cats = Niet voor de poezen (1973) / Fons Rademakers The big sleep (1946) / Howard Hawks Blow up (1966) / Michelangelo Antonioni

18/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Chinatown (1974) / Roman Polanski Un flic (1972) / Jean-Pierre Melville Heat (1995) / Michael Mann Klute (1971) / Alan J. Pakula The long goodbye (1973) / Robert Altman Sea of love (1989) / Harold Becker De zaak Alzheimer (2004) / Erik Van Looy DETECTIVES Dit zijn misdaadverhalen waarbij een individu of een groep een misdaad oplost. Zowel de politieroman als de ‘private eye’ behoren tot dit genre. De (ont)spanning ligt hoofdzakelijk in de ontrafeling van het misdrijf. Bij de subgenres: Psychologische detectives en Historische detectives wordt het overkoepelende genre Detectives eveneens toegevoegd Verwante term: Thrillers Boze tongen / Jonathan Kellerman City of bones / Michel Connelly Corpus delicti / Patricia D. Cornwell Dood tij / Pieter Aspe Double-face / Jef Geeraerts Morse omnibus / Colin Dexter R staat voor rekening / Sue Grafton Verrader van het verleden / Elizabeth George Verwarde geesten / Minette Walters Zwarte seconden / Karin Fossum

DIEREN Dit thema wordt toegekend aan literatuur waarin dieren een rol spelen. Het thema Dieren is ook een groepsthema: het wordt aan een specifiek thema (bv. Katten) toegevoegd. Ik en Claudius : reizen met mijn kat / Clare de Vries Genre: Reisverhalen Thema’s: Dieren, Katten, Verenigde Staten ; reisverhalen The book of dead birds / Gale Brandeis Thema’s: Koreaanse Oorlog, Prostitutie, Vogels, Dieren
‘Dit boek is een aangrijpend verhaal van Ava Sing Lo en haar Koreaanse moeder. Ava is de dochter van een Amerikaanse soldaat en een Koreaanse prostituee… Vogels, muziek en authentieke verhalen over de Koreaanse geschiedenis spelen een belangrijke rol in deze roman.’

DIERENFILMS In dierenfilms spelen dieren de hoofdrol. Naast het genre Dierenfilms kan ook een meer specifiek thema bvb. Honden, Vogels … toegevoegd worden.

19/72

Regelgeving thematische ontsluiting

The bear / Jean-Jacques Annaud The travelling birds / Jacques Perrin DIERENVERHALEN Dit genre wordt toegekend aan literatuur waarin dieren een hoofdrol spelen. Dieren kunnen in deze verhalen een antropomorfe verschijning aannemen (d.w.z. handelen en spreken zoals mensen). Deze dierenverhalen hebben dan ook meestal een moraliserend of satirisch karakter. Ook de dierenfabel behoort tot dit genre. Verwante thema’s: Fabels, Dieren Het beste van Bommel / Marten Toonder Animal farm / George Orwell Genre: Dierenverhalen, Politieke literatuur Thema’s: Russische Revolutie, Satiren, Totalitarisme, Dieren Fabels / Aesopus Francis II / Akif Pirinçci Reinaert Ysengrinus Timboektoe / Paul Auster Waterschapsheuvel / Richard Adams Mink! / Peter Chippendale Genre: Dierenverhalen, Politieke literatuur Thema: Dieren
‘Een groep gevangen nertsen ontsnapt naar het Beloofde Bos waar intussen o.l.v. de konijnen een democratiseringsbeweging op gang komt. De nertsen maken abrupt een einde aan die droom: zij vestigen een bloedige tirannie. Totdat er projectontwikkelaars komen met bulldozers. Deze bedreiging leidt tot vredesbesprekingen tussen de dieren en een plan om het bos tot beschermd gebied te laten verklaren … Dit is een boek in de traditie van Reinaert de vos en Animal farm.’

In andere dierenverhalen ligt de nadruk eerder op natuurgetrouwe observaties van dieren of de verhouding tussen mens en dier. Verwante thema’s: Mens en dier, Dieren Particularly cats / Doris Lessing Genre: Dierenverhalen Thema’s: Katten, Dieren
‘Een heel aardig boekje over katten: halfwilde katten op een boerderij in Rhodesië, en twee poezen in een Londense flat en later op het platteland van Devon. Het verhaal gaat vooral over het gedrag van die twee poezen en hoe ze zich ten opzichte van de schrijfster gedragen.’

De bever en andere beesten / Midas Dekkers Genre: Dierenverhalen Thema: Dieren

20/72

Regelgeving thematische ontsluiting

‘Negenendertig radiocauserieën uit het programma Vroege Vogels. Hoewel de verhalen een (af en toe min of meer denkbeeldig) dier en/of een biologische waarneming als uitgangspunt hebben, gaat het om de vergelijking daarmee of de reactie daarop van mensen.’

DOKTERSROMANS

Romantische verhalen waarin dokters, verpleegsters en/of patiënten centraal staan. Het genre Romantische literatuur wordt als overkoepelend genre ook toegekend aan de doktersromans. Krankzinnig : doktersroman / Heinz G. Konsalik EROTISCHE FILMS Hieronder verstaan we films die zich, door middel van erotische beelden, seksuele opwinding tot voornaamste doel stellen. Verwante term: Erotiek 9 ½ weeks (1986) / Adrian Lyne Ai no corrida (Het rijk der zinnen) (1976) / Nagisa Oshima Bitter moon (1992) / Roman Polanski Contes immoraux (1974) / Walerian Borowczyk Dzieje grzechu (Geschiedenis van een zonde) (1975) / Walerian Borowczyk Henry and June (1998) / Philip Kaufman Histoire d’O (1975) / Just Jaeckin Kama Sutra : a tale of love (1996) / Mira Nair EROTIEK Onder het thema erotiek vallen boeken of films die het verschijnsel erotiek belichten. Verwante termen: Erotische films, Erotische literatuur Un couple modèle / Elisabeth Barillé Dangerous liaisons (1988) / Stephen Frears Eros en de eenzame man : een droefgeestig en schandelijk porno-verhaal / Louis Paul Boon Het hoofdkussenboek / Sei Shonagon Les liaisons dangereuses / Choderlos de Laclos Minnekunst / Ovidius The pillow book (1995) / Peter Greeneway Sex, lies and videotape (1989) / Steven Soderbergh Zout op mijn huid / Benoite Groult
‘Dat ‘Het leven uit één dag’ van A.F.TH. van der Heijden een liefdesroman is van zo'n ongewoon karakter ligt ten dele aan de uitzonderlijke behandeling van de erotiek, maar ook aan de omstandigheid dat het verhaal zich afspeelt in een wereld waar een mensenleven ongeveer een etmaal duurt … eenmalig, onherhaalbaar, en dat geldt ook voor de liefdesdaad ... ’

21/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Het leven uit een dag / A.F.TH. Van der Heijden. - Amsterdam : Querido, 1988. 199 p. ISBN 90-214-6618-X ‘… de blanke Zuid-Afrikaanse auteur, die in de VS woont, speelt zelf een kleine rol als een van de meisjes in deze roman. Erg goed treft ze de beklemmende, broeierige sfeer op de afgelegen meisjeskostschool en beschrijft raak de ontluikende erotische gevoelens van jonge tieners …’ - Drs. Madelon de Swart Cracks / Sheila Kohler. – Amsterdam : Querido, 2001. – 196 p. Oorspr. Engelse titel : Cracks ISBN 90-214-7102-7

EROTISCHE LITERATUUR Dit genre omvat verhalen die zinnenprikkelend (willen) zijn. De beschrijvingen zijn gewaagd, vrijmoedig. Verwante term: Erotiek Als ik niet aan je denk of raak : een keuze uit de erotische gedichten / Elly De Waard Fanny Hill : memoirs of a woman of pleasure / John Cleland Ongekuiste versies / Anne Vegter Sportjongens : opwindende erotische verhalen over mannen / Tom Caffrey … [et al.] Verleidingen : erotische veroveringsverhalen / verz. door Lonnie Barbach La vie sexuelle de Caterine M. / Catherine Millet Vox / Nicholson Baker Zwoele nachten : erotische verhalen voor vrouwen / samenst. Reginald Martin
'Boccaccesco is in het Italiaans nog steeds synoniem voor pikant. Al kort na het ontstaan van de Decamerone omstreeks 1350 dreigde een vrome kartuizer Boccaccesco met hel en verdoemenis als hij het boek niet snel zou vernietigen. En zo ging het eeuwen achter elkaar door: het boek werd verboden, verbrand en gecensureerd. Maar die voortdurende heksenjacht heeft niet kunnen beletten dat de Decamerone al die tijd, van onder of boven de toonbank, lezers is blijven vinden. Integendeel, de opwindende avonturen van vorsten, vorstinnen, ridders, jonkvrouwen, kooplieden, oplichters, schelmen en hoeren worden inmiddels gerekend tot de onbetwiste hoogtepunten van de wereldliteratuur. In deze selectie van de mooiste erotische verhalen uit de Decamerone, sprankelend vertaald door Frans Denissen, passeren alle vormen van seks en liefde de revue: ware liefde naast slippertjes, uitgebreide hofmakerijen naast indrukwekkende vluggertjes. En opvallend vaak komt de hartstocht van twee kanten, of de geliefden nu adellijk zijn, burgerlijk of volks.’ De minnaar in het wijnvat en andere verhalen uit de Decamerone / Giovanni Boccaccio. – Amsterdam : Atheneum-Polak en Van Gennep, 2005. – 207 p. Oorspr. Italiaanse titel : Decamerone ISBN 90-253-0322-6

‘Met gevaar voor eigen leven ontvlucht de twintigjarige Badra haar geboortedorp, waar zij tegen haar zin is uitgehuwelijkt aan een veel oudere man. In Tanger leert zij Driss kennen, het prototype van een moderne Arabische Casanova: erudiet, libertijns en totaal immoreel. De leergierige Badra laat zich door hem verleiden tot

22/72

Regelgeving thematische ontsluiting

steeds verdergaande seksuele experimenten, totdat hun relatie op dramatische wijze explodeert. Voor het eerst schrijft een Arabische vrouw zo openhartig over seksualiteit. Nedjma schildert intens erotische scènes, maar zij schudt de lezer ook wakker met vlijmscherpe observaties van de man-vrouwverhoudingen in de even moderne als traditionele Arabische wereld.’ Wilde vijg / Nedjma. – Amsterdam : De Bezige Bij, 2004. – 237 p. Oorspr. Franse titel : L’amande ISBN 90-234-1657 0

‘Weinig vrouwen doen het en nog minder zullen toegeven dat ze het doen.Toni Bentley gunt lezers een blik onder de lakens bij haar erotische ontdekkingstocht die alle conventies omverwerpt. Een metamorfose waarbij het seksuele genot zich, zoals zij het noemt, 'van voren naar achteren' verplaatst. Overgave is een humoristische en intelligente ontdekkingstocht door de wereld van grensverleggende erotische fantasieën, die de seksuele horizon verruimt.’ Overgave : een erotische ontdekking / Toni Bentley. –Utrecht : Het Spectrum, 2005. – 215 p. Oorspr. Engelse titel : The surrender : an erotic memoir ISBN 90-274-1450-5

ESOTERIE Het thema Esoterie staat voor verhalen over de verruiming en de verdieping van het menselijk bewustzijn door visionaire, occulte en/of geestelijke (spirituele), mystieke ervaringen en belevingen, vaak in een zoeken naar persoonlijk welzijn. Aan de oevers van de Piedra huilde ik : een spirituele roman / Paulo Coelho De Celestijnse belofte / James Redfield In-zien / Shirley McLaine Het innerlijk vuur / Carlos Castaneda Het lied van de aarde / Anne-Marie t’Sas Het onbegrensde ontsluierd : door tijd en ruimte op zoek naar je ware zelf / G. van Arckel Zielsverwanten / Deepak Chopra
‘... De lezer wordt meegenomen naar het mysterie van het Zijn en het Niet-Zijn, van de leegte en de volheid. Tegen een oosters decor wordt aan Djaiana in negen dagen en in tijdeloze taal wijsheid overgedragen: in woord, stilte, kracht, licht en vooral liefde …’ Het woud der inwijding / Marcel Messing. - Deventer : Ankh-Hermes, s.d. - 140 p. ISBN 90-202-5482-0

ESSAYS Essays zijn verhandelingen waarin de schrijver zijn/haar ideeën over een wetenschappelijk of maatschappelijk onderwerp (biotechnologie, kunst, literatuur ...) verwoordt. Essays in een literaire stijl van een literair schrijver worden bij de fictie geplaatst.

23/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Verwante termen: Columns, Ideeënliteratuur Aanvallend spel : vier lezingen over schrijven / Thomas Rosenboom Altijd met uw gezever, gij / Kristien Hemmerechts The art of fiction / David Lodge Kijken naar de pijn van anderen / Susan Sontag Het putje van Milete / Stefan Hertmans Tussen iemand en niemand / Joseph Brodsky De verbannen taal / Imre Kertész Vooral over de liefde / Meir Shalev De werkelijkheid : essays / Bas Heijne
‘... Aan de vooravond van zijn vertrek naar Harvard, waar hij een serie colleges zou geven, stierf de Italiaanse schrijver Italo Calvino. Een zwijgzame man, die weinig over zichzelf sprak, maar die altijd onomwonden zijn visie op de vraag waar het in de literatuur om gaat, voor het voetlicht wilde brengen. De Zes memo's voor het volgende millennium vormen Calvino's testament, het is tevens de meest welbespraakte ‘verdediging van de literatuur’ die in onze eeuw is geschreven..’ Zes memo's voor het volgende millennium / Italo Calvino. - Amsterdam : Bert Bakker, 1991. - 128 p. Oorspr. Italiaanse titel : Lezione americane : sei proposte per il prossimomillennio ISBN 90-351-1030-7

FABELS

Een fabel is een kort verhaal over dieren (uitzonderlijk over planten en mensen), vaak in rijmvorm, met een uitgesproken moraliserend karakter. Dieren met menselijke eigenschappen treden als handelende en sprekende personen op. Meestal wordt het genre Fabels gecombineerd met het genre Dierenverhalen. Fabels / Aesopus Fables / Jean de la Fontaine

24/72

Regelgeving thematische ontsluiting

FAMILIE Een verfijnde karaktertekening, een rake psychologische benadering van complexe relaties, een meestal dramatische, soms ook humoristische enscenering, zijn kenmerkend voor romans of films over het leven in familiaal verband. Noch de triviale familieroman met zijn oppervlakkige en stereotiepe behandeling van familiale problemen, noch de familiefilm, naar niveau en thematiek geschikt voor het ganse gezin, behoren tot dit genre. Verwante term: Familiekronieken Boze tongen / Tom Lanoye Cat on a hot tin roof (1958) / Richard Brooks The daytrippers (1996) / Greg Mottola Fontanel / Meir Shalev De god van kleine dingen / Arundhati Roy Het huis met de geesten / Isabel Allende Martino / Arne Sierens Omtrent Deedee / Hugo Claus Spoken : een familiedrama in drie bedrijven / Henrik Ibsen Terug naar Oegstgeest (1987) / Theo Van Gogh
‘... Een man en zijn zuster voeren een telefoongesprek .... Het onderwerp is de familiereünie die plaatsvond na de begrafenis van moeder en waarop het huisraad verdeeld wordt onder de erfgenamen. De telefonade levert een prachtig en emotionerend familieportret op.’ De kast / Leo Pleysier. - Amsterdam : De Bezige Bij, 1991. - 106 p. ISBN 90-345-3215-0

FAMILIEKRONIEKEN Deze kronieken vertellen de familiegeschiedenis van opeenvolgende generaties: van de overgrootouders, over de grootouders en de ouders naar het wedervaren en/of de innerlijke belevingswereld van de hoofdpersoon. Verwante term: Familie Anna, Hanna en Johanna / Marianne Fredriksson Brazilië, Brazilië / Joao Ubaldo Ribeiro De Forsyte sage / John Galsworthy De Forsyte sage (1986) / David Giles Het huis van de moskee / Kader Abdolah In Babylon / Marcel Möring La meglio gioventu (2003) / Marco Tullio Giordana Paravion / Hafid Bouazza Russisch familiealbum / Michael Ignatieff Wilde zwanen : drie dochters van China / Jung Chang

25/72

Regelgeving thematische ontsluiting

‘Elke zomer trekken drie broers en hun gezinnen over de Route 66 van Chicago naar Mexico-stad. Daar, in de stad die vroeger het Parijs van de Nieuwe Wereld werd genoemd, brengen ze vakantie door bij de Kleine Grootvader en de Vreselijke Grootmoeder, die de hele familie als een liefdevolle dictator bestiert. Dit jaar gebeurt er iets bijzonders. In de kleerkast van haar grootouders ontdekt Lala een lade die behalve persoonlijke documenten een echte caramelo rebozo bevat. Haar vondst verschaft het meisje toegang tot niet eerder onthulde familiegeheimen.’ Een huid van karamel / Sandra Cisneros. – Breda : De Geus, cop. 2003. - 441 p. ISBN 90-445-0243-3

‘In een oude vervallen villa in Hamburg wonen drie generaties van de familie Schiefer, een familie die door de geschiedenis aan elkaar verbonden is. De villa is een afgesloten wereld waarin de joodse Alma Schiefer, die de oorlog overleefde dankzij haar niet-joodse echtgenoot, angstvallig over het leven van de familie waakt, in voor- en tegenspoed. Familieleven is niet alleen een schitterend portret van het naoorlogse Duitsland, maar ook een roman over familiebanden, waarin tragiek en humor elkaar afwisselen.’ Familieleven / Viola Roggenkamp. – Amsterdam : Mouria, cop. 2005. - 351 p. ISBD 90-458-4992-5

‘…De verteller in deze magistrale, twee generaties omspannende roman is hun zoon Joseph. Hij is pianist en begeleider van zijn broer Jonah, een liedzanger van wonderlijk groot talent. Door hun levens waart het spook van het racisme, want door hun licht huidskleur worden ze zowel door zwart als blank gewantrouwd. De personages in deze roman van epische omvang worden met elkaar verbonden door een vitale stroom van muziek: de liederen, strijkkwartetten, gospel en soul die in hun levens een allesbepalende rol spelen en zonder welke zij ten onder zouden gaan in de vloed van de tijd.’ Het zingen van de tijd / Richard Powers. – Amsterdam : Contact, 2004. - 766 p. Oorspr. Engelse titel : The time of our singing ISBN 90-254-1156-8

FANTASTISCHE FILMS Fantastische films hebben onwaarschijnlijke, bovennatuurlijke avonturen van reële mensen of van geheel imaginaire wezens tot onderwerp, wat hen een sprookjesachtig karakter geeft. Verwante term: Sciencefictionfilms Adventures of Baron Munchausen (1989) / Terry Gilliam The dark crystal (1983) / Jim Henson Excalibur (1981) / John Boorman Highlander / Russell Mulcahy The Lord of the Rings (1978) / Ralph Bakshi The mists of Avalon / Uli Edel Die unendliche Geschichte (The neverending story) (1984) / Wolfgang Petersen FANTASY

26/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Deze verhalen hebben een sterk episch karakter. Ze spelen in een denkbeeldige wereld waarin veelal een queeste en/of de strijd tussen goed en kwaad centraal staan. Magische en mythologische figuren en elementen spelen een opvallende rol. Verwante termen: Sciencefiction, Sprookjes. Monsterlijk regiment / Terry Pratchett (uit: De schijfwereld-romanserie) In de ban van de ring / J.R.R. Tolkien De gekoesterde / David Eddings (De dromers) Tempel der winden : de vierde wet van de magie / Terry Goodkind Wolven van de Calla / Stephen King (De donkere toren)
‘... Een schitterend en verreikend epos tegen de achtergrond van de zevenduizendjarige strijd tussen goden, koningen en mensen, van vreemde landen en gebeurtenissen, van noodlot en een voorspelling die moet worden vervuld.’ Eindspel / David Eddings. - Utrecht : Het Spectrum, 1991. - 351 p. (De kronieken van Belgarion ; 5) Oorspr. Engelse titel : Enchanter's end game

FILM Boeken of films over de filmwereld krijgen het thema Film. Het thema Film is ook een groepsthema. Verwante term: Hollywood

FILM NOIR Zoals in de detectivefilms, ontrafelt ook hier de speurder een misdaad. Het verhaal speelt zich evenwel af in de marginaliteit van de grootstad waar misdaad en corruptie welig tieren. De karaktertekening is grimmiger en afstandelijker; de motieven complexer. De toon is somber en cynisch; de dialogen zijn scherp. Deze films worden dus eerder gekenmerkt door eenzelfde stijl dan dat ze tot een bepaald genre zouden behoren. De term groepeert de oorspronkelijke films uit de jaren veertig en vijftig maar ook de remakes en de nieuwe film noir. Verwante termen: Detectivefilms, Thrillers (film) Carlito’s way (1993) / Brian De Palma Chinatown (1974) / Roman Polanski L.A. confidential (1997) / Curtis Hanson The lady from Shanghai (1948) / Orson Welles Lost highway (1997) / David Lynch The Maltese falcon (1941) / John Huston The man who wasn’t there / Joel en Ethan Coen Point blank (1967) / John Boorman The postman always rings twice (1946) / Tay Garnett The postman always rings twice (1981) / Rob Rafelson Things to do in Denver when you’re dead (1992) / Bruce Robinson The underneath (1995) / Steven Soderbergh

27/72

Regelgeving thematische ontsluiting

GANGSTERFILMS In de gangsterfilm speelt niet de detective of politieman de hoofdrol maar de misdadiger zelf. Zijn professionaliteit en karakter stuwen de film. Verwante term: Thrillers(film) Bella mafia / David Greene Bonnie and Clyde (1967) / Arthur Penn Borsalino (1970) / Jacques Deray The French connection (1971) / William Friedkin The godfather trilogy (1972-1990) / Francis Ford Coppola Pulp fiction (1994) / Quentin Tarantino The sting (1973) / George Roy Hill The untouchables / Brian De Palma GENERATIEFILMS Hieronder verstaan we, naar analogie met de generatieromans, films die de geschiedenis van een generatie verbeelden Verwante termen: Generatieromans, Tijdsbeeld American psycho (2000) / Mary Harron Blow up (1966) / Michelangelo Antonioni The bonfire of the vanities (1990) / Brian De Palma Boogie nights (1997) / Paul Thomas Anderson The doom generation (1994) / Gregg Araki GENERATIEROMANS Dit zijn romans die een beeld geven van de tijd en het sociaal-economische kader waarin een bepaalde generatie opgroeide en die haar tekende. Bv. de geschiedenis van de generatie van ’60, van de hippies, van de yuppies, van de jeugd algemeen in een bepaald land in een bepaalde tijd onder bepaalde omstandigheden. Verwante termen: Generatiefilms, Tijdsbeeld Generatie X : vertellingen van een versnelde cultuur / Douglas Coupland Links ! : een rode burleske / Boudewijn Büch Metroland / Julian Barnes Netsjajev is terug / Jorge Semprún Satan wants me / Robert Irwin Stadsblues : kroniek van de jaren zestig / Wim Willems Tijdgeest / Mischa De Vreede Tox / Paul Mennes Verloren nachten / T. Coraghessan Boyle De ziel van de kakkerlak / Leon Gommers
‘Carlo Ronchi is een van de voormannen in de studentenbeweging die Turijn in 1968 op zijn kop zette. Maar de tijd is verstreken en inmiddels is hij een gevierd dirigent

28/72

Regelgeving thematische ontsluiting

met standplaats Dallas … en ontvoerd. De reden daarvoor heeft alles met het verleden te maken, met gemiste kansen en sociale verschillen, met frustraties en jaloezie. Iemand wil deze voormalige barricadestrijder mores leren. ‘Het feest is afgelopen’ is een sleutelroman over de linkse beweging van eind jaren zestig.’ Het feest is afgelopen / Lidia Ravera. – Amsterdam : De Arbeiderspers, cop. 2004. 260 p. Oorspr. Italiaanse titel : La festa è finita ISBN 90-295-3675-6

‘Dit boek is een vervolg op ‘Stadskind, kroniek van een naoorlogse jeugd’ waarin de Haagse auteur (1951) zijn jeugd in de late jaren vijftig/vroege jaren zestig beschrijft. In dit vervolg komen zijn puberjaren in de jaren zestig/vroege jaren zeventig tot leven. Hij gaat op kamers wonen, heeft zijn eerste baan, beleeft zijn eerste liefdes en ontworstelt zich geleidelijk aan het arbeidersmilieu van zijn jeugd. …’ Stadsblues : kroniek van de jaren zestig / Wim Willems.- Amsterdam : Bakker, 2005. - 271 p. : ill. ISBN 90-351-2815-X

‘Het is 2003. In een Berlijns restaurant kijkt Sophie terug op het leven van haar oom Benjamin Trotter. Samen met drie vrienden vormde deze in de 'bruine' jaren '70 de redactie van de schoolkrant op de elitaire jongensschool King Williams in Birmingham. …Via brieven, dagboekfragmenten en verhalende stukken geeft Coe (1961) een luchtig en humoristisch-ironisch beeld van de kronkelige adolescentenwereld in die jaren: de eerste liefdes, de onzekerheden en verwarring tegen de achtergrond van de politieke en culturele situatie in Engeland met stakingen, bomaanslagen en de nederlaag van Labour in 1976, waarmee de deur openging voor het rechts en de vreemdelingenhaat groeit. …’ De Rotters Club / Jonathan Coe. – Amsterdam : Meulenhoff, cop. 2001. - 423 p. : ill. Oorspr. Engelse titel : The Rotters’ Club ISBN 90-290-6910-4 ‘In 1970 spelende roman over Drop City, een Californische hippiecommune die door de plaatselijke autoriteiten verjaagd wordt, met een schoolbus naar Alaska trekt -'de laatste vrije plek ter wereld'- en daar met de harde buitenwereld en zichzelf wordt geconfronteerd …(veel softdrugs, vrije liefde, flower power en interne spanningen, oeverloze inspraakdiscussies en weinig daadkracht) …’ Redactie Biblion Verloren nachten / T. Coraghessan Boyle. – Amsterdam : Anthos, cop. 2003. - 447 p. Oorspr. Engelse titel : Drop City ISBN 90-414-0685-9

GEVANGENISLITERATUUR

29/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Onder het genre gevangenisliteratuur vallen werken geschreven in de gevangenis. Zij behandelen niet noodzakelijk de leefomstandigheden daar. Vaak gaat het om politieke literatuur. Verwante term: Politieke literatuur Dagboek uit een Zuidafrikaanse gevangenis / Tshenuwani Simon Farisani Dapper zijn omdat het goed is : brieven uit de cel / Sal Santen Lettres de prison à Lucette Destouches et à maitre Mikkelsen 1945-1947 / LouisFerdinand Céline Een man is dood : gevangenisaantekeningen / Wole Soyinka Notre-Dames-des-Fleurs / Jean Genet Parfum van vrijheid : zeven jaar overleven in een Franse gevangenis / Michiel Scholtes De Pisaanse canto’s / Ezra Pound De ware bekentenissen van een witte terrorist / Breyten Breytenbach
‘Dit verhaal geeft ons ook een diep inzicht in de ongelooflijke bereidwilligheid van zwarten in Zuid-Afrika om hun onderdrukkers, die hen zoveel onrecht aangedaan hebben en nog aandoen, te vergeven mits er bij hen wat berouw bestaat …’ Dagboek uit een Afrikaanse gevangenis / Tshenuwani Simon Farisani. - Baarn : Ten Have, cop. 1988. - 120 p. Oorspr. Engelse titel : Diary from a South African prison ISBN 90-259-4376-4

GEVANGENISSEN Aanklachten tegen gevangenistoestanden en het lot van gevangenen, krijgen het thema gevangenissen. Carandiru (2003) / Hector Babenco Een cel is maar twee meter lang : thematische verzenbundel over gevangenschap en vrijheidsberoving / bijeengebr. door Ton Luiting e.a. Costa del Crimen : achter Spaanse tralies / Stan Lauryssens Geketend door een koning : 20 jaar gevangenschap in de kerkers van Hassan II / Fatéma Oufkir Gevangene in Bagdad / Daphne Parish en Pat Lancaster De hel van Tanger : het verhaal van Pierre Stukken / Paul Piedfort In gevangenschap / Paul Verlaine Papillon / Henri Charrière
‘Je suis condamnée à douze ans de prison. Le procès a duré six jours. L'enquête cinq ans. Dans une cellule de 5 m2, 1827 jours, 43848 heures. Dans une cellule où chaque heure a inexorablement 60 minutes, chaque minute, 60 secondes … A quarante-et-un ans, en 1950, elle est arrêtée à Bucarest. Son seul tort: être l'amie de la femme d'un des principaux dirigeants communistes …Ce n'est qu'en 1977 qu'elle commencera à rédiger le récit de ces années-là … L'extraordinaire de ce livre, c'est qu'il n'est pas le récit d'une détention, mais celui d'une évasion ... dans la tête, nourrie de poésie, de littérature …’

30/72

Regelgeving thematische ontsluiting

L'évasion silencieuse : trois mille jours seule dans les prisons roumaines / Lena Constante. - Paris : La Découverte, 1990. - 298 p. (Cahiers libres / documents) ISBN 2-7071-1960-1

GRAPHIC NOVELS Graphic novels of stripromans zijn stripverhalen met literaire kwaliteiten, meestal in boekformaat, waarbij beeld en woord op virtuoze wijze worden samengebracht. In graphic novels vind je dan ook meer volwassenen thema’s en een grotere psychologische diepgang bij de personages. Woord en beeld gaan zeer harmonisch samen, vaak in zwart-wit tekeningen. De graphic novel is meestal een afgerond verhaal of bestaat hooguit uit een beperkt aantal delen. Het genre Stripverhalen wordt als overkoepelend genre ook toegekend aan de graphic novels. Uitgesloten termen: Stripromans, Beeldromans, Grafische romans Verwante termen: Stripverhalen, Literaire stripverhalen Maus / Art Spiegelman De maagd en de neger : papa en Sofie 1994-1998 / Judith Van Istendael Parijs 25/44 / Dick Matena

GRIEZELFILMS Met deze films wil men de toeschouwer de daver op het lijf jagen door het gebruik van mythische thema’s als vampirisme, spoken, monsters, mummies, kannibalisme, duiveluitdrijvingen, martelpraktijken, necrofilie. Verwante term: Thrillers (film) An American werewolf in London (1981) / John Landis Bram Stoker’s Dracula (1992) / Francis Coppola Carrie (1976) / Brian de Palma Dark water (2002) / Hideo Nakata Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1996) / Rouben Mamoulian The exorcist (1973) / William Friedkin The haunting (1963) / Robert Wise King Kong (1933) / Merian C. Cooper The mummy (1999) / Stephen Sommers A nightmare on Elm Street (1984-1994) / Wes Graven e.a. 7 dln. Poltergeist (1993) / Tobe Hooper Rosemary’s baby (1968) / Roman Polanski The shining (1980) / Stanley Kubrick

GRIEZELLITERATUUR

31/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De auteur heeft de bedoeling de lezer angst aan te jagen en maakt daarbij gebruik van onverwachte, dikwijls gruwelijke gebeurtenissen. De (al dan niet gewelddadige) dood loert steeds om de hoek. Horror wordt ook tot dit genre gerekend. Verwante term: Thrillers De boeken van bloed / Clive Barker The dreams in the witch house and other weird stories / Howard P. Lovecraft Dark water / Koji Suzuki Insomnia / Stephen King Tijd van leven / Dean R. Koontz The vampire chronicles / Anne Rice GROEPSTHEMA’S Groepsthema’s of groepswoorden worden gebruikt om een aantal verwante thema’s, begrippen te groeperen. Anders dan bij de ontsluiting van de non-fictie wordt de inhoudelijke ontsluiting van fictie niet ondersteund door een systematische classificatie als S.I.S.O. Om uitgebreide, ingewikkelde verwijzingsstructuren te vermijden gebruiken we een beperkt aantal algemene thema’s (groepsthema’s) naast specifieke thema’s. De huidige groepsthema’s zijn: Bijbel, Dieren, Film, Muziek, Romeinse Rijk, Vorstenhuizen, Ziekten. Het aantal groepsthema’s kan uitgebreid worden na overleg in de Werkgroep Fictie. The Boleyn inheritance / Philippa Gregory

Genre: Biografische literatuur, Historische literatuur Thema’s: Engeland ; 16de eeuw, Hendrik VIII (koning van Engeland en Ierland, Vorstenhuizen

Pompeii / Robert Harris
Genre: Historische literatuur Thema’s: Pompeji, Romeinse Rijk

GROTELETTERBOEKEN Dit zijn boeken gedrukt in grote letters en bestemd voor slechtzienden. Alle dagen samen / Erwin Mortier.- XL Anna, Hanna en Johanna / Marianne Fredriksson. - XL Beschermengel / Daniele Steel.- Grote letter bibliotheek Cette aveuglante absence de lumière / Tahar Ben Jelloun The fourth hand / John Irving The jewels of Tessa Kent / Judith Krantz Maigret en de man met de gele schoenen / Georges Simenon. - Grote letter bibliotheek De noodklok / Aster Berkhof.- Grote letter uitgaven Pleegzuster Anne / Gerda Van Wageningen

32/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Rechercheur Versteegh en de dertien katten / A.C. Baantjer.- Grote letter bibliotheek Rosie / Catherine Cookson Taal zonder mij / Kristien Hemmerechts. - XL Verloren seizoen / John Grisham HISTORISCHE DETECTIVES Historische detectives zijn detectives die in het verleden gesitueerd worden. Dit is een subgenre van het ruimere genre Detectives. Het overkoepelende genre Detectives wordt eveneens toegevoegd. Het heilige vuur / Ellis Peters De triomf van Caesar / Steven Saylor

HISTORISCHE FILMS In de historische film reconstrueert men een periode uit de geschiedenis tot 1945. Ligt het accent daarin op het leven van een persoon uit het verleden dan is de historische film tevens biografische film. Films die spelen in de riddertijd, mantel- en degenfilms … kunnen tot het genre gerekend worden, hoewel ze soms veel gemeen hebben met de avonturenfilm. Ben Hur (1959) / William Wyler Cleopatra (1963) / Joseph L. Mankiewicz Daens (1992) / Stijn Coninx The fall of the Roman empire (1964) / Anthony Mann Farinelli, il castrato (Farinelli, de castraat) (1995) / Gerard Corbiau Gladiator (2000) / Scott Ridley Ivanhoe (1952) / Richard Thorpe The last emperor (1987) / Bernardo Bertolucci The passion of the Christ (2004) / Mel Gibson La reine Margot (1993) / Patrice Chéreau Scaramouche (1952) / George Sidney Spartacus (1960) / Stanley Kubrick HISTORISCHE LITERATUUR In deze verhalen staan historische personages en/of gebeurtenissen die zich afspelen vóór 1945 centraal. Verbeelding én feitelijke gegevens spelen allebei een belangrijke rol. Historische romans zijn vaak tegelijkertijd biografische romans. Het genre ‘Historische literatuur’ onderscheidt zich ook van het genre ‘Waar gebeurd’. Bij dit laatste gaat het om hedendaagse personen en/of gebeurtenissen. Brazilië, Brazilië / Joao Ubaldo Ribeiro Baudolino / Umberto Eco

33/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De bibliotheek van Alexandrië : roman over de antieke wereld / Jean-Pierre Luminet The feast of all saints / Anne Rice Ik heet Karmozijn / Orhan Pamuk Newton’s brief / John Banville De scharlaken stad / Hella S. Haasse Een schitterend gebrek / Arthur Japin De thuiskomst / Anna Enquist De zoon van Jan de Lichte / Louis Paul Boon
‘Met ‘Ondergetekende, Karel de Stoute, hertog van Bourgondië’ doorbreekt Gaston Compère de grenzen van de geromanceerde biografie. ‘… De vertelde episodes stemmen strikt overeen met de historische gebeurtenissen. Gaston Compère laat in zijn roman Karel de Stoute een metafysisch avontuur beleven dat wordt onderbroken door de politieke gebeurtenissen uit zijn leven …’ Ondergetekende, Karel de Stoute, hertog van Bourgondië / Gaston Compère. Antwerpen : Manteau, 1987. - 338 p. (Grote Marnixpocket ; 323) Oorspr. Franse titel : Je soussigne, Charles le Téméraire, duc de Bourgogne. ISBN 90-223-1071-X

HOLEBIFILMS Holebifilms zijn films waarin homoseksualiteit en/of biseksualiteit aan bod komt. Bijkomende thema’s zoals Homoseksualiteit, Lesbische vrouwen, Homoseksuele mannen… kunnen toegekend worden. Aimée und Jaguar / Max Färberböck Westler / Wieland Speck Brokeback mountain / Ang Lee HUMORISTISCHE FILMS Verfijnde dialogen, spitse humor, tempo, buitenissige personages, onmogelijke gebeurtenissen: dit zijn de hoofdcomponenten van de humoristische film. Het genre is niet beperkt tot de (relatie)komedie. American graffitti (1973) / George Lucas Being John Malkovich (2000) / Spike Jonze The big Lebowski (1998) / Joel and Ethan Coen Catch 22 (1970) / Mike Nichols Four weddings and a funeral (1994) / Mike Newell The full monty (1997) / Peter Cattaneo Laurel en Hardy-comedies (1917-1950) Mash (1970) / Robert Altman Play it again, Sam (1971) / Woody Allen Silent movie (1976) / Mel Brooks Some like it hot (1959) / Billy Wilder Trafic (1971) / Jacques Tati

34/72

Regelgeving thematische ontsluiting

HUMORISTISCHE LITERATUUR De schrijver wil zijn boodschap op een lichtvoetige wijze overdragen en de lezer aan het lachen brengen. Homerisch of monkelend: de aard van de lach doet er niet toe. Humoristische literatuur kan gecombineerd worden met alle andere literaire en vormelijke genres. Verwante term: Cursiefjes Allah Superstar / Y.B. De brillenkoker / Freek De Jonge De Bulgari connectie / Fay Weldon Dagboek van een ettertje / Simon Brett Difficulties with girls / Kingsley Amis Erfelijk belast / Tom Sharpe Hartstikke beroemd / Ben Elton Lucky You ! / Carl Hiaassen Rumpole and the age of miracles / John Mortimer Very good, Jeeves ! / P.G. Wodehouse IDEEËNLITERATUUR Dit genre staat voor romans met een uitgesproken filosofisch en beschouwend karakter. De schrijver wil een bepaalde these ontwikkelen, aantonen of bewijzen en gebruikt daarvoor een literaire vorm. Verwante term: Essays City of God / E.L. Doctorow De dochter van de circusdirecteur / Jostein Gaarder Doctor Faustus / Thomas Mann Het leven een gebruiksaanwijzing / Georges Perec Mefisto / John Banville De slinger van Foucault / Umberto Eco De stad der blinden / José Saramago De wegen der vrijheid / Jean-Paul Sartre Zen en de kunst van het motoronderhoud / Robert M. Pirsig

JURIDISCHE THRILLERS In een juridische thriller staat een rechtszaak centraal. Hoofdpersonen zijn advocaten, openbare aanklagers, … Dit is een subgenre van het genre Thrillers. Het overkoepelende genre Thrillers wordt ook toegevoegd.

35/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De getuige / John Grisham Verraad / John T. Lescroart

KORTFILMS De artistieke korte film poogt in een korte tijdspanne een onderwerp op een originele manier uit te diepen. 10 jaar Leuven Kort : de beste Vlaamse kortfilms uit een decennium festival (2004) / Patrice Toye e.a.Alle dagen feest (1976) / Orlow Seunke Een Griekse tragedie (1987) / Nicole Van Goethem Leonie (1997) / Lieven Debrauwer E pericoloso sporgersi (1985) / Jaco Van Dormael Terre fantastique : six courts métrages d’animation (1994) Tous les garçons s’appellent Patrick, Charlotte et Véronique (1957) / Jean-Luc Godard Twice upon a time (1983) / John Korty en Charles Swenson LIEFDE Onder dit thema ressorteren boeken en films waarin het verschijnsel liefde op een geraffineerde, psychologische wijze wordt ontleed. De sentimentele larmoyante liefdesroman behoort tot het triviale genre Romantische literatuur (zie verder). Het genre Romantische films (zie verder) groepeert films waarin de liefde weliswaar centraal staat maar waarin het thema met minder diepgang dan in de psychologische liefdesfilms wordt uitgewerkt. Blauwe maandagen / Arnon Grunberg The English patient (1996) / Anthony Minghella Lachwekkende liefdes / Milan Kundera Liefde in tijden van cholera / Gabriel García Márquez Manneke Pis (1995) / Frank Van Passel Marius et Jeannette (1997) / Robert Guediguian Niets : 21 liefdesgedichten / Mark Insingel Paarden zijn ook varkens / Guido Van Heulendonk Proeven van liefde / Alain de Botton De schaking van een prinses : de 100 liefdesgedichten / Hubert van Herreweghen

LITERAIRE STRIPVERHALEN Literaire stripverhalen zijn graphic novels op basis van een literair werk.

36/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Een literair stripverhaal wordt - zelfs als de oorspronkelijke literaire tekst integraal verwerkt is in het beeldverhaal- niet als een expressie van het literaire werk beschouwd, maar als een apart zelfstandig ‘werk’ waarbij de tekenaar/grafisch kunstenaar hoofdauteur is. De oorspronkelijke auteur van het literaire werk wordt als bijkomende auteur toegevoegd. De genres en thema’s van het oorspronkelijke literaire werk worden ook bij het stripverhaal opgenomen. De genres Stripverhalen en Graphic novels worden als overkoepelende genres toegekend aan de literaire stripverhalen. Uitgesloten termen: Verstripte literatuur , Boekverstrippingen, Literaire strips Verwante termen: Stripverhalen, Graphic novels Het dwaallicht : een beeldroman / Dick Matena ; Willem Elsschot Kort Amerikaans : een beeldverhaal / Dick Matena ; Jan Wolkers LUISTERBOEKEN Dit zijn teksten die ingelezen op een geluidsdrager of -bestand, los van complementair materiaal (gedrukte tekst, beeld…), beluisterd kunnen worden. Frédéric Chopin ; gespeeld door Ivo Janssen Karel ende Elegast / verteld door Jo van Eetvelde Karel van het Reve leest vier Russische schrijvers. Lof der zotheid / Erasmus ; met de stem van Francis Verdoodt Het ontsnapte land / Geert Mak. MAKKELIJK LEZEN Dit genre omvat twee soorten van boeken: 1. boeken uitgegeven met het oog op het aanleren van een taal. Dit kunnen bestaande werken zijn die werden vereenvoudigd of boeken speciaal voor dit doel geschreven. De schooluitgaven in de reeks Easy readers zijn hiervan een typisch voorbeeld. L'angelo dell' informazione / Alberto Moravia (integrale, niet vereenvoudigde uitgave, voorzien van woordenlijst en noten; verschenen in de reeks ‘Les langues modernes. Lire en Italien’) Brave new world / Aldous Huxley (aangepast en vereenvoudigd in de reeks ‘Longman fiction’) Die Leiden des jungen Werther / Johann Wolfgang Von Goethe (verschenen in de reeks : Verbessere dein Deutsch) Mord im Internet / Richard F. Murnau The picture of Dorian Gray / Oscar Wilde (herschreven in 1000 woorden in de reeks ‘Oxford bookworms’) Reunion de vecinos / Lourdes Miquel (volledige uitgave, speciaal geschreven voor de reeks ‘Venga a leer’, met woordenlijst en noten)

37/72

Regelgeving thematische ontsluiting

2. boeken in een eenvoudige taal en stijl bedoeld voor minder vlot lezenden (volwasseneneducatie/alfabetiseringsprojecten) maar ook bruikbaar voor het aanleren van een taal. De cobra : Soedan / Welmoud Homan. - NT-leesboekjes. Niveau 1 Ik ben een Brusseleer / inl. Geert Van Istendael Lente voor beginners / Tom Pauka De lifter en andere verhalen / Ethel Portnoy. - Alfabetreeks Ramil : het verhaal van een illegaal / Gerda Van Gelderen Twee broers / Willem Wilmink. - Alfabetreeks Waar de vrouwen vandaan komen : oude verhalen voor nieuwe lezers / Jeanne Curvers Naast het genre Makkelijk lezen kunnen aan deze boeken ook thema’s toegekend worden. MANGA’S Manga’s zijn in Japan ontwikkelde stripverhalen. Kenmerken van manga’s zijn: een markante tekenstijl (vb. grote ogen), een snelle montage- en plotlijn en lang uitgesponnen tekstloze scènes. Manga’s verschijnen vaak in zwart/wit en worden van achter naar voren gelezen en van rechts naar links. Een overkoepelend genre ‘Stripverhalen’ wordt toegekend. Uitgesloten term: Stripverhalen ; Japan Mijn naamloze held / Naoki Urasawa Death note / Tsugumi Ohba ; Takeshi Obata MANGA’S (FILM) Manga’s (film) of anime zijn Japanse animatiefilms, verwant aan de manga stripverhalen. Inhoudelijk vertonen ze dezelfde kenmerken. Anime spelen zich vaak af in kleurrijke fantasy-decors. De overkoepelende genres ‘Speelfilms’ en ‘Animatiefilms’ worden ook toegekend. Uitgesloten termen: Anime, Animatiefilms ; Japan Pale cocoon [ DVD-VIDEO ] / Yasuhiro Yoshiura Akira [DVD-VIDEO] / Katsuhiro Otomo

MEDISCHE THRILLERS

38/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Medische thrillers spelen zich meestal af in ziekenhuizen. Hoofdpersonen zijn artsen, verpleegkundigen … Centrale thema’s zijn: ontwikkelingen in de medische wetenschap, operaties, orgaantransplantaties enz. Dit is een subgenre binnen het genre Thrillers. Het overkoepelende genre Thrillers wordt ook toegevoegd. Alarmfase rood / Tess Gerritsen Koorts / Robin Cook MIGRANTEN Het thema migranten wordt zowel gebruikt voor personen die in- of uitwijken (al dan niet ballingen) als voor gastarbeiders. De geografische notaties (in de uittreksels resp. Russische migranten ; Berlijn ; 1918-1945 en Turkse migranten ; Canada) maken het verschil in betekenis duidelijk. Aangespoeld / Jacques Hoste Asja / Michael Ignatieff Auf wiedersehen Amerika (1993) / Jan Schutte Cheb (1991) / Rachid Bouchareb Emigrantenhotel / Edgardo Cozarinsky De emigrés / W.G. Sebald De Mambo Kings met song of love / Oscar Hijuelos Niet alle Marokkanen zijn dieven / Arne Sierens Paravion / Hafid Bouazza Pnin / Vladimir Nabokov De reis van de lege flessen / Kader Abdolah
‘Nabokov tekent het Russische emigrantenmilieu van de jaren twintig in Berlijn met zijn uitgeverijen en tijdschriften, zijn literaire gekonkel en zijn soirees …’ De gave / Vladimir Nabokov. - Amsterdam : De Bezige Bij, 1991. - 458 p. (BB-literair) Oorspr. Russische titel : Dar ISBN 90-234-3172-3 ‘Een jonge Turkse vrouw gaat naar Canada om haar vader op te zoeken, die daar als gastarbeider woont … Niet alleen uiterlijk is haar vader veranderd, maar ook geestelijk: de armoede en vervreemding van het vaderland hebben hun tol geëist … De confrontatie tussen het oude Turkije (de vader) en het jonge Turkije (de dochter) loopt als een rode draad door deze autobiografische roman’ Ik voel me hier niet thuis / Aysel Özakin. - Baarn : Ambo, 1987. - 128 p. (Antiracisme-reeks) ISBN 90-263-0764-0

MUSICALS

39/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Een musical is een toneelstuk of film waarin een deel van de tekst gezongen wordt. Zang en dans maken integraal deel uit van het verhaal. Het genre wordt toegekend aan verfilmde musicals én aan teksten van musicals. De hoofdauteur is regisseur of schrijver. Verwante termen: Muziekfilms, Dansfilms, Muziek West Side story / dir. Robert Wise and Jerome Robbins Hair / Milos Forman Saturday night fever / John Badham Dancer in the dark / Lars von Trier Evita / Alan Parker Everyone says I love you / Woody Allen Circus te koop [ BOEK ] : musical in 3 bedrijven / Romain Deconinck Opgelet: er is een onderscheid met het muziekgenre Musicals (mge). Dit genre wordt toegekend aan beeld- en muziekopnames van de oorspronkelijke muziek. Hierbij wordt de regelgeving muziek gevolgd, de hoofdauteur is de componist of dirigent. West Side story [CD] / componist Leonard Bernstein

MUZIEK Het thema Muziek is ook een groepsthema. Hoe van de trap te vallen : jazzverhalen / J. Bernlef Genre: Verhalen Thema’s: Jazz, Muziek

MUZIEKFILMS Dit zijn films met als hoofdthema muziek (een componist, muzikant -in deze gevallen kunnen het tevens biografische films zijn-, muziekgenre,…) Uitgesloten termen: Balletfilms, Operafilms, Operettefilms Verwante termen: Musicals, Dansfilms, Muziek Amadeus / Milos Forman The Buddy Holly story / Steve Rash Carmen / Francesco Rosi The commitments / Alan Parker Farinelli, il castrato (Farinelli, de castraat) / Gerard Corbiau Tous les matins du monde / Alain Corbiau NOVELLEN

40/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De novelle is een korte roman: kernachtig naar inhoud (een enkelvoudige gebeurtenis, een centraal personage of motief) en beperkt in omvang (enkele tientallen bladzijden). Verwante term: Verhalen Alle dagen samen / Erwin Mortier Dubbelportret : drie novellen / Margriet de Moor De Egyptische postzegel / Osip Mandelstam Gala : novelle / Ronald Giphart Gekortwiekt / Bohumil Hrabal Geslaagd verhaal over de liefde : zes novellen / Vladimir Makanine De mantel / Nicolaj Gogol Een schaaknovelle / Gerrit Krol Schoenenobsessie : novelle / Han Shaogong Vallende ster / J. Bernlef ONTWIKKELINGSROMANS In deze psychologische romans wordt verteld hoe het hoofdpersonage geleidelijk groeit naar een emotioneel en/of intellectueel evenwicht. Veelal worden meerdere opeenvolgende levensfasen, de kindertijd, de puberteit, de adolescentie en de volwassenwording geanalyseerd maar de schrijver kan ook één enkele fase uitdiepen. Alle dagen samen / Erwin Mortier Elias, of Het gevecht met de nachtegaal / Maurice Gilliams De kleine Johannes / Frederik Van Eeden De leerschool der liefde : de geschiedenis van een jonge man / Gustave Flaubert Lijm / Irvine Welsh Tom Jones / Henry Fielding Tot ik jou vind / John Irving Het verdriet van België / Hugo Claus Werther Nieland / Gerard Reve Wilhelm Meisters leerjaren / Johann Wolfgang Von Goethe Het zigzagkind / David Grossman Zilver, of Het verdriet van de onschuld / Adriaan Van Dis
‘Autobiografische roman over het seksueel en geestelijk ontwaken van een provinciaal jongetje, naar de stad gestuurd om priester te worden. Dit alles tegen de achtergrond van het Valencia van de jaren vijfig…’ De ontmaagding van Manuel / Manuel Vicent. - Antwerpen : Houtekiet, 2005. – 167 p. Oorspr. Spaanse titel : Tranvía a la Malvarrosa ISBN 90-5240-824-06 ‘Adrian vertelt hoe hij van zijn twaalfde tot zijn zeventiende opgroeit in een huis dat veel weg heeft van een opslagruimte waar hele en halve uitvindingen, verzwegen gevoelens, verborgen levens en leugens opgestapeld liggen. Zelf draagt hij ook een geheim met zich mee, waarvan hij zich bewust wordt.’ Maskerade / Lars Saabye Christensen.- Breda : De Geus, cop. 2005. – 284 p. Oorspr. Noorse titel : Maskeblomstfamilien

41/72

Regelgeving thematische ontsluiting

ISBN 90-445-0545-9 ‘…De twee meisjes speculeren over wat ouder worden voor hen zal betekenen. Hun verlangen om volwassen te zijn brengt de twee meisjes buiten het besloten terrein van de school, naar de grote stad, waar ze experimenteren met kleding, hun identiteit en seks. Dan breekt de zomervakantie aan: tijd om van hun vrijheid te genieten, maar ook tijd om keuzes te maken en de consequenties daarvan te aanvaarden.’ Serieuze meisjes / Maxine Swann. -Amsterdam : Arena, cop. 2005. 238 p. Oorspr. Engelse titel : Serious girls ISBN 90-6974-574-7 ‘Moderne, levendige roman over de recente geschiedenis van Turkije. Farhi portretteert dertien mensen die opgroeien in dezelfde wijk in Istanbul, een ware smeltkroes van joden, Armeniërs, Grieken en Koerden. Jonge Turk is een erotische roman waarin liefde, moed en volwassen worden centraal staan.’ Jonge Turk / Moris Farhi. - Breda : De Geus, cop. 2005. – 383 p. Oorspr. Engelse titel : Young Turk ISBN 90-445-0606-4

OORLOG Oorlogsreportages, aanklachten tegen de oorlog en de ontluistering erdoor van de mens krijgen het thema oorlog. Verwante term: Oorlogsfilms Catch-22 / Joseph Heller Drie rouwzangen voor Kosovo / Ismail Kadaré De eeuwige oorlog : oorlogsverhalen van Ambrose Bierce, Wyndham Lewis, LouisFerdinand Céline e.a. De geur van stof : Afghaanse verhalen / Oleg Jermakov Ierse nachten / Simon Vestdijk The killing fields (1984) / Roland Joffé Oorlog : 63 schrijvers over oorlog en vrede / samenst. Ton Van Reen Serenade / Leon De Winter De Trojaanse vrouwen / Euripides Zachtjes, mijn zoon ligt hier / Anton Van Wilderode
‘Deze aangrijpende roman over oorlog en liefde speelt zich af tijdens een drietal dagen in de Spaanse burgeroorlog. Robert Jordan, een Amerikaans vrijwilliger in het republikeinse leger, krijgt als taak een strategisch belangrijke brug op te blazen … Door deze militaire actie heen vlecht zich de liefdesgeschiedenis …’ Voor wie de klok luidt / Ernest Hemingway. - Bussum : Villa, s.d. - 437 p. Oorspr. Engelse titel : For whom the bell tolls ‘Begin mei 1945. Aan boord van een Duitse mijnenveger wordt de bevelvoerende officier door zijn bemanning van zijn commando ontheven en onder arrest gesteld: muiterij … Dit bijzondere moment leidde vijfenveertig jaar geleden tot het dilemma tussen gehoorzaamheid en verantwoordelijkheid, tussen krijgsrecht, dat tot na de oorlog doorwerkt, en menselijke ethiek.’

42/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Einde van een oorlog / Siegfried Lenz. - Heemstede : Altamira, cop. 1990. - 60 p. (Altamira literair) Oorspr. Duitse titel : Ein Kriegsende ISBN 90-6963-125-3

OORLOGSFILMS Onder oorlogsfilms verstaan we zowel de actie- en spektakelfilms waarin de oorlog wordt verheerlijkt, als de anti-oorlogsfilms waarin de ontluisterende, mensverlagende krachten van de oorlog worden blootgelegd. Verwante termen: Avonturenfilms, Oorlog, Spionagefilms
De aanslag (1986) / Fons Rademakers Catch 22 (1970) / Mike Nichols The great dictator (1940) / Charles Chaplin The longest day (1962) / Ken Annakin Mash (1970) / Robert Altman Het meisje met het rode haar (1981) / Ben Verbong Paths of Glory (1957) / Stanley Kubrick Patton (1970) / Franklin J. Schaffner Platoon (1986) / Oliver Stone The thin red line (1998) / Terrence Malick Saving private Ryan (1998) / Steven Spielberg Schindler’s list (1995) / Steven Spielberg Underground (1995) / Emir Kusturica

OORLOGSROMANS Dit genre leunt sterk aan bij de avonturenromans: veel spanning, veel actie, stereotiepe karaktertekening maar met oorlog als voornaamste gebeuren. Verwante termen: Avonturenromans, Spionageromans
De adelaar is geland / Jack Higgins De kanonnen van Navarone / Alistair MacLean Mijnenjager / Douglas Reeman Oorlogszone : Berlijn / David L. Robbins Operatie Zero / Leo Kessler Pearl Harbor / Wallace Randall Saving private Ryan / Max Allan Collins Het uur der waarheid / Douglas Reeman

‘Januari 1945. Het getij van de duikbootoorlog verloopt en de Duitsers lijden steeds zwaardere verliezen … decor is de Atlantische Oceaan, waar de jagers de gejaagden zijn geworden …’ Periscoop neer ! / Douglas Reeman. - Amsterdam : De Boekerij, 1986. - 280 p. Oorspr. Engelse titel : With blood and iron ISBN 90-225-0651-7

PERSONAGES De naam van een literair personage wordt als thema opgenomen als dit personage in meer dan één werk (boek, speelfilm …) voorkomt.

43/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Poirot, Hercule (personage) Inspecteur Barnaby (personage)

Het thema wordt toegevoegd bij alle werken waarin dit personage de hoofdrol speelt (romans, speelfilms, luisterboeken …), zowel bij de werken van de oorspronkelijke auteur/regisseur als bij werken van andere auteurs/regisseurs die gebaseerd zijn op hetzelfde personage.
Het thema Holmes, Sherlock (personage) werd toegevoegd o.a. aan The hound of the Baskervilles / Arthur Conan Doyle The confessions of Mycroft Holmes : a paper chase / Marcel Theroux The last Sherlock Holmes story / Michael Dibdin Incident at Victoria Falls [ DVD-VIDEO ] / Bill Corcoran

Enkel het hoofdpersonage wordt opgenomen als thema.
Inspecteur Morse (personage) maar niet Sergeant Lewis (personage)

Bij duo’s die een evenwaardige rol spelen worden de namen van beide personages opgenomen.
Vincke, Erik (personage) + Verstuyft, Freddy (personage) Decker, Peter (personage) + Lazaris, Rina (personage)

We nemen de meest gekende vorm als ingang en er wordt een verwijzing toegevoegd van de niet gebruikte ingang naar de gebruikte term.
Inspecteur Rebus (personage) zie Rebus, John (personage)

De Nederlandstalige naamsvorm geniet de voorkeur.
Inspecteur Morse (personage) NIET Inspector Morse (personage)

POËZIEBUNDELS Dit genre wordt toegekend aan elke dichtbundel.

POLITIEK Wanneer een boek/film het politieke bedrijf op een afstandelijke, politiek ongeëngageerde wijze beschrijft, is politiek onderwerp. De auteur/regisseur kan doelbewust deze benadering verkozen hebben. De charme van chaos : berichten uit de burgeroorlog in België / Dirk Draulans De consul honorair / Graham Greene Lapidarium : observaties van een wereldreiziger 1980-2000 / Ryszard Kapuscinski De melancholieke revolutie / Lieve Joris Niemand die mij vergezelt / Nadine Gordimer Oneindige gerechtigheid / Roy Arundhati Stemverheffing : een visie op de afgelopen drie jaar / John Berger Der Tod und das Mädchen : Stück in 3 Akten / Ariel Dorfman

44/72

Regelgeving thematische ontsluiting

The unbearable lightness of being (1987) / Philip Kaufman De vos was de jager / Herta Müller
‘Ook als hij over politiek schrijft, is Konrád geen man van grote woorden ... Hij schrijft over alledaagse gebeurtenissen, over simpele waarheden en waarden ... De teksten in deze bundel ... vormen een doorlopend commentaar op de omwenteling die zijn land doormaakt ...’ Langzame opmerkingen in een snelle tijd : berichten uit Boedapest en elders / György Konrád. - Amsterdam : Van Gennep, 1990. - 172 p. Vert. uit het Tsjechisch ISBN 90-6012-847-8 ‘De voetbaloorlog bevat een keuze uit de beste reportages die Kapuscinski in de afgelopen kwarteeuw schreef. De dramatische politieke omwentelingen in de Derde Wereld worden op de voet gevolgd en ze zijn markante portretten van historische figuren als ...’ De voetbaloorlog / Ryszard Kapuscinski. - Amsterdam : De Arbeiderspers, cop. 1991. - 253 p. (Grote ABC ; 776) Oorspr. Poolse titel : Wojna futbolow ISBN 90-295-2509-6

POLITIEKE FILMS Politieke films dragen een politieke boodschap uit. All the president’s men (1976) / Alan J. Pakula Animal farm (1955) / John Halas en Joy Batchelor Le bal masqué (1998) / Julien Vrebos Cry freedom (1987) / Richard Attenborough Fahrenheit 9/11 (2004) / Michael Moore Film 1 (1999) / Willem Wallyn Michael Collins (1996) / Neil Jordan Missing (1982) / Constantin Costa-Gavras Mississipi burning (1993) / Alan Parker Das Versprechen (1994) / Margarethe Von Trotta Viva Zapata! (1952) / Elia Kazan Z (1969) / Constantin Costa-Gavras POLITIEKE LITERATUUR De schrijver behandelt de politiek van een land, een regio of een tijdvak op een al dan niet directe manier. Hij wil een politieke stelling bewijzen, de lezer overtuigen van zijn gelijk. Verwante term: Gevangenisliteratuur Checkpoint / Nicholson Baker In krabbengang / Günter Grass Ik / Wolfgang Hilbig

45/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Koers Zuid, richting Noord : een reis in twee talen / Ariel Dorfman Stille leugens / Brian Moore War on war : gedichten geen bommen : een project van kunstenaars tegen de ‘war on terrorism’ Een wereld van vreemden / Nadine Gordimer Zes ruggen / James Ellroy
‘Dit verhaal geeft ons ook een diep inzicht in de ongelooflijke bereidwilligheid van zwarten in Zuid-Afrika om hun onderdrukkers, die hen zoveel onrecht aangedaan hebben en nog aandoen, te vergeven mits er bij hen wat berouw bestaat ...’ Dagboek uit een Afrikaanse gevangenis / Tshenuwani Simon Farisani. - Baarn : Ten Have, cop. 1988. - 120 p. Oorspr. Engelse titel : Diary from a South African prison ISBN 90-259-4376-4

PSYCHOLOGISCHE DETECTIVES In een psychologische detective staat niet alleen het oplossen van een misdaad centraal, maar wordt ook veel aandacht besteed aan de psychologische karaktertekening van de hoofdpersonages. Dit is een subgenre van het genre Detectives. Het overkoepelende genre Detectives wordt ook toegevoegd. Kwade wil / Karin Fossum Moordenaar zonder gezicht / Henning Mankell PSYCHOLOGISCHE LITERATUUR In deze verhalen staan het gevoelsleven en de denkwereld van de personages centraal. De beweegredenen van hun handelingen primeren op de handelingen zelf. Afstand / Colin Thubron Agostino / Albert Moravia Dokter Glas / Hjalmar Söderberg De dood van Iwan Iljits / Lev N. Tolstoj Engelen van het duister / Jan Siebelinck Ga niet weg / Margaret Mazzantini Kameraad scheermes / Rogi Wieg Karakter : roman van zoon en vader / Ferdinand Bordewijk Van de koele meren des doods / Frederik van Eeden Zolang er leven is / Renate Dorrestein Wit is altijd schoon / Leo Pleysier
‘Hersenschimmen is niet alleen een roman over dementie en het ontstaan daarvan; het is tegelijkertijd een boek over de aanvaarding van het onaanvaardbare: de vergankelijkheid.’ Hersenschimmen / J. Bernlef. - Amsterdam : Querido, 1984. - 160 p.

PSYCHOLOGISCHE THRILLERS

46/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Een psychologische thriller is een thriller waarin veel aandacht besteed wordt aan de karaktertekening van de hoofdpersonages. Men kruipt a.h.w. in het hoofd van dader en/of slachtoffer(s). Dit is een subgenre van het genre Thrillers. Het overkoepelende genre Thrillers wordt ook toegevoegd. De bewoonde wereld / Nicci French Portobello / Ruth Rendell RAMPENFILMS Dit zijn films waarin een of andere grote ramp in beeld wordt gebracht. Verwante term: Actiefilms Airport (1970) / George Seaton Dantes’s Peak (1997) / Roger Donaldson Daylight (1996) / Rob Cohen Earthquake (1974) / Mark Robson The Poseidon adventure (1972) / Ronald Neame Titanic (1997) / James Cameron The towering inferno (1974) / Irwin Allen en John Guillermin REISVERHALEN De schrijver heeft daadwerkelijk een reis ondernomen en geeft daarvan verslag. Zowel de feiten (landschappen, klimaat, gebeurtenissen) als de manier waarop de schrijver deze ervaart en ondergaat, spelen een rol. Het reisverhaal is dikwijls geschreven door een literair auteur en/of in een literaire stijl. De informatie is betrouwbaar maar niet direct wetenschappelijk. Foto’s en bibliografische annotaties ontbreken doorgaans. Imaginaire reisverhalen (bv. Gulliver's reizen van Jonathan Swift) en reisverhalen waarin de reis als symbool fungeert (bv. ridderromans) worden niet tot dit genre gerekend. 14809 km met de fiets naar China / Nicole Dierckx en Ingrid De Wilde Al dwalend : reisdagboeken / Gerrit Jan Zwier Een vrouw op reis : België anno 1828 volgens Johanna Schopenhauer / Johanna Schopenhauer e.a. Het geluid van Zijn naam : reizen door de islamitische wereld / Cees Nooteboom Imperium : ondergang van een wereldrijk / Ryszard Kapuscinski De grote spoorwegcarrousel / Paul Theroux Reistaferelen / Heinrich Heine De ringen van Saturnus : een Engelse pelgrimage / W.G. Sebald Terug naar Kongo / Lieve Joris Een tik van Italië / Wim Zaal
‘In’Ieder kind houdt van treinen’ vertelde Paul Theroux aan Jan Brokken in de Haagse Post, 'ze maken lawaai, ze hebben snelheid, ze fascineren.' In 1973 nam Theroux de 15.30 exprestrein van Londen naar Parijs waar hij overstapte op de

47/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Oriëntexpress. Dat was het begin van een vier maanden durende treinreis door Azië.’ De grote spoorwegcarrousel / Paul Theroux. - Amsterdam : De Arbeiderspers, 1989. - 397 p. (Grote ABC ; 322) Oorspr. Engelse titel : The great railway bazaar ISBN 90-295-4883-5

REIZEN Het thema reizen groepeert beschouwingen over het verschijnsel ‘op reis gaan’. Anatomie van de rusteloosheid : een keuze uit de geschriften 1969-1989 / Bruce Chatwin Ben je ervaren ? / William Sutcliffe Heen : gedichten / Hedwig Speliers I like it here / Kingsley Amis De kunst van het reizen / Alain de Botton Reiskoorts : ervaringen van twee gedreven reizigers / Boudewijn Büch Reiskoorts : over de kunst van het reizen / Aldous Huxley Voorbije passages / Cees Nooteboom
‘… Alles wijst erop dat ze Midden-Oostenspecialist zal worden, maar als ze halt maakt in een pension in Caïro, raakt ze in een ernstige crisis. Ze realiseert zich dat ze niet kan doordringen in deze wereld, hoe betrokken ze zich ook voelt: zij zal nooit een van hen worden.’ Een kamer in Caïro / Lieve Joris. - Amsterdam : Meulenhoff, 1991. - 55 p. ISBN 90-6303-359-1 'Liz reist met Dave naar India omdat ze behoefte heeft aan gezelschap tijdens haar spirituele zoektocht naar het wezen van haar ziel. Dave reist met Liz naar India omdat hij met haar naar bed wil. Al snel realiseert Dave zich dat hij een vreselijke fout heeft gemaakt. Hij kan de hitte niet verdragen, hij vindt het Indiase eten smering, hij wordt somber van de armoede, hij heeft een hekel aan de toeristen en hij haat Liz. En Liz? Ze is hopeloos verliefd op India, op de bedelaars, op alle nieuwe mensen in haar leven: Jeremy, Jonah en vooral Fi en Car. William Sutcliffe schetst een hilarisch beeld van deze rugzaktoeristen die ver van huis op zoek zijn naar zichzelf.’ Ben je ervaren ? / William Sutcliffe. – Amsterdam : Prometheus, 2003. – 235 p. Oorspr. Engelse Titel : Are you experienced ? ISBN 90 446 03590 ‘… Het gezelschap is op zoek naar een verloren stad van de Inca's. Iedere reiziger heeft echter zijn eigen geheime reden om deze tocht naar het onbekende te maken. Niet alleen de wrijvingen binnen de groep, maar ook de spanningen tussen de groep en de gids -die de onervaren toeristen minacht- maken van wat een toeristisch reisje leek te zijn een complex avontuur. In dit boek heeft Thubron zijn eigen reiservaringen verweven met de belevenissen van fictieve reizigers die zich niet alleen door de binnenlanden van Peru begeven, maar ook door het niet zelden even riskante mijnenveld van intermenselijke relaties’

48/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De laatste stad / Colin Thubron. – Amsterdam : Atlas, 2003. – 190 p. Oorspr. Engelse titel : To the last city ISBN 90-450-0954-4 ‘De schrijver probeert aan de hand van eigen reiservaringen en reiservaringen van beroemde schrijvers te analyseren wat de zin en betekenis kan zijn van reizen. Aan de hand van vijf hoofdthema's (vertrek, motieven, landschap, kunst en terugkeer) komt hij tot de volgende conclusies: dat reizen je bewust kan maken van details en essenties en dat kunst daarbij behulpzaam kan zijn. Daarnaast dat reizen prikkelend moet zijn, wil het iets in je oproepen waarvan je je daarvoor niet zo bewust was. Maar ook dat de natuur een aardig tegenwicht kan vormen voor het dagelijkse hectische bestaan. Tenslotte geeft de schrijver ook aan dat je op reis toch ook altijd jezelf meeneemt en dat het gras aan de andere kant van de heuvel wel altijd groener zal blijven. …’ Red. Biblion De kunst van het reizen / Alain De Botton. - Amsterdam : Atlas, 2002. – 256 p. : ill. Oorspr. Engelse titel : The art of travel ISBN 90-450-0656-1

ROADMOVIES In roadmovies spelen de gebeurtenissen zich uitsluitend of grotendeels al trekkend langs de weg af. Het zich afzetten tegen de maatschappij en het tot inzicht komen in zichzelf staan centraal. Verwante term: Actiefilms Bonnie and Clyde (1967) / Arthur Penn The daytrippers (1996) / Greg Mottola Easy rider (1969) / Dennis Hopper Kikujiro (1999) / Takeshi Kitano Paris, Texas (1984) / Wim Wenders Thelma and Louise (1991) / Ridley Scott Wild at heart (1996) / David Lynch ROMANS Dit genre wordt toegekend aan verhalend fictief werk van langere adem. Het wordt niet gebruikt voor: Novellen, Verhalen, Essays, Theaterteksten, Poëziebundels, Fabels, Columns, Cursiefjes, Stripverhalen, Sprookjes, …. Naast het genre ‘Romans’ kunnen andere genres en/of thema’s toegevoegd worden.

ROMANTISCHE FILMS Romantische films hebben de romantische liefde als hoofdthema. Verwante term: Liefde Captain Corelli’s mandolin (2000) / John Madden Barry Lyndon (1975) / Stanley Kubrick The bridges of Madison County (1995) / Clint Eastwood Casablanca (1942) / Michael Curtiz Frühlingssinfonie (1983) / Peter Schamonie

49/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Gone with the wind (1939) / Victor Fleming, George Cukor en Sam Wood The horse whisperer (1998) / Robert Redford Love story (1970) / Arthur Hiller Il postino (De postbode) (1996) / Michael Radford Titanic (1997) / James Cameron ROMANTISCHE KOMEDIES In de romantische komedie verloopt het verhaal meestal volgens een vast patroon: twee mensen ontmoeten elkaar en na een aantal misverstanden (vaak komisch) volgt een happy-end. Verwante termen: Romantische films, Humoristische films Bridget Jones’s diary / Sharon Maguire When Harry met Sally / Rob Reiner He’s just not that into you / Ken Kwapis ROMANTISCHE LITERATUUR Tot dit genre behoren de sentimentele liefdesromans. De uitwerking van het thema en de karaktertekening van de personages zijn overwegend stereotiep. Het verhaaldecor (een historisch kader, de bedrijfswereld, de filmwereld, de showbusiness ...) is onbelangrijk. Alleen de liefdesperikelen tellen. Ook de zgn. doktersromans vallen onder dit genre. Verwante term: Streek- en familieromans Aan de man / Maeve Haran Als een fluistering in de wind / Jude Deveraux Als schuilplaats voor het hart / Catherine Cookson De bruggen van Madison County / Robert James Waller Dokter Erika Werner Heinz G. Konsalik De magnaat / Harold Robbins Tijgerogen / Shirley Conran De wellustigen / Jackie Collins
‘…Wanneer de ravissant mooie Adrianna Duarte op een groot passagiersschip door een aantrekkelijke, vermogende aanbidder letterlijk onder de cadeaus bedolven wordt, raakt zij geheel in verwarring. Jonathan West is de droom van iedere vrouw en waarom zou het geluk nu juist haar toelachen ...?’ Paradijs vol passie / June Flaum Singer. - Amsterdam : De Boekerij, cop. 1990. 373 p. Oorspr. Engelse titel : Till the end of time ISBN 90-225-1112-X

Romantiek in de zakenwereld valt onder het genre romantische literatuur.

50/72

Regelgeving thematische ontsluiting

‘ ... Nu zij zich steeds intensiever op het territorium van de ander gaan bewegen, leiden de spanningen haast onvermijdelijk tot een climax. Ondergrondse manoeuvres en bikkelharde confrontaties zijn aan de orde van de dag, maar ook amoureuze gevoelens spreken een duchtig woordje mee ... ’ Het erfgoed : roman rond een warenhuisdynastie / Cécile Dreesmann. -Amsterdam : De Boekerij, 1989. - 158 p. ISBN 90-225-0991-5

Romantiek in het ziekenhuis valt onder het genre romantische literatuur
‘In 'Complicaties in Medisch Centrum West' herneemt het leven op de afdeling Interne zijn gang: emoties en hartstochten laaien weer met grote regelmaat hoog op, conflicten en intriges zijn weer aan de orde van de dag ...’ Complicaties in Medisch Centrum West / Hans Galesloot. - Utrecht : Bruna, 1989. 286 p. ISBN 90-229-5546-X

Romantiek in een historisch kader valt onder het genre romantische literatuur. Deze boeken krijgen noch historische literatuur, noch biografische literatuur omdat het verhaal niet of nauwelijks op historische feiten berust.
Volgend boek bevat geen gegevens op de omslag.Voor de inhoudsanalyse van deze roman baseren we ons op de stijlkenmerken en het feit dat de schrijver voor zijn romantische werken gebruik maakt van het auteurspseudoniem Cecil Saint-Laurent en zijn essays schrijft onder eigen naam. Lucretia Borgia : dochter van de paus / Cecil Saint-Laurent. - Utrecht : Kadmos, cop. 1988. 361 p. Oorspr. titel : Lucrèce Borgia ISBN 90-6790-186-5

Zijn de historische feiten -hoewel doorspekt met verbeeldingselementen- van een relatieve betrouwbaarheid dan wordt historische literatuur gegeven. Over het onderwerp wordt informatie verstrekt.
‘Zo ook in 'Angela Borgia', waarin de gruwelen van de tijd van de Borgia's niet worden verdoezeld of gewijzigd terwille van de literaire schoonheid, maar door Meyer verduidelijkt en verklaard, en dat in een stijl waarin de zinnen streng als uit marmer gehouwen schijnen.’ Angela Borgia / Conrad Ferdinand Meyer. - Baarn : Ambo, 1991. - 121 p. (Anno 1891) Oorspr. Duitse titel : Angela Borgia ISBN 90-263-1134-6

ROMEINSE RIJK Het thema Romeinse Rijk is ook een groepsthema

51/72

Regelgeving thematische ontsluiting

SCHELMENROMANS In deze romans tracht het hoofdpersonage, de schelm, zich met allelei schalkse streken door de lastigste situaties te slaan. Deze romans vertonen wel enigszins gelijkenis met avonturenromans maar zijn eerder sociale romans. De held, of beter anti-held, beweegt zich in de marge van de maatschappij en vecht tegen allerlei onrecht. De verteltoon is mild-humoristisch. Augie March / Saul Bellow Baudolino / Umberto Eco Cyrano de Bergerac : comédie héroïque … / Edmond Rostand Dode zielen / Nikolaj Vasiljevi Gogol Felix Krull / Thomas Mann Ik Jan Cremer / Jan Cremer Magdalena zondares / Lilian Faschinger De non in het bad en andere pikante middeleeuwse vertellingen / Annalisa Viviani De sater / Paul Claes Uilenspiegel : de legende en de heldhaftige, vrolijke en roemrijke avonturen van Uilenspiegel en Lamme Goedzak in Vlaanderen en elders / Charles De Coster Lazarillo de Tormes Zes sterren / Joost Zwagerman
‘… Zes sterren schetst de belevenissen van een schelm op leeftijd die van zijn windhandel een levenskunst wist te maken. Maar ook en vooral is het een coming of age-verhaal van de twintiger Justus, en zijn worsteling met familiebanden, liefde en verlies.’ Zes sterren / Joost Zwagerman.- Amsterdam : De Arbeiderspers, cop. 2002. - 210 p. ISBN 90-295-5854-7 ‘Twee mannen van achtentwintig stappen uit het 'gewone leven' en gaan op zoek naar de absolute vrijheid. Ze kiezen resoluut voor de totale non-participatie, en misleiden en bedriegen de gewone wereld o.a. vertegenwoordigd door sociaal werksters, psychiaters en rijkeluiszoontjes op drift. De overheid, de optiebeurs, een zakkenrolster en een bereidwillige nymfo zorgen voor geld…’ Bankvlees / Jan Van Loy. – Amsterdam : Nijgh en Van Ditmar, 2004. - 238 p. 90-388-4565-0 ‘…De in een gekkenhuis opgesloten - aan Pepsi Cola verslaafde - detective kan weer tijdelijk aan de bak: hij moet een wat schemerige deal in de financiële wereld oplossen en komt en passant terecht in een web van criminele intriges, harteloze politici, en paria's in allerlei soorten en maten. Stad van handeling is - uiteraard – Barcelona…’ Het avontuur van de dameskapper / Eduardo Mendoza. – Amsterdam : Vassalucci, 2002. – 297 p. Oorspr. Spaanse titel : La aventura del tocador de seňoras ISBN 90-5000-362-1

52/72

Regelgeving thematische ontsluiting

SCIENCEFICTION De verhalen spelen doorgaans in een denkbeeldige tijd en ruimte. De technologie is spitsvondig. Klassieke thema's zijn: reizen in de ruimte, de tijdmachine, contact met buitenaardse wezens, galactische stelsels, Atlantis, nucleaire rampen, klonen ... Verwante termen: Fantasy, Toekomstromans 2001 : a space odyssey / Arthur C. Clarke The day of the Triffids / John Wyndham Eon / Greg Bear Duin / Frank Herbert Foundation / Isaac Asimov Independence day / Dean Devlin and Roland Emmerick Jurassic Park / Michael Crichton De kloonoorlogen : labyrint van het kwaad / James Luceno Marune / Jack Vance The war of the worlds / H.G. Wells
‘een magistrale collectie oude en recente science fiction-verhalen ... Alle klassieke Asimov-thema's komen aan bod: van robots, reizen in tijd en ruimte, sprekende auto's tot en met intelligente computers ... Zijn boeken zijn allemaal gebaseerd op de nieuwste ontwikkelingen in techniek en wetenschap.’ Een robot droomt / Isaac Asimov. - Utrecht : Bruna, 1987. - 357 p. : ill. Oorspr. Engelse titel : Robot dreams ISBN 90-229-7756-0

SCIENCEFICTIONFILMS Sciencefictionfilms spelen zich meestal af in de toekomst en de ruimte. Spitstechnologie en natuurwetenschappelijke fantasieën zijn wezenlijke bestanddelen van het genre. Verwante term: Fantastische films 2001. A space odyssey (1968) / Stanley Kubrick Alien (1979-1997) / Ridley Scott e.a. 4 dln. The Andromeda strain (1971) / Robert Wise Avalon (2002) / Mamoru Oshii E.T.- the extra-terrestrial (1982) / Steven Spielberg The fly (1989) / Kurt Neumann Independence day (1996) / Roland Emmerich Invasion of the body snatchers (1978) / Phil Kaufmann The matrix (1999) / Larry en Andy Wachowski Mission to Mars (1999) / Brian De Palma Solaris (2003) / Steven Soderbergh Star wars (1976-) / George Lucas e.a. The terminator (1984) / James Cameron SITCOMS Sitcom is de afkorting van situation comedy.

53/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Een sitcom is een komische televisieserie die zich voornamelijk op één locatie afspeelt bvb. In een huis, kantoor, restaurant … met een vaste groep karakters. Dit genre is een subgenre van Humoristische films en Televisieseries en –films. Beide overkoepelende genres worden toegevoegd. Absolutely fabulous / Bob Spiers FC De Kampioenen / Willy Vanduren Het eiland / Jan Eelen SLAPSTICKS Een slapstick is een humoristische film waarin de humor niet verbaal gebracht wordt, maar vooral door middel van beeldgrappen en lichamelijke capriolen. Het genre Slapsticks is een subgenre binnen de Humoristische films. Het overkoepelende genre Humoristische films wordt eveneens toegevoegd. Verwante term: Stomme films Laurel and Hardy Mr. Bean’s holiday / Steve Bendelack SOCIALE FILMS In de sociale films worden maatschappelijke mistoestanden aangeklaagd: arbeidsomstandigheden, werkloosheid, drugs, discriminatie van minderheden, vrouwendiscriminatie, asielbeleid, prostitutie, marginaliteit… Verwante term: Derde wereld Carandiru (2003) / Hector Babenco The color purple (1985) / Steven Spielberg Daens (1992) / Stijn Coninx Ae fond kiss (2004) / Ken Loach Il ladro di bambini (The stolen children) (1992) / Gianni Amelio Ladri di biciclette (De fietsendieven) (1948) / Vittorio de Sica On the waterfront (1954) / Elia Kazan One flew over the cuckoo’s nest (1975) / Milos Forman Op hoop van zegen (1986) / Guido Pieters Rocco e i suoi fratelli (Rocco en zijn broers) (1960) / Luchino Visconti Rosetta (1999) / Luc en Jean-Pierre Dardenne Trainspotting (1998) / Danny Boyle SOCIALE LITERATUUR Hoewel dit genre zijn hoogtepunt beleefde in de negentiende eeuw, zijn ook vandaag nog werken aan te wijzen waarin expliciet of impliciet schrijnende maatschappelijke toestanden aangeklaagd worden: marginaliteit, drugsverslaving, prostitutie, reïntegratie van gevangenen in de maatschappij, in ontwikkeling achtergebleven streken of landen…

54/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Verwante term: Derde Wereld Acid house / Irvine Welsh Bericht uit Klein Konstantinopel / J.M.H. Berckmans De broers Geboers / Arne Sierens Chagrijn en charme : verhalen uit Brussel / Staf Nimmegeers De Kapellekensbaan / Louis Paul Boon Max Havelaar / Multatuli Les misérables / Victor Hugo De nekslag / Emile Zola Rosalie Niemand / Elisabeth Marain Trainspotting / Irvine Welsh De verboden oase / Choga Regina Egbeme SPEELFILMS Speelfilms zijn films met een verhalend karakter waarin acteurs optreden. Worden niet als speelfilm aangeduid: tekenfilms, animatiefilms, manga’s, televisieseries, informatieve en documentaire films.

SPIONAGEFILMS In de spionagefilm trachten geheime agenten belangrijke politieke, militaire of industriële gegevens te bemachtigen, vijandig territorium binnen te dringen om militaire installaties te vernietigen en/of militair of wetenschappelijk belangrijk personeel te bevrijden. Verwante termen: Oorlogsfilms, Thrillers (film) The hunt for Red October (1990) / John McTiernan The Ipcress file (1965) / Sidney J. Furie James Bond: On her majesty’s secret service (1969) / Peter Hunt Mata Hari (1985) / Curtis Harrington The Osterman weekend (1983) / Sam Peckinpah The Russia house (1990) / Fred Schepisi Topaz (1969) / Alfred Hitchcock

SPIONAGEROMANS In deze romans trachten geheimagenten onder valse voorwendsels gegevens van politieke, militaire, industriële, … aard te bemachtigen. De veiligheid van een staat of organisatie wordt bedreigd. Het verhaal is spannend, de actie primeert. Verwante termen: Avonturenromans, Oorlogsromans, Thrillers Dodemanschantage / Max Moragie Eindstation Bern / Colin Forbes Geloof, hoop en liefde / Len Deighton Judaskus / Gerald Seymour

55/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De kleermaker van Panama / John le Carré Het netwerk / Charles MacCarry Portland in Pruisen / Martin Koomen Samenzwering aan de Moldau / Helen MacInnes Het Sigmaplan / Jef Geeraerts De verrader / Frederick Forsyth SPORTFILMS Sportfilms zijn films met als hoofdthema sport. Naast het genre Sportfilms kan een specifiek thema vb. Boksen, Voetbal … toegevoegd worden. Any given Sunday / Oliver Stone Leatherheads / George Clooney Coach Carter / Thomas Carter SPROOKJES Dit genre groepeert zowel de volks- als de cultuursprookjes. Verwante termen: Fantasy, Volksverhalen Afrikaanse dierensprookjes / samenst. Kris Berwouts Blauwbaardje in wonderland en andere grimmige sprookjes voor verdorven kinderen / Louis Paul Boon De Bremer stadsmuzikanten : Wilhelm en Jacob Grimm Erik, of Het klein insectenboek / Godfried Bomans Haroen en de zee van verhalen / Salman Rushdie De menseneetster : Berber sprookjes uit de Rif / samenst. Maarten Kossmann De onnozele hals / George Sand Sprookjes van de Lage Landen / samenst. Eelke De Jong Verhalen van duizend-en-één-nacht / gekozen door Richard van Leeuwen De vrouw die winden liet : sprookjes en volksverhalen / Dree Peremans

STOMME FILMS Stomme films zijn films zonder geluidsband, waarin alleen het beeldsignaal voorkomt. Verwante term: Slapsticks Metropolis / Fritz Lang Pantserkruiser Potemkin / Sergej Eisenstein The lodger / Alfred Hitchcock STREEK- EN FAMILIEROMANS Dit genre is de laatste jaren geëvolueerd van romans over een streek, een volk, mens en natuur naar de meer sentimentele roman. Van Antoon Coolen naar Mien van 't Sant.

56/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Niet zozeer de liefde staat hier centraal maar wel het landelijk milieu, gezins- en familieproblemen. De hoofdpersonages zijn meestal mensen met een gouden hart. Uit de verhalen spreekt veelal een traditionele visie op gezin, mens en maatschappij. Verwante term: Romantische literatuur Als je liefde hebt gekend / Anke de Graaf Arm zijn is geen schande / Johan G. Veenhof Het bittere erfdeel / Annie Oosterbroek-Dutschun Boerin op de Beukenhorst / Clemens Wisse Een bruid voor de Iepenhof / Gerda Van Wageningen Glimlach naar het verleden / Henny Thijssing-Boer De troost van het stille volk / Leni Saris
‘…Er gebeurt veel op en rondom 'De Hoeve'. De spanningen hopen zich op als de jongste zoon, die door zijn vader al helemaal als opvolger op de boerderij werd gezien, daarover andere opvattingen blijkt te hebben. Maar gelukkig is er altijd dochter Harmke nog ... totdat Harmkes hart wordt geraakt door de liefde ... ’ Ver is de horizon / Jeanette Van Luipen-Bronwasser. - Baambrugge : Grote Letter Bibliotheek, cop. 1986. - 282 p. (Grote Letter Bibliotheek ; 582) ISBN 90-364-0582-3 ‘Als haar man plotseling overlijdt staat Klaartje alleen voor de opvoeding van haar acht kinderen. Dan verschijnt Dries in haar leven ... Gelukkig voor hem maar ook voor haar en de kinderen wint de liefde ten slotte toch.’ Klaartje / Nel Schuttevaêr-Velthuys. - Baambrugge : Grote Letter Bibliotheek, cop. 1988. - 246 p. (Grote Letter Bibliotheek ; 766) ISBN 90-364-0766-4

STRIPVERHALEN Stripverhalen zijn verhalen die verteld worden door middel van tekeningen en tekst. Het beeld primeert op de tekst. De tekeningen worden traditioneel gepresenteerd in stroken van afzonderlijke afbeeldingen die door de interpretatie van de lezer tot één geheel, tot een verhaal, worden samengevoegd. De tekst (gesproken woorden, gedachten -dikwijls wolkjes- of verhalende tekst) staat onder of in de tekening. De ballade van de zilte zee / Hugo Pratt. - Corto Maltese Cedrus / R. Matton en Christian Verhaeghe. - Bezette stad Coctail : single / Hanco Kolk en Peter De Wit. - Single Gutsman comics / Erik Kriek Manhattan Beach 1957 / Yves Huppen en Hermann Maus / Art Spiegelmans Thomas Noland / Pecqueur en Franz De zwarte galei / Jean Van Hamme en Grzegorz Rosinski. – Thorgal

57/72

Regelgeving thematische ontsluiting

TELEVISIESERIES EN -FILMS Televisieseries zijn voor televisie gemaakte films die bestaan uit periodieke afleveringen. Men kan onderscheid maken tussen twee vormen: 1. reeksen waarin iedere aflevering een op zichzelfstaand verhaal is, maar wel met een aantal vaste personages Mr. Bean Inspector Morse The X-files 2. vervolgreeksen waarin de personages evolueren en waar het geheel een eenheid vormt met een duidelijk begin en einde van het verhaal. Soapseries kunnen hier ook onder geklasseerd worden, maar daar kan het einde oneindig op zich laten wachten Verwante term: Sitcoms Friends Six feet under The Soprano’s Het genre wordt enkel toegekend aan film, niet aan literatuur. Televisiefilms zijn films speciaal gemaakt voor uitzending op televisie en die niet worden uitgebracht in een bioscoopversie. Op cinematografisch vlak worden daarbij soms technieken gebruikt om de film op een klein scherm/televisiescherm beter tot zijn recht te laten komen. Ook mini-series horen hier meestal bij. Don Quixote (1999) / Peter Yates David Copperfield (1999) / Peter Medak Jesus of Nazareth (1977) / Franco Zeffirelli Dazzle (1998) / Judith Krantz The gambling man (2003) / Catherine Cookson

THEATERTEKSTEN Dit genre wordt toegekend aan elk boek met toneelteksten.

THRILLERS Thrillers zijn spannende, actievolle boeken met een ingewikkelde plot waarin de misdaad en/of het criminele milieu vaak centraal staan. De klemtoon ligt op de suspens, minder op de ontrafeling van het misdrijf.

58/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Bij de subgenres: Medische thrillers, Juridische thrillers, Psychologische thrillers wordt het overkoepelende genre Thrillers eveneens toegevoegd. Verwante termen: Detectives, Griezelliteratuur, Spionageromans De aanklager / Scott Turow Antwerpen / Nicolas Royle Besmet / Robin Cook Bezeten van mij / Nici French Bloedrecht / Bob Mendes De client / John Grisham De Da Vinci code / Dan Brown Dodelijk spel / Iris Johansen De duivel draagt het licht / Karin Fossum Onder de sneeuw / Kerstin Ekman Rosemary's baby / Ira Levin THRILLERS (FILM) Actie en vooral suspence zijn hier belangrijker dan de plot, de intrige. De gehele actie wordt vaak gedragen door geweld. Verwante termen: Actiefilms, Detectivefilms, Film noir, Gangsterfilms, Griezelfilms, Spionagefilms Basic instinct (1992) / Paul Verhoeven The day of the jackal (1973) / Fred Zinneman Dressed to kill (1980) / Brian De Palma Eyes wide shut (1999) / Stanley Kubrick Face/Off (1997) / John Woo Fatal attraction (1987) / Adrian Lyne Fargo (1996) / Joel and Ethan Coen The firm (1993) / Sydney Pollack L.A. Confidential (1997) / Curtis Hanson Last embrace (1979) / Jonathan Demme Murder at 1600 (1997) / Dwight Little Psycho (1960) / Alfred Hitchcock Reservoir dogs (1992) / Quentin Tarantino TIJDSBEELD Hier wordt een beeld geschetst van het maatschappelijke, politieke, culturele leven in een bepaalde tijd, al dan niet gebonden aan een bepaalde streek of stad. Verwante termen: Generatieromans, Generatiefilms, Zedenschetsen De correcties / Jonathan Franzen Hebzucht : een amusementsroman / Elfriede Jelinek Jenseits der Liebe / Martin Walser Omega minor / Paul verhaeghen De omzwervingen van Baldassare : 1666-het jaar van de antichrist / Amin Malouf De stad Gods / E.L. Doctorow

59/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Stadsblues : kroniek van de jaren zestig / Wim Willems De verbannen taal / Imre Kertész Het zingen van de tijd / Richard Powers
‘Hier… een onthutsend eerlijk verslag van een rijk leven vol uiteenlopende avonturen: duels, oplichtingen, intrigues, wraaknemingen, liefdes, vrienden, vijandschappen, schurkenstreken en daden van onbaatzuchtigheid, en bieden behalve een schat aan levenswijsheid een unieke blik op het leven van de achttiende eeuw.’ De school van het leven : memoires / Giacomo Casanova. - Amsterdam : Athenaeum - Polak & Van Gennep, 1991. - 332 p. (De geschiedenis van mijn leven ; 1) (Grote bellettrie serie) Oorspr. Franse titel: Histoire de ma vie ISBN 90-253-3066-5 ‘ ... Designmeubelen, highfashion schoenen en Toscaanse boerderijtjes bepalen het zondagse beeld dat de buitenstaander en de kortstondige bezoeker hebben van het land dat inmiddels tot de rijkste van de wereld behoort. In Italië op maandag beschrijft Marjon van Royen de rest van de week: mediatycoons, maffiabestrijders, duiveluitdrijvers, arme sloebers en kinderdieven ...’ Italië op maandag / Marjon Van Royen. - Amsterdam : Nijgh & Van Ditmar, 1991. 212 p. ISBN 90-388-6571- 6 ‘De Gelbe Strasse, de straat van de leerhandelaren in de Weense Leopoldstad begin jaren dertig: ... Dit alles in een tijd van moreel verval, werkloosheid en vertwijfeling met op de achtergrond het spook van het Derde Rijk.’ De Gele Straat / Veza Canetti. - Amsterdam : Athenaeum-Polak, 1991. - 156 p. (Grote bellettrie serie) Oorspr. Duitse titel : Die Gelbe Strasse ISBN 90-253-5117-4

TOEKOMSTROMANS Toekomstromans zijn dikwijls politiek-geëngageerde of maatschappijkritische romans: men situeert het probleem in de toekomst maar vaak is het een aanklacht tegen hedendaagse wantoestanden. Zij behoren niet tot de sciencefiction omdat hierin vooral de technologische mogelijkheden benadrukt worden. Verwante term: Sciencefiction 1984 / George Orwell De charme van chaos : berichten uit de burgeroorlog in België / Dirk Draulans A clockwork orange / Anthony Burgess Fahrenheit 451 / Ray Bradbury Heerlijke nieuwe wereld / Aldous Huxley In the country of last things / Paul Auster Lord of the flies / William Golding Toward the end of time / John Updike

60/72

Regelgeving thematische ontsluiting

De zwarte steen / Geert van Istendael
‘... Voorzien van diverse opdrachten komt de hogelijk benieuwde Kartsev in 2042 te Moskou aan, alwaar de toekomst van het communisme grote verrassingen voor hem -en voor ons- in petto heeft. Het verslag van zijn verblijf laat zich lezen als een groteske anti-utopie, vol weergaloos venijn en scabreuze satire.’ Moskou 2042 / Vladimir Vojnovitsj. - Amsterdam : Meulenhoff, cop. 1988. - 355 p. (Meulenhoff editie ; 996) Oorspr. Russische titel : Moskva 2042 ISBN 90-290-3919-1

VERHALEN Verhalen zijn, zoals novellen, kernachtig naar inhoud en vorm; hun omvang is evenwel nog beperkter. Meestal worden ze in gebundelde vorm aangeboden. Verwante term: Novellen Al dwalend : reisdagboeken / Gerrit Jan Zwier De Aleph en andere verhalen / Jorge Luis Borges Amsterdam retour / Kristien Hemmerechts De betoverde tuin / Italo Calvino Bier en andere verhalen / Jacques Hoste Café De Raaf nog steeds gesloten / J.M.H. Berckmans Moordvrouwen : de beste misdaadverhalen van internationale topschrijfsters / samengest. door Lydia Rood What we talk about when we talk about love / Raymond Carver

VERFILMDE BOEKEN Het genre Verfilmde boeken wordt toegekend aan boeken of strips gebaseerd op een film én aan films gebaseerd op boeken of strips. Voorwaarde voor opname van het genre is dat beide dragers in Open Vlacc opgenomen zijn. Uitgesloten termen: Boekverfilmingen, Verfilmde literatuur, Verfilmde stripverhalen, Verstripte films, Novelizations, Filmverboekingen, Verfilmd Katarakt [BOEK] / Betty Anthierens De aanslag [DVD-VIDEO] / Fons Rademakers De aanslag [BOEK] / Harry Mulisch India dreams [STRIP] / scen. Maryse Charles ; tek. Jean-François Charles A passage to India [DVD-VIDEO] / dir. and screenplay by David Lean A passage to India [BOEK] / E.M. Forster

VLAAMSE FILMS Dit genre wordt toegekend aan speelfilms met een Vlaamse regisseur en een (hoofdzakelijk) Vlaamse cast.

61/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Loft / Eric Van Looy Dirty mind / Pieter Van Hees Ben X / Nic Balthazar VOLKSVERHALEN Onder volksverhalen verstaan we een verzameling van oeroude, aanvankelijk mondeling, later ook schriftelijk overgeleverde verhalen die hun wortels hebben in de volkscultuur. Daartoe behoren ook de sprookjes, de sagen en legenden, de fabels, de stadslegenden … Verwante term: Fabels, Legenden, Sagen, Sprookjes, Stadslegenden Belgische sagen en legenden / Alfons Roeck De helden van Segou : een legende uit Mali Joodse volkssprookjes en legenden / Israël Zwi Kanner Kom zitten en luister : vertellen uit Zuid-Afrika / Ellen Kuzwayo Een ladder tot de hemel en andere fabelachtige vertellingen / Hans Kilian De Mabinogion : oude Keltische verhalen uit Wales / Karel Jongeling Sprookjes, legenden en verhalen uit Rusland / Lev N. Tolstoj Vlaamse legenden / Charles de Coster Volksverhalen der Lage Landen / Alet Schouten VORSTENHUIZEN Het thema Vorstenhuizen is ook een groepsthema.

VROUWEN Schrijft men over de psychologie en/of de leefomstandigheden van vrouwen zonder de strijdende ondertoon eigen aan de feministische literatuur dan wordt het thema Vrouwen gegeven. Verwante term: Vrouwenliteratuur Altijd de vrouw / Geerten Meijsing Anna, Hanna en Johanna / Marianne Fredriksson Antonia (1995) / Marleen Gorris Echte vrouwen reizen anders / Boudewijn Richel Enchanted April (1991) / Mike Newell De gelukkige huisvrouw / Heleen Van Royen De heerlijkheid van Julia / Oscar Van Den Boogaard Het leven kan wreed schoon zijn / Marcella Baete De maand van Marie : vier vrouwen / Luuk Gruwez Zij : 36 vrouwen : gedichten / Gonda Lesaffer
‘Ik ben met een burgerlijk man getrouwd, heb een burgerlijk huishouden en moet me fatsoenlijk gedragen’. De vrouwelijke hoofdpersoon in 'De mansarde' lijkt op de andere vrouwen in het werk van Marlen Haushofer: ze hebben van het leven niets meer te verwachten ... Haar lot is identiek aan dat van generaties meisjes en

62/72

Regelgeving thematische ontsluiting

vrouwen voor haar. Zij is vooral echtgenote en moeder ... Alleen in een kleine zolderkamer, een mansarde, kan zij een andere vrouw zijn dan in het dagelijks leven. Het is de plek waar zij kan dromen, fantaseren ...’. De mansarde / Marlen Haushofer. - 's-Gravenhage : BZZTôH, 1989. - 198 p. Oorspr. Duitse titel : Die Mansarde ISBN 90-6291-377-6

VROUWENLITERATUUR Het genre Vrouwenliteratuur omvat literaire fictie over vrouwen doorgaans ook door vrouwen geschreven en die, al dan niet bedoeld, bijdraagt tot de emancipatie van de vrouw. Meer en meer profileren ook derdewereldauteurs zich in de strijd om gelijke rechten voor man en vrouw. Het is niet omdat de auteur een vrouw is dat haar boeken in dit genre kunnen worden ondergebracht. Evenmin behoren alle werken met een vrouw als hoofdpersonage tot de vrouwenliteratuur. Verwante term: Vrouwen Armoede is vrouwelijk / Nathalie Bekx en Trees Verleyen Dagboek van een slavin / Marilyn French De heidendochters juichen / Riana Scheepers How to save your own life / Erica Jong Ik zie, ik zie wat jij niet ziet / Birgit Vanderbeke In een sluier gevangen / Betty Mahmoody Nieuwe mannen, nieuwe vrouwen / Ingrid Vander Veken Uit elkaar / Fay Weldon De vagina monologen / Eve Ensler Veel vrouwen, af en toe een man / Kristien Hemmerechts
‘Duygu Asena is hoofdredactrice van vijf vrouwenbladen, ... Het boek veroorzaakte veel opschudding. De hoofdpersoon, een vrouw die in Istanboel woont, strijdt tegen de gangbare normen van de man-vrouw verhoudingen ...’ De vrouw heeft geen naam / Duygu Asena. - Baarn : De Kern, cop. 1991. - 184 p. Oorspr. Turkse titel : Kadinin adi yok ISBN 90-325-0390-1

WAARGEBEURD Deze verhalen zijn gebaseerd op een persoonlijk ervaren en/of verwerken van gebeurtenissen: incest, drugs, kanker, dood, prostitutie, criminaliteit, gemengd huwelijk ... Door hun vertellend karakter vertonen zij een sterke verwantschap met de romanvorm. De auteur wordt vaak bijgestaan door een ghostwriter. Het genre Waargebeurd heeft raakvlakken met de genres Biografische, Autobiografische en Historische literatuur, maar kan niet gecombineerd worden met deze genres. De

63/72

Regelgeving thematische ontsluiting

gebeurtenissen spelen zich meestal af in het heden of recente verleden. Het genre Waargebeurd wordt zelden gecombineerd met de naam van een persoon als thema. Wanneer een literaire auteur schrijft over het persoonlijk ervaren en/of verwerken van gebeurtenissen in zijn leven kiezen we voor het genre Autobiografische literatuur. Bij films wordt het genre enkel toegekend aan speelfilms gebaseerd op boeken die het genre Waargebeurd gekregen hebben. Aanhangsel : vrouw in Saoedi-Arabië / Meghan D. Jakobsen Een bed in Afrika : ervaringen van een hulpverleenster in Sierra Leone / Katelijn Berghoef Borderliner / Caroline Kraus Gevangene in Bagdad / Daphne Paris en Pat Lancaster Klotekanker / Jef Van Gucht Het land Prozac : alles mee en toch depressief / Elizabeth Wurtzel Nog eenmaal mijn moeder zien / Zana Muhsen Not without my daughter / Betty Mahmoody WESTERNS De western verbeeldt de Amerikaanse pionierstijd, de verovering van het Wilde Westen. Ook de indianenfilms worden tot dit genre gerekend. De voorstelling kan clichématig of maatschappijkritisch zijn. Het genre wordt zowel voor speelfilms als literatuur en stripverhalen gebruikt. All the pretty horses (2000) / Billy Bob Thornton Bad company (1972) / Robert Benton Broken arrow (1950) / Delmer Daves Butch Cassidy and the Sundance Kid (1969) / George Roy Hill Cheyenne autumn (1964) / John Ford Dances with wolves (1990) / Kevin Costner Geronimo : an American legend (1993) / Walter Hill High noon (1952) / Fred Zinnemann Once upon a time in the west (1969) / Sergio Leone Rio Bravo (1959) / Howard Hawks The searches (1956) / John Ford Unforgiven (1992) / Clint Eastwood The wild bunch (1969) / Sam Peckinpah ZIEKTEN Het thema Ziekten is ook een groepsthema. Verwant thema: Ziek zijn. My sister’s keeper / Jodi Picoult

Thema’s: Kanker ; kinderen, Ziekten, Identiteit, Zussen

ZEDENSCHETSEN

64/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Dit zijn romans of films die een beeld schetsen van de zeden die gangbaar zijn in een bepaalde maatschappelijke klasse of in een bepaalde tijd. Verwante term: Tijdsbeeld The age of innocence (1977) / Alan Bridges De Buddenbrooks : verval van een familie / Thomas Mann Daisy Miller / Henry James Eline Vere / Louis Couperus The French lieutenant’s women (1981) / Karel Reisz Madame Bovary / Gustave Flaubert Nana / Emile Zola Pride and prejudice / Jane Austen Terug naar Brideshead / Evelyn Waugh Het vreugdevuur der ijdelheden / Tom Wolfe
‘… Hij geeft een raak beeld van het Edwardiaanse Engeland, waarin conventies en manieren belangrijker waren dan oprechtheid en echte emoties. Doordat een aantal ontwikkelingen te weinig is uitgewerkt, blijft het geheel te vaag. De vertaling leest goed, de noten zijn kort en duidelijk. De recente verfilming van het boek trok zeer de aandacht.’ - Drs. M.A.H. de Swart. Een kamer met uizicht / E.M. Forster. – Amsterdam : Tabula, 1987. - 248 p. Oorspr. Engelse titel : A room with a view ISBN 90-70585-47-2 ‘In Mededogen daalt Galdós af naar de marginale wijken in het zuiden en schildert een hartverscheurend beeld van het leven aan de zelfkant.‘ Mededogen / Benito Pérez Galdos. – Leiden : Menken Kasander en Wigman, 2004.336 p. Oorspr. Spaanse titel : Misericordia ISBN 90-74622-47-X ‘… Márai's misschien wel belangrijkste roman, over liefde en verraad, speelt zich af in het decadente burgerlijke milieu van Boedapest aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Met meesterhand schrijft Márai over de kentering in de harten van mensen, op het persoonlijk vlak en in een ontredderde tijd, door de confrontatie met vragen over de waarachtigheid en de duurzaamheid van gevoelens.’ Kentering van een huwelijk / Sandor Marai. – Amsterdam : Wereldbibliotheek, cop. 2005. - 415 p. Oorspr. Hongaarse titel : Az Igazi ISBN 90-284-2110-6

65/72

Vlacc | genrelijst

3

Bibliografie

Encarta encyclopedie 2005 Winkler Prins [ CD-ROM].- [ S.l.] : Microsoft, cop. 2004 Groot woordenboek van de Nederlandse taal / Ton Den Boon en Dirk Geeraerts.- 14de, herz. dr. - Utrecht : Van Dale Lexicografie, 2005. - 3 dl. + cd-rom Grote Winkler Prins encyclopedie in 26 delen. - 9de geheel herz. dr. - Amsterdam : Elsevier, 1990-1993. - ISBN 90-10-09000-0 Woordenlijst Nederlandse taal. - Ludo Permentier. - Herz. ed. - Tielt : Lannoo, 2005. 1056 p. - In opdracht van de Nederlandse Taalunie. – 90-12-10590-0

3.1

Verhalende literatuur

8weekly. – www.8weekly.nl Anthologie des littératures de langue française / J.-P. De Beaumarchais, Daniël Couty. Paris : Bordas, 1987-1988. - 6 dl. Aspecten van de literaire biografie : belicht door Johan Anthierens, Maarten van Buuren, Jan Fontijn e. a. - Kampen : Kok Agora, cop. 1990. - 122 p. - ISBN 90-242-7695-0 (Auto)biografie in de literatuur / door Paul De Wispelaere, Kristien Hemmerechts, Paul Mennes en Eric De Kuyper. - In : De Vlaamse gids. - Jrg. 80 (1996) nr. 1, 24 p. – Themanummer BOL. – www.nl.bol.com Bruna. - www.bruna.nl column als literair genre (De) / door Erwin Wijman. - In : Bzzlletin. - Jrg. 17 (1989) nr. 164, p. 27-31 Componenten en compositie van de historische roman : een comparatistische en genologische benadering / Serge Heirbrant. - Leuven, Garant, 1995. - 395 p. (Literatuur in veelvoud ; 7). - ISBN 90-5350-292-0 Crimezone. – www.crimezone.nl cursiefje (Het) / door Godfried Bomans, Louis Paul Boon, Simon Carmiggelt e.a. - Leuven : De Clauwaert, 1968. - 65 p. - (Caleidoscoop der Nederlandse letteren) dagboek als kunstvorm (Het) / door Hans Warren. - Amsterdam : Bakker, 1987. - 32 p. : ill. - ISBN 90-351-0450-1 Danse macabre / door Stephen King. - Amsterdam : Loeb, 1988. - VIII, 397 p. - Oorspr. Engelse titel : Danse macabre. - ISBN 90-6213-844-6 Design of a classification scheme for fiction based on an analysis of actual user-librarian communication, and use of the scheme for control of librarians' search strategies / Annelise Mark Pejtersen. - In : Theory and application of information research / ed. by O. Harbo and L. Kajberg. - London : Mansell, 1980. - P. 146-159 Detective en anti-detective : narratologie, psychoanalyse, postmodernisme / door Jack Van der Weide. - Nijmegen : Vantilt, 1996. - 223 p. - ISBN 90-75697-03-1
66/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Deutsche Schriftsteller der 20. Jahrhunderts im Spiegel der Kritik / Franz Lennartz. Stuttgart : Kröner, 1984. - 3 dl. - ISBN 3-520-82101-X Dictionnaire des mythes littéraires / sous la dir. du Pierre Brunel. - S.l. : Editions du Rocher, 1988. - 1436 p. - ISBN 2-268-00714-6 Dictionnaire des oeuvres de tous les temps et de tous les pays : littérature, philosophie, musique, sciences / Laffont-Bompiani. - S.l. : Laffont, 1980. - 6 dl. Dictionnaire des personnages littéraires et dramatiques de tous les temps et de tous les pays : poésie, théâtre, roman, musique / Laffont-Bompiani. - Paris : SEDE, 1960. - 366 p. : ill. Dictionnaire historique, thématique et technique des littératures : littératures françaises et étrangères, anciennes et modernes. - Paris : Larousse, 1985-1986. - 2 dl. Einsatzmöglichkeiten) der neuen ekz-Datenbank für die Vermittlung und Erschliessung schöner Literatur (Die) / Hans Sträter, Elisabeth Sträter. - In : Buch und Bibliothek. - Jrg. 42 (1990) nr. 8, p. 640-644 Encyclopedia of mysterie and detection / ed. Chris Steinbrunner, Otto Penzler. - London : Routledge, cop. 1976. - 436 p. Erotische literatuur : een voorspel / door Ann Vertongen. - In : Leesidee. - Jrg. 3 (1997) nr. 2, p. 115-116 Evene. – www.evene.fr Fantastische literatuur. - In : Bzzlletin. - Jrg. 24 (1994/95) nr. 226/227, 114 p. – Themanummer Fantasy literature : a core collection and reference guide / Marshall B. Tymn, Kenneth J. Zahorski, Robert H. Boyer. - New York : Bowker, 1979. - XIII, 273 p. - ISBN 0-83521431-1 Feminist fiction : feminist uses of generic fiction / Anne Cranny-Francis. - Cambridge : Polity, 1990. - 228 p. - ISBN 0-7456-0528-1 Feminist literary theory : a reader / ed. by Terry Eagleton. - Oxford : Blackwell, 1996. 2nd. ed. - XXIII, 438 p. - ISBN 0-631-19734-6 Fictie op onderwerp : lectuur en literatuur op onderwerp toegankelijk gemaakt. – Den Haag : NBLC, 1994. - 2 dl. – ISBN 90-5483-070-0 Fiction and library classification / Annelise Mark Pejtersen. - In : Scandinavian Public Library. - Quarterly 11 (1978), p. 5-12 OCLC. – http://fictionfinder.oclc.org/ Fiction retrieval : experimental design and evaluation of a search system based on users' value criteria / Annelise Mark Pejtersen, Jutta Austin. - In : Journal of documentation. Jrg. 39 (1983) nr. 4, p. 230-246 ; jrg. 40 (1984) nr. 1, p. 25-35 French erotic fiction : women’s desiring writing 1880-1990 / ed. by Alex Hughes. Oxford : Berg, 1996. - VIII, 191 p. - (French studies). - ISBN 1-85973-049-3 Gender language and myth : essays on popular narrative / ed. by Glenwood Irons. Toronto : University of Toronto Press, cop. 1992. - XXVIII, 318 p. : ill. - ISBN 0-80206933-9

67/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Geschiedenis van de erotische literatuur / Patrick J. Kearney. - Bussum : Agathon, cop. 1983. - 192 p., 24 p. pl. - ISBN 90-269-5037-3 historische roman (De). - In : Spiegel historiael. - Jrg. 31 (1996) nr. 11/12, p. 441-489. – Themanummer Indexes to works of fiction : the views of producers and users on the need for them / Philip Bradley. - In : The indexer. - Jrg. 16 (1989) nr. 4, p. 239-248 Inhaltliche Erschliessung schöner Literatur / Hans Sträter, Elisabeth von Kloeden. - In : Buch und Bibliothek. - Jrg. 40 (1988) nr. 4, p. 343-355 Inhoudelijke ontsluiting van fiction : een thematische catalogus / Martine Demoor. - Gent : Martine Demoor, 1986. - 33, 9 p. - Proefschrift Brugge (Bibliotheek-, documentatie- en informatiewetenschappen) Inleiding tot de picareske verhaalkunst, of De wederwaardigheden van een anti-genre / door Hendrik Van Gorp. - Groningen : Wolters-Noordhoff, 1978. - 204 p. - ISBN 90-0134156-X Kindlers Literaturgeschichte der Gegenwart : Autoren, Werke, Themen, Tendenzen seit 1945 / herausg. von Dieter Lattmann. - München : Fischer Taschenbuch, 1980. - 12 dl. Kindlers neues Literaturlexikon / red. Rudolf Radler e.a. - Munchen : Kindler, 1988Letterkundig lexicon voor de neerlandistiek. – www.dbnl.org Lexicon van literaire termen / Hendrik Van Gorp, Dirk Delabastita, Rita Ghesquiere. Deurne : Wolters Plantyn, cop. 1998. – 510 p. . – ISBN 90-309-7074-X lichte angst (Een) : beschouwingen over reizen en reisboeken / door Gerrit Jan Zwier. Baarn : De Prom, cop. 1995. - 205 p. - (De Prom bibliofiel ; 30). - ISBN 90-6801-441-2 Literair Nederland/Vlaanderen. – www.literairnederland.nl (literaire) wegen van de thriller noir (De) / door Ivo De Kock. - In : Leesidee. - Jrg. 4 (1998) nr. 5, p. 382-384 De literatuurhulp : lexicon van literaire termen. – Cor Gerritsma. – Apeldoorn : Auctor, 1995. – 128 p. – ISBN 90-71844-82-X Literatuurplein. - www.literatuurplein.nl meaning of ‘about’ in fiction indexing and retrieval (The) / Annelise Mark Pejtersen. - In : Aslib proceedings. - Jrg. 31 (1979) nr. 5, p. 251-257 Met gespannen aandacht / door Ivo De Kock. - In : Leesidee. - Jrg. 1 (1995) nr. 5, p. 428-430 Modern gothic : a reader / ed. by Victor Sage e.a. - Manchester : Manchester University, 1996. - VI, 202 p. : ill. - ISBN 0-7190-4208-9 Moorden met woorden : honderd jaar Nederlandstalige misdaadliteratuur / door Jan C. Roosendaal, Bert Vuijsje en Chris Rippen. - De Haag : Biblion, 2000. - 208 p. : ill. - ISBN 90-5483-229-0 Naar aanleiding van inhoudelijke ontsluiting van literatuur in een openbare bibliotheek / Johan Velter. - In : Bibliotheek- en archiefgids. - Jrg. 67 (1991) nr. 3, p. 310-319

68/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Neuere Methoden der inhaltlichen Erschliessung schöner Literatur in öffentlichen Büchereien / Michael Stünkel. - Hamburg : Fachhochschule Hamburg, 1986. - 81 p. Proefschrift bibliotheekwezen nieuwe historische roman (De) : een terreinverkenning / onder red. van Paul Pelckmans. - Leuven : Acco, 1988. - 182 p. - (Acco. ML ; 211). - ISBN 90-334-1802-9 Nogmaals Gütersloh / Lieke de Veer. - In : Bibliotheek en samenleving. - 1986, p. 94-98 On the library classification of fiction / Mirja Iivonen. - In : Scandinavian public library quaterly. - 1988 nr. 1, p. 12-15 Op de bres voor populaire fictie / door Gerda Burgers. - In : B & S. - Jrg. 24 (1996) nr. 2, p. 10-12 opkomst van de vrouwelijke speurder (De) / door Ingelise De Jongste. - In : Psychologie. - Jrg. 18 (1999) nr. 1, p. 42-43 Opwaardering van porno : een voorbeeld uit de recente romanliteratuur / door Marcel Janssens. - In : Kultuurleven. - Jrg. 64 (1997) nr. 3, p. 28-31 Over de autobiografie / red. Els Jongeneel. - Utrecht : HES, cop. 1989. - 231 p. - ISBN 90-6194-247-0 poort naar een fantastische wereld (Een) / door Johan Vanhecke. - In : Leesidee. - Jrg. 1 (1995) nr. 8, p. 632-634 Popeye-scenario (Het) : mythe en werkelijkheid in de misdaadroman / door Jeroen Kuypers. - In : Deus ex machina. - Jrg. 21 (1997) nr. 81, p. 34-38 probleem van de literaire genres (Het) / Nico Laan. - In : Literatuur. - Jrg. 2 (1985) nr. 3, p. 153-158 Pulp culture : hardboiled fiction and the cold war / by Woody Haut. - London : Serpent’s Tail, 1995. - 230 p. - ISBN 1-85242-319-6 Raster 41. - Amsterdam : De Bezige Bij, cop. 1988. - 152 p. - Omslagtitel : De denkbeeldige reis. - ISBN 90-234-1361-X Reading popular narrative : a source book / ed. by Bob Ashley. - London : Leicester University, cop. 1997. - X, 246 p. - ISBN 0-7185-0083-0 Recensieweb. – www.recensieweb.nl Reviews of books. – www.reviewsofbooks.com Rigel magazine. - Antwerpen : Belgische vereniging voor Science Fiction en Fantastiek, s.d. - Voortz. van : SF-magazine romantische griezelroman (Gothic novel) (De) : een merkwaardig rand-verschijnsel in de literatuur / Hendrik Van Gorp. - Leuven : Garant, 1998. - 120 p. : ill. - ISBN 90-5350783-3 rommelhok van de literatuur (Het) : de literaire kritiek en het reisverhaal / door Gerrit Jan Zwier. - In : Bzzlletin. - Jrg. 22 (1992/93) nr. 203, p. 29-39 Sacherschliessung im Jahr 2000 : Spielwiese für Theoretiker oder berufsbedingtes Erfordernis ? / Winfried Gödert. - In : Buch und Bibliothek. - Jrg. 40 (1988) nr. 10, p. 845-849

69/72

Regelgeving thematische ontsluiting

science-fictionnaire (La) / par Stan Barets. - Paris : Denoël, 1994. - 2 dl. - (Présence du futur ; 548-549) Science fiction. - In : Deus ex machina. - Jrg. 19 (1995) nr. 73, 47 p. Speurtocht naar de (auto)biografie / Igor Cornelissen. - Amsterdam : Lubberhuizen, 1993. - Jrg. 1 (1993) nr. 1. - (De nieuwe engelbewaarder ; 1) Spionage na de glasnost / door Chris Vandenbroucke. - In : Boekengids. - Jrg. 70 (1992) nr. 5, p. 393-394 Stadtbücherei Gladbeck : Jahresstatistik 1986. - Gladbeck : Stadtbücherei, 1987. - 39 p. Standardschlagwortliste (Die) : ein noch unvollkommenes Hilfsmittel zu den RSWK / Brunhilde Lewe. - In : Buch und Bibliothek. - Jrg. 40 (1988) nr. 4, p. 390-393 Stoffe der Weltliteratur / Elisabeth Frenzel. - Stuttgart : Kröner, 1988. - (Kröners Taschenausgabe ; Bd. 300). - ISBN 3-520-30007-9 Thrillers van Europese signature / door Staf Schoeters. - In : Leesidee. - Jrg. 2 (1996) nr. 9, p. 712 Unterhaltungsliteratur in öffentlichen Bibliotheken / Ronald Schneider. - In : Buch und Bibliothek. - Jrg. 42 (1990) nr. 8, p. 679-681 Van Abélard tot Zoroaster : literaire en historische figuren vanaf de renaissance in literatuur, muziek, beeldende kunst en theater / Léon Stapper, Peter Altena, Michel Uyen. - Nijmegen : SUN, cop. 1993. - 300 p. : ill. - (Van A- tot Z-reeks). - ISBN 906168-415-3 Van Aiol tot de Zwaanridder : personages uit de middeleeuwse verhaalkunst en hun voortleven in literatuur, theater en beeldende kunst. - Nijmegen : SUN, cop. 1993. - 447 p. : ill. - 90-6168-382-3 Werelden op drift / door Dirk Haesendonckx. - In : Leesidee. - Jrg. 2 (1996) nr. 5, p. 419-420 western (De). - In : Bzzlletin. - Jrg. 27, nr. 254, 64 p. - Themanummer Westerns : making the man in fiction and film / by Lee Clark Mitchell. - Chicago : University of Chicago, 1996. - XVI, 331 p. : ill. - ISBN 0-226-53234-8 Writes of passage : reading travel writing / ed. by James Duncan e.a. - London : Routledge, 1999. - VI, 225 p. - ISBN 0-415-16014-6 young gang (The) / door Staf Schoeters. - In : Leesidee. - Jrg. 4 (1998) nr. 5, p. 381

3.2

Speelfims

Achter de spiegel : film en fictie / door Anton Haakman. - Amsterdam : De Bezige Bij, 1996. - 320 p. : ill. - ISBN 90-234-3561-3 All Movie Guide. - http://www.allmovie.com/ Andere sinema. - Antwerpen : Centrum voor Beeldcultuur, 1978index nr. 0-100. - ISSN 0773-5855 . - Met extra nr. :

70/72

Regelgeving thematische ontsluiting

avant-scène cinéma (L’). - Paris : L’Avant-scène, 1961-

. - ISSN 0045-1150

Blik op zeven : flashback op 100 jaar film : meer dan 2000 filmbesprekingen / door Patrick Duynslaeger. - Roeselare : Roularta, 1995. - 502 p. : ill. - ISBN 90-5466-221-2 Cartoons : le cinéma d’animation 1892-1992 / par Giannalberto Bendazzi. - Paris : Levi, 1991. - 704 p. : ill. - Oorspr. titel : Cartoons. - ISBN 2-86746-073-5 Cerberus. - Noorderwijk : Cerberus, 1991magazine . - Samensmelting van SF-gids en Survival

cinéma et l’homme en état de guerre (Le) / par Jacques Belmans. - [S.l.] : De Rache, 1974. - (Mains et chemins ; 10). - ISBN 2-8015-0007-0 CineMagie. - Brussel : KFL, 1998. - Voortz. van : Mediafilm Dertig jaar animatiefilm in Gent 1961-1991 / door Jan Temmerman. - Gent : Studiecentrum voor Animatiefilm, 1992. - 59 p. : ill. Dictionnaire des personnages du cinéma / sous la dir. de Gilles Horvilleur. - Paris : Bordas, cop. 1988. - 559 p. : ill. - ISBN 2-04-016399-9 Dictionnaire filmographique de la littérature mondiale = Filmographic dictionary of world literature = Filmographisches Lexikon der Weltliteratur = Filmografisch lexicon der wereldliteratuur / door Johan Daisne. - Gent : Story-Scientia, 1971-1978. - 3 dln. : ill. Documentaire terug in de bioscoop / door Mart Dominicus en Willem Oosterbeek. - In : Skrien journaal. - Jrg. 1991, nr. 4, p. 14-15 Dvd.nl. - http://www.dvd.nl/ erotische thriller (De) : rauwe echo’s van een vertwijfeld zoeken / door Dirk Gombeir. Streven. - Jrg. 61 (1994) nr. 4, p. 326-334 explosieve charmes van de fantastische film (De) / door Luk De Vos en Mark Holthof. Antwerpen : EXA, 1982. - 152 p. : ill. - ISBN 90-705-3002-3 Film en Televisie + Video. - Brussel : KFL, 1956en Televisie. - ISSN 0015-1084 . - Vòòr 1985 verschenen o.d.t. Film

Film informatie en dokumentatie = FID. - Utrecht : LOKV. - Voortgez. als : Filmjaarboek … : alle van … tot … in Nederland uitgebrachte bioscoopfilms. - Losbladige uitg. Filmjaarboek … : alle in … in Nederland uitgebrachte bioscoopfilms. - Amsterdam : International Theatre and Film Books, 1996- . - Voortz. van : Het Nederlands jaarboek film … Geknipt voor de bioscoop ? / door Annelotte Verhaagen. - In : Skrien. - Jrg. 1999, nr. 238, p. 36-37 Horror / by Phil Hardy. - Rev. and updated ed. - London : Aurum, 1993. - 496 p., [16] p. pl. - (The Aurum film encyclopedia ; 3). - ISBN 1-85410-263-X Internet Movie database (The). - www.imbd.com korte historiek van de rampenfilm (Een) : Apocalypse now and then / door J. Hoberman ; vert. door Tom Paulus. - In : Andere sinema. - Jrg. 1998, nr. 147, p. 52-55 Muziekfilm : ladders naar de hemel / door Mart Dominicus. - In : Skrien. - Jrg. 1996, nr. 208, p. 20-22

71/72

Regelgeving thematische ontsluiting

Onverantwoordelijke cinema / door Cherry Smyth. - In : Andere sinema. - Jrg. 1993, nr. 113, p. 13-14 Opera en het witte doek / door Paul Korenhof. - In : Luister. - Jrg. 43 (1995) nr. 519, p. 78-79 ; jrg. 44 (1996) nr. 520, p. 54-57 Plateau / Belgisch Animatiefilmcentrum (Brussel) / Brussels : BAC, 1980Rampenfilms / door Ivo De Kock. - In : Film en televisie. - Jrg. 1998, nr. 484, p. 17-19 Requiem voor de muzikale film / door Staf Knop. - In : CineMagie. - Jrg. 54 (2000) nr. 230, p. 83-88 Robert Hofman’s speelfilmencyclopedie. - 6de uitgebr. dr. - [S.l.] : Luitingh-Sijthoff, cop. 1995. - 2 dl. - ISBN 90-245-1328-6 Skrien / Stichting Skrien. - Amsterdam : Stichting Skrien, s.d. - ISSN 0166-1787 theater van angst (Een) / door Judith Franco. - In : Andere sinema. - Jrg. 1992, nr. 107, p. 15-18 Variety comedy movies : illustrated reviews of the classic films. - London : Hamlyn, 1992. - 128 p. : ill. - ISBN 0-600-57456-3 Who played who on the screen / Roy Pickard. - London : Batsford, 1988. - 351 p. : ill. ISBN 0-7134-5683-3

72/72