ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΕΩΡΩΝ & ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ - ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2016 

Μουσείο και πολιτιστική
δημιουργία
Ένας πολύ ισχυρός δεσμός

ΤΕΥΧΟΣ 04

Περιεχόμενα
Σημείωμα της έκδοσης ............................................................................................................................................ 3
Μουσειακά Παραλειπόμενα

.........................................................................................................................4-5

2η Γιορτή Μανιταριού............................................................................................................................................6-7
Τα νέα του Μουσείου ............................................................................................................................................... 8

ΟΚΤ
ΝΟΕ
ΔΕΚ
2016

Μανιταροφιλία και μανιταρογνωσία στην Ελλάδα ..................................................................................... 9
Μανιτάρια της Ελλάδας..................................................................................................................................10-12
Τα μανιτάρια του Μουσείου................................................................................................................................. 13
Έγραψαν για μας....................................................................................................................................................... 14
Δράσεις Μουσείων.................................................................................................................................................. 15
Η έκθεση γλυπτικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών στο Μουσείο...............................16-17
Βιβλιοπαρουσιάσεις................................................................................................................................................ 18
Τα προϊόντα και οι συνταγές μας....................................................................................................................... 19
Η σελίδας της WWF Ελλάς................................................................................................................................ 20
Η σελίδα της ANIMA-Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής........................... 21
Η σελίδα της Δράσης για την Άγρια Ζωή..................................................................................................... 22
Η σελίδα της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας.................................................................................. 23
Η σελίδα της Καλλιστώ-Περιβαλλοντική οργάνωση για την άγρια ζωή και τη φύση.............. 24
Η σελίδα του Φορέα Διαχείρισης Δάσους Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου....................................... 25
Τα ζώα του Μουσείου............................................................................................................................................. 26
Αρθρογραφία......................................................................................................................................................27-29
Αφιέρωμα στα Μοναστήρια των Μετεώρων............................................................................................... 30
Εκδότης:

Μουσείο Φυσικής Ιστορία Μετεώρων
& Μουσείο Μανιταριών

Επιμέλεια Εξωφύλλου:

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
Μετεώρων & Μουσείο Μανιταριών

Συντακτική Oμάδα:

Κωνσταντινίδης Γιώργος
Λεγάκις Αναστάσιος
Λιέας Νίκος
Ντούλη Ευαγγελία
Πάλλα Βίκυ
Παπακώστα Ελευθερία
Παραλυκίδης Νίκος

Ιστορία εξωφύλλου:
Από την έκθεση γλυπτικής της Ανωτάτης
Σχολής Καλών Τεχνών, έργο του Κωνσταντίνου Μάρου, «Γύψος, κεραμικό, ξύλο,
το χέρι μου».

Υπεύθυνη Περιοδικού:
Βίκυ Πάλλα

Δημιουργικό - Eκτύπωση:
Λυχνία Α.Ε.
Ανδραβίδας 7, 13671 Χαμόμυλο Αχαρνών
Τ. 210 3410436, F. 210 3425967
lyhnia.com • info@lyhnia.com

04

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ
ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΕΩΡΩΝ &
ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΑΝΙΤΑΡΙΩΝ

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων
& Μουσείο Μανιταριών
Πίνδου 20 Καλαμπάκα
Τ.Κ 42200
Τηλ:2432024959 Fax: 2432024001
mail: info@meteoramuseum.gr
www.meteoramuseum.gr

Νίκος Πάλλας
Διευθυντής του Μουσείου

Τους τρεις τελευταίους μήνες το μουσείο μας φιλοξενεί μια έκθεση γλυπτικής της Ανωτάτης
Σχολής Καλών Τεχνών.
Πρόκειται για έργα που είχαν φιλοξενηθεί στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα και στη συνέχεια
τοποθετήθηκαν στο μουσείο μας. Το καινοφανές με αυτή την έκθεση, είναι ότι τα έργα εκτίθενται
στους κυρίως χώρους του μουσείου δίπλα στα εκθέματά του. Είναι μια πρωτοβουλία που γεννά
απορίες και ερωτηματικά, αφού επιχειρείται για πρώτη φορά σε Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
στην Ελλάδα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Τι σχέση μπορεί να έχουν τα έργα γλυπτικής με ένα Μουσείο
Φυσικής Ιστορίας; Πώς συνδέονται μεταξύ τους;

Σημείωμα της
έκδοσης

Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά έρχεται να δοθεί μέσα από τη βασική μας θέση, ότι μουσείο
και πολιτισμός συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους. Άλλωστε ποιος μπορεί να αρνηθεί σήμερα
ότι τα μουσεία αποτελούν σύγχρονους φορείς τέχνης και πολιτισμού;
Από την πρώτη στιγμή εξάλλου της εμφάνισής τους ως χώροι διαλογισμού, μέχρι τη λειτουργία
τους ως απλοί χώροι συλλογής και φύλαξης πολιτιστικών και φυσικών αγαθών, έως και το
σημερινό τους ρόλο, με τον έντονο εκπαιδευτικό και ανθρωποκεντρικό τους χαρακτήρα, που
συνδυάζεται με την ψυχαγωγία, τα μουσεία αποτελούν πηγή έμπνευσης και δημιουργίας για τους
ανθρώπους του πολιτισμού και της τέχνης.
Το μουσείο ταυτόχρονα είναι ένας χώρος όπου η επιτυχία των εκπαιδευτικών του δράσεων, έχει
άμεση σχέση και με το περιβάλλον που ο εκπαιδευόμενος λαμβάνει τα μηνύματα. Δηλαδή με την
εικόνα και το περιβάλλον του ίδιου του μουσείου! Έτσι για εμάς η ενσωμάτωση στο χώρο του
Mουσείου πολιτιστικών στοιχείων, αποτελεί και μέσο ενίσχυσης του εκπαιδευτικού του ρόλου.
Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι στο μουσείο μας, σχεδόν όλα τα διοράματα, εμπεριέχουν ένα έργο
τέχνης, είτε με τη μορφή της τοιχογραφίας, είτε με τη μορφή γλυπτών αναπαραστάσεων. Εκεί
που η μεγάλη πλειοψηφία αντίστοιχων μουσείων ή δεν χρησιμοποιεί τίποτα, ή αξιοποιεί απλώς
φωτογραφίες, εμείς έχουμε κάνει την επιλογή να χρησιμοποιούμε τη ζωγραφική και τη γλυπτική
προκειμένου να αναπαραστήσουμε το φυσικό περιβάλλον και να συνδέσουμε έτσι άμεσα τη
φύση με τις καλλιτεχνικές δημιουργίες.
Αυτή είναι μια βασική μας καινοτομία, η οποία τελικά δημιουργεί ένα ιδιαίτερα ευχάριστο
περιβάλλον για τον επισκέπτη. Μάλιστα, δεν είναι τελικά τυχαίο ότι πολλά μεγάλα ΜΜΕ της
χώρας έχουν χαρακτηρίσει το Μουσείο ως ένα «τεράστιο έργο τέχνης», ως «θεατρικό σκηνικό»,
ως «χώρο που θυμίζει τα παραμύθια της γιαγιάς» κ.α.
Η έκθεση γλυπτικής επομένως της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών έρχεται να εξυπηρετήσει και
αυτή τη σκοπιμότητα. Είναι δε σίγουρο ότι από μόνο του αυτό το γεγονός αποτελεί μια πρόκληση
αφού δεν είναι κάτι σύνηθες. Εμείς σε αυτή την πρόκληση προφανώς απαντάμε θετικά. Από τις
αντιδράσεις των επισκεπτών μάλλον δικαιωνόμαστε!

3

Μουσειακά
Παραλειπόμενα
«Κάτι με Βούλες»
Βούλες…βούλες… παντού βούλες! Ποιος το περίμενε ότι η φύση
είναι τελικά γεμάτη από αυτές; Και ποιος θα περίμενε ότι δεκάδες
βούλες είναι κρυμμένες στο Μουσείο! Οι μικροί εξερευνητές της
περιοχής όμως κατάφεραν και τις ανακάλυψαν όλες στα πλαίσια
της Καλοκαιρινής Εκστρατείας Ανάγνωσης και Δημιουργικότητας
της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας, στην οποία συμμετείχε και η
Βιβλιοθήκη Καλαμπάκας. Στις 5 Αυγούστου, 125 βιβλιοθήκες της
χώρας αναζήτησαν «Κάτι με Βούλες». Παιδιά και γονείς επισκέφθηκαν το Μουσείο, κατέγραψαν όσα είδη ζώων και μανιταριών
έχουν βούλες και στο τέλος ζωγράφισαν τα αγαπημένα τους. Η
κοινή αυτή δράση υπακούει για άλλη μια φορά στην πολιτική του
Μουσείου για προσφορά δωρεάν εναλλακτικών επιλογών στους
μικρούς του φίλους.

4

Οι Γυναικείοι Συνεταιρισμοί
στο Μουσείο
Έχοντας ως γνώμονα την ανάδειξη αγνών παραδοσιακών προϊόντων, το Μουσείο φιλοξένησε έκθεση
με προϊόντα 12 Γυναικείων Συνεταιρισμών από όλη
την Ελλάδα, καθόλη τη διάρκεια του Αυγούστου.
Προϊόντα από κάθε γωνιά της χώρας έκαναν πολλά
χιλιόμετρα μέχρι να φτάσουν στην Αίθουσα «Ασπροπάρης» του Μουσείου, ώστε να τα θαυμάσουν
εκατοντάδες επισκέπτες και να πληροφορηθούν
γι’ αυτά, σε μία έκθεση με δωρεάν είσοδο. Με το
πέρας της έκθεσης, τα προϊόντα διατέθηκαν σε φιλανθρωπικά ιδρύματα της περιοχής. Το Μουσείο θα
συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες όσων επιμένουν να αναδεικνύουν τους καρπούς της ελληνικής
γης καθώς και τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, που
πλήττεται και αυτή από την οικονομική κρίση.

Ευχαριστούμε!

Ετοιμάζονται εκπλήξεις!
Έντονη κινητικότητα φαίνεται να υπάρχει για άλλη μια φορά στο
Μουσείο και συγκεκριμένα στο τμήμα των μανιταριών. Όπως
αναφέρουν οι υπεύθυνοι, νέα προϊόντα μανιταριών βρίσκονται
στο στάδιο της παραγωγής. Στην ήδη υπάρχουσα σειρά με
τους 51 κωδικούς μανιταριών και τρούφας, είναι έτοιμα να
προστεθούν νέα, μοναδικά στην αγορά προϊόντα. Αναμένεται
να ικανοποιήσουν και τον πιο απαιτητικό ουρανίσκο, ενώ οι
συσκευασίες τους για άλλη μια φορά θα εντυπωσιάσουν, κάτι
που συμβαίνει ήδη με τις τωρινές. Κατά τα λοιπά, οι αρμόδιοι
τηρούν σιγή ιχθύος. Αναμένουμε με αγωνία το αποτέλεσμα!

Η μαζική συμμετοχή του
κόσμου στις δύο μέχρι
τώρα ετήσιες γιορτές
μανιταριού που διοργάνωσε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων
και Μουσείο Μανιταριών
και η φανερή ικανοποίηση ακόμη και του πιο
απαιτητικού επισκέπτη,
υποδεικνύει την επιτυχία τους. Αυτή δεν θα
μπορούσε να υπάρξει χωρίς τη συμβολή φορέων,
επιχειρήσεων αλλά και εθελοντών. Ο Δήμος Καλαμπάκας και η Περιφέρεια Θεσσαλίας απέδειξαν
πως στηρίζουν πάντα δράσεις που στόχο έχουν την
ανάδειξη της περιοχής. Τα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και οι διάφορες επιχειρήσεις προσφέρθηκαν να
εκπληρώσουν τις επιθυμίες των προσκεκλημένων.
Μέλη μανιταροφιλικών οργανώσεων καθώς και
απλοί εθελοντές προσέφεραν τη βοήθειά τους σε
κάθε πόστο. Το Μουσείο τους ευχαριστεί όλους
θερμά!

Μουσειακά
Παραλειπόμενα

Νέος κοινωνικός ρόλος του μουσείου
Στις σημερινές δύσκολες οικονομικές συνθήκες, κάθε μουσείο
πρέπει να αναζητήσει
και να εντείνει τον κοινωνικό του ρόλο. Έναν
ρόλο που το φέρνει
κοντά στην κοινωνία
μέσα από την προσφορά δράσεων και πρωτοβουλιών που ενισχύουν
παράλληλα τον ανθρωποκεντρικό του χαρακτήρα.
Στα πλαίσια αυτά, στην αρχή του καλοκαιριού, το
μουσείο μας ανακοίνωσε την πραγματοποίηση
δεκατεσσάρων (!) δωρεάν δράσεων, που θα εξελισσόταν κατά τη διάρκειά του. Σήμερα, μπορούμε
να πούμε με περηφάνια, ότι στις πρωτοβουλίες
αυτές συμμετείχαν χιλιάδες άνθρωποι. Αυτό είναι
ένα στοιχείο το οποίο δεν το επικαλούμαστε για
να «ευλογήσουμε τα γένια μας», αλλά για να δείξουμε την ανάγκη μιας κοινωνίας για την ανάληψη
τέτοιων πρωτοβουλιών.

Ελπιδοφόρα μηνύματα

Βροχή οι απορίες για τα μανιτάρια
Το ότι το μανιτάρι έχει μπει για τα
καλά στη ζωή μας τα τελευταία
χρόνια είναι γεγονός. Από τη μια, η
πλούσια δράση των μανιταροφιλικών οργανώσεων και από την άλλη
οι δεκάδες τηλεοπτικές εκπομπές
μαγειρικής, που χρησιμοποιούν συνεχώς μανιτάρια, σε συνδυασμό
με τις συνεχείς παροτρύνσεις για
υγιεινή διατροφή, όπου τα μανιτάρια
έχουν εξέχουσα θέση, συντέλεσαν
στο να αποτελεί σήμερα σοβαρό
στοιχείο των διατροφικών μας συνηθειών. Στο Μουσείο το ζούμε αυτό καθημερινά! Οι δεκάδες
ερωτήσεις για τη διατροφική τους αξία, την ποιότητά τους, τους
τρόπους μαγειρέματος, το πως τα βρίσκει και τα διακρίνει κανείς, ποιες εποχές βρίσκουμε κάθε ένα απ’ αυτά και πολλές
άλλες αναδεικνύουν το συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον, για
ένα Ελληνικό προϊόν, που αποτελεί μια πραγματική πρόκληση
για τον ουρανίσκο.

Ο Χρήστος και η τρουφομακαρονάδα του
Για το τρουφοκυνήγι που διοργανώνει το Μουσείο στην περιοχή
των Μετεώρων σας έχουμε μιλήσει πολλές φορές. Ελάχιστες
όμως έχουμε αναφερθεί στην «ψυχή» του κυνηγιού: τον Χρήστο
Πλεσιώτη και τα τρουφόσκυλά του! Ο Χρήστος εκτός από
εξαιρετικός τρουφοκυνηγός και άριστος εκπαιδευτής σκύλων
για αναζήτηση τρούφας είναι και ένας καταπληκτικός σεφ,
ο οποίος αναδεικνύει τις μαγειρικές του ικανότητες σε ένα
απολαυστικό σόου.

Ιδιαίτερα θετική είναι η αντίδραση μεγάλων
τουριστικών γραφείων, στη διοργάνωση κυνηγιού τρούφας στην ευρύτερη περιοχή των Μετεώρων και την καθιέρωσή της ως ένα κλασικό
τόπο ανάπτυξης αυτής της δραστηριότητας. Το
πιο ελπιδοφόρο δε σ’ αυτήν την προσπάθεια,
δεν είναι μόνον η προσφορά μιας εναλλακτικής
δράσης στους επισκέπτες, αλλά η αύξηση του
χρόνου παραμονής στην περιοχή. Ήδη γίνεται σοβαρή προσπάθεια για την καθιέρωση ανάλογων
προγραμμάτων για τη νέα τουριστική περίοδο.
Είναι ένα σημαντικό γεγονός που αποδεικνύει
ότι ένα πάγιο αίτημα για αύξηση του χρόνου
παραμονής στη περιοχή, λύνεται μόνο μέσα
από την ανάπτυξη πρωτοβουλιών που εισάγουν
νέα στοιχεία σε μια κορεσμένη πραγματικότητα.
Ελπίζουμε η θετική σημερινή ανταπόκριση να
μετατραπεί σε πράξη και να έχουμε συμβάλλει
και εμείς στην αύξηση της επισκεψιμότητας και
την ανάπτυξή της.

Η εκπαίδευσή του εξάλλου στο θέμα αυτό στην Ιταλία, αποτελεί
εγγύηση για το αποτέλεσμα.
Η διαδικασία μαγειρικής της τρουφομακαρονάδας συντελείται με έναν φανταστικό τρόπο, στο τεραστίων διαστάσεων
μαγειρικό του σκεύος, ενώ η νοστιμιά της είναι απερίγραπτη.
Έτσι, το κυνήγι του υπόγειου αυτού μανιταριού, μετατρέπεται σε
πρωτότυπη ψυχαγωγία, που ολοκληρώνεται με μία κορυφαία
γευστική απόλαυση.
Το Μουσείο αισθάνεται πολύ τυχερό που έχει σαν βασικό
συνεργάτη του τον Χρήστο Πλεσιώτη, γιατί πιστεύουμε ότι μαζί
προσφέρουμε ένα μοναδικό εναλλακτικό τουριστικό προϊόν,
εφάμιλλο ή και καλύτερο αντίστοιχων Ευρωπαϊκών.

5

Επιμέλεια: Ευαγγελία Ντούλη

Φωτογραφικό
αφιέρωμα

Υπεύθυνη Επικοινωνίας και Social Media του Μουσείου

2η Γιορτή
Μανιταριού
6

Η 2η Γιορτή Μανιταριού πραγματοποιήθηκε στις 26-27-28
Αυγούστου και η επιτυχία της ήταν μεγαλύτερη από την αναμενόμενη! Τα αριθμητικά δεδομένα δεν μπορούν να κρύψουν
την αλήθεια: 8000 επισκέπτες και 10000 δωρεάν μερίδες
μανιταροεδεσμάτων!

Το πλούσιο πρόγραμμα είχε να προσφέρει κάτι για κάθε ηλικία και γούστο: θεατρική παράσταση, συναυλίες, εξορμήσεις
στο δάσος για μανιτάρια και τρούφα, μανιταρομαγειρέματα,
παραδοσιακοί χοροί, χειροτεχνίες για παιδιά, σεμινάρια,
παρουσίαση περιοδικού και άλλα συνέθεσαν ένα πλήρες
και ψυχαγωγικό τριήμερο. Ο κόσμος είχε την ευκαιρία να

7

απολαύσει κάτι διαφορετικό και ταυτόχρονα να μυηθεί στον κόσμο των
μανιταριών.
Η Γιορτή όμως πέρα από το ψυχαγωγικό της χαρακτήρα, είχε και συμβολικό
χαρακτήρα για τους Έλληνες Μανιταρόφιλους, μιας και στην αίθουσα
«Ασπροπάρης» συνεδρίασε η ομάδα
που έχει συστήσει το αρμόδιο υπουργείο για την επεξεργασία του νομικού
πλαισίου για τη συλλογή των άγριων
μανιταριών.
Ο πήχης για την 3η Γιορτή Μανιταριού,
που θα πραγματοποιηθεί τον επόμενο
χρόνο, έχει τεθεί πολύ ψηλά!
Για του λόγου το αληθές, σας αφήνουμε να απολαύσετε το δισέλιδο φωτογραφικό αφιέρωμα στη Γιορτή.

Τα νέα του
Μουσείου

Συνεργασία με την Ένωση
Τρικαλινών Ζωγράφων
Το Μουσείο υποψήφιο για
Ευρωπαϊκό βραβείο

8

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων και Μουσείο Μανιταριών είναι υποψήφιο για δύο βραβεία της Ευρωπαϊκής
Ακαδημίας Μουσείων: Το Luigi Micheletti Award και το DASA
Award. To Luigi Micheletti αφορά καινοτόμα μουσεία του
κόσμου, στον τομέα της Σύγχρονης Ιστορίας, της Βιομηχανίας
και της Επιστήμης και βραβεύει το μουσείο εκείνο το όποιο,
όχι μόνο, παρουσιάζει καινοτομίες, αλλά, τις εισάγει στον
τρόπο λειτουργίας του και τις προωθεί στην προβολή των εκθεμάτων του και γενικότερα στη δομή του. Το βραβείο DASA
έχει να κάνει με την ποιότητα των εκπαιδευτικών ευκαιριών
που ένα μουσείο προσφέρει καθώς και το πως αυτές μπορούν να συνδυαστούν με τις εκθέσεις του Μουσείου, ώστε
να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη μαθησιακή διαδικασία
στον επισκέπτη. To μουσείο μας είναι υπερήφανο για αυτή
του την υποψηφιότητα και αποδεικνύει για άλλη μία φορά
τη συνεχή του προσπάθεια για αναβάθμιση της εμπειρίας
κάθε επισκέπτη του. Η ανακοίνωση των νικητών θα γίνει τον
Μάρτιο του 2017.

Το πλαίσιο συνεργασίας του Μουσείου με
την Ένωση Τρικαλινών Ζωγράφων συζήτησαν
οι υπεύθυνοι του Μουσείου με την Πρόεδρο
της Ένωσης, κυρία Ζιάκα Μαρία. Ήταν μία
εποικοδομητική συζήτηση από την οποία προέκυψε
ότι οι δυνατότητες κοινών πρωτοβουλιών είναι
πολλές. Η έκθεση ζωγραφικής Τρικαλινών
Ζωγράφων που φιλοξενείται ήδη στην αίθουσα
‘’Ασπροπάρης’’, αποτελεί ένα πρώτο δείγμα.
Η αρθρογραφία της κυρίας Ζιάκα σ’ αυτό το
τεύχος είναι ένα δεύτερο. Σε κάθε περίπτωση, το
Μουσείο και οι χώροι του είναι διαθέσιμοι για κάθε
πρωτοβουλία της Ένωσης και των μελών της, αφού
η στήριξη αυτού του είδους των δραστηριοτήτων,
αλλά και των καλλιτεχνών, είναι μέσα στους ήδη
διακηρυγμένους στόχους του μουσείου.

Νέα εκπαιδευτικά
προγράμματα

Νέα πτέρυγα του
Μουσείου Μανιταριών
Ολοκληρώθηκε η νέα πτέρυγα του Μουσείου Μανιταριών μετά
από προσπάθειες αρκετών μηνών που κατέβαλαν γλύπτες και
ζωγράφοι. Η πτέρυγα αφορά την τοιχογράφηση του χώρου
πριν από την είσοδο στο «μονοπάτι των μανιταριών», με θέματα
εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Πρόκειται για μία εκπληκτική δουλειά
την οποία εμπνεύστηκε και επιμελήθηκε για άλλη μία φορά ο
Πρόεδρος των Μανιταρόφιλων Ελλάδας κύριος Γιώργος Κωνσταντινίδης, τον οποίο για άλλη μία φορά ευχαριστούμε! Στο
επόμενο τεύχος θα υπάρχει εκτενές φωτογραφικό αφιέρωμα.
Σήμερα απλά πάρτε μία μικρή γεύση απ’ αυτό το μοναδικό εικαστικό αποτέλεσμα.

Η έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς σηματοδοτεί
και τον νέο κύκλο εκπαιδευτικών προγραμμάτων
του Μουσείου. Η μεγάλη συμμετοχή και απήχηση
των προγραμμάτων μας το περασμένο σχολικό έτος
έθεσε ψηλά τον πήχη. Έτσι, τα υπάρχοντα εκπαιδευτικά προγράμματα εμπλουτίστηκαν με νέο υλικό και
δραστηριότητες, ικανά να μεταδώσουν στα παιδιά,
με τρόπο διαδραστικό και ψυχαγωγικό, τα μηνύματα
για την ενδυνάμωση της περιβαλλοντικής τους συνείδησης. Στη διάθεση των εκπαιδευτικών παραμένει
εκπαιδευτικό υλικό στην ιστοσελίδα του Μουσείου,
το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί είτε στην σχολική
τάξη, πριν ή μετά την επίσκεψη, είτε κατά την επίσκεψη σε αυτό. Φέτος προστίθεται εξειδικευμένο
πρόγραμμα σχετικό με τα μανιτάρια, το οποίο θα
απευθύνεται στα παιδιά των μεγάλων τάξεων του
Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου. Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα
meteoramuseum.edu.gr

Γιώργος Κωνσταντινίδης
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Μανιταρολόγιον

Ιουλίου-Αυγούστου 2016
Τον Ιούλιο (20-24) του 2016 πραγματοποιήθηκε, στο Κοπαόνικ της Σερβίας, το
1ο διαβαλκανικό συνέδριο μανιταροφιλικών συλλόγων Σερβίας,
Ελλάδας και Κροατίας, με σκοπό τη
συγκρότηση βαλκανικού μανιταροφιλικού
οργάνου που θα προωθήσει τη συνεργασία σε όλα τα επίπεδα της μανιταροφιλίας και μανιταρογνωσίας. Επικεφαλής
της φιλοξενούσας σερβικής αποστολής
ήταν ο πρόεδρος των Μανιταρόφιλων
Σερβίας Joran Jelenkovic ενώ παρόντες
ήταν και οι πρόεδροι των Μανιταρόφιλων Βελιγραδίου Bane Uzelac και Νις
Marjan Kustera. Επικεφαλής των Μανιταρόφιλων Ελλάδας ήταν ο πρόεδρος
Γιώργος Κωνσταντινίδης ενώ παρόντες
και παρούσες ήταν η ταμίας Δέσποινα
Κλεισιάρη, ο οργανωτικός γραμματέας
Πάνος Διαμαντόπουλος, τα μέλη του Δ.
Σ. Γιώργος Σέτκος και Σταύρος Ζωγράφος και τα μέλη Φώτης Παρασκευαΐδης,
Γεωργία Κύρκου, Νίκος Γκονέλας, Μαρία
Κατσαντώνη και Θόδωρος Τσίτσας. Επικεφαλής των Μανιταρόφιλων Κροατίας
ήταν ο πρόεδρος Branko Bartolić. Στο
πλαίσιο της συνάντησης ο πρόεδρος των
Μανιταρόφιλων Σερβίας Joran Jelenkovic
βράβευσε τον πρόεδρο των Μανιταρόφιλων Ελλάδας Γιώργο Κωνσταντινίδη,
με ένα έργο τέχνης που απεικονίζει έναν
τροχό λέγοντας: «Όπως ο τροχός άλλαξε
την πορεία της ανθρωπότητας έτσι κι εσύ
άλλαξες την πορεία της μανιταροφιλίας».

Κοπαόνικ Σερβίας
φωτογραφία: Radoslav Delcev (Gljivarsko
Drustvo Nis)
Την 1η Αυγούστου του 2016 η μανιταροφιλική κοινότητα της Ελλάδας αποχαιρέτησε για τελευταία φορά στην Οινόη
Καστοριάς τον Γιάννη Συτιλίδη, αγα-

Μανιταροφιλία
και
Μανιταρογνωσία
στην Ελλάδα

πητό φίλο, συνεργάτη, ιδρυτικό μέλος των
Μανιταρόφιλων Δυτικής Μακεδονίας,
κορυφαίο, πολυβραβευμένο φωτογράφο και δάσκαλο των περισσοτέρων από
μας στη φωτογραφία. Οι δημοσιευμένες
φωτογραφίες του, σε βιβλία, λευκώματα,
φυλλάδια και αφίσες, και τα αποξηραμένα μανιτάρια που εμπιστεύτηκε στην
τράπεζα δειγμάτων των Μανιταρόφιλων
Ελλάδας, θα θυμίζουν σε όλους μας τον
Γιάννη Συτιλίδη και το έργο του.

Ο αείμνηστος Γιάννης Συτιλίδης
φωτογραφία: Γιώργος Κωνσταντινίδης
(Μανιταρόφιλοι Ελλάδας)
Στις 26-28 Αυγούστου του 2016 πραγματοποιείται με ιδιαίτερη επιτυχία στην
Καλαμπάκα Τρικάλων η 2η Γιορτή Μανιταριού του Μουσείου. Στο πλαίσιο
της Γιορτής πραγματοποιήθηκε και το
1ο συνέδριο της ομάδας εργασίας
με θέμα το νομοθετικό πλαίσιο για τα
αυτοφυή μανιτάρια, παράλληλα με μία
γόνιμη συζήτηση, κατάθεση απόψεων και
προβληματισμών ανάμεσα σε μέλη των
μανιταροφιλικών συλλόγων και μελών
της ομάδας εργασίας. Τη γιορτή τίμησαν
με την παρουσία τους οι πρόεδροι Γιώργος Κωνσταντινίδης (Ελλάδας), Στέργιος
Μίχος (Θεσσαλίας), Νίκος Ιακωβίδης
(Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης),
Θανάσης Ντίνος (Ηπείρου),Γιώργος
Φρανσουάς (Λέσβου), Δημήτρης Σωφρόνης (Μεσογαίας), Joran Jelenkovic
(Σερβίας και Κοπαόνικ), Bane Uzelac
(Βελιγραδίου) Marjan Kustera (Νις), οι
αντιπρόεδροι Δέσποινα Κλεισιάρη (Δυτικής Μακεδονίας), Δημήτρης Βολοβότσης
(Θεσσαλονίκης), οι πρώην πρόεδροι Πάνος Διαμαντόπουλος και Γιώργος Σέτκος,
οι επαγγελματίες μυκητολόγοι Δημήτρης
Δήμου, Αντώνης Φιλιππούσης και Ηλίας

Πολέμης, οι ερασιτέχνες μυκητολόγοι,
Άγγελος Παπαδημητρίου, Βασίλης Καουνάς, Λίνος Κόττης, Βασίλης Νάκας, Ευαγγελία Φωτιάδη και Goran Milosevic,
η συγγραφέας Δήμητρα Βέργου, οι εικαστικοί μανιταρο-καλλιτέχνες Κώστας
Βασιλακόπουλος, Νικολέτα Σγουρίδη,
Γωγώ Αλεξίου, Μάριος Κολοβός, Κωνσταντίνα Μπέλλου, Ελένη Μπάρκας,
Σταύρος Ζωγράφος και Eno Shkodrani,
οι βραβευμένοι εθελοντές Νίκος Γκονέλας και Κώστας Τόλης, σεφ, μάγειρες και
πλήθος φίλων, μανιταρόφιλων και εθελοντών από Ελλάδα, Κύπρο, Σερβία και
Μαυροβούνιο. Στο πλαίσιο της γιορτής,
εκ μέρους του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων και Μουσείου Μανιταριών, ο δήμαρχος Καλαμπάκας Χρήστος
Σινάνης απένειμε βραβείο στον πρόεδρο των Μανιταρόφιλων Ελλάδας Γ.
Κωνσταντινίδη, ο οποίος με τη σειρά του
το διένειμε σε όλα τα μέλη της ελληνικής
μανιταροφιλικής κοινότητας δηλώνοντας
ότι «το βραβείο πρέπει να μοιραστεί σε
τόσα κομμάτια όσα είναι και τα μέλη των
Ελλήνων μανιταρόφιλων».
Προσεχείς προγραμματισμένες
Γιορτές μανιταριού:
31 Σεπτεμβρίου-2 Οκτωβρίου 2016,
Μανιταρομέρες στο Ελατοχώρι Πιερίας
7-8 Οκτωβρίου 2016, 13η Πανελλήνια
Γιορτή Μανιταριού στην Καστοριά
23 Οκτωβρίου 2016, Γιορτή Μανιταριού
στο Σκλήθρο Λάρισας
28-30 Οκτωβρίου 2016, 11η Φθινοπωρινή Συνάντηση στο Μεσοχώρι Παρανεστίου Δράμας

9

Μιχάλης Γκίλας

Μανιτάρια της
Ελλάδας
Πρώτη έντυπη
παρουσίαση

Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Leucangium carthusianum (Tul. & C. Tul.) Paol.
Λευκάγγειο το καρθουσιανό
=Picoa carthusiana Tul. & C. Tul.

10

Οικολογία: Καρποφορεί υπογείως, φθινόπωρο και χειμώνα, σε ορεινά δάση
ελάτης, ερυθρελάτης και οξιάς. Σπάνιο είδος στην Ελλάδα, βρέθηκε μόνο σε
δύο διαφορετικές περιοχές.
Μορφολογία: Ασκώματα μέτρια έως μεγάλα (1-8 (11) εκ. διάμ.), ακανόνιστα
σφαιρικά, υποσφαιρικά, καφεμαυριδερά με βιολετιούς τόνους, με σχεδόν λείο
έως φυματώδες (κάτω από μεγεθυντικό φακό) πηρίδιο και αρχικά λευκωπό με
κιτρινωπές φλέβες, κρεμ, αργιλογκριζωπό και στην ωριμότητα γκριζολαδί θρόμβο, με ήπια πιπεράτη γεύση φουντουκιού και έντονη μυρωδιά σκόρδου ή άλλες
φορές με υπόξινη ή υπόγλυκη φρουτώδη μυρωδιά.
Μικροσκοπία: Πηρίδιο με ψευδοπαρεγχυματική δομή από υποσφαιρικά ή πολυγωνικά στοιχεία (10-40 μm) και παχύτοιχες, διακλαδιζόμενες πολυδιαφραγματικές υφές, 4-σπορους έως 8-σπορους ασκούς (90-165 (195) x 70-100
μm), με μακριά προέκταση (-55 μm) και μεγάλα οφθαλμόμορφα, λεμονόμορφα,
ατρακτοειδή ασκοσπόρια ((48) 60-85 (90) x (20) 25-35 (37) μm), με ευκρινείς
προσθήκες στα άκρα.
Εδωδιμότητα: Εδώδιμο αξιόλογο, γνωστό ως «μαύρη τρούφα του Όρεγκον»
στην Αμερική.
Βιβλιογραφία: ambmuggia.it, rogermushrooms.com, trueffelsuche.de, mycodb.
fr, Μ.Ε.
Αρ. συλλογής: ΜΓ- 1107, Μαίναλο Αρκαδίας, ελάτη, 11-12-2011.
Εξόρυξη, φωτογράφιση, μικροσκοπική εξέταση, ταυτοποίηση Μιχάλης Γκίλας
(Μανιταρόφιλοι Ελλάδας) σε συνεργασία με Λίνο Κόττη (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας)
και Δημήτρη Δήμου(Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών). Άλλη καταγραφή: Κατερίνα
Νόλα, Ανατολικό Ζαγόρι Ιωαννίνων σε ελάτη, 2016.

Βασίλης Καουνάς
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Terfezia pini Bordallo
Τερφέζια η πεύκινη

Μανιτάρια της
Ελλάδας
Πρώτη έντυπη
παρουσίαση

11

Οικολογία: Καρποφορεί σπανίως επιφανειακώς, κυρίως υπογείως, συχνά σε βάθος 3-5 εκ., συνήθως κάτω από βρύα, σε αμμώδη πευκοδάση από το Νοέμβριο
έως τον Μάιο. Μάλλον σπάνιο είδος στην Ελλάδα, καταγράφηκε για την ώρα σε
τρεις διαφορετικές περιοχές.
Μορφολογία: Ασκώματα υπόγεια, σφαιρικά έως υποσφαιρικά (< 2 εκ. διάμ.), λεία,
συχνά με μικρή βάση. Πηρίδιο λείο, λεπτό, (200-400 μm), ελαφρώς χνουδωτό,
ασαφώς οριοθετημένο, δυσκόλως διαχωριζόμενο από τον θρόμβο, αρχικά κρεμ,
έπειτα ωχρωπό, στη συνέχεια γκριζωπό, εν μέρει καλυπτόμενο από λεπτότατο,
υπόλευκο στρώμα, με ψευδοπαρεγχυματική δομή από παχύτοιχα, καφετιά -προς το
εξωτερικό μέρος- στοιχεία (διάμ. ≤ 40 μm). Θρόμβος αρχικά λευκωπός, αργότερα
ρόδινος και τελικά πρασινοκαφετής ή γκρίζος, με γόνιμες περιοχές διαφόρων
μεγεθών και λευκές άγονες φλέβες.
Μικροσκοπία: Ασκοί (60-90 x 45-60 μm), 6-8σποροι, ωοειδείς, ελλειψοειδείς,
υποσφαιρικοί, άμισχοι, με τοιχώματα πάχους 1 μm. Ασκοσπόρια (20-23 (25 ) μm,
συμπεριλαμβανομένων και της διακόσμησης), σφαιρικά αρχικά υαλώδη και λεία
με μια μεγάλη κεντρική σταγόνα, και αργότερα ωχροκιτρινωπά με κυλινδρικές
ακανθώδεις προεξοχές μήκους 3-4 (5) × 1 μm), οι οποίες συχνά ενώνονται δημιουργώντας την αίσθηση ενός ψευδοδικτύου και στρογγυλή μύτη.
Εδωδιμότητα: Δεν αναφέρεται..
Βιβλιογραφία: Five new Terfezia species from the Iberian Peninsula. Bordallo,
Rodriguez, Mohedano, Suz, Honrubia, Morte. Mycotaxon, Volume 124, AprilJune 2013, pp. 189-208(20)
Αρ. συλλογής: ΒK 3303, Κατσιμίδι Αττικής, κάτω από κρητικό λαδάνι, σε δάσος
με αριές, χνουδωτές δρύες και χαλέπια πεύκα, 27-03-14.
Εξόρυξη, φωτογράφιση, μικροσκοπική εξέταση, Βασίλης Καουνάς (Μανιταρόφιλοι
Ελλάδας). Αναγνώριση: Bordallo Juan-Julián

Γιώργος Κωνσταντινίδης

Μανιτάρια της
Ελλάδας
Πρώτη έντυπη
παρουσίαση

Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Tuber macrosporum Vittad.
Τούβερ το μακρόσπορο

12

Οικολογία: Καρποφορεί από τον Αύγουστο έως τον Δεκέμβριο, κυρίως όμως το
φθινόπωρο, μοναχικά ή κατά ομάδες, υπογείως, κάτω από διάφορα πλατύφυλλα
(πλατύφυλλη δρυ, ασημόλευκα, ιτιά, καστανιά, φτελιά), σε αργιλώδη εδάφη. Σπάνιο
είδος στην Ελλάδα, αναφέρεται για την ώρα μόνο από την Καστοριά.
Μορφολογία: Ασκώματα μικρά έως μέτρια (διάμ. (1) 2-4 (7) εκ.), κανονικά ή
ακανόνιστα, σφαιρικά, υποσφαιρικά ή λοβωτά, χωρίς κοιλότητες με φυματώδη-ραγαδιασμένη όψη και μαυριδερές, γκρίζες, καφετιές, σκωριόχρωμες ή
κοκκινοκαφετιές, ιδιαιτέρως χαμηλές επίπεδες πολυγωνικές προεξοχές (0,3-0,8
χιλ. ύψος), που μερικές φορές μπορεί και να λείπουν, συχνά δίχρωμα (μαύρα με
σκωριόχρωμες περιοχές). Θρόμβος αρχικά κιτρινογκριζωπός ή γκριζοκαφετής,
τελικά καφεμαυριδερός με βιολετιούς τόνους, σκληρός με λευκωπές φλέβες
που μαυρίζουν στον αέρα, με ευχάριστη μυρωδιά που θυμίζει σκόρδο (όπως στο
Tuber magnatum) ή θειάφι.
Μικροσκοπία: Ασκοί (β: 80-120 x 40-80 μm, Κ-5877: 78,8-85,5 x 57-72,1 μm,
Κ-5899: 79,05-116,5 x 39,3-72,8 μm) υποσφαιρικοί, ελλειπτικοί, υποτριγωνικοί
ή υποκυλινδρικοί με κοντή ουρά, με 1-3 (4), μεγάλα, καφεκίτρινα, ελλειπτικά
ασκοσπόρια (β: 360-80 x 23-60 μm, Κ-5877: 42,4-73,85 x 22,3-44,8 μm,
Κ-5899: 32,85-61,7 x 21,3-44,35 μm) με δικτυωτό επισπόριο ύψους 3-4 μm,
με (5) 6-8 (9) κυψέλες κατά μήκος.
Εδωδιμότητα: Εδώδιμο.
Βιβλιογραφία: Μontecchi-Sarasini 285, B. Cetto 5/2114, J. Astier 25, E.Gerhardt
662, Funghi d’ Italia 986, manitari.gr
Αρ. συλλογής: Κ-5899. Π.Ε. Καστοριάς, κάτω από πλατύφυλλα, 25-11-2011.
Εξόρυξη: Γιώργος Σέτκος (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας) και Σανέλ (τρουφόσκυλο).
Φωτογράφιση-ταυτοποίηση: Γιώργος Κωνσταντινίδης (Μανιταρόφιλοι Ελλάδας)

Παναγιώτης Καβαρνός
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Τα μανιτάρια
του Μουσείου

Ο βασιλιάς των μανιταριών,
το μανιτάρι των βασιλέων!
Ο Βωλίτης ο εδώδιμος (Boletus edulis), καρποφορεί κυρίως σε δάση πλατύφυλλων και κωνοφόρων της Ευρώπης. Γενετικές
αναλύσεις έχουν δείξει διαφορές ανάμεσα στο Boletus edulis και σε Βωλίτες με παρόμοια χαρακτηριστικά που έχουν
καταγραφεί σε δάση της Βόρειας Αμερικής και Ασίας (Dentinger and Suz 2014, Feng et al. 2012, Dentinger et al. 2010).
Ο Βωλίτης ο εδώδιμος δημιουργεί συμβιωτική σχέση με τις ρίζες των δέντρων γύρω από τα οποία καρποφορεί, ανταλλάσσοντας θρεπτικές ουσίες. Πρόκειται δηλαδή για μυκορριζικό είδος, και ως εκ τούτου, οι προσπάθειες καλλιέργειάς
του δεν έχουν στεφθεί με επιτυχία.
Ο Βωλίτης ο εδώδιμος είναι αναμφισβήτητα ένα από τα πιο δημοφιλή φαγώσιμα μανιτάρια διεθνώς, ο βασιλιάς των μανιταριών και το μανιτάρι των βασιλέων.
Το βρίσκουμε αποξηραμένο ή κατεψυγμένο, ακόμη και σε σουπερμάρκετ, με πολλές ονομασίες, όπως Porcini στα Ιταλικά,
Cèpe στα Γαλλικά, Βασιλομανίταρο ή Βασιλικό στα Ελληνικά.
Γαληνός: «...μεθ’ υσσώπω (ματζουράνα) και οριγάνου μετρίως εψηθέντων. Αβλαβέστατοι μέν ούν των άλλων μυκήτων εισίν
ούτοι (βωλίται), δεύτεροι δε μετ’ αυτούς οι αμανίται, των δέ άλλων ασφαλέστερόν εστι μηδ’ όλως άπτεσθαι, πολλοί γάρ εξ
αυτών απέθαναν». Αυτά γράφει ο Γαληνός για το μαγείρεμα των μανιταριών, αφήνοντας μαρτυρία για τη μαγειρική τους χρήση
στην αρχαιότητα. Με μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο σήμερα μπορεί ο καθένας να βρει συνταγές για όλα τα γούστα.

Boletus edulis Bull - Βωλίτης ο εδώδιμος
Φωτογραφία: Πάνος Παλαιός

Οικολογία: Εμφανίζεται συνήθως σε ομάδες κατά τους
πρώτους θερινούς και φθινοπωρινούς μήνες σε δάση πλατύφυλλων και κωνοφόρων.
Μορφολογία: Έχει μεγάλο καφέ καπέλο, λείο με λιπαρή
υφή ή γλοιώδες (μετά από βροχή) και παχύ, βαρελόμορφο,
λευκό-καφετί πόδι με λευκό δίχτυ που συνήθως εκτείνεται
από την κορυφή έως τη μέση. Στην κάτω, σπογγώδη όψη του
καπέλου έχει αρχικά λευκούς αργότερα κίτρινους και τελικά
λαδί πόρους, από όπου διαφεύγουν τα σπόρια του κατά
την ωριμότητα. Ο Βωλίτης ο εδώδιμος μπορεί να φτάσει
σε μεγάλο μέγεθος, έως και 35 εκατοστά σε διάμετρο,
25 εκατοστά σε ύψος και 3 κιλά σε βάρος. (Kuo 2002,
First-Nature).
Πηγές: Γ. Κωνσταντινίδης: μανιτάρια, φωτογραφικός
οδηγός μανιταροσυλλέκτη 2009, www.eol.org, www.
mushroomexpert.com

13

Επιμέλεια: Βίκυ Πάλλα

Έγραψαν
για μας

14

Εκπαιδευτικός - Yπεύθυνη έκδοσης Περιοδικού

Το μουσείο μας βραβεύτηκε πρόσφατα από το μεγαλύτερο
ταξιδιωτικό ιστότοπο Tripadvisor. Αναφέρουμε εδώ, ενδεικτικά, ορισμένα σχόλια που έχουν γράψει επισκέπτες του
μουσείου στη συγκεκριμένη σελίδα.

ό
- Εξαιρετικ
ειδικευμένο
ΕΛΛΗΝΙΚΑ
σύγχρονο εξ
ΤΑ
α
Σ
έν

ε
ΙΑ
α
κό
Λ
επ
ει
ρ
Ο
θ
Χ
ά
Σ
ς θα έπ
τα.Πραγματι
η προσπ
λη. Δείχνει πώ
α τα εκθέμα
γι
πό
- “Αξιέπαιν
τα
ς
K
κή
ο
r
α
πό
ντ
to
χι
α
ο
ρ
ic
ά
α
λλ
V
μια επ
• Από
ε πολλ
περιβά
ι QRcode σ
ιδιαίτερα για
ι
εις φυσικού
σ
α
κα
κα
ει
ιώ
ν
θ
μα
με
ιώ
πά
ω
κό
ρ
σ
σ
α
ο
τα
ο
ι
νι
ifi. Υπάρχε
μένων μα
στάσεις/πρ
Αξιέπαινη πρ
α
α
W
ρ
ρ
e
ξη
e
πα
Fr
πο
να
α
ν.
α
ι
κα
εμάτω
βερές
τικών, αλλά
ικότητα εκθ
μουσείο. Φο
ριο αναμνησ
τή
αιρετική φυσ
Εξ
λη
.
ω
Π
ης
χν
η.
σ
τέ
έργο
ενημέρω
α καλύτερη
εκθέματα γι
ντων.
ϊό
ο
Ελλάδα.
πικών πρ
ναδικό στην
διάφορων το
μο
τι
Ι”
Α
κά
ΕΤ
ει
σ
Λ
Λ
Α
ς θα χά
ΚΕΨΗ ΕΠΙΒ
ι γιατί αλλιώ
S - “Η ΕΠΙΣ
επιβάλλετα
χή
ιο
ρ
πε
• Από ARIS
ν
ρεθεί στη
ο. Τα
για όποιον β
ορφο μουσεί
Η επίσκεψη
μουσείο!!”
ν ένα πολύ όμ
ιο
και
σ
ου
ά
σ
μο
μ
γή
σ
υ
α
υρ
κό
θ
ν
ιο
από όλο το
εραν να δημ
ν
nika - “Ένα
φ
ω
lo
τά
ζώ
a
ν
κα
ES
υ
νω
πο
εί
RG
μέ
υ μουσ ου. 
λεκτών,
ταριχευ
• Από GEO
λία τριών συλ
ε το μαγαζί το
την συλλογή
ίτ
ει
ου
τε
β
έχ
φ
υ
το
κε
ω
πο
ισ
πρ
ιο
επ
ισόγε
ιωτική
ζει να
Ακόμη μία ιδ
ορόφους. Το
ο. Ακόμα αξί
ονται σε δύο
πρώτο όροφ
ίζ
ν
ρ
ιδιά.
το
σ
χω
πα
ι
α
τα
με
α
ντ
ς
έμ
κο
ιε
εκθ
οικογένε
ν που βρίσ
ς
ιώ
ίω
ρ
ρ
τα
κυ
νι
,
μα
ίς
νε
την συλλογή
να τον δει κα
που πρέπει
Ένας χώρος
ρφος
στικών. Όμο
ών και θηλα
άθεια!”
π
ην
γάλη
σ
πτ
ο
με
ρ
Πολύ καλό
γή
π
ης
λο
η
ίσ
ξιέπαιν
ι στη συλ
μάτων. Eπ
“Α
κα
τη
ς
a
υσ
ώ
σ
θ
nn
ο
a
κα
ικ
o
ο
ν
ri
νιταριώ
ση των
γοράσει. Απο
• Από ame
σει και να α
χώρο των μα
την αποτύπω
σ
μά
ι
το
κι
σ
τε
κα
ο
ι
δ
δ
ς
ξί
ίε
να
φ
τα
ό
ι οπωσδήπο
κανείς
ιχογρα
Ένα μαγευτικ
κανείς. Αξίζε
όπου μπορεί
οπίες στις το
ι
εί
τρ
ρ
χε
ο
ρ
β
ά
χν
να
υπ
τε
εί
υ
ς
ρ
ίε
η πο
μπο
χώρος,ωρα
γανόδερμα
ν στην έκθεσ
ταροτροφώ
οκολάτα απο
σ
ι
χρ
μέ
ς!
ύ
κα
ο
ποικιλία μανι
αλι
λαμπά
υκό του κουτ
ριοχή της Κα
μανιτάρια γλ
εθεί στην πε
ρ
β
ν
ιο
πο
ό
α
επίσκεψης γι
Εξαιρετικό
mediocre
ΑΓΓΛΙΚΑ l group had

ΤΑ
ve
s!
Σ
a
m
tr
o
ΙΑ
y
nd
o
Λ
M
‘r
Ο
f
y.
Χ
Σ
ra Valle
thora o
l w il d li fe a
a s o f lo c a
f the Meteo
tain - “A ple
o
m
un
dd
ra
ns
o
a
io
m
io
o
d
to
ct
e
n
e
ra
g
s. The
• Από
ri se ! Th
per” att
6 continent
n
of the “slee
ts. 
d io c re su rp
o
e
ita
n
ne
b
e
o
-m
a
n
is
se
h
o
l
n
e
um
d a ve ry
eir regiona
f any we’v
This muse
e
o
th
iv
d
e
in
e
c
d
nt
re
b
se
ye
d
displa
lly pre
ns an
museum y!
ex p e c ta ti o
ost artistica
mushrooms
ass this little
p
m
c
t
ti
e
n’
o
th
xo
e
D
f
s.
ng
o
o
m
s
o
am
red
l ‘ro
plants were
e saw hund
of these loca
azement, w
ste a variety
m
ta
a
to
to
ity
r
e
un
rt
nd
o
wo
e opp
executed”
of all was th
lly not my
beautifully
Perhaps best
isplays, usua
s
d
y
l
a
la
m
p
ni
id
a
d
class
bird
rsonal tour,
ave us a pe
nimal and
f really world
g
o
“A
s
nd
d
a
1
re
l
nd
4
d
2
na
un
o
tio
H
excep
ushrooms a
• Από cle
ld) day.
of 100”s m
e staff were
th
ys
n a hot (or co
la
o
nd
p
e
a
is
g
d
d
l
fu
te
re
xecu
hysica
A surprising
re so well e
s and see p
re too.
displays we
eum upstair
us
ded tour he
m
ui
m
g
o
a
o
t
hr
o
thing but the
g
us
o
m
ls
e
a
th
e
ut
W
o
heck
hrooms.
in English. C
ing of 3 mus
s a free tast
e
ud
cl
In
i.
fung
Εξαιρετικό
оды. Про
ΡΏΣΣΙΚΑ хмузеев”
итель прир
б
ы
ΤΑ
н
ю
Σ
ч
л
,
ΙΑ
й
ку
Λ
о
с
е
Ό
ш
н
ь
Χ
Σ
Интересно
амых
, но бол
а сходить.
- “Одинизс
д
ей музеев
N
л
сю
k
те
in
и
и
л
m
н
и
o
е
D
ш
ц
ьи
• Από
мы ре
й любител
алею, что
не большо
ичуть не ж
н
я
и
!
,
е
сс
а
ы
Вообще, я
стн
е кл
казали ме
и так вообщ
музей расс
мей с детьм
се
я
л
д
,
о
ьн
познавател

Επιμέλεια: Λιέας Νίκος
Οικονομολόγος, Φίλοι του Μουσείου

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του
Πανεπιστημίου Harvard
Τα «Γυάλινα Λουλούδια»

Ένας από τους πλέον διάσημους θησαυρούς του
Χάρβαρντ είναι η διεθνούς
φήμης Συλλογή γνωστή ως
«Γυάλινα Λουλούδια». Πρόκειται για μια μοναδική παγκοσμίως συλλογή περισσοτέρων από 4.000
μοντέλων που αντιπροσωπεύουν πάνω από
830 είδη φυτών. Την έκθεση εμπνεύστηκε το
1886 ο καθηγητής George Lincoln Goodale,
ο πρώτος διευθυντής του Βοτανικού Μουσείου του Χάρβαρντ, με σκοπό να βοηθήσει στη
διδασκαλία των φοιτητών. Δημιουργήθηκε
από τους τεχνίτες γυαλιού Leopold και Rudolf
Blaschka, πατέρας και ο γιος από τη Δρέσδη
της Γερμανίας, οι οποίοι ξεκίνησαν το έργο
τους το 1886 και συνέχισαν για πέντε δεκαετίες. Η έκθεση εκσυγχρονίστηκε πλήρως
πρόσφατα αξιοποιώντας όλες τις διαθέσιμες
τεχνολογίες και τεχνικές.

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του
Πανεπιστημίου του Όσλο
Το σπίτι της Ida
Η Ida είναι ο
παλαιότερος
πλήρης πρωτεύον σκελετός του κόσμου και το
πιο πολύτιμο
αντικείμενο
που εκτίθεται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Όσλο. Αγοράστηκε από το μουσείο
το 2007 και το 2009 παρουσιάστηκε στον
κόσμο. Η Ida γοητεύει το κοινό με διάφορους
τρόπους όπως με την ιστορία της ζωής και του
θανάτου της. Μάθετε όλες
τις εξαιρετικά ενδιαφέρουσες πληροφορίες από την
ιστοσελίδα του Μουσείου.

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας
Νέας Σκωτίας
Σαφάρι Pokemon στους
χώρους του Μουσείου

Δράσεις
Μουσείων

Μια ιδιαίτερα
πρωτότυπη
ιδέα είχε το
Μουσείο. Αφιέρωσε όλες
τις Δευτέρες
του Αυγούστου
στο κυνήγι
Pokemon στους ανοιχτούς
του χώρους. Φρόντισε
να υπάρχει αφθονία από
Pokemon και οργάνωσε
διάφορα σχετικά παιχνίδια
με συμμετοχή του προσωπικού. Με τίτλο «Βρείτε τα όλα» το γεγονός αυτό
εκτός από διαφήμιση αποτέλεσε και έναν διασκεδαστικό τρόπο προσέλκυσης και γνωριμίας
με το Μουσείο νεαρών και όχι μόνο χρηστών
της εφαρμογής – φαινόμενο Pokemon Go.

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Βαρκελώνης
«Τοτέμς»: Έκθεση Φωτογραφίας του Guillem
Vidal
Η έκθεση αποτελείται από φωτογραφίες με
πέτρες, ρίζες δέντρων και άλλων φυσικών αντικειμένων που συνδέονται με έναν ξεχωριστό
τρόπο με πρόσωπα, χαρακτήρες και πλάσματα.
Οι φωτογραφίες είναι το αποτέλεσμα μιας επίπονης προσπάθειας, αναζήτησης και συνάντησης με «όντα» που κατοικούν φύση και δεν είναι
ορατά, αλλά όταν εντοπιστούν απεικονίζουν τη
δύναμη της φύσης και μας θυμίζουν τη σχέση
μας μαζί της.

Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Λονδίνου
«Χρώμα και Όραση»
Μια μοναδική προσπάθεια να απεικονιστεί
πως οι συνυφασμένες
ιστορίες εξέλιξης του
χρώματος και της όρασης έχουν δημιουργήσει τον φυσικό κόσμο με τα ζωηρά χρώματα και τις αποχρώσεις όπως τα αντιλαμβανόμαστε σήμερα.
Οι επισκέπτες πραγματοποιούν ένα ταξίδι 565
εκατομμυρίων ετών μέσα από τα μάτια της φύσης
και ανακαλύπτουν πως η όραση εξελίχτηκε και
πως το χρώμα έγινε η διαφορά μεταξύ ζωής και
θανάτου για τα έμβια όντα. Επισκεφθείτε την
ιστοσελίδα της Έκθεσης και γίνετε μέρος αυτής!

15

Επιμέλεια: Ελευθερία Παπακώστα

Φωτογραφικό
αφιέρωμα

16

Εκπαιδευτικός - Υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Μουσείου

Η έκθεση γλυπτικής
της Ανωτάτης Σχολής
Καλών Τεχνών στο
Μουσείο

Η έκθεση γλυπτικής φοιτητών του εργαστηρίου Γυψοτεχνίας
και Χαλκοχυτικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, που
φιλοξενείται στους κύριους χώρους του Μουσείου, έχει κλείσει
ήδη τρεις μήνες παρουσίας και προβλέπεται να παραμείνει
για μεγαλύτερο διάστημα.
Φύση και ανθρώπινο σώμα αποτελούν ατέρμονες πηγές

έμπνευσης για τους καλλιτέχνες. Όταν η συνάντηση τους
γίνεται για πρώτη φορά, όχι σε κάποια αίθουσα τέχνης, αλλά
στην καρδιά ενός Μουσείου Φυσικής Ιστορίας το αποτέλεσμα
δημιουργεί εικόνες πρωτόγνωρες και οδηγεί σε σκέψεις που
αναδεικνύουν τη στενή σύνδεση, αλλά και τις σχέσεις αλληλεξάρτησης που υπάρχουν μεταξύ τους.

Οι αντιδράσεις των επισκεπτών είτε μέσα από τις θετικές τους
κρίσεις (η μεγάλη πλειοψηφία), είτε μέσα από τη δικαιολογημένη αμηχανία τους, αποδεικνύουν ότι το εγχείρημα πέτυχε
το στόχο του: Να προβληματίσει και να ευαισθητοποιήσει!
Σε κάθε περίπτωση, το Μουσείο έκανε για άλλη μια φορά
πράξη την πάγια αντίληψή του, ότι καλλιτεχνική δημιουργία και

μουσεία αποτελούν όψεις της ίδιας πλευράς του νομίσματος.
Η δε συνύπαρξή τους αποτελεί σοβαρό μέσο για την εμπέδωση των μηνυμάτων του προς τους επισκέπτες.
Παραθέτουμε κάποιο φωτογραφικό υλικό σαφώς περιορισμένο, ικανό όμως να δώσει μία θετική εικόνα.

17

Βιβλιοπαρουσιάσεις

18

Το Μουσείο στα πλαίσια της συνεργασίας του με τον εκδοτικό οίκο Λιβάνη, συνεχίζει τις παρουσιάσεις
βιβλίων του. Σε αυτό το τεύχος σας παρουσίαζουμε τον Διαφορετικό Μισομπουκίτσα, την Προφητεία και το
Μετά την πτώση. Καλή ανάγνωση!

Περιλαμβάνεται CD με θεατρική αφήγηση και 10 τραγούδια
Κείμενο - στίχοι τραγουδιών: Γιούλα Γεωργίου
Μουσική: Γιάννης Ζουγανέλης
Τραγουδούν: Μαρίνα Σάττι - Αλέξανδρος
Ζουγανέλης - Άγγελος Χρονάς - Γιάννης
Ζουγανέλης
Εικονογράφηση: Μιχάλης Βαλάσογλου,
Μαρία Παγκάλου
Τα παιδιά στο σχολείο
δε µε φωνάζουν µε το όνοµά µου.
Με λένε Μισοµπουκίτσα
και γελάνε. Όταν παίζουµε
µπάλα και δεν τα καταφέρνω,
µε κοροϊδεύουν.
Σήµερα ένα παιδί µε κλότσησε. Μου κάνουν συνέχεια καζούρα.
Να, σαν να τους ακούω:
«Αυτός, καλέ, είναι ίσα
µε την µπάλα!»
«Οχ! Ο κοντός ήταν;
Τον πέρασα για την µπάλα».
Γνωρίστε τον διαφορετικό Μισοµπουκίτσα, σε µια ιστορία για τον σχολικό
εκφοβισµό και την αντιµετώπισή του.
Βιβλιογραφία
Ζουγανέλης Γιάννης
Αισώπου μύθοι με τον Γιάννη Ζουγανέλη
(+CD)
Ο διαφορετικός Μισομπουκίτσας

Γεωργίου Γιούλα
Ο διαφορετικός Μισομπουκίτσας

Στο τέλος της διεθνούς bestseller τριλογίας «Μπελαντόνα»
Αξίζει η αληθινή αγάπη την υπέρτατη
θυσία;
Η Κάλα ανέκαθεν καλωσόριζε τον πόλεμο.
Τώρα όμως που η τελική μάχη αφορά την
ίδια, διακυβεύονται πολύ περισσότερα.
Πρέπει να σώσει τον Ρεν, έστω κι αν αυτό
προκαλεί την οργή του Σέι. Πρέπει να κρατήσει τον Άνσελ, τον αδερφό της, ασφαλή,
ακόμη κι αν έχει στιγματιστεί ως προδότης.
Είναι επίσης απαραίτητο να αποδείξει ότι
αξίζει να είναι η άλφα της αγέλης της,
γι’ αυτό αντιμετωπίζει αδιανόητα τρομερές καταστάσεις και ξεφορτώνεται μια
για πάντα τον κόσμο της μαγείας των
Φυλάκων. Στο τέλος πρέπει να αποφασίσει τι θα κάνει
όταν τελειώσει
ο πόλεμος, αν
βέβαια κατορθώσει να βγει
ζωντανή.
Η Άντρια Κρέμερ είναι η
συγγραφέας
της τριλογίας
«Μπελαντόνα».
Πέρασε τα παιδικά της χρόνια ονειροπολώντας, ενώ περιπλανιόταν στα δάση
και στα παραλίμνια τοπία του βόρειου
Γουισκόνσιν.
Συνέχισε τις σπουδές της μέχρι την ανώτατη βαθμίδα και έκανε διδακτορικό με
θέμα την πρώιμη σύγχρονη ιστορία, μια
αντανάκλαση της περιέργειάς της για τη
μαγεία και τις πολεμικές τακτικές.
Ζει στη Μινεσότα, όπου διδάσκει στο
Κολέγιο Μακάλεστερ, και κάνει παρέα
με το σύζυγό της, ένα μπουλντόγκ, ένα
μπόρντερ κόλεϊ κι ένα παπαγαλάκι.
Από τις Εκδόσεις Λιβάνη κυκλοφορούν
επίσης τα δύο πρώτα βιβλία της σειράς
«Μπελαντόνα», Μπελαντόνα και Όλεθρος.
Μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα
της www.andreacremer.com

Ο έρωτας της Τέσα και του Χάρντιν ήταν
ήδη περίπλοκος. Τώρα είναι πιο μπερδεμένος από ποτέ῍META THΝ ΠΤΩΣΗ
Η ΖΩΗ ΔΕ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΤΕ ΠΙΑ Η ΙΔΙΑ
Τη στιγμή που η Τέσα παίρνει τη μεγαλύτερη
απόφαση της ζωής της, τα πάντα αλλάζουν.
Αποκαλύψεις κάνουν το μέλλον που τόσο
κόπιασαν για να κατακτήσουν να φαντάζει
άπιαστο.
Η ζωή της Τέσα αρχίζει να διαλύεται. Τίποτα δεν είναι αυτό που εκείνη νόμιζε. Ούτε
οι φίλοι της. Ούτε η οικογένειά της.
Ο Χάρντιν –ο μοναδικός άνθρωπος στον
οποίο θα έπρεπε να μπορεί να βασιστεί–
εξοργίζεται όταν ανακαλύπτει το μεγάλο
μυστικό που εκείνη κρύβει και αντί να τη
στηρίξει, τη σαμποτάρει.
Η Τέσα ξέρει ότι ο Χάρντιν την αγαπάει
και θα κάνει τα πάντα για να την προστατέψει, όμως το να αγαπάς κάποιον είναι
διαφορετικό από το να μπορείς να τον
έχεις στη ζωή σου. Αυτός ο κύκλος ζήλιας,
απρόβλεπτου θυμού και συγχώρησης είναι
εξουθενωτικός.
Η Τέσα δεν έχει νιώσει ποτέ τόσο έντονα
συναισθήματα για κανέναν.
Αξίζει όμως τόσο δράμα το θυελλώδες
πάθος ανάμεσα σ’ εκείνη και τον Χάρντιν;
Κάποτε ο έρωτας ήταν αρκετός για να τους
κρατάει μαζί.
Αν όμως τώρα η Τέσα ακολουθήσει την
καρδιά της, θα είναι αυτό... το τέλος;
Το fanfiction After / Μετά της Anna Todd
έχει καταγράψει πάνω από ένα δισεκατομμύριο αναγνώσεις διαδικτυακά, προσελκύοντας αναγνώστες από ολόκληρο
τον πλανήτη.
Γνωρίστε τώρα κι εσείς το πιο πολυσυζητημένο βιβλίο του Ίντερνετ!
Η Anna Todd περνά
τις μέρες της στην
περιοχή του Όστιν
μαζί με τον άντρα
της, με τον οποίο
έχουν διαψεύσει
τις μισές στατιστικές, αφού παντρεύτηκαν ένα μήνα αφότου
αποφοίτησαν από το σχολείο.

Δήμητρα Ευαγγελοπούλου-Βέργου.
Μανιταρόφιλοι Ελλάδας

Η εμπειρία, η γνώση και το μεράκι του παραδοσιακού μανιταροσυλλέκτη
με την υπογραφή του Μουσείου Μανιτάριων Μετεώρων

Στην κουζίνα μας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε φρέσκα μανιτάρια του δάσους
όπως επίσης και φρέσκα μανιτάρια καλλιέργειας που τα προμηθευόμαστε από
την αγορά. Μπορούμε όμως μερικές φορές να χρησιμοποιήσουμε μανιτάρια
συντηρημένα ή αποξηραμένα. Σε όλες τις περιπτώσεις το φαγητό μας θα είναι
εξίσου νόστιμο εάν προσθέσουμε το μεράκι και την όρεξη μας!
Στη σελίδα αυτή θα παρουσιάζουμε μανιταροπροϊόντα που έχει δημιουργήσει το
Μουσείο και θα προτείνουμε, έναν από τους πολλούς, τρόπους μαγειρέματος.
Ξεκινάμε με Χρυσή Τρομπέτα σε λάδι και αποξηραμένους Βωλίτες.

Κριθαράκι με μανιτάρια… Χρυσή Τρομπέτα!

Τα προϊόντα
και
οι συνταγές μας

Πορτομπέλο καπνιστό σε λάδι

Καπνιστό μανιτάρι καλλιέργειας, κορυφαίας ποιότητας. Η μεστή γεύση και η σαρκώδης υφή του το
κατατάσσουν ψηλά στην πυραμίδα της γευσιγνωσίας. Προϊόν έτοιμο προς κατανάλωση. Αν θέλετε
σαλάτα με χαρακτηριστικά αρώματα χρησιμοποιήστε το λάδι του.

Smoked Portobello mushrooms in oil
This is a smoked cultivated mushroom of top
quality. The full flavor and the fleshy texture
of this mushroom make it to rank high in the
pyramid of tasting. This product is ready for
consumption. The mushrooms’ oil adds a special aroma in every salad.

20

Υλικά:
250 γρ. μανιτάρια Χρυσή Τρομπέτα (μέσα στο λάδι)
2 ξερά κρεμμύδια ψιλοκομμένα
2 σκελίδες σκόρδο
250 γρ. κριθαράκι μέτριο
3-4 κούπες νερό ή ζωμό λαχανικών
½ ποτήρι λάδι
Αλάτι-πιπέρι (προαιρετικά μοσχοκάρυδο)
Τριμμένο σκληρό τυρί

Χρυσή Tρομπέτα σε λάδι
Χρυσοκίτρινες τρομπέτες με ήπια γεύση και φρουτώδη μυρωδιά. Νιώστε τη γεύση, ανιχνεύστε το
άρωμα και …ακούστε τους ήχους τους! Η γεύση
και το άρωμα αποκτούν συνέχεια όταν το λάδι της
προστεθεί στη σαλάτα μας.

Craterellus lutescens mushrooms in oil
Golden yellow Craterellus lutescens mushrooms with mild flavor and fruity aroma. Feel
the taste, detect the aroma, enjoy it! This product is ready for consumption. The product’s oil
can be added to salads for a tasteful ecstasy.

Εκτέλεση:
Σοτάρουμε το κρεμμύδι και το σκόρδο με το λάδι να μαλακώσουν και προσθέτουμε τις τρομπέτες που τις έχουμε βγάλει
από το λάδι και συνεχίζουμε να σοτάρουμε ελαφρώς. Προσθέτουμε το κριθαράκι και αφού σοταριστεί και αυτό προσθέτουμε το ζωμό. Χαμηλώνουμε τη φωτιά και αφήνουμε να απορροφήσει το φαγητό όλο το ζωμό. Λίγο πριν κλείσουμε τη
φωτιά προσθέτουμε το αλάτι, το πιπέρι και το μοσχοκάρυδο. Σερβίρουμε το φαγητό ζεστό και το πασπαλίζουμε με τριμμένο σκληρό τυρί. Το λάδι μέσα στο οποίο ήταν οι τρομπέτες το χρησιμοποιούμε να αρωματίσουμε τις σαλάτες μας ή να
δώσουμε άρωμα σε άλλο φαγητό

Πατάτες γιαχνί με αποξηραμένα μανιτάρια …Βωλίτες

The experience, the knowledge and the artistry of the folk mushroom hunter
with the signature of the Mushroom Museum of Meteora.

Υλικά:
25 γρ. αποξηραμένους Βωλίτες
1 ποτήρι του νερού λευκό κρασί
1 κιλό πατάτες
3 κρεμμύδια ξερά χονδροκομμένα
2 ντομάτες φρέσκες ψιλοκομμένες
2 σκελίδες σκόρδο
2 φύλλα δάφνης
Αλάτι-πιπέρι
1 ποτήρι του κρασιού λάδι

Αφυδατωμένος Βωλίτης
(Βασιλομανίταρο)
Οι αναμφισβήτητοι βασιλιάδες των μανιταριών,
με πληθωρική γεύση και χαρακτηριστικό άρωμα.
Αποτελούν πλούσια πηγή βιταμίνης D και συνδυάζονται άριστα με κρέατα, ψάρια, ζυμαρικά,
δημητριακά, λαχανικά και όσπρια. Είναι γνωστά με
τις λαϊκές ονομασίες Βασιλικά, Βασιλομανίταρα ή
Καλογεράκια.

Dehydrated Boletus mushrooms
Boletus mushroom is the undoubtable king
of mushrooms. It has rich flavor and characteristic aroma. It is a great source of vitamin
D and it can be combined with meat, fish,
pasta, oats, vegetables and legumes.

Εκτέλεση:
9
Σε ένα μεγάλο μπολ βάζουμε το κρασί και τους αποξηραμένους Βωλίτες να μαλακώσουν. Σοτάρουμε τα κρεμμύδια , το
Αφυδατωμένο
Γανόδερμα
σκόρδο με το λάδι και προσθέτουμε τη ντομάτα, τις πατάτες και μόλις σοταριστούν και αυτά
λίγο προσθέτουμε
το κρασί
Γνωστό από την αρχαιότητα ως «μανιτάρι της αθαπου μουλιάσαμε τους Βωλίτες, το αλάτι, το πιπέρι και τα δαφνόφυλλά. Συμπληρώνουμε νερό
σκεπαστούν
τα υλικά και
νασίας», να
είδος με
πολλές θεραπευτικές εφαρμογές στην λαϊκή ιατρική, κυρίως της Άπω Ανατολής.
χαμηλώνουμε τη φωτιά να σιγοβράσει το φαγητό μας. Δέκα λεπτά πριν το κατεβάσουμε από
τη φωτιά προσθέτουμε τους
Χρησιμοποιείται για την παρασκευή ροφήματος που
τονώνει τον ανθρώπινο οργανισμό και ενισχύει το
Βωλίτες και τελειώνουμε το φαγητό . Αν θέλουμε το φαγητό μας με περισσότερο ζουμάκι προσθέτουμε
το ανάλογο νερό.
ανοσοποιητικό.
Dehydrated Ganoderma lucidum
mushrooms
It was known from the ancient years as “the
mushroom of immortality”. It has many healing
properties and it is mostly used in folk medicine of Far East. It is used in the preparation
of a beverage, which empowers the body
and strengthens the immune system.

Τα προϊόντα του Μουσείου θα τα βρείτε σε
επιλεγμένα delicatessen σε όλη την Ελλάδα,
στο πωλητήριο του Μουσείου, καθώς και στο
e-shop μας.

19

Η σελίδα της
WWF Ελλάς
20

Πανέμορφα τα μανιτάρια να τα βλέπεις στο δάσος, να
τα ξεχωρίζεις, να τα αναγνωρίζεις και να μπορείς να τα
ονοματίσεις. Αλλά και πολύ νόστιμα! Αυτά φυσικά που
μπορούν να καταλήξουν στο τηγάνι ή στην κατσαρόλα μας!
Νόστιμα κι υγιεινά.
Το πάντα γνωρίζοντας ότι το οικολογικό αποτύπωμα της
διατροφής μας, και ιδίως της κρεατοφαγίας, είναι σημαντικό,
εκστρατεύει για μια υγιεινή διατροφή. Γιατί στο πιάτο μας
βρίσκεται όχι μόνο η υγεία του σώματός μας, αλλά και του
πλανήτη μας. Με συνθήματα όπως:
«Τρώγε τοπικά, τρώγε εποχικά», «Άσε τον γόνο να γίνει γονιός»,
«Όχι στη σπατάλη τροφίμων», και «Μεσογειακή διατροφή για
υγιή παιδιά, υγιή πλανήτη»,
το WWF καλεί μικρούς και μεγάλους να ξανασκεφτούν
τη διατροφή τους. Να περιορίσουν το πολύ επιβαρυντικό
για τον πλανήτη μας κρέας (πολλές εκπομπές αερίων του
θερμοκηπίου, πολλή κατανάλωση νερού σε όλη την αλυσίδα
παραγωγής), να αποφεύγουν τα εισαγόμενα προϊόντα (πολλά
τροφοχιλιόμετρα γαρ) και να μη σπαταλάνε φαγητό. Μια και
ό,τι πετάς στο σκουπιδοτενεκέ, έχει στοιχίσει στη γη έδαφος,
νερό, εκπομπές CO2 και άλλα «δεινά».
Δείτε το υλικό για τη διατροφή εδώ: http://kalyterizoi.gr/
missions?field_topic_tid=13
Και πλούσιες δράσεις για το σχολείο εδώ: http://kalyterizoi.
gr/sxoleia/action?field_topic_tid=13
Κι αν θέλετε να ζήσετε μια περιπέτεια με τον διάσημο σεφ
κ. Φρικασέ, που έψαχνε τις καλές γεύσεις σε όλον τον
κόσμο, και ήταν αλλεργικός στο κακό φαγητό και, ιδίως, στην
παρανομία και την αρπαχτή που θέτει σε κίνδυνο την υγεία
μας, διαβάστε το Μην τρως ό,τι σου σερβίρουν. Ένα μενού με

To μανιτάρι και το
πάντα πάνε…
Στην κουζίνα,
μαγειρεύουν και
διαβάζουν το Μην
τρως ό,τι σου
σερβίρουν!
νόμους και με νου, έκδοση της Παιδικής Νομικής Βιβλιοθήκης
σε συνεργασία με το WWF. Για παιδιά άνω των 8 ετών αλλά
και για μεγάλους που τους αρέσουν οι παιγνιώδεις ιστορίες.
Στο παράρτημα του βιβλίου προτείνονται δραστηριότητες για
να εξοικειωθούν οι νεαροί αναγνώστες με βασικούς νόμους
για την ασφάλεια τροφίμων.
Μπορείτε να παραγγείλετε το βιβλίο από εδώ: http://shop.
wwf.gr/
Τα έσοδα από τις πωλήσεις ενισχύουν τους σκοπούς της
οργάνωσης.
Και για τους λάτρεις του ψαριού, μην παραλείψετε να ρίξετε
μια ματιά στον οδηγό βιώσιμης κατανάλωσης ψαριού που θα
βρείτε εδώ: http://fishguide.wwf.gr/
Και καλή μας όρεξη!

Εκατόμβη νεκρών
πουλιών η Λίμνη Κάρλα

Η σελίδα της
ANIMA Σύλλογος
Προστασίας
και Περίθαλψης
Άγριας Ζωής

Σε εκατόμβη νεκρών πουλιών έχει μετατραπεί η λίμνη‐
ταμιευτήρας Κάρλα, υγρότοπος διεθνούς σημασίας για
την ορνιθοπανίδα και αποκαλούμενη «το μεγαλύτερο
περιβαλλοντικό έργο των Βαλκανίων». Μεγάλος
αριθμός υδρόβιων πουλιών έχουν βρει το θάνατο
λόγω δηλητηρίασης από κυανοτοξίνες. Η Ελληνική
Ορνιθολογική Εταιρεία, η Εταιρία Προστασίας Πρεσπών
και οι Σύλλογοι Περίθαλψης Άγριας Ζωής ΑΝΙΜΑ και
Δράση για την Άγρια Ζωή κατήγγειλαν το περιστατικό με
κατεπείγουσα επιστολή τους στην Περιφέρεια Θεσσαλίας
και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Στα είδη που έχουν πληγεί περισσότερο περιλαμβάνεται
και ο Αργυροπελεκάνος, είδος παγκοσμίως απειλούμενο,
για τη διατήρηση του οποίου η χώρα μας φέρει μεγάλη
ευθύνη, καθώς φιλοξενεί πάνω από το 30% του παγκόσμιου
πληθυσμού του. Από το 2016, η λίμνη Κάρλα αποτελεί
τη δεύτερη μεγαλύτερη αποικία αναπαραγωγής
Αργυροπελεκάνων στην Ελλάδα και έναν από τους
τέσσερις υγρότοπους στην Ευρώπη όπου φωλιάζουν
και τα δύο είδη πελεκάνων (Ροδοπελεκάνος
και Αργυροπελεκάνος). Τα πρώτα νεκρά πουλιά, 9
Αργυροπελεκάνοι, εντοπίστηκαν στις αρχές Ιουλίου,
ενώ έκτοτε ο αριθμός των νεκρών πουλιών έχει
ξεπεράσει τα 160 άτομα. Ο αριθμός αυτός εκτιμάται
ότι είναι πολύ μεγαλύτερος, ενώ αναμένεται να αυξηθεί
σημαντικά, καθώς η θνησιμότητα συνεχίζεται με
σταθερό ρυθμό. Συγκεκριμένα, μέχρι και τις 9 Αυγούστου
είχαν εντοπιστεί νεκρά τουλάχιστον 167 πουλιά: 47
Αργυροπελεκάνοι, 4 Ροδοπελεκάνοι, 50 Λευκοτσικνιάδες,
2 Χουλιαρομύτες, 4 Καλαμοκανάδες, 35 Ασημόγλαροι, 2
Σφυριχτάρια, 10 Καστανοκέφαλοι γλάροι, 10 Κορμοράνοι
και 3 Πρασινοκέφαλες Πάπιες. Έχουν εντοπιστεί επίσης
υδρόβια πουλιά σε ημιθανή κατάσταση με έντονα
νευρολογικά συμπτώματα, όπως αστάθεια στο βάδισμα
και στο κράτημα του κεφαλιού. Ο Φορέας Διαχείρισης
Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας ‐ Μαυροβουνίου –
Κεφαλόβρυσου ‐ Βελεστίνου διενεργεί συστηματικές
περιπολίες για τον εντοπισμό των νεκρών πουλιών και την
αποστολή των ημιθανών σε Κέντρα Περίθαλψης.
Η μικρή ποσότητα νερού στον ταμιευτήρα και η κακή
ποιότητα του νερού, όπως επίσης και οι υψηλές
θερμοκρασίες, αποτέλεσαν το θανατηφόρο κοκτέιλ για
τα πουλιά, καθώς αναπτύχθηκαν οι ευνοϊκές συνθήκες
για την έντονη «άνθιση» τοξικών κυανοβακτηρίων (είδη

21

φυτοπλαγκτού). Τα αποτελέσματα των αναλύσεων που
διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, τόσο σε δείγματα
νερού όσο και σε ιστούς νεκρών Αργυροπελεκάνων,
κατέδειξαν την παρουσία υψηλών συγκεντρώσεων
ηπατοτοξινών και νευροτοξινών. Οι τοξίνες αυτές
απελευθερώνονται από τα κυανοβακτήρια κατά την
αποσύνθεσή τους και οι υδρόβιοι οργανισμοί είτε μέσω
της τροφικής αλυσίδας είτε μέσω απλής επαφής μπορεί να
προσβληθούν από τις τοξίνες αυτές.
Η κατάσταση στον ταμιευτήρα της Κάρλας είναι ιδιαίτερα
κρίσιμη. Πρέπει άμεσα να ληφθούν τα απαραίτητα
μέτρα από την Περιφέρεια Θεσσαλίας και το
Υπουργείο Περιβάλλοντος, ώστε να αντιμετωπιστεί
το φαινόμενο και να παύσει η θνησιμότητα των πουλιών.
Η ολοκλήρωση των έργων στη λίμνη είναι απολύτως
επείγουσα, ώστε να πραγματοποιείται η ανανέωση ‐
ανακύκλωση του νερού. Η χαμηλή στάθμη της λίμνης,
ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, ευθύνεται μερικώς
για το συγκεκριμένο περιστατικό. Μακροπρόθεσμα,
επιβάλλεται η Πολιτεία να αναλάβει μέτρα πρόληψης,
καθώς τέτοια φαινόμενα απειλούν όχι μόνο τη
βιοποικιλότητα αλλά και όλους τους χρήστες των
νερών της περιοχής, αλλά και φυσικά επαπειλείται η
καταδίκη της χώρας σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το κείμενο καθώς και η φωτογραφία προέρχονται από τη
σελίδα της Anima-Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης
Άγριας Ζωής

Η σελίδα της
Δράσης
για την
Άγρια Ζωή
22

Σταχτάρα: Το πουλί που δεν σταματά
να πετά ακόμα και όταν κοιμάται

Ενώ σε όλο τον κόσμο μπορεί κανείς να συναντήσει 323 είδη
και υποείδη σταχτάρας, στην Ελλάδα απαντώνται 3 είδη: η
Σταχτάρα (Apus apus), η Ωχροσταχτάρα (Apus pallidus) και
η Βουνοσταχτάρα (Apus melba). Είναι μεταναστευτικά πουλιά
καθώς έρχονται από την Αφρική την άνοιξη και επιστρέφουν
το φθινόπωρο. Παρόλο που κυρίως φωλιάζουν στις πόλεις,
λίγοι τα γνωρίζουν. Οι πιο παλιοί τα λένε πετροχελίδονα,
δεν έχουν όμως συγγένεια με τα χελιδόνια και οι πιο κοντινοί συγγενείς τους είναι τα κολίμπρι! Έχουν πολύ κοντά
ποδαράκια (Apus στα λατινικά σημαίνει χωρίς πόδια) και τα
χρησιμοποιούν κυρίως για να γαντζώνονται στις πολυκατοικίες ή τα βράχια όπου κάνουν τις φωλιές τους. Το μεγαλύτερο
μέρος της ζωής τους το περνούν στον αέρα και κατεβαίνουν
μόνο για να φτιάξουν φωλιές και να μεγαλώσουν τα μικρά
τους. Μια Σταχτάρα που γεννήθηκε φέτος,
θα κάνει περίπου τρία χρόνια
να προσγειωθεί,
όταν θα ενηλικιωθεί και θα είναι
έτοιμη να κάνει
τη φωλιά της. Το
πιο εντυπωσιακό
είναι ότι τρέφονται στον αέρα
με έντομα και
κοιμούνται στον
αέρα πετώντας.
Στη Δράση για
την άγρια ζωή
κάθε έτος έρχονται κατά μέσο
όρο 230 Σταχτάρες, το 18%
των ζώων που
παραλαμβάνουμε. Φέτος, ξεπεράσαμε τις 300. Οι αιτίες
εισαγωγής τους είναι ατυχήματα (πρόσκρουση σε τζάμι/
κτίριο, μπλέξιμο σε υλικό φωλιάς κ.α.), εξάντληση, ασθένειες,
αιχμαλωσία, οι περισσότερες όμως που φτάνουν σε μας είναι
νεοσσοί που πέφτουν από τις φωλιές τους.

Κάθε άγριο ζώο χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα και σεβασμό
για τη σωστή περίθαλψή του και πρέπει να γίνεται μόνο από
άτομα που έχουν εμπειρία και γνώσεις. Για τις Σταχτάρες,
λόγω της ιδιαίτερης βιολογίας τους, η φροντίδα τους είναι

ακόμα πιο απαιτητική σε γνώσεις, προσωπικό χρόνο και προϋποθέτει πολύ υπομονή. Επειδή περνούν πολύ χρόνο της ζωής
τους στον αέρα, η επιβίωσή τους εξαρτάται από την πτήση
τους, επομένως πρέπει να είναι σε τέλεια φυσική κατάσταση
μετά από την περίθαλψη για να μπορέσουν να επιστρέψουν
στη φύση. Κατά μέσο όρο το 54% των Σταχταρών που φροντίζουμε καταφέρνουν να επιστρέψουν στο φυσικό τους
περιβάλλον, ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό σε σχέση με άλλα
προγράμματα επανένταξης άγριας ζωής.
Τι μπορεί να κάνει κάποιος αν βρει μια Σταχτάρα; Σε καμία
περίπτωση να μην προσπαθήσει να την ταΐσει, η λάθος τροφή τη λάθος στιγμή μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτες
βλάβες. Επικοινωνήστε άμεσα μαζί μας. Με αυτόν τον τρόπο
το ζώο έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να επιβιώσει και να
επανενταχθεί.

Δράσε μαζί μας!
www.drasi-agriazoi.gr
https://www.facebook.com/drasiagriazoi
mail@drasi-agriazoi.gr
Διεύθυνση: 9ο χλμ Θεσσαλονίκης – Αθήνας
τηλέφωνο 6979914852

Αναγνωρίζοντας
τα πουλιά της
Ελλάδας,
της Κύπρου και
της Ευρώπης
Επτά χρόνια μετά την εμφάνιση του
στα βιβλιοπωλεία, κυκλοφορεί και
στην
ελληνική γλώσα ένα από τα δημοφιλέστερα ορνιθολογικά βιβλία. Πρόκειται
για τη βελτιωμένη και διευρυμένη Β’ έκδοση του περίφημου Οδηγού
Αναγνώρισης «Τα Πουλιά της Ελλάδας, της Κύπρου και της Ευρώπης», που πρωτοκυκλοφόρησε το
2007 από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία.
Aπό το 1999 που πρωτοεκδόθηκε το βιβλίο αυτό στην
Στοκχόλμη και παγκοσμίως, οι νεότερες ταξινομικές έρευνες για πολλά είδη και υποείδη, η αλματώδης διεύρυνση
των γνώσεων μας για την γεωγραφική κατανομή των διαφόρων ειδών, οι -αναπόφευκτες- μεταβολές στους πληθυσμούς ή ακόμη και στην συμπεριφορά πολλών ειδών λόγω
της Κλιματικής Αλλαγής κ.λπ. έκριναν απολύτως αναγκαία
την έκδοση μιας νέας, βελτιωμένης, διορθωμένης και
εμπλουτισμένης, με όλα τα καινούργια δεδομένα, έκδοσης.
Ο Οδηγός περιλαμβάνει 33
«νέα» είδη πουλιών, που προήλθαν από ταξινομικές διασπάσεις (Puffinus yelkouan,
Larus armenicus, Sylvia crassirostris κ.λπ.) με νέες, αναλυτικές περιγραφές και εικόνες
για τουλάχιστον 20 από αυτά.
Δέκα από τα, πάλαι ποτέ, θεωρούμενα ως «σπάνια» είδη,
εντάσσονται τώρα πλέον στον
κύριο κορμό του βιβλίου, μιας και τώρα γνωρίζουμε πως
εφανίζονται πολύ συχνότερα. Παρά την εξαιρετική εικονογράφηση των ειδών της πρώτης έκδοσης, περισσότερες
από 50 σελίδες ξανασχεδιάστηκαν εξ’ αρχής και πολλά
είδη –ιδιαίτερα αυτά που συχνά μας δυσκολεύουν στην
αναγνώριση– ζωγραφίστηκαν ξανά με περισσή επιμέλεια,
ενώ και οι χάρτες κατανομής βελτιώθηκαν αισθητά σε σχέση με την παλαιότερη έκδοση. Τέλος, ο νέος «Οδηγός» έχει

Η σελίδα της
Ελληνικής
Ορνιθολογικής
Εταιρείας
23

50, σχεδόν, σελίδες περισσότερες απο τον παλαιό, είναι δε
ντυμένος με ένα καταπληκτικό
εξώφυλλο που αναμφίβολα θα
μείνει ως «κλασσικό».
Πρόκειται για ένα χρηστικό
βιβλίο τσέπης, πού ωστόσο
δεν απευθύνεται μόνο σε «ειδικούς». Με πληροφορίες για
το μέγεθος, τον βιότοπο, την
κατανομή, την εμφάνιση και
τη φωνή 1.000 σχεδόν ειδών,
μέσα από χάρτες και 3.500
εικόνες, το βιβλίο αυτό αποτελεί μια αληθινή εγκυκλοπαίδεια των πουλιών. Γι’ αυτό, την
επόμενη φορά που θα εκδράμετε στη φύση , μην ξεχάσετε
να το βάλετε στο σακκίδιο ή και στην τσέπη σας. Ακόμη και
αν δεν έχετε ξανασχοληθεί με την παρατήρηση πουλιών,
ο Οδηγός αυτός είναι τόσο
καλοφτιαγμένος που θα σας
βοηθήσει να αναγνωρίσετε
τα πρώτα σας πουλιά με απίστευτη ευκολία. Αν πάλι δυσκολεύεστε να βγείτε από την
πόλη, χαρίστε το βιβλίο αυτό
στους εαυτούς σας η -ακόμη
καλύτερα- κάντε το δώρο στα
παιδιά. Και κάθε φορά που
το ξεφυλλίζετε μαζί τους, οι
πανέμορφες ζωγραφιές των
πουλιών της πατρίδας μας που
ξεχειλίζουν τις σελίδες του,
θα σας χαλαρώνουν ταξιδεύοντάς σας στον θαυμαστό κόσμο των φτερωτών μας φίλων.
Σε έναν κόσμο απίστευτης ομορφιάς.
Η έκδοση είναι διαθέσιμη στα γραφεία της Ορνιθολογικής σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη (210 8227937 & 2310
244245), καθώς και στο πωλητήριο του Μουσείου.

Η σελίδα της
Καλλιστώ Περιβαλλοντική
οργάνωση για την
άγρια ζωή
και τη φύση
24

Η Καλλιστώ παρουσίασε
στην ΔΕΘ το έργο ALPINE
καθώς και οι προϋποθέσεις έγκαιρης ειδοποίησης των μονάδων
επεξεργασίας νερού έτσι ώστε να γίνουν προκαταβολικά οι
κατάλληλες ενέργειες (π.χ. αλλαγή φίλτρων) ώστε να διατεθεί
ως πόσιμο στην κατανάλωση.

Η Καλλιστώ συμμετείχε στην φετινή Διεθνή έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) μαζί με την Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας παρουσιάζοντας το έργο ALPINE.
Το ερευνητικό έργο ALPINE χρηματοδοτήθηκε από την Γενική
Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας και διήρκησε από τον
Σεπτέμβρη του 2013 μέχρι τον Οκτώβριο του 2015. Στόχος
του ALPINE ήταν η διερεύνηση της αλληλεπίδρασης και η μείωση των επιπτώσεων της αστικής ανάπτυξης με τους φυσικούς
πόρους, την άγρια ζωή και τα ενδιαιτήματά της μέσω της τεχνολογίας των ασύρματων δικτύων αισθητήρων (WSN).
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη προστασία των υδρολογικών
υποδομών που ενώνουν φυσικούς ταμιευτήρες νερού (ταμιευτήρας Μόρνου, ταμιευτήρας Νίψας) με εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού (Αθήνα, Αλεξανδρούπολη, αντίστοιχα) για τη
τροφοδότηση των αστικών κέντρων. Αναλύθηκαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της τεχνολογίας WSN για την αυτόματη αναγνώριση φυσικών καταστροφών όπως κατολισθήσεις λάσπης,

Ένας δεύτερος άξονας ο οποίος διερευνήθηκε κατά το έργο
είναι η μελέτη των επιπτώσεων μεγάλων οδικών έργων, όπως
η Εγνατία Οδός, σε φυσικές περιοχές οι οποίες αποτελούν
εδώ και πολλές δεκαετίες φυσικούς βιοτόπους άγριας ζωής(αρκούδες, λύκοι κα). Τέτοια έργα αποκόπτουν τα ζώα από
τις πηγές τροφής τους αλλά και από άλλα συντροφικά άτομα
και ομάδες με αποτέλεσμα την αύξηση του κινδύνου εξόντωσης των συγκεκριμένων ειδών. Αναλύθηκαν οι προϋποθέσεις
εφαρμογής της τεχνολογίας WSN για την αυτόματη, εξ’ αποστάσεως αξιολόγηση της αποτελεσματικότητά των τεχνικών
περασμάτων που έχουν κατασκευαστεί για τη διέλευση των
ζώων (υπόγειες διαβάσεις), όσον αφορά το βαθμό στον οποίο
χρησιμοποιούνται τελικά από διάφορα είδη ζώων καθώς και
συγκεκριμένα είδη. Επιπλέον μελετήθηκε και τακτοποιήθηκε η
θηρευτική συμπεριφορά του λύκου σε κτηνοτροφικά ζώα. Με
την χρήση ραδιοκολλάρων με ενσωματωμένους «έξυπνους»
αισθητήρες, που τοποθετήθηκαν τόσο σε άτομα λύκου όσο
και σε κτηνοτροφικά ζώα, έγινε παρακολούθηση της θηρευτικής συμπεριφοράς του λύκου και συνεπακόλουθα η πρόληψη
επιθέσεων σε κοπάδια κτηνοτροφικών ζώων με στόχο την ελαχιστοποίηση των ζημιών.
Στο ερευνητικό πρόγραμμα του ALPINE συμμετέχουν το Εθνικό
Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης,
το Ινστιτούτο Πληροφοριακών Συστημάτων «Αθηνά», η περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ», η ΑLTEC, η LINK, και η PRISMΑ.
Περισσότερα μπορεί να βρει κανείς εδώ: http://alpineproject.
altec.gr/

Η σελίδα του
Φορέα
Διαχείρισης
Δάσους
ΔαδιάςΛευκίμηςΣουφλίου
25

Η βλάστηση του Εθνικού Πάρκου
Δαδιάς-Λευκίμης-Σουφλίου
βλάστηση καλύπτουν μικρή μόνο έκταση. Αντιθέτως, στα βόρεια και στα νοτιοδυτικά κυριαρχούν τα αμιγή δάση δρυός, με
είδη όπως η πλατύφυλλη δρυς (Quercusfrainetto), το τσέρο
(Quercuscerris) και η χνοώδης δρυς (Quercuspubescens),
τα οποία έχουν υποστεί έντονη υλοτομία στο παρελθόν. Στις
ενδιάμεσες ζώνες συναντάμε μικτά δάση πεύκης-δρυός. Στα
νοτιοδυτικά του Εθνικού Πάρκου συναντώνται κυρίως σκληρόφυλλοι θάμνοι όπως η αγριοκουμαριά (Arbutusandrachne),
το φυλλίκι (Phillyrealatifolia), το ρείκι (Ericaarborea) και η
λαδανιά (Cistusincanus).

Η περιοχή του Εθνικού Πάρκου του δάσους Δαδιάς – Λευκίμης - Σουφλίου παρουσιάζει μια πλούσια και πολύμορφη
χλωρίδα, με χαρακτηριστικά είδη της ευμεσογειακής και
παραμεσογειακής ζώνης βλάστησης. Στο μεγαλύτερο τμήμα
της καλύπτεται από δασική βλάστηση, η σύνθεση της οποίας
είναι αποτέλεσμα της επίδρασης του κλίματος, της γεωμορφολογίας, των εδαφικών συνθηκών και της γειτνίασης με τον
ποταμό Έβρο. Η βλάστηση συγκροτείται κυρίως από τραχεία
πεύκη (Pinusbrutia) και μαύρη πεύκη (Pinusnigra) σε μίξη με
δρύες (Quercusspp) και άλλα φυλλοβόλα είδη, καθώς και
από θαμνώνες μακίας βλάστησης.
Στις κεντρικές και ανατολικές περιοχές του Εθνικού Πάρκου
συναντάμε δάση κωνοφόρων, στα οποία κυριαρχεί η τραχεία πεύκη (Pinusbrutia) και δευτερευόντως η μαύρη πεύκη
(Pinusnigra), ενώ τα φυλλοβόλα, τα μικτά δάση και η μακία

Όσον αφορά την παραποτάμια βλάστηση, κυριαρχεί το κοινό σκλήθρο (Alnusglutinosa), ενώ υπάρχουν επίσης η ιτιά
(Salixspp) και η λεύκη (Populusspp).
Στο Εθνικό Πάρκο μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 360-400
είδη φυτών. Ανάμεσά τους βρίσκουμε δύο είδη ενδημικά
της Ελλάδας (Minuartiagreuteriana και Onosmakittanae),
καθώς και τρία σπάνια είδη (Cephalantheraepipactoides,
Salixxanthicola και Zygophyllumalbum). Είκοσι εννέα είδη
φυτών τελούν υπό καθεστώς προστασίας, ενώ αξιοσημείωτη είναι η παρουσία 25 ειδών ορχιδέας καθώς και του
Eriolobustrilobatus, ενός σπάνιου είδους αγριομηλιάς με
πολύ περιορισμένη εξάπλωση.
Αναλυτική λίστα με το σύνολο των φυτών του Ε.Π. βρίσκεται
στη διεύθυνση:http://dadia-np.gr/?page_id=4755
Φωτ. Γρ. Αζορίδης, Π. Μπαμπάκας – Αρχείο Φορέα Διαχείρισης Ε.Π.Δ.Λ.Σ.

Ελευθερία Παπακώστα

Τα ζώα του
Μουσείου

Εκπαιδευτικός - Υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων του Μουσείου

Φαλακρή ίβις
Άλλο ένα θύμα του πολέμου
στη Συρία

26

Μάιος 2015. Οι δυνάμεις του Ισλαμικού
Κράτους καταλαμβάνουν την ιστορική
πόλη της Παλμύρας, στη Συρία. Την ίδια
στιγμή αμοιβή 1000$ ορίζεται από την
Ένωση Προστασίας της Φύσης στον Λίβανο για όποιον γνωρίζει πληροφορίες
σχετικά με τη Ζηνοβία, την τελευταία
φαλακρή ίβιδα (Geronticus eremita) που
γνωρίζει τις μεταναστευτικές διαδρομές της Αιθιοπίας. Χωρίς αυτή, τα άτομα
που βρίσκονται σε αιχμαλωσία δεν θα
μάθουν ποτέ τις μεταναστευτικές διαδρομές, με συνέπεια τον αφανισμό του
είδους από τη φύση.
Με το μεγαλύτερο πληθυσμό να βρίσκεται στην περιοχή του Μαρόκο και να
μη ξεπερνά τα 250 ενήλικα άτομα, ενώ
ο πληθυσμός στις περιοχές της Συρίας
και της Τουρκίας το 2002 να είναι 7
άτομα και το 2012 μόλις 4, συνειδητοποιεί κανείς πως η διάσωσή του είναι
τουλάχιστον δύσκολη.
Η μείωση του πληθυσμού της φαλακρής
ίβιδας ωστόσο δεν είναι μία νέα υπόθεση. Η εξαφάνισή της από τα ευρωπαϊκά εδάφη μετρά ήδη 3 αιώνες, ενώ στη
χώρα μας πιθανολογείται πως υπήρξε
πριν 2000-3000 χρόνια. Αποτελεί ένα
από τα 100 πλέον απειλούμενα είδη του
πλανήτη, χαρακτηριζόμενο ως Κρισίμως
Κινδυνεύον.
Για την κατάσταση αυτή δεν θα μπορούσε να μην είναι υπεύθυνη η ανθρώπινη
δραστηριότητα. Η κλιματική αλλαγή,
που οδήγησε σε μείωση των εκτάσεων
όπου φωλιάζει το είδος και σε αλλαγές
των οικοτόπων, η μαζική δηλητηρίαση
παρασίτων στα χωράφια, το κυνήγι,
τα φράγματα καθώς και οι πολεμικές
αναταραχές στις περιοχές όπου έχει
απομείνει πληθυσμός, είναι μόνο κάποιες από τις αιτίες της επερχόμενης
εξαφάνισης του είδους.
Η φαλακρή ίβις απασχόλησε από νωρίς
την ανθρωπότητα και μύθοι προέκυψαν
σχετικοί με αυτή. Ο αρχαιότερος ίσως
είναι αυτός που την αναφέρει ως ένα
από τα πρώτα πουλιά που ο Νώε ελευθέρωσε από την κιβωτό, ως σύμβολο

γονιμότητας. Στην αρχαία Αίγυπτο, πιστεύονταν πώς είναι μετενσάρκωση
του θεού Θωθ, θεού της σοφίας και
της Σελήνης, ενώ στην Ελλάδα, σε κείμενό του ο Ηρόδοτος περιγράφει τις
Στυμφαλίδες όρνιθες, έναν από τους
12 άθλους του Ηρακλή, με τα χαρακτηριστικά της φαλακρής ίβιδας. Ωστόσο σχετικά με την τελευταία αναφορά,
υπάρχει η περίπτωση να συγχέεται με
άλλο είδος ίβιδας. Κατά τον Μεσαίωνα,
πολλές αναπαραστάσεις του είδους
έγιναν σε τοιχογραφίες σε ναούς της
Σλοβενίας και της Κροατίας. Σήμερα,
η μορφή της έγινε γραμματόσημο σε
χώρες όπως η Αλγερία, το Μαρόκο, το
Σουδάν, η Συρία, η Τουρκία και η Υεμένη.
Πρόκειται για ένα είδος μεγαλόσωμο,
με μήκος που φτάνει τα 70-80 εκατοστά και άνοιγμα φτερών τα 120-135
εκατοστά. Το ολόμαυρο πτέρωμά του
παίρνει έντονες μπλε, μοβ, πράσινες
αποχρώσεις αναλόγως του ηλιακού
φωτός. Χαρακτηρίζεται από την έλλειψη πτερώματος στο κεφάλι του. Αυτό
καλύπτεται από κόκκινο δέρμα, όπως
κόκκινο είναι και το ιδιαίτερα μεγάλο
και κυρτό ράμφος του. Συνηθίζει να
φωλιάζει σε άγονες περιοχές που του
προσφέρουν όμως πρόσβαση σε νερό.
Τρέφεται κυρίως με έντομα και μικρά
ζώα, όπως σαύρες.
Κατά την αναπαραγωγή του θα γεννήσει
2-4 αβγά, ενώ θα επιβιώσουν 1-2 νεοσσοί. Μετά από 42-50 μέρες τα νεαρά
πτηνά θα ακολουθήσουν τους γονείς
τους στην αναζήτηση τροφής.
Οι προσπάθειες προστασίας του είδους, είναι δύσκολες, αλλά παρόλα
αυτά οι ορνιθολόγοι εξακολουθούν
να προσπαθούν τη διάσωση του. Δεδομένης της ύπαρξης της ίβιδας σε
ορισμένους ζωολογικούς κήπους και
πάρκα ανά τον κόσμο, η επανεισαγωγή
του είδους στη φύση μοιάζει να είναι
ο μόνος τρόπος επιβίωσης. Ελπίζουμε
πως θα ανατρέψουν τα δυσοίωνα προγνωστικά και εντέλει θα τα καταφέρουν!

Ζιάκα Μαρία
Φιλόλογος, ερασιτέχνης ζωγράφος, πρόεδρος του Συλλόγου Τρικαλινών Ζωγράφων

Αρθρογραφία

Μουσεία-φορείς
παιδείας και
πολιτισμού
Η πρόσκληση εκ μέρους της Διεύθυνσης του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Καλαμπάκας προς τον
Σύλλογο Τρικαλινών Ζωγράφων για συμμετοχή
του στη μόνιμη έκθεση του Μουσείου, καθώς και
η πρόταση να γίνονται εκθέσεις του Συλλόγου
στο χώρο του, αφ ενός και η πολύπλευρη δραστηριότητα του Μουσείου (καλλιτεχνική, εκπαιδευτική, κοινωνική, ψυχαγωγική…) αφ’ ετέρου,
σηματοδοτούν, νομίζω, μια διαφορετική αντίληψη
και φιλοσοφία για τη θέση και το ρόλο των Μουσείων μέσα στην κοινωνία, μια φιλοσοφία που,
ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια υιοθετείται από
πολλούς μουσειακούς χώρους και εκφράζεται
με τον όρο «Ανοιχτά Μουσεία», με αποτέλεσμα
τα ίδια τα μουσεία να ανοίγονται στην κοινωνία
μέσω εκθέσεων, εκπαιδευτικών προγραμμάτων,
συνεργασιών με άλλα μουσεία, ώστε να προσελκύουν περισσότερους επισκέπτες, αλλά και να
βγαίνουν από το χώρο τους μέσω δραστηριοτήτων,
εκδηλώσεων και πολιτιστικών προγραμμάτων στο
δημόσιο χώρο με τη συνεργασία άλλων φορέων.
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Μετεώρων και
Μουσείο Μανιταριών αποτελεί ένα πολύ καλό
παράδειγμα γι αυτό.
• Μέσα στους χώρους του Μουσείου:
Στην παρουσίαση των εκθεμάτων συντίθενται η
τέχνη της ζωγραφικής και της γλυπτικής, δημιουργώντας διοράματα φυσικού περιβάλλοντος από
ντόπιους, κυρίως, καλλιτέχνες.
Μαζί με τα εκθέματα, φιλοξενείται έκθεση γλυπτικής των φοιτητών της Ανωτάτης Σχολής Καλών
Τεχνών.
Σε ξεχωριστή αίθουσα αναδεικνύεται και προβάλλεται η τοπική καλλιτεχνική δραστηριότητα (μόνιμη
έκθεση ζωγραφικής και γλυπτικής εικαστικών της
ευρύτερης περιφέρειας, η οποία ανανεώνεται συνεχώς), καθώς και η παραγωγή τοπικών προϊόντων
από γυναικείους συνεταιρισμούς της περιοχής.
Οργανώνονται εκδηλώσεις, σεμινάρια και συζητήσεις σχετικές με τη θεματολογία του, εκπαιδευτικά

προγράμματα, εργαστήρια και διάφορες δράσεις
για παιδιά και σχολεία, με την καθοδήγηση ειδικών.
• Έξω στον κοινωνικό χώρο
Οργανώνει τις «Μανιταροδράσεις», ένα πλούσιο
πρόγραμμα που περιλαμβάνει:
• Γιορτή Μανιταριού, εκδηλώσεις μανιταροφαγίας,
Μαθήματα μαγειρικής μανιταριών, εξορμήσεις στο
βουνό, διοργάνωση «κυνηγιού» τρούφας, σεμινάρια και διάφορα άλλα καλλιτεχνικά δρώμενα.
Όλη αυτή η δραστηριότητα και η φιλοσοφία που τη
διέπει με κάνει να πιστεύω ότι απομακρυνόμαστε
από την ιδέα των στατικών, αυστηρών, ψυχρών
μουσειακών χώρων (των τελευταίων αιώνων) και
γυρνάμε στις απαρχές της σημασίας της λέξης.
Ας γίνω πιο σαφής.
Η λέξη «Μουσείον», παράγεται από τη λέξη «Μούσα» και παραπέμπει στις εννέα Μούσες. Στην αρχαιότητα «Μουσείον» λέγεται χώρος αφιερωμένος
στη λατρεία των Μουσών, που σημαίνει πως εκεί
καλλιεργούνται οι τέχνες, τα γράμματα, η μουσική, η ποίηση, η φιλοσοφία και ο χορός, κάτι σαν
σχολείο καθολικής (γενικής) παιδείας. Εξάλλου η
λέξη «μουσική» έχει την ίδια ρίζα και περιλαμβάνει
όλες τις τέχνες που βρίσκονται υπό την προστασία των Μουσών, Λυρική ποίηση, Χορό, Γράμματα,
Καλλιτεχνία και Επιστήμες, ως μια αδιάσπαστη
ενότητα. Έτσι και το Πλατωνικό, «μουσικήν ποίει και
εργάζου», θα μπορούσε να θεωρηθεί ως σαφής
δήλωση της σημασίας της τέχνης στην παιδεία,
εφ’ όσον συμφωνούμε ότι η παιδεία έχει στόχο,
με τη σύνθεση όλων των κλίσεων, δεξιοτήτων και
ενδιαφερόντων, να αναπτύξει συνολικά την προσωπικότητά του ανθρώπου και να τον ανυψώσει
από άτομο σε πρόσωπο με γνώση, κρίση, εσωτερική καλλιέργεια, αλλά και ευαισθησία, ανθρωπιά,
κοινωνική συνείδηση.
Επιστροφή των «Μουσών», λοιπόν!
Μουσεία, φορείς πολιτισμού, χώροι παιδείας!
Είθε!

27

Αγγελική Κομνηνού
Οικονομολόγος

Αρθρογραφία

Τα μουσεία στην ελληνική
περιφέρεια και η συμβολή τους
στις τοπικές οικονομίες
Γιατί είναι ανάγκη να αναδείξουμε τα επιμέρους τοπικά χαρακτηριστικά που διαθέτει κάθε τουριστικός προορισμός και αυτό μπορεί να υλοποιηθεί και μέσω των μουσείων.

28

Το μακρινό ταξίδι αρχίζει και είναι πλημμυρισμένο από τη
χρυσόσκονη που διαθέτει η Ελλάδα σε όποια γωνιά της κι
αν πατήσεις, σε όποιο σοκάκι κι αν περπατήσεις, σε όποιο
βουνό κι αν σκαρφαλώσεις, σε όποια ακρογιαλιά κι αν
ονειρευτείς.
Αυτό μας το ταξίδι γίνεται στο παρελθόν και θέλουμε να
είναι γερές οι μαγικές κλωστές που θα το υφάνουν με το
σήμερα και το αύριο, γιατί μόνο έτσι θα φανερώσουμε τον
ανεξάντλητο πλούτο που έχει η μικρή μας πατρίδα και θα
λειτουργήσουμε κατά τρόπο που αυτός ο πλούτος να γίνει
γνωστός στους χιλιάδες αλλοδαπούς επισκέπτες μας.
Η ελληνική περιφέρεια, νησιωτική και χερσαία, δεν κατάφερε
ακόμα να εντάξει οργανωμένα τα μουσεία στον τουριστικό
ιστό, ώστε να μεγιστοποιήσει τα οφέλη στο οικονομικό πεδίο καθώς και στην ευρύτερη διάχυση γνώσεων ιστορίας,
πολιτισμού, φυσικού περιβάλλοντος για να διευρύνει το
γνωστικό πεδίο των επισκεπτών αναφορικά με το χώρο που
τους φιλοξενεί. Ωστόσο η προσπάθεια γίνεται και ο αριθμός των μουσείων συνεχώς μεγαλώνει δημιουργώντας σε
όλους εμάς την κρυφή ελπίδα πως προϊόντος του χρόνου
θα πετύχουμε το στοίχημα.
Τα μουσεία μας πρέπει να λειτουργήσουν ως ένας από τους
κρίκους της αλυσίδας του θεματικού τουρισμού, εν προκειμένω του πολιτιστικού και οικολογικού που προσελκύουν
επισκέπτες άλλης οικονομικής κλάσης και βρίσκονται μακριά
από τον αποκαλούμενο μαζικό τουρισμό που στην Ελλάδα
έχει εδώ και δεκαετίες τη σφραγίδα «ήλιος και θάλασσα».
Θα ήταν μεγάλη επιτυχία αν κάθε μουσείο κατάφερνε με
εξωστρέφεια να λειτουργήσει σαν σταθερό σημείο αναφοράς για την επισκεψιμότητα του τουρίστα που εκ προοιμίου
θα γνώριζε όχι μόνο τα εκθέματα αλλά και τις προγραμματισμένες δράσεις του, που αυτές οι δεύτερες θα είχαν
θεσμοθετημένο χαρακτήρα.
Τα μουσεία στις τοπικές κοινωνίες μπορούν να συμβάλουν
αποτελεσματικά στις οικονομίες των περιοχών και των νομών που βρίσκονται με καλή οργάνωση και με συνεργασία
ιδιωτικού και δημόσιου τομέα.
Η αύξηση των τουριστικών ροών είναι εφικτή και μπορεί να
βοηθήσει στην ανάπτυξη μιας περιοχής που βρίσκεται μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα, δημιουργώντας θέσεις
εργασίας, αναπτύσσοντας τη μικρή επιχειρηματικότητα και
βοηθώντας ακόμα και στη λειτουργία βιοτεχνικών μονάδων
με παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων. Η καινοτομία είναι
ένα ακόμα πολύ σημαντικός παράγοντας που θα φέρει το
μουσείο και την περιοχή του βρίσκεται πολύ υψηλά στις

επιλογές των επισκεπτών και θα του δώσει φήμη μακριά
από τα περιορισμένα σύνορα της χώρας μας.
Όμως ο στόχος δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι μόνο
ωφελιμιστικός και εισπρακτικός. Η συμβολή των μουσείων
μπορεί να έχει οικονομικά οφέλη αλλά σε καμία περίπτωση
δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε το πνευματικό μέρος που
συνδέεται με την ταυτότητα, την ιστορία και τον πολιτισμό
μας. Το ταξίδι που θα ενώσει το χθες με το σήμερα μπορεί
να ευοδωθεί μέσα σε ένα μουσείο, κι αν αυτό μπορεί να γίνει
σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, όλοι αντιλαμβανόμεθα μέχρι
πού μπορεί να φτάσει σήμερα με την τεχνολογία η διαφήμιση
του πλούτου της χώρας μας! Έτσι η ανταγωνιστικότητά μας
ως τουριστικού προορισμού θα εκτοξευθεί και μάλιστα θα
έχει τη δυνατότητα να παρέχει άπειρες επιλογές ακόμα
και για τους πιο δύσκολους πελάτες. Σίγουρα υπάρχουν
τα πλεονεκτήματα για να είμαστε άκρως ανταγωνιστικοί
αλλά αυτό απαιτεί οργάνωση, δηλαδή εκείνο στο οποίο
υστερούμε κατά κράτος.
Σχέδια στρατηγικού μάρκετινγκ μπορεί να εκπόνησαν πολλές τουριστικές περιοχές αλλά δυστυχώς, ως είθισται στην
Ελλάδα, έμειναν σε συρτάρια λόγω αλλαγής προσώπων σε
θέσεις εξουσίας ή δεν αξιοποιήθηκαν γιατί δεν υπήρξε ο
κατάλληλος συντονισμός μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.
Όλα γίνονται αποσπασματικά με την ιδιωτική πρωτοβουλία
να προηγείται αλλά χωρίς συνολικό πλάνο. Το ίδιο μοντέλο
βλέπουμε να εφαρμόζεται και στην περίπτωση των μουσείων
που σε λίγες περιπτώσεις στην ελληνική περιφέρεια έχουν
ενταχθεί στα προγράμματα των μεγάλων ταξιδιωτικών οργανισμών (t.ο.).
Η αναζήτηση ενός οργανωμένου μοντέλου αξιοποίησης
της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί ζητούμενο
στις μικρές κοινωνίες που γνωρίζουν και αναγνωρίζουν ότι
τα μουσεία και οι εκθεσιακοί χώροι προσελκύουν και πρέπει να λειτουργήσουν όπως το φως με τις πεταλούδες. Η
τοπική αυτοδιοίκηση οφείλει να δώσει χείρα βοηθείας σε
αυτή την κατεύθυνση ειδικά τώρα που τα έσοδά της έχουν
κατακρημνισθεί και αναζητά πόρους.
Εδώ το ταξίδι μας τελειώνει και νομίζουμε πως πρέπει να γίνει
απαρχή ενός νέου προβληματισμού που θα βάλει τα θεμέλια
δημιουργίας στη νέα τουριστική εποχή που δημιουργούν οι
ανάγκες του σύγχρονου ανθρώπου.
Ευχαριστούμε τους υπεύθυνους του μουσείου για την ευγενική τους διάθεση να μας παραχωρήσουν χώρο για κοινούς
προβληματισμούς.

Νίκος Ντούλης
Δασοπόνος

Αρθρογραφία

Καλλιέργεια τρούφας

Η τρούφα είναι ένα σπάνιο είδος υπόγειου μανιταριού που
συμβιώνει και αναπτύσσεται στις ρίζες κάποιων ειδών δένδρων ή και θάμνων. Πρόκειται για καρποφορίες ομάδας
ασκομυκήτων οι μυκηλιακές υφές των οποίων περιβάλλουν
τα ριζικά τριχίδια των ξενιστών τους σαν γάντι. Οι μύκητες
αυξάνουν την ικανότητα των ριζών να προσλαμβάνουν από
το έδαφος θρεπτικές ουσίες και ιχνοστοιχεία, ενώ απορροφούν από τις ρίζες κυρίως υδατάνθρακες. Το εδώδιμο αυτό
μανιτάρι ήταν γνωστό στους αρχαίους Έλληνες με την ονομασία ύδνον. Οι Ρωμαίοι ήταν επίσης λάτρεις του ξεχωριστού
αυτού εδέσματος. Άγνωστο γιατί, στην Ελλάδα σήμερα δεν
το ξέρουν πολλοί παρότι αυτοφύεται σε αρκετές περιοχές.
Οι κύριες χώρες παραγωγής αλλά και κατανάλωσης, είναι
η Ιταλία και η Γαλλία.
Κάποια είδη μαύρης τρούφας μπορούν να καλλιεργηθούν.
Η καλλιέργεια τρούφας γίνεται κυρίως σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές καθώς επίσης και σε άγονα κτήματα. Είναι
μια αγροτική δραστηριότητα που μπορεί να φέρει μεγάλα
έσοδα με ελάχιστη χειρωνακτική εργασία.
Για να μπορέσει κανείς να αρχίσει την καλλιέργεια τρούφας
θα πρέπει πρώτα να προμηθευτεί δενδρύλλια όπου το ριζικό τους σύστημα να έχει μολυνθεί με το μυκήλιο μυκήτων
του γένους tuber. Το σημαντικότερο ίσως στάδιο που θα
χρειαστεί κανείς για την καλλιέργεια τρούφας είναι να βρει
κανείς το σωστό έδαφος.
Τα καλύτερα εδάφη είναι τα επικλινή και αμμοαργιλώδη τα
οποία έχουν την δυνατότητα να στραγγίζουν πολύ καλά.
Ανάλογα με το είδος της τρούφας που θα καλλιεργηθεί,
αντίστοιχα ανάλογες είναι και οι απαιτήσεις του κάθε εδάφους. Η μαύρη τρούφα αναπτύσσεται κυρίως σε αλκαλικά
και ασβεστολιθικά όπου η οξύτητα τους κυμαίνεται από
7,4-8,4 (ph), κυρίως σε υψόμετρα από 300-1000 μέτρα, σε
περιοχές ξηρές όπου δεν μπορούν να γίνουν άλλες αγροτικές δραστηριότητες.
Η χρησιμοποίηση αζωτούχων ή άλλων λιπασμάτων απαγορεύεται όπως και το να χρησιμοποιήσει κανείς φυτοφάρ-

μακα. Μπορεί κανείς αν το επιθυμεί, για να μπορέσει να
απομακρύνει τυχόν ζιζάνια που μπορεί να αναπτυχθούν,
να χρησιμοποιήσει χορτοκοπτικό μηχάνημα καθώς και το
σκάλισμα γύρω από την περιοχή να γίνει σε βάθος μέχρι 5
εκατοστών. Στην περίοδο του καλοκαιριού, αν στην περιοχή
έχει να βρέξει περισσότερες από 15 ημέρες, η άρδευση
του εδάφους είναι επιτακτική. Η άρδευση σε εδάφη που
έχουν κλίση είναι πολύ εύκολη και για την εγκατάστασή της
τα έξοδα είναι πολύ λίγα.
Απαραίτητη για την καλλιέργεια της τρούφας είναι η περίφραξη της φυτείας με τσιμεντένια βάση και με δυνατό σύρμα,
ώστε να προφυλάξει τόσο τα δενδρύλλια αρχικά όσο και
αργότερα την τρούφα από τα ζώα.
Συνοπτικά, τα βασικά έξοδα για την καλλιέργεια της τρούφας αφορούν:
1. Την απόκτηση δενδρυλλίων
2. Την εγκατάσταση αρδευτικού συστήματος
3. Την κατασκευή περίφραξης
Ακόμα για την καλλιέργεια της τρούφας θα πρέπει να γνωρίζουμε τα παρακάτω σχετικά με:
1. Την καταλληλότητα του χωραφιού. Τα καταλληλότερα χωράφια για καλλιέργεια τρούφας είναι εκείνα που
έχουν ελαφριά κλίση και που τα βλέπει καλά ο ήλιος έτσι
ώστε να μπορούν να στραγγίζουν εύκολα.
2. Την καταλληλότητα του εδάφους. Πριν αρχίσει η
καλλιέργεια της τρούφας θα πρέπει πρώτα να ελεγχθεί το ph
του και να διαπιστωθεί αν είναι κατάλληλο για καλλιέργεια.
3. Το είδος του φυτού που θα φυτευτεί. Πρέπει να
γίνει σωστός καθορισμός του είδους του δέντρου με τον
κατάλληλο μύκητα της τρούφας και σύμφωνα πάντα με το
κλίμα και το έδαφος της περιοχής.
Η καλλιέργεια τρούφας είναι μια σχετικά εύκολη διαδικασία
και δίνει τη δυνατότητα σε όποιον ασχοληθεί με αυτή να
προσθέσει ένα σημαντικό ποσό στο εισόδημά του.

29

Επιμέλεια: Ευαγγελία Ντούλη
Υπεύθυνη Επικοινωνίας και Social Media του Μουσείου

Αφιέρωμα στα
Μοναστήρια
των Μετεώρων

Ιερά Μονή
Αγίου Νικολάου
Αναπαυσά

30

Για την Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου
Αναπαυσά οι πληροφορίες που υπάρχουν
για τη δημιουργία του Μοναστηριού είναι συγκεχυμένες. Θεωρείται πως ο συγκεκριμένος βράχος (που έχει ύψος 85
μέτρα) πρωτοκατοικήθηκε το 14ο αιώνα.
Μυστήριο επίσης, αποτελεί και το πως
προέκυψε το όνομα «Αναπαυσάς». Κάποιοι πιστεύουν πως προέκυψε από τον
πρώτο κτήτορα της Μονής, ενώ άλλοι
αναλύουν ετυμολογικά τη λέξη που προέρχεται από το ρήμα «αναπαύομαι» και
θεωρούν πως ο βράχος, που χτίστηκε το
Μοναστήρι, ονομάστηκε έτσι ως τόπος
ψυχικής και σωματικής ανάπαυσης.
Από το 14ο αιώνα σώζεται και το παρεκκλήσιο του Αγίου Αντωνίου.
Ο Μητροπολίτης Λαρίσης Άγιος Διονύσιος ο Ελεήμων και ο έξαρχος Σταγών
Ιερομόναχος Νικάνωρ ανακαίνισαν ριζικά το Μοναστήρι τον 16ο αιώνα και
έκτισαν το σημερινό καθολικό, το οποίο
αγιογραφήθηκε από τον περίφημο Κρητικό ζωγράφο Θεοφάνη Στρελίτζα, το
1527. Η τοιχογράφηση του καθολικού
αποτελεί το παλιότερο τοιχογραφικό
επώνυμο έργο του μεγάλου καλλιτέχνη.
Η Μονή εγκαταλείφθηκε και άρχισε να
ερειπώνεται από τις αρχές του 1900.
Τη δεκαετία του 1960, η Αρχαιολογική
Υπηρεσία αναστήλωσε και ανακαίνισε

το Μοναστήρι. Μέχρι το 1982 έμενε σε
αυτό ο πατήρ Παλαμάς. Όταν αναγκάστηκε να φύγει, το Μοναστήρι έκλεισε για
15 χρόνια και λειτουργούσε μόνο τους
θερινούς μήνες από ιερείς της Καλαμπάκας, για τους τουρίστες. Το 1997 άρχισε
να λειτουργεί ξανά.
Η αρχιτεκτονική διαμόρφωση του Μοναστηρίου είναι ιδιαίτερη και για αυτό
ευθύνεται η πολύ μικρή έκταση του
πλατώματος του βράχου, στον όποιο
χτίστηκε. Είναι χτισμένο σε 3 επίπεδα.
Το Μοναστήρι είναι προσβάσιμο μέσω
κτιστής σκάλας, την όποια ανεβαίνοντας
κανείς, το πρώτο που συναντάει είναι το
μικρό παρεκκλήσιο του Αγίου Αντωνίου
και την κρύπτη, όπου παλαιότερα φυλάσσονταν οι κώδικες και τα κειμήλια της
Μονής (σήμερα τα περισσότερα από
αυτά βρίσκονται στην Ιερά Μονή Αγίου
Στεφάνου και στο Μοναστήρι της Αγίας
Τριάδας, όπου μεταφέρθηκαν για να προστατευθούν τα χρόνια που το Μοναστήρι
δεν λειτουργούσε).
Στον επόμενο όροφο, είναι χτισμένο το
καθολικό του Μοναστηριού, ο Ναός του
Αγίου Νικολάου, που αποτελείται από
ένα μικρό, σχεδόν τετράγωνο ναό, ακανόνιστο και παράγωνο, εξαιτίας του στενού βράχου. Υπάρχει, επίσης, στη στέγη
ένας μικρός τρούλος, χωρίς παράθυρα
και πριν το ναό υπάρχει και ο Νάρθηκας,
ο οποίος είναι πιο ευρύχωρος από τον
κυρίως Ναό.

Στον τελευταίο όροφο, βρίσκεται η παλαιά τράπεζα της Μονής, που σήμερα
έχει ανακαινιστεί και χρησιμοποιείται ως
αρχονταρίκι. Στον ίδιο χώρο, βρίσκεται

και το οστεοφυλάκιο του Μοναστηριού,
καθώς και το ανακαινισμένο, από το
1971, παρεκκλήσιο του Αγίου Ιωάννου
του Προδρόμου. Το Μοναστήρι δε διαθέτει αυλή και οι Μοναχοί συνήθιζαν
να συγκεντρώνονται στον ευρύχωρο
Νάρθηκα, τις ώρες που δεν υπήρχαν
ακολουθίες στο Ναό.
Η Μονή του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά, χάρη στις τοιχογραφίες της, αποτελεί σήμερα θαυμάσιο δείγμα βυζαντινής
αγιογράφησης, με κρητικές επιρροές, και
ταυτόχρονα ξεχωρίζει η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική δομή της.

Όποια κι αν είναι η ιδέα σας,
την τυπώνουµε σε χαρτί!
Στη Λυχνία αγαπάµε τις ιδέες και τα όνειρα και µας γοητεύει να τα κάνουµε πράξη!
Γι’ αυτό επενδύουµε συνεχώς σε τεχνολογία υψηλών προδιαγραφών, για να
µπορούµε να παράγουµε ποιοτικές εκτυπώσεις και να σας προσφέρουµε
ανταγωνιστικές, ολοκληρωµένες λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες σας.
Λύσεις που ξεκινούν από µια απλή επαγγελµατική κάρτα και καταλήγουν στην
πιο απαιτητική εκτύπωση και βιβλιοδεσία.
Στη Λυχνία είναι καθηµερινό µέληµά µας να βάζουµε µε αφοσίωση και συνέπεια
τις ιδέες σας στο χαρτί!

Ολοκληρωµένες Υπηρεσίες Έντυπης Επικοινωνίας

Ανδραβίδας 7
136 71 Χαµόµυλο Αχαρνών
Λυχνία Α.Ε.

Lyhnia S.A.

Τ.: 210 3410436
F.: 210 3425967
@LYHNIAsa

www.lyhnia.com
info@lyhnia.com
Lyhnia S.A.

lyhnia

Πιστοποίηση για τη χρήση τεχνολογιών
Πιστοποίηση Σ∆Π
Αρ. Πιστοπ:
3

ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9001:2000
Aρ. Πιστοπ. 738/∆/2008

Ανακaλύψτε
την πλούσια συλλογή µας!
Στα καταστήματα ΕΛΤΑ