You are on page 1of 16

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

WYROK TRYBUNAU (sma izba)


z dnia 7wrzenia 2016 r.(*)

Odesanie prejudycjalne Ochrona konsumentw Nieuczciwe praktyki


handlowe Dyrektywa 2005/29/WE Artykuy5 i7 Oferta wizana
Sprzeda komputera wyposaonego wpreinstalowane oprogramowanie
Istotna informacja dotyczca ceny Zaniechanie wprowadzajce wbd
Brak moliwoci nabycia przez konsumenta komputera tego samego modelu
bez zainstalowanego oprogramowania
W sprawie C310/15
majcej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE,
orzeczenia wtrybie prejudycjalnym, zoony przez Cour de cassation (sd
kasacyjny, Francja) postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r., ktre
wpyno do Trybunau wdniu 25czerwca 2015r., wpostpowaniu:
Vincent Deroo-Blanquart
przeciwko
Sony Europe Limited, nastpca prawny Sony France SA,
TRYBUNA (sma izba),
w skadzie: D.vby, prezes izby, J.Malenovsk iM.Safjan (sprawozdawca),
sdziowie,
rzecznik generalny: H.Saugmandsgaard e,
sekretarz: A.Calot Escobar,
uwzgldniajc pisemny etap postpowania,
rozwaywszy uwagi przedstawione:
w imieniu V.Deroo-Blanquarta przez P.Rmy-Corlay, avocat,
w imieniu Sony Europe Limited, nastpcy prawnego Sony France SA,
przez P.Spinosiego, avocat,
w imieniu rzdu francuskiego przez D. Colasa, J. Trabanda oraz
S.Ghiandoni, dziaajcych wcharakterze penomocnikw,
w imieniu rzdu belgijskiego przez J.C.Halleux oraz J.Van Holm,
dziaajcych wcharakterze penomocnikw,
1 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

w imieniu rzdu czeskiego przez M. Smolka, J. Vlila oraz


S.indelkov, dziaajcych wcharakterze penomocnikw,
w imieniu Komisji Europejskiej przez D.Roussanova, M.Van Hoofa
oraz K.HerboutBorczak, dziaajcych wcharakterze penomocnikw,
podjwszy,
po
wysuchaniu
orozstrzygniciu sprawy bez opinii,

rzecznika

generalnego,

decyzj

wydaje nastpujcy
Wyrok
1Wniosek owydanie orzeczenia wtrybie prejudycjalnym dotyczy wykadni
art.5 i7 dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego iRady zdnia
11maja 2005r. dotyczcej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych
przez przedsibiorstwa wobec konsumentw na rynku wewntrznym oraz
zmieniajcej dyrektyw Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE
i2002/65/WE Parlamentu Europejskiego iRady oraz rozporzdzenie (WE)
nr2006/2004 Parlamentu Europejskiego iRady (Dyrektywy onieuczciwych
praktykach handlowych) (Dz.U.2005, L149, s.22).
2 Wniosek ten zosta zoony w ramach sporu midzy Vincentem
DerooBlanquartem, zamieszkaym we Francji, a Sony Europe Limited
(zwan dalej spk Sony), nastpc prawnym Sony France SA, zsiedzib
we Francji, w przedmiocie praktyki handlowej polegajcej na sprzeday
komputera wyposaonego wpreinstalowane oprogramowanie.
Ramy prawne

Prawo Unii
3Zgodnie zmotywami 13, 14, 17 i18 dyrektywy 2005/29:
(13) [] jeden wsplny oglny zakaz ustanowiony przez niniejsz
dyrektyw
obejmuje
nieuczciwe
praktyki
handlowe,
ktre
znieksztacaj zachowanie gospodarcze konsumentw []. Oglny
zakaz jest skonkretyzowany przez przepisy w zakresie dwch
zdecydowanie najpowszechniejszych typw praktyk handlowych,
mianowicie
praktyk
handlowych
wprowadzajcych
w bd
iagresywnych praktyk handlowych.
(14)Wskazane jest,
wbd obejmowao
w bd, ktre
uniemoliwiaj mu

2 z16

aby pojcie praktyk handlowych wprowadzajcych


te spord praktyk, wtym reklam wprowadzajc
poprzez wprowadzanie konsumenta w bd
dokonanie wiadomego, a zatem i efektywnego

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

wyboru. W zgodzie z przepisami i praktykami pastw czonkowskich


wdziedzinie reklamy wprowadzajcej wbd, wniniejszej dyrektywie
praktyki wprowadzajce wbd dziel si na dziaania wprowadzajce
wbd izaniechania wprowadzajce wbd. Odnonie do zaniecha,
niniejsza dyrektywa wyznacza ograniczony zakres podstawowych
informacji, ktre s potrzebne konsumentowi do podjcia wiadomej
decyzji dotyczcej transakcji [].
[]
(17) W celu zapewnienia wikszej pewnoci prawnej wskazane jest
zidentykowanie tych praktyk handlowych, ktre s nieuczciwe
wkadych okolicznociach. Wzwizku ztym zacznikI zawiera peen
wykaz tego typu praktyk. S to jedyne praktyki handlowe, ktre mona
uzna za nieuczciwe bez koniecznoci oceny konkretnego przypadku
wwietle przepisw art.59 [].
(18)[] Zgodnie zzasad proporcjonalnoci oraz wcelu umoliwienia
skutecznego stosowania rodkw ochrony zawartych w niniejszej
dyrektywie [rodkw ochrony wynikajcych z tej zasady], [niniejsza
dyrektywa] za punkt odniesienia uznaje [] przecitnego konsumenta,
ktry jest dostatecznie dobrze poinformowany oraz dostatecznie
uwany i ostrony, z uwzgldnieniem czynnikw spoecznych,
kulturowych i jzykowych, zgodnie z wykadni Trybunau
Sprawiedliwoci [].
4Artyku2 tej dyrektywy, zatytuowany Denicje, stanowi:
Do celw niniejszej dyrektywy:
[]
c)produkt oznacza kady towar lub usug [];
d) praktyki handlowe stosowane przez przedsibiorstwa wobec
konsumentw (zwane dalej rwnie praktykami handlowymi)
oznaczaj kade dziaanie przedsibiorcy, jego zaniechanie, sposb
postpowania, owiadczenie lub komunikat handlowy, wtym reklam
imarketing, bezporednio zwizane zpromocj, sprzeda lub dostaw
produktu do konsumentw;
e) istotne znieksztacenie zachowania gospodarczego konsumentw
oznacza wykorzystanie praktyki handlowej w celu znacznego
ograniczenia zdolnoci konsumenta do podjcia wiadomej decyzji
iskonienia go tym samym do podjcia decyzji dotyczcej transakcji,
ktrej inaczej by nie podj;
[]

3 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

h) staranno zawodowa oznacza standard dotyczcy szczeglnej


wiedzy istarannoci, ktrych mona wracjonalny sposb oczekiwa od
przedsibiorcy wjego relacjach zkonsumentami, zgodnie zuczciwymi
praktykami rynkowymi lub ogln zasad dobrej wiary wzakresie jego
dziaalnoci;
i) zaproszenie do dokonania zakupu oznacza komunikat handlowy,
ktry okrela cechy produktu i jego cen w sposb waciwy dla
uytego rodka komunikacji handlowej i umoliwia w ten sposb
konsumentowi dokonanie zakupu;
[]
k) decyzja dotyczca transakcji oznacza kad podejmowan przez
konsumenta decyzj co do tego, czy, jak ina jakich warunkach dokona
zakupu, zapaci za produkt wcaoci lub wczci, zatrzyma produkt,
rozporzdzi nim lub wykona uprawnienie umowne zwizane
z produktem, bez wzgldu na to, czy konsument postanowi dokona
czynnoci, czy te powstrzyma si od jej dokonania;
[].
5 Artyku 3 tej dyrektywy, zatytuowany Zakres zastosowania, stanowi
wust.1:
Niniejsz dyrektyw stosuje si do nieuczciwych praktyk handlowych
w rozumieniu art. 5, stosowanych przez przedsibiorstwa wobec
konsumentw przed zawarciem transakcji handlowej dotyczcej produktu,
wtrakcie jej zawierania oraz po jej zawarciu.
6 Artyku 4 tej samej dyrektywy, zatytuowany Rynek wewntrzny,
stanowi:
Pastwa czonkowskie nie mog ogranicza swobody wiadczenia usug ani
swobodnego przepywu towarw z przyczyn zwizanych z dziedzin
zblion niniejsz dyrektyw [zwizanych z dziedzin, w ktrej celem
niniejszej dyrektywy jest zblienie obowizujcych przepisw].
7Artyku5 dyrektywy 2005/29, zatytuowany Zakaz nieuczciwych praktyk
handlowych, brzmi nastpujco:
1.Nieuczciwe praktyki handlowe s zabronione.
2.Praktyka handlowa jest nieuczciwa, jeeli:
a)jest sprzeczna zwymogami starannoci zawodowej;
i

4 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

b)wsposb istotny znieksztaca lub moe wsposb istotny znieksztaci


zachowanie
gospodarcze
wzgldem
produktu
przecitnego
konsumenta, do ktrego dociera bd do ktrego jest skierowana, lub
przecitnego czonka grupy konsumentw, jeeli praktyka handlowa
skierowana jest do okrelonej grupy konsumentw.
[]
4.Za nieuczciwe uznaje si wszczeglnoci praktyki handlowe, ktre:
a)wprowadzaj wbd wrozumieniu art.6 i7,
lub
b)s agresywne wrozumieniu art.8 i9.
5.Zacznik I zawiera wykaz praktyk handlowych, ktre uznaje si za
nieuczciwe wkadych okolicznociach [].
8Artyku6 tej dyrektywy, zatytuowany Dziaania wprowadzajce wbd,
stanowi wust.1:
Praktyk handlow uznaje si za wprowadzajc wbd, jeeli zawiera ona
faszywe informacje i w zwizku z tym jest niezgodna z prawd lub
wjakikolwiek sposb, wtym poprzez wszystkie okolicznoci jej prezentacji,
wprowadza lub moe wprowadzi wbd przecitnego konsumenta, nawet
jeeli informacje te w odniesieniu do jednego lub wikszej liczby
wymienionych niej elementw s zgodne z rzeczywistoci, i ktra
w kadym przypadku powoduje lub moe spowodowa podjcie przez
konsumenta decyzji dotyczcej transakcji, ktrej inaczej by nie podj:
[].
9 Artyku 7 wspomnianej dyrektywy, zatytuowany Zaniechania
wprowadzajce wbd, stanowi:
1. Praktyk handlow uznaje si za wprowadzajc w bd, jeeli
w konkretnym przypadku, biorc pod uwag wszystkie jej cechy
i okolicznoci oraz ograniczenia rodka przekazu, pomija ona istotne
informacje potrzebne przecitnemu konsumentowi, stosownie do
okolicznoci, do podjcia wiadomej decyzji dotyczcej transakcji i tym
samym powoduje lub moe powodowa podjcie przez przecitnego
konsumenta decyzji dotyczcej transakcji, ktrej inaczej by nie podj.
2. Za wprowadzajce w bd uznaje si rwnie zaniechanie, jeeli,
uwzgldniajc szczegowe postanowienia ust.1, przedsibiorca zataja lub
wsposb niejasny, niezrozumiay, dwuznaczny lub zopnieniem przekazuje
istotne informacje, o ktrych mowa w tym ustpie, lub nie ujawnia
komercyjnego celu praktyki, jeeli nie wynika on jasno zkontekstu ijeeli
5 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

powoduje to lub moe spowodowa podjcie przez przecitnego


konsumenta decyzji dotyczcej transakcji, ktrej inaczej by nie podj.
[]
4.Wprzypadku zaproszenia do dokonania zakupu za istotne uwaa si
nastpujce informacje, jeeli nie wynikaj one jasno zkontekstu:
a)istotne cechy produktu, wtakim zakresie, wjakim jest to waciwe dla
danego rodka przekazu iproduktu;
[]
c)cena wraz zpodatkami lub, wprzypadku gdy charakter produktu nie
pozwala wsposb racjonalny na wczeniejsze obliczenie ceny, sposb,
wjaki cena jest obliczana, jak rwnie, wodpowiednich przypadkach,
wszelkie dodatkowe opaty za transport, dostaw lub usugi pocztowe
lub, w sytuacji, gdy wczeniejsze obliczenie tych opat nie jest
w sposb racjonalny moliwe, informacja o moliwoci powstania
takich dodatkowych kosztw;
[].
10 Zacznik I do dyrektywy 2005/29, ktry zawiera wykaz praktyk
handlowych uznawanych za nieuczciwe w kadych okolicznociach,
wymienia wpkt29, pord agresywnych praktyk handlowych, nastpujc
praktyk:
danie natychmiastowej lub odroczonej zapaty za produkty [], ktre
zostay dostarczone przez przedsibiorc, ale nie zostay zamwione przez
konsumenta (dostawa niezamwiona) [].

Prawo francuskie
11 Artyku L. 1111 code de la consommation (kodeksu konsumenckiego)
w brzmieniu majcym zastosowanie do sporu w postpowaniu gwnym
stanowi:
Przedsibiorca bdcy sprzedawc towarw lub usugodawc powinien,
przed zawarciem umowy, umoliwi konsumentowi zapoznanie si
zistotnymi cechami towaru lub usugi.
12 Artyku L. 1133 akapit pierwszy tego kodeksu w brzmieniu majcym
zastosowanie do sporu wpostpowaniu gwnym przewidywa:
Sprzedawca
lub
usugodawca
maj
obowizek
poinformowania
konsumenta, poprzez umieszczenie stosownego oznaczenia, etykiety,
wywieszki albo winny odpowiedni sposb, ocenie, atake oewentualnych
ograniczeniach odpowiedzialnoci umownej oraz szczeglnych warunkach

6 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

sprzeday zgodnie z zasadami okrelonymi w rozporzdzeniach ministra


[].
13Zgodnie zart.L.1201 code de la consommation wbrzmieniu majcym
zastosowanie do sporu wpostpowaniu gwnym:
Zakazane jest stosowanie nieuczciwych praktyk handlowych. Praktyka
handlowa jest nieuczciwa, jeeli jest sprzeczna z wymogami starannoci
zawodowej i w istotny sposb znieksztaca lub moe znieksztaci
zachowanie rynkowe konsumenta, ktry jest dostatecznie dobrze
poinformowany oraz dostatecznie uwany iostrony, wzgldem towaru lub
usugi.
[]
II. Nieuczciwymi praktykami handlowymi s w szczeglnoci praktyki
handlowe wprowadzajce wbd okrelone wart.L.1211 iart.L.12111
oraz agresywne praktyki handlowe okrelone w art. L. 12211
iart.L.122111.
14 Artyku L. 1211 code de la consommation w brzmieniu majcym
zastosowanie do sporu wpostpowaniu gwnym brzmia nastpujco:
I. Praktyk handlow uznaje si za wprowadzajc wbd, jeli zachodzi
ona wnastpujcych okolicznociach:
[]
2Polega na przekazywaniu nieprawdziwych lub mogcych wprowadzi
wbd twierdze lub udzielaniu nieprawdziwych lub mogcych wprowadzi
wbd wskazwek iinformacji [].
[]
II. Praktyk handlow uznaje si rwnie za wprowadzajc wbd, jeli,
biorc pod uwag ograniczenia zastosowanego rodka przekazu
i towarzyszce jej okolicznoci, pomija ona, zataja lub w sposb
niezrozumiay, dwuznaczny lub zopnieniem przekazuje istotne informacje
lub nie ujawnia komercyjnego celu praktyki, jeeli nie wynika on jasno
zkontekstu.
[]
W kadym stanowicym skierowane do konsumenta zaproszenie do
dokonania zakupu komunikacie handlowym, ktry okrela cen
oferowanego towaru ijego cechy albo cen icechy oferowanej usugi, za
istotne uznaje si nastpujce informacje:
1Podstawowe cechy towaru lub usugi;

7 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

[]
3 Cen wraz z podatkami i ponoszon przez konsumenta opat za
dostaw bd, wwypadku braku moliwoci ich wczeniejszego obliczenia,
sposb, wjaki s obliczane;
[]
III. Ustp I ma zastosowanie do praktyk dotyczcych przedsibiorcw.
15Artyku L.1221 akapit pierwszy code de la consommation wbrzmieniu
majcym zastosowanie do sporu wpostpowaniu gwnym stanowi:
Zakazuje si odmowy konsumentowi, bez uzasadnionej przyczyny,
sprzeday produktu albo wiadczenia na jego rzecz usugi oraz uzaleniania
sprzeday danego produktu od zakupu wymaganej iloci lub od
jednoczesnego zakupu innego produktu lub innej usugi, jak rwnie
uzaleniania wiadczenia usugi od zamwienia innej usugi lub zakupu
produktu.
16 Artyku L. 1221 akapit pierwszy tego kodeksu w brzmieniu
obowizujcym od dnia 19 maja 2011 r. do dnia 30 czerwca 2016 r.
stanowi:
Zakazuje si odmowy konsumentowi, bez uzasadnionej przyczyny,
sprzeday produktu albo wiadczenia na jego rzecz usugi oraz uzaleniania
sprzeday danego produktu od zakupu wymaganej iloci lub od
jednoczesnego zakupu innego produktu lub innej usugi, jak rwnie
uzalenianie wiadczenia usugi od zamwienia innej usugi lub zakupu
produktu, jeli owe uzalenianie stanowi nieuczciw praktyk handlow
wrozumieniu art.L.1201.
17Artyku L.1223 akapit pierwszy owego kodeksu wbrzmieniu majcym
zastosowanie do sporu wpostpowaniu gwnym brzmia nastpujco:
Zakazuje si dostawy towarw lub wiadczenia usug uprzednio
niezamwionych przez konsumenta, jeli za dostaw lub wiadczenie
dana jest zapata. Na konsumencie, ktry z naruszeniem tego zakazu
otrzymuje towary lub na rzecz ktrego wiadczone s usugi, nie spoczywa
aden obowizek.
Postpowanie gwne ipytania prejudycjalne
18Z akt sprawy rozpatrywanej wpostpowaniu gwnym wynika, e wdniu
27 grudnia 2008 r. V. DerooBlanquart naby we Francji komputer
przenony
marki
Sony,
model
VAIO
VGNNR38E,
wyposaony
w preinstalowane oprogramowanie, takie jak, po pierwsze, system
operacyjny Microsoft Windows Vista wersja Home Premium, apo drugie,
8 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

szereg programw uytkowych.


19 Przy pierwszym uruchomieniu owego komputera V. Deroo-Blanquart
odmwi przystpienia do Umowy licencyjnej uytkownika kocowego
(EULA) systemu operacyjnego, wywietlonej na monitorze tego komputera,
i w dniu 30 grudnia 2008 r. zada od spki Sony zwrotu czci ceny
zakupu
komputera
odpowiadajcej
kosztowi
preinstalowanego
oprogramowania.
20Pismem zdnia 8stycznia 2009r. spka Sony odmwia danego zwrotu
i stwierdzia, e komputery VAIO tworz z preinstalowanymi
oprogramowaniami jedn i niepodzieln ofert. W nastpstwie dyskusji
spka
Sony
w dniu
15 kwietnia
2009 r.
zaproponowaa
V. DerooBlanquartowi uniewanienie sprzeday i zwrot na jego rzecz
caoci ceny zakupu, czyli 549 EUR, w zamian za zwrot zakupionego
sprztu.
21Vincent Deroo-Blanquart nie przyj owej propozycji iwdniu 17lutego
2011 r. pozwa spk Sony do tribunal d'instance dAsnires (sdu
pierwszej instancji w Asnires, Francja) o zapat w szczeglnoci kwoty
450 EUR tytuem zryczatowanego odszkodowania za preinstalowane
oprogramowanie oraz kwoty 2500EUR z tytuu szkody poniesionej wskutek
stosowania nieuczciwych praktyk handlowych.
22Wyrokiem zdnia 13wrzenia 2012r. tribunal d'instance dAsnires (sd
pierwszej
instancji
w Asnires)
oddali
wszystkie
dania
V.DerooBlanquarta.
23Vincent Deroo-Blanquart odwoa si od tego wyroku do cour d'appel de
Versailles (sdu apelacyjnego wWersalu, Francja).
24Wyrokiem zdnia 5listopada 2013r. sd ten utrzyma wmocy zaskarony
wyrok i stwierdzi, e sporna sprzeda nie stanowia ani nieuczciwej
praktyki handlowej w postaci sprzeday wymuszonej bdcej praktyk
zakazan w kadych okolicznociach, ani praktyki handlowej w postaci
nieuczciwej sprzeday wizanej, ani te praktyki handlowej wprowadzajcej
wbd lub agresywnej.
25 Vincent Deroo-Blanquart wnis od wyroku cour d'appel de Versailles
(sdu apelacyjnego w Wersalu) skarg kasacyjn do Cour de cassation
(sdu kasacyjnego, Francja).
26Uznawszy, e majce zastosowanie przepisy prawa krajowego mieszcz
si w zakresie stosowania dyrektywy 2005/29, Cour de cassation (sd
kasacyjny) postanowi zawiesi postpowanie i zwrci si do Trybunau
znastpujcymi pytaniami prejudycjalnymi:
1)Czy art.5 i7 dyrektywy 2005/29 naley interpretowa wten sposb,

9 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

e oferta wizana polegajca na sprzeday komputera wyposaonego


w preinstalowane oprogramowanie, w sytuacji gdy producent
komputerw, za porednictwem swojego dystrybutora, dostarczy
informacje dotyczce kadego zpreinstalowanych programw, lecz nie
okreli ceny kadego ztych elementw, stanowi nieuczciw praktyk
handlow wprowadzajc wbd?
2)Czy art.5 dyrektywy 2005/29 naley interpretowa wten sposb, e
oferta wizana polegajca na sprzeday komputera wyposaonego
w preinstalowane oprogramowanie stanowi nieuczciw praktyk
handlow, w sytuacji gdy producent nie pozostawia konsumentowi
innego wyboru ni akceptacja tego oprogramowania lub odstpienie od
umowy sprzeday?
3)Czy art.5 dyrektywy 2005/29 naley interpretowa wten sposb, e
oferta wizana polegajca na sprzeday komputera wyposaonego
w preinstalowane oprogramowanie stanowi nieuczciw praktyk
handlow, w sytuacji gdy konsument nie ma moliwoci nabycia od
tego
samego
producenta
komputera
bez
zainstalowanego
oprogramowania?.
W przedmiocie pyta prejudycjalnych

W przedmiocie pyta drugiego itrzeciego


27Poprzez pytania drugie itrzecie, ktre naley zbada cznie iwpierwszej
kolejnoci, sd odsyajcy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy praktyka
handlowa
polegajca
na
sprzeday
komputera
wyposaonego
w preinstalowane oprogramowanie, przy braku moliwoci nabycia przez
konsumenta komputera tego samego modelu bez preinstalowanego
oprogramowania, stanowi nieuczciw praktyk handlow w rozumieniu
art.5 ust.2 dyrektywy 2005/29.
28W tym wzgldzie naley na wstpie przypomnie, e oferty wizane, ktre
opieraj si na powizaniu w jednej ofercie co najmniej dwch rnych
produktw lub usug, s dziaaniami handlowymi wyranie wpisujcymi si
wramy strategii handlowej podmiotw gospodarczych, aich bezporednim
celem jest promocja i zwikszenie sprzeday prowadzonej przez te
podmioty. Wynika ztego, e s one praktykami handlowymi wrozumieniu
art.2 lit.d) dyrektywy 2005/29, azatem s objte jej zakresem stosowania
(zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia 2009 r., VTBVAB i Galatea,
C261/07 iC299/07, EU:C:2009:244, pkt50).
29 Poza tym, jak zostao to wyjanione w sposb wyrany w motywie 17
dyrektywy
2005/29,
jedynie
praktyki
handlowe
wymienione
wwyczerpujcym wykazie zawartym wzacznikuI do tej dyrektywy uznaje
si za nieuczciwe wkadych okolicznociach, bez poddawania ich ocenie w

10 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

ramach konkretnego przypadku na podstawie art.59 tej dyrektywy (wyrok


zdnia 19wrzenia 2013r., CHS Tour Services, C435/11, EU:C:2013:574,
pkt38 iprzytoczone tam orzecznictwo).
30 Tymczasem Trybuna orzek w tym wzgldzie, e oferty wizane nie
nale do praktyk wymienionych wzacznikuI do dyrektywy 2005/29 ie
dyrektywa ta sprzeciwia si majcemu charakter oglny i prewencyjny
zakazowi skadania ofert wizanych niezalenemu od jakiejkolwiek
werykacji ich nieuczciwego charakteru na podstawie kryteriw
okrelonych wart.59 owej dyrektywy (wyrok zdnia 23kwietnia 2009r.,
VTBVAB iGalatea, C261/07 iC299/07, EU:C:2009:244, pkt57, 62).
31Zatem ewentualny nieuczciwy charakter praktyk handlowych takich jak
praktyki sporne wpostpowaniu gwnym naley przeanalizowa wwietle
treci i oglnej systematyki art. 59 tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok
z dnia 23 kwietnia 2009 r., VTBVAB i Galatea, C261/07 i C299/07,
EU:C:2009:244, pkt58).
32W tym wzgldzie praktyka handlowa moe zosta uznana za nieuczciw
w rozumieniu art. 5 ust. 2 dyrektywy 2005/29 tylko pod podwjnym
warunkiem, po pierwsze, e jest sprzeczna z wymogami starannoci
zawodowej, a po drugie, e w sposb istotny znieksztaca lub moe
znieksztaci zachowanie gospodarcze przecitnego konsumenta wzgldem
produktu (zob. wyrok zdnia 19grudnia 2013r., Trento Sviluppo iCentrale
Adriatica, C281/12, EU:C:2013:859, pkt 28). W tym kontekcie naley
przypomnie, e przyjtym wtej dyrektywie kryterium oceny jest, zgodnie
z jej motywem 18, przecitny konsument, ktry jest dostatecznie dobrze
poinformowany oraz dostatecznie uwany i ostrony, z uwzgldnieniem
czynnikw spoecznych, kulturowych ijzykowych.
33Rodzi si zatem wpierwszej kolejnoci pytanie, czy wokolicznociach
takich jak te rozpatrywane w postpowaniu gwnym przedsibiorca
oferujcy do sprzeday jedynie komputery wyposaone w preinstalowane
oprogramowanie narusza wymogi starannoci zawodowej oznaczajcej,
zgodnie zart.2 lit.h) dyrektywy 2005/29, standard dotyczcy szczeglnej
wiedzy i starannoci, ktrych mona w racjonalny sposb oczekiwa od
przedsibiorcy w jego relacjach z konsumentami, zgodnie z uczciwymi
praktykami rynkowymi lub ogln zasad dobrej wiary w dziedzinie jego
dziaalnoci.
34 Naley zatem ustali, czy zachowania przedsibiorcy naruszaj
ewentualnie uczciwe praktyki rynkowe lub ogln zasad dobrej wiary
w dziedzinie jego dziaalnoci, w tym wypadku produkcji sprztu
informatycznego przeznaczonego dla szerokiego krgu nabywcw, wwietle
uzasadnionych oczekiwa przecitnego konsumenta.
35 W niniejszej sprawie z postanowienia odsyajcego wynika
wszczeglnoci, e sprzeda przez spk Sony komputerw wyposaonych

11 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

w preinstalowane oprogramowanie odpowiada wyaniajcym si z analizy


rozpatrywanego rynku oczekiwaniom znacznej czci konsumentw, ktrzy
wol naby wyposaony w ten sposb komputer nadajcy si do
natychmiastowego
uycia,
anieli
naby
oddzielnie
komputer
i oprogramowanie. Ponadto, rwnie wedle tego postanowienia, przed
dokonaniem zakupu komputera spornego w postpowaniu gwnym
V. DerooBlanquart jako konsument zosta naleycie poinformowany za
porednictwem dystrybutora spki Sony otym, e wkomputerze dokonano
preinstalacji oprogramowania, oraz o dokadnych cechach kadego
z preinstalowanych programw. Wreszcie, po dokonaniu zakupu, przy
pierwszym uruchomieniu wspomnianego komputera spka Sony daa
V.DerooBlanquartowi wybr midzy przystpieniem do Umowy licencyjnej
uytkownika
kocowego,
w celu
wykorzystania
wspomnianego
oprogramowania, aodstpieniem od umowy sprzeday.
36 W tym wzgldzie Trybuna ucili ju, e w sytuacji prawidowego
poinformowania konsumenta oferta wizana obejmujca rne produkty lub
usugi moe spenia przesanki uczciwoci ustanowione przez dyrektyw
2005/29 (zob. wyrok z dnia 23 kwietnia 2009 r., VTBVAB i Galatea,
C261/07 iC299/07, EU:C:2009:244, pkt66).
37W tym kontekcie naley zaznaczy, e okolicznoci, takie jak te wskazane
w pkt 35 niniejszego wyroku, a mianowicie midzy innymi prawidowe
poinformowanie konsumenta, zgodno oferty wizanej z oczekiwaniami
znacznej czci konsumentw, a take umoliwienie konsumentowi
zaakceptowania wszystkich elementw tej oferty bd odstpienia od
umowy sprzeday, mog spenia przesanki uczciwych praktyk rynkowych
lub oglnej zasady dobrej wiary w dziedzinie produkcji sprztu
informatycznego przeznaczonego dla szerokiego krgu nabywcw, jako e
przedsibiorca daje w ten sposb dowd dochowania starannoci wzgldem
konsumenta. W konsekwencji sd krajowy winien wzi je pod uwag
w ramach dokonywanej przez siebie oglnej oceny caoci okolicznoci
sprawy rozpatrywanej wpostpowaniu gwnym pod ktem poszanowania
wymogw starannoci zawodowej.
38W drugiej kolejnoci naley zbada, czy praktyka handlowa polegajca na
sprzeday komputera wyposaonego w preinstalowane oprogramowanie,
przy braku moliwoci nabycia przez konsumenta komputera tego samego
modelu bez preinstalowanego oprogramowania, skutkuje bd moe
skutkowa
istotnym
znieksztaceniem
zachowania
gospodarczego
przecitnego konsumenta wzgldem produktu, a mianowicie, zgodnie
z art. 2 lit. e) dyrektywy 2005/29, znacznym ograniczeniem zdolnoci
konsumenta do podjcia wiadomej decyzji iskonieniem go tym samym do
podjcia decyzji dotyczcej transakcji, ktrej inaczej by on nie podj.
39W tym wzgldzie zpostanowienia odsyajcego wynika, e, jak zostao
zaznaczone w pkt 35 niniejszego wyroku, przed dokonaniem zakupu
konsument
zosta
naleycie
poinformowany,
i
rozpatrywany
12 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

w postpowaniu gwnym model komputera nie zosta wprowadzony na


rynek bez preinstalowanego oprogramowania.
40Jeli chodzi owyjanienia udzielone konsumentowi, naley podkreli, e
dla konsumenta fundamentalne znaczenie ma uzyskanie przed zawarciem
umowy informacji owarunkach umownych iskutkach zawarcia tej umowy.
To w szczeglnoci na podstawie tych informacji wspomniany konsument
podejmuje decyzj, czy zamierza zwiza si warunkami umownymi
sformuowanymi uprzednio przez przedsibiorc (wyrok zdnia 30kwietnia
2014r., Ksler iKslern Rbai, C26/13, EU:C:2014:282, pkt70).
41Zatem w ramach badania drugiej przesanki ustanowionej wart.5 ust.2
dyrektywy 2005/29 sd krajowy powinien ustali, czy w okolicznociach
takich jak te rozpatrywane w postpowaniu gwnym a mianowicie
w sytuacji gdy konsument zosta naleycie poinformowany przed
dokonaniem zakupu, e model komputera bdcego przedmiotem sprzeday
nie zosta wprowadzony na rynek bez preinstalowanego oprogramowania, i
gdy w konsekwencjikonsument w mia wzasadzie swobod wyboru innego
modelu komputera, innej marki, o porwnywalnych parametrach
technicznych, sprzedawanego bez oprogramowania albo z innym
oprogramowaniem zdolno tego konsumenta do podjcia wiadomej
decyzji dotyczcej transakcji zostaa znacznie ograniczona.
42Majc na wzgldzie powysze uwagi, na pytania drugie itrzecie naley
odpowiedzie, e praktyka handlowa polegajca na sprzeday komputera
wyposaonego w preinstalowane oprogramowanie, przy braku moliwoci
nabycia przez konsumenta komputera tego samego modelu bez
preinstalowanego oprogramowania, nie stanowi jako taka nieuczciwej
praktyki handlowej wrozumieniu art.5 ust.2 dyrektywy 2005/29, chyba e
praktyka taka jest sprzeczna z wymogami starannoci zawodowej oraz
w sposb istotny znieksztaca lub moe znieksztaci zachowanie
gospodarcze przecitnego konsumenta wzgldem tego produktu, co winien
oceni sd krajowy przy uwzgldnieniu specycznych okolicznoci sprawy
rozpatrywanej wpostpowaniu gwnym.

W przedmiocie pytania pierwszego


43Poprzez pytanie pierwsze sd odsyajcy zmierza zasadniczo do ustalenia,
czy w ramach oferty wizanej, ktra polega na sprzeday komputera
wyposaonego w preinstalowane oprogramowanie, brak wskazania ceny
kadego z preinstalowanych programw stanowi praktyk handlow
wprowadzajc wbd wrozumieniu art.5 ust.4 lit.a) iart.7 dyrektywy
2005/29.
44W tym wzgldzie naley przypomnie, e art.5 ust.4 lit.a) tej dyrektywy
przewiduje, i wprowadzajce wbd praktyki handlowe mog mie posta
dziaa wprowadzajcych w bd w rozumieniu art. 6 wspomnianej
dyrektywy albo zaniecha wprowadzajcych wbd wrozumieniu jej art.7.

13 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

45I tak, zgodnie zart.7 ust.1 dyrektywy 2005/29 praktyk handlow uznaje
si za wprowadzajc wbd, jeeli wkonkretnym przypadku, biorc pod
uwag wszystkie jej cechy iokolicznoci oraz ograniczenia zastosowanego
rodka przekazu, pomija ona istotne informacje potrzebne przecitnemu
konsumentowi do podjcia wiadomej decyzji dotyczcej transakcji i tym
samym powoduje lub moe powodowa podjcie przez przecitnego
konsumenta takiej decyzji dotyczcej transakcji, ktrej inaczej by on nie
podj. Artyku7 ust.4 lit.c) tej dyrektywy stanowi, e za istotn uwaa si
informacj ocenie wraz zpodatkami.
46 Z brzmienia tego ostatniego przepisu wynika zatem, e za istotn
informacj uwaa si cen produktu oferowanego do sprzeday, czyli
cakowit cen produktu, a nie cen kadego z jego elementw.
Zpowyszego naley wywie, e przepis ten zobowizuje przedsibiorc
do wskazania ceny cakowitej danego produktu.
47 W tym wypadku, jak wynika z postanowienia odsyajcego,
V.DerooBlanquart zosta poinformowany ocakowitej cenie caoci zoonej
z komputera wyposaonego w preinstalowane oprogramowanie. Niemniej
jednak sd odsyajcy zmierza do ustalenia, czy wspecycznym wypadku
oferty wizanej dotyczcej komputera i szeregu preinstalowanych
programw cena rnych elementw skadajcych si na cao bdc
przedmiotem takiej oferty moe rwnie stanowi istotne informacje.
48W tym wzgldzie, niezalenie od tego, e informacja na temat elementw
cakowitej ceny nie zostaa wymieniona wrd informacji, jakie art.7 ust.4
dyrektywy 2005/29 uznaje za istotne, naley podkreli, i zgodnie
z motywem 14 tej dyrektywy istotn informacj stanowi podstawowa
informacja, ktra jest potrzebna konsumentowi do podjcia wiadomej
decyzji dotyczcej transakcji.
49 Poza tym z art. 7 ust. 1 wspomnianej dyrektywy wynika, e istotny
charakter informacji naley ocenia wwietle kontekstu, wjaki wpisuje si
praktyka handlowa, oraz biorc pod uwag wszystkie jej cechy.
50Tymczasem wtym wypadku, jak wynika zpostanowienia odsyajcego,
komputer bdcy przedmiotem sprzeday rozpatrywanej w postpowaniu
gwnym by wkadym razie oferowany do sprzeday jedynie wyposaony
w preinstalowane oprogramowanie. W wietle odpowiedzi udzielonej na
pytania drugie i trzecie taka praktyka handlowa nie stanowi jako taka
nieuczciwej praktyki handlowej w rozumieniu art. 5 ust. 2 dyrektywy
2005/29.
51W konsekwencji, zwaywszy na kontekst oferty wizanej polegajcej na
sprzeday komputera wyposaonego w preinstalowane oprogramowanie,
brak wskazania ceny kadego zpreinstalowanych programw nie moe ani
przeszkodzi konsumentowi w podjciu wiadomej decyzji dotyczcej
transakcji, ani spowodowa podjcia przez konsumenta decyzji dotyczcej

14 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

transakcji, ktrej inaczej by on nie podj. Wkonsekwencji cena kadego


z preinstalowanych
programw
nie
stanowi
istotnej
informacji
wrozumieniu art.7 ust.4 dyrektywy 2005/29.
52 Majc na wzgldzie powysze uwagi, na pytanie pierwsze naley
odpowiedzie, e w ramach oferty wizanej polegajcej na sprzeday
komputera wyposaonego w preinstalowane oprogramowanie brak
wskazania ceny kadego z preinstalowanych programw nie stanowi
praktyki handlowej wprowadzajcej wbd wrozumieniu art.5 ust.4 lit.a)
iart.7 dyrektywy 2005/29.
W przedmiocie kosztw
53Dla stron wpostpowaniu gwnym niniejsze postpowanie ma charakter
incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sdem
odsyajcym, do niego zatem naley rozstrzygnicie o kosztach. Koszty
poniesione wzwizku zprzedstawieniem uwag Trybunaowi, inne ni koszty
stron wpostpowaniu gwnym, nie podlegaj zwrotowi.
Z powyszych wzgldw Trybuna (sma izba) orzeka, co nastpuje:
1) Praktyka handlowa polegajca na sprzeday komputera
wyposaonego w preinstalowane oprogramowanie, przy braku
moliwoci nabycia przez konsumenta komputera tego samego
modelu bez preinstalowanego oprogramowania, nie stanowi jako
taka nieuczciwej praktyki handlowej wrozumieniu art.5 ust.2
dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego iRady zdnia
11 maja 2005 r. dotyczcej nieuczciwych praktyk handlowych
stosowanych przez przedsibiorstwa wobec konsumentw na
rynku
wewntrznym
oraz
zmieniajcej
dyrektyw
Rady
84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporzdzenie (WE)
nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dyrektywy
o nieuczciwych praktykach handlowych), chyba e praktyka
taka jest sprzeczna z wymogami starannoci zawodowej oraz
wsposb istotny znieksztaca lub moe znieksztaci zachowanie
gospodarcze przecitnego konsumenta wzgldem tego produktu,
co
winien
oceni
sd
odsyajcy
przy
uwzgldnieniu
specycznych
okolicznoci
sprawy
rozpatrywanej
wpostpowaniu gwnym.
2)W ramach oferty wizanej polegajcej na sprzeday komputera
wyposaonego
w preinstalowane
oprogramowanie
brak
wskazania ceny kadego z preinstalowanych programw nie
stanowi praktyki handlowej wprowadzajcej wbd wrozumieniu
art.5 ust.4 lit.a) iart.7 dyrektywy 2005/29.

15 z16

07.09.2016 14:41

CURIA - Documents

http://curia.europa.eu/juris/document/document_...

Podpisy

* Jzyk postpowania: francuski.

16 z16

07.09.2016 14:41