REPUBLIKA E KOSOVËS/REPUBLIKA KOSOVA/ REPUBLIC OF KOSOVA

QEVERIA E KOSOVËS / VLADA KOSOVA / GOVERNMENT OF KOSOVA
MINISTRIA E PUNËS DHE E MIRËQENIES SOCIALE
MINISTARSTVO ZA RAD I SOCIJALNE ZAŠTITE
MINISTRY OF LABOUR AND SOCIAL WLFARE

PAKETA MËSIMORE

Kursi: Saldues

2

REPUBLIKA E KOSOVËS/REPUBLIKA KOSOVA/ REPUBLIC OF KOSOVA
QEVERIA E KOSOVËS / VLADA KOSOVA / GOVERNMENT OF KOSOVA
MINISTRIA E PUNËS DHE E MIRËQENIES SOCIALE
MINISTARSTVO ZA RAD I SOCIJALNE ZAŠTITE
MINISTRY OF LABOUR AND SOCIAL WLFARE

PAKETA MËSIMORE

Kursi: Saldues
Grupi Punues:
Burim Devetaku
Lulzim Cermjani
Qamil Rexhepi
Muhamet Cena
Konsulent: Driton Berisha

Prishtinë
Mars 2012

3

4 .

....................................................4 DETYRAT DHE TIPARET KRYESORE TË SALDUESIT ...................................................................................................................... 22 1... HYRJE NË SALDIME ................ 15 1................2 RREGULLAT E SIGURISË NË PUNË GJATË SALDIMEVE.................. 37 2......................................................... 52 3.................. 36 2.......... 17 1................................................................. 38 2..........................................................2 INSTRUMENTET MATËSE.....1 MJEDISET E PUNËS NË SALDIME DHE VEÇORITË E PROFESIONIT TË SALDUESIT .................................................... VEGLAT.................. 41 2...........................................................................................................................................................................................................................................................7 MASAT MBROJTËSE NË VENDIN E SALDIMIT.............. 9 OBJEKTIVAT E PËRGJITHSHME.8 MASAT E RUAJTJES SË MJEDISIT .......................................3 MASAT MBROJTËSE NGA RRYMA ELEKTRIKE .................................................6 ÇKA ËSHTË ÇELIKU? .................................................4 MASAT MBROJTËSE NGA ZJARRI ......................................................................... 36 2........................................................... 39 2..........................8 SKICAT DHE VIZATIMI TEKNIK NË SALDIME ........................................................... 39 2.....................................................Përmbajtja HYRJE .................................9 RËNDËSIA E VIZATIMIT TEKNIK NË SALDIME .......................... 52 3................................................................................................ 18 1................... 32 2............................................................................................................ 12 1....... 13 1..... MBROJTJA NË PUNË GJATË SALDIMIT ........................... 39 2....................................... 13 1..................................................................5 MASAT MBROJTËSE NGA GAZI ................. 53 5 ..5 KARRIERA PROFESIONALE DHE MUNDËSITË E PUNËSIMIT TË SALDUESIT ..................... 11 VLERËSIMI DHE ÇERTIFIKIMI .............................................................................................................................1 VEGLAT KRYESORE TË PUNËS NË SALDIME ......................................................9 MIRËMBAJTJA E MJEDISIT NË PUNË GJATË SALDIMIT ......3 VESHJET ADEKUATE PËR HYRJE NË LABORATORIN E STUDIMIT ......................10 MATERIALI PLOTËSUES DHE GAZRAT MBROJTËSE PËR SALDIM ......... PAJISJET DHE MATERIALET E PUNËS PËR SALDIM ............................................ 38 2.......................................................................................................................................................... 18 1.......................... 22 1... 19 1.. 36 2...1 RREGULLAT E SIGURISË NË PUNË GJATË SALDIMIT ....................2 MASAT MBROJTËSE NGA RREZATIMI .......................................................... 11 REZULTATET E PRITURA ...................................................................................................................................................................7 ÇKA ËSHTË SALDIMI? ................................................................................. 42 3...........................................6 MASAT MBROJTËSE NGA ZHURMA ........................................................

56 4...................................8 PËRGATITJA E DETALEVE PËR PIKIM DHE SALDIM HORIZONTAL ......................................................6 USHTRIME RRETH LLOGARITJEVE EKONOMIKE NE PROCESIN E SALDIMIT .............................................. 66 5..................................................................................................3 PROCESI I PIKIMIT ME MIG/MAG .....................................4 PËRCAKTIMI I REGJIMIT TË SALDIMIT........................................ 57 4......................................................................................................................................3 MASAT MBROJTËSE ................................................................................ 72 6............................................................................... 63 5................ SALDIMI HORIZONTAL ME HARK ELEKTRIK NËN MBROJTJEN E GAZIT AKTIV (MIG/MAG)...................................................4 TEKNIKAT E PIKIMIT DHE SALDIMIT ............................ 71 6.......................................... 94 7......4 SALDIMET TAVANORE ................1 STUDIMI I VIZATIMIT DHE ZGJEDHJA E PROCESIT TË SALDIMIT.............................1 NDËRTIMI I APARATIT TË SALDIMIT NËN MBROJTJEN E GAZIT (MIG/MAG) .....3 SALDIMET MURORE (PC............................2 SALDIMI VERTIKAL..... 66 5................... 111 6 ................................................... 80 6.....................................................4 PËRZGJEDHJA DHE VENDOSJA E MATERIALI SHTESË NË DORËZ PËR PIKIME ................................................. 59 4........................... 65 5....6 TEKNIKAT E PIKIMIT DHE SALDIMIT ........ 101 7................................................................. 109 7............................. 65 5..............................................................................................................................5 NORMIMI I PUNËVE NË SALDIM .................................................................................. 61 5.... 57 4.............9 PËRGATITJA E VENDIT TË SALDIMIT ...........................1 NDËRTIMI I APARATIT TË SALDIMIT HED ......................................... SALDIMET VERTIKALE..................................................2 PËRGATITJA E DETALEVE PËR PIKIM ME MIG/MAG.........................................................1 SALDIMI HORIZONTAL ........................................................................................ 67 5.......................................................................VERTIKAL...................................................................5 PIKIME HORIZONTALE ME HARK ELEKTRIK –HED ............................2 ZGJEDHJA DHE ANALIZA E MATERIALIT PLOTËSUES .................................... PE) ..............................10 KONTROLLI I SALDIMIT .... 54 3.......................................OPERACIONEVE ................................................................7 SALDIMI HORIZONTAL ............................................................ 58 4..... 65 5................................. 72 6...................................3 PËRCAKTIMI I VENDEVE TË PUNËS ...... 63 5.................... 101 7............................................................. RËNDËSIA E NJOHJES SË ASPEKTEVE EKONOMIKE PËR VEPRIMTARINË PROFESIONALE TË SALDUESIT ..................................................................3.. 59 4............................................ SALDIMI HORIZONTAL ME HARK ELEKTRIK HED ...... 58 4........................................................................................ MURORE DHE TAVANORE ... 87 6.....................................................3 MAKINAT PËR PRERJE DHE SHPUARJE QË PËRDOREN NË SALDIME .................................. 68 5....................................2 VEGLAT E NEVOJSHME PËR SALDIM ME HED ............. 69 5.............

..................3 KONTROLLI I TEGELIT SALDUES .....................................5 RIPARIMI I DEFEKTEVE TË PIKIMIT SIPAS PROCEDURËS ................................................. 117 8...3 LLOJET E GAZRAVE MBROJTËSE ........2 PËRGATITJA E MATERIALEVE PËR SALDIM DHE PROCESI I PIKIMIT .......................................................................9 PËRGATITJA E MATERIALEVE PËR SALDIM HORIZONTAL ME METODËN WIG/TIG ........ 124 8..................4 PROCESI I PIKIMIT DHE SALDIMIT ME METODËN WIG/TIG ......................... 148 9...................................5 PLANI I VEPRIMIT GJATE SALDIMI HORIZONTAL........................ 160 10..........1 NDËRTIMI I APARATIT TË SALDIMIT WIG/TIG .......................................................................................... 124 8.............6 RREGULLAT E SIGURISË DHE MBROJTJES NË PUNË .11 RIPARIMI I DEFEKTEVE TË SALDIMIT HORIZONTAL SIPAS PROCEDURËS ......................................................................................... 168 10.................. VERTIKAL... 159 10.......................................................................................1 TEKNIKAT E SALDIMI VERTIKAL (PB).........3 SALDIMI VERTIKAL.................................................................................. 134 9................... 140 9....................................... 128 8.......................................... MUROR DHE TAVANORE ........ MURORE DHE TAVANORE ME MIG/MAG ..... MURORE DHE TAVANORE.... 132 9................................ 156 9..... 125 8............ 167 10.......4 RIPARIMI I DEFEKTEVE TË PIKIMIT SIPAS PROCEDURËS ............................................................................................................................... 151 9............. MURORE DHE TAVANORE NEN MBROJTJEN E GAZIT INERT WIG/TIG ..................... 133 9.......5 PËRGATITJA E MATERIALEVE PËR I PIKIM ME METODËN WIG/TIG ........................................................................... SALDIMI HORIZONTAL ME HARK ELEKTRIK NËN MBROJTJEN E GAZIT INERT WIG/TIG ................................................................................................................................. MUROR DHE TAVANOR ME MIG/MAG .................... SALDIMET VERTIKALE.................................................................. 127 8................................................................10 KONTROLLI I PROCESIT TE SALDIMIT HORIZONTAL ME METODEN WIG/TIG .................................................................7.... 162 10.................................. 139 9............................... 113 7............................. 152 9.........................8 PROCESI I SALDIMIT HORIZONTAL ME METODËN WIG/TIG ....................................... SALDIMI VERTIKAL....................................................... 143 9.............. 170 7 ................. MURORE DHE TAVANORE .............................5 SALDIMI HORIZONTAL ME HARK ELEKTRIK MIG/MAG ........................................................................................................6 KONTROLLI I PROCESIT TE PIKIMIT ...........6 RREGULLAT E SIGURISË DHE MBROJTJES NË PUNË ......................................1 METODAT E SALDIMIT ME MIG/MAG ...........................................................................................4 KONTROLLI I TEGELIT SALDUES ......................................................................2 PËRZGJEDHJA E MATERIALIT PËR SALDIM VERTIKAL..... 160 10.....................2 SHKOPINJTË E SALDIMIT ME GAZ SIPAS DIN 8554 ....4 KONTROLLI I TEGELIT SALDUES ...... 154 9................ 168 REFERENCAT: ...........7 RIPARIMI I DEFEKTEVE TË PIKIMIT SIPAS PROCEDURËS ........................... 164 10............................................................... 131 8....... 146 9................................................................

8 .

1 Konsulent Profesional nga Sektori Privat z. 80% praktikë dhe 10% vlerësime. 50% praktikë si dhe 10% vlerësime. me 72 orë mësimore. prej tyre 20% janë teori. për tu ardhur në ndihmë kursantëve në qendrat profesionale për zhvillimin e mësmit teorik dhe praktik. me 36 orë mësimore. prej tyre 40% janë teori. Nëpërmjet përvojës praktike dhe me kualifikime të mëtutjeshme.HED”. me 36 orë mësimore. 80% praktikë. me 16 orë mësimore. prej tyre 10% teori. me module mësimore teorikepraktike. 10% vlerësime. të orientuara në kompetencat praktike të saldimit për qëllime të ndyshme.1 Struktura e ndërtimit të kurrikulit të kursit është modulare. Moduli i gjashtë: ”Saldimet vertikale.70% praktikë si dhe 10% vlerësime.HYRJE Ky doracak është hartuar në përkrahje të projektit të MPMS-së në bashkëpunim me Luxembourg Cooperation për Saldues. Moduli i dytë: ”Mbrojtja në punë gjatë saldimit”. 30 praktikë dhe 10% vlerësime. Përvetësimi i këtij materiali u mundëson kursantëve të arrijnë njohuri të mjaftueshme teorike dhe praktike. Moduli i katërt: ”Llogaritjet ekonomike në saldime”. Kursi ” Saldues” në vete përmban dhjetë module. prej tyre 60% teori. Personat mund të aftësohen në punë si saldues në nivele të ndryshme.70% praktikë si dhe 10% vlerësime. Moduli i pestë: ”Saldimet horizontale me hark elektrik. salduesi mund të përparojë duke kryer veprimtari të ndryshme profesionale që kanë të bëjnë me punët e saldimit. prej tyre 20% janë teori. Modulet të cilat do të mbahen brenda kohës së paraparë me rreth 400 orë mësimore janë si më poshtë: Moduli i parë: ”Hyrje në saldime”. me 12 orë mësimore. Zotërimi i njohurive për saldim u jep mundësi personave që të jenë më konkurues në tregun e punës. pajisjet dhe materialet e punës për saldim”. i ndihmon ata për të qenë më efikas në kryerjen e detyrave profesionale si dhe ndihmon në plotësimin e kërkesave që kanë të bëjnë me jetën e përditshme. prej tyre 10% janë teori. duke filluar nga niveli fillestar deri te ai më i avancuar. Materiali është realizuar për t’i mbështetur dhe për tu mundësuar atyre të futen në tregun e punës me kompetenca të bazuara në standardet ndërkombëtare për aftësim profesional. me 12 orë mësimore. Vahedin Grajqevci 9 . Materiali mësimor është zhvilluar në konsultim me Sektorin Privat. Moduli i tretë: ”Veglat. murore dhe tavanore me hark elektrik .HED”.

Moduli i shtatë: ”Saldimet horizontale me hark elektrik nën mbrojtje të gazit aktiv MAG”. Moduli i nëntë: Moduli i dhjetë: ”Saldimet vertikale. me 72 orë mësimore. 80% praktikë dhe 10% vlerësime.MAG”. murore dhe tavanore me hark elektrik nën mbrojtjen e gazrave inerte (TIG-WIG)”. me 36 orë mësimore. prej tyre 10% teori. 10 . 10 vlerësime. me 36 orë mësimore. me 72 orë mësimore prej tyre. prej tyre 10% janë teori. 80% praktikë. murore dhe tavanore hark elektrik nën mbrojtje të gazit aktiv . ”Saldimet horizontale me hark elektrik nën mbrojtjen e gazrave inerte (TIG-WIG)t”. prej tyre 20% janë teori. 70% do të jenë prakikë dhe 10% vlerësime. Moduli i tetë: ”Saldimet vertikale. 50% praktikë si dhe 10% vlerësime. 40% janë teori.

MAG dhe TIG-WIG.  Përzgjedhin materialet e punës në saldime. Metodat më të reja të saldimit do të shtjellohen si dhe do të aplikohen metodat më të reja në saldime me aparaturë moderne. 11 .tavanore.vertikale dhe horizontale. të higjienës dhe të mbrojtjes së mjedisit. skicime të ndryshme. saldimi me aparat të thjeshtë saldimi e poashtu edhe me HED. REZULTATET E PRITURA Kursantët të cilët e përfundojnë me sukses kursin për saldues do të arrijnë rezultatet e mëposhtme:  Pёrgatisin vendin dhe mjetet e punёs për saldim.  Kryejnё llogaritje tё thjeshta ekonomike për veprimtaritë në saldime. Ata do të jenë të aftë të përdorin të gjitha pajisjet e saldimit si dhe të bëjnë llogaritje të ndryshme ekonomike që shërbejnë për punë në saldim.  Pёrgatisin gypat për saldim. pajisjet dhe instrumentet e punës për saldime.  Përdorin veglat. Materiali i hartuar përmban disa aspekte kryesore që duhet të dijë një saldues për nivel të parë siç janë : veglat dhe pajisjet për saldim.  Kujdesen për veglat dhe pajisjet e punës.  Vizatojnё skica tё thjeshta tё saldimit.  Kryejnё matje dhe kuotime nё saldime. kursantët do të jenë të aftë të punojnë si saldues dhe të arrijnë njohuri të përgjithshme për punë në saldim. masat dhe mjetet për mbrojtje në punë nga lëndimet mekanike .  Zbatojnë standardet e profesionit.OBJEKTIVAT E PËRGJITHSHME Në përfundim të kursit për saldues.  Bëjnë saldime ballore.  Zbatojnë rregullat e sigurisë.  Interpretojnё skema të saldimit.

ndërsa rezultatet e arritura në modulet e veçanta dhe në provimet përfundimtare arkivohen në portfolin e kursantit dhe përcillen në databazën elektronike. Me përfundimin e suksesshëm të kursit për saldues. Për realizimin efektiv të kursit rekomandohet që ai të zhvillohet në kabinetët e Qendrës së Aftësimit Profesional (QAP). Ky kurs për Instalues të ujësjellësit dhe ngrohjes qendrore miratohet nga Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale (MPMS). II. 12 . çdo kursant do t’i nënshtrohet dy provimeve përfundimtare: I. Provimi teorik (nëpërmjet një testi me shkrim) Provimi praktik (nëpërmjet një detyre praktike që integron modulet kryesore të kursit). Në përfundim të kursit.VLERËSIMI DHE ÇERTIFIKIMI Kandidatët (kursantët) vlerësohen nga trajnerët e kursit për çdo rezultat mësimor që përmbahet në të gjitha modulet e kursit. kursantit do t’i jepet një çertifikatë e njohur nga MPMS. që i referohet nivelit bazë të salduesit. Kjo çertifikatë do të përmbajë listen e moduleve të përvetësuara nga kursanti.

1 Mjediset e punës në saldime dhe veçoritë e profesionit të salduesit - Mjedisi i punës ku salduesi ushtron aktivitetin e vet ndryshe quhet edhe vendsaldim. si dhe të punojmë me një siguri te lartë. Salduesi. Aparati i saldimit. Ventilimi . Çdoherë para se të fillojmë punën me saldim.1. HYRJE NË SALDIME 1. 5. Ajrosja. 13 . Ndriçimi. duhet të bëhet organizim i mirë i vendsaldimit. Varësisht nga niveli i organizimit te vendit të punës në saldime. 4. vendsaldimet ndahen në: - Vendsaldime të hapura - Vendsaldime të mbyllura Vendsaldimi i mbyllur: 1. 2. Vendsaldimi duhet te jetë i organizuar në mënyrën më të mirë që të arrihet efikasitet i madh në punë. 3. si dhe kualitet i lartë në tegelin e saldimit.

Vendsaldimi i hapur (në teren) Vendsaldimet e mbyllura janë më mirë të organizuara dhe tregojnë efikasitet më të lartë në kryerjen e saldimeve 14 .

Për mbrojtje më të mirë. mbrojtjen e mjedisit. cilat janë masat për mbrojtje dhe çka është e ndaluar.ne duhet ti njohim shenjat e rrezikut të cilat gjithmonë duhet të jenë të vendosura në makineritë dhe vendin e punës ku mund të vie ndonjë rrezik i papritur. por edhe një varg aktivitetesh tjera të cilat janë të ndërlidhura me procesin e saldimit. shpuarja. përgatitja e detaleve për saldim. ratifikimi. atëherë për përdorimin e drejtë të masave mbrojtëse duhet të njohim së pari shenjat të cilat na tregojnë për rrezikun e mundshëm gjatë përdorimit të ndonjë pajisje. Shenjat e rrezikut na orientojnë në mbrojtje gjatë punës.2 Rregullat e sigurisë në punë gjatë saldimeve Profesioni i salduesit është i përbërë nga një varg aktivitetesh të rrezikshme në rast të mospërdorimit të drejtë të masave. si psh: prerja. që dijë të bëjë matjen. Këto shenja na mundësojnë se çka mund te ndodhë gjatë punës në një makinë.Në fotot e mësipërme janë paraqitur mënyrat e drejta të organizimit të një vendsaldimi Kërkesat e tregut të punës sot nuk janë që të kenë një person i cili ka njohuri vetëm rreth procesit te saldimit. mbrojtjen e ambientit të punës. 15 . Të gjitha këto njohuri e kompletojnë salduesin që të jetë i gatshëm për tregun e punës.makinat tjera përcjellëse. personave tjerë pjesëmarrës në vendin ku punohet me saldime si dhe mbrojtjen e rrethinës dhe komunitetit.masat mbrojtëse etj.pajisjet e saldimit.të përdorë drejt veglat. 1. gdhendja.

Ngjyra e kuqe – tregon se çka është e ndaluar në një makinë 3.Ngjyra e kaltër – tregon masat mbrojtëse që duhet ndërmarrë gjatë punës në ndonjë makinë 2. Shenjat e rrezikut çdoherë duhet të vendosen në makinën që mund të ketë ndonjë rrezik gjatë përdorimit dhe vendi i vendosjes duhet të jetë i dukshëm dhe i qartë. b) shenja me ngjyrë të kuqe që tregon ndalimin.Shenjat e rrezikut në përgjithësi ndahen në tri grupe dhe ato grupe janë të përcaktuara me ngjyra: 1. Ngjyra e verdhë – tregon rrezikun që mund të ndodhë a) b) c) Në foto janë paraqitur shenjat e rrezikut: a) shenjat me ngjyrë të kaltër ku tregojnë masat që duhet ndërmarrë për të mos ardhur deri te lëndimi të cilat tregojnë përdorimin e helmetës dhe këpucëve. Pikat 1 dhe 2 tregojnë vendin e vendosjes së shenjave të rrezikut 16 . c) shenja me ngjyrë të verdhë tregon për rrezikun e mundshëm.në këtë rast tregon se ndalohet pirja e duhanit.

1.3 Veshjet adekuate për hyrje në laboratorin e studimit
Uniforma e punës në saldim ka një rëndësi të veçantë dhe është e domosdoshme. Çdoherë para
se të fillojmë punën,duhet të veshim uniformen e punës komplet sipas rregullave dhe standardeve
bashkëkohore.Salduesi ka një uniformë pak më specifike, duke ditur se gjatë saldimit ka lirim të
gazrave të ndryshme si dhe një rrezatim shumë i madh që shfaqet gjatë shkrirjes së metaleve.
Këpucët - duhet të jenë nga lëkura, të qëndrueshme ndaj ngarkesave
që mund të bien nga lart, të qëndrueshme ndaj temperaturave, me
grykë të gjatë si dhe të përshtatshme për qëndrim të gjatë në këmbë.

Dorëzat e saldimit – gjithashtu duhet të jenë nga lëkura,më të gjata se
dorëzat e zakonshme si dhe të qëndrueshme nga temperatura.

Përparësja nga lëkura – shërben për mbrojtjen nga rrezatimi gjatë
saldimit të detaleve, materiali i saj është nga lëkura dhe të jetë e
qëndrueshme ndaj temperaturës.

Helmeta - shërben për mbrojtjen e syve dhe fytyrës. Siç e dimë, gjatë
punës me saldime lirohet temperaturë e lartë, si dhe gjatë shkrirjes së
metaleve lirohet rrezatim, atëherë bartja e helmetës është e
domosdoshme.

Pantolat dhe xhaketa – gjatë punës së përpunimit të metalit duhet
përdorur makina në lëvizje, dhe lëvizja e tyre mund të na kap rrobat,
atëherë mund të kemi lëndime të mëdha, pra është e nevojshme që gjatë
punës të kemi veshur rroba të cilat janë shumë afër trupit dhe të jemi të

17

sigurt që nuk mund të na kapë ndonjë makinë (dhëmbëzore, elike
etj.).
Në foto është paraqitur një saldues i cili është i gatshëm për të filluar
punën me saldime

1.4 Detyrat dhe tiparet kryesore të salduesit
Sikurse në çdo profesion që duhet të kemi njohuri dhe shkathtësi
për ta ushtruar atë detyrë,edhe profesioni i salduesit kërkon
shkathtësi të mjaftueshme. Aktivitetet e shumta që duhet bërë deri
sa të arrijmë të saldojmë detalet, na kushtëzojnë që të jemi mirë të
mbushur me njohuri dhe shkathtësi.
Një saldues i mirë patjetër duhet të njohë llojet e çeliqeve, të
njohë procesin e saldimit,llojet e matjeve, të dijë të bëjë prerjen e
detaleve,të bëjë ratifikimin e detaleve, pastrimin, të dijë të bëjë
zgjedhjen e materialit plotësues, hapjen e kanaleve,teknikat dhe
metodat e saldimit, të dijë të bëjë saldimin, kontrollet e thjeshta
(vizuale), si dhe në fund të bëjë përmirësimin në rast se ka ndonjë
gabim në tegel. Me këtë që u tha më lartë,shohim se aktiviteti i
një salduesi është shumë më i gjërë, e jo thjeshtë të bëjë vetëm
një saldim.
Të gjitha këto njohuri kandidati duhet t’i fitojë pas ndjekjes së trajnimit të saldimit në njërën nga
Qendrat e Aftësimit të cilat janë të pajisura mirë me pajisje moderne.

1.5 Karriera profesionale dhe mundësitë e punësimit të salduesit
Kursantët që përfundojnë këtë kurs mund të punësohen në ndërmarrje industriale, ndërmarrje
ndërtimore,ndërmarrje shërbimi apo të vetëpunësohen nё një biznes të vetin duke kryer saldime
të llojeve të ndryshme sipas kërkesave te klientëve.

18

Salduesi ka mundësi për tu aftësuar nё profesion duke kaluar nёpër faza të ndryshme
profesionale si ndihmës saldator, saldator i kualifikuar, mjeshtër. Ky profesion sigurisht kërkon
përvojë pune dhe kualifikim te vazhdueshëm duke ditur numrin e madhë të llojeve të çelikut.
Ndërmarrjet industriale marrin numrin më të madhë të salduesve mirëpo në kohën e fundit edhe
ndërmarrjet e ndërtimit kanë të punësuar një numër të konsiderueshëm të salduesve, kryesisht në
punimin e konstruksioneve të çelikut.

1.6 Çka është çeliku?
Çeliku është një lidhje e hekurit dhe karbonit, ku përqindja e karbonit është në kufijtë 0.2 deri në
2.1%. Përveç karbonit, çeliku mund të ketë në përbërjen e tij edhe elemente tjera lidhëse si
mangani, kromi, vanadiumi, volframi etj. Në varësi të përqindjes së karbonit dhe elementëve të
tjera, ndryshojnë edhe vetitë e çelikut si: fortësia, plasticiteti, përpunueshmëria mekanike etj. Me
rritjen e përqindjes së karbonit rritet fortësia e çelikut, por ulet plasticiteti i tij, pra bëhet më i
thyeshëm.Çeliku është një nga materialet më të përdorshëm në botë. Ai përdoret në ndërtim, në
prodhimin e makinerive, të automobilave, pajisjeve dhe veglave të ndryshme.

1.6.1 Elementet përcjellëse të çelikut
Në çelik përpos karbonit gjenden edhe elemente të tjera. Ato emërohen si elemente përcjellëse,dhe
gjatë prodhimit të çelikut hedhen pa qëllim nga tungji i mureve të furrës dhe mbeturinave tjera.
Ato i dallojmë si elemente të dëshiruara dhe të padëshiruara përcjellëse të çelikut.

1.6.2 Grupet e materialit bazë prej çelikut
Sipas këtij standardi, çeliqet që mund të saldohen ndahen në pesë grupe:
Grupi i parë W01 – përfshinë çeliqet me pak karbon të palëguruar (C-Mn) ose çeliqet e
ulëtlëguruara. Në këtë grup përfshihen edhe çeliqet kokërrimtë për konstruksione me sforcim në
rrjedhje ReH ≤ 355 N/mm2.
Grupi i dytë W02 – përfshinë çeliqet e lëguruara me krom dhe molibden (CrMo) ose çeliqet e
lëguruara me krom, molibden dhe vanadium (CrMoV), çeliqet e rezistueshme ndaj rrëshqitjes.
Grupi i tretë W03 – përfshinë çeliqet kokërrimtë konstruktues të normalizuar, si dhe çeliqet e
përpunuara termo-mekanikisht me sforcim të epërm kufitar rrjedhës ReH > 355 N/mm2 dhe
çeliqet e ngjashme të saldueshme me nikel, me përmbajtje të nikelit 2% deri 5%.
Grupi i katërt W04 – përfshinë çeliqet feritike ose martenzitore që nuk ndryshken me përmbajtje
të kromit prej 12% deri 20%.
Grupi i pestë W05 – përfshinë çeliqet ferto-austenitore dhe austenitorë që nuk ndryshken,
respektivisht çeliqet e lëguruara me krom dhe nikel (CrNi).

19

oksigjenin) • Eviton ndarjen Aluminiumi Al • I lidhë gazrat (p. dhe elementi i tretë me sasinë më të madhe pas 20 . veqanërisht te çeliqet e derdhura me presion Hidrogjeni H • Vrazhdësi hidrogjeni (sy peshku. anëtar i grupit të borit prej elementeve kimike.3 Elementet lëguruese Për të arritur një veti të caktuar të lëndes së parë. oksigjenin) • Eviton ndarjen • Eviton mplakjen Elementet e padëshiruara përcjellëse të çelikut Elementi Sulfuri Simboli kimik S Reaksioni • Deformimi në nxehtësi zvogëlohet • Thyeshmëri në nxehtësi • Krijon ndarjen Fosfori P • Deformimi në ftohtësi zvogëlohet • Thyeshmëri në ftohje • Krijon ndarjen Azoti N • Thyeshmëria rritet (mplakja) ( vjetërsia)).6. në të bardhë dhe i punueshëm.sh. Alumini është një element me sasi të madhe në gjeologjinë e tokës.sh. gjatë prodhimit të çelikut shtohen elemente të caktuara të cilat emërohen (njihen) si elemente lëguruese. Ai ka simbol (Al) . me numer atomik (13).Elementet përcjellëse të dëshiruara Elementi Simboli kimik Mangani Mn Reaksioni •Zvogëlon ndikimin e dëmshëm të sulfurit • Si element lëgurues e rrit formësimin Siliziumi Si • Lidhë gazrat (p.  Alumini është metal i argjendë. lara) 1.

Bakri përdoret për prodhimin e lidhjeve metalike si : tunxhi (baker dhe zink). Në përbërjet kimike bakri mund të jetë në gjendjen e oksidimit +1 dhe +2. Emri kuprum rrjedh prej fjalës cyprum "mineral nga ishulli i Qipros". Cu2O dhe në përbërjet komplekse.Përveq kësaj. Alumini shquhet për aftësinë e tij rezistuese ndaj korizionit për shkak të fenomenit të pasivitetit dhe dendësisë së ulët metalike. Elementi Fusha e zbatimit Reaksioni në saldim Karboni Simboli kimik C Të gjitha çeliqet • Me përqindje më të madhe saldueshmëria bëhet më e dobët Mangan Mn • Përmirëson saldueshmërinë Krom Molibden Cr Mo Çeliqe me qëndrueshmëri të lartë Çeliqe të qëndrueshme në nxehtësi Krom Nikël Molibdeni Cr Ni Mo Ni Mn Nikël Mangani • Rrezik i fortësimit nëpërmjet kromit. Alumini është shumë aktiv kimikisht.oksigjenit dhe silicit. Gjendja +1 oksidohet lehtë. është gjetur i kombinuar në mbi 270 lëndë të ndryshme si mineral.  Bakri (lat. Gjendja e oksidimit +2 është më e zakonshmja. Cuprum) është element kimik i cili në sistemin periodik gjendet me simbolin (Cu) dhe ka numrin rendor (29). Është metal i periodës së 4-të në grupin e 11-të të sistemit periodik. Joni Cu2+ ngjyros në të kaltër tretësirat ku ndodhet. bronxi (baker dhe kallaj) dhe disa lidhje metalike speciale. ndodhet në natyrë i lirë si një metal. • Përmirësim i saldueshmërisë nëpërmjet Molibdenit Çeliqe të qëndrueshme • Nikeli nuk ndikon negativisht në në korizion saldueshmëri • Molibden përmirëson saldueshmërinë Çeliqe të qëdrueshme në • Nikeli nuk ndikon negativisht në temperaturë të ulët saldueshmëri • Mangani përmirëson saldueshmërinë 21 . Burimet kryesore të aluminit janë boksitet dhe xehet. Ajo është e qendrueshme vetëm në përbërjet e patretshme si: CuCl. Sulfati i bakrit CuSO4 përdoret në bujqësi si dezinfektant. Ai përbën rreth 8 % nga trupat e ngurtë të sipërfaqes tokësore. Përbërjet e bakrit janë të gjitha helmuese.

Është e nevojshme që të përcaktohet saktësisht procesi.1 Skicat e saldimit Gjatë projektimit të konstruksioneve të ndryshme në të cilat si lidhje e tyre duhet të jetë procesi i përpunimit me saldim. 1. Saldimi i detaleve mund të bëhet me ose pa material plotësues (elektroda. formohen bashkësitë e pazbërthyeshme të detaleve ose konstruksioneve të salduara. 22 . pas saldimit të mos tendosen. mënyra e saldimit. Zona e ndikimit termik gjatë saldimit Rregullat e punës: • Të mos saldohen ato çeliqe bashkëdyzimi i të cilave është i panjohur. por ngadalë të lihen të ftohen.7 Çka është Saldimi? Me saldim nënkuptojmë procesin e bashkimit të detaleve ose të konstruksioneve në mënyrë të pazbërthyeshme. • Trupat për punë nga çeliqet e pa dhe pak të lëguruara. me anë të nxehjes së detaleve në vendin ku duhet të bëhet bashkimi i tyre.8. metodat e përdorura dhe mënyrat e përgatitjes së materialit për saldim. teli).1. Pas ftohjes së materialit të shkrirë.8 Skicat dhe vizatimi teknik në saldime 1.

Ne si saldues duhet të njohim skicat dhe simbolet kryesore të saldimeve. Në figurë janë dhënë të gjithë hapat e kryerjes së saldimit të dy detaleve Mirëpo. Poashtu kemi kursimin e kohës së leximit dhe vendosjen e simboleve 23 . trashësinë e tegelit. mënyrën e ngjitjes së detaleve.Gjatë kryerjës së saldimeve duhet të jemi të sigurt që saldimi është duke u bërë në mënyrën më të mirë dhe jemi duke i plotësuar të gjitha normat e kërkuara nga projektanti apo teknologu i saldimit. kjo metodë e skicimit shpeshherë merr shumë kohë dhe mund të ndodhin gabime sepse nuk është përshkrim i duhur. sipërfaqen e tegelit si dhe shumë elemente tjera që e kompletojnë tegelin e saldimit. Të gjitha këto norma projektanti i përcakton përmes skicave dhe simboleve të saldimit. Njëra nga mënyrat e skicimit është mënyra më e thjeshtë që përcakton se si duhet të bëjmë saldimin e dy detaleve duke përshkruar të gjithë hapat. atëherë këtë përshkrim e bëjmë me anë të simboleve të saldimit. Me anë të këtyre simboleve ne e bëjmë më specifik saldimin që do të përdoret.

24 .

25 .

Në figurat e mësipërme janë dhënë skicat dhe simbolet e saldimit 26 .

përcaktohet metoda e saldimit. Në tabelën e mëposhtme shohim se si do të vendosen shenjat ku përcaktojnë trashesinë dhe mënyren e konstruktimit të tegelit. pozicioni i saldimit si dhe mënyrat e pergatitjes (hapjes së kanalit) . 27 .2 Vendosja e simboleve të saldimit Vendosja e simboleve të saldimit bëhët në një saktësi të madhe në vendin ku duhet të bëhët saldimi.8.Përmes simboleve në të cilat do të vendosim të saktësojmë strukturën e tegelit të saldimit me një saktësi të madhe. Në skicën e mëposhtme janë dhënë dimensionet e tegelit të saldimit. 1.

Në figurat e mësipërme janë dhënë mënyrat e vendosjes së simboleve të skicave së vizatimit. 28 . Në figurë është paraqitur vendosja e simboleve të saldimit kur kemi saldim të dyanshëm.

29 . Në figurë është paraqitur vendosja e simboleve të saldimit kur kemi saldim të dyanshëm dhe hapje të kanaleve nën këndin 60˚. Në figurë është paraqitur vendosja e simboleve të saldimit të dyanshëm me thellësi të caktuar nga njëra anë 10mm dhe tjetra 6mm.Në figurë është paraqitur vendosja e simboleve të saldimit kur kemi trashësi të madhe të materialit dhe kemi hapje të kanalit në formën V 6 mm thellësi.

Në figurë është paraqitur vendosja e simboleve të saldimit kur kemi saldim PA dhe e kemi të dhënë strukturën e sipërfaqes së tegelit 6 mm. Në figurë është paraqitur vendosja e simboleve të saldimit kur kemi saldim pa dhe me fileto (rreze )me sipërfaqe s8a6 mm. 30 . Në figurë është paraqitur vendosje e simboeve ku percaktohen të gjitha dimensionet e tegelit.

Ushtrimi i vendosjes së simboleve dhe përpilimi i skicës së saldimit për një fllansh me Gyp.Në figurë është paraqitur vendosja e simboleve më e specifikuar ku jepen dimensionet dhe mënyrat e saldimit. Zgjidhja: 31 .

1.9 Rëndësia e vizatimit teknik në saldime
Vizatimi teknik në profesionin e salduesit ka një rëndësi të madhe duke ditur që ky profesion i
takon fushës së inxhinierisë dhe çdo saldues duhet të ketë përgatitjen bazë në vizatim teknik.
Përveç se duhet të njohë vizatimin,ai duhet edhe të dijë të bëjë vizatime të thjeshta gjatë marrjes
së porosive të ndryshme nga klienti.
Më së shpeshti gjate paraqitjes apo leximit të vizatimit ne hasim në katër lloje të vijave:
1. Vijat e plota të trasha ( paraqesin objektet dhe konturat).
2. Vijat e ndërprera (paraqesin thurjet e fshehta të cilat nuk i shohim direkt).
3. Vijë pikë vij-a (paraqet vijat boshtore apo qendrore).
4. Vija e plotë e hollë (paraqet dimensionet) .

32

Paraqitja e vrimave dhe boshteve – paraqitja korrekte e vrimave në detale ka një rëndësi të
madhe. Kjo paraqitje duhet të jetë shumë e qartë, lehtë e lexueshme,të punohet pa gabime që
pjesa e cila do te vendoset ne këtë vrime të jetë e kuptueshme.
Gjithashtu vizatimi i boshteve shpeshherë na shkakton huti dhe shembulli i mëposhtëm na bën
më të qartë këtë paraqitje.

Vendosja e katër llojeve të vijave të cekura më lartë janë paraqitur në shembullin e
mëposhtëm.

33

Dimensionimi i objekteve – bëhet me disa rregulla të caktuara sipas standardeve (ISO). Në
inxhinierinë mekanike,çdo dimension si njësi përcaktuese përdorë milimetrat (mm), por çdoherë
kur lexojmë vizatimin duhet ta dimë se cila njësi është përdorur.
Shigjeta - Për të përcaktuar gjatësinë e një vije apo objekti si simbol përdorim shigjetën. Edhe
vijat e zgjatura anësore përdoren sipas disa rregullave dhe standardeve,në figurat e mëposhtme
shohim se si duhet të bëjmë dimensionimin (kuotimin).

a)

b)
Fig.. a) paraqitja e shigjetës, b)paraqitja e dimensionimit të një objekti

34

Disa mënyra të dimensionimit të harkut Shembulli i drejtë i dimensionimit të një objekti Shembulli i paraqitjes së dimensionit në pjesën e sipërme të boshteve 35 .

Masat teknike përfshijnë sigurimin e pjesëve të lëvizshme dhe pasojat e tyre. Parashihet vendosja e reklamave për kujdesin në punë.2.2 Masat mbrojtëse nga rrezatimi Gjithsesi para se të fillojmë saldimin. Masat sanitare higjienike përfshijnë: pastërtinë.shih figurat më poshtë Maskat mbrojtëse të syve dhe fytyrës Përparësja e lëkurës për mbrojtjen e trupit Dorëza të gjata të lëkurës për mbrojtje nga rrezatimi 36 . sanitare për të evituar lëndimet në punë dhe dëmtimin e shëndetit. ventilimin. Përdorimi i mirë zvogëlon numrin e të lënduarve prej 10 % deri 20 %. MBROJTJA NË PUNË GJATË SALDIMIT 2. higjienike. të cilat janë primare për shëndetin tone. Shkaku që ndikon në paraqitjen e rrezikut dhe ndikimit është mospërdorimi i mjeteve të punës.1 Rregullat e sigurisë në punë gjatë saldimit Mbrojtja në punë përfshinë masat teknike. duhet që ti respektojmë rregullat e sigurisë dhe masat mbrojtëse nga rrezatimi. Në figurën e mëposhtme janë treguar disa mjete të nevojshme për punë.Andaj sipas rregullave duhet të përdoren mjetet mbrojtëse. 2. Përdorimi i mjeteve dhe kontrollimi i tyre para fillimit të punës. temperaturën dhe ndriçimin.

3 Masat mbrojtëse nga rryma elektrike Të gjitha pajisjet elektrike (inpiante) që shërbejnë për saldim e kanë të domosdoshme lidhjen me tokëzim.8-1. Prizma dhe spina-duhet të jenë adekuate për vende të punës (siq shihet në foto)lidhja e tyre duhet të bëhet nga njerëzit kompetent duke e lidhur secilin përçues në vendin adekuat.Shtroja shërben për mbrojtjen nga rryma. Shtroja e gomës-vendoset në vendin ku kursanti punon me pajisje elektrike.mbitensionit. shih fotot më poshtë Shenja e tokëzimit Priza dhe spina Shtroja e gomës në dysheme për mbrojtjen nga rryma Kutia e siguresave 37 . Trashësia e gomës duhet të jetë 0. Tokëzimi shërben për mbrojtjet nga goditjet elektrike në rast të defekteve të ndryshme(këputja e ndonjë përçuesi.0cm.lidhja e shkurtë mes përquesve.etj.2.më të bëhet e pamundur lidhja e shkurtë mes pajisjes dhe personit(kursantit).

përdorimin e aparateve kundër zjarrit si dhe demonstrimin manual me to.5 Masat mbrojtëse nga gazi Në punëtori (kabinet) kur të punojmë me gazra.dhënie të informacioneve për përzgjedhjen e duhur. Shih foton më poshtë. Në punëtori(kabinet)duhen të jenë mjetet mbrojtëse nga zjarri: Aparatet kundër zjarrit .ato janë: 1. Maska me filtër që mbulon fytyrën. Maska me filtër që mbulon fytyrën.4 Masat mbrojtëse nga zjarri Përzgjedhja e duhur e përdorimit të aparateve kundër zjarrit si dhe demonstrimi manual i tyre.2.siguresë. Modelet e aparateve. 38 . Aparati përbëhet nga: Bombola e cila është e mbushur me CO2 (dioksit karboni) me pluhur. 2. e sidomos kur ka rrjedhje të tyre nga bombolat duhet të përdoren maskat për mbrojtje nga gazi. Maska që mbulon gojën dhe hundën. Shpjegimi dhe demonstrimi i aparateve. Maska që mbulon gojën dhe hundën.gypë të shpërndarjes. 2.

janë të thjeshta dhe demonstrimi i tyre është i lehtë.si aktivizohet. Mbrojtëset nga zhurma.7 Masat mbrojtëse në vendin e saldimit Masat mbrojtëse në vendin e saldimit janë: Goma që vendoset në dysheme është për mbrojtje nga rryma. 2. 2.kur duhet të aktivizohet. Kur duhet të aktivizohet ? Para se të fillojë puna me saldim.8 Masat e ruajtjes së mjedisit Shpjegojmë pajisjen e ruajtjes së mjedisit. Si aktivizohet ? Është vendi i caktuar me një tastë apo me një qelës. Goma që vendoset në dysheme. qëllimin e aktivizimit dhe si të mirëmbahet pajisja e mirëmbatjes së mjedisit. Ventilimi në vendin e punës. Goma që vendoset në dysheme. Ventilimi në vendin e punës. 39 .2. 2.6 Masat mbrojtëse nga zhurma Mbrojtëset e veshëve nga zhurma janë mjete mbrojtëse për zvogëlimin e zhurmës. 1. Ventilimi në vendin e punës është për të thithur gazrat që lirohen gjatë saldimit.

Shih fotot më poshtë.Ventilimi i pastrimit të mjedisit Ky është një mjet sinjalizues 40 .Qëllimi i aktivizimit: Është që mjedisi të rrijë i pastër gjatë tërë kohës kur të punohet me saldim.Ventilimi i pastrimit të mjedisit 2. 1.

2. pastrimin e mjeteve mbrojtëse. Mirëmbajtja e mjedisit të punës ka rëndësi shumë të madhe edhe në cilësinë e saldimit.9 Mirëmbajtja e mjedisit në punë gjatë saldimit Gjatë punës në saldim: Kursanti në fund të orarit të punës bënë pastrimin e vendit të punës dhe pajisjes që ka punuar. pastrimin e mjeteve tjera të punës.Shih foto.pastrimin e mjedisit ku ka punuar si dhe pastrimin e veshjes së kompletit. 41 .

................... I / II : Shenjat e vetive mekanike të tegelit.................10......shenja e klasës ............................ shenja e përgjithshme e elektrodave për saldim me HED Tab..treguesi i shfrytëzimit ..............10 Materiali plotësues dhe gazrat mbrojtëse për saldim 2...... Shenja Qëndrueshmëria N/mm2 Kufiri N/mm2 i rrjedhshmërisë 43 430 – 550 360 53 510 – 650 380 Tab...shenja e qëndrueshmërisë dhe e kufirit të rrjedhshmërisë ... Treguesi i Zbatimi minimal 15=5do% Puna minimale e goditjes në 0oC 28J Parë në temperaturë normale 0 Vlerat e papërcaktuara 1 2 +20 22 3 4 5 Vlerat e papërcaktuara 0 -20 24 -30 -40 42 ......... treguesi i dytë i shtalbësisë në goditje ........1 Shënimi i elektrodave për saldim me hark elektrik me dorë (HED) sipas Stand. DIN 1913 Sipas këtij standardi elektrodat për saldim me HED shënohen kështu: E XX XX OO X XXX .... II /II: Shenja për treguesin e parë të shtalbësisë në goditje..shenja e llojit të mbështjellësit ......treguesi i parë i shtalbësisë në goditje .2......................

IV/II: Ndarja e elektrodave sipas klasifikimit.Tab. Treguesi i dytë Puna minimale e shtalbësisë në goditje 47J ISO kanali i mprehtë 0 Vlerar e papërcaktuara 1 +20 2 0 3 -20 4 -30 5 -40 Tab. Lloji i Pozita e elektrodave saldimit Rryma e Mbështjellësi Përshtatshme Klasa e treguesit A1 1 5 Mbështjellës i hollë acidik 1 A2 1 5 Mbështjellës i hollë acidik 2 R2 1 5 Mbështjellës i hollë titanik 2 R3 2(1) 2 Mbështjellës mesatar titanik 3 1 2 Mbështjellës mesatar titaniko- 3 R©3 celuloid C4 1 0÷(6) Mbështjellës mesatar celuloid 4 A5 2 5 Mbështjellës i trashë acidik 5 RR6 2 2 Mbështjellës i trashë titanik 6 AR7 2 5 Mbështjellës i trashë titaniko- 7 acidik RR(B)7 2 5 Mbështjellës i trashë baziko- 7 titanik RR8 2 5 Mbështjellës i trashë titanik 8 RR(B)8 2 5 Mbështjellës i trashë titaniko- 8 bazik B9 1 0÷(6) Mbështjellës i trashë bazik 9 43 . III/II: Shenja për treguesin e dytë të shtalbësisë në goditje.

V/II: Treguesi për pozitë të saldimit. f. 50 70 Rryma njëkahore 90 Treguesi Poli i elektrodës 1 4 7 Poli + ose - 2 5 8 Poli 44 . VI/II: Treguesi i rrymës së përshtatshme për saldim. u 2 Në të gjitha pozitat pos vertikalisht w. Treguesi Pozita e saldimit Shënimi i pozitës së saldimit sipas DIN 1912 1 Të gjitha pozitat w. Rryma një kahore ose alternative Te rryma alternative. h. h. s. u lartë-poshtë 3 4 Horizontalisht kokë-kokë w Në kanal nën kënd w Në kanal horizontalisht h Horizontalisht kokë-kokë Tab. tensioni i hapit të zbrazët i transformatorit (minimal) në volta(V). s. q. q.B(R)9 1 6 Mbështjellës i trashë bazik me 9 pjesëmarrje jo bazike B10 2 0÷(6) B(R)10 2 6 Mbështjellës i trashë bazik 10 Mbështjellës i trashë bazik me 10 pjesëmarrje jo bazike RR11 4(3) 5 Mbështjellës i trashë titanik 11 i shfrytëzuar 105% AR11 4(3) 5 Mbështjellës titaniko-acidik 11 i shfrytëzuar 105% B12 4(3) 0÷(6) Mbështjellës bazik të 12 shfrytëzuar 120% B(R)12 4(3) 0÷(6) Mbështjellës bazik me pjesmarrës 12 jobazik të shfrytëzuar 120% Tab.

Elektrodat prodhohen me trashësi 1. H10-përmbajtja e hidrogjenit në ml/100g të masës së tegelit është 10ml/100g.10.5 deri 8 mm.2 Shënimi i elektrodave për saldim me HED sipas DIN EN 499 Elektrodat e mbështjellura për saldim me hark elektrik me dorë sipas DIN EN 499. Shënimet tjera: D – diametri i jashtëm i elektrodës (me mbështjellës).55d – elektroda quhet me mbështjellës të trashë.2d – elektroda quhet me mbështjellës të hollë. d – diametri i bërthamës së elektrodës (telit).karakteri i mbështjellësit – në këtë rast bazik-B 1. 2.≤105%.pozicioni i saldimit – në të gjitha pozicionet pos poshtë – lartë. Nëse 1.55d – elektroda quhet me mbështjellës mesatar. shënohen kështu: E 38 2 B 1 2 H10 ku: E -shenja e përgjithshme e elektrodave të mbështjellura për saldim me hark elektrik me dorë – HED. rryma: alternative ose njëkahore. Nëse D>1. 38-kufiri minimal i qëndrueshmërisë statike në kufirin e rrjedhshmërisë 380 N/mm2 -qëndrueshmëria statike në tërheqje 470-600 N/mm2 -zgjatimi minimal 20% 2. Nëse D<1.3 6 9 Poli + 2.temperatura minimale e provave të shtalbësisë 47J duhet të jetë:-20oC B. 45 .2<D<1.

25 5 4 5--7 4 6 4 8 4 8 4 10 4 10 4-5 12 4—5 12 4-5 Rregullimi i regjimit të rrymës dhe përzgjedhja e diametrit të elektrodës sipas materialit diametrik të materialit që do të saldohet.25 100-105 90-130 100-140 4.5--2 2 2 2.Tabela nr.5 4 4 4--5 3.53.5 2 i Trashësia e detaleve(mm) Diametri i elektrodës(mm) 1.25 3 2.5 3 2.0 180-270 - - 6.5 60-80 50-80 55-75 3.0 140-200 120-160 130-190 5. bëhet sipas tabelave ne vijim Tabela : Intenziteti i rrymës për elektroda më mbështjellës Diametri I elektrodës(mm) Horizontalisht Is (A) Vetikalisht Mbi kokë Is(A) Is(A) 2.0 240-350 - - 46 .1 Diametri i elektrodës zgjedhet sipas trashësisë së detaleve që saldohet Saldimi ballor Saldimi këndor Trashësia e detaleve(mm) Diametri elektrodës(mm) 1.

Vlera mesatare e punës goditëse thyerje në min.3 Shënimi i telit të plotë i cili përdoret tek saldimi me metodën MIG/MAG nën mbrojtje të gazit – Sipas EN 110/1997 G 42 2 C G3Si1 Shenja e telit për saldim (metali i tegelit të salduar) Shenja për qëndrueshmërinë dhe shenja e gazit mbrojtës në tërheqje e metalit të pastër të tegelit te salduar Shenja Kufiri i Qëndrueshmëria Zgjatimi2) 1 rrjedhshmërisë në tërheqje min. Në raste tjera përdoret 0. N/mm2 N/mm2 MIN (%) 35 355 440-570 22 38 380 470-600 20 42 420 500-840 20 46 460 530-680 20 50 500 560-720 18 Përdoret kufiri i poshtëm i rrjedhshmërisë (Rel) në raste kur është i shprehur kufiri i rrjedhshmërisë.2.10.2) 2) Gjatësia fillestare matëse është 5x diametri i kampionit 1) Shenja sipas EN439 : 1999 Shenja Temperatura (oC).2% .47J Z Nuk ka kërkesa A +20 0 0 2 -20 3 -30 4 -40 5 -50 6 -60 47 .kufiri konvencional i rrjedhshmërisë (Rp0.

9-1.3 0.025 0.3 0.06-0.06-0.06-0.025 0.08-0.3 1. shtesa B.15 0.15 G2Ti 0.4-0.15 0.02 0.06-0.15 1 ) Nëse është shënuar Cr<0.6 0.8 0.020 0.9 1.025 0.4-0.14 0.4 0.6 0. Përmbajtja e gjithëmbarshme e bakrit (bakrit prej telit + bakri nga mbështjellësi) nuk guxon të jetë më e madhe se 0.5-0.15 0.15 G3Si1 0.75 0.15 0.020 0.06-0.5 0.15 0.6 0.025 0.3-0.06-0.4-0.025 0.7-1.2 0.4-0.025 0.15 G4Si1 0.03.025 0.020 0.4 0.025 0. rregulla A 48 .14 0.020 0.1-2.15 0.15.9-1.06-0.14 0.9-1.14 0.7 0.15 0.14 0.8-1.350.15 0.025 0.15 G4Mo 0.14 0.02 0.8 1.Shenja e punës goditëse në thyerjen e metalit të pastër së tegelit të salduar Shenja Përmbajtja kimike C G0 Si Mn P S %(m/m)1)2)3) Ni Mo Al Ti i Zr Çfarëdo analize që nuk është cekë në këtë normë G2Si1 0.025 0.02 0.0 1.35% (m/m) 2 ) Vlerat individuale në tabelë paraqesin vlerat maksimale të lejuara 3 ) Rezultatet mund të rrumbullakësohen në numër të njëjtë decimal si në tabelë duke iu përmbajtur rregullave sipas normës ISO B1 – 0.02 0.6-1.7 0.5-0.15 0.8-1.02 0.8-1.7-2.15 0.15 0.15 G3Si2 0.9 0.6 0.06-0.020 2.02 0.08-0.14 0.12 0.0-1.6 0.025 0.14 1.15 0.15 0.025 0.14 0.3-1.5 0.25 G3Ni1 0.3-1.025 0.5-0.1 0.050.15 0.8 0.8 0.020 0.9-1.15 G2Al 0.3-0.Cu<0.15 G2Mo 0.15 G2Ni2 0.3 0.0-1.2 1.15 0.025 0.35 dheV<0.02 0.02 0.15 0.050.

Për materiale të zakonshme shënimi i këtyre elektrodave përmban këto shenja: 2 C 45 OK Tigrod 12 64 525 MPa 49 .Paraqitja e materialit plotësues me metodën MIG/MAG 2. Gjatë përzgjedhjes së materialit plotësues duhet të kemi kujdes që materiali shtues dhe materiali bazë duhet të kenë përbërje të njëjte.4 Rregullimi i regjimit të punës për metodën WIG / TIG Materiali plotësues që përdoret te kjo metodë është në formë të shkopit dhe ka dimensione të ndryshme. Cilësia e lidhjes salduese do të ndikohet vendosmërisht nga bashkëdyzimet kimike të shkopinjve të saldimit me gaz.10.

Dioksidi i karbonit në kushte të caktuara ngurtësohet në formë të akullit i cili quhet akulli i thatë...0 150.2 3.0 3.10.0 2.150 5.0 60. diametrin e materialit si dhe rregullimin e regjimit të rrymës për materiale të zakonshme.6 ose 2..2 150…200 5 V 2 4.0 180…300 16 V 4…5 4...200 A 2.. përzgjedhjen e diametrit të elektrodës së volframit..4 3.50 2.0 120.prandaj menjëherë zbërthehet në oksidin e karbonit dhe në ujë.0 2..0 1.4 2.130 4. Dioksidi i karbonit tretet në ujë duke formuar acidin karbonik H2CO3.0 110.2 3..4 3. Diametri i materialit bazë mm Diametri i elektrodës se Woframit mm Diametri i materialit shtesë (telit) mm Regjimi i rrymës 1.6 ose 2.0 40.80 3. mesing dhe bronz Trashësia e llamarinës Forma e fugës Numri i shtresave Diametri i shkopit saldues Intensiteti i rrymës salduese Mm A Mm 1.Ky është nje acid i dobët dhe nuk është i qëndrueshëm në gjendje të lirë..5 II 1 1. që nënkupton përbërjen e këtij komponimi nga dy atome oksigjen dhe një atom karbon.0 400…475 Tabela përcakton rregullimin e intensitetit.0 1.Tabela përcakton rregullimin e intensitetit për bakër. 50 .6 90…100 3 II 1 3. Akulli i thatë përdoret për ruajtjen e gjërave ushqimore.Ky ëshë reaksioni: H2CO3---CO2+H2O.4 ose 3.5 Llojet e gazrave që përdoren në saldime Llojet e gazrave që përdoren në saldimet me hark elektrik me mbrojtje të gazit aktiv – MAG janë: Dioksidi i karbonit (CO2) Formula kimike e dioksidit të karbonit është CO2.

pa shije. Përfitohet nëse bëjmë nxehjen e oksidit të zhives. është me i rëndë se ajri. siç janë vjollce. Nëse bëjmë nxehjen e kloratit të kaliumit.kaltër ose ngjyrë qielli.uji dhe peroksidi i hidrogjenit Të gjitha llojet e gazrave ruhen në depozita në formë të bombolave që kanë dimensione të ndryshme. Vetitë: pa gaz. Ekziston vetëm si gaz.Argoni (Ar) Argoni është gaz i plogësht. pothuajse nuk reagon aspak me elementet e tjera. pa erë. i rrallë. prandaj gjendet në shtresat e ultëta të atmosferës . i cili gjendet në ajrin e atmosferës (me masë 1%) dhe zakonisht përdoret për mbushjen e llambave elektrike. 51 . Heliumi (He) Heliumi është element kimik me numër atomik 2. gaz që kryeson gazrat fisnike në sistemin periodik. Oksigjeni (O2) Oksigjeni përfitohet në laborator dhe në industri .tretet në ujë. Komponimet e oksigjenit janë :oksidet.pa erë. njëjtë sikur Oksigjeni (O). Varësisht nga ngarkimi i gazrave dhe presionit të brendshëm të tyre.pa ngjyrë . për ndriçim etj. Për shkak të valencës së saj që ka. Nuk digjet por i ndihmon djegies. që digjet me një dritë të bardhë të fortë e që përdoret për ngjitje. argoni shkëlqen në ngjyra të ndryshme. Pika e vlimit dhe pika e shkrirjes janë pikat më të ulta në mesin e elementeve.Gjatë shkrirjes me metale nuk është i patretshëm. Në figurë janë paraqitur disa lloje të ndryshme të bombolave.përveç në kushte ekstreme. 1. Acetilini Acetilini është gaz pa ngjyrë i përbërë nga karboni e hidrogjeni. Është gaz pa ngjyrë. 2. pa ngjyre e pa erë. Argoni tretet shumë mirë në ujë. jo-toksik. me simbolin kimik He. Në industri prodhohen edhe llamba me acetilen dhe aparate të cilët përdorin atë për ngjitje.

Shabllonet për saldim Shabllonet i ndihmojnë saldatorit për kontrollimin e trajtës dhe të përmasave të kanalit dhe të tegelit. PAJISJET DHE MATERIALET E PUNËS PËR SALDIM 3.3. VEGLAT.shërben për terjen e elektrodave. 52 . Çekani për menjanimin e ngjyrës Çekani shërben për thyerjen dhe mënjanimin e ngjyrës së ngurtësuar mbi sipërfaqen e tegelit saldues. Dalta Me daltë saldatori mënjanon pikët e ngurtësuara nga kanali apo sipërfaqja e materialit bazë. Brusha metalike Brusha metalike shërben për pastrimin e tegelit pas thyerjes së ngjyrës me çekan. Darët Darët shërbejnë për tërheqjen e detaleve të salduara.1 Veglat kryesore të punës në saldime Tertorja e elektrodave .

2 Instrumentet matëse Metri Metri shërben për matjen e gjerësisë dhe gjatësisë. Këndori Këndori shërben për matjen e këndeve Noniusi (Kalibri) Shërben për kontrollin e jashtëm. Vizorja e çelikut 53 . kontrollin e brendshëm dhe thellësisë.3.

Makina për prerjen e profileve ka bazamentin (tavolinën e punës) dhe shërben për prerjen e profileve metalike si prerjen e drejtë ashtu edhe në prerjen e këndeve 54 . Gjithashtu ka një përdorim të rëndësishëm edhe në finalizimin e detaleve të salduara.3 Makinat për prerje dhe shpuarje që përdoren në saldime Ratifika shërben për prerjen e gypave metalik dhe llojeve tjera të metaleve.3.

55 .

1 Pozicionet e saldimit Për të nxjerrur tegel shumë të qëndrueshëm.4 Teknikat e pikimit dhe saldimit 3. Të gjitha metodat e saldimit kanë teknikat e veta. duke filluar që nga pikimi dhe saldimi i detale në mënyrën horizontale e deri tek metodat tavanore.3. me saldueshmëri të lartë. Në figurë janë dhënë të gjitha pozitat e mundshme të saldimit 56 . gjatë saldimit duhet të përdorim teknikat e duhura për pozicionet përkatëse.4.

me të cilat përcaktohet dhe rregullohet prodhimi i kushtet teknike të prodhimit.4. mundësitë materiale. Paralelisht. salduesi duhet të përcaktohet për: - llojin dhe trajtën e bashkësisë së salduar trajtën dhe përmasat e kanalit përmasat bruto të materialit. salduesi apo teknologu kryesor i saldimit. mënyrën e furnizimit. Qysh në këtë fazë formohet skeleti i procesit teknologjik. Pas pranimit të ofertës nga ana e porositësit. apo bazat konstruktuese. pajisjeve. instrumenteve. pra shtesat e përpunimit mekanik. hapjes së kanaleve. më bashkëkohor të saldimit. Ai e ka për detyrë ti jep të dhënat reale në të cilat do të mbështetet oferta. të kursehet aq sa pajisjet e reja dhe teknologjia e re të mbetet fitim i pastër. Duhet të mendohet mbi format e bashkësive të salduara. kontrollin (mënyrën dhe nivelin) dhe mënyrën e pranim-dorëzimit të prodhimit. salduesi kryesor analizon të gjitha vizatimet. prodhuesit.1 Studimi i vizatimit dhe zgjedhja e procesit të saldimit Derisa në byronë konstruktive punohet dokumentacioni konstruktivo-projektues. përgatitjes së buzëve. 57 . ai fillon të mendojë për idenë lidhur me procesin teknologjik të saldimit. nga aspekti i teknologjisë së saldimit. veglave. Problemi duhet të analizohet deri në detaje. Duke u mbështetur në të gjitha këto analiza salduesi apo teknologu do të ketë më të lehtë për përcaktimin e ofertës si dhe përcaktimin e të gjitha veprimeve për të ardhur në fund tek produkti final. teknologu (salduesi) kryesor i saldimit e analizon edhe një herë tërë dokumentacionin. kontratën dhe të gjitha detalet tjera. karakteristikat e makinave. RËNDËSIA E NJOHJES SË ASPEKTEVE EKONOMIKE PËR VEPRIMTARINË PROFESIONALE TË SALDUESIT Në varësi të llojit të ndërmarrjes që merren me saldim. Gjithmonë duhet të punohet në zgjedhje optimale. Është e mundur të kërkohet zgjidhja edhe me futjen e procesit të ri. mundësisht me porositësin e prodhimit (konstruksionit të salduar). mundësinë e realizimit të teknologjisë në fabrikë (punëtori) dhe në zgjedhjen e procesit teknologjik të saldimit. Pas analizës së rezultateve. katalogët. pavarësisht nga mundësitë e ambientit të punës ku do të punohet detali i salduar. afatin e prodhimit. merr pjesë qysh në fazën e përgatitjes së ofertës. 4. standardet dhe literaturën tjetër të nevojshme. me deformim plastik etj. teknologu (salduesi) i mbledh rregullat e nevojshme. përpunimit të rrënjës. Që nga ai moment.

- kontrolli i bashkësisë së salduar. Qysh në fazën e studimit të vizatimit të konstruksionit dhe dhënien e të dhënave së byrosë konstruktuese.drejtimi. - prerja (hapja e kanalit . - saldimi nga ana tjetër.). - lakimi apo formimi i detaleve cilindrike.. materialin ndihmës-mbrojtës (pluhur. - paranxehja (nëse kërkohet). duke pasur parasysh përherë mundësinë e vonimit të furnizimit.përmirësimi i buzëve).4. pastaj ti llogarisë edhe sasitë e nevojshme dhe t’ia dërgojë të dhënat furnizimit të fabrikës. etj. Tani fillon ta detalizojë llojin dhe përmasat e elektrodave ose të telit për saldim. salduesi apo teknologu i saldimit e zgjedhë materialin plotësues. Pra edhe kjo është detyrë e teknologut të saldimit. duhet zgjedhur vendet më të përshtatshëm.. duhet të caktohen operacionet e prodhimit dhe radha e tyre. 4. 58 . Nga aspekti i saldimit mund të numërohen operacionet kryesore gjatë prodhimit të prodhimeve të salduara: - shënimi. Vetëm nëse ka shumë vende pune të njëjta. - ratifikimi apo pastrimi i sipërfaqeve salduese.operacioneve Për çdo prodhim dhe për çdo detal të ndonjë prodhimi. Duhet pasur kujdes lidhur me harmonizimin e radhës së operacioneve në mënyrë që transporti të jetë më i lirë. Me të caktohet edhe radha e vendeve të punës në të cilin kryhen operacionet e cekura.2 Zgjedhja dhe analiza e materialit plotësues Pasi që të përcaktohemi. salduesi apo teknologu është përcaktuar për procesin e saldimit. - saldimi nga njëra anë.. - rrafshimi i detaleve të deformuara . - bashkimi me pikim – pikimi . gaz.bashkimi paraprak. përzgjedhet cilësia dhe trajta e materialit bazë.3 Përcaktimi i vendeve të punës . - hapja e kanalit të rrënjës për saldim.

salduesi apo teknologu e bënë përcaktimin e regjimit të punës për çdo operacion. 4.th. radhën dhe planin e saldimit. Të gjitha shënimet i shënon në teknologjinë e saldimit. Koha e gjithmbarshme e saldimit . punëtori. zgjedhjes së vendeve të punës. pra: 59 . veglat. duhet ti ketë të përcaktuara të gjitha shënimet dhe konstruksionet e përcaktuara paraprakisht-parametrat optimal. etj.përbëhet nga: - koha teknologjike ( tt ) - koha ndihmëse ( tn ) - koha shtesë ( tsh ) dhe Tgjs = tt + tn + tsh Koha operuese – quhet koha teknologjike dhe ajo ndihmëse: to = tt + tn (h) Në prodhimtarin serike dhe masive.4 Përcaktimi i regjimit të saldimit Pas përcaktimit të radhës së operacioneve. pajisjen.4.5 Normimi i punëve në saldim Koha e përgjithshme – gjatë saldimit varet nga këta faktorë: - procesi dhe metoda e saldimit - mënyra dhe metoda e përgatitjes së detajeve për saldim - përmasat e prerjes tërthore të kanalit - gjatësia e kanalit të përgatitur - lloji i materialit bazë dhe plotësues - trajta e detajeve që saldohen. makinat. për të pas pasqyrë më të lehtë dhe më të qartë. Shfrytëzuesi i këtyre shënimeve. koha për përgatitjen dhe kryerjen e serisë varet prej numrit të detaleve që do të saldohen (prej sasisë së serisë).m. d. si dhe kohën për çdo operacion në tërësi.zgjedhjes së procesit të pajisjes dhe të saldimit. në formë tabelare apo diagrami.

ose 10% te prodhimtaria individuale. vëllimi i materialit që duhet të shkrihet. etj. për tërë serinë. - pastrimin e tegelit. - marrja e materialit të nevojshëm për saldim-bazë dhe plotësues.4 ) % to.. që do të prodhohen me të njëjtën përgatitje me makina. mbështjellësi i elektrodës salduese.. 60 .varet kryesisht nga procesi dhe metoda e saldimit. parametrat e regjimit të saldimit.koha për përgatitjen dhe kryerjen e serisë N (copë) .numri i detaleve të serisë. lloji i materialit bazë dhe plotësues. Koha shtesë – përfshinë aktivitetet lidhur me nevojat fiziologjike të saldatorit. Koha për përgatitjen dhe kryerjen e serisë – përfshin aktivitetet e nevojshme për përgatitjen e vendit të punës.17 ) % të kohës operuese. - marrja e veglave dhe instrumenteve. për të filluar me saldim dhe kthimin e tij në gjendje paraprake. Si p.Tpks1 = Tpks / N (h) Ku: Tpks (h) . etj.. Koha për përgatitjen dhe kryerjen e serisë merret ( 2. pas kryerjes së serisë. gjatësia e tegelit. Koha teknologjike .. : - marrja e pajisjes së nevojshme për saldim. Mirret ( 15. vegla dhe pajisje të njëjta. Koha ndihmëse – përfshinë këto aktivitete: - pastrimin e detaleve që duhet të saldohen - shtrëngimin e detaleve gjatë saldimit - ndërrimin e elektrodës gjatë saldimit me HED.sh.

61 .4. Të gjitha këto punë kanë koston e vet. kjo kosto përcaktohet sipas formulave të dhëna më lart si dhe nga tregu i punës.analiza e vizatimit. - Hapi i dytë – nxjerrja e sasisë së materialeve dhe llojit të tyre - Hapi i tretë – përcaktimi i mënyrës së prerjes së materialeve - Hapi i katërt – përcaktimi i metodës së saldimit dhe vendsaldimit (HED ose MIG/MAG) - Hapi i pestë – caktojmë kohen e punës - Hapi gjashtë – saldimi i konstruksionit dhe përfundimi i projektit - Hapi i shtatë – mbrojtja nga korrozioni (ngjyrosja) - Hapi i tetë – montimi.6 Ushtrime rreth llogaritjeve ekonomike ne procesin e saldimit Më poshtë kemi projektin e një rrethoje të kopshteve ku do të përdorim të gjitha procedurat e kalkulimit si dhe përcaktimit të materialëve dhe metodës së saldimit (procesit tekniko teknologjik) - Hapi i parë .

Ushtrimi të bëhet në klasë në mënyrë të pavarur nga secili kandidat i kursit pasi që të bëhen hulumtimet e çmimeve të materialeve në vendet ku shiten materialet përkatëse. Pas përcaktimit të ofertës duhet ti shtojmë edhe taksat në fitim për ketë lloj të punës sipas Administratës Tatimore te Kosovës.(ATK-së) 62 .

SALDIMI HORIZONTAL ME HARK ELEKTRIK HED 5. 3. 2.1. Saldimi HED ka një përparësi shumë të madhe në raport me metodat e tjera sepse është metoda më ekonomike. Shkëndija Paraqitja gjatë saldimit me metodën HED Aparati i saldimit me metodën HED është i ndërtuar nga disa elemente përcjellëse. Pjesët kryesore të aparatit të saldimit janë: 1.1 Kanella (mbajtësja e elektrodës) – shërben për mbajtjen e elektrodës në pozicion të dëshiruar që të nxjerrim tegel të mirë të saldimit.5. Si burim të energjisë ka rrymën dhe materialin plotësues që përdorin elektrodat në formë shkopi. 4. dhe nuk kërkon masa të sigurisë së lartë si dhe nuk sjell ndonjë rrezik (përveç që duhet ruajtur nga lagështia dhe të ketë furnizim të mirë të energjisë elektrike). më të lehte për bartje. Kanella (mbajtësja e elektrodës) Shtërnguesja Kabllot e rrymës Aparati i saldimit 5. 63 . është më i thjeshtë dhe mundëson që të kemi një saldueshmëri të lartë.1 Ndërtimi i aparatit të saldimit HED Kjo metodë e saldimit është njëra ndër metodat më të përhapura dhe më të kërkuara në tregun e punës.

Në figurë është paraqitur kanella (mbajtësi i elektrodës) 5.3 Kabllot e rrymës – shërbejnë për të furnizuar dhe transmetuar energjinë elektrike për saldim. Paraqitja e aparatit të saldimit me pjesët përcjellëse 64 .1.që të mundësojë mbyllje të mirë të qarkut elektrik. Në figurë është paraqitur një nga format e shtrëngueses 5. Shtrënguesja mund të vendoset drejtpërsëdrejti në materialin bazë apo në tavolinën salduese.2 Shtrënguesja – shërben për të mbyllur qarkun elektrik dhe duhet të vendoset në pozitë shumë të mirë dhe të përshtatshme.1.

Në figurë janë paraqitur çekani dhe brusha e qelikut.4 Përzgjedhja dhe vendosja e materiali shtesë në dorëz për pikime Tek metoda HED përdoren elektrodat në formë shkopi. duke filluar nga respektimi i shenjave të rrezikut dhe identifikimi i tyre deri tek uniforma e punës.2 Veglat e nevojshme për saldim me HED Veglat kryesore të cilat janë të domosdoshme gjatë saldimit me HED janë çekani dhe brusha nga qeliku. përzgjedhja e tyre bëhet sipas materialit bazë. 5.3 Masat mbrojtëse Rregullat e sigurimit teknik gjatë së cilës metodë dhe proces të saldimit janë të obliguara ashtu siq janë shpjeguar në modulin e “Mbrojtjes në Punë” . si dhe sipas diametrit të trashësisë së materialit bazë. Forma e elektrodave për saldim me HED 65 . Të dyja këto vegla na shërbejnë për kontrollë dhe pastrim të tegelit pasi që kemi përfunduar saldimin. Përgatitja e salduesit për punë 5.5. është e detajuar në tabelën përkatëse tek kapitulli “Materiali plotësues dhe gazrat mbrojtëse për saldim” . Rreth përzgjedhjes së këtyre materialeve dhe rregullimit të regjimit të rrymës.

Pas përzgjedhjes së elektrodës.5 Pikime horizontale me hark elektrik –HED Saldimi me hark elektrik (HED) është njëra ndër metodat më të vjetra si dhe njëra nga metodat më të thjeshta të saldimit. Pikimi i detaleve na mundëson që të bëjmë saldime të pandërprera. Kanella lejon transmetimin e rrymës nëpërmes elektrodës dhe gjatë kontaktit të elektrodës me materialin shtues bëhet kontakti i + me – dhe fillon shkrirja e elektrodës. 5.Para se të fillojmë procesin e saldimit ne duhet të kryejmë procesin e pikimit.6 Teknikat e pikimit dhe saldimit Teknika e ndezjes së tegelit .elektroda tenton të ngjitet nëse harku vendoset sipas figurës së mëposhtme. Me rastin e kontaktimit të materialit bazë me elektrodë. preket me elektrodë dhe pastaj shpejtë largohet në distancë. duke ditur se pllakat kanë gjatësi me dimensione mjaft të mëdha dhe nëse nuk kryejmë pikimin.Ndezja e harkut. atëherë nxehtësia mundëson deformimin e pllakave për saldim (dimensionet e llamarinës janë dhënë te kapitulli i përgatitjes së materialeve për saldim) Hapat që duhet ndërmarr për të bërë pikimin janë :  Përgatitja e materialeve për pikim  Përgatitja e vendit të saldimit  Analiza e skemës së saldimit  Vendosja e elektrodës në kanellë  Rregullimi i regjimit të rrymës dhe përzgjedhja e elektrodës sipas diametrit të materialit  Kryhet procesi i pikimit  Të respektohen masat mbrojtëse dhe rregullat e sigurimit teknik (të gjithë këta hapa i kemi në modulet përkatëse) 5. por duhet të kemi parasysh që harku të ndizet po ashtu si në figurë 66 .për ta ndezur harkun materiali bazë. ajo duhet të vendoset në kanellë.

a) b) Në figurë janë paraqitur teknikat e ndezjes së elektrodës me shkop a) lëvizja e elektrodës në rrëshqitje.7 Saldimi Horizontal a) b) Në figurë janë paraqitur a) pozita e horizontale e llamarinave b) këndet e mbajtjes së elektrodës 67 . b) lëvizja e elektrodës në mënyrë të drejtë Trajektorja e lëvizjes së elektrodës 5.

Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit.8.1 Përzgjedhja e materialit për saldim Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet.5. 5. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh. pesha si dhe elemente tjera.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. prejardhja. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri. përbërja kimike. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu.8 Përgatitja e detaleve për pikim dhe saldim horizontal 5. 68 .8.

3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. Për pastrim gjithashtu përdoren makina. 5. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. 5. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes. 69 . Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. si dhe saldueshmeri të mirë. darët.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. e sidomos korizioni.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale. mjetet për pastrim etj ). por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.8.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme.5. dalta. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë.9 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet.8. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet.të cilat mund të gjinden në material.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale.

duke u bazuar ne skemën e saldimit ne fillojmë procesin e pikimit. tekniken dhe pozitën e saldimit. PF. Çdoherë para se të fillojmë saldimin e detaleve.PB. por varet edhe nga gjatësia e detaleve për saldim. Llojin. ne i nxjerrim detalet me këto dimensione si në figurë 200x20x2 mm. Pasi në të përcaktohen për metodën e saldimit. ose do ta përcaktojmë ne ose do ta kemi në projektin e saldimit të konstruksioneve të ndryshme. Zakonisht pikimi i detaleve bëhet në dy ose më se shumti në tri vende. pozicionin. Gjithashtu edhe saldimi i gjithmbarshëm i detaleve mund të bëhet vetëm me pikim. Nga llamarinat me dimensione 2100x1100x2 mm.Përgatitja e vendsaldimit dhe tavolinës së punës Pas të gjitha atyre operacioneve bëhet pikimi dhe saldimi. Zgjedhim metoden (PA.PD) dhe fillojme pikimin Paraqitja e skemës së pikimit 70 . kryhet procesi i pikimit te detaleve.Kjo metodë aplikohet tek llamarinat ose profilet me mure shumë të hollë. tekniken e vendsaldimit si dhe të kemi përfunduat të gjithë hapat që nga prerja deri tek pastrimi i final për saldim. Pikimi na mundëson që ne të bëjmë saldimin e pandërprerë.

Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme. djegiet e ndryshme. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor). Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë.1 Provat vizuale Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe. disnivelet e tegelit. njëtrajtshmërinë etj. Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 71 .10 Kontrolli i saldimit Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit. poret e jashtme. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar.5.10. saldueshmërinë. 5.

1 Përgatitja e vendit te saldimit dhe materialeve për saldim horizontal-vertikal Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. SALDIMET VERTIKALE. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin.vertikal 6. profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme. Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit. pesha si dhe elemente tjera. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar.1. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet.1. prejardhja. MURORE DHE TAVANORE 6. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. 72 . 6. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta).2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta.6.1 Saldimi horizontal . Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. përbërja kimike.

si dhe saldueshmeri të mirë. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet. mjetet për pastrim etj ). saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh.të cilat mund të gjinden në material.4Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme. 6. 6.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale.1. e sidomos korizioni. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh. Për pastrim gjithashtu përdoren makina. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë. darët.6. 73 . Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. dalta.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet.1.1.3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi.

tekniken dhe pozitën e saldimit. duke u bazuar ne skemën e saldimit ne fillojmë procesin e pikimit. Pasi në të përcaktohen për metodën e saldimit.Kjo metodë aplikohet tek llamarinat ose profilet me mure shumë të hollë. pozicionin. Gjithashtu edhe saldimi i gjithmbarshëm i detaleve mund të bëhet vetëm me pikim. PF. Pikimi na mundëson që ne të bëjmë saldimin e pandërprerë. Zakonisht pikimi i detaleve bëhet në dy ose më se shumti në tri vende. tekniken e vendsaldimit si dhe të kemi përfunduat të gjithë hapat që nga prerja deri tek pastrimi i final për saldim.6 Përgatitja e vendsaldimit dhe tavolinës së punës Pas të gjitha atyre operacioneve bëhet pikimi dhe saldimi. kryhet procesi i pikimit te detaleve. Çdoherë para se të fillojmë saldimin e detaleve. Zgjedhim metoden (PA.1. Nga llamarinat me dimensione 2100x1100x2 mm. ne i nxjerrim detalet me këto dimensione si në figurë 200x20x2 mm.6. Llojin.PD) dhe fillojme pikimin 74 . por varet edhe nga gjatësia e detaleve për saldim. ose do ta përcaktojmë ne ose do ta kemi në projektin e saldimit të konstruksioneve të ndryshme.PB.

Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme. njëtrajtshmërinë etj. disnivelet e tegelit. saldueshmërinë. poret e jashtme. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë. 75 . djegiet e ndryshme. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar.1. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor).Paraqitja e skemës së pikimit Teknikat e saldimit horizontal –vertikal 6.1.8Kontrolli i tegelit saldues Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit.7 a) b) Në figurë janë paraqitur a) pozita PB e llamarinave dhe b) këndi i mbajtjes së elektrodës 6.

8.2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes. Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 6. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar. Te prova e thyerjes. 76 .1.8.1. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme.1 Provat vizuele Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe. Në thyerje.6.

Mbetje të shlakës. formë vargu 77 .

Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit. 78 .1.8.6.3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse.Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.

1. 79 . bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla.4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit. dhe përsëri bëjmë saldimin.6.1. Për shembull në detajin-DVS për provë. hapim kanalin.9 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojme.8. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti. atëherë ne duhet të fillojmë proceduren e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit. 6.

pesha si dhe elemente tjera. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse.6.2 Saldimi vertikal 6.2. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). 80 . Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit. profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. prejardhja. përbërja kimike. 6. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta).ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri.1 Përgatitja e vendit te saldimit dhe materialeve për saldim horizontal-vertikal Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin.2.

6.3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. si dhe saldueshmeri të mirë. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë.2.të cilat mund të gjinden në material. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh. Për pastrim gjithashtu përdoren makina. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh. mjetet për pastrim etj ). 81 .2.5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet.6. darët. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. e sidomos korizioni. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3. 6.2.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. dalta.

kryhet procesi i pikimit te detaleve.Kjo metodë aplikohet tek llamarinat ose profilet me mure shumë të hollë. Llojin. Gjithashtu edhe saldimi i gjithmbarshëm i detaleve mund të bëhet vetëm me pikim. Pikimi na mundëson që ne të bëjmë saldimin e pandërprerë. PF. Pasi në të përcaktohen për metodën e saldimit. tekniken e vendsaldimit si dhe të kemi përfunduat të gjithë hapat që nga prerja deri tek pastrimi i final për saldim. duke u bazuar ne skemën e saldimit ne fillojmë procesin e pikimit. por varet edhe nga gjatësia e detaleve për saldim.6 Përgatitja e vendsaldimit dhe tavolinës së punës Pas të gjitha atyre operacioneve bëhet pikimi dhe saldimi.PB.2. Zakonisht pikimi i detaleve bëhet në dy ose më se shumti në tri vende. tekniken dhe pozitën e saldimit.PD) dhe fillojme pikimin 82 . Nga llamarinat me dimensione 2100x1100x2 mm. ne i nxjerrim detalet me këto dimensione si në figurë 200x20x2 mm. ose do ta përcaktojmë ne ose do ta kemi në projektin e saldimit të konstruksioneve të ndryshme. Çdoherë para se të fillojmë saldimin e detaleve.6. pozicionin. Zgjedhim metoden (PA.

është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë.2. disnivelet e tegelit. Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.2. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar.8.6.1 Provat vizuele Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe. saldueshmërinë. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues.7 Teknikat e saldimit vertikal a) b) Në figurë janë paraqitur a) pozita vertikale e llamarinave dhe b) këndi i mbajtjes së elektrodës 6.2. 83 . Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor). 6. djegiet e ndryshme. poret e jashtme. njëtrajtshmërinë etj.8 Kontrolli i tegelit saldues Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit.

Te prova e thyerjes.2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes. Në thyerje. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme.2. Mbetje të shlakës.Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 6. formë vargu 84 .detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar.8.

Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.8.Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.6.2.3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse. 85 .Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.

9 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojmë. atëherë ne duhet të fillojmë procedurën e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi. hapim kanalin. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt.2.2.4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit. 6.8. 86 .6. Për shembull në detajin-DVS për provë. bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti. dhe përsëri bëjmë saldimin.

përbërja kimike. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit.3. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve).6.3.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet. profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. prejardhja.3 Saldimet murore (PC. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri. pesha si dhe elemente tjera. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. 87 . 6.1 Përgatitja e vendit te saldimit dhe materialeve për saldimin murore Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. PE) 6.

mjetet për pastrim etj ).3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes.6.5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet. 88 .3.3.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme.të cilat mund të gjinden në material.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale. darët. si dhe saldueshmeri të mirë.3. 6. e sidomos korizioni. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë. Për pastrim gjithashtu përdoren makina. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. 6. dalta. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.

duke u bazuar ne skemën e saldimit ne fillojmë procesin e pikimit.6 Përgatitja e vendsaldimit dhe tavolinës së punës Pas të gjitha atyre operacioneve bëhet pikimi dhe saldimi. por varet edhe nga gjatësia e detaleve për saldim. pozicionin. tekniken e vendsaldimit si dhe të kemi përfunduat të gjithë hapat që nga prerja deri tek pastrimi i final për saldim.3. Gjithashtu edhe saldimi i gjithmbarshëm i detaleve mund të bëhet vetëm me pikim. Çdoherë para se të fillojmë saldimin e detaleve.PD) dhe fillojme pikimin 89 . ose do ta përcaktojmë ne ose do ta kemi në projektin e saldimit të konstruksioneve të ndryshme.Kjo metodë aplikohet tek llamarinat ose profilet me mure shumë të hollë. kryhet procesi i pikimit te detaleve. PF. Zgjedhim metoden (PA. Nga llamarinat me dimensione 2100x1100x2 mm. ne i nxjerrim detalet me këto dimensione si në figurë 200x20x2 mm. Pikimi na mundëson që ne të bëjmë saldimin e pandërprerë.PB. Pasi në të përcaktohen për metodën e saldimit. Llojin. Zakonisht pikimi i detaleve bëhet në dy ose më se shumti në tri vende.6. tekniken dhe pozitën e saldimit.

Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor).3.8. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues. 90 . djegiet e ndryshme. disnivelet e tegelit. njëtrajtshmërinë etj.3.3. Në figurat e mëposhtme do të japim mënyrën e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.8 Kontrolli i tegelit saldues Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit.6. saldueshmërinë. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar.1 Provat vizuele Prova vizuale kryhet me anë të syve ose të një lupe. poret e jashtme. 6. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë.7 Teknikat e saldimit murorë Në figurë është paraqitur këndi i mbajtjes së elektrodës te pozita PC 6.

8.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar. Mbetje të shlakës.Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 6. Te prova e thyerjes. formë vargu 91 . parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme. Në thyerje.2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes.3.

6.3. Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse. 92 .Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.8.Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.

Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti.9 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojmë. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit.6.4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit.3.3. bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla. 93 . hapim kanalin. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt. dhe përsëri bëjmë saldimin.8. atëherë ne duhet të fillojmë procedurën e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi. 6. Për shembull në detajin-DVS për provë.

Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu. përbërja kimike. pesha si dhe elemente tjera. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin.6.4 Saldimet tavanore 6. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). sipas projektit ose te caktuar nga trajneri.4. Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar.1 Përgatitja e vendit te saldimit dhe materialeve për saldimin tavanore Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. prejardhja. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh.4. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. 94 . Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet. 6.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara.

95 . si dhe saldueshmeri të mirë.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme. e sidomos korizioni.5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet.3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani.4. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet.4. mjetet për pastrim etj ).6. darët.të cilat mund të gjinden në material. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3. 6. dalta.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3.4.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh. 6. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale. Për pastrim gjithashtu përdoren makina.

por varet edhe nga gjatësia e detaleve për saldim. Gjithashtu edhe saldimi i gjithmbarshëm i detaleve mund të bëhet vetëm me pikim. Pikimi na mundëson që ne të bëjmë saldimin e pandërprerë. tekniken dhe pozitën e saldimit. Pasi në të përcaktohen për metodën e saldimit. Llojin.Kjo metodë aplikohet tek llamarinat ose profilet me mure shumë të hollë. pozicionin.PB. ne i nxjerrim detalet me këto dimensione si në figurë 200x20x2 mm.PD) dhe fillojme pikimin 96 . ose do ta përcaktojmë ne ose do ta kemi në projektin e saldimit të konstruksioneve të ndryshme. duke u bazuar ne skemën e saldimit ne fillojmë procesin e pikimit. PF.6. Zgjedhim metoden (PA. tekniken e vendsaldimit si dhe të kemi përfunduat të gjithë hapat që nga prerja deri tek pastrimi i final për saldim. kryhet procesi i pikimit te detaleve.4. Zakonisht pikimi i detaleve bëhet në dy ose më se shumti në tri vende.6 Përgatitja e vendsaldimit dhe tavolinës së punës Pas të gjitha atyre operacioneve bëhet pikimi dhe saldimi. Nga llamarinat me dimensione 2100x1100x2 mm. Çdoherë para se të fillojmë saldimin e detaleve.

1 Provat vizuele Prova vizuale kryhet me anë të syve ose të një lupe.4. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar. njëtrajtshmërinë etj.8 Kontrolli i tegelit saldues Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit. 6. disnivelet e tegelit. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë. saldueshmërinë.8.7 Teknikat e saldimit tavanore Në figurë janë paraqitur pozicionet e llamarinave për saldime tavanore si dhe pozita e këndit të mbajtjes së elektrodës 6. djegiet e ndryshme. 97 . poret e jashtme. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor).4. Në figurat e mëposhtme do të japim mënyrën e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.4.6. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues.

formë vargu 98 .2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar.8.Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 6. Mbetje të shlakës. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme. Te prova e thyerjes.4. Në thyerje.

Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.6.8. Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.4. 99 .3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse.Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.

6.4.8.4 Prova e shtypjes me ujë

Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues
në kazana dhe tubacione(gypa përques)
vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të
ujit. Për shembull në detajin-DVS për provë,
bëhet me shtypje provuese të paraparë me
rregulla.

6.4.9 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës
Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojmë, atëherë ne duhet të fillojmë
procedurën e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi. Si mjet që përdoret
më së shumti janë ratifikuesit, ne ratifikojmë vendin ku ka defekt, hapim kanalin, dhe përsëri
bëjmë saldimin. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që
saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti.

100

7. SALDIMI HORIZONTAL ME HARK ELEKTRIK NËN
MBROJTJEN E GAZIT AKTIV (MIG/MAG)
Saldimi me hark elektrik nën mbrojtjen e gazit aktiv dhe inert është një metodë e saldimit shumë
e përhapu, si brenda ashtu edhe jashtë vendit. Përdorimi i kësaj metode është njohur në fillim si
“MIG” ku është përdorur gazi aktiv (CO2), e më vonë edhe si “MAG” ku si gazra mbrojtëse janë
përdorur gazrat inerte (Argoni, Argoni+Oksigjeni, Argoni+Heliumi, Heliumi)
Fusha e përdorimit të kësaj metode është mjaft e gjerë ku përfshin metalet nga grupi i parë e deri
tek metalet me ngjyrë (Ni, Al), si dhe saldimin e llojeve të ndryshme të trashësive së materialeve.

Fotot tregojnë procesin e saldimit si dhe detalin e salduar me MIG/MAG

7.1 Ndërtimi i aparatit të saldimit nën mbrojtjen e gazit (MIG/MAG)
Aparati i saldimit me metodën MIG/MAG përbehet nga disa pjesë kryesore:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Dorëza (Pistoleta)
Burimi i energjisë (rrymës)
Bobola e gazit mbrojtës
Diza e gazit
Diza për materialin shtesë (telit)
Rregullatori
Manometrat

7.1.1 Dorëza (Pistoleta) - shërben për orientimin e materialit shpenzues (telit) në vendin e
saldimit të detaleve. Duhet të jete e lehtë dhe e përshtatshme për pozicione të caktuara të
saldimit. Ne dorëz gjendet butoni i cili pas shtypjes lejon rrjedhjen e gazit mbrojtës (CO2),
kalimin e telit si dhe mbyll qarkun elektrik ku mundëson saldimin e detaleve. Kemi forma te
ndryshme të pistoletave ku në foton e mëposhtme japim katër forma te pistoletave.
101

Në foto janë paraqitur llojet e ndryshme të pistoletave

7.1.2 Burimi i energjisë (rryma) - metodat e saldimit ndahen sipas burimit të energjisë që
përdoren për saldim, metoda MIG/MAG si burim të energjisë e ka rrymën ndërsa gazi përdoret
për të mbrojtur tegelin nga elementet e dëmshme. Për furnizim të aparatit të saldimit MIG/MAG
përdoren kabllot. Ato duhet të jenë të izoluara nga goma ose me ndonjë izolim tjetër të
përshtatshëm, duhet të kemi kujdes për mbrojtën e tyre çdoherë gjatë punës si dhe nëse vërejmë
ndonjë qarje në kabllo duhet të merren masat e duhura për parandalimin e ndonjë avarie.

7.1.3 Bombolat e gazit mbrojtës - shërbejnë për depozitimin e gazit mbrojtës (CO2 ose Ar).
Dimensionet e bombolave janë të ndryshme,ne çdoherë përcaktohemi në dimensionin e
bombolës në varësi prej punës që kemi dhe dimensionit të aparatit për saldim. Sistemi i
depozitimit të gazit mbrojtës mund të jetë me një bombolë ose me dy apo shumë bombola të
lidhura në sistem.

102

103 . KUJDES: Duhet ta shmangim kontaktin e vajit me bombolat e oksigjeninit. Trupi i bombolave është i ndërtuar nga aliazhet e aluminit me fortësi të lartë 6061-T6 ndersa valvula duhet të jetë e përshtatshme për kokën e bombolës gjithashtu e atestuar nga kompanitë e autorizuar. edhe kontakti më i vogel i tyre mund të shkaktoj eksplodim.Bombola për depozitimin e gazit mbrojtës Sistemi i bombolave për depozitimin e gazit mbrojtes Çdo bombolë duhet të ketë atestet adekuate nga kompanitë e autorizuara për të bëre këtë punë. presioni të cilin duhet ta përballojnë bombolat gjatë atestimit duhet të jetë 124 bar.

4 Diza e gazit – gjendet në dorëzën (pistoletën) e aparatit të saldimit.8 mm edhe diametri i dizes duhet të jetë 0. shërben për mbajtjen e telit në pozicion të drejtë si dhe nuk lejon kontaktin e telit (materialit shtues) me dizën e gazit.Gjithashtu edhe dimensionet e dizave të gazit janë të ndryshme dhe zgjedhja e tyre bëhet në raport të sasisë së rrjedhjes së gazit.1. shërben për orientim (grumbullim) të gazit në vendin e saldimit të detaleve.1. Kujdes: diametri i dizes duhet të jetë gjithmonë i njëjtë sikurse diametri i telit (nëse diametri i telit është 0. 7.Në foto janë paraqitur dy lloje të aparateve të saldimit MIG/MAG 5.5 Diza për materialin shtesë (telit) – gjendet në brendi të dijes së gazit. Dimensionet e diametrit të dizes janë të ndryshme dhe janë të njëjta me dimensionet e diametrave të telit.8 mm) 104 .

Kemi dy lloje te rregullatorëve. b) diza e telit. rregullatorë manual si dhe rregullatorë elektronik. 7.7 Manometrat – vendosen në kokën e bombolës nëse sistemi i depozitimit është i veçuar (me një bombolë) ndërsa nëse sistemi i depozitimit është me më shume bombola. Manometrat shërbejnë për matjen e presionit në bombolë si dhe për sasinë e rrjedhjes së gazit mbrojtës.atëherë manometrat vendosen gjithmonë në një distance më të afërt të mundshme para futjes së gazit në aparatin e saldimit.shërben për rregullimin e regjimit të rrymës si dhe shpejtësinë e materialit plotësues. c) prerja e telit me dana si dhe d) disa lloje të ndryshme të dizes së gazit 5.1.1.6 Rregullatori . 105 .a) c) b) d) Në foto janë paraqitur a) diza e gazit dhe e telit.

ne çdoherë duhet ti përdorim veglat të cilat janë shumë të përshtatshme për mbrojtje si dhe për përdorim të lehtë. Lirim dhe shtrëngim të dizes së telit 3. 106 . shërben për freskimin e dizes si dhe lehtëson daljen e telit në mënyrë më të lehtë nga diza. Njëra nga këto vegla është dara e kësaj metode që është shumë e përshtatshme dhe që njëkohësisht kryen disa funksione si psh: 1. Prerjen e telit 7.1. Heqjen e ashklave të cilat mblidhen gjate punës 4.8 Shprehi për pastrim – duhet të përdoret çdoherë gjatë pastrimit të dizes nga ashklat. Lirim dhe shtrëngim të dizes së gazit 2.Gjatë përdorimit të metodës së saldimit MIG/MAG.

Dorëza (pistoleta) 107 . Manometrat 3. Rregullatori 7. Kabllot 5. Aparati 2. Bombola 4.Më poshtë paraqesim në mënyrë skematike ndërtimin e gjithëmbarshëm të aparatit të saldimit së bashku me të gjitha elementet përcjellëse. Teli (materiali plotësues) 6. 1.

7. Për përbërjen dhe përcaktimin e këtij materiali janë dhënë tabelat përkatëse në kapitujt paraprak.1.9 Materiali plotësues dhe vendosja në aparatin e saldimit Materiali plotësues që përdoret tek metoda MIG/MAG ka formën e telit. Materiali plotësues për MIG/MAG Vërejtje: Materiali duhet të ketë përbërjen e njejtë të bashkëdyzimeve kimike sikurse materiali bazë për saldim Vendosja e telit në aparatin e saldimit bëhet sikurse në foto 108 .

Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit. prejardhja.Rregullimi i shpejtësisë së telit gjatë saldimit bëhet sipas diagramit të mëposhtem 7.2.2 Përgatitja e detaleve për pikim me MIG/MAG 7. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet. përbërja kimike. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta).ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu.1 Përzgjedhja e materialit për saldim Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. 109 . Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. pesha si dhe elemente tjera. profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme.

2. e sidomos korizioni. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë.2.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3.3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. Për pastrim gjithashtu përdoren makina.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme. 7.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale.2. 7. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet.të cilat mund të gjinden në material.7. 110 .

7.2.5 Përgatitja e vendit të saldimit
Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës
me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet, si
dhe saldueshmeri të mirë. Rregullimi i rregullt i
vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen
në punë. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet
koncentrik mjaft i madh, saqë shpeshherë nuk mund të
kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh,
atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të
mjaftueshme të lëvizjes.
Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i
tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për
punë (çekani, darët, dalta, mjetet për pastrim etj ).

7.3 Procesi i pikimit me MIG/MAG
Tanimë e kemi të njohur se çdoherë para se të fillojmë saldimin duhet të kryejmë pikimin e
detaleve që pastaj na mundëson saldim të pandërprerë të detaleve. Pikimi bëhet në dy apo tri
vend, në varesi të gjatësisë së detaleve për saldim. Për të bërë pikimet,së pari duhet të analizojmë
skemën e saldimit që e marrim nga teknologu ose nga inxhinieri i prodhimit dhe varësisht nga
kjo ne kryejmë pikimet. Për secilën pozitë të saldimit ne i kemi dhënë mënyrat e mbajtjes së
dorëzes dhe këndit adekuat në kapitujt paraprak.

Në foto është paraqitur procesi i pikimit në dy skajet e detalit për metoden PB
111

7.3.1 Teknikat e pikimit dhe saldimit për metodën MIG/MAG
Ndezja dhe trajektorja e tegelit – tek metoda MIG/MAG është më ndryshe se sa te saldimi me
HED. Këtu, ndezja bëhet pasi që të kemi shtypur butonin në dorëzën e aparatit të saldimit dhe
pas kontaktit të anodës dhe katodës.
Ndërsa trajektorja e lëvizjes së dorës për të krijuar një tegel më cilësorë dhe me një saldueshmëri
shumë të mirë bëhet me lëvizje majtas, ndërsa djathtas në mënyrë të sinkronizuar si në figurën e
mëposhtme.

a)

b)

Në figurë janë paraqitur a) ndezja e tegelit dhe b) trajektorja e lëvizjes së dorës gjatë saldimit

112

7.4 Kontrolli i tegelit saldues
Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit, është i
domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme
për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë.
Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual
(pamor). Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të
shtrembëruar, poret e jashtme, disnivelet e tegelit, djegiet e ndryshme, saldueshmërinë,
njëtrajtshmërinë etj.
Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.

7.4.1 Provat vizuale

Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një
lupe.
Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të
tegelit saldues.

Vendi i intervenimit

E djegura anësore(Qoka)

Ngritja e madhe e rrënjës

113

2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes. Në thyerje. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme.4.7. Te prova e thyerjes.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar. formë vargu 114 . Mbetje të shlakës.

3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse.Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.4.Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.7. 115 . Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.

hapim kanalin. bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla.4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt.4. dhe përsëri bëjmë saldimin. 7.7. Për shembull në detajin-DVS për provë.4.5 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojme. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit. 116 . atëherë ne duhet të fillojmë proceduren e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi.

1 Përzgjedhja e materialit për saldim Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. përbërja kimike. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar.5. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin.5 Saldimi Horizontal me hark elektrik MIG/MAG 7. pesha si dhe elemente tjera. 117 .7. 7. profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme. prejardhja. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim.5. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit.

Për pastrim gjithashtu përdoren makina. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3. 7.7. dalta. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë.5.5.5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet. mjetet për pastrim etj ).i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh.3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. darët. 7. si dhe saldueshmeri të mirë.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. e sidomos korizioni.të cilat mund të gjinden në material. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. 118 . Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh.5.

6 Teknikat e saldimit horizontal MIG/MAG Në figurë janë paraqitur pozicioni i mbajtjes së elektrodës si dhe teknika e saldimit me këtë metodë 119 .7.5.

Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.5. djegiet e ndryshme. poret e jashtme. 7.7 Kontrolli i tegelit saldues Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit. Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 120 . disnivelet e tegelit. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar. saldueshmërinë. njëtrajtshmërinë etj. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor). është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë.5.8 Provat vizuale Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe.7.

Në thyerje. Te prova e thyerjes.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar.5.8.7.1 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme. formë vargu 121 . Mbetje të shlakës.

5. Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.7.Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.8. 122 .2 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse.

5. hapim kanalin.3 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti.9 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojme. bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla. atëherë ne duhet të fillojmë proceduren e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt.7. dhe përsëri bëjmë saldimin.5. Për shembull në detajin-DVS për provë. 7.8. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit. 123 .

1 Metodat e saldimit me MIG/MAG Arritja e shkathtësive të mjaftueshme në pikime na mundëson që të fillojmë procesin e saldimit në njërën në pozitat (PA. PB. PF. PD) në varësi të skemës së saldimit. MURORE DHE TAVANORE ME MIG/MAG 8. Rregullimi i tensionit dhe intensitetit në varësi të diametrit të telit bëhet si në diagramin në vijim: 124 . atëherë kur nevojitet thellësi e madhe. prandaj thellësia e saldimit është më e vogël. sepse sasia e nxehtësisë është më e vogël (materiali bazë i ftohtë ). SALDIMET VERTIKALE. Pozicioni b) – përdoret për saldimin e llamarinave më të trasha.8. Në përgjithësi dallojmë dy metoda të saldimit me MIG/MAG: a) Me maje përpara b) Me maje prapa Pozicioni a) – përdoret për saldimin e llamarinave të holla.

Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu.8 .2 Përzgjedhja e materialit për saldim vertikal. murore dhe tavanore Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. përbërja kimike. 2.4.0 .0. pesha si dhe elemente tjera.2 .Llojet e diametrit të telit (materialit plotësues ) janë: Ø0.2.1 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. 1. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta.6. 1. 1. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh. 8. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). 2. prejardhja. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet. Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit. profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). 125 .8. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin. 8. 0.

2. mjetet për pastrim etj ). por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet.3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. 8. Për pastrim gjithashtu përdoren makina. e sidomos korizioni.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë. si dhe saldueshmeri të mirë.2. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. 126 . 8. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh.8.2.të cilat mund të gjinden në material. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. darët. dalta. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale.

këndit dhe trajektores së lëvizjes janë të njëjta. murore dhe tavanore – tek të gjitha këto pozicione me MIG/MAG teknikat e mbajtjes së elektrodës.6 Teknikat e saldimit vertikal.8. muror dhe tavanore MIG/MAG Në figurë është paraqitur pozicioni i mbajtjes së dorëzes gjatë saldimit në pozicionin PB 8. 127 .3 Saldimi vertikal. vetëm se duhet përshtatur pozicioni i kthimit të detaleve.1.

4. disnivelet e tegelit. njëtrajtshmërinë etj. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar.8. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë. Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.1 Provat vizuale Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe. poret e jashtme. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor). saldueshmërinë. djegiet e ndryshme. Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 128 .4 Kontrolli i tegelit saldues Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit. 8.

detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar. Në thyerje.8.2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes. Mbetje të shlakës.4. formë vargu 129 . parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme. Te prova e thyerjes.

8. 130 .Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.4. Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse.Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.

131 .4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit. Për shembull në detajin-DVS për provë. hapim kanalin. atëherë ne duhet të fillojmë proceduren e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi.4.5 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojme. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt. dhe përsëri bëjmë saldimin. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit.8. bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla. 8. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti.

- Ndriqimi i mjaftueshëm në vendin e punës Salduesi duke u përgatitur për procesin e saldimit me të gjitha masat mbrojtëse 132 .8. Masat mbrojtëse që duhet ndërmarrë janë: - Identifikimi i shenjave të rrezikut - Përdorimi i drejtë i veglave dhe pajisjeve - Uniforma e punës - Ajrosja (Ventilimi) - Përdorimi i mjeteve mbrojtëse nga rrezatimi - Largimi i të gjitha elementeve të panevojshme nga vendi i saldimit - Sigurimi i rënies së aparateve nga lartësia - Studimi i materialeve për saldim sidomos ato materiale (detale) të cilat nuk i njohim. si dhe mosrespektimit të shenjave të rrezikut.6 Rregullat e sigurisë dhe mbrojtjes në punë Respektimi i rregullave të sigurisë dhe mbrojtjes në punë është i domosdoshëm. duke ditur për rreziqet që mund të vijnë si pasojë e përdorimit jo të rregullt të masave mbrojtëse.

me kryesoret janë: • Mund të saldohen të gjitha llojet e metaleve • Saldimi i metaleve shumë të holla 0. Kjo metodë e saldimit ka disa përparësi në raport me metodat tjera të saldimit. horizontal. He. nëse e krahasojmë me metodën MIG-MAG shpejtësia është 4 herë më e vogël • Nuk është ekonomik (çmimi më i lartë) • Duhet shkathtësi më të mëdha për saldimin Procesi i saldimit me WIG/TIG 133 . tavanor) nuk ka ndikim në varshmërinë e saldimit Ndërsa si e metë e kësaj metode ose mangësi në raport me metodat tjera janë: • Shpejtësia e saldimit është më e vogël. përdoret për saldimin e të gjitha llojeve të metale me theks të veçantë. ndërsa mbi 5mm me 2. SALDIMI HORIZONTAL ME HARK ELEKTRIK NËN MBROJTJEN E GAZIT INERT WIG/TIG Saldimi WIG/TIG është njëra nga metodat më bashkëkohore dhe shumë e kërkuar në tregun e punës.3 e më shumë tegela • Probleme të vogla në tegel • Pavarësisht pozicionit të saldimit (vertikal.2 – 5 mm me një tegel. WIG/TIG (wolfram inert gaz) do të thotë saldimi me hark elektrik me elektrodë të pashkrirë të volframit nën mbrojtjen e gazit inert (Ar.9. Ni). Saldimi me këtë metodë kërkon shkathtësi më të mëdha të salduesit dhe njohuri të mjaftueshme rreth metaleve dhe procesit të saldimit në përgjithësi. saldimin e metaleve me ngjyrë dhe metaleve që nuk ndryshken (Cr. Ar+He).

pistoleta. 5. Përzgjedhja e diametrit të elektrodës është e përshkruar në tabelën përkatëse.shërben për orientimin e gazit mbrojtës në tegelin e saldimit për mbrojtjen nga elementet e dëmshme. Rregulluesi i amperazhes me këmbë. 3.1 Diza nga qeramika . 9. Manometrat. Dorëza. Kabllo (masa). Rryma e cila kalon prej elektrodës se volframit shkon deri në 25000 Volt. Në figurën e mëposhtme është dhënë aparati i saldimit me elementet përcjellëse. depozita e gazit mbrojtës. manometrat. Aparati i saldimit me pjesët përcjellëse: 1. Aparati elektrik.9.1. rritësi amperazhes me këmbë (pedalja). 2. ndërsa llojin duhet të ja përshtasim me materialin bazë.1. dimensioni i dizes përcaktohen varësisht prej sasisë së rrjedhjes së gazit Në tabelë janë paraqitur madhësitë e dizave 9. Kemi disa lloje te dizave të qeramikës.2 Elektroda e volframit – shërben për kalimin e rrymës nga dorëza (pistoleta) te materiali bazë. kabllot.1 Ndërtimi i aparatit të saldimit WIG/TIG Ndërtimi i aparatit të saldimit përbëhet nga disa pjesë kryesore siç janë: aparati elektrik. 4. 134 .

2 10 Zirconiated Tungsten Kafe Zro2 11 Zirconiated Tungsten Bardhë Zro2 Gri Ceo2 1.8-2.8-1.95 2 Thoriated Tungsten Kuqe Tho2 1.2 5 Thoriated Tungsten Vjollcë Tho2 2.2 7 Lanthanated Tungsten Kaltër La2 o3 1.7 9 Lanthanated Tungsten Zezë La2 o3 0.3-1.2 12 Ceriated Tungsten 0.Llojet e elektrodave te volframit sipas përbërjes dhe ngjyrës Tipi i prodhimit 1 Pure Tungsten Lloji i ngjyres Gjelbërt Përbërja Oxide.7-0.55 4 Thoriated Tungsten Verdhë Tho2 0.5 0. % W 99.2 3 Thoriated Tungsten Kaltër Tho2 0.15-0.2 8 Lanthanated Tungsten Ari La2 o3 1.7-2.8-4.9 Në foto janë paraqitur elektrodat e volframit me ngjyrat përkatëse 135 .25-0.8-2.0-3.2 6 Thoriated Tungsten Portokall Tho2 3.9-1.

1 Përgatitja e elektrodës së volframit . b) gdhendje e drejtë. dhe duhet të ketë gdhendje të rregullt sikurse në figurën e mëposhtme. ku maja të jetë përballë gurit gdhendës.2.2 4. Gjatë përgatitjes për kalim DC. Kemi dy mënyra të përgatitjes së elektrodës se volframit. Gjatësia e gdhendur Përgatitja e elektrodës së volframit për kalim AC të rrymës: 1. 2.6 2. 1. Guri gdhendës. Maja e elektrodës. 2.5 1. elektroda duhet të ketë formën e majës me dimension dy herë më të trashë se diametri i elektrodës (2xD). Elektroda e volframit.4 Gjatësia 50 75 150 175 3. a)gdhendje jo e drejt. Përgatitja e elektrodës së volframit për kalim DC të rrymës. Elektroda e volframit.Dimensionet standarde të elektrodave të volframit Diametrat 0.0 1. Koka e elektrodës 136 . 3.duhet të bëhet në mënyrë të drejtë për të bërë shpërndarjen e mirë gjatë kalimit të rrymës nëpër elektrodë.4 8. 4.1. mënyra e parë është për kalim të rrymës direkt (DC) dhe tjetra për kalim të rrymës alternative (AC).0 6.0 9.

kjo distancë duhet të respektohet sipas standardeve të dhëna në figurë për arsye të transmetimit të mirë të energjisë elektrike.1. Dimensioni që duhet lënë jashtë elektrodën e volframit 137 .2. por do të jetë në mënyrë të shpërqendruar dhe do të këtë ndikim negativ në cilësinë e ngjitjes dhe të tegelit.1 Vendosja e elektrodës së volframit në dorëzën e aparatit të saldimit Elektroda e volframit vendoset në një dimension të caktuar jashtë dizes së qeramikës. 9. atëherë rrjedhja e gazit mbrojtës nuk do të jetë në mënyrën më të mirë.Në foto janë paraqitur të dy mënyrat e përgatitjes së elektrodës së volframit Nëse përgatitja e tyre nuk është bërë sipas rregullave të dhëna në skicat e paraqitura më lartë.

Shtrënguesja e elektrodës 138 . 5. Mbajtësja e elektrodes.Në foto janë paraqitur pjesët kryesore të dorëzës së saldimit me Wig/Tig: 1. 4. 2. Elektroda e volframit. Diza e qeramikes. 3. Kapaku.

2. gjithmonë duhet të kemi parasysh se çfarë lloji të materialit do të saldojmë si dhe në cilin pozicion.1 Vlerat normuese për zgjedhjen e diametrit të elektrodës së volframit.9. Cilësia e lidhjes salduese do të ndikohet vendosmërisht nga bashkëdyzimi kimik i shkopinjëve të saldimit me gaz. Për të gjitha këto përzgjedhje do ta kemi shumë të lehtë nëse i shikojmë me vëmendje të gjitha tabelat e dhëna më poshtë.0 5. ku shumë qartë jepen detajet e përzgjedhjes së këtyre elementeve.6 2.0 4. 139 .0 (njësia e tyre është ne mm) Forma dhe elektrodat shkrirëse për metodën Wig/Tig 9.5 3. Gjatë përzgjedhjes së materialit plotësues duhet të kemi kujdes që materiali shtues dhe materiali bazë të kenë përbërje të njëjtë. formën e fugës. numrin e shtresave (tegelave) si dhe intensitetin e regjimit të rrymës. si dhe intensitetit të rrymës salduese gjatë saldimit-WIG Gjatë përzgjedhjes së elektrodës së volframit.2 Shkopinjtë e saldimit me gaz sipas DIN 8554 Materiali plotësues që përdoret te kjo metodë është në formë të shkopit dhe ka dimensione të ndryshme. diametrit të materialit shtues.0 2. Dimensionet e diametrave të elektrodave për saldim dhe materialit shtesë janë: 1. shkopinjtë për saldim.

mesing dhe bronz Trashësia e llamarinës Mm 1.4 3.. 4.200 9.5 3 5 16 Forma e fugës II II V V shtresave Diametri i shkopit saldues 1 1 2 4…5 Mm 1.4 3.0 4. përzgjedhjen e diametrit të elektrodës së volframit..0 1.4 ose 3.. si dhe rregullimin e regjimit të rrymës për materiale të zakonshme Diametri i materialit bazë (mm) Diametri i elektrodës së Woframit (mm) Diametri i materialit shtesë (telit) (mm) Regjimi i rrymës A 1.2 3.0 1.6 ose 2.Tabela përcakton rregullimin e intensitetit për bakër.0 2.130 4.0 60.0 Numri i Intensiteti i rrymës salduese A 90…100 150…200 180…300 400…475 Tabela përcakton rregullimin e intensitetit.0 40.0 110..0 120.50 2.6 3. Argoni (Ar) Heliumi (He) Argon + Helium (Ar+He) Argon me Hidrogjen (AR+H2) 140 .. Si gaz mbrojtës te kjo metodë mund të përdoren katër lloje të gazrave: 1...2 4.2 3.80 3.0 2.6 ose 2. diametrin e materialit. 2.0 150..150 5. 3.3 Llojet e gazrave mbrojtëse Roli i gazit mbrojtës gjatë saldimit të detaleve është që të pengoj futjen e elementeve të dëmshme në tegelin e saldimit.0 3. çfarë do të thotë se ka rëndësi të njëjtë sikurse ngjyra tek metoda HED e saldimit...4 2.

Gazi mbrojtës Argon Helium Shkalla e shkrirjes Ultë Lartë Djegia Sipërfaqësore Thellë Shpenzimi Ultë Lartë Shkëndija E njëtrajtshme E ndryshueshme Çmimi i gazit 1 5-fish Shpejtësia e saldimit Ultë Lartë Aftësia për ndezje Mirë Jo e mirë Tabela tregon llojin e gazit për materialin që mund të përdoret 9. Gjithashtu edhe madhësia e diametrit të dizes së qeramikës zgjidhet sipas këtij diagrami.3.1 Rregullimi i sasisë së gazit mbrojtës – bëhet në raport të trashësisë dhe llojit të materialit bazë. sipas diagramit të paraqitur më poshtë. 141 .Në tabelën e mëposhtme janë dhënë ndikimet e këtyre dy gazrave në tegelin e saldimit.

Në manometra gjendet rregullatori që rregullon rrjedhjen te cilën e kemi nxjerr sipas diagramit. Në figurë është paraqitur rrjedhja e gazit mbrojtës a) Rrjedhje jo e mirë.2 Manometrat e gazit mbrojtës – shërbejnë për rregullimin e sasisë së gazit rrjedhës si dhe gjendjen e sasisë së gazit në bombolë.9. b) përdoret kur sistemi i gazit është i veçuar. a) b) Manometri :a) Përdoret kur depozitimi i gazit është në sistem.3. b) Rrjedhje e mirë 142 .

Gjithashtu edhe saldimi i gjithmbarshëm i detaleve mund të bëhet vetëm me pikim. por varet edhe nga gjatësia e detaleve për saldim. gjatë saldimit duhet të përdorim teknikat e duhura. por çdoherë duhet të kryen të gjtha aktivitetet që nga zgjedhja e materialeve.4. Pikimi na mundëson që ne të bëjmë saldimin e pandërprerë. kryhet procesi i pikimit të detaleve. rregullimet e vendsaldimit si dhe masat mbrojtëse në punë. Edhe saldimi me WIG/TIG sikurse të gjitha metodat tjera të saldimit ka teknikat e veta. me saldueshmëri të lartë. Para se të fillojmë çdoherë duhet të bëjmë një analizë të skemës së saldimit se në çfarë pozicioni të detaleve do të bëhet pikimi dhe saldimi i detaleve.duke filluar nga pikimi dhe saldimi i detale ne mënyrën horizontale e deri tek metodat tavanore. 143 .9. kjo metodë aplikohet tek llamarinat ose profilet me mur shumë të hollë. pozicionet e saldimit.1 Teknikat e pikimit dhe saldimit me metodën WIG/TIG Për të nxjerrë tegel shumë të qëndrueshëm. Në figurë është paraqitur skema e saldimit dhe procesi i saldimit 9. Zakonisht pikimi i detaleve bëhet në dy ose më së shumti në tri vende.4 Procesi i pikimit dhe saldimit me metodën WIG/TIG Çdoherë para se të fillojmë saldimin e detaleve.

Teknikat e saldimit me Wig/Tig: 1. 5.4. 6.2 Teknika e ndezjes së tegelit Teknika e ndezjes së tegelit 144 . Dorëza. Materiali bazë. 4. Elektroda e volframit. 9. Diza nga qeramika. 3. Shtrënguesja (masa. 2. Materiali plotësue.

Në figurën e mëposhtme është paraqitur mënyra e procesit të saldimit të detaleve me metodën Wig/Tig. Këndi i elektrodës dhe dorëzës gjithmonë duhet të jetë sipas rregullave. Gjatë saldimit ne duhet të punojmë me të dyja duart. si dhe duhet të kemi kordinim shumë të mirë të duarve.Teknikat e procesit të saldimit pa material shtesë Teknikat e procesit të saldimit me material plotësues Saldimi me Wig/Tig kërkon shkathtësi si dhe përqendrim më të madh. për të nxjerrur në saldueshmëri të mirë të tegelit. trupit dhe kokës. 145 .

9. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve). profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta.5. pesha si dhe elemente tjera.1 Përzgjedhja e materialit për pikim Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh.5. prejardhja. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). përbërja kimike. 146 . Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet.5 Përgatitja e materialeve për i pikim me metodën WIG/TIG 9. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin.9.

5. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh.9.3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.të cilat mund të gjinden në material. 147 .5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë. atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes. 9.5. si dhe saldueshmeri të mirë.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. mjetet për pastrim etj ). darët. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh.5.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme. 9. e sidomos korizioni.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. Për pastrim gjithashtu përdoren makina. dalta.

djegiet e ndryshme. 9. njëtrajtshmërinë etj. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues. poret e jashtme. Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme. Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 148 .9.6. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë.1 Provat vizuele Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe.6 Kontrolli i procesit te pikimit Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit. disnivelet e tegelit. saldueshmërinë. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor).

Te prova e thyerjes.9.6. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar. Në thyerje.2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes. Mbetje të shlakës. formë vargu 149 .

3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse.Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit. Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera. 150 .Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.6.9.

9. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt. Për shembull në detajin-DVS për provë.9. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti.6. hapim kanalin. 151 .7 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojme. bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla. dhe përsëri bëjmë saldimin.4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit. atëherë ne duhet të fillojmë proceduren e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi.

Materiali plotësue. Elektroda e volframit. 2.9. me saldueshmëri të lartë. trupit dhe kokës. llojet e pllakave si dhe llojet e gypave. gjatë saldimit duhet të përdorim teknikat e duhura. 6.8. Dorëza. 4. Në figurën e mëposhtme është paraqitur mënyra e procesit të saldimit të detaleve me metodën Wig/Tig.sepse është metoda më e thjeshtë por që nuk mund të kalohet në tjetrën pa e ditur këtë metodë të saldimit. 5.8 Procesi i saldimit horizontal me metodën WIG/TIG Ka përdorim shumë të madh në të gjitha llojet e metaleve. Shtrënguesja (masa. Materiali bazë. 152 . Këndi i elektrodës dhe dorëzës gjithmonë duhet të jetë sipas rregullave. Edhe saldimi me WIG/TIG sikurse të gjitha metodat tjera të saldimit ka teknikat e veta. Saldimi me Wig/Tig kërkon shkathtësi si dhe përqendrim më të madh. Saldimi horizontal (PA) është njëra ndër metodat e para që mësohet nga kandidatet.1 Teknikat e pikimit dhe saldimit me metodën WIG/TIG Për të nxjerrë tegel shumë të qëndrueshëm. 9. Gjatë saldimit ne duhet të punojmë me të dyja duart. 3. Diza nga qeramika. Teknikat e mbajtjes së elektrodës dhe dorëzës gjatë saldimit horizontal me Wig/Ti janë paraqitur në skicat e mëposhtme.duke filluar nga pikimi dhe saldimi i detale ne mënyrën horizontale e deri tek metodat tavanore. Teknikat e saldimit me Wig/Tig: 1. për të nxjerrur në saldueshmëri të mirë të tegelit. si dhe duhet të kemi kordinim shumë të mirë të duarve.

Teknikat e saldimit PA me Wig/Tig Teknika e saldimit PA nga mbrapa 153 .

pesha si dhe elemente tjera.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh.1 Përzgjedhja e materialit për saldim Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme. prejardhja.9.9. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet. përbërja kimike. 154 . Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve).9 Përgatitja e materialeve për saldim horizontal me metodën WIG/TIG 9. 9. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin.2 Prerja Pasi të bëhet përzgjedhja e materialit ne tani duhet të bëjmë prerjen në dimensione të caktuara. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. sipas projektit ose te caktuar nga trajneri.9.

3 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. dalta.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. si dhe saldueshmeri të mirë. darët. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë.9.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale.9. Për pastrim gjithashtu përdoren makina.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme.4 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. 9. 9. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh. e sidomos korizioni.të cilat mund të gjinden në material. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh.9. 155 . mjetet për pastrim etj ). atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.5 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani.9. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet.

9. saldueshmërinë. Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar.1 Provat vizuele Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe.10. disnivelet e tegelit. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor). poret e jashtme. njëtrajtshmërinë etj. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë. Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 156 . 9. Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.10 Kontrolli i procesit te saldimit horizontal me metoden WIG/TIG Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit. djegiet e ndryshme. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues.

Mbetje të shlakës.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar. Te prova e thyerjes. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme. formë vargu 157 . Në thyerje.2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes.9.10.

Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.10.3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse. Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.9. 158 .

Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti.9. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit. 159 . dhe përsëri bëjmë saldimin. bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla. hapim kanalin. 9.11 Riparimi i defekteve të saldimit horizontal sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojme. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt.4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit. Për shembull në detajin-DVS për provë.10. atëherë ne duhet të fillojmë proceduren e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi.

muror dhe tavanore 10. profileve të ndryshme. 160 . Teknika e saldimit PB me Wig/Tig 10.1 Saldimi Horizontal-Vertikal (PB) – është saldimi i dy pllakave njëra horizontale ndërsa tjetra vertikale.1 Teknikat e saldimi Vertikal (PB).1.10. MURORE DHE TAVANORE NEN MBROJTJEN E GAZIT INERT WIG/TIG 10. pllakave me gyp etj. që nga saldimi i pllakave. si dhe përafrime dhe hermetizëm të pllakave. Gjithashtu edhe kjo metodë zë një vend shumë të rëndësishëm për arsye se ka fushë të madhe të përdorimit.2 Saldimi i pllakave një mbi një – është mëse e pranishme në çdo projekt ku kemi saldime. Teknikat e mbajtjes së elektrodës dhe dorëzës gjatë saldimit janë paraqitur në skemën e mëposhtme. SALDIMI VERTIKAL.1.të vendosura njëra mbi tjetrën.

saldimi i pllakave dhe gypave. por gjithmonë 161 . duke përdorur teknikat horizontale të kthyera në sistem muror. Edhe tek kjo metodë ne nxjerrim saldime të mira. kryesisht përdoret tek saldimi i konstruksioneve. 10.Teknikat e saldimi një mbi një 10. por edhe ato duhet të kalohen në pozitë vertikale.4 Saldimet murore (PC. Saldimi me wig/tig na mundëson të bëjmë saldime të mira.3 Saldimet vertikale – teknikat e mbajtjes së elektrodës dhe e materialit për saldim është e njëjte sikurse te pozita horizontale (do te thotë këndet ). Kjo teknikë e saldimit.1. pavarësisht pozicionin e saldimit kjo edhe është një përparësi në raport me metodat e tjera të saldimit. PE)– kanë një përdorim shumë të madh.1.

profile dhe gypa te dimensioneve të ndryshme. inxhinieri i punishtes apo dhe nga vetë salduesi (kryesisht në ndërmarrjet e veta). përbërja kimike. pesha si dhe elemente tjera.1.ku kryesisht përdoren llamarinat e thjeshta. Çdo material duhet të ketë përshkrimin ku jepen dimensionet.2. bëhet përzgjedhja e ne tani duhet të bëjmë në dimensione të sipas projektit ose te 162 .5 Saldimet tavanore – nënkuptojnë saldimin e pllakave ose gypave mbi kokën e saldatorit.duke i ruajtur këndet e elektrodës shkrirëse dhe këndin e dorëzës së saldimit.1 Përzgjedhja e materialit për saldim Kemi thënë edhe më herët që deri sa të arrijmë ti saldojmë detalet. Për konstruksione të ndryshme kryesisht përdoren metalet e grupit të parë dhe të dytë (janë të përcaktuar në tabelat e llojeve të çeliqeve).3 Prerja Pasi të materialit prerjen caktuara. Gjatë saldimit nëpër kabinetet e saldimit të Qendrave të Aftësimit. për arsye se pozita e lartë na vështirëson qëndrimin e gjatë në pozitë të njëjtë. trajneri iu përcakton se me cilin lloj të metaleve kanë për të salduar. Është e domosdoshme të mësohet kjo teknikë e saldimit dhe kjo i jep salduesit notën më të lartë të saldimit. Për përcaktimin e llojit të metalit ne duhet të dimë destinimin. 10. 10. prejardhja.2. 10. Së pari duhet të përcaktohemi në llojin e detalit që kemi për ta përgatitur saldim. Materiali që do të saldohet përcaktohet nga teknologu.2 Përgatitja e materialeve për saldim dhe procesi i pikimit 10. Kjo teknikë kërkon një përqendrim më të madh të salduesit. ne duhet të kryejmë një varg operacionesh.

atëherë është e domosdoshme që të kemi hapësirë të mjaftueshme të lëvizjes.2. Për pastrim gjithashtu përdoren makina. Është e ditur që gjatë saldimit na duhet koncentrik mjaft i madh. por nëse madhësia e tyre e kalon diametrin prej 3.2 mm nuk kanë nevojë të kenë kanale. 10. 10. dalta.4 Pastrimi Pas prerjes vjen pastrimi. darët.2.të cilat mund të gjinden në material. Një përparësi në saldim na jep edhe rregullimi i duhur i tavolinës së punës me të gjitha elementet përcjellëse për punë (çekani. mjetet për pastrim etj ).5 Hapja e kanaleve (teheve) Metalet deri në 3. e sidomos korizioni.2.caktuar nga trajneri. Rregullimi i rregullt i vendsaldimit është i domosdoshëm edhe për mbrojtjen në punë. si dhe saldueshmeri të mirë. 10.6 Përgatitja e vendit të saldimit Largimi i të gjitha mjeteve të panevojshme gjatë punës me saldime na ndihmon që të kemi shumë efikasitet. Prerja bëhet në njërën nga makinat prerëse. Kanalet hapen sipas skicës së saldimit në njërin nga llojet e dhëna në tabelë. por nëse materiali nuk është shumë i ndotur atëherë pastrimi mund të bëhet edhe me preparate të ndryshme për pastrim me fasulet.2 mm atëherë është e nevojshme të bëhen kanale.i cili bëhet për arsye të eliminimit të elementeve të dëmshme. saqë shpeshherë nuk mund të kemi vëmendjen se çfarë mund të ndodhë afër nesh. 163 .

3. Në figurat e mëposhtme do të japim mënyren e kontrollit vizual të saldimit si dhe defektet e mundshme.10. është i domosdoshme kontrolli i tij për të qenë të sigurt që tegeli përmban të gjitha vetitë e nevojshme për nga aspekti i cilësisë dhe fortësisë. Të dukshme janë parregullsitë e jashtme të tegelit saldues. djegiet e ndryshme. 10. disnivelet e tegelit. saldueshmërinë. Kemi disa metoda të kontrollit të tegelit por salduesi duhet të dijë të bëjë kontrollin vizual (pamor). poret e jashtme.1 Provat vizuele Prova vizuele kryhet me anë të syve ose të një lupe. njëtrajtshmërinë etj.3 Kontrolli i tegelit saldues Sikurse çdo produkt edhe tek saldimi para se të nxjerrim produktin para klientit. Vendi i intervenimit E djegura anësore(Qoka) Ngritja e madhe e rrënjës 164 . Gjatë kontrollit vizual ne duhet të dallojmë defektet e ndryshme në tegel si: me rrënjë të shtrembëruar.

3.2 Prova e thyerjes Një metodë tjetër e kontrollit të saldimit është edhe me proven e thyerjes. parregullsitë e brendshme të tegelit të salduar bëhen të dukshme.detali përpunues thyhet mekanikisht në tegelin e salduar. Te prova e thyerjes. Mbetje të shlakës. formë vargu 165 . Në thyerje.10.

Prova e lakimit bëhet me një paisje mekanike ose hidraulike.Provat bëhen deri në arritjen e këndit të kërkuar të lakimit.3.10. Cilësia e lidhjes konstatohet nga pamja e sipërfaqeve të thyera.3 Prova e tegelit saldues me mjete të thjeshta Prova në lakim Prova e lakimit jep përfundime mbi deformiminn dhe cilësinë e lidhjes së lidhjes salduese shkrirëse. 166 .

Për shembull në detajin-DVS për provë. hapim kanalin. Si mjet që përdoret më së shumti janë ratifikuesit. atëherë ne duhet të fillojmë proceduren e riparimit me mjete të nevojshme për kryerjen e këtij procesi. dhe përsëri bëjmë saldimin. 10.10. 167 . bëhet me shtypje provuese të paraparë me rregulla. Pas saldimit përsëri duhet të kryhen provat dhe atëherë kur të jemi të sigurtë që saldimi jonë plotëson kriteret pastaj dorëzohet tek klienti.4 Prova e shtypjes me ujë Izolimi dhe qëndrueshmëria e tegelëve saldues në kazana dhe tubacione(gypa përques) vlerësohet(konstatohet) edhe me shtypje të ujit.3. ne ratifikojmë vendin ku ka defekt.4 Riparimi i defekteve të pikimit sipas procedurës Në rast zbulimi të ndonjë defekti të vogël që ne mund të riparojme.

Masat mbrojtëse që duhet ndërmarrë janë: - Identifikimi i shenjave të rrezikut 168 . muror dhe tavanor me MIG/MAG Pas të gjitha atyre operacioneve bëhet saldimi i detaleve në pozita të ndryshme sipas skemës së saldimit. si dhe mos respektimit të shenjave të rrezikut.5 Plani i veprimit gjate saldimi horizontal. Llojin.duke ditur për rreziqet që mund të vijnë si pasojë e përdorimit jo të rregullt të masave mbrojtëse.6 Rregullat e sigurisë dhe mbrojtjes në punë Respektimi i rregullave të sigurisë dhe mbrojtjes në punë është i domosdoshëm. Për të bërë saldime me WIG/TIG ne duhet të ndjekim këta hapa:  Përzgjedhja e materialit për saldim  Përzgjedhja e makines për saldim  Përzgjedhja e materialit plotësues dhe elektrodes së wolframit  Rregullimi i sasise së gazit mbrojtes  Rregullimi i regjimit të punës  Analizojme skemen e saldimit  Kryejmë saldimet në metoden përkatëse sipas skemës së saldimit Fotot e paraqitura tregojnë disa detaje të salduara 10. Për të gjitha pozitat e saldimit. teknikat e ndezjes së elektrodës si dhe pozitave të mbajtjes së elektrodës janë dhënë në kapitujt e mëhershëm. tekniken dhe pozitën e saldimit ose do ta përcaktojmë ne ose do ta kemi në projektin e saldimit të konstruksioneve te ndryshme. vertikal.10.

- Ndriqimi i mjaftueshëm në vendin e punës Në foto është paraqitur salduesi me të gjitha masat mbrojtëse 169 .- Perdorimi i drejt i veglave dhe pajisjeve - Uniforma e punës - Ajrosja (Ventilimi) - Përdorimi i mjeteve mbrojtëse nga rrezatimi - Largimi i të gjitha elementeve të pa nevojshme nga vendi i saldimit - Sigurimi i rënies së aparateve nga lartësia - Studimi i materialeve për saldim sidomos ato materiale (detale) të cilat nuk i njohim.

2008. 2011 www.com. 2003. 2009. 2011 170 .com. Guidelines For Gas Metal Arc Welding (GMAW) Prodhuesi Miller i makinave për saldim. 2011 www. Guidelines For Shielded Metal Arc Welding (SMAW) Prodhuesi Miller i makinave për saldim. Bajrush Bytyqi dhe Mr. 2010. Guidelines For Gas Tungsten Arc Welding (GTAW) www.al . Osnovi zavarivanja MPMS Trajnerat e QAP-ove .millerwelds.Referencat: Avram Majstoroviq dhe Milorad Jovanoviq.safeatwork. 2010. 1995. Programi i saldimit Dr.wifi-al. Saldmi(Dispencë universitare)FIM Prodhuesi Miller i makinave për saldim. Hysni Osmani.

Materiali mësimor është punuar dhe zhvilluar nga trajnerët e QAPit. 171 . në udhëheqje dhe mentorim të konsulentëve Driton Berisha dhe Anton Gojani.Ky material u punua në përkrahje të vazhdueshme të projektit “Fuqizimi i Qendrave të Aftësimit Profesional” financuar nga Luxembourg Cooperation dhe në bashkëpunim me MPMS.

172 .

173 .