Β’ ΕΙ∆ΙΚΗ ΕΚΤΑΚΤΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚ∆ΟΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟ∆ΙΚΟΥ ‘ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ’

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Η ΓΝΩΜΗ ΜΑΣ…
™ Του Χρήστου Φασλή…………………………………………………….……σελ. 3
ΟΙ ΙΣΤΟΛΟΓΟΙ ΕΓΡΑΨΑΝ…
™ http://anadasosi.blogspot.com - 08/07/2007
Αθήνα-Πράσινη Πόλη…………………………………………………….........…σελ. 4

Ο ΤΥΠΟΣ ΕΓΡΑΨΕ…
™ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ – 21/07/2007
Ένα σύγχρονο e-λληνικό καφενείο (Του Κώστα Γιαννακίδη) ……….....…….σελ. 8
™ ΤΑ ΝΕΑ – 21/07/2007
Βlogger: Ο ∆ιπλός Άνθρωπος (Του Μίµη Ανδρουλάκη) ……………......………σελ. 10
™ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ – 26/07/2007
H «youtube δηµοκρατία» (Tης Ρίτσας Μασούρα) ……………………………σελ. 12

-2-

Η ΓΝΩΜΗ ΜΑΣ…
Του Χρήστου Φασλή
Η επιτυχία που είχε η πρώτη έκτακτη έκδοση του περιοδικού Κοινωνία
Πολιτών σε συνδυασµό µε την ανταπόκριση των αναγνωστών καθιστούν το
παρόν πόνηµα αναγκαίο συµπλήρωµα αυτής.
Η ενεργοποίηση της κοινωνίας των πολιτών σε συνδυασµό µε τη νέα
προοπτική που διανοίγεται από το παράθυρο της µπλογκόσφαιρας
προσθέτουν νέα δυναµική στην εκστρατεία για τη διάσωση του ορεινού όγκου
της Πάρνηθας αλλά και ήδη …ολόκληρης της Ελλάδος.
Η συνέχιση των πυργκαγιών και η ολοκλήρωση των καταστροφικών
συνεπειών που αυτές επεσώρευσαν στον ελληνικό φυσικό πλούτο ήρθε κατά
µια σατανική σύµπτωση µε τη λαίλαπα και τη διεργασία που συντελείται στη
µπλογκόσφαιρα και την κοινωνία..
Το ζητούµενο πλέον δεν είναι η ‘γνωριµία’ των πολιτών µε την κοινωνία τους
αλλά η οριοθέτηση της κοινωνίας των πολιτών από οτιδήποτε παλιό και
παρωχηµένο…
Μην περιµένετε λοιπόν κάποιο καινούριο πολιτικού φορέα ή ένα ‘διαφορετικό’
κόµµα από τα , άλλα κάτι εντελώς νέο…
Η κοινωνία πολιτών δηµιουργεί εκ των ένδον και αφ’εαυτού το µέλλον της…
∆εν αποζητά πολίτες –

κοµµάτια της µάζας –σύγχρονες εκδοχές της

διαφήµισης
αλλά οντότητες που χαρακτηρίζονται από υψηλή κοινωνική ευαισθησία και
συνεχή επαγρύπνηση…
Ολοι οι πολίτες µαζί µε τι διαφορές τους και τις οµοιότητες διαµορφώνουν το
µέλλον τους – την ενεργή πολιτεία!

-3-

ΟΙ ΙΣΤΟΛΟΓΟΙ ΕΓΡΑΨΑΝ…

http://anadasosi.blogspot.com

ΑΘΗΝΑ - ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΟΛΗ
Η Αθήνα είναι µια πόλη χωρίς πράσινο. Οι δείκτες που υπάρχουν για τους επιστήµονες
του χώρου ,ως προς το κατά κεφαλήν πράσινο και το περαστικό πράσινο είναι τόσο
δραµατικοί που καλύτερα να µην τους αναφέρουµε. Θα γίνει προσπάθεια όµως να
δούµε το πρόβληµα, και να βρεθούν λύσεις για να γίνει η Αθήνα µας µια πιο πράσινη
πόλη.Ο γραφών είχε την ευτυχία να γεννηθεί και να µεγαλώσει στο κέντρο της πόλης,
λίγα µέτρα από την Ακρόπολη και του Φιλοπάππου. Το παιδικό παιχνίδι γινόταν µέσα
στα µε γνώση και σύνεση φυτεµένα µονοπάτια και συστάδες από τον µεγάλο µας
αρχιτέκτονα Πικιώνη, στις φυτεύσεις της Αρχαίας Αγοράς από την Αµερικάνικη Αρχ.
Σχολή και στις δασικές εκτάσεις φυτεµένες από την ΕΠΟΝ (Νοτιοδυτικό τµήµα
Φιλοπάππου) και προσκόπους (Ανατολικό και Βόρειο τµήµα του λόφου).Το παρόν
κείµενο επιδιώκει να τονίσει την αλόγιστη και έξω από την λογική επιστηµονική
διαχείριση ενός τέτοιου φυσικού κάλους χώρο ,από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Αποψιλώθηκαν όλοι οι θάµνοι σχίνα, ιουστικιές ,άκανθες, µηδικές ,αγκάβες,
µετέτρεψαν σε δέντρα όλες τις χαρουπιές και άκαρπες ελιές που χρησιµοποιούνταν ως
οπτικούς βράχους ,για λόγους καθαριότητας. Άραγε γνωρίζουν ότι αυτά τα φυτά, όπως
οι άκανθες, απεικονίζονται στις κολόνες Κορινθιακού ρυθµού;
Τι σηµαίνει αυτό; Οι κάτοικοι της πόλης απόλυτα αποµακρυσµένοι από την φύση όταν
βρεθούν σε έναν τέτοιο χώρο , ξεχνούν την ύπαρξη του άστεως, και χαλαρώνουν. Μια
µικρή βόλτα στα γειτονικά πάρκα φτάνει για να ηρεµίσουν και να γεµίσουν τις
«δεξαµενές» για την συνέχιση της αφύσικης ηµέρας τους στο άστυ. Η ύπαρξη χώρων
πρασίνου είναι απόλυτα αναγκαία µέσα και γύρω από το άστυ για την φυσιολογική
λειτουργία και ευεξία των πολιτών της Αθήνας µας.Σηµαντικότατη είναι και η
πρόσφορα των χώρων πρασίνου στην ατµόσφαιρα. Με το πέρασµα των χρόνων νέες
επιστηµονικές έρευνες αποδεικνύουν πόσο ωφέλιµο είναι το δάσος στην ατµόσφαιρα. Η
πρόσφορα σε Ο2 ,η δροσιά, η απορρόφηση ηλιακής ενέργειας ,η κατακράτηση
µικροσωµατίδιων –µε την σηµασία που έχουν στις καρκινοπάθειες- η απορρόφηση της
ηχορύπανσης ,η συγκράτηση της βροχής-έχουν άραγε αναρωτηθεί οι αρχαιολόγοι που
έδιναν τις εντολές που προαναφέρθηκαν γιατί γεµίζουν λάσπη µετά από κάθε βροχή οι
ενεσκαµενοι χώροι γύρω από την Ακρόπολη µετά την αποψίλωση-τέλος την επίδραση
των πράσινων στο κλίµα της πόλης.Με το τελευταίο θα ασχοληθούµε λιγάκι παραπάνω,
µια που είναι πρόσφατες ,τα τελευταία έτη, οι χιλιάδες των νεκρών -Παρίσι 2003-από
τις ακραίες θερµοκρασίες των πόλεων. Είναι µελετηµένη αυτή η λειτουργία (εργαστήρια
Ανθοκοµίας και Μετεωρολογίας καθ. Χρονοπουλος, Κα Σερέλη) και στην Αθήνα.
Συγκεκριµένα ξέρουµε πόσο ενεργό ρόλο παίζει ο Εθνικός Κήπος στις γύρω περιοχές.
Ξέρουµε επίσης ότι το Πεδίο του Άρεως χάνει σηµαντικά, λόγο των πολύ πλατιών για
πάρκο ασφαλτικών δρόµων που το διασχίζουν. Όλοι µας το βιώνουµε όταν
κατεβαίνοντας τη Β. Κωνσταντίνου φτάνοντας στο Παναθηναϊκό Στάδιο η δροσιά είναι
αισθητή και όταν κινούµαστε µε µηχανή καταλαβαίνουµε την αναγκαιότητα του
µπουφάν τα καλοκαιρινά βράδια.Ποια είναι η λύση για τις υψηλές θερµοκρασίες κατά
την διάρκεια της ηµέρας; Όλοι αγοράζοντας από ένα air condition θεωρούν πως
-4-

λύνουν το πρόβληµα µέσα στο σπίτι τους µη γνωρίζοντας πως τελικά το
πολλαπλασιάζουν έξω από την πόρτα τους. Σκεφτόµενος ότι όπου ήταν δυνατόν να
υπήρχε ένα πλατάνι στην ανατολική αυλή ενός σπιτιού θα µείωνε την θερµοκρασία του
µπετόν που ανάβει το καλοκαίρι κατά 5-6 βαθµούς όποτε το αποτέλεσµα θα ήταν ένα
σπίτι ανεκτό-καλοκαιρινό διότι πρέπει να το βιώσουµε και αυτό-το µεσηµέρι και το
βράδυ ανοίγοντας τις µπαλκονόπορτες (να κάνει ρεύµα λέγανε παλιότερα). Με τον
κατάλληλο βοικλιµατικό σχεδιασµό τα αποτελέσµατα είναι εξαιρετικά. Το αντίστοιχο
σπίτι µε Α.C έχει 22°C εντός και 6-8 πρόσθετους βαθµούς στην εξωτερική µονάδα.
Εκτός αν καλοκαίρι για έναν εργαζόµενο σηµαίνει σπίτι µε air condition και
κατευθείαν στο όχηµα µε Α.C.Από το πάρκινγκ της οικίας κατευθείαν στο πάρκινγκ της
εργασίας και τέλος εργασία µε A.C.Αυτό αφορά κάποιους , πέρα από αφύσικα, είναι
ταξική λύση για τα στελέχη της κοινωνίας. Η πλέµπα θα εργάζεται εκτός, θα κινείται µε
ΜΜΜ εκτός ,θα περπατά εκτός και άντε θα έχει το διαµέρισµα µε Α.C. µε τοίχο
θερµοκρασίας 50°C.Η βιώσιµη πόλη πρέπει να έχει για όλους και όχι µόνο για τους
έχοντες την οικονοµική δυνατότητα.Τι πρόγραµµα µπορεί να γίνει από τις ηγεσίες των
πόλεων για την βελτίωση των συνθηκών. Το γνωρίζουµε όλοι:αύξηση του ποσοστού
πράσινου. Ο παραπάνω στόχος είναι στόχος κοινωνικός-στα λόγια-όσο θυµάµαι τον
εαυτό µου ως σκεπτόµενο ον. Θυµόνται οι παλαιότεροι την καταπολέµηση του νέφους
από το 1979;Από τότε τι έγινε στην πραγµατικότητα; Τα ελεύθερα οικόπεδα του κέντρου
δεν τα αγόρασε ποτέ ο ∆ηµος,οι ελεύθεροι χώροι πρασίνου µειώθηκαν, όλες οι
πλατείες-παρκάκια αναπλάστηκαν-δηλαδή ο χώρος µε έδαφος µειώθηκε και
κυριάρχησαν οι πλακοστρώσεις(βλέπε Οµόνοια, Κοτζιά και εκατοντάδες περιφερειακές
πλατείες)
Ποιοι λόγοι οδηγούν εκεί;
Α)το κόστος κατασκευής:1τµ πράσινου κοστίζει τουλάχιστον 3-4 φορές λιγότερο από
πλακόστρωση όποτε η επιλογή πράσινου σηµαίνει µείωση κέρδους για κάποιους
Β)οι πλακοστρώσεις έχουν κέρδος για τους ∆ήµους αφού ενοικιάζονται για
αναψυκτήρια, ταβέρνες κτλ
Γ)οι µελετητές και οι υπεύθυνοι της µελέτης όσο και καλή διάθεση να έχουν συνήθως
είναι αρχιτέκτονες-πολιτικοί µηχανικοί που δεν ξέρουν το αντικείµενο και αυτοί που το
γνωρίζουν (γεωπόνοι, αρχιτέκτονες τοπίου) σπάνια παίζουν σηµαντικό ρόλο σε αυτές.
Στους περισσότερους δήµους µε βάση το σηµερινό καθεστώς δεν έχουν καν δικαίωµα
υπογραφής. Παράλληλα υπάρχει µια απαράδεκτη τακτική ώστε τα υλικά που
χρησιµοποιούνται να είναι σκουρόχρωµα(κόκκινες πλακοστρώσεις/ γρανίτης
Κοτζιά)όπου απορροφούν ακόµα περισσότερο την θερµοκρασία από τον ήλιο και την
αποδίδουν το βράδυ.
∆)Το περιαστικό πράσινο οικοδοµείται µε ταχύτατους ρυθµούς- θυµάµαι πως ήταν τα
δάση στην Ν. Ερυθραία, Ντράφι, Γέρακα, Κηφισιά, Βριλήσσια, Μελίσσια, Πεντέλη και
πως είναι σήµερα.
Ε)Οι ορεινές περιοχές που είχαν σηµαντικές απώλειες φυτικού υλικού κυρίως λόγω
πυρκαγιών
Στ)Τα µεγάλα έργα όπου χρησιµοποιήθηκαν µεγάλοι όγκοι µπετόν κλείνοντας και τους
τελευταίους ελεύθερους χώρους. Σηµαντική υποβάθµιση υπήρξε µε την κατασκευή του
-5-

Κηφισού:από δίοδος ψυχρών ρευµάτων αέρα από την παράλια προς την ∆. Αθηνά µε
την κάλυψη του ,το κόψιµο όλων των µεγάλων δέντρων, το µπετόν και την άσφαλτο
που κατασκευάσθηκε οι αέριες µάζες πλέον θερµαίνονται µεγαλώνοντας το πρόβληµα
της θερµικής κηλίδας.Το ερώτηµα είναι πως µπροστά σε αυτό το πλέγµα ιδιοκτησιών,
οικονοµικών και πολιτικών συµφερόντων θα µπορέσουµε να ανατρέψουµε την θλιβερή
πορεία των πραγµάτων. Πρώτα θα πρέπει να πραγµατοποιηθεί µητροπολιτικός
οργανισµός διαχείρισης (βλέπε συντήρησης)και ανάπτυξης του πρασίνου της πόλης µε
λειτουργίες παρόµοιες (ΕΑΧΑ) ώστε να ενοποιήσει ενέργειες κάθε δήµου και
οργανισµού. Αυτό θα βοηθήσει πρωτίστως στο κεντρικό σωστό σχεδιασµό. Η
πολυδιάσπαση µε τη σηµερινή δοµή των δήµων δεν βοηθά π.χ. ο Ελαιώνας ανήκει σε
τέσσερις δήµους, το Γουδί σε τρεις, το πάρκο Πύργου Βασιλίσσης αντίστοιχα και
δευτερευόντως θα µειώσει το τεράστιο κόστος διοίκησης που έχουν αθροιστικά όλες οι
υπηρεσίες πρασίνου των δήµων και οργανισµών σήµερα. Τα οικονοµικά µεγέθη που
επενδύονται στο πράσινο από δηµάρχους σήµερα είναι λίγα αλλά ακόµα πιο ελάχιστα
έχουν αντίκρισµα, Ο µηχανισµός και οι µισθοδοσίες είναι τεράστιες και δεν
ανταποκρίνονται στο σηµερινό αποτέλεσµα.
2)Να υπάρξει δέσµευση όλων των σηµαντικών ελεύθερων χώρων του αστικού ιστού και
περιαστικού ιστού. Τέτοιοι χώροι υπάρχουν ακόµη και µπορούν να αλλάξουν
σηµαντικά όχι µόνο τα ποσοστά αλλά και την ουσία της ζωής στην πόλη. Ελληνικό,
Γουδί, ∆ραπετσώνα, Ελαιώνας είναι οι πιο γνωστοί αλλά υπάρχουν πολλοί άλλοι
µικρότεροι που παίζουν σηµαντικό ρόλο στην κάθε γειτονιά. Ιδιόκτητοι χώροι µπορούν
να δεσµευτούν µε ανταλλαγή γης µε το δηµόσιο σε άλλη περιοχή και έκταση ίσης αξίας
π.χ. χώρος πρασίνου στην Κυψέλη του Πατριαρχείου που θέλει να οικοδοµήσει.
3)Να πραγµατοποιηθεί πρόγραµµα πράσινων στεγών-ταρατσόκηπων σε δηµόσια και
ιδιωτικά κτίρια. Υπάρχουν σηµαντικά προγράµµατα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες,
Ιαπωνία και τις Η.Π.Α.. Το πρόγραµµα αυτό θα πρέπει να υποστηριχθεί µε πιλοτικές
κατασκευές και παρακολούθηση των κατασκευών που υπάρχουν από το Γ.Π.Α. όπου
ήδη έχουν ξεκινήσει τέτοιες ενέργειες. Οι πράσινες στέγες έχουν σηµαντικό ρόλο στα
θερµικά δεδοµένα και στη µόνωση των κτιρίων. Υπάρχει εξοικονόµηση ενέργειας έως
και 30%. Έχει υπολογιστεί ότι ένας τάπητας γρασιδιού µειώνει την θερµοκρασία κατά
6-8Cστην επιφάνεια που βρίσκεται από κάτω. Το κόστος κατασκευής είναι σχετικά
µικρό (περίπου 120€/m²) που αποσβένεται γρήγορα πέρα από την αισθητική βελτίωση
και τη δυνατότητα χρήσης της ταράτσας που σήµερα ουσιαστικά δεν χρησιµοποιείται.
4)Η απελευθέρωση των πόρων για το πράσινο. Συγκεκριµένα µε την αύξηση κατά 50
δρχ. της βενζίνης οι 5δρχ. έµπαιναν σε συγκεκριµένο κωδικό για την ανάπτυξη του
πρασίνου. Ο πόρος αυτός ουδέποτε δόθηκε και χρησιµοποιείται από το ΥΠΕΧΩ∆Ε για
άλλες χρήσεις. Η απόδοση αυτού του τεράστιου ποσού δίνει πόρους για όλη την
παραπάνω ανάπλαση και προφανώς υπολογίζοντας τη βενζίνη που καταναλώνουµε
φτάνει ώστε να µην πουληθεί το 1/5 του Ελληνικού-αν ξεπεραστούν βέβαια τα
οικονοµικά συµφέροντα. Ο υπογράφων θα ήθελε να σηµειώσει ότι δόθηκαν τεράστια
ποσά για όλα τα έργα αλλά για το µόνο που ζητείται χρηµατοδότηση µε πώληση
δηµόσιας έκτασης είναι το Ελληνικό και αυτό αφού έχει δεσµευθεί σηµαντικό ποσοστό
αυτών µέσω αµαξοστασίου τραµ, ολυµπιακών έργων.
5)Η δηµιουργία ενός σηµαντικού προγράµµατος βελτίωσης και ανάπτυξης των
περιαστικών λόφων. Ο Υµηττός, το Ποικίλο, το Αιγάλεω, τα Τουρκοβούνια είναι χώροι
που µπορεί να φυτευτούν και να αναστραφεί η κατάσταση που έχει οδηγήσει σε
-6-

ερηµοποίηση κοµµατιών τους Η χρησιµοποίηση κοµπόστας από βιολογικούς
καθαρισµούς που σήµερα πετιέται στις χωµατερές είναι λύση και πηγή εδαφικού
µίγµατος. Σήµερα όλο και πιο δύσκολα βρίσκουµε στην Αθήνα «χώµα» ώστε να γίνουν
φυτεύσεις όχι µόνο στα ερηµοποιηµένα βουνά αλλά και σε κήπους, πάρκα κτλ
6)Η δηµιουργία δικτύων νερού από βιολογικό καθαρισµό για άρδευση. Η χρήση νερών
της ΕΥ∆ΑΠ για την άρδευση των σηµερινών και µελλοντικών χώρων πρασίνου είναι
παράλογη και δαπανηρή. Η διάθεση στην θάλασσα των µισών ποταµών της Ν.Ελλαδας
από την Ψυτάλλεια είναι τρέλα .Ένα φθηνό δίκτυο από ΡΕ που υποθαλάσσιο θα
µεταφέρει και θα αρδεύει όλο το παραλιακό πράσινο µέτωπο (Τζιτζιφιές, Φάληρο,
ολυµπιακές εγκαταστάσεις, πλαζ, Ελληνικό έως και Βουλιαγµένη) και µέσω αντίστροφα
του Κηφισού τον Ελαιώνα και τους δήµους που περνά ενώ από τον βιολογικό της
Μεταµόρφωσης το βορρά της πόλης(Ολυµπιακό χωριό, πάρκο Πύργου Βασιλίσσης,
δηµοτικά πάρκα.)
7)Νέο πρόγραµµα δεντροστοιχίων ώστε να σπάει η διαδοχή σκληρών υλικών και να
αυξηθεί η σκίαση στους δρόµους-πεζοδροµία. Αυτό απαιτεί α)επιλογή λίγων ειδών που
θα επιλεγούν κεντρικά και αντί αυτής της ακαλαίσθητης ποικιλοµορφίας που κυριαρχεί
σήµερα. Αυτό διευκολύνει την συντήρηση, την επιλογή αυτών των ειδών. Τώρα κάθε
ιδιοκτήτης φυτεύει ότι θέλει, αν φυτεύει και δεν ρίχνει χλωρίνη να ξεράνει αυτό που ηδη
υπάρχει για να φαίνεται η ταµπέλα του µαγαζιού του ενώ δουλεύει συνεχώς το AC µέσα.
Πρέπει να υπάρχουν συγκεκριµένες οδηγίες και προδιαγραφές Παράλληλα να
δηµιουργηθούν οι πρασιές που θεωρητικά υπάρχουν στα πεζοδρόµια. Σήµερα είναι
θέσεις παρκινγκ. Εκτός αν δεχτούµε ότι το Ι.Χ. είναι σηµαντικότερο από τους πολίτες
για να διευκολύνουµε τις µικροπελατιακές πολιτικές σχέσεις.Σε ένα τέτοιο πρόγραµµα
θα πρέπει να καθοριστεί και το δίκτυο πεζόδροµων ή δρόµων ήπιας κυκλοφορίας. Έχει
αποδειχθεί ότι αυτές οι λύσεις βελτιώνουν όχι µόνο την γειτονιά φτιάχνοντας χώρους
συνάντησης αλλά και βελτιώνουν µε την ύπαρξη δεντροστοιχίων-µε υποόροφο πρασιέςτο µικροκλίµα της γειτονιάς.
8)Για να λειτουργήσει ένα τέτοιο σύστηµα χώρων πρασίνου πρέπει να είναι
ενοποιηµένο. ∆ηλαδή από πάρκο σε πάρκο ή πλατεία οι δεντροστοιχίες να δηµιουργούν
µια ενότητα, να κινούνται τα ρεύµατα του αέρα που θα εξοµαλύνουν τις ακραίες
θερµοκρασίες. Όπως καταλαβαίνουµε οι παραπάνω προτάσεις αφορούν τους χώρους
παρέµβασης ,τους πόρους που χρειαζόµαστε-νερό, χώµα, οικονοµικούς-και τους
θεσµούς που µπορούν να δηµιουργηθούν για να υπάρξει η ανάπτυξη του πρασίνου. Έχει
αποδειχθεί ότι όσο και να θέλει ένας δήµαρχος η παρέµβαση του και η αλλαγή στο
σύνολο της πόλης δεν µπορεί να είναι τέτοια που να αλλάξει την πορεία των
πραγµάτων. Αν συνεχίσουµε έτσι θα µπορούµε να ζούµε στην πόλη µας σε λίγες
δεκαετίες;

-7-

Ο ΤΥΠΟΣ ΕΓΡΑΨΕ…
™ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ – 21/07/2007
Ένα σύγχρονο
e-λληνικό καφενείο
Του Κώστα Γιαννακίδη
Tο 1995 οι περισσότεροι από τους Έλληνες που είχαν πρόσβαση στο Ιντερνετ ζούσαν µακριά από την
Ελλάδα. Με τα δεδοµένα της εποχής, το ∆ίκτυο για την Ελλάδα ήταν ό,τι περίπου και το τηλέφωνο στη
δεκαετία του ‘50. Τότε, λοιπόν, στα µέσα της τελευταίας δεκαετίας του αιώνα το εθνικό θέµα αιχµής ήταν
το «Μακεδονικό» των συλλαλητηρίων και του Ήλιου της Βεργίνας. Κάποιος από την Ουάσιγκτον είχε µία
ιδέα: έστειλε ένα e-mail σε όσους συµµετείχαν στην ηλεκτρονική συζήτηση της Hellas mailing list,
ζητώντας να γίνει µαζική αποστολή φαξ στο Λευκό Οίκο. Πράγµατι, για µερικές µέρες τα µηχανήµατα
φαξ του Λευκού Οίκου ξερνούσαν µέχρι την τελευταία σελίδα κείµενα για τη Μακεδονία. Η αποστολή
γινόταν τις νύχτες και το πρωί ο αρµόδιος υπάλληλος είχε µια αγκαλιά διαµαρτυρίες να πετάξει στο
καλάθι και µερικά ρολά χαρτιού για να αντικαταστήσει. Εντάξει, κανείς δεν περίµενε θεαµατικά
αποτελέσµατα, αλλά µόνο και µόνο το µονόστηλο σε κάποιες αµερικανικές εφηµερίδες σκόρπισε
ικανοποίηση. Μετά έγινε κάτι πιο χαριτωµένο. Εκείνα τα χρόνια οι χρήστες του ∆ικτύου επικοινωνούσαν
κυρίως µέσω ηλεκτρονικού ταχυδροµείου. Έστελνες ένα µήνυµα σε µία διεύθυνση που κατέληγε σε
χιλιάδες παραλήπτες µε κοινά ενδιαφέροντα. Οι Τούρκοι άρχισαν να στέλνουν προπαγανδιστικό υλικό.
Οι Έλληνες έφτιαξαν ένα απλό πρόγραµµα το οποίο, όποτε διάβαζε τη λέξη Turkey, έστελνε σε όλους
τους παραλήπτες συνταγές για γαλοπούλα.
Ένα καινούργιο µενού
Για τα δεδοµένα και το χρόνο της τεχνολογίας, από τη γαλοπούλα στο φούρνο µέχρι την Πάρνηθα στα
κάρβουνα, έχει περάσει τόσος καιρός όσος από την εµφάνιση του ανθρώπου µέχρι σήµερα. Το 1995
έτριβαν πέτρες για να ανάψουν φωτιά, σήµερα έχουµε αναπτήρα. Αφήστε κατά µέρος τις ελληνικές
εκφράσεις ηλεκτρονικού ακτιβισµού. Ενίοτε είναι πιο γραφικές και από τη Σαντορίνη. Αλλά την ίδια
στιγµή µπορούν να βάλουν τη φέτα και τις ελιές στην καινούργια πολύχρωµη παγκόσµια σαλάτα. Το
πιάτο έχει ενδιαφέρον. Μπορεί να µην ξέρεις τι ακριβώς τρως, αλλά έχεις κάθε λόγο να το δοκιµάσεις.
Και επειδή τρώγοντας έρχεται η όρεξη, µπορεί στο τέλος, µε το πιρούνι στο χέρι, να βγάλεις και κανένα
κυκλώπειο µάτι. Τα τελευταία χρόνια το ∆ίκτυο άρχισε να αλλάζει. Μαζί και το κοµµάτι της ζωής µας που
πιάστηκε στον ιστό του. Οι µηχανές αναζήτησης έγιναν πιο έξυπνες, η πρόσβαση στην πληροφορία
είναι πλέον ώριµη, δεν είναι βουτιά στον ωκεανό. Οι ταχύτητες πολλαπλασιάστηκαν. Αυτό είναι σαν τη
συµβολή του µηχανικού µοχλού στο χτίσιµο των πυραµίδων. Με υψηλές ταχύτητες πρόσβασης µπορείς
να δεις και να µάθεις περισσότερα σε σύντοµο χρόνο µε το µικρότερο δυνατό κόστος. Και εν τέλει,
ανακαλύψαµε τον τροχό, φτιάξαµε το όχηµα της διαδραστικότητας. Η νέα τεχνολογία των υψηλών
ταχυτήτων προσέφερε, δωρεάν και γενναιόδωρα, τα εργαλεία που επιτρέπουν στην άποψη να
αποκτήσει φωνή, στη διαµαρτυρία να αναζητήσει συµµάχους, στην ιδέα να συναντηθεί µε την
καινοτοµία. Όταν, λοιπόν, η ψηφιακή γραφή συναντά τα εργαλεία που επεξεργάζονται ήχο και εικόνα,
όταν η δηµοσίευση πέρα από δικαίωµα γίνεται και πράξη, τότε έχουµε µπροστά µας ένα νέο
περιβάλλον. Το φτιάξαµε εµείς, αλλά δεν το έχουµε εξερευνήσει. Αποτελείται από εµάς, αλλά είναι πολύ
περισσότερα από το συνολικό άθροισµα. Οι άνθρωποι επικοινωνούν περισσότερο χωρίς σύνορα και
περιορισµούς. Μπορεί το σκουπιδαριό να καλύπτει, πολύ συχνά, την ουσία, αλλά ταυτόχρονα θρέφει
και ένα τρωκτικό που ροκανίζει τους συµβατικούς τρόπους επικοινωνίας, ίσως ακόµα και τις
παραδοσιακές πολιτικές συνθήκες. Αν περιηγηθείτε στο δαιδαλώδες περιβάλλον των εκατοµµυρίων
blogs, θα ρίξετε και εσείς τον κουβά σας στο νερό που κύλησε, σε µεγάλο βαθµό, το µύλο των
αντιπολεµικών συλλαλητηρίων ανά τον πλανήτη. Θα διαβάσετε, φυσικά, απίστευτες βλακείες, θα
βοµβαρδιστείτε µε τόνους σκουπιδιών αλλά, δεν µπορεί, θα συναντηθείτε και µε τη συγκροτηµένη
ανεξάρτητη και εναλλακτική άποψη.Ναι, θα εντοπίσετε την άνετη εκδοχή του ακτιβισµού, ανώνυµα, από
τον καναπέ και το γραφείο, αλλά δεν θα αγνοήσετε τις ιδέες που διακινούνται. Κάπου εκεί βρίσκεται και
το πρόβληµα. Σήµερα µπορούµε όλοι να παράγουµε πληροφορία και άποψη, να δηµιουργήσουµε
τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό πρόγραµµα. Αυτό που δεν ξέρουµε είναι πώς θα ταξινοµήσουµε όλα αυτά.
∆εν ξέρουµε, επίσης, αν αυτή η διάθεση για επικοινωνία συγκροτεί ρεύµα ή είναι τάση εκτόνωσης. Και
το κυριότερο: δεν υπάρχει τρόπος για να συσταθεί µία ατζέντα.

-8-

Συλλογική παραγωγή ενηµέρωσης
∆είτε τι λέει ένα ενδιαφέρον σενάριο αµερικανικής προέλευσης: Σε δέκα χρόνια τα παραδοσιακά µέσα
ενηµέρωσης θα έχουν υποστεί ένα δεύτερο πλήγµα, µετά τον τραυµατισµό της αξιοπιστίας τους. Οι
πολίτες θα τα απορρίψουν και θα προτιµήσουν την ενηµέρωση που θα παράγει η κοινωνία. Ποιος θα
σερβίρει αυτήν την ενηµέρωση; Κατά πάσα πιθανότητα το Google που πήγε τον καπιταλισµό ένα βήµα
πιο πέρα: µέσω του blogger και του Youtube, των δύο δηµοφιλέστερων εργαλείων προσωπικών µέσων
ενηµέρωσης, έχει βάλει δεκάδες εκατοµµύρια ανθρώπους να δηµιουργούν εντελώς δωρεάν
περιεχόµενο. Σε αντάλλαγµα παίρνουν τα εργαλεία για να το κατασκευάσουν, ενώ το Google εξελίσσει
την πλατφόρµα που επιτρέπει στον καθένα από µας να δηµιουργεί µία προσωπική υπηρεσία
ενηµέρωσης. Πιο απλά, µπορώ σήµερα να απορρίψω όλα τα συµβατικά µέσα ενηµέρωσης και να
ενηµερώνοµαι µε κείµενο, εικόνα και ήχο, από εναλλακτικές πηγές, να προτιµώ τη δική σας άποψη από
το σχόλιο του δηµοσιογράφου-σταρ. Τι δεν γνωρίζω ακόµα; Κατά πόσο είναι αξιόπιστες, θα έχουν
συνέχεια και διάρκεια. Αλλά αυτή τη στιγµή είναι αρκετά ισχυρές για να µε τραβήξουν µέχρι το
παράθυρο, να δω τι γίνεται έξω, σε αυτό που ονοµάζουµε «κοινωνία των πολιτών». Μπορεί να µη βγω
έξω, καθώς το ∆ίκτυο επιβεβαιώνει και ακυρώνει ταυτόχρονα τη µοναξιά µου. Αλλά αυτό δεν έχει καµία
σχέση µε την πολιτική συµπεριφορά. Ίσως πάλι το µέλλον των κοινωνιών µας να µην έχει θέση για
συγκεντρώσεις, να µη διαθέτει χρόνο για ενεργό ακτιβισµό, αλλά να προάγει τον προβληµατισµό µέσω
∆ικτύου. Εν τέλει όταν πηγαίνεις στην κάλπη δεν έχει και τόση σηµασία αν άκουσες κραυγές στο δρόµο
ή αν διάβασες κάτι µε κεφαλαία γράµµατα.
Και στο βάθος κάλπη
Είδατε, όµως, που στην άκρη του κουβαριού, τουλάχιστον στην Ελλάδα, είναι πάντα η κάλπη; «Μα εκεί
είναι και το πρόβληµα» λέει ο πολιτικός επιστήµονας Γιώργος Πελαργίδης. «Στην Ελλάδα είναι τόσο
έντονη και πελατειακή η σχέση του πολίτη µε τα κόµµατα που χρειάζονται δεκαετίες για να αναπτυχθεί
µία κοινωνική συνείδηση που θα αµφισβητήσει ανοιχτά και µέχρι τελικής ρήξης το υπάρχον σύστηµα µε
το κόµµα ως κύριο εκφραστή των διεκδικήσεων». Το ίδιο λέει, µε άλλον τρόπο και αρκετή δόση
ανησυχίας, και ο Νίκος Βούτσης, εκπρόσωπος Τύπου του Συνασπισµού: «Λέµε όχι στη χρήση του
∆ιαδικτύου ως υποκατάστατου της συλλογικής δράσης και της πολιτικής, ως προθάλαµο της ιδιώτευσης
και της απαξίωσης της συµµετοχής ως δηµοκρατικής πράξης».Ο Pascal, ένας από τους πιο δηµοφιλείς
και ενεργούς blogger (reporjazz.wordpress.com), το βλέπει αισιόδοξα: «Η κοινωνία των πολιτών
προϋπήρχε. Αυτό που δηµιουργείται τώρα είναι η έκφραση αυτής της κοινωνίας προς τα έξω, η
δυνατότητά της να συµµετέχει σε δράσεις και ενέργειες µαζικά και χωρίς να “καπελώνεται” από κανέναν
φορέα. Αυτό αποτελεί συνέπεια της τεχνολογίας και της πολύ πιο εύκολης διάχυσης της πληροφορίας.
Τώρα ήταν ένα SMS, αύριο µπορεί να είναι ένα post σε ένα blog ή ένα email».
Ακούστε, όµως, τι λέει και µία άλλη γνωστή blogger, η So_far (meaculpa1.blogspot.com): «Τα blogs ως
µέσο είναι πολύ δυνατό και ελεύθερο, αλλά στην Ελλάδα βρίσκεται στο επίπεδο της χειραγώγησης από
συγκεκριµένους µεγαλο-blogger µε σκοπούς που µόνο την έννοια του ακτιβισµού δεν αγγίζουν. Θα
χαρώ να δω τους συγκεκριµένους bloggers να κάνουν δενδροφύτευση στην Πάρνηθα αντί να
επιδίδονται σε άγρα πελατείας για τα blogs τους. Αλλά σιγά µην τους δω...». Ίσως να µην αδικεί την
αλήθεια. Μετά την πυρκαγιά στην Πάρνηθα δηµιουργήθηκε ένα blog, το anadasosi.blogspot.com, το
οποίο, αν κρίνει κανείς από τα σχόλια που καταχωρίζονται, βρήκε ελάχιστη ανταπόκριση. «Μα, δεν
προσέξατε ότι η διαµαρτυρία είχε ως αντικείµενο την Πάρνηθα; Ούτε λέξη για το Πήλιο ή τη Χαλκιδική»
σηµειώνει ο κ. Πελαργίδης. «Πρόκειται για συνθήµατα και προσανατολισµούς που µεταφέρονται από
την Ευρώπη προς την Ελλάδα, αλλά η αλήθεια είναι πως δεν βρίσκουν, ακόµα, γόνιµη πολιτική
νοοτροπία για να ανθήσουν. Μπορεί να ήταν ωραίο και ενδιαφέρον το θέαµα µίας συγκέντρωσης χωρίς
καθοδήγηση αλλά, από την άλλη, κανένα κοινωνικό ρεύµα δεν µπορεί να εκφραστεί χωρίς ατζέντα. Και
όταν υπάρχουν τόσο πολλές φωνές, είναι αδύνατο να φτιάξεις ατζέντα, θα συµφωνήσεις µόνο σε
κάποιους
βασικούς
άξονες.
Αλλά
µέχρι
εκεί».
Ο Αλέκος Λύτρας, από τη συντακτική οµάδα του περιοδικού «Γαλέρα», καταλήγει περίπου στο ίδιο
συµπέρασµα: «Αυτό που έγινε µε την Πάρνηθα ή διαβάζουµε καθηµερινά στα blogs δεν είναι τίποτα
παραπάνω από ένα κοινωνικό γαµώτο. Μπορεί η τεχνολογία να επιτρέπει την επικοινωνία και τη
διάδοση των ιδεών αλλά κατά βάση δεν υπάρχει πεδίο συµφωνίας πέρα από κάποια στοιχειώδη θέµατα
κοινού ενδιαφέροντος...». Είναι και αυτό, όµως, κάτι. Γράφεις ένα κείµενο, στέλνεις ένα SMS και
διαπιστώνεις ότι δεν είσαι µόνος. Ίσως να µην µπορείς να αλλάξεις τον κόσµο, αλλά, τουλάχιστον,
βρίσκεις ανθρώπους µε τους οποίους µοιράζεσαι τις ίδιες ιδέες. Αρκεί όταν πατάς το enter και κλείνεις
την οθόνη να µην έχεις ήδη ξεχάσει τι έγραψες.

-9-

™ ΤΑ ΝΕΑ – 21/07/2007
Βlogger: Ο ∆ιπλός Άνθρωπος
Του Μίµη Ανδρουλάκη (mimisandroulakis. blogspot.com)
Φίλη, φίλε blogger µην ανησυχείς! ∆εν εννοώ ότι είσαι ένας ψυχωσικός του διαδικτύου, ένας ψηφιακός
Τζέκιλ και Χάιντ. Έτσι είµαστε φτιαγµένοι. Οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν καλά τα «δύο» πρόσωπα ή τα
«τρία» σε ένα. «Εκάτη – Περσεφόνη – ∆ήµητρα» σε ένα. «Είµαι Εγώ και ο Άλλος» γράφει ο Μπόρχες.
«∆εν ξέρω ποιος από τους δύο γράφει αυτή τη σελίδα». Στο κάτω – κάτω η ψηφιακή επικοινωνία όπως
κάθε δηµιουργία είναι µια πράξη αυτοδιχασµού. Ένα κοµµάτι του Οµήρου δηµιουργεί τον Οδυσσέα. Ένα
κοµµάτι του Σοφοκλή τον Οιδίποδα. Ένα του Σαίξπηρ τον Άµλετ. Ένα του Ντοστογιέφσκι τον
Καραµαζόφ. Ένα του Γκαίτε τον Βέρθερο. Ακόµα και ένα κοµµάτι του Φλωµπέρ την Μαντάµ Μποβαρύ.
Ένα του Καζαντζάκη τον Ζορµπά. Καθένας από σας µπορεί να ισχυριστεί ότι είναι, µε τη γλώσσα του
Πιραντέλο, «Ένας, Κανένας και Εκατό Χιλιάδες». Ας µη µιλώ όµως ουδέτερα και ενοχοποιώ εσάς.
Παρουσιάζω αυτοπροσώπως τη δική µου θεµελιώδη διχοτοµία. Ιδού η εξοχότητά µου, ο Μίµης, σαν
ψηφιακός ∆ιπλός Άνθρωπος.
Φως ή Ηµίφως;
∆ιεκδικώ το δικαίωµα σε µια επικοινωνία και διαφάνεια δίχως όρια στο διαδίκτυο για τις ξεχωριστές
προσωπικές στιγµές µου, τη δηµόσια και ιδιωτική ζωή µου, τις ώριµες ή τις ασχηµάτιστες και µύχιες
σκέψεις µου. Κανένα χώρο µου δεν θεωρώ ιερό και απαραβίαστο. Φως, παντού περισσότερο φως!
Κάποτε στη γενιά µου σ’ όλο τον κόσµο άνθιζαν τα κοινόβια των παιδιών των λουλουδιών που ταύτιζαν
τους τοίχους των σπιτιών µε τους τοίχους των φυλακών. Ούτε οι κρεβατοκάµαρες και οι τουαλέτες δεν
είχαν πόρτες. Τα πάντα µοιράζονταν ελεύθερα: σκέψεις, εργασία, τρόφιµα ακόµα και το σεξ!
Λες µπαγιάτικες ανοησίες! Η ζωή όπως η τέχνη ζητά τις ελαφρές φωτοσκιάσεις. ∆ιεκδικώ το
δικαίωµα της αδιαφάνειας, της ιδωτικότητας, του υπαινικτικού, του απωθηµένου, του µυστικού,
του απόκρυφου. Ηµίφως, Ηµίφως, Ηµίφως! Το φως σε τυφλώνει. Μέσα στην απόλυτη διαφάνεια
παράγεται η εκτυφλωτική αδιαφάνεια.
∆ιεκδικώ το δικαίωµα στην πρόσβαση, παντού, πάντα, κάθε στιγµή από οποιοδήποτε µέσο – κινητό,
κοµπιούτερ, τηλεόραση. Το δικαίωµα να συνδέοµαι µαζί σας µέρα µε τη µέρα, λεπτό το λεπτό, να
συνεργάζοµαι, να µοιράζοµαι, να ανταλλάσσω ιδέες, πληροφορίες, εικόνες, ήχους, µουσικές.
Κι όµως διεκδικώ το δικαίωµα να φεύγω µακριά µε κάθε τίµηµα, να χάνοµαι, να αποσυνδέοµαι,
να µονάζω σε περισυλλογή, να συνδιαλέγοµαι µε τις εσωτερικές φωνές µου, µε τις φωνές των
άλλων µέσα από τη λογοτεχνία, το σινεµά, τη µουσική, την ιστορία, τα µαθηµατικά, τη φυσική,
τη βιολογία, τα οικονοµικά. Ποθώ να γνωρίζω νέους ανθρώπους και να αποκτώ φίλους µέσα από το
διαδίκτυο. Social networking! Η ψηφιακή κοινωνικότητα διεγείρει τη φαντασία µου. Η ψηφιακή απόσταση
µε βοηθά να δω καλύτερα τον εαυτό µου και τους άλλους όπως ένας αρχιτέκτονας που αποµακρύνεται
για να δει προοπτικά όλες τις όψεις ενός κτιρίου. Ακόµα και οι µεταµφιέσεις, οι µάσκες παράγουν
ταυτότητες, πραγµατικές, δανεικές ή κατασκευασµένες. Καθένας από µας είναι αυτό που είναι και αυτό
που θα ήθελε να είναι και δεν είναι. Μιγαδικός, µια διαρκής διαβούλευση του πραγµατικού και του
φανταστικού. Ένα email φέτος µε το ψευδώνυµο «Μαίρη Παναγιωταρά» κι ένα άλλο µε το όνοµα Μόκα,
της ηρωίδας µου στο Θηλυκό Πόκερ προκάλεσαν µέσα µου τις µεγαλύτερες δονήσεις σε σχέση µε τα
πρόσωπα που συνάντησα ζωντανά. Άλλωστε το τελευταίο βιβλίο µου διαµορφώθηκε στη blogόσφαιρα.
Προσποιείσαι! Είσαι ανίκανος για οποιαδήποτε επικοινωνία δίχως το βλέµµα, το άγγιγµα, έστω
το ηχόχρωµα της φωνής. Είσαι αµετάκλητα παλαιός. Ανήκεις στο Ελληνικό ΄60 και ΄70. Ούτε το
τηλέφωνο δεν είσαι ικανός να χρησιµοποιήσεις σωστά. ∆εν είχες άλλωστε τηλέφωνο µέχρι τα
είκοσι τρία σου. Ανήκεις σ’ ένα βιωµατικό, προφορικό πολιτισµό της άµεσης επικοινωνίας της
επαρχίας σου. Είναι αδύνατο να κατανοήσεις ή να επινοήσεις ένα οποιοδήποτε θέµα –
λογοτεχνικό, µαθηµατικό, ιστορικό ή πολιτικό – αν δεν µουτζουρώνεις, δεν σχολιάζεις στα κενά
των σελίδων ενός βιβλίου, δεν υπογραµµίζεις, δεν σχεδιάζεις ακαθόριστα ελλειπτικά ή
προβολικά σχήµατα. Προσαρµόζεσαι στο διαδίκτυο ψυχαναγκαστικά. Το πολύ κρατάς µια
ψηφιακή επαφή µ’ ότι κινείται αλλά στο βάθος ανήκεις αλλού.ο χρήστης ή ο µηχανικός;ο
καταναλωτής ή ο παραγωγός;
∆ιεκδικώ, εγώ ο χρήστης, το δικαίωµα να είµαι δηµιουργός στον κόσµο της ψηφιακής επικοινωνίας.
Τέρµα το σχίσµα ανάµεσα στις δύο φυλές: από δω ο χρήστης από κει ο ειδικός υψηλού επιπέδου, από
δω ο καταναλωτής από κει η εταιρεία παραγωγής. Για πρώτη φορά στην ιστορία κινητήρας και
πρωταγωνιστής στην τεχνολογική καινοτοµία είναι ο χρήστης, ο καταναλωτής. Οι υπολογιστές, το
λογισµικό, οι εταιρείες πληροφορικής θα προσαρµόζονται στις ανάγκες των χρηστών. Το παιχνίδι της
τεχνολογίας δεν παίζεται πια σε αποµονωµένα εργαστήρια πανεπιστηµίων, ερευνητικών κέντρων και
επιχειρήσεων. Τώρα γινόµαστε όλοι δηµιουργοί. Η καινοτοµία µετασχηµατίζεται ριζικά.
∆ηµοκρατικοποιείται, κοινωνικοποιείται, διαχέεται.

- 10 -

Υπερβολές, υπερβολές! Σ’ όλες τις καινοτοµίες έπαιζαν ρόλο οι χρήστες. ∆εν υπήρξε ποτέ το
αποµονωµένο «εύρηκα, εύρηκα!». Ακόµα και ο Γκούτενµπεργκ απάντησε στη λυσσασµένη
ανάγκη των χρηστών, στη µανία των καθολικών ιερέων και µοναχών να αναπαράγουν τη Βίβλο.
Ήδη υπήρχαν πιεστικές µηχανές που έκοβαν τα νοµίσµατα των κρατιδίων. Ο καινοτόµος στην
ιστορία άρπαζε µε ετοιµότητα αυτό που υπήρχε στην περιρρέουσα ατµόσφαιρα, αυτό που κι
άλλοι το ακουµπούσαν, το ψηλαφούσαν αλλά δεν έκαναν την τελική κίνηση, δεν ολοκλήρωναν,
δεν είχαν τη δηµιουργική φαντασία να συλλάβουν τις έσχατες συνέπειές του. Αυτό συνέβη
ακόµα και στα ποδήλατα και στους ηλεκτρικούς γλόµπους. Προς θεού, αν εκχωρήσουµε την
καινοτοµία αποκλειστικά στο χρήστη, αν σταµατήσουµε να δηµιουργούµε µαθηµατικούς,
ηλεκτρονικούς µηχανικούς υψηλού επιπέδου, αν σταµατήσουν οι εταιρείες και το δηµόσιο να
χρηµατοδοτούν την έρευνα, αν εξατµιστεί το ρίσκο και η ανταµοιβή της επιχειρηµατικότητας
τότε η τεχνολογική καινοτοµία θα υποστεί τις συνέπειες του οικονοµικού νόµου των φθινουσών
αποδόσεων. Παθιάζοµαι µε το δικαίωµα να µετέχω σε µια κοινότητα ελεύθερων συνδηµιουργών, σ’
αυτό που ανταλλάσσεται, µοιράζεται ελεύθερα, σ’ αυτό που δεν πουλιέται δεν αγοράζεται, δεν
εµπορευµατοποιείται. Υποστήριζα εδώ και χρόνια το λογισµικό ανοιχτού κώδικα (open source) σαν το
νέο κίνηµα νεολαίας. Μετα-Κίνηµα Linux! Περιµένω πολλά από το επόµενο big bang της τεχνολογίας.
Μια µετα-web καινοτοµία που θα διευρύνει και θα δώσει νέο βάθος και περιεχόµενο στο µοντέλο
Wikipedia, στη διαρκή συµµετοχή, στην ελεύθερη συλλογική «σοφία του πλήθους» (wisdom of crowds).
Ριζοσπαστική διαφάνεια στην επιστήµη, στην έρευνα, στην επιχειρηµατικότητα, στο χρηµατοοικονοµικό.
Τέρµα οι περιφράξεις και οι οικοπεδοποιήσεις στο διαδίκτυο, τα κλειστά πνευµατικά δικαιώµατα, η
εµµονή στη µονοπωλιακή ή ατοµική ιδιοκτησία. Όλα WiKi!
Παλιµπαιδισµός! Μετά τα πενήντα επιστρέφεις και αναπαράγεις σε ψηφιακή εκδοχή τις
αριστερές αυτοδιαχειριστικές ουτοπίες της νεότητάς σου! Φίλε, οι άνθρωποι κάνουν ό,τι
πληρώνονται να κάνουν και δεν κάνουν ό,τι δεν πληρώνονται. Αυτή είναι η πολιτική οικονοµία.
Η απλήρωτη εργασία που αναδεικνύεις στο Θηλυκό Πόκερ έχει τα όριά της. Ξέχνα τη δηµιουργία
και την καινοτοµία δίχως ανταµοιβή, υλική ή ηθική. Τίποτα δηµιουργικό δεν γίνεται δίχως τα
κίνητρα του εισοδήµατος και του κέρδους ή τουλάχιστον της εκτίµησης και της δηµόσιας
αναγνώρισης. Γιατί να ξοδεύω το χρήµα µου και το χρόνο µου στην έρευνα και τη δηµιουργία αν
δεν έχω κανένα ιδιαίτερο δικαίωµα στους καρπούς της; Γιατί να προµηθεύω µε ιδέες,
καινοτοµίες και τεχνικές τους ανταγωνιστές της επιχείρησής µου; Τίποτα δεν κερδίζεται δωρεάν
στη ζωή! Η γνώση απαιτεί κόπο. Αυτό που µοιράζεται δωρεάν, αυτό που παράγουν οι χρήστες
δηµιουργεί ένα νέο χώρο για τους διαφηµιστές, µια νέα ανεξάντλητη πηγή κέρδους. Η Google
είναι το πρότυπο. Το MySpace το αγόρασε ο Μέρντοχ για $580 εκατοµµύρια και το Facebook το
κυνηγούν η Yahoo, η Google και η Microsoft. Το Linux, το ελεύθερο λογισµικό ανοιχτού κώδικα
δηµιουργεί ένα νέο πεδίο για εµπορικές χρήσεις. Μην έχεις ενοχές µε την εµπορευµατοποίηση.
Καµία µαγείρισσα δεν θα φθάσει στο επίπεδο γνώσης ενός Πρωθυπουργού, όπως ονειρευόταν
ο Λένιν. Κανείς blogger δεν θα γίνει δηµιουργικός επιστήµονας επειδή κάθεται µε τις ώρες
µπροστά στον υπολογιστή του.
Απαιτώ το δικαίωµα να έχω στη διάθεσή µου κάθε πληροφορία για την πολιτική, την επιστήµη και τις
αγορές σε πραγµατικό χρόνο, λεπτό µε λεπτό.
Ξέρεις πολύ καλά τι σηµαίνει υπερπληροφόρηση, information overload. Μπλοκάρει το µυαλό
σου. Είσαι ανίκανος να διακρίνεις τις βαθύτερες τάσεις της οικονοµίας και της κοινωνίας, αυτό
που κινείται κάτω από τον αφρό και έτσι διαρκώς πέφτεις έξω στις προγνώσεις σου και
αιφνιδιάζεσαι. Αυτό είναι άλλωστε το συγκριτικό πλεονέκτηµά σου, ενός ερασιτέχνη µελετητή
των χρηµατοοικονοµικών αγορών σε σχέση µε τους αναλυτές που βρίσκονται στην πρίζα σε
χρόνο dt. Ακόµα µια φορά τα έχασαν µπροστά στην πιστωτική κρίση από τα στεγαστικά δάνεια
υψηλού κινδύνου στις ΗΠΑ όπως παλαιότερα µε τα χρηµατιστήρια.
Α! Ο ∆ιπλός Άνθρωπος µέσα µου παρασύρθηκε σε περιττές εξοµολογήσεις. Ξέχασε το χειρότερο απ’
όλα: ότι γράφεται στο διαδίκτυο µε ακολουθεί, θα µε κυνηγά για πάντα και µία µέρα θα χρησιµοποιηθεί
εναντίον µου. Πολλοί bloggers ξεθαρρεύουν, λένε πολλά και µία µέρα ίσως δεν θα βρίσκουν δουλειά.
Εντάξει, υπάρχει το δικαίωµα να κατοχυρώνω ψηφιακά τη συνέχεια της σκέψης µου, το ηµερολόγιο των
αναζητήσεών µου, αλλά υπάρχει το υπέρτερο δικαίωµα της ασυνέχειας, του άλµατος, της ποιοτικής
µεταβολής, το δικαίωµα να αντιφάσκω δηµιουργικά και να συγκρούοµαι µε τον εαυτό µου.
Ποιος γράφει τελικά αυτή την ιστοσελίδα; Εγώ ή ο Άλλος. Ηµίφως! Ηµίφως! Ηµίφως!

- 11 -

™ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ – 26/07/2007
H «youtube δηµοκρατία»
Tης Ρίτσας Μασούρα
Όσο πιο γρήγορα προσαρµοστούµε τόσο το καλύτερο. Πολίτες και πολιτικοί βρισκόµαστε πλέον έκθετοι
στην καλπάζουσα δηµοκρατία του youtube. Αυτήν τη στιγµή κάνει θραύση στις Ηνωµένες Πολιτείες. Τα
κόµµατα το θεωρούν σοβαρό εργαλείο επεξεργασίας των µηνυµάτων και πλην απροόπτου, αναµένεται
να καθορίσει σε σηµαντικό βαθµό την τελική διαδικασία του χρίσµατος, ενδεχοµένως και του
προεδρικού αξιώµατος. Παλαιότερα ζούσαµε την ιστορία του µπαλκονιού και της εξέδρας.
Παθιαζόµασταν µε πύρινους λόγους. Η λογική του επηρεασµού των µαζών κυριαρχούσε στη λογική των
πολιτικών κι έβλεπες µια κινούµενη άµµο από σηµαίες και συνθηµατολογίες να ξεσηκώνουν ακόµη και
τους πολέµιους των ανοικτών συγκεντρώσεων. Τότε λέγαµε µε περηφάνια εκείνο σύνθηµα «Ο λαός
στην εξουσία» και οραµατιζόµασταν Χειµερινά Ανάκτορα και Βερσαλλίες. Αφελώς βεβαίως γιατί η
πραγµατικότητα αλλού µας παρέπεµψε. Σήµερα, το «Ο λαός στην εξουσία» θα µπορούσε εύκολα να
γίνει «Ο λαός στο youtube».Μια άλλη µορφή διαδικτυακής δηµοκρατίας αναδύεται παντού στον κόσµο
και όπως όλα δείχνουν θα εξαϋλώσει ό,τι παλαιοµοδίτικο έχει ξεµείνει στα ράφια των πολιτικών
κοµµάτων.Το προχθεσινό ενδο-δηµοκρατικό debate στις ΗΠΑ, µε τη συµµετοχή των οκτώ υποψηφίων
για το χρίσµα των ∆ηµοκρατικών θεωρήθηκε το πρώτο σοβαρό πείραµα αυτής της µορφής της
δηµοκρατίας. Αµερικανοί, έχοντας ετοιµάσει το ατοµικό τους βίντεο, έθεταν ερωτήµατα στους
υποψηφίους, προκαλώντας τον γέλωτα και τη θυµηδία, αλλά και τον προβληµατισµό όσων
παρακολούθησαν το γεγονός. Ένας ψυχρός παρατηρητής θα έλεγε ότι οι ερωτήσεις άγγιζαν τα όρια της
αφέλειας ή της βλακείας, καθώς αρκετοί χρησιµοποίησαν το youtube για να χλευάσουν την πολιτική ή
να προβάλουν δικά τους προβλήµατα. Ωστόσο, εκείνο που µπορούσε να διακρίνει κανείς ήταν ότι ο
Αµερικανός έδειχνε αποφασισµένος να διεκδικήσει τον τίτλο του «πραγµατικού» πολίτη που µιλάει για
τις έγνοιες του και ελπίζει να εισακουστεί. Αυτό από µόνο του αποτελεί πολιτικό σεισµό, από τη στιγµή
που το εκλογικό σύστηµα των ΗΠΑ είναι ιδιαίτερα πολύπλοκο και κάθε άλλο παρά άµεσο. Βεβαίως, την
επόµενη της τηλεοπτικής συζήτησης, η οποία πραγµατοποιήθηκε µε τη βοήθεια του CΝΝ, οι πολιτικοί
αναλυτές βούτηξαν στα «άδυτα» των διαχωριστικών γραµµών των υποψηφίων. Αναζήτησαν ακόµη και
µέσα από τη γλώσσα του σώµατος τους σηµεία υπεροχής ή υποκριτικού ταλέντου και νοµίζω ότι τελικά
έδωσαν εύσηµα στη Χίλαρι Κλίντον, η οποία και ψύχραιµη ήταν και χιούµορ διέθετε και συγκροτηµένα
απάντησε στις ερωτήσεις των διαδικτυακών πολιτών. Αντιθέτως, η σπουδή του µαύρου γερουσιαστή
Μπάρακ Οµπάµα να δηλώσει ότι σε περίπτωση εκλογής του θα συναντιόταν µε τους... εχθρούς των
ΗΠΑ (Τσάβες, Φιντέλ, Αχµαντινετζάντ) µπορεί να ενθουσίασε εµάς, όχι όµως και το αµερικανικό κοινό.
Η δηµοκρατία του ∆ιαδικτύου λοιπόν θα είναι η συνέχεια της τηλεοπτικής δηµοκρατίας. Οι κοινωνίες
κινούνται µε ιλλιγγιώδη ταχύτητα εµπρός, οι πολιτικοί συνήθως αγκοµαχούν. Αλλά είναι ζήτηµα δικής
τους επιβίωσης να αδράξουν αυτές τις νέες ευκαιρίες και να µετατραπούν σε ρυµουλκά πλοία. Ποιος
Έλληνας πολιτικός θα προσχωρήσει; Ποιος θα αποτολµήσει να εκτεθεί στο άγνωστο και στο
απρόβλεπτο των ερωτήσεων ενός ψηφοφόρου που εµφανίζεται µέσα από ένα φαινοµενικά αθώο
βίντεο;

ΠΗΓΕΣ:
http://www.kathimerini.gr
http://www.tanea.gr
http://www.e-tipos.com
http://anadasosi.blogspot.com
Μια ιδέα του Χρήστου Φασλή
Συντονισµός-Επιµέλεια Έκδοσης:
Μαρία-Μαρίνα Κυριακοπούλου
Φένια Χαλά

- 12 -

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful