You are on page 1of 3

Esquemas para entender a literatura galega contempornea

Rosala de Castro: Follas novas


Curros Enrquez: Aires da mia terra
Lamas Carvajal: Saudades gallegas
E. Pondal: Queixumes dos pinos (1886)
POESA: XNERO PRIVILEXIADO
Cantares
gallegos, de
Rosala de Castro

1880

As Irmandades da Fala
Movemento nado na Corua que se estendeu
por vilas e cidades e que tia como obxectivo
normalizar e prestixiar a lingua en todos os
mbitos. Dan o paso ao Nacionalismo.

Publcase en Ourense o n 1 da
revista Ns. Destacan Castelao,
Risco e Otero Pedrayo.

Outros xneros

1920

Rexionalismo

Agrarismo

Movemento sociopoltico que defenda a


personalidade h diferenciada de Galiza, as
como a lingua e cultura propias. As sas
ideas actualizan os principios do
Provincialismo, iniciado en 1833.

Aparecen as primeiras
gramticas e dicionarios, as
como publicacins
peridicas bi e monolinges

Aprobacin do
Estatuto de
Autonoma

28-06-1936

poca das Irmandades e da Xeracin Ns


(1916-1936)

O Rexurdimento (1863-1916)

Estudo do idioma e
presenza na prensa

1931

1916

Primeiras obras teatrais


e prossticas. Estudo da
literatura popular

1863

Creacin do Partido Galeguista e


proclamacin da II Repblica
Espaola

1923

Intensa mobilizacin labrega que


esixa a abolicin dos foros (1923).
Ligado s loitas agrarias, Ramn
Cabanillas foi o autor ponte entre o
Rexurdimento e o sc. XX.

Crase o Seminario de Estudos


Galegos co obxecto de
desenvolver en galego
investigacins universitarias en
diferentes campos.

1936-1939
1906
Fndase na Habana a
Real Academia
Galega

1922
Manifesto Mis Al
A Xeracin das Vangardas creou unha literatura
nova en lia coas estticas renovadoras que se
manifestaban en Europa

Guerra Civil
Espaola.
Romn C. Landn
Curso 2016-2017

Na inmediata posguerra, dse unha forte


represin sobre o galeguismo. brese un longo
perodo sen actividade cultural e producin
literaria por mor do proceso de uniformizacin
cultural e lingstica imposto pola Ditadura.
Comeza a LONGA NOITE DE PEDRA.

Convivencia de diferentes
correntes e autores
continustas ou renovadores.

A poesa de temtica social e de


compromiso ten continuacin no exilio,
mais con C.E.F. con quen o socialrealismo alcanza unha repercusin
fundamental a partir dos primeiros 60.

Celso Emilio
Ferreiro

Poesa de Posguerra

O baleiro da posguerra: o exilio interior


Cmaros verdes, de
A. Iglesia Alvario.

1947

Literatura de Posguerra
(1936-1950)
Exilio
A literatura galega floreceu no exilio americano,
sobre todo en Arxentina. Os exiliados crearon
editoriais, publicacins peridicas, fixeron radio
e teatro. Destacan Lus Seoane, Blanco-Amor
e Rafael Dieste. Castelao preside o Consello de
Galiza.

Autores como Ferrn, Manuel


Mara, Nononeyra ou Xohana
Torres renovaron o discurso
potico entre 1950 e 1975.

Recuperacin
paulatina do discurso
cultural silenciado.

Xeracin Potica dos 50

Asociacionismo
cultural. Anos 60

Literatura de Posguerra
(1950-1975)

Nova Narrativa Galega

1950
Crase a Editorial
Galaxia, que restableceu a
continuidade cultural
cortada pola Guerra Civil.

A finais dos 50 e comezos dos 60


autores como Ferrn, M. X.
Queizn e Casares renovan a prosa
de ficcin seguindo especialmente
aos novelistas franceses.

lvaro Cunqueiro

Romn C. Landn
Curso 2016-2017

Figura central da literatura galega do sc. XX. Poeta, narrador e ensasta,


comeza a sa traxectoria en 1950 coa publicacin de Merln e familia.
Neste labor de recuperacin da narrativa en galego viuse acompaado por
autores como nxel Fole, que fusiona a novela de preguerra coa
modernidade, ou Xos Neira Vilas, representante da novela realista.

Ensaio e
teatro
A revista Grial
(Galaxia) e outras
coleccins dan cabida
ao ensaio (h,
econmico, cultural,
sociolingstico) e
o teatro renace a
travs do
asociacionismo.

Aprobacin do Estatuto de Autonoma e


creacin das institucins autonmicas galegas,
da CRTVG, etc. A lingua galega recoecida
por primeira vez como lingua oficial mais a
Lei de Normalizacin Lingstica (1983)
quen desenvolve o estatuto legal do idioma e
impulsa o proceso de promocin lingstica e
cultural, que tamn permite a reconstrucin
dun sistema literario galego cada vez mis
autonmo.

Sistema literario

Consolidacin dun panorama literario que abrangue todos os


xneros e que moderniza o seu discurso esttico. Aparecen novas
editoriais, consoldase a crtica, amplanse pblicos, prolifera a
traducin, popularizase o teatro, dilogase con outras artes, etc.

1975-1985

1985-2000

Sculo XXI

Literatura Infantil
e Xuvenil

Diversificacin
de xneros e
recuperacin dos
clsicos.
Predomina a
novela longa.

Amplase o
abano temtico,
xenrico e
formal. Gaa
espazo o relato
curto

Chegan con forza


as narradoras.
Toma pulo a
novela negra e da
Guerra Civil.
xitos comerciais.

Forte impulso e
consolidacin da LIX e
formacin dun amplo
pblico lector. Ampla
nmina de autores,
ttulos e coleccins.

1981

Narrativa Galega de 1975 actualidade

A Galiza contempornea (1975-actualidade)


Poesa Galega de 1975 actualidade

Teatro

1975

Xeracin dos 80

Xeracin dos 90

Sculo XXI

Fin da Ditadura
franquista.
Aprobacin da
Constitucin
Espaola en
1978.

Extensa nmina de
autores cunha obra
de alto rigor formal
e culturalista: Pilar
Pallars, X. Seoane,
lvarez Cccamo,
Fernn-Vello, Lois
Pereiro, Forcadela,
M. Rivas, R. Raa,
R. Fonte, Baixeras,
Rbade, Fiz
Vergara, H. Villar

Eclosin de voces novas,


de colectivos e dos
recitais. Aparecen
numerosas voces
femininas: Ana Roman,
Olga Novo, Chus Pato,
Yolanda Castao, M
Lado, Enma Couceiro
Autores: Fran Alonso,
Miro Villar, Estevo
Creus, X. Cordal, etc.

Novos e variados
rexistros e
tendencias: Luca
Novs, Anta Otero,
Xiana Arias,
Alberte Momn,
Daniel Salgado,
Gonzalo Hermo,
Ismael Ramos,
Oriana Mndez,
Rosala Fdez. Rial,
etc.

Romn C. Landn
Curso 2016-2017

Grupo Abrente
Vinculados Mostra de Teatro de Ribadavia
(1973), destacan Manuel Lourenzo, Euloxio
Ruibal e Vidal Bolao, innovadores na escena e
nas temticas.

Promocins dos 80, 90 e teatro actual


Do culturalismo dos 80 (Fernn-Vello, Inma A.
Souto e Xess Pisn) psase nos 90 a unha clara
vontade por escenificar os textos (Candido Paz,
Dans, R. Salgueiro, M. A. Murado). Smanse
hoxe R. Ruibal, T. Moure, P. Carballeira, etc.