You are on page 1of 12

Άνθρωπος και Υγεία

1.1

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ
ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Τα βασικά σημεία:
 Ομοιόσταση είναι η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις
συνθήκες του εσωτερικού του περιβάλλοντος παρά τις εξωτερικές
μεταβολές.
 Υπάρχουν πολλοί ομοιοστατικοί μηχανισμοί που σε κάθε εξωτερική
αλλαγή δρουν με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρούνται σταθερές συνθήκες
του εσωτερικού μας περιβάλλοντος.
 Ασθένεια ονομάζεται η διαταραχή της ομοιόστασης και μπορεί να
οφείλεται σε διάφορους εξωτερικούς παράγοντες.
ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ
Ο άνθρωπος, όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί, ζει σε ένα περιβάλλον το
οποίο μεταβάλλεται συνεχώς. Οι μεταβολές αυτές τείνουν να αλλάξουν τις
συνθήκες στο εσωτερικό του οργανισμού μας με δυσάρεστες συνέπειες για την
εύρυθμη λειτουργία και επιβίωσή μας. Για το λόγο αυτό οι οργανισμοί διαθέτουν
μηχανισμούς που διατηρούν σταθερό το εσωτερικό μας περιβάλλον.
Ομοιόσταση είναι η ικανότητα του οργανισμού να διατηρεί σταθερές τις
συνθήκες του εσωτερικού του περιβάλλοντος (θερμοκρασία, συγκεντρώσεις
διάφορων συστατικών κ.τ.λ.) παρά τις εξωτερικές μεταβολές.
Ορισμένοι ομοιοστατικοί μηχανισμοί του ανθρώπου ρυθμίζουν:
1. Την θερμοκρασία του σώματος (δέρμα).
2. Τη συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα.
3. Το pH του αίματος στο 7,4.
4. Τα επίπεδα του CO 2 στο αίμα.
5. Την αναγνώριση και εξουδετέρωση των παθογόνων μικροοργανισμών
(ανοσοβιολογικό σύστημα).
ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗ
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ομοιοστατικού μηχανισμού είναι η
θερμορύθμιση. Η θερμορύθμιση σε περιβάλλον με θερμοκρασία μεγαλύτερη του
σώματός μας (36,6 οC) επιτυγχάνεται ως εξής:

διαθεσιμότητα οξυγόνου). αλκοόλ κτλ. δεν χάνουμε θερμότητα. Όταν διασπάται η γλυκόζη. ακόμα και στο θάνατο. ένα μέρος της ενέργειας της γλυκόζης μετατρέπεται σε θερμότητα). Τότε αντιδρούν οι ομοιοστατικοί μηχανισμοί για να αποκαταστήσουν την ισορροπία (ομοιόσταση). ΑΣΘΕΝΕΙΑ Κάθε διαταραχή της ομοιόστασης μπορεί να προκαλέσει ασθένεια. το σώμα μας. Άρα. . με την έντονη μυϊκή σύσπαση παράγει και θερμότητα. Παράγοντες που διαταράσσουν την ομοιόσταση είναι: Παθογόνοι μικροοργανισμοί.). ο οργανισμός αντιδρά για να την αποκαταστήσει. Για να καταναλώσουν ενέργεια πρέπει να την παράξουν στα μυϊκά κύτταρα. διότι η γλυκόζη περιέχει ενέργεια και όταν διασπάται απελευθερώνεται. παράγεται ενέργεια αλλά παράγεται και θερμότητα (δηλαδή.Θερμοϋποδοχείς Κέντρο γενικών αισθήσεων Ειδικό κέντρο ρύθμισης θερμοκρασίας Ιδρωτοποιοί αδένες Διαστολή αγγείων Ιδρώτας Αύξηση αίματος κάτω από δέρμα Ψύξη επιφάνειας δέρματος Όχι αύξηση θερμοκρασίας ΘΕΡΜΟΡΥΘΜΙΣΗ ΣΕ ΚΡΥΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Σε περίπτωση που βρισκόμαστε σε περιβάλλον με χαμηλή θερμοκρασία τότε ο θερμορυθμιστικός μηχανισμός αντιδρά αντίθετα με αποτέλεσμα να μειώνεται η έκκριση του ιδρώτα και να συστέλλονται τα αγγεία της επιφάνειας του δέρματος. Ακραίες μεταβολές περιβαλλοντικών συνθηκών (θερμοκρασία. ακτινοβολίες. Όταν η ομοιόσταση διαταράσσεται. Ενέργεια παράγεται όταν διασπάται η γλυκόζη. Τέλος σε αρκετά χαμηλές θερμοκρασίες έχουμε ρίγος δηλαδή έντονη σύσπαση των μυών μας. Δηλαδή. Τρόπος ζωής (κάπνισμα. Οι μύες για να συσπαστούν καταναλώνουν ενέργεια. Η αδυναμία αποκατάστασής της μπορεί να οδηγήσει σε ανεπανόρθωτη βλάβη. Επιπλέον σε χαμηλή θερμοκρασία έχουμε ανόρθωση των τριχών οι οποίες παγιδεύουν ένα στρώμα αέρα το οποίο λειτουργεί σαν μόνωση. Έτσι δεν ψύχεται η επιφάνεια λόγω εξάτμισης του ιδρώτα και δεν φτάνει μεγάλη ποσότητα αίματος στην επιφάνεια του σώματος (που είναι πιο κρύα από το εσωτερικό).

αποικοδόμηση της νεκρής οργανικής ύλης) ή χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ουσιών χρήσιμων σε διάφορους τομείς (υγεία. Οι μικροοργανισμοί αυτοί ονομάζονται παράσιτα και οι οργανισμοί που τους φιλοξενούν ξενιστές. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Μπορούμε να διακρίνουμε τους μικροοργανισμούς σε 3 κατηγορίες: 1. ανάλογα με τον τρόπο ζωής τους.χ. Μη Παθογόνοι. γιατί έχουν μέγεθος μικρότερο από 0. 3.χ.2 ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Τα βασικά σημεία:  Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται.1. 2. Παθογόνοι. σε αυτούς που περνούν όλη τους τη ζωή στο φυσικό περιβάλλον και στα παράσιτα. Οι μη παθογόνοι όχι μόνο δεν είναι βλαβεροί αλλά είναι χρήσιμοι ή και απαραίτητοι αφού συμμετέχουν σε σημαντικές διεργασίες (π. ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΖΩΗΣ Κάποιοι μικροοργανισμοί περνούν: Όλη τους τη ζωή στο φυσικό περιβάλλον π. . τα νιτροποιητικά βακτήρια.  Ανάλογα με τη σχέση που αναπτύσσουν με τον άνθρωπο διακρίνονται σε παθογόνους. μη παθογόνους και δυνητικά παθογόνους.1 mm (χιλιοστά του μέτρου). διατροφή κτλ. Οι παθογόνοι (χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή) μπορεί να προκαλέσουν διαταραχές στην υγεία του ανθρώπου. Όλη τους τη ζωή ή ένα μέρος της στο εσωτερικό κάποιου άλλου οργανισμού προκειμένου να επιβιώσουν και να αναπαραχθούν. Δυνητικά Παθογόνοι. ΟΡΙΣΜΟΣ Μικροοργανισμοί ή μικρόβια ονομάζονται οι οργανισμοί τους οποίους δεν μπορούμε να διακρίνουμε με γυμνό μάτι.).

1. Στους προκαρυωτικούς τα βακτήρια.1 Κατηγορίες παθογόνων μικροοργανισμών Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μπορεί να είναι: ΕΥΚΑΡΥΩΤΙΚΟΙ ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΟΙ ΙΟΙ Οι ευκαρυωτικοί και προκαρυωτικοί οργανισμοί αποτελούνται από κύτταρα. ενώ στα προκαρυωτικά το γενετικό υλικό δεν περιβάλλεται από κανενός είδους μεμβράνη. δηλαδή δεν αποτελούνται από κύτταρα αλλά μόνο από το γενετικό τους υλικό και κάποιες πρωτεΐνες. Ο οργανισμός μας διατηρεί την Escherichia coli σε συγκεκριμένους αριθμούς στο έντερό μας ώστε να μην ασθενήσουμε. . που βρίσκεται μέσα στο κυτταρόπλασμα (πυρήνας). Η βασική τους διαφορά είναι ότι στα ευκαρυωτικά κύτταρα το γενετικό τους υλικό περιβάλλεται από μια δεύτερη μεμβράνη. δηλαδή δεν υπάρχει πυρήνας (κάρυο = πυρήνας). Δηλαδή αντιστέκεται στην αύξηση του πληθυσμού της.χ. Στους ευκαρυωτικούς μικροοργανισμούς ανήκουν τα πρωτόζωα και οι μύκητες. Π. Οι ιοί είναι ακυτταρικές μορφές. Όταν μεταναστεύσει σε άλλο ιστό ή όργανο ή αυξηθεί σε πληθυσμό τότε προκαλεί ασθένεια.2.Οι δυνητικά παθογόνοι ζουν στο εσωτερικό άλλων οργανισμών και ανάλογα με τις συνθήκες μπορεί να είναι ωφέλιμοι ή να προκαλούν ασθένειες. το βακτήριο Escherichia coli που ζει στο έντερό μας παράγει ουσίες που δεν μπορούμε να παράγουμε μόνοι μας (βιταμίνη Κ) και συμμετέχει και στην άμυνα του οργανισμού. Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Διχοτόμηση και Εκβλάστηση Κατά τη διχοτόμηση το αρχικό κύτταρο διπλασιάζεται σε όγκο ενώ ταυτόχρονα διπλασιάζεται και το γενετικό υλικό (άρα και ο πυρήνας στα ευκαρυωτικά). Στη συνέχεια διαιρείται σε δύο πανομοιότυπα θυγατρικά κύτταρα. Αν όμως λόγω μειωμένης αντίστασης του οργανισμού αυξηθεί τότε διαταράσσεται η ομοιόστασή μας. Τα κύτταρα περιβάλλονται από μεμβράνη (κυτταρική μεμβράνη) και εσωτερικά υπάρχει το κυτταρόπλασμα.

 Κινούνται είτε σχηματίζοντας ψευδοπόδια (αμοιβάδα) είτε με τις βλεφαρίδες ή τα μαστίγια που διαθέτουν. το οποίο όταν αναπτυχθεί αρκετά διαχωρίζεται και είτε παραμένει ενωμένο με το αρχικό κύτταρο είτε αποκόβεται από αυτόν και ζει σαν αυτοτελής οργανισμός. το εκβλάστημα. ΠΑΘΟΓΟΝΑ ΠΡΩΤΟΖΩΑ ΠΡΩΤΟΖΩΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗ Πλασμώδιο Ελονοσία Κουνούπια Τρυπανόσωμα Ασθένεια του ύπνου Μύγα τσετσε Ιστολυτική αμοιβάδα Αμοιβαδοειδής δυσεντερία Μολυσμένο νερό ή τρόφιμα Τοξόπλασμα Προσβάλλει ζωτικά όργανα όπως πνεύμονες.πυρήνας Κατά την εκβλάστηση σχηματίζεται σε κάποιο σημείο του αρχικού κυττάρου ένα εξόγκωμα. σπλήνα και προκαλεί αποβολές σε εγκύους. εκβλάστημα πυρήνας Πρωτόζωα ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  Μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί. ήπαρ.  Τα περισσότερα αναπαράγονται μονογονικά με διχοτόμηση. Κατοικίδια ζώα .

 Ορισμένα σχηματίζουν ενδοσπόρια για να επιβιώσουν σε δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες.  Τα νοσήματα που προκαλούν ονομάζονται μυκητιάσεις.Μύκητες ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  Ευκαρυωτικοί μονοκύτταροι ή πολυκύτταροι. τις υφές.  Συνήθως σχηματίζουν αθροίσματα. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  Προκαρυωτικοί. ιδιαίτερα το τριχωτό της κεφαλής και τις μεσοδακτύλιες περιοχές των ποδιών προκαλώντας ερυθρότητα και έντονο κνησμό. το όργανο που προσβάλλει πνευμονική καντιντίαση. στον αέρα. . μικρότερα μόρια γενετικού υλικού.  Αναπαράγονται με απλή διχοτόμηση ή με εκβλάστηση (μονογονικά). Δεν διαθέτουν οργανωμένο πυρήνα. τις αποικίες. ΠΑΘΟΓΟΝΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ ΜΥΚΗΤΕΣ Candida albicans Δερματόφυτα ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ Ανάλογα με προκαλέσει στοματίτιδα. μπορεί να κολπίτιδα. ραβδοειδές (βάκιλοι) ή σφαιρικό (κόκκοι). Προκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Τα βασικά σημεία:  Το κυριότερο χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί τα προκαρυωτικά από τα ευκαρυωτικά κύτταρα είναι η απουσία πυρήνα στα προκαρυωτικά.  Το σχήμα τους μπορεί να είναι ελικοειδές (σπειρύλια). στα τρόφιμα. την κάψα.  Παρασιτούν σε ζωντανούς οργανισμούς ή ζουν ελεύθερα στο έδαφος. την πυρηνική περιοχή (πυρηνοειδές). Συχνά διαθέτουν. τα πλασμίδια. στο νερό.  Το γενετικό τους υλικό (DNA) βρίσκεται κατά κανόνα σε μια συγκεκριμένη περιοχή.  Αναπαράγονται μονογονικά με απλή διχοτόμηση.  Η πλασματική (κυτταρική) τους μεμβράνη περιβάλλεται από κυτταρικό τοίχωμα ενώ ορισμένα διαθέτουν και ένα επιπλέον περίβλημα. Ειδική κατηγορία μυκήτων που προσβάλλουν το δέρμα. επιπλέον. Οι περισσότεροι αποτελούνται από απλούστερες νηματοειδείς δομές.

 Δεν διαθέτουν μεμβρανώδη οργανίδια.  Διακρίνονται με βάση την εξειδίκευσή τους και το είδος του γενετικού τους υλικού. ΕΝΔΟΣΠΟΡΙΑ Σε ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες (π. Τα νοσήματα που προκαλούνται από τους ιούς ονομάζονται ιώσεις και μπορεί να είναι απλές διαταραχές της υγείας όπως το κρυολόγημα αλλά και σοβαρότερες όπως πολιομυελίτιδα και AIDS.  Ονομάζονται υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα. Αποτελούνται μόνο από γενετικό υλικό και πρωτεΐνες. Αυτά είναι αφυδατωμένα κύτταρα με ανθεκτικά τοιχώματα και χαμηλούς μεταβολικούς ρυθμούς. ορισμένα. Ιοί Τα    βασικά σημεία: Προκαλούν πάντα ασθένειες (ιώσεις). ακτινοβολία) σχηματίζουν τα ενδοσπόρια. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Αναπαράγονται κυρίως μονογονικά με απλή διχοτόμηση. . ΠΑΘΟΓΟΝΑ ΒΑΚΤΗΡΙΑ Χαρακτηριστικά παθογόνα βακτήρια είναι το Vibrio cholerae που προκαλεί τη χολέρα και το Treponema pallidum που προκαλεί τη σύφιλη. Σε ευνοϊκές συνθήκες. μπορούν να διαιρούνται κάθε 20΄. Μόνο μετά την ανακάλυψη του ηλεκτρονικού μικροσκοπίου προσδιορίστηκαν αρκετά στοιχεία της δομής τους. Είναι ακυτταρικές μορφές ζωής. Όταν οι συνθήκες επανέλθουν κάθε ενδοσπόριο δίνει ένα βακτήριο.χ. Έχουν πολύ μικρό μέγεθος. έχουν όμως ριβοσώματα στα οποία γίνεται η σύνθεση των πρωτεϊνών τους. (Τα ριβοσώματα δεν περιβάλλονται από μεμβράνη). Αυτό δεν είναι τρόπος αναπαραγωγής γιατί με την διχοτόμηση ή την εκβλάστηση από ένα άτομο προκύπτουν δύο νέα ενώ με τα ενδοσπόρια μόνο ένα (το αρχικό). ΠΡΟΣΟΧΗ Ορισμένα βακτήρια διαθέτουν μαστίγια ή βλεφαρίδες. θερμοκρασία. Έχουν πολύ μικρό μέγεθος (20-250 nm) γι αυτό και δεν μπορούσαν να παρατηρηθούν με το οπτικό μικροσκόπιο.

2. Η εξειδίκευση όμως προχωρά και παραπέρα ανάλογα με το είδος του ιστού ή του κυττάρου που παρασιτούν. 1.  Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί φτάνουν σε κάποια επιφάνεια του σώματός μας (μετάδοση) με διάφορους τρόπους. αντίστροφη μεταγραφάση στον HIV). ο ιός της πολιομυελίτιδας προσβάλλει μόνο τα νευρικά κύτταρα του νωτιαίου μυελού. φυτών και ζώων. 2. Έλυτρο διαθέτουν ορισμένοι ιοί. πρέπει αυτός ο μικροοργανισμός να ικανοποιεί τα κριτήρια του Κοχ.  Εισέρχονται μέσα στο σώμα μας είτε από ασυνέχεια του δέρματος ή από κάποιο βλεννογόνο.  Πολλά βακτήρια μας βλάπτουν παράγοντας κάποιες ουσίες που ονομάζονται τοξίνες και διακρίνονται στις ενδο.2 Μετάδοση και μικροοργανισμών αντιμετώπιση των παθογόνων Τα βασικά σημεία:  Για να θεωρηθεί ότι μια ασθένεια οφείλεται σε παθογόνο μικροοργανισμό. ένα πρωτεϊνικό περίβλημα με χαρακτηριστική γεωμετρία (δηλαδή συγκεκριμένο σχήμα) το καψίδιο μέσα στο οποίο βρίσκεται το γενετικό υλικό και ένα επιπλέον περίβλημα λιποπρωτεϊνικής φύσης (δηλαδή αποτελείται από πρωτεΐνες και λιπίδια).και εξωτοξίνες. Επίσης χωρίζονται σε DNA ιούς και RNA ιούς ανάλογα με το γενετικό υλικό που διαθέτουν. Κάθε κατηγορία έχει διαφορετικό κύκλο ζωής.ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  Αποτελούνται από το γενετικό τους υλικό που μπορεί να είναι DNA ή RNA (είναι οι μοναδικοί οργανισμοί που μπορούν να έχουν και άλλο γενετικό υλικό εκτός από δίκλωνο DNA).χ. Χωρίζονται ανάλογα με την εξειδίκευσή τους σε ιούς βακτηρίων.  Η προστασία από τους παθογόνους μικροοργανισμούς επιτυγχάνεται είτε με την πρόληψη (αποτροπή της ασθένειας) είτε με την αντιμετώπισή τους (μετά την εκδήλωση της ασθένειας). το έλυτρο. ενώ ο ιός της γρίπης τα επιθηλιακά της αναπνευστικής οδού. . σε ορισμένες περιπτώσεις φέρει πληροφορίες για τη σύνθεση κάποιων ενζύμων που είναι απαραίτητα για τον πολλαπλασιασμό τους και δεν υπάρχουν στο κύτταροξενιστή (π. Π.  Το γενετικό τους υλικό φέρει πληροφορίες για τη σύνθεση των πρωτεϊνών του περιβλήματος (του καψιδίου και αν υπάρχει του ελύτρου) αλλά. ΠΩΣ ΔΙΑΚΡΙΝΟΝΤΑΙ 1.χ.

συγκεκριμένα όργανα. η πτώση της πίεσης του αίματος κ. Αυτό σημαίνει ότι μια εξωτοξίνη ενός βακτηρίου που προσβάλλει τον εγκέφαλο δεν μπορεί να βλάψει άλλο όργανο.ά. Οι τοξίνες διακρίνονται σε 2 κατηγορίες: Ενδοτοξίνες Εξωτοξίνες Βρίσκονται στο κυτταρικό τοίχωμα ορισμένων βακτηρίων (δηλαδή μόνιμα στο βακτήριο. ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΚΟΧ Για να θεωρηθεί ότι μια ασθένεια οφείλεται σε μικροοργανισμό (με άλλα λόγια για να θεωρήσουμε κάποιο μικροοργανισμό παθογόνο) πρέπει να ικανοποιούνται τα κριτήρια του Κοχ.χ. Για να ασθενήσουμε (λοίμωξη) πρέπει ο μικροοργανισμός να εγκατασταθεί και να πολλαπλασιαστεί στο σώμα μας. Η εγκατάσταση και ο πολλαπλασιασμός ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό του ανθρώπου. δεν απελευθερώνονται) και είναι υπεύθυνες για συμπτώματα όπως ο πυρετός.  Μπορεί να προκαλέσει την ίδια ασθένεια σε πειραματόζωα αλλά και να απομονωθεί εκ νέου από αυτά. το ήπαρ ακόμα και αν βρεθεί σ’ αυτό. που προκαλούνται από παθογόνους Ένας μικροοργανισμός μπορεί να εισέλθει στον οργανισμό μας (μόλυνση) χωρίς αυτό σημαίνει απαραίτητα ότι ασθενούμε. Δηλαδή ο μικροοργανισμός πρέπει να:  Ανιχνεύεται στους ιστούς ή στα υγρά του ασθενούς ή στον οργανισμό ατόμων που πέθαναν από τη συγκεκριμένη ασθένεια. π. Εκκρίνονται από τα βακτήρια (δηλαδή απομακρύνονται από τα βακτήρια) και με την κυκλοφορία του αίματος διασπείρονται στο εσωτερικό του ανθρώπινου οργανισμού και προσβάλλουν.  Μπορεί να απομονωθεί και να καλλιεργηθεί στο εργαστήριο. Οι ασθένειες μικροοργανισμούς.ΟΡΙΣΜΟΙ Μόλυνση Λοίμωξη Λοιμώδη νοσήματα Η είσοδος ενός παθογόνου μικροοργανισμού στον οργανισμό του ανθρώπου. ΤΟΞΙΝΕΣ Τα βακτήρια απειλούν την υγεία μας με κάποιες ουσίες που παράγουν και οι οποίες ονομάζονται τοξίνες. ΜΕΤΑΔΟΣΗ . δηλαδή στους ιστούς μας και όχι στις επιφάνειες του σώματός μας (αυτό ονομάζεται μετάδοση). Όταν λέμε να εισέλθει εννοούμε μέσα στο σώμα μας. ανάλογα με τη φύση τους.

Το γάλα πρέπει να παστεριώνεται. με αντικείμενα που έχουν χρησιμοποιηθεί από μολυσμένο άτομο. 3. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ Η προστασία από τους παθογόνους μικροοργανισμούς επιτυγχάνεται με την πρόληψη αλλά και με την αντιμετώπιση με φάρμακα σε περίπτωση ασθένειας. 3. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων στηρίζεται στα αντιβιοτικά. Χρήση προφυλακτικού κατά τη σεξουαλική επαφή. τα μαλλιά και ειδικά τα χέρια πρέπει να πλένονται τακτικά. Την επαφή με μολυσμένα ζώα. Άμεση επαφή με μολυσμένα άτομα. Επιφάνειες του σώματός μας που έρχονται σε επαφή με το περιβάλλον θεωρούνται το δέρμα αλλά και όσες εσωτερικές επιφάνειες έρχονται σε άμεση επαφή με το περιβάλλον (αέρα. όπως τα λαχανικά.) καλύπτονται από ειδικό ιστό που ονομάζεται βλεννογόνος. Τα αντιβιοτικά: . 4. Τρόφιμα.Όταν μιλάμε για μετάδοση των παθογόνων μικροοργανισμών εννοούμε το πώς αυτοί έρχονται σε επαφή με κάποια εξωτερική (δέρμα) ή εσωτερική επιφάνεια του σώματός μας (βλεννογόνοι) και όχι το πώς εισέρχονται μέσω των επιφανειών αυτών στον οργανισμό μας ώστε να εγκατασταθούν και να πολλαπλασιαστούν. 5. Συγκεκριμένα: 1. στομάχι. ΠΡΟΛΗΨΗ Η πρόληψη επιτυγχάνεται με την υιοθέτηση και τήρηση των κανόνων προσωπικής και δημόσιας υγιεινής. Η γνώση αυτή αποτέλεσε ένα σημαντικό όπλο στην προσπάθεια αντιμετώπισης πολλών μεταδοτικών ασθενειών. τροφή). έντερο. Έμμεση επαφή. 4. Τα σταγονίδια βήχα ασθενούς ατόμου. 5. Το δέρμα.ά. κόλπος κ. Όλες οι εσωτερικές κοιλότητες του οργανισμού (στόμα. Έτσι η είσοδος των παθογόνων μικροοργανισμών στο εσωτερικό μας μπορεί να γίνει είτε από κάποια ασυνέχεια του δέρματος είτε από τους βλεννογόνους. απ’ τους οποίους εισέρχονται χωρίς να υπάρχει απαραίτητα κάποια πληγή. 2. Η μετάδοση των παθογόνων μικροοργανισμών στον άνθρωπο γίνεται με: 1. Την τροφή και το νερό. 2. Τα παραπάνω προϋποθέτουν τη γνώση των μηχανισμών ανάπτυξης και πολλαπλασιασμού των μικροοργανισμών. Το νερό πρέπει να χλωριώνεται και η χλωρίωση να ελέγχεται συνεχώς ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα ανάπτυξης παθογόνων μικροβίων. θα πρέπει να πλένονται καλά. Το γάλα θερμαίνεται για μισή ώρα στους 62 ο C και έτσι καταστρέφονται όλα τα παθογόνα και τα περισσότερα μη παθογόνα μικρόβια ενώ συγχρόνως διατηρείται και η γεύση του.

Αποτέλεσμα είναι η ανάγκη συνεχούς ανακάλυψης νέων αντιβιοτικών για την αντιμετώπιση των μικροβίων. Αν δεν γίνουν αυτές οι διαδικασίες κανένας οργανισμός δεν μπορεί να πολλαπλασιαστεί. . Προκαλούν διαταραχές στη λειτουργία της πλασματικής μεμβράνης. Ανακαλύφθηκαν τυχαία το 1929 από τον Alexander Fleming όταν παρατήρησε ότι σε μια καλλιέργεια βακτηρίων που είχε αναπτυχθεί τυχαία ένας μύκητας του γένους Penicillium σταμάτησε η ανάπτυξη των βακτηρίων. Τα μικρόβια που διαθέτουν κυτταρικό τοίχωμα δεν πολλαπλασιάζονται αν δεν μπορούν να συνθέσουν το κυτταρικό τους τοίχωμα και έτσι καταπολεμούνται. τους μύκητες και τα πρωτόζωα. Δηλαδή βλάπτουν τα κύτταρα του μικροοργανισμού και όχι του ανθρώπου. ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Τα αντιβιοτικά έχουν επιλεκτική δράση. Δηλαδή τα αντιβιοτικά δεν προκαλούν καμία ζημία στα μικρόβια. Αναστέλλουν κάποια αντίδραση του μεταβολισμού των μικροβίων.χ. το κύτταρο δεν θα επιβιώσει. ΤΑ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ ΔΕΝ ΔΡΟΥΝ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΙΩΝ Τα αντιβιοτικά δρουν αναστέλλοντας την παραγωγή ουσιών στα βακτήρια. Ο μεταβολισμός είναι το σύνολο των χημικών διεργασιών που γίνεται σ’ ένα κύτταρο. 3. 2. ώστε να παραχθεί η απαραίτητη ενέργεια για την επιβίωση του οργανισμού. μεταγραφής και μετάφρασης του γενετικού υλικού των μικροβίων. Η πλασματική ή κυτταρική μεμβράνη είναι αυτή που ελέγχει ποιες ουσίες να εισέρχονται και εξέρχονται από τα κύτταρα.  Είναι χημικές ουσίες με αντιμικροβιακή δράση που παράγονται από βακτήρια. Αν διαταραχτεί αυτή η ικανότητα ελέγχου. Αυτή τους η ιδιότητα είναι πολύ σημαντική γιατί αν έβλαπταν όλα τα κύτταρα ανεξαιρέτως τότε θα κατέστρεφαν και τα ανθρώπινα άρα θα ήταν αναποτελεσματικά στην καταπολέμηση των μικροβίων. και κατ’ επέκταση σε όλο τον οργανισμό. πενικιλίνη). Δεν είναι αποτελεσματικά εναντίον των ιών καθώς αυτοί δεν διαθέτουν δικό τους μεταβολικό μηχανισμό (υποχρεωτικά ενδοκυτταρικά παράσιτα). μύκητες και φυτά. ΑΛΟΓΙΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ Η αλόγιστη χρήση τους έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία στελεχών ανθεκτικών στα αντιβιοτικά. Παρεμποδίζουν τη σύνθεση του κυτταρικού τοιχώματος των μικροοργανισμών (π. 4. Παρεμβαίνουν στις λειτουργίες της αντιγραφής. Συγκεκριμένα: 1. ΠΩΣ ΔΡΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ  Γενικά δρουν αναστέλλοντας ή παρεμποδίζοντας κάποια ειδική βιοχημική αντίδραση του μικροοργανισμού.

Από τη μολυσμένη μητέρα στο έμβρυο. Προκαλούν στειρότητα. 4. Μέσω του αίματος και των παραγώγων του (π. Λοίμωξη από κάντιντα. ιούς Από πρωτόζωα: 1. Ηπατίτιδα Β. AIDS.χ. Κάθε χρόνο αναφέρονται 250 εκατομμύρια νέα περιστατικά και το 1/3 από αυτά αφορά εφήβους.Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα    Μεταδίδονται: 1. Λοίμωξη από χλαμύδια. Ηπατίτιδα C. Κυρίως με τη σεξουαλική επαφή. Λοίμωξη από τριχομονάδα. Απλός έρπητας. 3. 3. 3. 2. Σύφιλη. νοσηρότητα ακόμα και θνησιμότητα. 2. Λοίμωξη από θηλωμάτων. Γονοκοκκική ουρηθρίτιδα (γονόρροια). των ανθρώπινων . μετάγγιση μολυσμένου αίματος ή χρήση μολυσμένης σύριγγας). 1. 5. 2. Από μύκητες: 1. ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΩΣ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Από βακτήρια: Από ιούς: 1.