You are on page 1of 111

~

--,

DU LEGINDAJ

l~~(

LIBROJ

LUNO DE IZRAEL
Broêurita,

1m

:IS.

E. S. l'A
Gp.;
tolo

vso»

,

C. 13UTLI"L
afranko,
-1(>.

:'11.

KAJ

bindita

55.;

LA DORMANTO
VEKIGAS
A

I)c Ia mondkonat.a
aütoro
11. HIDER
HAGGARD.

STR
TltADU"ITA

54 ~ ~( J

Pri ia Origino de i 'Homo

RO~TANO

DI,
1'f{OF.

SIIt

TRADL'KLTA

H. G. WELLS

J, F.R.S.

A l{'llll'RI\:EITl

DE

DE

I'ROL·.\V. BI~O\VN, ;\LSc., "A) F. R. A. :'IIcCOR\llCh:.
Broâurita,
IS. 9p.;
bindita,
25. 6p.;
a.Ira nko,
2(>.
ELDO~ITA

TUE

ESI'ERANTO
TlLE

BLllTISTI

OE

PUBLlSHfNG
Havcblaj
êc
ESPERANTO

142, I [IC,lI IloLBORN,
Kuj êiu Espcrant.ista

COl\lPANY,

EL

LTD.

LA

A:\TGLA

LT:\TGVO

A, FRANK

ASSOCTATION

-

TRADUKTTA

DE

MIL W A RD

(INC.),

'\'.C.1.
libro-vcnd ist o.

LONDON,

ATENTU!
KIU LERNAS

ESPERANTON,

bczrinas
i teresari ,
kun art ikoloj kaj rornanoj, seriozaj
tiu

gazcton

KIU LERNAS
liu

bezerras

n

litcraturan,

ANGLAN
tekstojn

KIU PROPAGANDAS

boust

kaj amuzaj

ilan,

:

LINGVON,

malkaraj

n, pri

ak tualajoj

Lt

~d

.

ESPEH.ANTON,

tiu bezonas bo naspck tan , bele presitan
gaze ton, ku n
lastatcmpa
informo
pri Ia Movado,
kiu pruvos
Ia
ser iozccon de nia afero.
Resume:-

CIU BEZONAS

INTERNATIONAL

LANGUAGE

Monata gazeto en angla h{lj esperanta li l1g1 0j.
]arabono 2s 6p.
(3 frankoj svisaj)
Pctll provekzcmpleron
êc "I.L.
(L),"
1

142, UIGH

HOLBORN,
LONDON,
ANGLU]O,

\\'.e.1,

1929:
1'111'; IISl'ERAXTO

PUBLTSITTNG
LONDON,

W.CI

('Ol\1PANY,

r.rn.

ENHAVo.
I',il'ilrn

Pago

J\ NTA ÚP AROLO

I.
11.

LA

TRANCO

" I.

LA

\'EKTGO

1\.

LA S01\"O DE

\

.

vI
\'11.
\'1 11.

1:\.

X.
X I.
X! l .

X"

I.

XI\'.

X\·
X\ I

xv

11

'\\'111

LA

X~.

xx I
\X" .
X "I
1\
\

I
9

-

15
TUMULTO

MOVIGANTAJ

LA HALO

19
31

\'O]OJ

DE LA STATl'O

DE ATLAS

EN LA S[LENTAJ

êAMBROJ

LA TEGMENTAJ

SPACO.l

LA

POPOLO

MARSAS

LA

BATALO

EN

1./\ FINO
])E

LA

DE

43
53

65-

MALLUMO-

1<11J

scns

LA MALNO\'A

TAGOJ

REGTMO

81

92
10.1

_

109
J

115

126
136
141
149
156

MEMORAS

LA VIDPONKTO

DE

OSTROG

sun

LA \'OJOJ
DE LA URBEGO
1.1\ SlJBA PARTO
I,A BAHAKTO

EN

LA

CHi\HAM

DIRAS

f)UM

AEROPLANOJ

LA

71

êTON

ELRIGARDEJO

E~1 [N ENTAJ
PERSONO
1.A MONOPLANO
_
TJU

35

_

LA

1.1\ MALJUNULO,
OSTROG

GHAHAM

XI~

ix

SENDOH ..MECO

I.A AL\'ENO

DE

SIAN

_

175

KONSILEJO
VORTON

181
_

ALPH.OKS1M1GTS

LA AEROPLANOJ

_

192
196
201

ANTAÚPAROLO.
INl'l'li Ia listo de fruaj verkajoj de Ia aütoro H. G. Wells
Ilflvigas rakonto pri mirinda "<I'cmpomaêino,"
per kiu
IllIi knpahligis veturi tra Ia tempo, kvazaü tiu estus Ia
!I;I('O, kaj tiel atingi iun ajn punkton en Ia pasinteco
lii Ia cstonteco.
Legante Ia nunan libron, oni ricevas
1IIIPI(";OIl, ke oni spertas tian veturon, êar jen libro, kiu
I" I/\ilS bildigi por ni Ia vivon en okcidenta Eüropo post
dlll'I'l1t jaroj ; tamen multaj el Ia detaloj profetitaj
en
I i:1I1lcfektivigis dum Ia tridek jaroj, de kiam Ia aütoro
vIII is gin.
Krome, el Ia multaj detaloj, kies plenumigo
1111.
orn Ú apartenas al Ia estonteco, estas notinde, ke eê
II~LIklllpc profesora parolo raportis pri plano tegmenti
p"mil\ de kvadrata duonmejlo sole per vitro kaj metalaj
I I" roi, por sirmi Ia enlogantojn kaj spari koston de
11';11
Ia i tegmentoj.
1'011' oni eê povas senti, ke Ia "estonta"
vivo ôi tie
1111111tratajam estas efektive malnovmoda;
ekzemple,
III nuutcmpa
disvastigo
de brodkastado
estas multe
Idi l11ilinda, 01 Ia "Babilmasinoj,"
kies sola funkcio
Iis .mstataüi [urnalojn.
Kaj jen trovigas bazo por
I,1lldolcspero : ôar, seni jam laü kelkaj punktoj ne plenumis
I!d plil>onigis Ia proíetajon, ni povas esperi, ke ni poste
1'\ !I00., an kaü
Ia plenumadon
de Ia multaj malgojigaj
id""i d,' Ia aütoro pri Ia posta evoluigo de Ia homara.
1'1' sajnas, ke oni rajtas kredi, ke Ia aütoro mem nun
11111'opinias.
Same kiel êiu serioza verkisto, li nepre
111,,11
.is, almenaü parte, por Ia profito de siaj posteuloj, kaj
1/1111d,' multa] jaroj H. G. Wells forlasis novelojn pri
IIlillll1l.tjOj, kaj nun gajnas tutmondan
famon eldonantc
IX

x

ANTAÚPAROLO

studojn pri Ia vivo socia kaj psikologia, kaj krome kelkajn
historiojn de Ia mondo; êiuj laü stilo, kiu interesos estontan
generacion, nur se tiu havos kreskantan komprenon pri Ia
problemoj de Ia homa familio.
Kuraga pensanto,
Wells neniarn timas diri sen kaêe
sian penson. Eê en Ia noveloj de sia juneco, kiuj koncernis
mirindajn aferojn preskaü similajn ai tiuj ele íabcloj, li
sukcesis montri, kc Ia cfektiva sckvo de tiaj okazajoj
trc diíerencus de Ia " feliêa fino" de Ia infanaj rakontoj.
Tiamanierc,
atakantc
ofte akceptitajn
opiniojn, kaj eê
pli ofte akceptitajn
sentimentojn,
li restas vigIa partiano
de Ia vero, eê se gi eble estas malbongusta.
Do, en Ia
nuna libro, Ia leganto kredeble trovos ion, kion li volos ne
kredi, eble eê detalojn,
kiujn li konsideros absurdaj;
secl tamen li trovos nenion, kio nc estas Ia rezulto de
profunda pensado kaj sperto.
A. FRANK
RrRMTNGIfi\M,
ANGLUJO.

Mario,

1929.

MILWARD.

uM1\lr- ••••••

LA DORMANTO
CAPITRO

VEKIGAS

UNUA.

SENDORMECO.

l 'xu posttagmezon,
je malalt.a maro, S-ro Isbister, juna
.irtisto kiu logis êe Boscastle, promenis de tie al la pitoreska
havcno Pentargen, dezirante ekzameni Ia tieajn kavernojn.
Duone malsupreninte Ia deklivan vojeton al Ia Pentargena
marbordo, li subite t.rovis viron sidantan laü pozo de ega
suíerado sub elstaranta rokarnaso.
La manoj de t.iu viro
rcstis malforte sur liaj genuoj, liaj okuloj cstis rugaj kaj
I igardegis antaüen,
kaj lia vizago malsekigis de larrnoj.
Li ekturnis Ia rigardon pro Ia picdsonoj de Isbistcr.
vmbaú viroj ernbarasigis, Isbister pli 01 Ia alia, kaj, por
dcturni sian embarason
pri sia senvola halto, li diris,
kvazaü de matura konvinkigo, ke Ia vetero estas varma
lati Ia jarsezono.
"Tre varma," respondis Ia fremdulo mallonge, hezitis
unu sekundon, kaj aldiris per senkolora
tono, "Mi ne
povas dormi."
Isbister haltis abrupte.
"Cu ne ? " estis lia sola respondo,
-.;('<1 lia sinteno montris lian helpeman impulson.
"Eble sonos nekredinde,"
diris Ia fremdulo, turnante
laccgajn okulojn al la vizago de Isbister, kaj cmfazantc siajn
vortojn per malvigla mano, "sed mi ne dormis-t.ute
ne
dorrnis dum ses noktoj."
" Cu oni konsilis vin ? "
"Jes.
Plejparte
malbone konsilis.
Pri drogoj.
Mia
ncrva sistemo.
11i sufiêe taügas por Ia plejmulto
ela personoj.
Est.as malíacile klarigi.
Mi ne kuragas
I1Ú • .
. sufiêe potencajn
drogojn."
" Tio malfaciligas Ia aíeron," diris Isbistcr.
I

2

LA DORMANTO

SENDORMECO

VEKIGAS

Li staradis senpove sur Ia mallarga vojeto, nesciante kion
fari.
Evidente
Ia viro volis interparoli.
Ideo, sufiôe
natura laü Ia cirkonstancoj,
instigis lin daürigi Ia konversacion.
"Mi ne suferis mem pro sendormeco," li eliris
per ordinara babila tono, " sed je Ia okazoj, kiujn mi jam
renkontis, oni kutime trovis ion--"
" Mi ne kuragas eksperimenti."
Li parolis lacege. Li
faris rifuzan geston, kaj dum iom ela tempo ambaü silcntis
"êu korpekzercaelo?"
sugestis Isbister necerte, k un
rigardo de Ia mizera vizago de sia kunparolanto al Ia
turisma kostumo, kiun li portis.
" Tion mi jus provis. Eble malsage. Mi sekvis Ia marbordon, tagon post tago-de
Newquay.
Tio nur aldonis
muskolan lacecon al Ia cerba. La kaüzo de tiu senripozo
estis troa Iaboro-e-ôagreno. Estis io--"
Li haltis kvazaií pro lacego. Li frotis Ia frunton per
malgrasa mano.
Li ekparolis ree kiel homo, kiu parolas
al si mem.
"Mi estas soleca lupo, soleculo, vaganta tra mondo,
kiun mi ne partoprenas.
Mi estas seneelzina-seninfana.
Kiu nomas Ia seninfanajn homojn Ia mortintaj branôetoj
sur Ia vivarbo?
Mi estas senedzina, seninfana-mi
ne
povis trovi devon por fari. Nek eô deziron en mia koro.
Sed unu aferon fine mi devigis min fari.
" Mi diris, mi ja faros tion; kaj por fari gin, por venki Ia
inertecon de mia mal vigla korpo, mi ekuzis drogojn. Granda
Dio, mi satas pri drogoj! Mi ne scias, eu vi sentas Ia pezan
genon de Ia korpo, gian agacan postulon de tempo kiu
devus aparteni al Ia cerbo. Vivi!
Ni vere vivas nur tiel
malofte, kiel sunlumo en arbaro.
Ni devas mangi, kaj
poste venas Ia banalaj digestaj kontentecoj-aií
agacadoj.
Ni devas promeni, aü alie niaj pensoj malrapidigas, stultigas,
fluas en golfojn kaj senelirejojn.
Milo da distrajoj levas
sin de interne kaj ekstere, kaj tiam sekvas laceco kaj
dormo.
La homo sajnas vivi por dormi.
Kiel malmulte
da ies tago estas vere propra al li-eê je Ia plej bonaj cirkonstancoj!
Kaj poste venas tiuj falsa] amikoj, tiuj
strangolistaj helpantoj, Ia alkaloidoj, kiuj sufokas naturan
lacecon kaj mortigas ripozon-nigra
kafo, kokaino-"
" Mi kornprenas," diris Isbister.

3

"Mi

Iaris mian laboron,"
diris Ia sendormulu,
per
tono.
" Kaj õi tio estas Ia pago? "
" jes."
Dum iom da tempo Ia du restis senvortaj.
" Oni ne povas imagi Ia deziron por ripozo, kiun mi
',('Iüas-malsaton
kaj soifon.
Dum ses longaj tagoj,
(I(~ kiam mi finis Ia laboron, mia cerbo estas akvokirlo
lapida, neprogresanta
kaj scnêesa, torento
el pensoj
kondukanta nenien, kirliganta rapide kaj regule--"
Li paüzis. "AlIa abismo."
" Vi devas dormi," diris Isbister decidcme, kun mieno
d(' iu, kiu eltrovas kuracilon.
"Certe vi devas dormi."
" Mia cerbo estas perfekte klara.
Neniam gi cstis pli
Llara, Sed mi scias, ke mi alproksimigas al Ia vortico.
Ililldaií--"
Iilcndema

U

Jes? "

.

" Vi jam vidis ajojn subiri en kirligo ? For de Ia taglumo,
101de êi tiu dolêa mondo de cerbsaneco-suben--"
" Sed-,"
protestis Isbister.
l.a viro etendis manon aI li, kaj liaj okuloj igis sovagaj
leij lia voôo subite alta. "Mi mortigos mino Se per neniu
"lia mctodo=-ôe Ia pieelo de tiu malhela krutajo, kie Ia
ol1doj vcrdas, kaj Ia blanka êaümo levigas kaj mallevigas,
l..ij tiu eta fadeno el akvo tremas malsupren.
êiuokazeI H' trovigas
. . . darmo."
"Tio estas neracia," diris Isbister, surprizite de lia
histeria ekblovo de emocio. "Drogoj estus pli bonaj 01
I io. "
• " C'iuokaze-tie
trovigas dorme," ripetis Ia fremdulo, ne
,li vutante lin.
lsbister rigardis lin. "Tio ne estas certa, vi komprenas,"
Ii rliris. "Simila kruta]o staras êe Ia Lulworth Havenoihuenaü egale alta-kaj
knabineto
falis ele Ia supro
I•.•Ia fundo.
Kaj tamen vivas hoeliaií-tute
sana."
" Scd tiuj rokoj tie? "
., Oni povus kuâi sur ili iom malgaje tra malvarrna nokto ;
I1 rompitaj ostoj knarus dum oni frostotrems,
Ia malvarma
11vo plaüdus sur vin. Kio?"
l haj rigareloj rcnkontigis,
" Pardonu, ke mi renversas
Vi;Ql1 idealojn," aldiris Isbister, kun sento de nezorgema

~

LA DOl<MANTO

4

brilcco, "seel sinmortigo c1e sur tiu kruta]o (aü s.ê iu aju
krutajo)-vere,
kiel artisto-"
Li ric1is. "Gi estus
c1iable malsperta."
" Sed Ia alia afere,' c1iris Ia senc1ormulo, agacito, "Ia
alia afero. Neniu povas resti cerbosana se nokton post
nokLo--"
vi promenis laü tiu marborelo sola? "-" Jes."
"Malsaga afero por fari. Parelonu, kc mi tion diras.
Sola!
Kiel vi jam eliris, Ia korpa laceco ne estas kuracilo
por Ia cerba.
Kiu konsilis tion al vi?
Mi ne miras;
promeni!
Kun Ia sunbrilo sur Ia kapo, Ia varmeco, laccco,
soleco elum Ia tuta tago; kaj poste, mi supozas, vi iras
liten, kaj penegas-êu
ne? "
Isbister abrupte haltis kaj rigarc1is dubeme Ia suferanton.
" Rigardu tiujn rokojn ! " kriis Ia sic1anta viro kun subite
forta gesto. "Rigarelu tiun maron, kiu brilas kaj tremetas
tie ele eterneco!
Vic1uIa blankan saümon, kiu rapic1as en Ia
mallumon sub tiu granela krutajo.
Kaj tiun bluan arkajon,
kun blineliga sunbrilo versata el gia kupolo. Gi estas via
monc1o. Vi akceptas gin, vi gojas pro gi. Gi varmigas
kaj subtenas kaj placas vin. Kaj por mi--"
Li turnis Ia kapon kaj montris mortecan
vizagon,
sangstriajn palajn okulojn, kaj sensangajn
lipojn.
Li
parolis preskaü fiustre.
"Tio estas Ia vestajo ele mia
mizero.
La tuta mondo
estas Ia robo ele mia
rnizero."
Isbistcr rigarc1is Ia tutan sovagan belecon ele Ia sunlumigitaj
rokoj
õirkaü ili, kaj ree tiun malesperan
vizagon, Unu momenton li silentis.
Li eksaltis, seel faris geston ele senpacienca
riíuzo.
"Vi dormu dum unu nokto,' li c1iris, "kaj vi ne vielos
multe da mizero êi tie. Fidu al mi pri tio."
Li nun sentis sin tute certa, ke tiu estas providenca
rcnkonto.
Nur duonhoron
antaüe li sentis sin terure
enua.
Jen estas okupo, kies nura pripensado
kaüzas
virtan sinaplaüdon.
Li komencis tuj. La unua bezonajo
de tiu eluzita viro estis kunulo.
Li dejetis sin sur Ia tre
deklivan herbajon apud Ia senmova sidanto kaj etendis
komencan fadenon de babilado.
Lia aúskultanto reprofundigis
cn apation;
li rigardis
malgaje maren, kaj respondis nur Ia rektajn demandojn

" eu

I
~I

1I

u
~
1

VEKIGAS

SENDOl<MECO

5

de Isbisterkaj ne êiun cl tiuj.
Secl li nc protcstis pri Ia
lxinintenca entrudo en lian malesperon.
Li âajnis eê dankema, kaj kiam Isbister poste, sentante,
kc sia nesubtenata parolado perdas Ia viglecon, proponis
ke ili resupreniru Ia deklivon kaj revenu al Boscastle,
rlonantc por kialo Ia perspektivon
gis Blackapit, li sin
-ubrnetis kviete.
Duonvoje li komencis paroli al si mcrn,
kaj abrupte turnis mortecan vizagon al sia hclpanLo.
" Kio okazas ? " li demandis, kun malgrasa klariga mano.
" Kio okazas?
Kirl, kirl', kirl', kirl'!
Gi turnigas kaj
IlIl'nigas, êirkaúc kaj ôirkaüo por ôiam ! "
Li starac1is kun roneliranta mano.
"Ne gravas, amiko;' diris Isbister, kun mieno de iu
rualnove konata.
"Ne genu vin. Fidu al mi."
La viro mallevis Ia manon, kaj ree turnigís.
Ili iris trans
LI supron kaj al Ia promontoro preter Penally;
Ia scnrlormulo gestis foje kaj re~, kaj c1iris fragmentajn
frazojn
111i sia kirliganta cerbo. Ce Ia promontoro ili staris apuel
1.1 benko, kiu donas vidon aI Ia mallumaj misteroj de
Hlackapit, kaj tiam li sidigis. Isbistcr reparolis kiam ajn
1.1 vojeto largigis sufiêe por ke ili pasu duope.
Li faris
1'1iskribon pri Ia granda malfacileco eniri la havenon
di' Boscastle dum malbona vetero, kiam subite kaj tute
,1'11
rilate lia kunulo lin interrompis denove.
" Mia kapo ne sentas Ia samon, kia antaüe," li diris,
1;I'slante pro manko de esprimaj frazoj.
"Ne Ia samon ,
I.i,J antaüc,
Mi sentas specon ele subpremo, pezo. Ne111'dorrncmo,
Dio elonu ke gi estu l Gi êajnas kvazaü
111111>1"0,
profunda ombro, kiu falas rapiele kaj subite supor
11111
trc okupatan.
Kirl', kirl', en Ia mallumon ] La tumulto
di' pensado, Ia konfuziteco, Ia kirligo, kaj kirligo!
Mi ne
1..1pablas esprimi gin. Mi apenaü povas fiksi Ia pensojn
ti A i sufiêe por eliri al vi."
Li haltis malvigle.
"Ne genu vin, arniko;' eliris Isbister.
" Mi kreelas
1111Jllpreni. Alrnenaü ne multe gravas, ke vi ne eliras gin
111111
al mi."
La senelorma viro êovis Ia fmgrajn artikojn al Ia okuloj
1,11 Irotis ilin.
Isbister elenove parolis, dum Ia frotado
.Lurris, kaj poste nova idco trafis lin.
"Venu al mia

6

LA DOH.MANTO

SENDOl{MECO

VEKIGA:-;

..

êambro," li sugestis, "kaj ni íumos.
Mijpovus montri
aI vi skizojn de tiu Blackapit
eu plaêus al vi? "
La alia levigis obeeme kaj sekvis lin malsuprcn laü Ia
deklivo.
Kelk[oje Isbister aúdis lin Ialeti, dum ili malsupreniris,
kaj liaj -movoj estis malrapidaj kaj hezitcmaj.
"Eniru
kun mi," diris Isbistcr, "kaj provu cigaredojn kaj Ia
bcnitan donacon, aIkoholon.
êu vi trinkas alkoholajojn ? "
La íremdulo hezitis êe Ia pordcto de Ia gardcno.
Li
sajnis nc plu konscii pri siaj agoj. "Mi nc trinkas ilin,"
li diris malrapide. venante laü Ia aleo, kaj post momento
ripctis distrito, "Nc, mi nc trinkas alkoholajojn.
Üi
êirkaiíiras.
Kirl', gi iras-kirl'--"
Li íaletis êe Ia stupo kaj eniris Ia êambron kun Ia micno
de iu, kiu vidas nenion.
Tiam li sidigis peze en Ia braksegon, sajnis prcskaií
fali cn gin. Li klinis sin antaüen kun Ia írunto sur Ia mano]
kaj senmovigis.
10m poste li faris malíortan
sonon cn
sia gorgo.
Isbister movigis êirkaií Ia ôambro. kun Ia embaraso de
nesperta gastiganto, dirante aferetojn, kiuj apenaü postulis
respondon.
Li transiris Ia êambron aí sia paperujo, mctis
gil1 sur Ia tablon, kaj rimarkis Ia horlogon sur Ia kamenbreLu.
"Mi ne scias, êu vi satus vcspermangi kun mi," li diris,
kun nebruligita cigaredo en Ia mano-lia
cerbo genata de
ideoj pri kase donota dozo de kloralo.
"Nur malvarma
safviando, kompreneble, scd tre dolêa. Kimra. Kaj torto,
mi krcdas."
Li .ripetis tion post momenta silento.
La sidanto ne respondis.
Isbister haltis kun alumeto ôe
mano, rigardante lin. La silento longigis.
La alumcto
cstingigis : li demetis Ia cigaredon nebruligita.
La viro
certe estis tre senmova.
Isbister levis Ia paperujon,
malfermis, demetis gin, hezitis. "Eble," li flustris, dubeme.
Poste li ekrigardis la pordon 'kaj ree la viron.
Tiarn li
steliris piedpinte el Ia êambro, rigardante sian kunulon
post êiu zorgema paso.
Li íermis ia pordon scnbrue.
La domopordo
staris
malfermita, kaj li eliris preter ia portikon, kaj staris kie Ia
akonito trovigis êe Ia angulo dc Ia gardcna bedo. De tie
li povis vidi Ia fremdulon tra Ia malfermita
fenestro,

7

senmova kaj malklara, sidantavkun
kapo sur 'mãrio. Li
ankoraü ne movigis.
Kelkaj infanoj iranle laü ia vojo hallis kaj rigardis Ia
artiston scivole, Boatisto intcrsangis salulon kun li. Li
scntis, ke versajne lia singarda sinteno kaj pozicio aspektas
slrangaj kaj neklarigeblaj.
La fumado, eble, êajnus pli
uatura.
Li clprenis pipon kaj tabakujon cl Ia poso, kaj
plenigis Ia pipon malrapide,
"Mi scivolas,".
. li diris, kun apenaü rimarkebla
perdo de certeco. "Almenaü oni devas doni ai li s:l11con."
Li frotis alurneton virrnaniere kaj ekbruligis Ia pipon.
Li aüdis Ia dornmastrinon malantaü si ; si venis kun lia
lumpo clla kuirejo.
Li turnigis gestante al si pcr Ia pipo,
k.ij haltigis sin êe Ia pordo de Ia sidoêambro.
N ur rn.alfacile
li sukcesis ilustre kJarigi Ia aferon, êar si ne sciis, ke li
.ikccptas
vizitanton.
Si reiris kun Ia larnpo, ankoraú
rorn perpleksitc, se oni povis jugi laü sia mieno, kaj li
n-komencis rigardi ele Ia portika angulo, iom ruga kaj
malpli trankvila.
Longe post kiam li elfumis Ia pipon, kaj kiam Ia vcspcrtoj
I irkaüflugis,
Ja scivolemo venkis liajn miksitajn hezitojn,
kaj li ree êteliris en Ia rnalluman sidoêa 1lbron.
Li haltis
1('
Ia pordo. La frerndulo ankoraü sidis laü Ia sarna pozo,
uigra kontraü le fenestro.
Krorn Ia kantado de m u istoj
,111' unu el Ia ardezoportantaj
sípetoj en Ia havcno, Ja
vvspero estis tre silenta. Ekstere Ia spikoj ele akonito
L.li clclfinio staris rektaj kaj senmovaj kontraü Ia ombro
.1(' Ia montfíanko.
10 ekbrilis en Ia cerbo de Isbister, li
, I·saltis, kaj, apogante sin sur Ia tablo, aüskultis,
Malplaêa
u-pckto plifortigis ; íarigis konvinko.
Surprizo kaptis
1111 kaj farigis-timo.
Ncniu sono ele spiro aüdigis êe Ia sidanta üguro !
1 i sleliris malrapidc kaj senbrue êirkaü Ia tablo, haltantc
dlllnjc por aüskulti,
Fine li povis meti Ia manon sur Ia
dlllsparto de Ia braksego.
Li klinis sin gis Ia du kapoj
" ,1 is orelon êe orelo.
l rarn li klinis sin ankoraü pli malalten por rigardi Ia
\ I,tAoll
ele sia vizitanto.
Li eksaltis fortege kaj ckkriis.
I, okuloj estis malplenaj spacoj el blanko.
1 i denove rigardis kaj vidis, ke ili estas malfcrmitaj
1:"1 havas Ia pupilojn rulitajn sub Ia paIpebrojn.
Li sentis
1I

~

LA DOH.MANTO VEKIGAS

sin tima.
Li ekprenis Ia viron je la sultro kaj skuis lin.
" Lu vi dormas ? " li diris, dum lia voêo trcmis, kaj denove,
" Lu vi dormas ? "
Konvinko kaptis lian cerbon, ke Ia viro estas mortinta.
Li igis agema kaj bruema, paêis trans Ia êambron, fusirante
kontraü la tablon dume, kaj sonigis la tintilon.
" Bonvolu alporti lampon tuj," li diris en Ia koridoro.
" Mia amiko iel malsanas."
Li revenis alia senmova sidanto, ekprenisla sultron, skuis
gin, kriegis. La êambro plcnigis per fiava brilo, kiam ia
dommastrino eniris kun ia lampo. Lia vizago estis pala
kiam li turnigis palpebrumante
ai si. "Mi devas venigi
kuraciston," li diris. "Tio estas aú la morto, aü ia atako.
Lu trovigas kuracisto en la vilago ? Kie mi povas trovi
kuraciston ? "

êAPITlW DUA.
LA TRANCO.

I.A stato ele katalepsia rigicleco, en kiun tiu viro Ialis,
.lnúris senprecedente longe, kaj poste li pasis malrapido al
'>1ato malfirma, al pozo malrigida,
kiu sugestis profundan
upozon. Tiarn oni povis ferrni liajn okulojn.
Oni portis lin de Ia hotelo al la Boscastle-a kuracistejo,
kai ele tie, post kelkaj semajnoj, al Londono.
Scd li
.iukoraü kontraüstaris
êiun provon revivigi lin. Post iom
doi tempo, pro kialoj kiuj apcros poste, oni êesigis tiujn
pl'llOjn. Dum longa tempospaco li kuêis laü tiu stranga
-Lt lu, inerta kaj senmova-nek
vivanta nek mortinta,
,,·tI kvazaú penelanta rnczvoje inter nenieco kaj ckzistado,
I 1,( mallumo
ne estis rompita ele ia raelio ele penso aú
, nt o ; gi estis scnsonga povomanko, vasta spaco ele paco.
101 tumulto ele lia cerbo antaúc levigis kaj svelis gís abrupta
11111\akso de silcnto.
Kie rcstis Ia homo ? Kie restas
I11.ijn homo, kiam Ia senkonscieco regas lin?
"Sajnas nur hieraü," diris Isbister. "Mi memoras êion
li\OIz:tl'tgi okazis nur hieraü-pli
klare, eble, 01 se gi estus
III',I/'inLa hicraü."
I io cstis Ia sarna Isbister de Ia lasta êapitro, sed li nc
I,lil cstis junulo.
La haroj, kiuj antaüe estis brunaj kaj
illll\l'le troaj por Ia laümoda longeco, nun aspektis fergrizaj
"'11 mallongc tranêitaj ; kaj Ia vizago, kiu antaúc estis
1'11;
01 kaj blanka,
nun estis bruneta kaj ruga.
Li portis
[unl hn van barbon parte grizan.
Li parolis al maljunulo
,,"~llIa pcr somera vestajo el dreliko (Ia somero ele tiu jaro
1"11 I'. ucordinarc
varma).
Tiu estis Warming, lonelona
11111.11
io, kaj Ia plej proksima parenco al Graham, la viro kiu
I 1111
oIl1cigis. Kaj Ia du viroj staris flankon êe fianko en
uuhro cn domo en Lonelono, rigarelante lian kuêantan
I,111111111
.
101 cst is fiava figuro kusanta malrigiele sur akvolito
ILlI vostita per larga êemizo;
figuro kun velkinta vizago

9

LA TRANCO
LA DORMANTO

10

VEKIGAS

kaj stoplosimila
barbo, malgrasaj mcmbroj kaj longaj
ungoj, kaj õirkaú gi trovigís sranko el maldika vitro.
Tiu êi vitro sajnis forbari Ia dormanton de Ia realeco de Ia
vivo êirkaü li-li
estis io aparta, nenormalaJo stranga,
izolita. La du viroj staris apud Ia vitro spionante internen.
"La
aíero sokis min," diris Isbister.
"Mi sentas
kvazaü st.rangan surprizon eê nun, kiam mi pensas pri
liaj blankaj okuloj.
Ili aspektis blankaj, vi komprenas,
ruligint.aj supren.
Veni êi tien memorigas êion al mi."
" eu vi neniam vidis lin de tiam?" demandis W arming.
" Oft.e mi volis veni," diris Isbister, " sed Ia komerco
nuntcmpe estas tro serioza afero por multe de libertempo.
Mi restis en Ameriko dum Ia plej granda parlo de Ia tempo."
" Se ,;ni guste m.emoras," diris Warming,
"vi cstis
artisto.
" Mi cstis. Kaj tiam mi íarigis eelzo. Mi remarkis Ire
baldaü, kc Ia elesegna metodo per nigro kaj blanko nc
sukccsos, almenaü êe mczspert.ulo;
kaj mi ekturnis min al
Ia kolorproceelo.
Tiuj afiêegoj sur Ia klifoj êe Dover estas
de mia firmo."
"Bonaj
afiêoj," konfesis Ia notario, "kvankam
mi
bedaüris vidi ilin tic."
" Ili daúros tiel longe kiel Ia klifoj mem, se ncccsas,"
kriis Isbister kont.ent.e. "La mondo sangigas.
Kiam li
ckdorrnis, antaü cludek jaroj, mi estis en Boscast1c kun
akvarclujo
kaj nobla, malnovmoda
ambicio.
Mi ne
atendis, kc iam miaj koIoriloj ornamu Ia tutan marbordon
de Anglujo, de Land's Enel rondire gis La Lizard denovc.
La bona sorte venas al homo tre ofte kiam li ne atendas

",' Warming
"

5111.

êajnis dubi pri Ia kvalito de Ia sorto.
"Je
iometo mi ne renkontis vin, se mi guste memoras."
" Vi veturis rcturne en Ia kariolo, kiu portis min al Ia
CameHord stacielomo.
Estis proksime ele Ia Jubileo,
Ia Jubileo ele l' regino Viktorino, êar mi memoras Ia sidejojn
kaj flagojn êe Westminster, kaj Ia kverelon kun Ia fiakristo
êe Chelsca."
"Tio
estis

Ia Diamant.a*

" la dua."
*Sesdekjara (-lrad).

Jubileo,"

diris

Warming,

II

" Ha, jes!
Je Ia vera JubiIeo-Ia
kvindekjara aferoIIÜestis êe Wookey-nur
knabo. Mi maltrafis êion. . . .
Kian kIopodon ni faris pri li! Mia dommastrino ne voIis
ricevi Iin, ne voIis, ke li restu-li
aspektis tiel stranga kiam
li estis rigida. Ni devis por ti lin en sego supren alIa hotelo.
Kaj Ia Boscastle-a kuracisto-ne
Ia nuna, sedlia anLaüulok lopodis pri li gis preskaü Ia dua horo, dum mi kaj Ia
hotelestro tenis lumilojn kaj tiel plu."
" eu vi volas diri, ke li estis rigida kaj malmola ? "
" Rigida!
Kiam ajn oni fleksis Iin li tiel restis. Oni ja
povus starigi lin surkape kaj li restus. Mi neniam vidis tian
Ilgiclecon! Kompreneble tio êi "- li montris Ia kuêantan
korpon per kapmovo->-" tute difcrencas.
Kaj Ia malgranda
"\I racisto-e-kiel li nomigis ? "
" eu Smithers ? "
"Custe
Smithers-tute
malpravis
provante
rcvivigi
lin lro frue, laü êiuj rakontoj.
Kiajn aferojn li Iaris l
1':(1nun tio igas min senti-uno
Mustardo, naztabako,
pikac1o. Kaj unu el tiuj aêaj ajetoj-,
ne c1inamoj-"
., Galvanizilo."
" .r es. Oni povis vidi liajn muskolojn pulsi kaj sveli,
k:lj li tordis sin êien. Estis nur du ilagraj, flavaj kanc1eloj,
kuj Nu ombro tremis, kaj Ia malgranda kuracislo timcmis
k,lj afektis, kaj li-nuda
kaj tordanta sin laü plcj ncnaturaj
I'"zoj. Nu, tio igis min songi."-Paüzo.
" Tiu estas stranga stato," diris Warming.
"<ii estas speco de tuta foresto," diris Isbist.er. "Jcn
1:1 korpo, malpIena.
Tute ne mortinta,
kaj tarncn nc
I ivanta.
Gi similas
sidlokon
vakan
kaj rnarkitan
II'zcrvit.a.' Neniu sento, neniu digestado, neniu batado
,lI' Ia koro-ne
eê tremeto.
Tio ne sentigas min ke viro
""I'stas. Laü iu senco gi estas pli morta 01 Ia morto, êar
1.1 kuracistoj
diras al mi, ke eê Ia haro] êesis kreski. Nu,
tIl vem mortinto
Ia haroj daüre kreskas--"
" Mi scias," diris Warming kun eklumo de doloro je
Ll vizagesprimo.
!li spionis denove tra Ia vitro.
Graham trovigis certe
j" .,\ 1.inga stato, je Ia malrigida fazo de tranco, sed tranco
'11J1I('('('(1enta dum Ia historio ele I' kuracarto.
Trancoj
1111 .uu- daüriseê
tutan jaron, sed fine de tiu tempo ôiam okazis
\'1 1,lgo nü morlo;
foje Ia unua antaüc kaj Ia alia poste.

LA DORMANTO

12

LA TRANCO

VEKIGAS

Isbister rimarkis Ia makulojn, kiujn Ia kuracistoj Iaris
injektante nutrajon, êar oni ekprovis tion por prokrasti
kolapson;
li montris ilin al Warm.ing, kiu jam antaüc
~nis ne vidi ilin.
"Kaj dum li kusis tie êi," diris Isbister, kun Ia guega
tono pro vivo libere pasigita, "mi sangis miajn planojn
pri Ia vivo; cdzigis, edukis familion. Mia plej aga knabomi tiam eê nc komencis pensi pri filoj-estas
amerikano
kaj atendas forlasi Harvardon.
Trovigas griza nuanco
êe miaj haroj.
Tamcn êi tiu viro (efektive) estas ne unu
tagon pli aga aü pli saga. 01 mi dum miaj junccotagoj.
Estas strange pripensi tion."
Warming turnigis.
"Kaj
mi ankaú maljunigis.
Mi
ludis kriketon kun li dum mi ankoraü estis nur knabo.
Kaj li ankoraú aspektas kvazaú junulo. Fiava eble. Sed
tiu ja estas junulo malgraü tio."
" Kaj Ia milito okazis," diris Isbister.
" De komenco gis fino."
" Mi sciigis." diris Isbister post paúzo, "ke li posedis
moderan propran havajon ? "
"Estas
vere," diris Warming.
Li tusis seke. "Lauhazarde-mi
administras gin."

t Ha
! " pensis Isbister, hezitis kaj parolis. "Sendubelia nutra)o êi tie ne estas kosta-sendube
tiu plibonigast

arnasigas ? "
" Vere.
Li vekigos

multe

pli riêa-se

li vekigos-ol

kiam li ekdormis."
"Kiel komercisto,"
diris Isbister, "tiu penso nature
enrestis miau cerbon.
Efektive mi foje pensis, ke, laü
kornerca vidpunkto,
kOlupreneble, tiu dormo povas esti
bona afero por li. Ke li sage agas, se konvenas tiel diri,
restante senkonscia tiel longe. Se li daüre vivis--"
"Mi dubas, êu li antauintencis
tion," diris Warming.
" Li ne estis longvida viro. Efektive--"
" Kio? "
"Ni malkonsentis
pri tiu punkto.
Mi havis kun li
rilaton iom kuratoran.
Vi kredeble vidis jam sufiêc pri
aferoj Tlor scii ke foje ia malagordo-.
Sed cê tiuokaze
ekzistas duho, êu li iam vekigos.
Tiu êi darmo eluzas
rnalrapiclc-sccl
gi ja eluzas.
~ajne li glitas malrapide,

13

Ire malrapidc kaj tcdc, malsupren de longa dcklivo, se vi
komprcnas min ? "
"Bedaurinde,
ke oni perdos lian surprizon.
Okazis
multe da sango dum Ia dudek jaroj. Tiu estus Rip Van
Winkle realigita."
.
" Okazis multe da sango, vere," diris Warrning, " kaj,
intcr aliaj sangoj, mi mem sangigis. Mi estas maljunulo."
Isbister hezitis, kaj poste sajnigis tro malfruan surprizon.
" Mi ne tion kredus."
"Mi
estis kvardekkvinjara,
kiam lia bankiero-vi
mcrnoras, ke vi telegrafis ai lia bankiero-sendis
al rni."
" Mi trovis Ia adreson per Ia êeklibro en lia poso," diris
Ishister,
"Nu, Ia adicio ne estas rnalfacila," diris Warming.
Okazis alia paüzo, kaj tiam Isbister cedis al la neevitebla
scivolo. "Li eble restos tiel ankoraü dum jaroj," li diris,
knj spertis mornentan heziton.
"Necesas konsideri tion.
l.iaj aferoj, vi komprenas, povas veni iam ai Ia manoj
dI' iu alia, vi kornprenas."
"Tio, se vi kredos min, S-ro Isbister, estas unu el Ia
prol>lemoj plej konstante antaü mia atento.
Okazas, ke ni
I'..,las-efektive
ne ekzistas por ni iuj tre fidindaj parencoj.
1<1 pozicio estas groteska kaj senprecedenta."
" Corte," diris Isbister.
" Sajnas al mi, ke tiu estas afero por iu publika kor/111 racio , ia preskaü
senrnorta kuratoro.
Se vere li daúre
\ Ivos -kiel kelkaj ella kuracistoj opinias. Efektive mi jarn
\ u:i tis unu aü du eminentulojn pri gi. Sed gis nun oni
111' [aris ion."
" No estus malbona ideo transdoni lin al iu publika
I. poracio=Ia Kuratoroj de la Brita Muzeo, aü Ia Rega
1\11 1l'gio de Kuracistoj.
Tio sajnus iom stranga, sed Ia. tuta
I t uacio estas stranga."
" La malfacilo estas persvadi ilin akcepti lin."
" Pro rutineco, mi supozas ? "
" Parte."
P,liIZO. "La afero estas stranga, certe," diris Isbister,
I\:tj Ia malsimpla procentajo daüre amasigas."
" Vere," konsentis Warrning, " kaj nun, kiam Ia provizo
1.1 1110 ('/llzigas, ckzistas tendenco al . . .plivalorigo."

I"

14

LA DORMANTO

VEKIGAS

" Mi jam sentis tion," diris Isbister kun grimaco, "sed
tio plibonigos aferojn por li."
" 5 e li vekigos."
" Se li vckigos, " ehis Isbister.
" eu vi remarkas Ia pinêitan
aspekton de lia nazo, kaj Ia maniero laü kiu liaj palpebroj
kavigas ? "
Warming rigardis kaj pensis iomete.
"Mi dubas, êu li
vekigos," li diris fine.
" Mi neniam precize komprenis," diris Isbister, "kio
okazigis tion.
Li diris al mi ion pri troa studado.
Ofte
mi estis scivolema."
"Li
estis viro kun multaj
talentoj,
sed ncdaüra,
cmociema,
Li spertis
gravajn
familiajn
êagrcnojn,
eksedzinigis sian cdzinon, efektive, kaj por malêargi sin
pri tio, mi opinias, li komcncis frenezan specon de politiko.
Li estis Ianatika Radikalulo-Socialisto-aií
tipa Liberalulo,
kicl ili kutimis nomi sin-dc Ia superprogresa skolo. Energia;
frivola, nedisciplinita.
Troa laboro pri polemiko faris tion
al li. Mi mcmoras Ia brosuron kiun li verkis-kurioza
proeluktajo.
Freneza, kírligema afcro. Gi enhavis kelkajn
profctajojn.
I j el ili jam estas frakasitaj, aliaj nun estas
êi tagaj faktoj.
Sed, plejparte,
legi tian tezon igas
rimarki, kiom Ia mondo estas plena ele neatenditaj aferoj.
Li trovos multon por lerni, multon por mallerni, kiam li
vekigos. Se iam okazos vekigo."
c c Mi forelonus
multon por esti tie," eliris Isbistcr, "nur
por aüdi, kion li dirus pri ôio."
" Kaj mi ankaü," eliris Warming.
"]es, mi ankaü ! "
kun Ia subita reveno aI sinkompato de maljunulo.
"Secl
nJ,Íneniam vidos lin vekigi."

Li staradis rigardanle pensemc Ia vak.osajnan korpon.
" Li neniam vekigos," li diris fine. Li sopiris. "Neniam
li vekigos dcnove."
A

êAPITRO
LA

TRIA.

VEI(1(~O.

estis malprava pri tio. Vekigo ja alvenis.
afero estas tiu sajna unuajo-Ia
IIU'IHO! Kiu kapablas sekvi gian rekunrnetigon,
dum
111.I«>nonpost rnateno oni vekigas ; Ia fIuon kaj refIuon,
""11\ giaj sennombraj faktoroj interplektigas, rekonstruigas ;
11 malfortajn unuajn movojn de Ia animo;
Ia kreskadon
1,11 sintezon de senkonscio al subkonscio, de subkonscio
11vekiganta konscio, gis fine oni denove sin konas. Kaj
.un« kicl okazas al Ia plimulto el ni post nokta dorme. ticl
,,!I;lzis ai Graham je Ia fino de lia longega dormo. Malklara
111'
Irulcto el sento formigis, nebula malgajeco, kaj li sin
111.vis neprecize ie, kuêanta, malforta, sed vivanta.
Lia pilgrimo al persona estado êajnis transpasi vaslajn
rluxmojn, kaj daüri dum epokoj.
Gigantaj songoj, kiuj
l:11('mpe estis teruraj realajoj, postlasis malklare perplek11" memorojn pri strangaj kreitajoj, strangaj pejzajoj,
!".rzaü ele alia planedo.
Venis ankaü klara impreso pri
II.tv('ga intcrparolo, pri nomo-li
ne sciis kiun nomon""II~O, kiu poste revenos;
pri kurioza, longe forgesita
I Irio te
vejno kaj muskolo, pri sento de vasta, senespera
I" 110, Ia penego de horno kiu dronas en mallumo.
Tiam
1,1vis panoramo el brilaj, nefiksitaj, kunfluemaj scenoj ....
(;raham rirnarkis, ke liaj okuloj estas malfermitaj
kaj
I I,~;rrdas ion nefamiliaran.
lio estis ia blankajo, Ia rando de io, kadro e1ligno.
Li
uu iv is iomete Ia kapon, sekvante Ia forrnon de tiu konturo.
t;1 daüris supren gis preter Ia supro ele liaj okuloj.
Li
1111.\is pcnsi, kie li eble estas. eu gravas, dum li sentas sin
'11I mizcra ? La koloro de liaj pensoj estis malhela
IlIirlg,rjeco. Li sentis Ia senforman mizeron ele tiu, kiu
VI I,Igas proksimc ele Ia tagiga horo.
Li spertis nccertan
• IrI011pri fluslroj kaj paêoj kiuj rapidc foriras.
~I' I)

Warming

1< ia mirinde komplika

15

16

LA DORMANTO

VEKIGAS

Lia kapmovo
kaüzis percepton
pri trccga korpa
malfortcco.
Li SllpOÚS, ke li kusas en Ia lito cn Ia hotclo
êe tiu loko en Ia valo-sed
li ne povis mernori tiun blankan
randon.
Nepre li jam dormis,
Li memoris nun, ke li
dcziris dormi.
Li rememoris Ia klifon kaj Ia akvofalon,
kaj poste ion pri interparolo kun preterpasanto.
Dum kiom da tempo li dormadis ? Kio estas tiu sono
de bateto de piedoj?
Kaj tiu levigo kaj mallevigo, kvazaü
Ia murmuro de ondoj sur êtonetoj ? Li elstreêis malviglan
manon por preni Ia poêhotlogeton de sur Ia sego, kie li
kutime metis gin, kaj tuêis glatan malmolan surfacon,
similan al vitro.
Tio estis tiel neatendita,
ke gi treege
konsternis lin. Subite li ruligis, rigardegis dum momento,
kaj baraktis al sida pozo. La peno estis neatendite malfacila,
kaj lasis lin kapturm kaj malforta-kaj
miranta.
Li frotis aI si Ia okulojn.
La enigmo pri lia êirkaüajo
estis koníuza, sed lia cerbo sentigis tute klara-videble
lia dorme jam profitis lin. Li tute ne trovigis en litolaü sia propra kompreno pri Ia vorto-sed
kuêis nuela sur
tre mola kaj cedema matraco, en trogo el malhela vitro.
La matraco estis iom travidebla, kiun fakton li observis
kun sento ele nesekureco, kaj sub gi spegulo reflektis lin
grize. Cirkaü lia brako-kaj
li vidis kun soko, ke lia
haüto estas strange seka kaj flava-ligigis
kurioza aparato
cl kaüêuko, tiel ruze ligita, ke gi sajnis pasi sub lian haüton
supre kaj malsupre.
Kaj tiu lito estis metita en êranko
cl verdeta vitro (kiel êajnis ai li); tio, kio unuc altiris
lian atenton, estis stango en Ia blanka kadro de tiu sranko.
Je Ia angulo ele Ia sranko staris tenujo kun brilaj kaj dclikatc
faritaj iloj, aparatoj, p1cjparte tute nekonataj , kvankam
maksimuma-minimuma
termometro estis rckoncbla.
La iomctc verela koloro ele Ia vitro-simila substanco, kiu
ôirkaúis lin êiuflankc, malklarigis tion, kio .rovigis cksterc,
scd li vidis, ke gi estas vasta êambro ele belega aspckto,
kaj kun granda kaj sim pla blanka arkajo kontraü li.
Apud Ia muro] de Ia kago staris mebloj, tablo kovrita per
argenteca tuko, argenteca simile ai Ia flanko de fiêo, paro
ela graciaj segoj, kaj SUl' Ia tablo nornbro da pletoj kun
substancoj sur ili, botelo kaj du glasoj.
Li ckscntis sin
trcegc malsata,
Li ne povis vidi iun, kaj post hezita período li rampis de

LA VEKIGO

17

Ia cliafana matraco kaj provis stari sur Ia pura blanka
planko ele sia ôarnbrcto. Li tamcn miskalkulis sian Iorton,
sanceligis, kaj me tis Ia manon antaü si kontraü Ia vitreca
plato por firrnigi sino Dum momento gi rezistis lian manon,
tlcksigante eksteren kiel streêita veziko, tiam gi rompigis
kun eta krako kaj malaperis, kvazaü pikita bobelo.
Li
sanceligis en Ia generalan
spacon ele Ia halo, treegc
surprizite.
Li ekprenis Ia tablon por sin savi, faligante
IlllU ella glasoj alia
planko=-gi sono ris sed ne rompigis=kaj sidigis sur unu ella braksegoj.
Kiarn li iom refortigis, li plenigis Ia restantan glason
(·1Ia botelo kaj trinkis=-gi estis senkolora fluidajo, sed ne
.rkvo, kun plaêa malforta aromo kaj gusto, kaj eco por
t uja subteno kaj stirnulado.
Li demetis Ia glason kaj
1 igardis êirkaüen.
La halo perdis neniom ele sia grandeco kaj beleco nun ,
kiam Ia verdeta travideblajo,
kiu antaüe intervenis, estis
III!".
Li vidis, ke Ia arkajo kondukas ai stuparo, iranta
ma.lsupren sen interveno de pordo ai grandspaca, transversa
koridoro.
Tiu koridoro kondukis inter poluritaj kolonoj
(·1 blankvejna, profunde marblua substanco, kaj laülonge
dI' gi venis Ia sono de homaj movigoj, kaj voêoj, kaj protunda senêanga zuma tono.
Li sidis, nun plene vckiâinta,
.iuskultante
atentege,
forgesante
Ia nutrajojn
pro sia
.rtt-n to.
Tiam, kun êokc li memoris, ke li estas nuda, kaj rigardante
irkaüen por kovra]o, li vidis longan nigran robon, [etitan
xur unu el Ia apudaj segoj. Li volvis tiun ôirkaü sin kaj
1 esidigis, tremante.
Lia menso estis ankoraü svelema perplcksigo.
Vic1eble
Ii cstis dorminta, kaj oni forportis lin dum Ia dorrno. Scd
kit-n ? Kaj kiuj estas tiuj homoj, Ia malproksima amaso
prctcr Ia malhele bluaj kolonoj?
Boscastle?
Li clvcrsis
knj trinkis alian plenglason de Ia .senkolora fluida]o.
Kio estas tiu loko ?-tiu loko, kiu por liaj sentoj sajnis
,11 btile treme ti kvazaü vivajo?
Li rigardis êirkaüen ai Ia
pura kaj belega formo de Ia halo, nemakulita ele ia ornarnajo,
k.t i vidis, ke Ia plafono estas fendita je unu loko pcr ronda
t lI!JeRo plena de lumo. Dum li rigarclis, firma, svingiganLa
.uubro mallumigis tion kaj Iorpasis, kaj vcnis denove kaj
Illlpasis.
"Bat',
bat',"
tiu svingiganta
ombro havis

18

LA DORMANTO

VEKIGAS

propran tonon inter Ia subigita tumulto, kiu plenigis Ia
aeron.
Li volis kriegi, sed nur eta sono venis al lia gorgo. Tiam
li starigis kaj, per Ia nefirmaj pasoj de ebriulo, iris al Ia
arka]o. Li sanceligis laü Ia stupoj, faletis paêante sur Ia
rando de Ia nigra mantelo kiun li volvis ôirkaü si, kaj
savis sin ekprenante unu ella bluaj kolonoj.
La koridoro laüiris malvarmetan
perspektivon
el bluo
kaj purpuro,
kaj finigis malproksime
per kradobarita
spaco, simila al balkono, brile lumigita kaj elstaranta en
nebuletan spacon, spacon similan al Ia interno de giganta
konstruajo.
Pli malantaüe
kaj malproksime
montrigis
vastaj kaj malprecizaj arkitekturaj
íormoj.
La tumulto
el voêoj nun Ievigis laüte kaj klare, kaj sur Ia balkono
kun dorsoj turnitaj al li, sajne vigIe interparolante,
trovigis
tri personoj, riêe vestitaj per largaj komíortaj roboj kun
brilaj molaj koloroj.
La bruo de granda arnaso da homoj
suprenfluis trans Ia balkonon, kaj unufoje sajnis, ke Ia
supro de standardo preterpasis, kaj unufoje ia brilkolora
ajo, eble palblua êapo aü vestajo [etita en Ia aeron, ekbrilis
trans Ia spacon kaj falis. La krioj sonis anglaj, venis
ripetado
de "Veki~os!"
Li aüdis malklaran
krion,
kaj abrupte Ia tri viroj ekridis.
"Ha, Ha, Ha l " ridis unu=-rugharulo,
kun mallonga
purpura robo. "Kiam Ia Dormanto vekigos-Kiam
!"
Li tumis Ia rigardon plenan de ridado laülongc de Ia
koridoro. Lia vizago sangigis, Ia tuta viro sangi~is, rigidigis,
La du aliaj rapide turnigis pro lia ekkrio kaj staris senmovaj.
Iliaj vizagoj prenis esprimon de konsternigo, esprimon,
kiu proíundigis al timo.
Subite Ia genuoj de Graham fleksigis sub li, lia brako
kontraü Ia kolono kolapsis malrigic1e, li sanceligis antaücn,
kaj falis sur Ja vizagon,

l
I
TALl:ZA

CAPlTRO
LA SONO

KV AH.A.
DE TUMULTO.

1 \ lasta impreso de Graham antaü 01 li svenis rilatis Ia
-onon de sonoriloj. Li sciigis poste, ke li restis senkonscia,
pClldante inter vivo kaj morto dum Ia plcj granda parto de
linro.
Kiam li rekonsciigis, li trovis sin ree sur sia diafana
Ido, kaj sentis komencan varmecon êe koro kaj gorgo.
()Ili jam forigis, li rimarkis, Ia malhelan aparaton de lia.
111"ko, kiu estas bandagita.
La blanka kadro ankoraü
'11kaüis lin, sed Ia verde ta travielebla materialo,
kiu
.uituúc plenigis ~in, nun estis tute for. Viro kun malhelc
\ iolkolora robo, unu el tiuj, kiuj antaüe staris sur Ia balkono,
Ilgardis arde lian vizagon.
Malproksime sed insiste aüdigis bruo de sonoriloj kaj
l.uuíuzitaj sonoj, kiu sugestis por lia menso Ia bildon de
;1.lIldnombra arnaso krianta kune. 10 sajnis fali trans tiun
t umulton, pordo subi te fermita.
Graham movis Ia kapon.
"Kion êio êi signifas ? " li
01IIis malrapide,
"Kie mi estas? "
Li vidis Ia rugharulon kiu unue trovis lin. Voêo sajnis
.l.-mandi kion li diris, kaj abrupte silentigis.
1,(1 viole vestita viro respondis per mallaüta
voôo ,
p.trolante angle laü iomete fremda maniero, aü almenaü
111'1sajnis por Ia oreloj ele Ia Dormanto.
"Vi estas tule
«kstcr dangero.
Oni portis vin êi tién ele tic, kie vi ekdormis,
I'.stas tute sendangere. Vi jarn restis ôi tie longan tempon01°rrnante. En tranco."
Li aldonis ankoraü ion plu, kiun Graham ne povis aüdi,
Ií.tj oni transdonis al li boteleton.
Graham sentis malv.urnetigan
sprucon,
aroma nebuleto
flirtis momente
,111lia frunto, kaj lia sento ele refreêigo pliigis, Li ferrnis
1.1okulojn kontente.

I9

20

LA DORMANTO

VEKIGAS

"eu
pli sana?"
demandis
Ia viro, kiam Graham
rcmallcrrnis Ia okulojn.
Li estis plaêe vizaga viro eblc
tridekjara,
kun pinta flaveta barbo kaj ligilo cl oro êc
Ia kolo de sia violkolora robo.
" jcs," diris Graham.
" Vi jam longe dormis.
En katalepsia tranco.
Vi jam
scias ? Katalcpsio ? Eble sajnos strangc por vi unuc, scd
mi cert.igas vin , ke êio estas bona."
Graham ne respondis, sed tiuj vortoj utilis por sia
trankviliga celo. Liaj okuloj vagis de vizago aI vizago
de Ia tri personoj êirkaüe.
Ili rigardis lin st.range. Li
sciis, ke li devus trovigi ie en Cornwall, sed li ne kapablis
rilatigi tiujn aferojn kun tiu ideo.
Afero, kiu trovigis en lia cerbo dum liaj lastaj maldormaj
morncutoj êe Boscastle rcvcnis, afero decidita secl ial
neat.cntita.
Li tuse klarigis sian gorgon.
"eu oni telegrafis al mia kuzo ? " li dcmandis.
"E.
Wanning, 27, Chancery Lane? "
lli êiuj aüskultis kun streêita atento.
Secl li dcvis ripcti
Ia dirajon.
"Kia kurioza malklarcco je lia voêtono ! "
flustris Ia rugharulo.
"Telegrafis, mastro? " diris Ia junulo
kun Ia flaveta barbo, evidente perpleksita.
" Li volas diri, sendi elcktran telegramon,"
klarigis Ia
tria, plaêe vi zaga junulo clek-naú- gis duclek-jara.
La
flavetbarbulo eligis komprenan krion.
"Kiom, mi estas
stulta l Vi povas resti certa kc oni faros êion, mastro,"
li cliris al Graham,
"Mi timas, ke estus m,alfacilc-telegraji
a] via kuzo. Li ne restas nun en Londono.
Sed ne genu
vin ankoraü pri arangoj ; vi dorrnis dum tre longa tempo,
kaj Ia grava afero estas resanigi pro tio, mastro."
(Graham
supozis ke Ia verto estas "mastro,"
kvankam Ia viro
prononcis gin kvazaü " Majstro.")
': Ha ! " diris Graham, kaj silentigis.
Cio êajnis tre pcrpleksa,
sed klare tiuj ncíamiliarc
vcstitaj personoj scias, kion ili faras.
Tamcn, ili estas
kuriozaj, kaj Ia êambro estas kurioza. Sajnas, ke li trovigas
en iu nove starigita loko. Li sentis subitan suspektan
eklumon I eu tio eble estas publika ekspozicia halo!
Se jes, li riproêus al Warming forte. Sed gi apenaú posedas
tian aspekton.
Kaj en publika ekspozicia halo li ne sin
trovus nuda.

LA SONO

DE TUMULTO

21

Tiam subite li ekkomprcnis, kio okazis.
No venis ia
ncrceptcbla intertcmpo de suspckto, nek krcskado de lia
seio. Abrupte li jarn sciis, ke lia tranco daüris ira longega
tcmpo ; kvazaü per procedo de penslegado li tradukis
Ia miregon en Ia okuloj, kiuj atentis lian vizagon.
Li
rigardis ilin strange, plena de ega cmocio.
Sajnis, kc
ili legís liajn okulojn. Li fiksis Ia lipojn por paroli, sed nc
kapablis.
Stranga impulso, ke li kaâu sian scion, trafis
lian menson preskaü sammomcnte
kun lia eltrovo.
Li
rigardis siajn nudajn piedojn silente kaj daüre, La impulso
pri parolo forpasis. Li tremis treege.
Oni donis al li rozan fluidajon kun verde ta fluoresko kaj
\ iandeca gusto, kaj Ia certeco pri lia revenant.a fort.o
krcskis.
"Tio-tio
rnin sentigas pli sana," li cliris raükc, kaj
.Il1digis murmuro] de respektema aprobo.
Li sciis nun
lute klare.
Li ree provis paroli, kaj clenovc ne kapablis.
I i prcrnis al si Ia gorgon, kaj provis Ia trian fojon.
"Dum
"i('1 longe?"
li demandis per trankvila
voêo.
" Kiel
IOllge mi dorrnis ? "
"Sufiêe longan tempon,"
respondis Ia flavctb.irbulo,
vkrigardante rapide Ia aliajn.
" Sed kíom ? "
.. Tre longan tcmpon."
.. .Ies-jes,"
diris Graham, subitc genat.a.
"Scd mi
\ III,ls-.
eu-êu-kelkaj
jaroj? Multaj jaroj?
Okazis io,
1111forgesas kion.
Mi sentas min=-konluzita.
Scd vi-"
1 I spasme spiris.
"Ne neccsas, ke oni skcrrnu kun mio
1\ j('1 longe--?
"
Li ôcsis, spirante neregulc.
Li prcmis Ia okulojn pcr Ia
IllIgrart.ikojn kaj sidadis, atendante rcspondon.
Ili parolis flustre.
" eu kvin aü ses ? " li dcmandis malforte.
"Pli?"
" Multe pli 01 tio."
.. Pli ! "
" Pli."
Li rigardis ilin, kaj sajnis kvazaü diabletoj tordetas Ia
uruskolojn de lia vizaâo. Li demandis nur per rigardo.
.. Multajn jarojn," diris Ia rugbarbulo.
(;raham baraktis al sida pozo.
Li forvisis mizeran
1111I\Onde sia vizago per maldika mano. "Multajn jarojn ! "

22

LA DORMANTO

li ripetis.
Li fermis fiksc Ia okulojn, malfcrrnis ilin, kaj
sidis, rigardante êirkaücn de unu ncíamiliara ajo ai alia.
" Kiom da jaroj ? " li demandis.
" Vi devas pretigi por surprizo."
" Nu? "
"Pli 01 groso* da jaroj."
Li incitigis pri Ia st.ranga vort.o. "Pli 01 kio ? "
Du el ili parolis kune.
Kelkajn rapidajn
vortojn,
kiujn oni diris pri " decimala," li ne kaptis.
"Kiel
longe vi diris?"
demandis Graham.
"Kicl
longe? Ne rigardu tiamaniere. Diru al mi."
lnter Ia dirajoj subvoêaj, lia orelo kaptis kvin vort.ojn :
" Pli 01 duo da jarcentoj."
"Kio?"
li kriis, turnantc sin ai Ia junulo, kiu, li krcdis,
estas parolinta.
"Kiu diras--?
Kio est.is tio?
Duo
da jarcentoj ! "
" Jes," diris Ia rugbarbulo.
"Ducent jaroj."
Graham ripetis Ia vort.ojn. Li antaüe scntis sin preta
aüdi pri longega ripozo, scd tarncn t.iuj konkrctaj jarccntoj
venkis lin.
"Ducent
jaroj,"
li rediris, dum Ia formo de vasta
abismo malíermigis ire malrapide en lia menso; kaj poste,
" Ho, ~ed--!
"
Ili diris nenion.
" Vi-êu vi diris-?"
"Ducent
jaroj.
Du cento]
da jaroj,"
diris Ia
rugbarbulo.
Okazis paüzo, Graham rigardis iliajn vizagojn
kaj vidis, ke tio, kion li aüdis, ja estas vera.
"Sed ne povas csti," li diris plendeme.
"Mi songas,
certe. Trancoj-trancoj
ne daüras.
Tio ne estas gusta"':"'"
tio estas serco. kiun vi faras kontraü mi! Diru ai miantaü kelkaj tagoj, eble, mi promenis laiílonge Ia bordou
de Cornwall--?"
Lia voêo velkis.
La flavetbarbulo hezitis.
"Mi ne estas ire sperta pri Ia
historio, sinjoro," li respondis malíorte, kaj rigardis la
aliajn.
" Estis tie, sinjoro," diris Ia junulo.
"Boscast.1e, en Ia
antikva duklando Cornwall
gi trovigas en Ia sudorienta
parto preter Ia kampoj ele Ia laktejo.
Domo restas tio
ankoraú;
mi jam vizitis gin."
*Angla nombromezuro=

LA SONO

VEKlGAS

144 (dck-du dek-dlloj)-trad.

DE

TUMULTO

23

" Boscastle ! " Graham turnis Ia rigardon al Ia junulo.
"Tio certe-Boscastle.
Eta Boscastle.
Mi ekdormis.ipud t.ie. Mi ne guste memoras."
Li prcmis al si Ia frnnton
kaj flustris, " Pli 01 ducent jaroj ! "
Li komencis paroli kun spasma vizago, sed sentis Ia
koron malvanna interne.
"Sed se ja estas ducent jaroj,
(liu, kiun mi konis, êiu homo, kiun mi iam vidis aü alparolis,
,1I1t.aU01 mi dorrnis, certe estas mortinta."
Oni no respondis ai li.
"La Regíno kaj Ia Rega Familio, êia] Ministroj, Ia
I' klezio kaj Ia Stato. Altaj kaj malaltaj, riôaj kaj malriêaj,
1111\1
kun alia. . . . Cu Anglujo ankoraü ekzistas?
. . .
I io estas konsolo!
Cu ekzistas Londono?
. . ."
"Ci tiu estas Londono, êu?
Kaj vi estas mia subHl\'(listo ; subgardisto.
Kaj tiuj êi--?
tu jes?
ubgardistoj ankaü ! "
Li sidadis kun mizera esprimo je Ia vizago. "Sed kial
1111trovigas êi tie?
Ne!
Ne parolu.
Silentu.

Illí·· -"
Li restis silenta, frotis Ia okulojn, kaj malkovrante ilin
ovis alian glaseton da rozeta fluidajo etendita al li.
I I prenis ladozon.
Tuj kiam li glutis gin li komencis plori
11>1
l ure kaj refresige.
Poste li rigardis iliajn vizagojn, subite ridis tra Ia larmoj,
IOIIl malsage.
"Sed-du-cent-jar-oj!"
li diris.
Li
"I unacis histerie kaj rekovris aI si Ia vizagon.
Post iom de tempo li trankviligis.
Li levigis, kun Ia
1I\.lIlOj pendantaj
sur Ia genuoj, preskaü precizo je Ia
!I.llna pozo, laü kiu Isbister trovis lin sur Ia klifo ·.êe
I'ontargen .. Lia atento sin direktis al malklara estrema
voêo, al la piedpaêoj de venanta persono. "Kion vi farás ?
1\l.tI oni ne avertis min?
Cu vi ne kapablis scii ? lu
uícros pro tio. Oni devas ne maltrankviligi Ia viron. Cu
1.1pordoj estas fermitaj?
Ciuj pordoj?
Oni devas teni
1111
tute trankvila.
Oni devas ne diri ai li. Cu oni jam diris
1011ai li ? "
l.a flavotbarbulo
diris ion neaüdeblan,
kaj Graham,
li"arc1ante preter lian êultron. vidis alproksimigi malaltan,
;1.l.,a11kaj diktrunkan
senbarban viron, kun aglcca nazo
. J:'IJ peza kolo kaj mentono.
Tre denso nigraj kaj iomete
IcllIligaj brovoj, kiuj preskaü kunigis super lia nazo kaj
ü

24

LA DORMANTO

VEKIGAS

superpendis profunde grizajn okulojn, donis ai lia vizago
esprimon kuriozc timindan.
Li malame rigardis Graham
unu mornenton, kaj tiam lia rigardo revenis al la flavetbarbulo.
"Tiuj aliaj," li diris per voêo treege incitita.
" Estas pli bone, ke vi íoriru."
" Foriru ? " diris Ia rugbarbulo.
" Certo, foriru nun. Sed zorgu, ke Ia pordoj estu fermitaj
malantaü vi."
La du viroj, kiujn li alparolis, turnigis obeante, post unu
nevolonta rigardo ai Graham, kaj anstataü iri tra Ia arkajo,
kiel li atendis, marãis rekte al la muro de Ia halo kontraü
Ia arkajo.
Longa strio de tiu sajne solida muro suprenvolvigis kun kraketo, pendis super Ia du forirantoj kaj
refalis, kaj tuj Graham trovigis sola kun Ia noveveninto
kaj Ia fiavetbarbulo kun Ia purpura robo.
Dum iom da tempo Ia dikulo tute ne atentis ai Graham,
sed daüre aldemandis Ia alian-evidente
sian subulonpri ilia traktado ai sia gardato.
Li parolis klare, sed per
frazoj nur parte kompreneblaj
por Graham.
La vekigo
sajnis afero ne nur miriga, sed ankaü konsterna kaj gena
al li. Li estis evidente profunde ekscitita.
"Vi devas ne konfuzi al li Ia cerbon, dirante aferojn
al li," li ripetis foje kaj ree. "Vi devas ne konfuzi alli Ia
cerbon."
Kiam liaj demandoj estis responditaj, li turnigis rapic1e
kaj rigarelis Ia vekiginton kun dubesenca mieno.
" eu vi sentas vin stranga ? " li demandis.
" Tre stranga."
" La monelo, tiom, kiom vi vielas de gi, sajnas kurioza
por vi? "
" Mi supozas, kc mi devas vivi en gi, eê se gi sajnas
stranga."
" Mi supozas ke jes, nun."
" Unue, êu mi ne bezonas vestajojn ? "
" Oni--"
diris Ia dikulo kaj haltis, kaj Ia fiavetbarbulo
renkontis lian rigardon kaj foriris.
"Vi baldaü havos
vestajojn,'
diris Ia dikulo.
"eu
efektive
veras, ke mi dormis
elucent--?"
demandis Graham.
" Oni diris tion ai vi, êu? Fakte, ducent tri."
Graham akceptis nun Ia nedisputeblan
fakton kun

LA SONO

DE TUMULTO

25

lcvitaj brovoj kaj depremita buêo. Li sidis silenta momente,
kaj poste demandis,
"Cu trovigas muelilo aü dínamo
apude?"
Le ne atendis respondon.
"Cio sangigis treege,
mi supozas ? " li diris.
" Kio estas tiu kriegado ? " li demandis abrupte.
"Nenio,"
diris Ia dikulo senpacicnce.
"Tio
estas
popolamaso.
Vi komprenos pli bone poste-eble.
Kiel
vi diras, êio sangigis."
Li parolis mallonge, kun Ia brovoj
kuntiritaj,
kaj êirkaúrigardis,
kvazaü homo kiu penas
decidi je dilemo.
"Ciuokaze,
ni devas havigi por vi
vvstajojn kaj tiel plu. Pli bone, ke vi atendu êi tie gis
uni alportos ilin. Neniu vin genos. Vi bezonas razigi."
;raharn frotis ai si Ia mentonon.
La fíavetbarbulo revenis ai ili, turnigis subite, aúskultis
dum momento, levis Ia brovojn je Ia pliaga viro, kaj
lorrapidis tra Ia arkajo gis Ia balkono.
La tumulto de
kriegado pli laütigis, kaj Ia dikulo turnigis kaj aüskultis
.uikaü.
Li blasfernis subi te subvoêe, kaj turnis Ia rigardon
,11 Graham kun neamika esprimo. Gi estis ondo cl multaj
\()('oj, kiuj Ievgis kaj mallevigis, kriegante kaj sirkriante,
1'.Ij unu fojon okazis sono kvazaü batado kaj akraj ekkrioj,
laj liam krakado, kvazaü Ia brulado de sekaj branêetoj.
<oIaham streêe aüskultis por tiri ian apartan sonfadcnon
1'1 Ia teksita tumulto.
riam li perceptis, foje kaj ree ripetita, certan frazon.
1)11114 iorn d-i tempo li dubis pri Ia oreloj.
Scd certe tiuj
'it is Ia vortoj:
"Montru ai ni Ia Dormanton l Montru
itl ni Ia Dormanton ! "
l.a dikulo kuris subi te alia arka]o,
" Wild ! ". li kriis. "Kiel ili scias?
Cu ili scias ? Aü
11 ili nur divenas ? "
Eble okazis respondo.
" Mi ne povas veni," diris Ia dikulo ; "Mi devas prizorgi
li 1/. Sed kriu de Ia balkono."
Venis neaüdebla respondo.
" Diru, ke li ne vekigis.
Diru ion ajn. Mi lasas tion
11 vi."
Li rekuris ai Graham.
"Vi devas havi vestajojn tuj,"
li .liris. "Vi ne povas resti êi tie-kaj
estas neeble--"
Li forrapidis,
dum Graham
vokis nerespondatajn
dl'lll<lndojn post lin. Post momento li rcvenis.

26

LA DORMANTO

VEKIGAS

" Mi ne povas diri a] vi, kio okazas. La afero estas tro
malsimpla por klarigi.
Post momento oni faros por vi
vestajojn.
Jes-post
momento.
Kaj tiam mi povos
forkonduki vin de tie êi. Vi komprenos niajn genajojn
sufiêe frue."
" Sed tiuj voêoj. Ili kriis--?
"
"Ion pri Ia Dormanto--tiu
estas vi. Ili havas ian
torditan ideon. Mi ne scias, kio gi estas. Mi scias nenion."
Akresona tintilo sprucis subite trans Ia malklaran
miksigon de malproksimaj bruoj, kaj tiu abruptulo saltis
al malgranda ilaro êe Ia angulo de Ia êambro. Li aüskultis
momente, rigardante globon el kristalo, kapjesis kaj diris
kelkajn neklarajn vortojn;
tiam li paêis al Ia muro tra
kiu Ia du viroj antaüe malaperis,
Tio suprenvindigis
de nove kvazaü rulkurteno, kaj li staris atendante.
Graham levis Ia brakon kaj miris pri Ia forto, kiun Ia
refortigiloj jam donis al li. Li movis unu kruron trans Ia
flankon de Ia kuêejo kaj poste Ia alian. Lia cerbo ne plu
kirligis.
Li povis apenaü kredi pri sia rapida resanigo.
Li sidadis palpante siajn membrojn.
La flavetbarbulo reeniris de Ia arkajo, kaj dum li faris
tion Ia kago de lifto glitis malsupren antaü Ia dikulo,
kaj aperis en gi malgrasa grizbarbulo, portanta rulon kaj
vestita per malvasta kostumo malhele verda.
" Tiu estas Ia tajloro," diris Ia dikulo kun prezenta gesto.
" Neniam taügos, ke vi por tu tiun nigrajon.
Mi ne povas
kompreni, kiel gi venis êi tien. Sed mi sciigos, Mi certe
sciigos. Estu kiel eble plej rapida," li diris al la tajloro.
La verde vestita viro riverencis, kaj antaüenirante,
sidigis apud Graham sur Ia lito. Lia mieno estis trankvila,
sed liaj okuloj estis plenaj de scivolo. "Vi trovos, ke Ia
modoj aliigis, Majstro," li diris. Li rigardis de sub Ia brovoj
Ia dikulon.
Li malfermis Ia rulilon per rapida movo, kaj koníuzigo
el brilaj stoíoj fluis super liaj genuoj. "Vi vivis, Majstro,
dum periodo esence cilindra-Ia
Viktorina periodo.
Kun
duonsfera tendenco
êe õapeloj,
Ciam cirklaj kurboj.
Nun--"
Li ekeltiris etan ilon samgrandan kaj sarnaspektan kiel memstreêa poshorlogo, kirlis Ia tenilon, kaj
jen-eta blanke vestita figuro aperis kvazaü per kinetoskopo
sur Ia platajo, pasante kaj turnigante.
La tajloro ekprenis

LA SONO DE TUMULTO

27

spccimenon
de blueblanka
atlaso.
"Tio
estas mia
koncepto pri Ia nuntempa traktado por vi," li diris.
La dikulo venis kaj staris apud Ia êultro de Graham.
" Ni disponas tre malmultan tempon," li diris.
"Fidu min," diris Ia tajloro.
"Mia masino sekvas.
Kion vi opinias pri tio? "
"Kio tio estas?"
dernandis Ia homo el Ia dek-naüa
jarcento.
" Je via epoko oni montris al vi modbildon,"
diris Ia
l ajloro, "sed tio estas nia moderna evoluajo.
Rigardu."
l.a eta figuro repetis siajn movigojn, sed malsimile vestita.
" Ali tio êi? " kaj kun kla'ceto alia malgrandulo portante
pli vastan tipon de robo marsis sur Ia platon.
La tajloro
('stis tre rapidrnova, kaj ekrigardis dufoje al Ia lifto dum
1, Iaris tiujn agojn.
~i rulsonis denove, kaj mallonghara anemia knabo kun
I1.ijtoj de nina tipo, vestite per kruda palblua kanvaso,
,I pcris kune kun malsimpla
maêino, kiun li sovis senbrue sur
I .ulctoj en Ia êambron.
Senprokraste Ia tajloro faligis Ia etan
I, inctoskopon, kaj invitis, ke Grahamstaru
antaü Ia maâino ;
li murmuris kelkajn ordonojn aI Ia mallonghara knabo,
I, i11 respondis per gorgaj tonoj kaj per vortoj kiujn Graham
111'rekonis. La knabo tiam iris por fari nekompreneblan
ulparolon êe Ia angulo, kaj Ia tajloro eltiris nombron da
11.1boritaj brakoj, kiuj finigis per disketoj, eltirante ilin
\,IS Ia diskoj kuêis plate kontraü
Ia korpo de Graham, unu
1'1' õiu sultrosto, unu êe Ia kubutoj, unu êe Ia nuko, kaj
111,1plu, tiel ke fine trovigis, eble, kvardeko da ili sur lia
1l01'l>1kaj membroj. Samtempe iu alia eniris Ia halon per
1., lifto, malantaü
Graham.
La tajloro
ekfunkciigis
nu-kanismon kiu kaüzis mallaütan
ritman movadon de
1'.lrtoj de Ia masino, kaj post alia minuto li suprenfrapis
1.1hrakojn kaj liberigis Grahamon.
La tajloro resurmetis
11 li Ia nigran mantelon, kaj Ia flavetbarbulo
donis al li
,.;l.lscton da refreêiga fluidajo. Graham vidis super Ia rando
011'Ia glaseto palvizagan junulon, kiu rigardis lin neordinare
!il,sl'.
l.a dikulo paêadis êiam trans Ia êambron plendeme, kaj
111111
turnigis kaj iris tra Ia arkajo alia balkono, de kiu Ia
111110de malproksima
amaso ankoraú fluis per levigoj
1..1i mallevigoj,
La mallonghara knabo donis al Ia tajloro

LA DORMANTO

28

VEKIGAS

rulajon de Ia blueta atlaso, kaj Ia du fiksis tion al Ia
mekanismo
laü maniero
memoriga
pri paperrulo
êe
presrnasino de Ia dek-naüa jarcento.
Tiam ili sovis Ia
tuton sur ~iaj facilaj senbruaj radetoj trans Ia êambron
aI malproksima
angulo, kie plektita kablo kurbigis iom
gracie de Ia muro.
Ili kunigis ion kaj Ia maêino íarigis
energia kaj rapida.
"Kion tio faras?"
demandis Graham, montrante per
Ia malplena glaseto Ia klopodemajn virojn, kaj penante
malatenti Ia rigardegon de Ia noveveninto.
"tu tio estasia forto-kondukata
internen? "
" jes," respondis Ia fiavetbarbulo.
" Kiu tÚt estas?"
Li indikis Ia arkajon malantaü si.
La purpure vesti ta viro karesis sian barbeton, hezitis,
kaj respondis subvoêe, " Li estas Howard, via êefa gardisto.
Efektive, Majstro-est.as
iom malfacile klarigi.
La Konsilantaro nomas gardiston
kun subuloj.
Tiu êi halo,
ekster kelkaj reguloj, estis publika.
Por ke Ia popolo
kontentigu sino Ni nun baris Ia pordojn Ia unuan fojon.
Sed mi pensas, se ne malplaêas al vi, ke mi lasos al li Ia
klarigon. "
" Strange ! " diris Graham. "Konsilantaro?
Gardisto?"
Tiam, turnante Ia dorson al Ia noveveninto, li demandis
mallaüte, "Kial
tiu viro rigardegas min?
tu li estas
hipnot.isto? "
" Hipnotisto!
Li estas kapilotornisto."
" Kapilotomisto ! "
" Jes, unu el Ia êcfaj. Lia êiujara salajro estas sesdoz
leonoj .::
Tio sonis kvazaü scnscnca]o.
Graham ekkaptis Ia lastan
frazon per sanccligema
cerbo.
"Sesdoz
leonoj?"
li
diris.
" tu vi ne kalkulis per leonoj?
Mi supozas, ke ne. Vi
uzis Ia antikvajn funtojn?
Ili estas niaj monunuoj."
" Sed kion vi ankaü diris-sesdoz
?"
"Jes,
Majstro, ses doznoj.*
Kompreneble,
eê tiuj
malgrandajoj san~i~is. Vi vivis en Ia tagoj de Ia decimala
sistemo, Ia araba sistemo-dekoj
kaj malgrandaj
centoj
kaj miloj. Ni posedas nun dek-unu numeralojn.
Ni uzas
*Anglc:

dozon=dek-duo.

LA SONO

DE

TUMULTO

29

simplajn ciferojn por dek kaj dek-unu, du ciferojn por
dozno, kaj domo da doznoj faras groson, granda cento,
vi komprenas, dek-du grosoj estas dozando, kaj dozando
da dozandoj estas miriado.
Tre sim ple ? "
" Mi supozas, ke jes," diris Graham.
"Sec1 tiu kapkion vi diris ? "
La f!avetbarbulo ekrigarc1is trans lian su1t.ron.
" J en viaj vestajoj ! " li c1iris. Graham turnigis rapic1c
kaj vidis Ia tajloron, kiu staris êe lia fianko ridetantc, kaj
tcnante evidente novajn vestajojn
sur Ia brako.
La
mallonghara knabo, per unu fingro, sovis Ia malsirnplan
maâinon al Ia lifto, en kiu li antaüe vcnis.
Graham
rigardcgis Ia finitan vestaron.
"tu vi vere velas diri--!
"
"Jus farita," diris Ia tajloro.
Li faligis Ia vestajojn
1"(' Ia piedoj de Graham, paêis al Ia lito sur kiu Graham.
l.istatempc kuâis, eljetis Ia travideblan
matracon,
kaj
xuprcnturnis Ia spegulon. Dum li faris tion, furioza tintilo
vokis Ia dikulon al la angulo. La ftavetbarbulo rapidis al
1I kaj poste elkuris tra Ia arkajo.
La tajloro helpis al Graham surmeti malhelc purpuran
l.ombinitan
vestajon,
samtempe
âtrumpoj,
vesto, kaj
pantalono, dum Ia dikulo revenis ella angulo por renkonti Ia
Il.tvctbarbulon, kiu revenis de Ia balkono.
Ili kornencis
..rpide paroli subvoôe, ilia mieno tenis sendube malt i ankvilan
econ.
Super Ia purpura
subvestajo
sekvis '
mulsimpla vesta]o blue blanka, kaj Graham vestigis rec
l.uunode, kaj vidis sin, ankoraü flavpala, nerazita kaj vila,
,,'<1 almenaü ne plu nuda, kaj, laü ia ncdifincble scnpn'ccdcnta rnanicro, gracia.
" Mi elevas rnin razi," li diris rigarelantc sin en Ia spcgulo.
" Post momento," eliris Howard.
l.a persista rigarelego êesis. La junulo Ierrnis Ia okulojn,
I' malfermis
ilin, kaj kun etendita
rnalgrasa
mano,
rlproksimigis al Graham.
Tiam li haltis, malrapide
'" .tante pcr Ia mano, kaj êirkaürigardis.
", Segon," eliris Howarel senpacience, kaj tuj Ia flaveth.uhulo metis segon malantaü Graham.
"Bonvole sidigü,"
dllls Howarel.
Craham hezitis, kaj en Ia alia mano ele Ia sovagokula
vi,o li vidis Ia brileton ele êtalo.

30

LA DORMANTO

VEKIGAS

" êu vi ne komprenas, Majstro ? " kriis Ia ftavetbarbulo,
rapide sed gentile. "Li intencas tondi al vi Ia harojn."
" Ho l " kriis Graham komprenante.
"Sed vi nomis
·
"
1m-c c Kapilotomisto-guste!
Li estas unu ella plej bonaj
artistoj en Ia mondo."
Graham abrupte sidigis. La ftavetbarbulo malaperis.
La kapilotomisto antaüeniris, ekzamenis Ia orelojn de
Graham kaj surrigardis lin, palpis lian kranion, kaj estus
denove sidiginta por rigardi lin, krom pro Ia aüdebla
senpacienco de Howard.
Tuj per rapidaj movoj kaj
sinsekvo de lerte manipiílita] iloj li razis Ia mentonon de
Graham, tondis liajn lipharojn, kaj frizis kaj arangis
liajn harojn.
Cion êi li faris senvorte, kun io kvazaü
Ia ravita mieno de inspirita poeto. Kaj tuj kiam li finis
oni donis al Graham paron da suoj.
Subite laüta voêo kriis-c-êajnis, ke gi venas de masino
en Ia angulo-," Tuj-tuj.
La popolo scias tra Ia tuta
urbego. Oni êesas labori. Oni êesas labori. Ne atendu
pro io, sed venu ! "
Tiu krio sajnis treege maltrankviligi Howardon.
Laü
liaj gestoj Graham pensis, ke li hezitas inter du direktoj.
Abrupte li iris al Ia angulo, kie staris Ia aparato êirkaü
Ia kristala globeto. Dume Ia subtono de tumulta kriegado
ella arkajo, kiu ankoraü daüris Ia tutan tempon, svelis gis
sonego, mugis kvazaü gi preterftuegas, kaj kvietigis ree
kvazaü gi rapide foriras. Gi logis Graham post sin per
nerezistebla altiro. Li ekrigardis Ia dikulon, kaj tiam obeis
sian impulson.
Per du paêoj li malsupreniris Ia êtupojn
kaj trovigis en Ia koridoro, kaj per dudek li eliris sur Ia
balkonon sur kiu Ia tri viroj antaüe staris.

êAPITRO

KVINA.

LA MOVICANTA] VO]O].

LI iris al Ia kradbarilo de Ia balkono ka j rigardis supren.
Surpriza ekkrio pri lia apero, kaj- Ia movoj de amaso da
bomoj, venis ella granda spaco malsupre.
Lia unua impreso estis pri konsterna arkitekturo.
La
loko, en kiun li rigardis, estis perspektivo el titanaj konstruajoj, kurbigantaj
grandioze ambaüdirekten.
Supre
fortegaj kantileveroj kunkurbigís trans Ia vastan largon
de Ia loko, kaj reto el diafana materialo kaêis Ia êielon.
Gigantaj globoj kun malvarmete blanka lumo bontigis
Ia palajn sunradiojn, kiuj filtrigis malsupren tra Ia traboj
kaj dratoj. Tie kaj aliloke araneajeca pendponto, punktita
de piedmarêantoj,
sin [etis trans Ia abismon, kaj Ia aero
cstis transretita de maldikaj kabloj. Ke krutega konstruajo
pendas super li, li ekvidis, kiam li suprenrigardis, kaj Ia
kontraüa fasado estis griza kaj fendita de vastaj aikajoj,
rondaj
malfermajoj,
balkonoj,
murapogiloj,
turetoj,
miriadoj da grandaj fenestroj, kaj komplika sistemo de
arkitektura
reliefo.
Trans tiuj legigis horizontale kaj
oblikve surskriboj el nefamiliaraj literoj. Kelkloke apud
Ia tegmento strange dikaj ênuregoj estis ligitaj, kaj
kurbigis krute gis rondaj malfermajoj êe Ia kontraüa
ftanko de Ia spaco. Guste dum Grabam rimarkis tiujn,
malproksima figureto de palblue vestita viro kaptis lian
atenton. Tiu figureto staris alte supre trans Ia spaco apud
Ia supro de unu el Ia festonoj, klinante sin antaüen de
malgranda stona breto kaj manipulante kelkajn preskaü
nevideblajn snuretojn kiuj pendis de Ia linio. Subite,
kun ftugfalo kiu levis Ia koron de Grabam al lia buêo,
tiu viro rapidegis laü Ia kurbo kaj malaperis tra ronda truo
kontraüflanke de Ia vojo.
Grabam jam rigardis supren
dum li eliris sur Ia balkonon, kaj unue tio, kion li vidis
31

32

LA DORMANTO

VEKrC-AS

supre kaj kontraüe, kaptis lian atenton kaj elbaris êion
alian. Tiam subite li rimarkis Ia straton!
Tiu tute ne
estis strato, laü Ia ideo de Graham pri tiaj aícroj, êar dum
Ia deknaüa jarcento Ia solaj vojoj kaj stratoj estis ebenaj
strioj el senmova tero, kunpremitaj
riveretoj da veturiloj
inter mallargaj trotuaroj.
Sed tiu vojo havis cent metrojn
da largeco, kaj movigis ; gi movigis tute, krom Ia mcza,
Ia plej mal alta parto. Dum momento Ia movado konfuzis
lian cerbon. Tiam li komprenis.
Sub Ia balkono tiu eksterordinara
strato fluis rapide
dekstren
de Graham,
senêesa fluado rapidante
kiel
ekspresvagonaro de Ia deknaüa jarcento, senfina rubandego
el mallargaj transaj superkusantaj
latoj, kun etaj interspacoj, kiuj lasis, ke gi sekvu Ia konturon de Ia strato ,
Sur gi staris segoj, kaj foje kaj ree etaj kioskoj, scd tiuj
êi preterkuris tro rapide, tieI ke li ne vidis, kio trovigas
interne.
De tiu plej apuda kaj rapida trotuaro seria
da aliaj malsupreniris
gis Ia mezo de Ia spaco.
Ciuj
movigis dekstren, êiu videble pli malrapida 01 tiu supere,
scd Ia diferenco de rapideco estis sufiêe malgranda, ke oni
povis pasi de unu trotuaro al Ia apuda, kaj tiamaniere
marêi seninterrompe
de Ia plej rapida gis Ia senmova
meza vojo. Trans tiu meza vojo trovigis simila serio da
senfinaj trotuaroj rapidantaj maldekstren de Graham.
Kaj
sidante amasc sur Ia du plej largaj kaj rapidaj trotuaroj,
aü pasante de unu al alia kvazaü sur stuparo, aü svarmantc
sur Ia meza spaco, iris nenombrebla kaj mirinde diversa
amaso da homoj.
" Ne konvenas, ke vi restu êi tie," kriis Howard subitc,
êe lia flanko. "Vi devas tuj Iorveni."
Graham ne respondis.
Li aüdis kvazaü ne aüdante.
La vojoj iris kun mugado, kaj Ia amaso kriegis. Li vidis
virinojn kaj knabinojn kun fluantaj haroj, belege vestitajn,
kun transaj strioj inter Ia mamoj.
Tiuj aperis Ia unuaj
ella konfuzigo.
Tiam li rirnarkis, ke Ia êcfa nuanco en
tiu kalejdoskopo el kostumo estas Ia palbluo, kiun Ia knabo
de Ia tajloro antaüe portis.
Li ekrimarkis kriojn-"
La
Dormanto!
Kio okazis al Ia Dormanto?"
kaj sajnis,
kvazaú Ia zumantaj trotuaroj antaü li subite makuligis de Ia
pala flaveto de homaj vizagoj, kaj poste eê pli dense. Li
vidis montrantajn
fingrojn.
La senmova meza spaco de

LA MOVrC-ANTA]

VO]O]

33

tiu vastega arkajo kontraü Ia balkono estis preme plenigita
de bluvestitaj
personoj.
Ia barakto
jam komencigis.
Sajnis, ke oni puêas homojn supren aI Ia rapidantaj vojoj
ôiuflankc, kaj ke ili estas kontraüvolc
forportataj.
Ili
desaltis, tuj kiam ili trovigis for de Ia densa parto de Ia
konfuzígo, kaj rekuris alIa barakto.
"Tio estas Ia Dormanto.
Vere Ia Dorrnanto,"
voêoj
kriis. "Tio ne povas esti Ia Dorrnanto," kriis aliaj. PIi
kaj pli da vizagoj sin turnis liadirekten.
Kelkloke laülonge
de tiu meza vojo Graham rimarkis malfermajojn, putojn,
C;ajne Ia suprojn de stuparoj, kiujn homoj supren- kaj
malsupreniris.
La barakto centrigis êirkaü Ia plej proksima
ai li el tiuj. Homoj kuris malsupren trans Ia movigantaj
\ojoj, lerte saltante de âtupo al stupo. La kunpremantoj
sur Ia plej altaj trotuaroj
sajnis dividi sian intereson
mter tiu loko kaj Ia balkono.
Aro da fortikaj homoj
vcstitaj per brile ruga uniforme, vigle laborante kune,
sin okupis barante la vojon al tiu stuparo.
Cirkaü ili
.unaso rapide kolektigis.
Ilia brila koIoro kontrastis frape
Ia blankbluon de iliaj kontraüuloj,
êar sendube okazas
barakto.
Li vidis tion, dum Howard kriis êe lia orelo kaj svingis lian
brakon. Kaj subite Howard malaperis, kaj li staris sola.
La krioj, " La Dormanto ! " kreskis laüte, kaj Ia homoj
sur Ia pIej apuda trotuaro
starigis.
Tiu trotuaro,
li
rimarkis, estas malplena dekstre de li, kaj malproksime
t rans Ia spaco Ia kontraücn-iranta
rubandego
alvenas
homplena kaj forpasas malplena.
Nekredinde
rapide
vasta amaso jam kolektigis en Ia meza spaco antaü liaj
okuloj; dense svingiganta amaso da homoj, kaj Ia kriegoj
svelis de necerta
vokado gis vasta senêesa bruego:
"La Dormanto!
La Dorrnanto l " kun ekkrioj kaj
aklamoj, svingado de vesto] kaj krioj-"
Cesigu Ia vojojn ! "
lIi kriis ankaü alian nomon nekonatan de Graham.
Tiu
sorris kvazaü " Ostrog."
La pli malrapidaj vojoj baldaü
plcnigis de agemaj homoj, kiuj kuris kontraü la movado por
sin .teni apud li.
" Cesigu Ia vojojn," ili kriis.
VigIaj figuroj kuris de Ia
mezo supren al Ia rapida vojo proksime de li; ili portigis
rapidc preter li, kriante strangajn nekompreneblajojn,
kaj
rckuris oblikve gís Ia meza vojo.
Unu dirajon li povis

34

LA DORMANTO

VEKlGAS

distingi:
"Tio estas vere Ia Dormanto.
Tio estas vere Ia
Dormanto," ili konstatis.
Dum iom da tempo Graham staradis senmova.
Tiam li
vive kompronis, ke êio êi rilatas lin. Li gojis pri sia mirinda
populareco, li klinigis, kaj serêante geston pli malproksime
videblan, svingis Ia brakon.
Li restis mirigita de Ia
bruego, kiun tio ôi instigis.
La tumulto êirkaü Ia malsuprenircjo levigis gis Iurioza forto. Li rimarkis homplenajn
balkonojn,
virojn kiuj glitas laü snuregoj, virojn sur
segoj kvazaü trapezoj sin [etantajn trans Ia spacon.
Li
aüdis voêojn malantaü
si, kie amaso
da personoj
malsupreniris Ia stupojn tra Ia arkajo.
Li subite rimarkis,
ke lia gardisto Howard revenas kaj premas dolorige lian
brakon, kaj krias neaüdeble en lia orelo.
Li turnigis,
kaj Ia vizago de Howard estis pala.
"Revenu,"
li aüdis.
"Oni haltigos Ia vojojn.
La tuta
urbego konfuzigos."

Multe da viroj aperis rapidante
laü Ia koridoro el
bluaj kolonoj malantaü Howard-la
rugharulo, Ia flavetbarbulo, Ia altkreska
viro cinabroruge
vestita,
arnaso
da aliaj kiuj portis bastonojn-kaj
êiuj êi personoj aspektis
maltrankvilaj
kaj hastemaj.
"Forkonduku
lin," kriis Howard.
" Sed kial? " eliris Graham.
"Mi ne komprenas--"
" Vi elevas forveni ! " eliris Ia rugvestita viro per firma
tono. Liaj vizago kaj okuloj ankaü aspektis firma]. La
rigarelo ele Graham iris de vizago al vizago, kaj li subite
konsciigis pri tiu plej malagrabla gusto ele Ia vivo, Ia
períorto.
lu ekprenis lian brakon. . . .
Oni lin fortiris.
Sajnis, kvazaü Ia tumulto
subi te
duobligas, kvazaü Ia duono de Ia krioj, kiuj antaüe envenis
de Ia mirinela vojo, nun eksaltas en Ia korielorojn de Ia
granda konstruajo post li. Mirante kaj konfuzite, sentante
senpovan eleziron rezisti, Graham sin trovis duone kondukata, duone sova ta, laülonge de Ia koridoro el bluaj
kolonoj, kaj subite li trovis sin sola kun Howard en liíto,
kaj rapide iranta supren.

êAPITRO

SESA.

LA HALO DE LA STATUO DE ATLAS.

DE Ia momento kiam Ia tajloro klinigis adiaüante, gis Ia
momento kiam Graham trovis sin en Ia Iiíto, pasis entute
apenaü kvin minutoj.
G:is nun Ia nebulo ele lia longega
intertempo de dormo superpendis lin. Ankoraü Ia komenca
strangeco, ke li eô vivas je tiu malproksima periodo, pcntris
ôion per miro, per sento de neracio, per io kvazaü Ia eco
de realisma songo. Li sentis sin ankoraü aparta, miranta
rigardanto, ankoraü nur duone implikita en Ia vivo. Tio,
kion li jus vidis, kaj precipe Ia lasta homplena tumulto,
kadrita de Ia ekstero de Ia balkono, havis dramecan aspekton,
sarne kiel io vidata de en teatra logio. "Mi ne kornprcnas,"
li eliris. "Kio genas ilin?
Mia cerbo kirligas.
Kial ili
kriegis? Rio estas Ia dangero ? "
"<Ankaü ni havas genajojn,"
eliris Howarel.
Liaj
okuloj evitis Ia demandon
de Graham.
"Nun
estas
maltrankvila
tempo.
Kaj efektive,
via apero, via
nunternpa vekigo, havas ian rilaton--"
Li parolis spasme, kvazaü viro kiu ne tute fidas sian
spiron. Li haltis abrupte.
" Mi ne komprenas," di ris Graham.
" Tio klarigos pli poste," diris Howard.
Li ekrigardis maltrankvile
supren, kvazaü li trovis
malrapida Ia progreson de Ia lifto.
"Mi komprenos pli bone, sendube, kiam mi iom ôirkaürigardos,"
diris Graham perpleksite.
"Tio estosncpre estos perpleksa.
Nun ôio sajnas tiel stranga.
10
ujn sajnas ebla. 10 ajn. Eô rilate detalojn. Via kalkulado,
oni diras, estas diferenca."
La lifto haltis, kaj ili elpasis en mallargan sed ire longan
koridoron inter altaj muroj, laülonge de kiu iris eksterorelinara nombro da tuboj kaj drategoj.
" Kiel granda ôi tiu loko estas! " diris Graham.
"êu
Ai estas unu sola konstruajo ? Rio gi estas? "
t t êi tiu estas
unu ella urbaj vojoj por diversaj pubJikaj
sl'rvoj: Lumo kaj tiel plu."
"Cu tio estis socia maltrankvilo-tiu-sur
Ia granda
.voja placo? Kiel vi estas regata?
Cu vi ankoraü poseelas
policon? "

35

36

LA DORMANTO

VEK1CAS

" Kelkajn," diris Howard.
" Kelkajn ? "
" Cirkaü dekkvar."
" Mi ne komprenas."
"Tre
kredeble ne.
Nia socio probable sajnos tre
malsimpla por vi. Verdire, mi mem ne tre klare komprenas
~in. Neniu komprenas
~in. Vi, eble, komprenos-pli
poste. Ni devas iri ai Ia Konsilantaro."
Grabam dividis Ia atenton inter Ia urga neceseco de
siaj demandoj, kaj Ia homoj en Ia haloj kaj koridoroj,
kiujn ili Iaüiris. Momente lia atento fiksigis ai Howard,
kaj Ia hezitaj respondoj, kiujn tiu faris, kaj tiam li perdis
Ia sekvon pro iu viva neatendita impreso. En Ia koridoroj,
en Ia haloj, Ia duono de Ia personoj êajnis porti Ia rugan
uniformon.
La palblua kanvaso, kiu antaüe tiom abundis
en Ia strato de movigantaj
vojoj, ne aperis. Ciam tiuj
viroj rigardis lin, kaj salutis lin kaj Howard, kiam ili pasis.
Li kaptis klaran vidon de longa koridoro, kaj tie ke"kaj
knabinoj sidis sur malaltaj segoj, kvazaü êe klaso. Li ne
vidis instruiston,
sed nur strangan
aparaton,
de kiu,
êajne, voêo venas.
La knabinoj rigardis lin, li kredis,
kun scivolemo kaj miro. Sed oni rapidigis lin for, antaü
01 li povis klare bildigi al si Ia kunvenon.
Li opiniis, ke
ili konas Howardon, sed ne lin mem, kaj ke ili demandas
sin, kiu li estas. Tiu Howard, laüsajne, estis grava persono.
Sed tamen li estis nur Ia gardisto de Graham.
Estis
strange !
Poste sekvis koridoro kvazaü krepuska, kaj en tiun
pendis trotuaro, tiel ke li vidis Ia piedojn kaj maleolojn
de Ia personoj kiuj iris kaj reiris sur gi, sed neniun plian
parton de ili. Tiam nebulaj impresoj pri galerioj kaj pri
hazardaj mirigitaj preterpasantoj,
kiuj turnigis por rigardi
Ia duon kun ilia rugvestita gvardio.
La stimulo de Ia refortigiloj, kiujn li trinkis, estis nur
dumtempa.
Li rapide lacigís pro Ia troa rapidado.
Li
petis, ke Howard malpliigu Ia rapidecon.
Baldaü li
trovigis en lifto, kiu posedis fenestron frontantan
al Ia
granda strata spaco, sed gi estis vitrita kaj ne malfermebla,
kaj ili staris tiel altloke, ke li ne povis vidi Ia movigantajn
vojojn sube. Sed li vidis homojn pasantajn tien kaj reen
laü snuregoj kaj sur strangaj, malfortaspektaj
pontoj.

LA HALO

DE LA STATUO

DE ATLAS

37

De tie ili transpasis Ia straton je granda alteco super gi.
Ili transiris per mallarga ponto, fermita per vitro tiel
klara, ke li kapturnigis eê memorante gin. Cia planko
ankaü estis el vitro.
Laü lia memoro pri Ia klifoj inter
New Quay kaj Boscastle, tiel malproksima
Iaü tempo,
sed tiel proksima laü lia sperto, sajnis al li, ke ili staras
pli 01 cent metrojn super Ia movigantaj vojoj. Li haltis,
rigardis malsupren inter siaj kruroj sur Ia svarmantan
bluan kaj rugan homamason,
malgrandan
kaj perspektivigitan, baraktantan
kaj gestantan
ankoraü ai Ia eta
balkono, kie li antaü tiel mallonge staris.
Maldensa
nebuleto kaj Ia brilego de Ia grandaj globoj el lumo malklarigis êion. Viro sidanta en maIgranda reta duonkago
prctcrrapidegis de loko eê pli alta 01 Ia mallarga ponteto,
mnlsuprenirante
sur snurego preskaü tiel rapide, kvazaü
Ir falas. Graham nevole haltis por rigardi tiun strangan
pilsageron malaperi suben, kaj tiam liaj okuloj reiris ai Ia
I 11 multa barakto.
.
l.aülonge de unu ella pli rapidaj vojoj kuris aro da rugaj
ru.rkuloj. Tiu êi rompigis en individuojn dum gi alprok1111 iA"is
al la balkono, kaj iris fluante trans Ia pli malrapidajn
\ »jojn al Ia densa baraktanta
amaso sur Ia meza spaco.
l ru] rugvestitaj
viroj sajnis esti armitaj per bastonoj ;
rir ~ajnis frapi kaj pusbati. Granda kriado, koleraj kaj akraj
Ir ioj, clkrevis kaj supreniris al Graham malfortc kaj
l.ulensimile. "Tru plu," kriis Howard, metante Ia manojn
I" Iin.
Alia viro rapidegis laü snurego. Graham subite ekrigardis
uprcn, por vidi, de kie li jus venis, kaj vidis tra Ia vitra
II'gll1('nto kaj Ia reto eI kabloj kaj traboj malklarajn
rlnjll ritme pasantajn
kiel Ia velojn de ventmueliloj,
"i'l intcr ili kaptis ekvidojn aI malproksima kaj pala êiclo.
.Ir:II11JIoward sovis lin antaüen trans Ia ponton, kaj li sin
Irnvis cn mallarga koridoreto ornamita per geometriaj
""~I'gnajoj .
" Mi volas vidi pli da tio," kriis Graham kontraüstarante.
" No, ne," kriis Howard ankoraü tenante lian brakon.
11'11 Ia vojo.
Vi devas iri laü tie."
Kaj Ia rugvestitaj
11 "I kiuj sekvis ilin sajnis pretaj subteni liajn ordonojn.
lvr-lkaj negroj, portante kuriozan vesposimilan uniformon,
11"'1 is cn Ia koridoreto,
kaj unu rapide suprensovis glitantan

3R

LA DORMANTO

LA HALO

VEKIC~AS

kovrilon. kiu sajnis ai Graham kiel pordo, kaj kondukis
ilin tra ~i. Graham trovis sin en galerio, kiu superpendis Ia
finon de grandega õambro.
La nigre kaj flave vestita
servisto transiris tion, suprenâovis eluan panelon, kaj staris
atendante.
Tiu loko aspektis kvazaü antaiíêambro.
Li vidis kelke
da homoj sur Ia meza spaco, kaj je Ia kontraüa fino grandan
imponan pordegon, supre de stuparo.
La pordo estis
peze kurtenita, sed lasis ekvidon ai ankoraú pli granda halo.
Li rimarkis blankulojn ruge vestitajn, kaj aliajn negrojn
vestitajn nigre kaj flave, kiuj staris rigide apud tiuj pordegoj.
Dum ili transiris Ia galerion, li aüdis flustron de malsupre,
"La
Dormanto,"
kaj rimarkis turnigadqn
de kapoj,
kaj zumon de observado.
Di cniris alian koridoreton en Ia
muro de tiu êi antauêambro,
kaj tiam trovis sin sur
ferkradita metala galerio, kiu pasis êirkaú Ia flanko de Ia
grandega halo, kiun li jam vidis tra Ia kurtcnoj.
Li eniris
Ia lokon ôe Ia angulo, tiel ke li ricevis Ia plej plenan impreson
pri giaj grandegaj proporcioj.
La negro kun Ia vesposimila
uniformo paêis flanken, kiel bone dresita servisto, kaj fermis
Ia panelon post si.
Kompare kun ôiu Ioko, kiam Graham gis tiam vidis,
tiu dua halo sajnis esti ornamita treege riêe. Sur piedestalo
êe Ia malproksima fino, kaj pli brile lumigata 01 êio cetera,
stans glganta blanka statuo de Atlas, forta kaj vigia, kun
Ia terglobo sur liaj klinitaj sultroj.
Tio estis Ia unua
afere, kiu trafis lian atenton, êar gi estis tiel vasta, tiel
pacience kaj dolorige reala, tiel blanka kaj simpla. Escepte
tiun statuon kaj estradon õe Ia mezo, Ia vasta planko de Ia
halo estis brila vakajo. La estrado staris malproksime en Ia
vasto de Ia spaco ; gi aspektus nura metalplato, se grupo
el sep viroj ne starus ôirkaú tablo sur gi, ka j tiel donus ideon
pri giaj veraj proporcioj.
Di êiuj por tis blankajn robojn ;
sajnis, ke ili nur jus levigis el siaj segoj, kaj ili rigardis
ai Graham fikse, Ce Ia fino de Ia tablo li vidis Ia brileton de
kelkaj mekanikaj aparatoj.
Howard kondukis lin laü Ia fina galerio, gis ili staris
kontraií tiu fortega laboran ta statuo.
Tiam li haltis.
La du rugvestitaj viroj, kiuj sekvis ilin en Ia galerion, venis
por stari po unu ambaúflanke de Graham.
"Vi devas resti êi tie," murmuris Howard. "kclkajn

DE LA STATUO

DE ATLAS

39

minutojn,"
kaj, ne atendante
respondon,
li forrapidis
laiílonge Ia galerion.
" Sed kial---? " komcncigis Graham.
Li movigis kvazaií por sekvi Howard, kaj trovis ke unu
el Ia rugvestitaj
viroj baras ai li Ia vojon.
"Vi devas
.itendi ôi tie, Majstro," diris Ia rugvestita viro.
" Kial ] "--"
Pro ordono, Majstro."
" Kies ordono? "--"
Ordonoj ai ni, Majstro."
Graham montris sian incitigon per rigardo.
"Kiu loko tiu estas?"
li demandis baldaü,
"Kiuj
estas tiuj ? "
" Ili estas Ia Anoj de Ia Konsilantaro, Majstro."
t t Kiu
KonsiIantaro."--"
La Konsilantaro."
" Ho ! " dihs Graham, kaj post egale neefika provo je Ia
.rlia viro, iris ai Ia kradbarilo kaj rigardis malproksime Ia
blankvestitajn
virojn, kiuj staris
rigardante
lin kaj
ílustrante kune.
La Konsilantaro?
Li ekvidis, ke nun estas ok, kvankarn
I1 nc rimarkis, kiel Ia noveveninto alvenis.
Ili ne faris
-ulutajn gestojn;
ili staris rigarelante lin, same kiel dum
1.1 dek-naüa jarcento aro da homoj eble starus sur Ia strato
ngardante malproksiman
balonon, kiu subite flotas antaü
ihan rigardon.
Kia konsilantaro tio estas, kolektiginta tie,
1111areto ela viroj sub Ia signifa blanka Atlas, tute for de
í 111 subaiískultanto
en Ia impresa
vasto?
Kaj kial
ti 11
i kondukas lin ai ili, kaj kial ili rigardas lin strange kaj
parolas neaüdeble ? Sube Howard aperis, pasante rapide
,li ili trans Ia poluritan plankon.
Kiam li alproksimigis,
I1riverencis kaj faris kuriozajn movojn, êajne de ceremonia
sjx-co.
Tiam li supreniris Ia stupojn de Ia estrado kaj
laris apud Ia aparato êe Ia fino de Ia tablo.
Graham observis Ia videblan, neaiídeblan kunparolon.
I'ojc iu el Ia blankvestitaj
viroj ekrigardis lin. Li vane
Ir('('is Ia orelojn.
La gestoj de du el Ia parolantoj
\'1I;li[{is. Li rigardis de ili ai Ia pasivaj vizagoj de siaj
"lI"tlistoj. Kiam li denove rigardis, IIoward 'etendis Ia
ur.mojn kaj movis Ia kapon, kiel viro kiu protestas.
Li
I ,IIS interrompita,
sajne, de unu cl la konsilantoj, kiu frapis
11 tablon.
l.a kunparolo daüris senfine longe laü Ia sentoj de Graham.
l.iuj okuloj levigis ai Ia trankvila giganto, êe kies piedoj
Ii

LA DORMANTO

VEKIGAS

LA HALO DE LA STATUO DE ATLAS

sidis Ia Konsilantoj.
De tic ili vagis alia muroj de Ia halo.
Gi estis ornamita per longaj pentritaj paneloj de kvazaüjapana tipo, el kiuj rnultaj estis tre bclaj. Tiuj paneloj
grupigis en granda kaj malsimpla kadrajo el malhela
metalo, kiu ligigis ankaú kun Ia kariatidoj* de Ia
galerioj kaj Ia grandaj strukturlinioj
de Ia interno. La
facila gracio de tiuj pancloj kontrastis Ia fortegan blankan
figuron kiu laboris êe Ia centro de Ia skemo. La okuloj de
Graham reiris ai Ia Konsilantaro, kaj Howard jus malsupreniris Ia stupojn.
Kiam li alproksimigis, oni povis
distingi liajn trajtojn, kaj Graham vidis, ke li estas ruga
kaj elblovas siajn vangojn.
Lia vizago estis ankoraü
maltrankvila, kiam baldaü li reaperis sur Ia galerio.
"Laú tie," li diris koncize, kaj ili silerítc iris plue ai
pordeto, kiu malferrnigis je ilia alveno. La du rugvestitaj
viroj haltis po unu ambaúflanke de tiu pordo. Howard kun
Graham enpasis, kaj, rigardante reen, Graham vidis Ia
blankvestitajn
Konsilantojn;
ili ankoraü staris, preme
grupigitaj kaj rigardantaj lin. Tiam Ia pordo referrnigis
kun peza bato, kaj Ia unuan fojon post sia vekigo li
trovigis en silento. Eê Ia planko estis silenta sub liaj
piedoj.
Howard malfermis alian pordon, kaj ili sin trovis en
Ia unua el du kunaj êambroj meblitaj blanke kaj verde.
" Kiu Konsilantaro tio estis? " komencis Graham. "Kion
ili diskutis? Kial ili koncernas min ?"
Howard fermis Ia
pordon zorge, pezege sopiris, kaj diris ion subvoêe. Li
pasis oblikve trans la êambron kaj turnigis, elblovante
denove Ia vangojn.
" uh !" li gruntis, kiel homo
malêargigita.
Graham staradis, rigardantc lin.
"Necesas, ke vi komprenu," komencis Howard abrupte,
evitante Ia okulojn de Graham, "ke nia socio estas tre
komplika.
Duona klarigo, simpla nemodifita konstato,
donus ai vi falsajn impresojn.
Efektive-Ia
kazo parte
rilatas amasigan procenton-via
malgranda riêajo, kaj
tiu de. via kuzo Warming, kiun li testamentis ai vi-kun
iuj aliaj komcncajoj-jam
farigis tre konsiderindaj.
Kaj
*Statuo
kiu subtenas
balkonon,
arkajon,
k.t.p. per
(caryatide:
en multa] lingvoj:
de Greka kara=kapo).

Ia kapo

4I

laü aliaj manieroj, kiun vi malfacile komprenos, vi estas
persono signifa-Iege
treege signifa-Iege
plivole 01
praktike-implikita
en Ia aferoj de Ia mondo."
Li haltis.-"Jes?"
diris Graham.
"Ni spertas gravajn sociajn genojn."--"
Jes."
" Aferoj jam tiom gravigis, ke efektive estas konsilinde ,
ke oni izolu vin êi tie."
" Malliberigu min ! "kriis Graham.
" Nu-petu,
ke vi restu izolite."
Graham turnigis ai li. "Estas strange ! " li diris.
" Oni ne dolorigos vin."--"
Ne dolorigos ! ••
" Sed vi devas resti êi tie--"
" Dum mi lernas pri mia situacio, mi supozas."
" Precize."-·-"
Nu, bone, Komencu. Kial dolorigos? "
"Ne nun."--"
Kial ne? "
" Tio estas tro longa rakonto, Majstro."
"Nur plua kaüzo, ke mi komencu tuj. Vi diras, ke J1!i
estas gravulo. Rio estis tiu kriado, kiun mi aúdis?
Kial
vasta homamaso krias kaj ekscitigas pro tio, ke mia
Iranco finigis, kaj kiuj estas Ia blankvestitaj viroj en tiu
grandega konsilejo? ..
" Cio siatempe, Majstro;" diris Howard. "Sed ne krude,
nc krude. Nun estas malsolida tempo, kiam neniu posedas
hrrnan opinion.
Via vekigo=.neniu atendis vian vckigon.
ln Konsilantaro konsideras gin."
t t Riu
Ronsilantaro? "--"
Tíu, kiun vi vídis."
Graham faris koleretan geston.
"Tio ne decas," li
rliris. "Ronvenas, ke oni diru ai mi, kio okazas."
" Vi devas atendi. Vere vi devas atendi."
Craham sidigis abrupte.
"Mi supozas, êar mi tieI longe
.If(·ndis por revivigi," li diris, "ke mi devas iom plu
01 Iendi."
" Pli bone," diris Howard, " Jes, multe pli bone. Kaj
111
i elevas lasi vin sola. Dum iom da tempo. Dum mi
(·t·slasIa diskuton de Ia Ronsilantoj
. . . mi bedaüras."
Li iris al Ia senbrua pordo, hezitis, kaj malaperis.
Craham paêís al Ia pordo, provis gin, trovis gin fikse
lnsita per metodo, kiun li neniam poste komprenis,
I11111ig-is,
transpaãis Ia êambro., senripoze, iris tute êirkaü g-i,
1011sidig-is. Li restis sidanta kelkan tempon kun brakoj
I t1c1ilaj kaj brovoj kuntiritaj, mordante Ia ungojn kaj

42

LA DORMANTO

VEKIGAS

penante kunmeti Ia kalejdoskopajn impresojn de tiu unua
hora de maldorma vivo;
Ia vastaj mekanikaj
spacoj,
Ia senfina serio da êambroj kaj koridoroj, Ia granda barakto
kiu mugis kaj fluegis tra tiuj strangaj vojoj, Ia grupeto
de malproksimaj
nesimpatiaj homoj sub Ia kolosa Atlas,
Ia mistera konduto de Howard.
Ideo pri vasta heredajo
jam trovigis en lia cerbo-vasta
heredajo eble misuzitapri ia senprecedenta
gravajo kaj okazo.
Kion li devas
fari?
Kaj Ia izola silento de tiu êambro estis elokventa
pri mallibereco !
Eniris lian cerbon, nerezisteble konvinke, Ia ideo, ke
tiu serio da grandiozaj
impresoj estas nur songo.
Li
provis fermi Ia okulojn, kaj sukcesis, sed tiu êi ruzo
honorita de tempo ne kaüzis vekigon.
Poste li komencis tusi kaj ekzameni êiujn ncfamiliarajn
rneblajojn en Ia du êambretoj en kiuj li trovigis.
En longa ovala spegulpanelo li vidis sin mem, kaj haltis
mirigita.
Li estis vestita per gracia vestajo el purpuro
kaj blueta blanko, kun grize nuancita barbeto tondita je
pinto, kaj liaj haroj, kies nigreco nun striigis per grizo,
estis arangitaj sur lia frunto laü maniero nefamiliara sed
plaêa.
Li êajnis esti viro eble kvardek-kvinjara.
Dum
momento li ne perceptis, ke tiu estas li mem.
Ekrido venis kun Ia kompreno.
"Mi vizitu al Warming
vesti te tiamaniere ! " li ekkriis, "kaj petu, ke li akompanu
min por tagrnangi ! "
Tiam li pensis pri renkontigo kun unu post alia cl Ia
nemultaj familiaraj konatoj de sia frua virago, kaj meze
de sia amuzo li ekpensis, ke êiu homo, kun kiu li kapablus
tiel êerci, jam mortis antaü multaj jardekoj.
La penso
trafis lin abrupte
kaj akre;
subite li haltis, kun Ia
vizagesprimo .sangita al pala konstemigo.
La tumulta memoro pri Ia movigantaj trotuaroj kaj Ia
grandega fasado de tiu mirinda strato sin realtrudis.
La
kriantaj homamasoj
revenís, klaraj kaj vivaj, kun tiu
malproksima,
neaüdebla,
neamika
konsilantaro
blankvestita.
Li sentis sin eta figuro, tre bagatela kaj neefika,
kompatinde elstara.
Kaj êie õirkaüe, Ia mondo estisstranga.
.

CAPITRO

SEPA.

EN LA SILENTAJ CAMBROJ.

nelonge Graham rekomencis ekzameni Ia êambrojn.
Lei.scivolemo igis lin movigi, spite de lia laceco. La interna
êambro, li vidis, estas alta, kaj gia plafono kupoloforma,
kun kvarangula
truo meze, kondukanta
al funelo,
en kiu turnigis rado kun largaj ventumiloj sajne pelanta
Ia aeron supren laü Ia tubego. La mallaüta zuma tono de
gia facila movado estis Ia sola klara sono en tiu senbrua
loko. Dum tiuj ventumiloj transiris, unu post Ia alia,
Craham ricevis nedaiírajn vidojn al Ia êielo. Surprizis
lin, ke li vidas stelon.
Tio atentigis al li Ia fakton, ke Ia brila lumigado de Ia
I'ambroj venas de amaso da tre malfortaj elektraj lampetoj
I'irkaiímetitaj
sur Ia kornicoj.
Ne ekzistis fenestroj.
Kaj li rernemoris, ke tra êiuj vastaj êambroj kaj koridoroj,
kiujn li trapasis kun Howard, li tute ne rimarkis fenestrojn.
('li trovigis fenestroj?
Fenestroj ekzistas apud Ia stratoj,
«'rte, sed êu por lumo?
Aií êu oni lumigas Ia tutan
urbegon tage kaj nokte por ôiam, tiel ke nokto ne plu
«kzistas tie ?
Kaj alia afero trafis lian atenton.
Li ne vidis kamenon
('11 iu êambro.
Cu Ia sezono estas sornero, kaj tiuj nur
sorneraj apartamentoj,
aü êu oni regule varmigas aü
malvarrnigas Ia tutan urbegon?
Li komencis interesigi
pri tiuj demandoj, ekzamenis Ia glatan suprajon de Ia
uiuroj, Ia simple konstruitan
liton, Ia ingeniajn arangojn
]1"1' kiuj
oni preskaü nuligis litêambrajn
servojn.
Kaj
-upcr êio trovigis stranga fores to de intenca ornamajo,
uuda gracio êe formo kaj koloro, kiun li trovis tre plaêa
I1 lá okulo.
Tie staris kelkaj komfortaj segoj : malpeza
i"h]o sur silentaj
glitiloj portis kelkajn botelojn da
íluidajoj kaj glasojn, kaj du teleroj havis klaran substancon
I, \ ólí'<llt gelaton.
Tiam li rimarkis, ke ne trovigas libroj,
POST

43

44

LA DORMANTO

VEKIGAS

jurn~loj, aü skribmaterialoj.
"La mondo certe sangigis," li
pensis.
Li rimarkis, ke unu kompleta flanko de Ia êambro estas
kovrita de vicoj ela kuriozaj duoblaj cilindroj surskribitaj
per verdaj literoj sur blanko, kiuj harmonias
kun Ia
dekoraciskemo de Ia êambro, kaj meze de tiu êi flanko
elstaras aparateto granda je êirkaú kvadrata metro, kaj
donanta blankan glatan surfacon ai Ia êambro.
Sego
frontis tion êi. Li sentis momentan ideon, ke eble tiuj
cilindroj estas libroj, aü moderna anstataüajo
por libroj,
sed unue ne sajnis tiel.
La literoj sur Ia cilindroj perpleksis lin. Ili sajnis kiel
rusIingvaj.
Tiam li rimarkis
sugeston
de groteska
familiareco êe keIkaj ella vortoj :
" L'OMO KJU VOLESTIS REDIlIO "
truelis sin ai li por "La Homo kiu volis esti Rego."
" Reformita Iiterado," li eliris. Li memoris, ke li antaüe
legis rakonton sub tiu titolo, tiam li rememoris Ia rakonton
vive, unu el Ia plej belaj rakontoj de Ia mondo.
Sed tiu
ajo antaü li ne estis libro laü lia kompreno.
Li deêifris
Ia titolojn de du apudaj cilindroj.
"La Koro de Ia
Mallumo," li neniam antaüe priaüdis, nek " La Madono de
Ia Estonteco "-sendube
se ili vere estis rakontoj ili estis
verkitaj de post-Viktorinaj
aütoroj,
Li cerbumis pri tiu kurioza cilindro dum iom da
tempo kaj reenmetis gin. Tiam li turnigis al Ia kvadrata
aparateto kaj ekzamenis tion.
Li malfermis specon de
kovrilo, kaj trovis interne unu ella duoblaj cilindroj, kaj sur
Ia supra rando malgrandan butonon kvazaü tiun de elektra
tintilo.
Li premis tion, kaj rapida klaketo komencigis
kaj êesis. Li konsciis pri voêoj kaj muziko, kaj vidis
luelaelon el koloroj sur Ia glata antaüplato.
Li subite
ekkomprenis, kio tio eble estas, kaj paêis malantaúen por
rigareli gin.
Sur Ia glata surfaco nun rrovigis eta bildo, tre vive
kolorigita, kaj sur tiu bildo staris figuroj kiuj movigis.
Ili ne nur movigis sed ankaü interparolis per klaraj voêetoj.
Tio aspektis guste kiel realajo vidata tra inversigita
binokleto kaj aüdata tra longa tubo. Lia intereso kaptigis
tuj de Ia situacio, kiu prezentis viron paêantan tien kaj
reen kaj kriantan kolerajn vortojn al beleta sed petola

EN

LA SILENT AJ tAMBRO

J

45

virmo.
Arnbaü vestigis per Ia pitoreska kostumo, kiu
sajnis tiel stranga por Graham.
"Mi longe laboris," eliris
Ia viro, " sed kion vi faris ? "
" Ha ! " eliris Graham.
Li forgesis êion alian, kaj sidigis
sur Ia sego. Post kvin minutoj li aúdis sin nomata, aúdis
" kiam Ia Dormanto vekigos," uzata serce kaj proverbe pri
longega
prokrastaelo,
kaj preterpasis
sin mem, ajon
malproksiman
kaj nekreelinelan.
Sed post nelonge li
konis tiujn du personojn kvazaü intimajn amikojn.
Fine Ia miniatura dramo finigis, kaj Ia kvaelrata platajo de
Ia aparato estis ree blanka.
Tio estis stranga mondo, en kiun li jus permesigis
rigardi, senskrupula,
plezurserôema,
energia, subtilamondo ankaü kun terura ekonomia baraktado;
okazis
aludoj, kiujn li ne komprenis, aferoj, kiuj elonis strangajn
sugestojn pri sangitaj moralaj ielealoj, eklumoj de dubinda
klarigo.
La blua kanvaso, kiu rolis tiel vaste en lia
unua impreso pri Ia urbegaj vojoj, aperis kaj reaperis kiel
Ia kostumo ele Ia ordinara popolo.
Li ne dubis, ke Ia
rakonto estas nuntempa, kaj gian egan realismon oni ne
povis nei. Kaj Ia fino estis tragedio, kiu premegis lin.
Li restis sidanta, rigardante Ia blankecon.
Li eksaltis kaj frotis aI si Ia okulojn.
Li estis tiom
profundiginta en tiu moderna anstataüa]o
por romano,
l«: li vekigis al Ia verda kaj blanka êambreto kun pli 01
nuanco de Ia suprizo de sia unua vekigo.
Li starigis, kaj abrupte trovigis ree en sia propra
mirolando.
La klareco de Ia kinetoskopa drameto pasis,
kaj revenis Ia barakto sur Ia vasta placo de stratoj, Ia
enigma Konsilantaro, Ia rapidaj fazoj de lia vekiga horo.
liuj homoj parolis pri Ia Konsilantaro,
kun malprecizaj
~lIgestoj pri universaleco
de potenco.
Kaj ili ankaü
parolis pri Ia Dormanto;
tiutempe li ne vere komprenis
\ ivc, ke li mem estas Ia Dormanto. Li devis memori precize
111111, kion ili eliris.
. . .
Li pasis en Ia litôambron, kaj spionis supren tra Ia
1,1 pirlaj interspacoj
ele Ia turniganta
ventolilo.
Dum Ia
\1'11 t umiloj turnigis,
malklara bruo kia Ia sono de rnasinoj
\I'llis per ritmaj ondoj. tio alia silentis.
Kvankam Ia
l.unstanta taglumo ankoraü raeliis tra lia apartamento,

46

LA DORMANTO

VEKIGAS

li vidis, ke Ia intermita strio de êielo estas nun profunde
blua-preskaú
nigra, kun polvo el steletoj.
. . .
Li rekomencis sian esploron de Ia êambroj.
Li ne
povis trovi rimedon por malfermi Ia remburitan pordon,
nek sonorilon aü alian rimedon por voki servistojn.
Lia
mirsento restis subpremita;
sed li sentis sin scivolema,
maltrankvile
dezirema por informo.
Li volis scii precize
kiel tiuj êi novaj aferoj rilatas lin. Li penis trankviligi
por atendi gis iu venos al li. Post nelonge li íarigis
senripoza kaj avida por seio, por distrigo, por novaj sentoj.
Li reiris al Ia aparato en Ia alia ôambro, kaj baldaü
elserêis Ia metodon por anstataüigi Ia cilindrojn per aliaj.
Dum li faris tion, Ia ideo trafis lin, ke nepre estas tiuj
aparatetoj, kiuj fiks.s Ia lingvon, tiel ke gi restas ankoraü
klara kaj komprenebla post ducent jaroj.
La cilindroj
kiujn li hazarde enmetis, ludis muzikan fantazion.
Unue
gi estis bela, kaj poste volupteta.
Baldaü li rekonis tion,
kio êajnis esti aliigita formo de Ia historio de Tannhâuser.
La muziko estis nefamiliara.
Sed Ia prezentado
estis
realisma kun tiutempa neíamiliareco.
Tannhãuser ne iris al
Venusmonto, sed al Plezururbo. Kio estas Plezururbo?
Songo, ncpre, Ia imago de fantazia, voluptema verkisto.
Li interesigis, scivolernigis.
La historio malvolvigis kun
gusto de strange tordita sentimento.
Subite li ne êatis
gin. Li satis gin eê malpli dum gi daüris,
Li spertis renverson de sentoj. Tio ne estas bildo, nek
fantaziajo, sed fotografitaj realajoj.
Li ne volis pli da
tiu dudek-du-jarcenta
Venusmonto.
Li forgesis Ia rolon
luditan de Ia pozistino en Ia dek-naü-jarcenta
arto, kaj
cedis al arkaika indigno.
Li levigis, kolera kaj duone
honta, ke li vidas tian aferon eê en soleco. Li tiris antaüen
Ia aparaton, kaj per iom da forto serôis rimedon por haltigi
Ia funkciadon.
10 rompigis.
Violkolora fajrero pikis
kaj konvulsiigis al li Ia brakon, kaj Ia ilo restis senmova.
Kiam Ia proksiman
tagon li provis anstataüigi
tiujn
Tannhâuser cilindrojn per alia paro, li trovis Ia aparaton
rompita.
. . .
La iradis oblikve trans Ia êambron kaj paêis tien
kaj reen, baraktante
kontraü netolereblaj vastaj ideoj.
La impresoj, kiujn li ricevis de Ia cilindroj, kaj de tio,
kion li antaüe vidis, perpleksis,
konfuzis lin. Sajnis

EN

LA SILENTA]

tAMBRO]

47

por li plej nekredinde, ke dum sia tridekjara vivo li neniam
provis bildigi al si tiujn venontajn tempojn.
"Ni konstruis
tiam Ia estontecon," li diris, " kaj apenaü iu el ni sin genis
demandi kian estontecon ni konstruas.
Kaj jen gi! "
"Kien oni atingis?
Kio estas jam farita?
Kie mi
staras en Ia mezo de êio ? " Li sentis sin preta por Ia vasteco
de strato kaj domo, Ia amasoj da homoj.
Sed bataloj
sur Ia urbaj vojoj!
Kaj Ia sistemigita volupteco ôe klaso
de riêuloj !
Li pensis pri Bellamy, en kies Socialisma Utopio Ia êefa
persono tiel kurioze anticipis êi tiun efektivan sperton.
Sed jen trovigis neniu Utopio, nenia Socialisma êtato.
Li jam vidis sufiôon por scii, ke ankoraü daüras Ia antikvaj maloj de lukso, malsparado kaj sinindulgo unuflanke,
kontraü mizera malriêeco aliflanke.
Li sciis sufiêe pri
Ia esencaj vivofaktoroj por kompreni tiun interrilaton.
Kaj
ne nur Ia konstruajoj de Ia urbego aspektis gigantaj. kaj ,
Ia amasoj sur Ia stratoj sajnis gigantaj, sed ankaü Ia
voôoj, kiujn li aüdis sur Ia vojoj, Ia maltrankvileco
de
Iloward, eê Ia atmosfero, parolis pri giganta malkontento.
En kiu lando li trovigis ? Sajnis, ke ankoraü en Anglujo,
sed tamen strange neangla.
Lia menso ekrigardis Ia
ccteron de Ia mondo, kaj vidis nur enigman vualon,
Li êirkaúvagis
Ia êambron,
esplorante
êion, kiel
cnkaga besto. Li sin sentis tre laca, kun tiu febra ellacigo,
kiu ne permesas Ia ripozon.
Li aüskultis longe sub Ia
ventolilo por kapti ian malproksiman ehon de Ia tumultoj,
kiuj (li kredis) nepre daüras en Ia urbego.
Li komencis paroli al si mem.
"Ducent
tri jarojn ! "
li diris al si multfoje, ridante stulte.
" Sekve mi estas
ducent-tridek-trijara
! La plej maljuna enloganto l
oni inversigis Ia tendencon de nia tempo, kaj reiris al
regado de Ia plej maljunaj?
Mia pretendo estas ne
pridisputebla.
Mm, Mm, Mm ! Mimemoras Ia kruelegajojn
1'1\ Bulgarujo,
kvazaü ili okazis nur hieraü.
Mia estas
granda ago!
Ha, Ha l " Li surprizigis, aüdante sini
ridi, kaj tiam reridis intence kaj pli laüte, Poste li rimarkis,
ke li kondutas malsage.
"Pli trankvile,"
li diris; "Pl
f r.mkvile ! "
Lia paêado igis pli ritma. "Tiun novan mondon,' li diris.
.. Mi ne komprenas gin. Kial?
. . . Sed êio estas kial! "

tu

n
'

I

I:
~.
I, •
,I

i,',I
I1

lI
I1,I

.1

'i
:I

:J
J

48

LA DORMANTO

EN

VEKIGAS

"Mi supozas, ke oni nun flugas kaj taras êiuspecajn
aferojn. Mi provu mernori, guste kiel tio kornencigis."
Unue li surprizigis, trovante
kiel nebula nun íarigis
Ia memoroj pri liaj unuaj tridek jaroj. Li memoris pecetojn,
plejparte bagatelajn momentojn, negravajn aferojn kiujn
li antaüe rimarkis.
Lia knabago sajnis unue Ia plej
atingebla;
li memoris lernolibrojn kaj iuj lecionoj pri
mezurado.
Tiam li revivigis Ia pli elstarajn partojn de
sia vivo, memorojn pri Ia delonge mortinta edzino, kun
sia magia influo nun tute for trans Ia putrado, pri siaj
rivaloj kaj amikoj kaj perfidantoj, pri Ia decidado de tiu
kaj tiu aferoj, kaj poste pri siaj lastaj jaroj de mizero,
pri hezitaj decidoj kaj fine pri siaj penegaj studoj.
Post
nelonge li perceptis, ke li nun reposedas êion; malklare,
versajne, kvazaü metaIo longe kaêita, sed neniel difektita
aü rompita, inda por repolurado.
Kaj gia koloro estis
malheliganta mizero. tu gi sufiêe valoris Ia repoluradon ?
Per miraklo li sin trovis levita el vivo, kiu jam íarigis
netolerebla.
Li revenis al sia nuna stato. Li baraktis vane kontraü
Ia faktoj. Ili farigis neelirebla implikajo.
Tra Ia ventolilo
li vidis Ia êieIon roza pro tagigo.
Antikva ideo venis
el Ia mallumajoj
de lia memoro.
"Mi devas dormi,"
li diris. Gi aperis kiel goja malãargigo de Ia cerba maltrankviIeco kaj de Ia kreskanta doloro kaj pezo de liaj
membroj.
Li iris aI Ia stranga liteto, kusigis kaj baldaü
dormis ....
La sorto dekretis, ke li tre familiarigu kun tiu apartamenteto antaü 01 li lasis gin, êar li restis tri tagojn
mallibera.
Dum tiu tempo neniu krom Howard eniris
Ia êambrojn.
La miro pri lia destino miksigis kun Ia
miro pri lia revivigo, kaj iel gin malpliigis.
Li vekigis
al Ia homaro, versajne, nur por esti forkaptita
en tiun
neklarigeblan soIecon. Howard venis regule kun subtile
subtenaj kaj nutraj fluidajoj, kaj plaêaj, maIpezaj mangajoj,
tute strangaj por Graham.
Li êiam fermis Ia pordon zorge
kiam li eniris.
Pri detaloj li montrigis pli kaj pIi komplezema, sed Ia rilaton de Graham al Ia grandaj aferoj,
kiuj evidente
prikontestigis
tiel forte post Ia sonbaraj
muroj, li rifuzis kIarigi.
Li evitis, kiel eble plej gentile,
êiun demandon pri Ia aferstato êe Ia ekstera mondo.

49

Kaj dum tiuj tri tagoj Ia senêesaj pensoj de Graham vagis
malproksimegen.
Cio, kion li jam vidis, kaj tiu tuta,
malsimpla rimedo por malhelpi ke li vidu, kunbaraktis
in lia cerbo.
Preskaü êiun eblan klarigon pri sia situacio
li debatis kun si-eê,
laúhazarde,
Ia gustan.
Aferoj
kiuj poste okazis al li farigas fine kredindaj pro tiu sarna
izoleco, Kiam fine lia momento por reliberigo alvenis,
gi trovis lin preta. . . .
La mieno de Howard faris multon por profundigi Ia
impreson de Graham pri lia propra graveco ; Ia pordo inter
sia rnalíermigo kaj ferrnigo sajnis enlasi kun li spiron de
gravega okazajo.
La demandoj
de Graham igis pli
clifinitaj kaj serêemaj.
Howard posteniris tra protestoj
kaj malfacilajoj.
La vekigo estis neatendita,
li rediris;
hazarde gi okazis kune kun Ia fluo de socia konvulsio.
" Por klarigi gin mi devas diri al vi Ia historion pri groso
kaj duono de jaroj,' protestis Howard.
" Jen Ia aíero,' diris Graham.
"Oni timas pri io, kion
mi faros.
Iamaniere mi estas arbitracianto-mi
povus
I'sli arbitracianto."
" Ne tio gravas. Sed vi havas (mi povas diri tiom)-nu,
Ia
automata
pliigo de via havajo metas en viajn manojn
grandajn eblojn por malhelpo. Kaj alimaniere vi pose das
influon, kun viaj ideoj de Ia dek-oka jarcento."
"Dek-naiía jarccnto;'
korektis Graham.
"Pro viaj antikvaj ideoj, do, senscia pri êiu trajto de
nia Stato, kiel vi estas."
" Lu mi estas malsagulo ? "
" Tutc ne."
"LU mi sajnas Ia speco de homo, kiu agus senpense ? "
"Oni ne atendis, ke vi agos iamaniere ajn.
Oni ne
kalkulis je via vekigo. Neniu eê revis, ke vi iam vekigos,
l.n Konsilantaro
ôirkaüigis vin per antisepsa medio,
I' Ir-ktive oni kredis, ke vi estas mortinta-simpla
prokras to
di' putrado.
Kaj-sed
tio estas tro malsimpIa.
Ni ne
luragas, subite-dum
vi ankoraü nur duone maldorrnas."
"Ne sufiôas,'
diris Graham.
"Ni supozu, ke aferoj
.t.uas, kiel vi diris. Kial oni ne tage kaj nokte plenigas
111111
per faktoj kaj avertoj kaj êian hodiaüan sagon,
]lor taiígigi min por mia situacio?
tu rni pli sagas nun 01

I:
I. : ;

LA SILENT AJ tAMBRO J

1

~i~!

C __

'<

LA DORMANTO

50

VEKIGAS

antaü du tagoj, se efektive pasis du tagoj, de kiam rm
vekigis ?
Howard tiris ai si Ia lipon.
"Mi komeneas senti-êiuhore
mi pli klare sentassistemon de kaêado, kies vizago vi estas. Cu tiu Konsilantaro, aü komitato, aü kio ajn gi sin nomas, okupigas
falsante Ia kontojn pri mia havajo?
Cu tiel? "
"Tiu suspektema tono--"
diris Howard.
" uil ! " kriis Graham. "Nu, fidu min, êi tio rezultos
malbone por tiuj, kiuj metis min êi tie. Rezultos malbone.
Mi vivas. Ne dubu pri tio, mi vivas. Ciutage mi sentas
mian pulsbaton pli forta kaj mian menson pli klara kaj
pli vigia. Nenia trankvileeo plu. Mi estas viro reveninta
alIa vivo. Kaj mi volas vivi--"

" Vivi! "
La vizago de Howard lumigis pro ideo. Li venis ai
Graham kaj parolis per faeila konfidema tono.
"La Konsilantoj izolas vin ôi tie pro via propra sendangereco. Vi estas ne ripozema. Nature-energia
homo !
Vi trovas aferojn êi tie neinteresaj.
Sed ni volas, ke êio,
kion vi eble deziros-êiun
deziron-êiuspeean
deziron.
Eble ekzistas io. Cu estas iu speco de kunulo ? "
Li paüzis signife.
" ]es," diris Graham penseme.
"]es, estas speco."
"Ha!
Nu!
Ni traktis vin malatente ,"
" La amasoj, sur viaj stratoj ekstere."
"Tio," diris Howard, "Mi timas--.
Sed--"
Graham komencis transpasí Ia êambron.
Howard staris
apud Ia pordo rigardante Iin. La aludo en Ia sugesto
de Howard estis nur duone klara por Graham.
Kunulo ?
Supozu, ke li akeeptos Ia proponon, postulos ian kunulon ?
Cu ekzistas ebleeo, ke li ricevu eIla parolo de tiu êi dua
persono nebulan ideon pri Ia konflikto, kiu tiel vive ekkrevis
je lia vekiga momento?
Li remeditis, kaj Ia sugesto
akiris koloron. Li turnigis al Howard abrupte.
" Kion vi volis diri per 'kunulo ? ' "
Howard levis Ia okulojn kaj tiam siajn sultrojn.
" Homoj," li diris, kun stranga rideto sur sia peza vizago.
" Niaj soeiaj moroj," li diris, " posedas pluan Iiberaleeon,
eblc, kompare kun viaj tempoj.
Se viro volas malsargi
~
tian tedon, kia tiun êi-per
ina kunuleeo, ekzemple-

J
J~;t
"\Ao-

'~

~

EN LA SILENT AJ CAMBRO]

51

ni ne konsideras tion skandalo.
Ni forigis formulojn de
niaj opinioj. Ekzistas êe nia urbego klaso, neeesa klaso,
ne plu malestimata-diskreta--"
Graham subite êesis paãi.
"Eble tio pasigus Ia tempon,"
diris Howard.
"Gi
estas afero, kion mi devus antaüe pripensi, sed cfektive
tiom nun okazas--"
Li inclikis Ia eksteran mondon.
Graham hezitis. Momente Ia bildo de ebla virino estris
ai li Ia menson per ega allogado.
Tiam li ekkolerigis.
" Ne ! " li kriis.
Li komencis marsi rapide tien kaj reen trans Ia êambron.
"Cio, kion vi diras, êio, kion vi faras, konvinkas
minpri iu granda ceio, kiu rilatas mino Mi ne cleziras pasigi
Ia tempon, kieI vi nomas tion. Jes, mi seias. La cleziro
kaj Ia induIgo estas iasence Ia vivo-kaj
Ia morto!
Estingigo I Dum mia vivo, antaü 01 mi ekdorrnis, mi jam
sol vis tiun kompatindan enigmon. Mi ne volas rekomenei.
jcn trovigas urbego, homamaso--.
Kaj dume mi
restas êi tie kvazaü kuniklo en sako ,"
Lia kolero rapide altigis.
Li sufoketis momente kaj
svingis Ia premitajn pugnojn.
Li eedis ai kolera spasmo,
li blasfemis per arkaikaj malbenoj.
Liaj gestoj havis
ccon de prikorpaj minacoj.
"Mi ne seias, kiu eble estas via partio. Mi staris en
nescio, kaj vi tenas min en neseio. Sed mi ja seias êi
t ion, ke oni izolas min êi tie por nenia bona celo. Por nenia
bona ceio. Mi avertas vin, mi avertas vin pri Ia sekvo.
Tuj kiam mi atingos aI mia potenco--"
Li ekkomprenis,
ke tiamaniere
minaei povas porti
dangeron aI li mem. Li haltis. Howard staris rigardanta
lin kun stranga esprimo.
"Cu mi komprenu, ke tio estas mesago por Ia Konsilantoj ? " diris Howard.
Graham sentis momentan impulson salti sur Ia viron,
por faligi aü senkonsciigi lin.
Versajno tio montrigis
per lia vizagesprimo : almenaií Ia movig» de Howard estis
rápida.
Post unu sekundo Ia senbrua pordo estis fermita,
kaj Ia viro de Ia dek-naüa jareento trovigis sola.
Momente li staris rigide, kun Ia kunpremitaj
manoj
duonlevitaj.
Tiam li faligis ilin.
"Kia malsagulo mi

52

LA DORMANTO

VERICAS

estis ! " li diris, kaj cedis ree al sia kolero, piedbatante
êirkaü Ia êambro kaj kriante malbenojn.
. Longe
li rcstis kvazaü en frenezo, furiozante pri sia situacio,
pri sia propra malsageco, pri Ia friponoj, kiuj malliberigis
lin. Tion li faris, êar li ne volas rigardi trankvile Ia
situacion.
Li tenis sin al sia kolero-êar
li timis pri timo.
Post nelonge li rezonis kun si mem.
Lia malliberigo
êajnas nekomprenebla,
sed sendube Ia legaj formularoj
-novaj
legoj-de
Ia tempo permesas tion.
Certe gi
devas esti laülega.
Tiu popolo staras ducent jarojn pli
antaüe sur Ia marêo de Ia civilizacio, 01 Ia Viktorina
generacio. Ne estas probable, ke oni estas malpli humana.
Sed tamen oni jam purigis Ia menson de formuloj!
Cu
Ia humaneco ankaü estas formulo, same kiel Ia êasteco?
Lia imago komencis sugesti tion, kion oni kapablus fari
al li. La provoj de lia racio nuligi tiujn sugestojn,
kvankam plejparte logike valoraj, estis tute vanaj.
"Rial
oni volu fari ion al mi ? "
"Eê ekstremokaze,"
li sin trovis diranta fine, "mi
povas cedi tion, kion ili deziras.
Sed kion ili deziras?
Kaj kial oni ne postulas gin de mi, anstataü' enkagigi
min? "
Li revenis al sia antaüa meditado pri Ia eblaj intencoj
de Ia Konsilantaro.
Li komencis rekonsideri Ia detalojn
de Ia konduto de Howard, Ia minacajn rigardojn,
Ia
neklarigeblajn
hezitojn.
Poste, dum iom da tempo,
lia atento rondiris êirkaü Ia ideo liberigi sin de tiuj êambroj ;
sed kien li povus forkuri en tiu vasta homplena mondo?
Li trovigus pli malbonstata
01 estus antikva anglosaksa
kamparano subite demetita en dek-naü-jarcenta
Londono.
Kaj krome, kiamaniere oni povus liberigi sin de Ia êambroj ?
" Kiel profitos al iu ajn se malbonajo okazos al mi ? "
Li pensis pri Ia tumulto, Ia granda socia barakto, de
kiu li tiel neklarigeble
estas Ia akso.
Teksto, sufiêe
senrilata, kaj tamen strange insistema, alvenis, flotante
supren el Ia mallumo de lia memora.
Ankaü tiu êi
Konsilantaro diris :
"Bone
estas por ni, ke unu homo mortu por Ia
popolo."

êAPITRO
LA TEGMENTA]

ORA.
SPACO].

Ia ventolilo en Ia ronda truo de Ia interna êambro
turnigis kaj allasis ekvidojn de Ia nokto, malfortaj sonoj
cnvagis tra gi. Kaj Graham, starante sube, surprizigis
pro voêsono.
Li spionis supren kaj vidis, dum Ia interspacoj de Ia
turnigo, malhele kaj malklare, Ia kapon kaj êultrojn de
vira rigardanta
lin.
Tiam malluma
mano etendigís,
Ia rapida ventumilo frapis gin, hezitis, kaj daüre batis kun
brune ta makulo sur Ia rando de gia maldika klingo, kaj
io komencis fali de tie sur Ia plankon, gutante silente.
Graham rigardis malsupren,
kaj vidis sangmakulojn
apud siaj piedoj.
Li denove suprenrigardis
kun stranga
ckscitigo. La figuro jam malaperis.
Li restis senmova-êiu
sento estis atentega al la ombrotremigita, malluma spaco.
Li rimarkis, ke malklaraj,
malproksimaj,
malhelaj pecetoj flotas malpeze tra Ia
ckstcra aero. Ili malsupreniris al li, necerte, kirlerne, kaj
pasis flanken ella suprenfluo de Ia aerumilo.
Lumradieto
flagretis, Ia eroj blanke lumigis, kaj tiam revenis Ia mallumo.
Varma kaj lumigita li sin sentis, sed li tamen perceptis,
kc negas nur kelkajn metrojn malproksime de li.
Graham transpasis Ia êambron kaj revenis al la ventolilo.
Li vidis Ia kapon de viro pasi proksime de gi. Aüdigis
Ilustra sono. Tiam akra frapo sur iu metala substanco,
pcncgo, voôoj, kaj Ia ventolilo haltis. Ekblovo de negfíokoj
kirligis en Ia êambron, kaj malaperis antaü 01 tuâi Ia
plankon. "Ne timu," diris voêo.
Graham restis sub Ia truo. "Riu vi estas? " li flustris.
Dum momento okazis nenio krom svingo de Ia ventumilo,
kaj tiam Ia kapo de viro sovígis singardeme tra Ia malIcrmajo. Lia vizago aperis preskaü renversita al Graham ;
liaj malhelaj haroj estis malsekaj de degelantaj negflokoj
DUM

53

54

LA DORMANTO

VEKIGAS

sur ili. Lia brako supreniris en Ia mallumon, tenante
ion nevidatan.
Li posedis junecan vizagon kaj brilajn
okulojn, kaj Ia vejnoj sur lia frunto svelis. Li sajnis penegi
por konservi sian pozicion.
Dum kelkaj sekundoj nek li nek Graham parolis.
" Vi estis Ia Dormanto ? " diris Ia fremdulo fine.
" Jes," diris Graham, " Kion vi deziras êe mi ? "
" Mi venas de Ostrog, Majstro,"--"
Ostrog ? "
La viro en Ia ventolilo tumis Ia kapon, tiel ke lia profilo
presentigis al Graham.
Li sajnis aiískulti.
Subite okazis
rapida ekkrio, kaj Ia entrudanto saltis supren gustatempe
por eviti Ia frapon de Ia liberigita aerumilo.
Kaj kiam
Graham denove rigardis supren nenio trovigis videbla
krom Ia malrapic1e falanta nego.
Pasis eble kvaronhoro antaü 01 iu revenis al la aerumilo.
Sed fine Ia sarna metalsona haltigo reokazis, Ia ventumilo
haltis, kaj Ia vizago reaperis. Graham restis Ia tutan tempon
êe Ia sarna loko, atenta kaj treme ekscitita.
" Kiu vi estas? Kion vi deziras ?" li diris.
" Ni volas paroli kun vi, Majstro," diris Ia entrudanto.
"Ni deziras-mi
ne kapablas teni Ia aêajon !-Ni jam
penis trovi vojon al vi-dum
tri tagoj."
"eu
êi tio estas savado?"
ftustris Graham.
" eu
liberigo ? "
" jes, Majstro, se vi tion volas."
" Vi estas mia partio-Ia
partio de Ia Dormanto ? "
" Jes, Majstro."
" Kion mi faru? " diris Graham.
Sekvis barakto.
La brako de Ia fremdulo aperis, kaj
lia mano sangis. Liaj gennoj venis trans Ia rondon de Ia
íunelo.
" Staru for de sub mi," li kriis, kaj li falis iom peze sur
Ia manoj kaj unu sultro êe Ia piedoj de Graham.
La
liberigita ventolilo zumis brue. La fremdulo éirkaüruligis,
saltis vigIe surpieden, kaj restis spirmanka kun Ia mano al
kontuzita sultro, kaj kun Ia brilaj rigardoj sur Graham.
"Vi ja estas Ia Dormanto,"
li diris.
"Mi vidis vin
dormi. Kiam Ia lego permesis, ke iu ajn vidu vin."
" Mi estas tiu, kiu entrancigis,"
diris Graham.
"Oni
malliberigis min êi tien.
Mi restas êi tie de kiam mi
vekigis-almenaií
tri tagojn."

LA TEGMENTAJ

SPACOJ

55

La entrudanto sajnis esti parolonta, aiídis íon, ekrigardis
rapide Ia pordon, kaj subite forlasis Grahamon kaj kuris al
~i, kriante rapidajn nekompreneblajn
vortojn.
Brila kojno
cl êtalo aperis en lia mano, kaj li komencis frap', frap',
rapidan sinsekvon de frapoj sur Ia êarniroj.
" Gardu
vin ! " kriis voêo. "Ah!"
La voêo venis de supre.
Graham rigardis supren, vic1is Ia plandojn de du piedoj,
kaüris, estis frapita de unu el ili je Ia âultro. kaj granda
pezo êovis lin teren. Li falis sur Ia genuoj, kaj antaüen,
kaj Ia peza afero ruligis super lian kapon.
Li levis sin
surgenuen, kaj vidis duan homon de supre, sidantan antaü
li.
" Mi ne vidis vín, Majstro," ekspiris Ia viro. Li levigis,
kaj helpis, ke Graham levigu. "eu vi vundigis, Majstro ? "
li spiregis. Serio da pezaj frapoj sur Ia aerumilo komencigis,
10 falis preter
Ia vizago de Graham, kaj tremanta klingo
t'I blanka metalo dancis, turnigis, kaj kusis plate sur.Ja
planko.
" Kio tio estas? " kriis Graham, konfuzite, kaj rigardante
1.1 ventumilon.
"Kiu vi estas?
Kion vi intencas fari?
Mcmoru, ke mi komprenas nenion."
" Staru pli posten," diris Ia fremdulo, kaj tiris lin de sub
Ia truo, dum alia metalpeco peze falis.
"Oni
deziras,
ke vi venu, Majstro,"
ekspiris Ia
noveveninto, kaj Graham, rigardante denove lian vizagon,
viclis ke nova vundo jam sangigis de blanko al rugo sur
lia frunto, kaj du ftuetoj da sango falas de gi. "Via popolo
vokas vin."
" Ke mi venu kien? Mia popolo ? "
" Al la halo super Ia vendplacoj.
Via vivo êi tie restas
('11
dangero.
Ni pose das spionojn.
Ni sciigis nur
~lIstatempe.
La Konsilantoj jam decidis-êi
tiun tagon
mem-ke ili aü narkotos aü mortigos vin. Kaj êio staras
preta. La popolo jam dresigis, Ia ventrnaâina polico, Ia
illg-enieroj kaj Ia duono de Ia vojofaristoj staras niaftanke.
Ni tenas plenaj Ia halojn-Ia
amaso kriegas.
La tuta
urbego krias kontraií
Ia KonsiIantaro.
Ni posedas
.irmilojn."
Li viâis Ia sangon for per sia mano.
"Via
vivo êi tie ne vaIoras pIi 01--"
" Sed kiaI armiIoj ? "
" La popoIo sin levas por defendi vin, Majstro. Kio?"
I',

'!Ii
56

!I
"

11

1:1

~ "'-'

I

LA DORMANTO

VEKIGAS

Li turnigis rapide, êar Ia unua viro faris siblon per Ia
dentoj. Graham vidis êi tiun salti malantaüen. gesti aI ili,
ke ili sin kasu, kaj movigi kvazaü por sin kaêi post Ia
malfermígantan pordon.
Dum li íaris tion Howard aperis, kun pleteto en unu mano
kaj Ia peza vizago malgaja.
Li eksaltis, rigardis supren,
Ia por do ferrnegigis malantaü li, Ia pleteto klinigis flanken,
kaj Ia stala kojno frapis lin post Ia orelo. Li íalis, kiel
hakita arbo, kaj kuêis, kiel li falis, trans Ia planko de Ia
ekstera êambro. La viro, kiu jus frapis lin , klinigis rapide,
studis lian vizagon momente, levigis, kaj revenis al sia
laboro êe Ia pordo.
.
" Via veneno! " diris voêo êe Ia orelo de Graham.
Tiam abrupte ili trovigis en mallumo.
La sennombraj
lumoj de Ia kornico estingigis.
Graham vidis Ia malfermajon de Ia ventolilo, kun fantoma nego kirlanta super gi,
kaj malhelajn figurojn movigantajn~.
Trio da homoj
surgenuis sur Ia ventumilo.
Iun malklarajon-~tupetaron
-oni
malsuprenigis tra Ia malfermajo, kaj mano aperis
por tanta necertan flavan lumon.
Li spertis heziton momentan.
Sed Ia sinteno de tiuj
viroj, ilia rapida vigleco, iliaj vortoj, egalis tiel komplete
liajn proprajn timojn pri Ia Konsilantoj,
lian ideon kaj
esperon pri liberigo, ke gi ne daüris unu sekundon.
Kaj
lia popolo lin atendas!
" Mi ne komprenas,"
li diris. "Mi fidas. Diru a] mi,
kion Iari."
La viro kun Ia vundita frunto ekprenis Ia brakon de
Graham.
"Grimpu supren per Ia stupetaro,"
li flustris.
"Rapide.
Oni certe jam aiídis--"
Graham serêis Ia ~tupetaron per etenditaj manoj, metis
Ia piedon sur Ia unuan stupeton, kaj, turnante Ia kapon,
vidis trans Ia sultron de Ia plej proksima viro, sub Ia
flava flagreto de Ia lumo, Ia unuan veninton ankoraú
êe Ia pordo. Graham returnigis al Ia stupetaro, kaj estis
~ovata de sia kondukanto
kaj helpata de tiuj supre, kaj
tiam sin trovis staranta sur io malmola kaj malvarrna
kaj glitiga ekster Ia ventolila funelo.
Li frostotremis.
Li rimarkis grandan diferencon je Ia
temperaturo.
K vin aü ses viroj staris êirkaií li, kaj
malpezaj negeroj tuêis manojn kaj vizagon kaj degelis.

LA TEGMENTA]

~

11

57

Momente estis mallume, tiam dum ekbrilo mortece violblanke, kaj tiam êio ree mallumigis.
Li vidis, ke li jus elvenis sur Ia tegmenton de Ia vasta
urbega konstruajo,
kiu anstataüis
Ia diversajn domojn,
stratojn, kaj malfermitajn
spacojn de Viktorina Londono.
La Ioko sur kiu li staris estis ebena, kaj grandegaj serpentaj
drategoj kuêis trans gi êiudirekten.
La rondaj radoj
de aro da ventmasinoj
vidigis malklaraj
kaj gigantaj
Ira Ia mallumo kaj nego, kaj mugis kun varianta laüteco
dum Ia sangiganta
vento levigis kaj mallcviâis.
10m
malproksime intermita blanka lumo sprucis de malsupro,
lumigis Ia kirlojn de Ia nego per efemera brileto, kaj faris
ncdaüran
fantomon en Ia nokto; ankaü kelklokc, malalte,
ia malklare konturita,
ventoturnita
mekanismo eklumis
per blankaj fajreroj.
Cion êi li rimarkis laü fragmenta maniero dum liaj
liberigintoj staris ôirkaü li. lu jetis dikan molan mantelon
<.j peltsimila êtofo sur lin, kaj ligis gin per bukitaj rimenoj
j(' talio kaj sultroj.
Aferoj dirigia mallonge, decideme.
lu lin ~ovis antaüen.
Antaü 01 lia cerbo klariâis, malhela formo ekprenis lian
hrakon. "Tien ôi," diris tiu formo, tirante lin antaüen,
kaj direktis Graham trans Ia platan tegmenton ai malklara
duonronda nebulo ellumo.
Graham obeis.
"Gardu
vin l " kriis voêo, kiam Graham faletis sur
-nurego. "Inter
kaj ne trans ilin," diris Ia voêo. Kaj,
" Ni devas rapidi."
.. Kie restas Ia popolo ? " diris Graham.
"La popolo,
kiu, laü via diro, atendas min? "
l.a fremdulo ne respondis.
Li lasis Ia brakon de Graham
kiarn Ia vojeto mallargigis, kaj iris kondukante
per rapidaj
pnsegoj. Graham blinde sekvis. Post minuto li sin trovis
kuranta.
.. Cu Ia aliaj venas? " li spiregis, sed ne ricevis
uspondon.
Lia kunulo ekrigardis malantaüen kaj daüre
luris.
Ili venis ai speco de vojeto el lata metalajo, kiu
IIIS transe ai ilia antaüa
direkto, kaj ili turnigis flanken por
r-k vi tion. Graham rigardis malantaüen,
sed Ia negado
1;1111 kaâis Ia aliajn.
.. Venu, do ! " kriis lia kondukanto.
Nun kurante, ili
rlproksimigis
ai malgranda
ventmasino
turniganta
alte
I li Ia aero.
"Raúru!"
kriis Ia kondukanto
de Graham,

.ilJ'lil
.

SPACO]

--

58

Z

LA DOH.MANTO

VEKIGAS

kaj ili evitis senfinan rimenon kurantan mugante supren
...!- al Ia ~to
ele Ia masino.
"Tien êi!"
kaj ili trovigis
gis Ia maleuluj en kanaleto plena ele blovita e1egelanta nego,
inter e1u malaltaj muroj el metalo, kiuj poste Ievigis gis
iliaj talioj.
"Mi iros Ia unua," e1iris Ia konelukanto.
Graham tiris Ia mantelon ôirkaü sin kaj sekvis.
Tiam
subi te aperis mallarga abismo trans kiu Ia kanaleto saltis
gis Ia nega mallumo de Ia transa flanko. Graham spionis
unufoje super Ia flanko kaj trovis Ia abismon nigra.
Momente li beelaiíris pri sia forkuraelo. Li ne kuragis denove
rigareli, kaj lia cerbo turnigis dum li vaelis tra Ia e1uone
fluida nego.
Tiam ili rampis ella kanaleto kaj rapidis trans vasta ebena
spaco, malseka pro degelanta nego, kaj gis Ia duono de sia
amplekso malklare lumigata de lumoj, kiuj iris kaj reiris
sube. Li hezitis pro tiu nefirmaspekta substanco, sed lia
kondukanto kuris antaüen nezorge, kaj tiel ili atingis kaj
suprenrampis
glitigajn stupojn gis Ia rando de granda
vitra kupolo.
Ili iris êirkaií tio.
Malproksime
sube
kelkaj personoj sajnis danei, kaj muziko filtrigis tra Ia
kupolo.
. Graham imagis, ke li aüdas kriegojn tra
Ia negado, kaj lia kondukanto
rapidigis lin per nova
akcelado.
Ili grimpis spirege al spaco kun grandegaj
ventmasinoj-unu
tie1 vasta, ke nur Ia malsupra rando de
giaj ventkaptiloj rapidis alIa vido, kaj forrapidis supren por
perdigi en Ia nokto kaj Ia nego. Ili rapidis dum iom da
tempo tra Ia kolosa metala reto de giaj subteniloj, kaj
alvenis fine super placo kun movigantaj vojoj, simila alIa
loko, kien Graham rigardis de Ia balkono.
Ili rampis
trans Ia deklivan travideblajon
kiu kovris tiun straton
el trotuaroj, rampantc sur manoj kaj genuoj pro Ia gliteco
de Ia nego.
Plejparte Ia vitro estis vaporkovrita,
kaj Graham vidis
nur nebulajn ombrojn de Ia homoj sube, sed proksime de Ia
pinto de Ia travidebla tegmento Ia vitro estis klara, kaj
li sin trovis rigardanta malsupren sur êion. Dum kelka
tempo, spite Ia instigoj de sia kondukanto,
li cedis a1
kaptumigo, kaj kusadis etendite sur Ia vitro, naüzita kaj
paralizita.
Malproksime sube, nur movigantaj
punktoj
kaj polveroj, iris Ia anaro de Ia sendorma urbego, sub sia
konstanta
taglumo, kaj Ia movigantaj
vojoj daürigis

LA TEGMENTA]

SPACOJ

59

sian senêesan iradon. Komisiistoj kaj viroj kun nekonataj
aíeroj rapielegis laü Ia pendantaj snuregoj, kaj Ia malpezaj
pontoj estis homplenaj.
Sajnis, kvazaü oni spionas en
gigantan vitran abelujon, kaj gi kuâas vertikale sub li
kun nur rezista vitro de nekonata dikeco por savi lin de
falo. La strato montrigis varma kaj lumigita, kaj Graham
I1l1n estis malseka gis Ia haiito pro degelanta nego, kaj
liaj piedoj estis sensentaj pro malvarmo. Dum tempospaco
li nc kapablis sin movi. "Venu, elo ! " kriis lia kondukanto,
kun teruro en Ia voêo. "Venu, elo ! "
Craham atingis Ia pinton ele Ia tegmento per penego.
Irans Ia pinto, sekvante Ia ekzemplon ele sia kondukanto,
li turnigis kaj glitis dorsantaüe malsupren ele Ia kontraüa
.k-klivo tre rapide, inter malgranda Iavango el nego. Dum
I1glitis li e1emanelis alsi kio okazus, se iu rompi ta malfermajo
u-nkontus
lin.
Ce Ia ranelo li sancele starigis gis Ia
malcoloj
en Ia malseka nego, e1ankante al la êielo pro
d('nove netravielebla piedvojo. Lia konelukisto jam rampas
xupren per metala latajo gis ebena ctenda]o.
l'ra Ia maloftaj negflokoj super tio vidigis alia vico da
v.istaj ventmaâinoj,
kaj tiam subite Ia senforma tumulto
dI! Ia turnigantaj
radoj trapikigis de surdiga sono.
Gi
('slis mekanika akra sono ele eksterordinara
Iorteco, kiu
h,tjnis veni samtempe de êiu parto ele Ia horizonto.
" Oni jam eltrovis nian forkuron ! " kriis Ia kondukanto
]I('r voêtono ele teruro, kaj subite, pro blindiga lumego,
Ia nokto farigis tago.
Super Ia blovata nego, de Ia suproj de Ia ventrnaâinoj,
.rperis grandaj mastoj portantaj globojn el blanka lumo.
Ili foriris laü nelimigitaj perspektivoj
êiudirekten.
Tiel
malproksimo, kiel lia okulo kapablis penetri Ia negon, i1i
hrilcgis,

"Venu

sur tion," kriis Ia kondukanto,
kaj sovis lin
kraelo el sennega rnetalo, kiu iris kvazaü
i ubando
inter du iomete klinigaj etendajoj el nego. Gi
'('l1tigis varma sub Ia preskaü sensentaj piedoj de Graham,
k.ij malgranda kirlo de vaporo Ievigis de gi.
" Venu l " kriis lia kondukanto
ele malproksime
e1ek
. uu-trojn, kaj, ne atendante, kuris rapide tra la inkandeska
hrilcgo al Ia feraj subteniloj de Ia proksima
vico de
.uitaüen alIonga

60

LA DORMANTO

VEKIGAS

ventrnaêinoj.
Graham, retrankviligante
de sia mirego,
sekvis tiel rapide, konvinkita pri sia baldaüa kaptigo ..
Post dek ~ekundoj ili sin trovis inter reta desegno el
brilego kaj nigraj ombroj strekita de movigantaj strioj
sub Ia grandegaj radoj. La kondukanto kuradis dum iom
da tempo, kaj subitc sin [etis flanken kaj malaperis en
nigran ombron êe Ia angulo de Ia piedo de subtenilego.
Postplua momento Graham staris apud li.
Ili kaüris spiregante kaj rigardis eksteren.
La sceno, kiun Grabam vidis, estis tre sovaga kaj stranga.
La nego nun preskaü ôess : nur malfrua floko de tempo
al tempo transiris Ia bildon.
Sed Ia vasta ebena etendo
antaü ili aspektis mortece blanka, fendita nur de gigantaj
amasoj
kaj movigantaj
formoj kaj longaj strioj el
nepenetrcbla
mallumo,
grandaj
malgraciaj
Titanoj
el
ombro.
Tute êirkaüe interplektigis grandegaj
metaIaj
strukturoj,
feraj traboj, preternature
vastaj, kiel sajnis
al li, kaj Ia randoj de ventmasinoj,
apcnaü tumigante
pro Ia senventeco, pasis per grandaj brilaj kurboj pli kaj
pli krute supren en luman nebuleton.
Kie ajn Ia negotusita
lumo radiis malsupren, lignaj kaj metalaj traboj, kaj senfmaj
rimenoj irantaj rer haltema sed nevenkebIa firmeco, pasis
supren kaj malsupren en Ia nigron. Kaj spite de tiu LUta
fortega vigIeco, kune kun êiea sento pri motivo kaj plano,
tiu negkovrita soleco el mekanismo sajnis esti sen ia homa
ekzistajo krom ili, sajnis tiel senvoja kaj dezerta kaj
senhoma, kiel neatingebla alpa negkampo.
"Oni êasos nin," kriis Ia kondukanto.
"Ni estas
apenaü duonvoje. Malgraü Ia malvarmo, ni devas kasigi êi
tie dum kelka tempo-almenaú
gis denove negas pli
dcnse."
Liaj dentoj kunklaketis.
"Kie
staras
Ia vendhaIoj?"
demandis
Graham
elrigardante.
"Kie restas Ia popolo?"
La alia viro ne
respondis.
" Rigardu !" flustris Graham,
kaüris internen
kaj
silcntigis.
La nego subite densigis denove, kaj glitante kun Ia
kirloj el Ia nigra puto de Ia êielo venis io malklara kaj
granda kaj rapidega.
Tio malsupreniris per kruta kurbo
kai êirkauturnigis, kun largaj flugiloj etenditaj, kaj sekvajo

LA TEGMENTA]

SPACO]

6I

el blanka kondensiganta
vaporo malantaús.
Gi levigis
kun facila rapideco, kaj glitis supren en Ia aeron, svebís
horizontale antaüen per larga kurbo, kaj remalaperis inter
Ia vaporantaj
negeroj.
Kaj, tra Ia ripoj de gia korpo,
Graham vidis du virojn, tre malgrandajn
kaj viglajn,
~ajne serêantaj Ia negajn spacojn ôirkaüe per binoklo.
Dum sekundo ili montrigis kIare, tiam nebuIe tra densa
Ilegkirlo, tiam malgrande
kaj malproksimo,
kaj post
momento ili estis for.
" Nun ! " kriis lia kunulo. "Venu!"
Li tiris Ia manikon de Graham, kaj senprokraste Ia duo
kuris blinde laü Ia arkado el ferajo sub Ia ventmasinoj.
(;raham,
senorde kurante,
koliziis kun sia gvidanto,
kiujus ree turnigis allisubite.
Li sin trovis ne dek metrojn
malproksime de nigra abismo. Tio etendjgis pli foren 01
li povis vidi dekstren kaj maldekstren.
Gi sajnis bari aI
di Ia iradon ambaüdirekte.
.
" Faru same, kieI mi," flustris Ia gvidanto.
Li kusigis
kuj rampis gis Ia rando, transstreêis
Ia kapon, kaj sin
ínrdis gis unu kruro pendis.
Li sajnis serei ion per Ia
picdo, trovis gin, kaj iris glitante trans Ia randon en Ia
.rhismcn.
Lia kapo reaperis.
"Tio estas breto,"
li
ilustris.
"En mallumo dum Ia tuta vojo.
Faru same,
ki('1 rn i."
Craharn hezitis, surgenuigis, rampis gis Ia rando, kaj
-pionis en veluran nigron. Dum naüza momento li kuragis
uck antaüeniri nek reveni, tiam li sidigis kaj pendigis Ia
", uron, sentis Ia manojn de Ia gvidanto, kiuj tiris lin, kaj
spcrtis abomenan senton, ke li glitas trans Ia randon en
ucsondeblan profundecon;
li plaüdis, kaj trovis sin en
,Iima kanaleto, nepenetreble malluma.
"ti tien,' flustris Ia voêo, kaj li komencis rampi laü
1., kanaleto tra Ia fluetanta degelajo, premante sin kontraü
1., muro. I1i iradis tiel dum kelkaj minutoj.
Li sajnis pasi
I, iI cent gradoj de mizero, pasi minuton
post minuto tra
'l'lll
gradoj de malvarmo, malseko, kaj ellacigo.
Post
1II'Iongeli ôesis senti siajn manojn kaj krurojn.
l.a kanaleto klinigis malsupren.
Li rimarkis, ke ili nun
loiras multajn metrojn sub Ia suproj de Ia konstruajo],
\ icoj da fantomaj blankaj konturoj, kvazaü Ia fantomoj
cll' kovritaj fenestroj, levigis super ilin.
Ili atingis Ia finon

62

LA DORMANTO

VEKIGAS

de snurego ligita super unu ella blankaj fenestroj, malklare
vidcbla, kaj falanta en nepenetreblajn ombrojn.
Subite
lia mano trafis tion de Ia gvidanto.
"Silente!"
ftustris
êi tiu tre mallaüte.
Li rigardis supren surprizite, kaj vidis Ia ftugilegojn
de Ia flugrnaêino glitantaj malrapide kaj senbrue super ili
trans Ia largan rubandon de negmakulita grizblua êielo.
Post momento gi rekasigis.
" Restu senmova; ili jus turnigas."
Dum iam da tempo ambaü nc movigis, tiam Ia kunulo de
Graham starigis, kaj, etendante Ia manon al Ia ligajoj
de Ia kablo, fusis je iaj neklaraj snuroj.
" Kio tio estas? " demandis Graham.
La sola respondo estis malforta krio. La viro kaüris
senmova. Graham rigardis kaj vidis lian vizagon malklare.
Li rigardegis Ia longan rubandon de êielo, kaj Graham,
sekvantc liajn okulojn, vidis Ia flugrnaêinon malproksima
kaj malgranda.
Tiam li rimarkis, ke Ia ftugiloj etendigas
ambauftanken, ke gi direktas sin kontraü ili, ke êiumomente
gi pligrandigas.
Gi sekvis Ia randon de Ia abismo al ili.
La movoj de Ia viro igis konvulsiaj. Li êovis du krucajn
stangojn ai Ia mano de Graham.
Graham ne povis vidi
ilin; li trovis ilian formon palpante ilin. Di pendis per
maldikaj snurcj de Ia ênurego.
Sur Ia ânuro trovigis
teniloj por Ia mano el iu mola elasta substanco.
"Metu
Ia krucon inter viajn krurojn," ftustris Ia kondukanto
histerie, " kaj premu Ia tenilojn. Premu firme, premu ! "
Graham faris tion, kion li diris.
" Saltu," diris Ia voêo, " Pro Ia nomo de Ia êielo, saltu ! "
Dum unu gravega sekundo Graham ne kapablis paroli.
Poste li gojis, ke Ia mallumo kaêis lian vizagon. Li diris
nenion. Li komencis tremi fortege. Li rigardis ftanken
al la rapida ombro, kiu glutis Ia êielon ftugante al li.
" Saltu! Saltu-pro
Ia Dia nomo! Aü oni nin kaptos,"
kriis Ia gvidanto de Graham, kaj pro Ia farto de sia pasio
sovis lin antaüen.
Graham konvulsie sanceligis. elpuêis geman krion,
krion spite de si mem , kaj tiam, dum Ia flugmaâino rapidis
super ili, falis antaüen en Ia puton de tiu mallumo, sidante
sur Ia Iigna kruco, kaj tenante Ia snurojn per Ia tenego
de morto. 10 krakis, io frapis forte kontraü muron. Li

LA TEGMENTAj

SPACOj

63

aüdís Ia radon de Ia ênuraro zumi sur Ia snurego.
Li
aüdis Ia aeronaütojn krii. Li sentis paron da genuoj, kiuj
obtuze pikpremis lian dorson.
. Li rapidis freneze
tra Ia aero, falante tra Ia aero. Lia tuta forto restis êe
liaj manoj. Li volis krii akre, sed li ne posedis spiron.
Li jetigis sub blindiga lumo kiu igis lin pli firme teni Ia
snurojn. Li rekonis Ia grandan straton kun Ia movigantaj
vojoj, Ia pendantaj lumoj, kaj Ia interplektitaj
traboj.
Ili ftugis supren kaj preter lin. Li spertis momentan
impreson pri granda ronda buso malfermita por engluti lin.
Li de nove sin trovis en mallumo, falante, falante,
premante per doloraj manoj, kaj jen! tondra sono, brilego
ele lumo, kaj li ftugis trans brile lumigitan halon kun
muganta amaso da homoj sub liaj piedoj.
La popolo!
Lia popolo! Estrado rapidis supren al li, kaj lia snurego
pcndis malsupren gis ronda malfermajo dekstre de tio.
Li sentis, ke li veturas multe pli malrapide, kaj, subite,
lre multe pli malrapide.
Li distingis kriojn:
"Savita!
La Majstro. Li estas libera!"
La estrado ftugis al li kun
multe malpliiganta rapideco. Tiam-Li aüdis Ia viron, kiu venis post li, krii kvazaü subite
t imigita, kaj tiu krio estis ehita de krio de sube. Li sentis,
ke li jam ne glitas sur Ia snurego, sed falas kune kun tio.
Okazis tumulto el konfuzitaj krioj. Li sentis ion malmolan
kontraü sia etendita mano, kaj Ia kunfrapo de malhelpita
falo tremis tra lia brako. . . .
Li volis resti trankvila, sed oni levis lin. Li kredis poste,
ke oni portis lin al Ia estrado kaj donis al li trinkajon,
sod li neniam certe sciis pri tio. Li ne rimarkis, kio okazis
al lia gvidanto.
Kiam lia cerbo ree klarigis, li sin trovis
staranta : avidaj manoj helpis lin starígi.
Li restis en
granda alkovo okupanta Ia lokon, kie dum lia antaüa
vivo staris Ia malsupraj logioj.
Se tio vere estis teatro.
Fortega tumulto sonis en liaj oreloj, tondra mugado,
Ia krioj de sennombra homamaso.
"jen Ia Dormanto !
l.a Dormanto trovigas inter ni ! "
"La Dormanto trovigas kun ni!
La Majstro-Ia
Posedanto!
La Majstro trovigas inter ni.
Li estas
savita. "
Graham spertis ondantan vizion pri granda halo plena
ele homoj.
Li ne vidis indivíduojn, li konsciis nur pri

64

LA DORMANTO

VEKlC-AS

saumo el rozaj vizagoj, pri svingataj brakoj kaj vestoj,
li sentis Ia okultan influon de grandega amaso fluanta
super li, subtenanta
lin. Li vidis balkonojn, galeriojn,
grandajn
arkajojn kun malproksimaj
perspektivoj,
kaj
êie homojn, vastan amfiteatron da homoj, dense enpakitaj
kaj aklamantaj.
Trans Ia pli proksima spaco kusis Ia
falinta snurcgo kvazau monstra serpento.
La viroj en Ia
fíugmaêino tranêis gin êe Ia supra fino, kaj gi dekirligis
en Ia halon. Sajnis, ke homoj klopodas, tirante gin for
de Ia spaco. Sed Ia tuta efckto estis nebula, Ia konstruajoj
mem tremis kaj saltis pro l?-sonego de Ia voêoj.
Li staris sancelige kaj rigardis tiujn ôirkaüe. lu subtenis
lin per unu brako. "Lasu min en malgrandan êambron,"
li diris, plorante, "malgrandan
êambron," kaj ne povis
diri plu. Li konsciis pri sajnaj oficistoj, kiuj malíermis
pordon antaü-Ii.
lu gvidis lin al sego. Li faletis,
Li
sidigis peze, kaj kovris sian vizagon per Ia manoj;
li
fortege tremis, lia nerva kontrolo jam elôerpigis.
Oni
liberigis lin de Ia mantelo, li ne povis memori kiamaniere;
li vidis, ke liaj purpuraj êtrumpoj estas nigraj de malseko.
Homoj kuris ôirkaü li, aferoj okazis, sed dum longa tempo
li ne atentis ilin.
Li estas libera. Miriado da krioj diris tion al li. Li estas
ekster dangero. Tiuj estas Ia homoj de lia partio.
Dum
tempospaco li spiregis geme, kaj tiam li sidis kviete kun
Ia vizago kovrita.
La aero sajnis plena de Ia kriado de
sennombraj homoj.

êAPITRO

NAÚA.

LA POPOLO MARSAS

LI rimarkis, ke iu instigas lian atenton pri glaso da klara
fluida]o, rigardis supren, kaj trovis, ke tiu estas malhela
junulo flave vestita.
Li glutis tuj Ia dozon, kaj post
momento li sin sentis tute varma.
Altkreska viro kun
nigra robo staris apud lia sultro, kaj montris fingre Ia
duone malfermitan
pordon al Ia halo. Tiu viro kriegis
proksime de lia orelo, kaj tamen tio, kion li diris, estis neklara
pro Ia bruego ella granda teatro. Malantaü Ia viro staris
knabino, vestita per argente griza robo, kaj Graham, eê
t ra tiu konfuzigo, rimarkis ke si estas bela. Sia j rnalhcla j
okuloj, plenaj de miro kaj scivolo, fiksigis ai li, êiaj lipoj
t remetis aparte.
Duone malfermita
pordo ekvidigis Ia
homplenan halon kaj enlasis vastan sveleman tumulton,
Irapadon, aplaüdadon
kaj kriadon, kiuj mallaütigis kaj
rckomencigis, kreskante aI tondra nivelo, kaj tiel daüris
intermite Ia tutan tempon, dum Graham restis en Ja
l'ambreto.
Li rigardis Ia lipojn de Ia nigre vestita viro,
kaj komprenis, ke tiu klarigas ion.
Li rigardadis stulte dum kelkaj momentoj tiujn aferojn
kaj tiam abrupte starigis : li ckpremis Ia brakon de Ia
krieganto.
"Diru al mi!"
li kriis.
"Kiu mi estas?
Kiu mi
rstas ? "
La aliaj pli alproksimigis por aüdi liajn vortojn.
"Kiu
mi estas?"
Liaj okuloj priserôis iliajn vizagojn,
" Oni nenion diris al li ! " kriis Ia knabino.
" Diru-diru
al mi ! " kriis Graham.
" Vi estas Ia Mastro de Ia Tero. Vi estas Ia posedanto
de Ia mondo."
Li ne kredis, ke li aüdas guste. Li kontraüis Ia ideon.
i.i êajnigis ne kompreni, ne aüdi, Li levis denove Ia voêon.
65

~.Il['
I',

li

66

jl

II

LA DORMANTO

LA POPOLO

VEKlGAS

MAR5AS

67

ke vi vekigos. Neniu atendis, ke vi vekigos. Ili estis
ruzaj. La damnindaj tiranoj!
Sed ili sin trovis en dilemo.
Jli ne sciis, êu drogi vin, hipnoti vin, mortigi vin."
Denove Ia halo regis êion.
" Ostrog staras preta êe Ia ofieejo de Ia ventrnasinoj.
Eê nun venas onidiro pri ekbatalado."
La viro kiu sin nomis Lineoln alproksimigis al li.
" Ostrog jam planis gin. Fidu al li. Ni poseclas pretaj
niajn organizojn.
Ni kaptos Ia fiugmasinajn staeiojn-.
Eê nun li eble faras tion. Poste--"
"Tiu publika teatro," kriegis Ia fiave vestita viro,
" nur enhavas kontingenton.
Ni posedas kvin miriadojn
da dresitaj homoj--"
" Ni havas armilojn," kriis Lineoln. "Ni havas planojn.
Cefon. Ilia polico foriris de Ia stratoj kaj nun amasigas
('11 la--"
(neaüdebla), "Nun aü neniam estas Ia okazo.
l.a Konsilantaro sanceligas.
Ili ne povas fidi eê siajn
d resitojn--"
" Aüdu Ia popolon, kiu vokas vin ! "
La spirito de Graham estis kvazaü nokto de lunlumo
kun rapidaj nuboj; jen malluma kaj senespera, jen klara
kaj palluma.
Li estis Ia Mastro de Ia Tero, li estis viro
framalsekigita de degelanta nego. EI êiuj liaj diversaj
unpresoj Ia êefoj montris konfiikton;
unufianke staris
Ia Blankaj Konsilantoj, potencaj, diseiplinitaj, nemultaj,
Ia Blankaj Konsilantoj de sub kiuj li jus liberigis ; kaj
aliflankc grandegaj
amasoj, kunpremitaj
amasoj da
ncdistingeblaj homoj kriegantaj Iian nomon, saIutantaj
lin kiel Mastron.
La alia fianko jam malliberigis Iin,
dcbatis Iian morton.
Tiuj vokantaj miloj tra Ia pordeto
savis Iin. Sed Ia kialon de tiuj aferoj li ne povis kompreni.
La pordo malfermigis, Ia voêo de LincoIn estis forvisita
kaj dronigita, kaj kuro de homoj sekvis post Ia tumulto.
l.a entrudantoj
venis al li kaj Lincoln gestante.
La
eksteraj voêoj kIarigis Ia dirojn de iliaj sensonaj lipoj.
"Montru al ni Ia Dormanton, montru Ia Dorrnanton ! "
estis Ia horajo de Ia tumulto.
Viroj kriegis:
"Ordo!
Silento ! "
Graham ekrigardis Ia malfermitan pordon, kaj viclis
.rltan oblongan bildon de Ia ekstera halo=-ondiganta,
".'nêcsa konfuzigo el amasigitaj, kriantaj vizagoj, viroj kun

"Mi jam maldormas tri tagojn-malliberulo
dum tri
tagoj.
Mi divenas, ke okazas barakto inter multaj de
homoj en êi tiu urbo-êu gi estas Londono ? "
" j es." diris Ia pli juna viro.
" Kaj tiuj, kiuj kunvenas en Ia granda halo kun Ia blanka
Atlas?
Kiel tio koncernas min?
Iel tio koncernas mino
Kial, mi ne seias. Drogoj? Sajnas por mi, ke dum mi
dormis, Ia mondo frenezigis. Mi mem frenezigis.
Kiuj estas tiuj Konsilantoj sub Ia Atlas? Kial ili penis
drogi min ? "
"Por teni vin scnkonscia," diris Ia fiave vesti ta viro.
" Por malhelpi, ke vi vin entrudu."
" Sed kial? "
"Pro tio, ke vi mem estas Atlas, Majstro," diris Ia
flavvestito.
"La mondo kusas sur viaj sultroj. Ili regas
gin laü via raj to."
J am mallaütigis Ia sonoj ella halo gis silento transirata
de sola unutona voêo.
Nun subite, kvazaü surpaêegante
tiujn lastajn vortojn, aüdigis surdiga bruego, mugado kaj
tonclrado, aklamo post aklamo, voêoj raükaj kaj akrcsonaj,
batante, reeiproke sin trafiuante, kaj, dum tio daüris, Ia
personoj en Ia êambreto ne povis aüdi Ia kriojn unu de
aliaj.
Graham staradis, lia atento tenis sin senpove al tio,
kion li jus aüdis, "La Konsilantaro,"
li ripetis stulte,
kaj tiam ekkaptis nomon, kiu antaüe trafis lian atenton.
" Sed kiu estas Ostrog ? " li diris.
"Li estas Ia organizinto-Ia
organizinto de Ia ribelo.
Nia êefo-per via aütoritato."
" Mia aütoritato ?-Kaj vi? Kialli ne êeestas êi tie ? "
"Li-deputis
nino Mi estas lia trato, lia duonfrato,
Lincoln. Li deziras, ke vi viu montru al tiuj homoj kaj
poste venu al li. Pro tio li sendis al vi. Li restas en Ia
ofieejo de Ia ventmaêinoj,
direktante êion. La popolo
marsas."
" Per via aütoritato," kriis Ia pli juna viro. "!li regis,
subpremis, tiranis. Fine eê--"
" Per mia aütoritato ! Mia! La mastro? "
La junulo subite aüdebligis tra paüzo en Ia ekstera
tondro, indigna kaj laütvoôa, kun alta penetra voêo sub
sia ruga agleea nazo kaj densaj lipharoj. "Neniu atendis,

li,

,.,.\

-

68

LA DORMANTO

VEKICAS

virinoj, svingantaj palbluajn vestajojn, etenditajn manojn.
Multaj staris.
Unu viro kun êifonitaj vestoj el malhela
bruno, maldikega figuro, staris sur Ia benko kaj svingis
nigran tukon. Graham renkontis Ia miron kaj atendon en
Ia okuloj de Ia knabino.
Kion tiuj homoj atendas de li?
Li nebule rimarkis, ke Ia ekstera tumulto jam sangis sian
karakteron, êajnis iamaniere takta, marsanta.
Lia propra
spirito ankaü san~i~is. Dum iom da tempo li ne rekonis
Ia influon, kiu aliigas lin. Sed morrento, kiam li alproksirnigis al paniko, pasis for. Li provis aúdebligi demandojn
pri tio, kion oni volas de li.
Lincoln kriis te lia orelo, sed Graham estis surda al tio.
Ciuj aliaj krom Ia virino gestis al Ia halo. Li komprenis
tion, kio Ia tumulto nun farigis.
La tuta homamaso
kantas kune. Tio ne sole estis kanto, sed Ia voôoj ankaü
kunigis kaj levi~is sur fluego da instrumenta
muziko,
muziko kia tiu de orgeno, plektita teksajo el sonoj, plena de
trumpetoj,
plena de paraditaj
standardoj,
plena de Ia
marâado kaj pompo de komenciganta
milito.
Kaj Ia
piedoj de Ia homoj batis Ia takton=-paê,'
paê,' paê' !
Oni instigis lin alIa pordo; li obeis aütomate.
La forto
de tiu solena kanto ekprenis lin, agitis lin, kuragigis lin.
La halo malferrnigis al li, vasta miksigo el tremanta koloro,
svingiganta sub Ia muziko.
"Svingu al ili vian brakon," diris Lincoln.
"Svingu
vian brakon al ili."
"Jen,"
diris voto te Ia alia flanko, "li devas havi
tion." Brakoj sentigis êirkaü lia kolo, detenante lin te Ia
pordo, kaj nigra subti1e faldiganta mantelo pendis de liaj
sultroj.
Li svingis sian brakon libera el tiu ka j sekvis
Lincoln.
Li vidis apud si Ia grize vestitan knabinon, kun
arda vizago kaj antaüeniga gesto.
Momento si tarigis por
li, tiom si aspektis emocia kaj avida, Ia enkorpigo de Ia
kanto.
Li eliris denove en Ia alkovon.
Senprokraste Ia
lovigantaj
ondoj de Ia kanto falis kiam li aperis, kaj
svelis ~is saúmo de kriegoj. Gvidate de Ia mano de Lincoln,
li pasis oblikve trans Ia centron de Ia estrado antaü Ia
popolo.
La halo estis vasta kaj malsimpla
spaco-galerioj,
balkonoj, larga] spacoj el amfiteatraj stupegoj, kaj grandaj
arkajoj.
Malproksirne, alte, Ia elirejo de granda koridoro

LA POPOLO

MAR~AS

69

sajnis plena de baraktantaj
hornoj.
La tuta êeestantaro
svingigis en kunpremitaj amasoj.
Unuopaj figuroj sin jetis
el Ia tumulto, impresis lin momente, kaj denove perdigis.
Apud Ia estrado svingigis blonda belulino, portata ele tri
viroj, kun Ia haroj trans êia vizago kaj gestanta per verda
bastono.
Proksime de tiu grupo zorgolaca maljunulo
subt.enis sin malfacile en Ia premigo, kaj post li kriis senhara
vizago kun granda kavajo de sendenta buêo. Voêo vokis Ia
enigman vorton " Ostrog." Ciuj liaj impresoj estis nebulaj,
krom Ia peza emocio de Ia marsiga kanto.
La amaso per
piedoj batis Ia takton-c-paâante sen sango de loko, pas'.
pas'. paâ', pas"!
La verdaj arrnilcj svingigis, brilis,
klinigis. Tiam li rimarkis, ke Ia homoj p1ej proksimaj de
li, sur ehena spaco antaü Ia estrado, marsas antaü li,
pasante al granda arkajo, kriante " Al la Konsilantaro ! "
Pas', paâ', paâ', pas"! Li levis Ia brakon, kaj Ia rnugado
duobligis,
Li memoris, ke li devas krii "Marsu !" Lia
buêo formis neaüdeblajn,
heroecajn vortojn.
Li levis Ia
hrakon
denove,
kaj montris
al Ia arka]o,
kriante
" Antaüen l " Ili ne plu paêis senprogrese, ili nun marâis ;
paâ', pas'. paê', pa§'! En tin amaso trovigis barbuloj,
rnaljunuloj,
junuloj, virinoj nudbrakaj kun flirtantaj roboj,
knabinoj,
Homoj de Ia nova epoko!
Riêaj roboj, grizaj
<'ifonajoj flirtis kune en Ia kirligo de sia movado inter Ia
êicvidata bluo. Vasta nigra standardo sanceligis dekstren.
Li vidis bluvestitan
negron, sulkigintan
virinon flavc
vestitan, poste grupo da viroj altkreskaj, blondaj, blankvizagaj, bluvestitaj,
sin sovis dramece preter li.
Li
rimarkis
du hinojn.
Altkreska,
flaveta,
nigrehara,
brilokula junulo, blanke vestita de kapo ~i, piedoj, grimpis
supren al la estrado, kriante lojale, kaj resaltis malsupren,
kaj foriris, rigardante malantaüen.
Kapoj, sultroj, manoj
tcnantaj armilojn, êiuj svingigis sub tiuj marêigaj kadoncoj.
Vizagoj aperis ai li el Ia konfuzigo num li staris tie,
okuloj renkontis
liajn, kaj preterpas's
ka] malaperis.
lIomoj gcstis al li, kriante neaüdeblajn
personajojn.
l.a plejparto de Ia vizagoj esti: ruga] pro ckscitigo, sed
multaj estis mortece palaj.
Kaj mals meco trovigis tie,
kaj multaj manoj, kiuj svingigis al li, estis maldikaj
.kaj enkavigintaj.
Homoj de Ia nova cpoko!
Stranga
kaj nekredebla renkonto!
Dum Ia larga fluo pasis dekstren

LA DORMANTO

VERIGAS

preter li, enftuantaj vicoj el Ia malproksimaj
altajoj de
Ia halo sin sovis malsupren kun senêesa anstataüigo
de
homoj;
paê', pas', pas', paê"! La unisono de Ia kanto
riêigis kaj komplikigis de Ia pezaj ehoj el arkajoj kaj
koridoroj.
Viroj kaj virinoj miksigis en Ia vicoj;
pas',
paã', paâ', pas"!
La tuta mondo sajnis marâi,
Paâ',
pas'. paê'. paê": lia cerbo ankaü paêis.
La vestajoj
flirtis antaüen, Ia vizagoj preterfluis pli abunde.
Pas', paâ', paê', paê": pro Ia tuêo de Lincoln li sin
turnis al la arkajo, paêante senkonscie laü tiu ritmo, apenaü
rimarkante
sian movigon pro gia melodio kaj ekscitigo.
La amaso, Ia gesto kaj kanto, êiuj movigis tíen, Ia homa
fluo etendigis malsupren,
gis Ia suprenturnitaj
vizagoj
kuêis sub Ia nivelo de liaj piedoj. Li vidis antaü si vojon,
ôirkaü si sekvantaron,
gardantojn : kaj eminentulojn,
kaj êe sia dekstra mano Lincolnon.
Servistoj intervenis,
kaj foje kaj ree kaêis al li Ia amason maldekstre.
Antaü
li aperis Ia dorsoj de Ia gardantoj nigre vestitaj, trion posl
trio post trio.
Li marsis laü êirkaübarita
vojeto, kaj
transíris super Ia arkajo, dum Ia hornfluo malsupreniris
por preteriri suhe kaj kriis supren al li. Li ne sciis, kien
li iras; li ne volis scii. Li rigardis posten trans Ia brilega
spaco de Ia halo. Paâ', paâ', pas', paâ' !

êAPITRO

DERA.

LA BATALO EN LA MALLUMO.

LI jam ne sin trovis en Ia halo.
Li marsis laü galerio
superpendanta unu ella strategoj kun rnovigantaj trotuaroj,
kiuj transiris Ia urbon.
Antaü kaj post li paêis liaj
gardantoj.
Sube, Ia tuta kavajo de la movigantaj
vojoj
sajnis kunpremita amaso da marsantaj hornoj, kiuj paêis
maldekstren,
kriante, svingante
brakojn
kaj manojn,
fluante laü grandega perspektivo, kriante kiam ili unue
aperis, kriante dum ili preterpasis, kriante dum ili foriris,
Ç:is Ia perspektivo el globoj de elektra lumo sajne falis
malsupren
kaj kasis Ia svarmantajn
nudajn kapojn.
Pas', pas', paã', paâ' !
Nun al Graham Ia kanto mugis supren, ne plu subtenata
ele lamuziko, sed kruda kaj bruema, kaj Ia batado de Ia
marêantaj
piedoj, paã', paâ', paâ', pas', interplektigis
kun Ia tondra nereguleco de Ia paêoj de Ia sendisciplina
amaso, kiu fluegis sur Ia plej altaj vojoj.
Abrupte
li rimarkis
kontraston.
La konstruajoj
kontraüflanke de Ia vojo êajnis malplenaj, Ia snuregoj kaj
pontoj kiuj plektigis trans Ia arkadegon estis malplenaj
kaj ombraj.
La penso trafis lian cerbon, ke ankaü tiuj
devus esti homplenaj.
Li sentis strangan emocion-pulsadon-tre
rapidan!
Li denove haltis.
La gardantoj antaü li daüre marsis :
t iuj apud li haltis kun li. Li vidis maltrankvilecon
ka j
t imon sur iliaj vizagoj.
La pulsado iel rilatis al Ia lumoj.
Ankaü li rigardis supren.
Unue tio êajnis por li afero, kiu rilatas sole Ia Iumojn,
izolita fenomeno, nekoncernanta Ia subajn okazajojn.
Ciu
globo cl blindiga blankeco
aspektis
kvazaü kaptita,
kunpremita de enpulso, kiu sekvigis de nedaüra elpulso,

7I
F

72

LA DORMANTO

VEKIGAS

kaj denova enpulso kiel pli firma premo; mallumo, lumo,
mallumo, per rapida alternigo.
Graham vidis, ke tiu stranga konduto de Ia lumo rilatas
ankaü Ia homojn sube. La aspekto de Ia domoj kaj vojoj,
Ia aspekto de Ia kunpremitaj
amasoj sangigis, íarigis
konfuzigo el vivaj lumoj kaj saltantaj ombroj.
Li rimarkis,
ke amaso da ombroj jam ekkreskis gis minaca ekzisto;
ili sajnis suprcnflui, largigi, profundigi, kreski kun firma
rapideco-vêajnis
salti subite malantaüen
kaj reveni pli
multnombraj.
La kanto kaj Ia marso jam êesis. La
unuanima
marso, li trovis, estas haltigita.
Ekzistis
flankfluoj, kirligoj, krioj : "La lumoj l " Voêoj kune
kriis unu solan diron.
"La lumoj !" kriis tiuj voêoj.
" La lumoj !" Li rigardis malsupren.
En tiu dancanta
morto de Ia lumoj Ia spaco de Ia strato subite íarigis
monstra baraktado.
La blankaj globoj íarigis purpurblankaj, purpuraj kun ruga nuanco, fiagris, fiagretis pli
kaj pli rapide, hezitis inter lumo kaj estingigo, êesis flagii
kaj farigis nur velkantaj eroj arde rugaj en vasta mallumo.
Post dek sekundoj Ia cstingigo komplctigis, kaj restis nur
Ia muganta mallumo, nigra monstrajo,
kiu JUs subite
glutis tiujn brilajn miriadojn da homoj.
Li sentis êirkaü si nevideblajn formojn;
liaj brakoj
estis tenataj.
10 frapis akre kontraü lia tibio.
Voêo
kriis êe lia orelo, " Cio estas bona-estas
bona."
Graham forjetis Ia paralizon de sia unua miro. Li frapis
hazarde sian frunton kontraü tiu de Lincoln kaj kriis,
" Kio estas êi tiu mallumo ? "
" La Konsilantoj haltigis Ia fluojn kiuj lumigas la urbegon.
Ni devas atendi-resti.
La popolo daüre iros. Ili--"
Lia voêo dronigis.
Voêoj kriis, "Savu Ia Dormanton.
Prizorgu Ia Dorrnanton."
Gardisto falis kontraü Grahamon
kaj vundetis al li Ia manon per senintenca frapo de sia
armilo.
Freneza tumulto levigis kaj kirligis êirkaü li,
sajne igante pli laüta kaj pli furioza êiumomente.
Fragmentoj de rekoneblaj sonoj fiuis al li, kaj íorkirligis de li
kiam lia atento streôigis por kapti ilin.
Voêoj sajnis krii
kontraüajn
ordonojn,
aliaj voêoj respondis.
Subite
aüdigis sinsekvo da akraj êirkrioj proksime sub ili.
Voêo kriegis êe lia orelo, "La ruga polico," kaj .foriris
de lia demandado.

LA BATALO

EN

LA MALLUMO

73

Kraketa
sono kreskis gis distingebleco,
kaj kun gi
salte tis malfortaj ekbriloj sur Ia rando ele Ia pli malproksimaj vojoj.
Per ilia lumo Graham vidis salti en
momentan malklaran videblecon Ia kapojn kaj korpojn
de aro da viroj, armitaj per armiloj similaj al tiuj de
liaj gardantoj.
La tuta spaco komencis kraketi, ekbrili
per etaj momentaj lumstrioj, kaj abrupte Ia mallumo ree
deruligis kvazaü kurteno.
'
Brilega lu mo konfuzis liajn okulojn, vasta bolanta
ctcnda]o de baraktantaj
homoj konfuzis lian cerbon.
Kriego, sono de aklamo, venis trans Ia vojojn.
Li rigardis
supren por vidi Ia kaüzon de Ia lumo.
Alte s pre viro
pcndis de Ia pli alta parto de kablo, tenante per snureto
Ia blindigan stelon, kiu forpelis Ia mallumon.
La rigardo de Graham refalis alIa vojoj. Ruga kojno je
iom da distaneo laülonge de Ia perspektivo
kaptis lian
atcnton,
Li vidis, ke tio estas densa amaso da ruge
vcstitaj homoj kunpremitaj sur Ia plej alta kontraüa vojo,
kun dorsoj kontraü Ia senkompata
klifo de konstruajo,
kaj êirkaüitaj de densa amaso da kontraüuloj.
Ili batalis.
Arrniloj levigis kaj briletís, kaj mallevigis ; kapoj malaperis
('o Ia rando de Ia batalo, kaj aliaj kapoj anstataüis ilin ;
Ia ekbriloj el Ia verdaj armiloj farigis sprucoj de fumgrizo
dum Ia lumo daüris.
Abrupte Ia lumigilo estingigis kaj Ia vojoj denove cstis
nigrega mallurno, tumulta mistero.
Li sentis ion puêata kontraü li. Oni sovis lin laülonge
Ia galerion. lu kriis-eble
aI li. Li sentis sin tro konfuzita
por aüdi,
Li estis sovata kontraü
Ia muron, kaj multe
da homoj fusiris preter li.' Sajnis al li, kc liaj gardantoj
haraktas unu kontraü alia.
Subi te Ia kable pendanta stelportanto
reaperis, kaj Ia
t uta sceno farigis blanka kaj brilega.
La aro da rugvestitoj
Aajnis pli larga kaj pli proksima; gia pinto atingis duone
li! ulonge Ia vojon al Ia meza arkadego.
Kaj, levante Ia
I igardan,
Graham vidis, ke kelke da tiuj jam aperis en
1.1 mallumaj malsupraj galerioj de Ia kontraüa konstrua]o,
l.nj pafas super Ia kapojn de siaj kunuloj aI Ia Lolanta
konfuzigo de homoj sur Ia malsupraj vojoj.
La signifo
cll' tiuj vidajoj
trafis lin. La popola marso renkontis
«mbuskon je Ia komenco mem.
Konfuzite de Ia estingigo

74

2.

LA DOH.MANTO

VEKIGAS

de Ia Iumoj, ili nun estas atakataj de Ia ruga polico. Tiam
li rimarkis, ke li staras sola, ke liaj akompanantoj
kun
Lincoln trovigas en Ia galerio, je Ia direkto laü kiu li
mem venis antaü 01 mallumigis.
Li vidis, ke oni gestas
frenezc al li, kuras rapide returne al li. Laütega kriado venis
de trans Ia vojoj. Poste sajnis kvazaü Ia tuta fasado de Ia
malluma kontraüa konstruajo estas kovrita kaj makulita
de rugvestitaj
viroj.
Kaj ili montras al li fingre, kaj
krias.
"La Dormanto!
Savu Ia Dormanton l " kriis
miloj da gorgoj .
10 frapis Ia muron super lia kapo. Li rigardis pro Ia
frapo kaj vidis stelforman plaüdajon el argenteca metalo.
Li vidis apud si Lincolnon.
Sentis sian brakon ekprenata.
Tiam, pt, pt, oni maltrafis lin dufoje.
Dum momento li ne komprenis tion. La strato kasigis,
êio kaãigis, dum li rigardis.
La dua flagrajo íorbruligis.
Lincoln tenis Grahamon je Ia brako kaj tiris lin laü Ia
galerio.
"Antaü
01 Ia proksima lumo !" li kriis.
Lia
hasto estis kontagia,
La instinkto de Graham por sin savi
-veTikis Ia paralizon de lia nekredema surprizo.
Li tarígis
dumtempe blinela poseda]o de Ia marttimo.
Li kuradis,
falctante pro Ia necerteco de Ia mallumo, fusiris kontraü
siajn gardantojn
dum ili turnigis par kuri kun li. La
rapideco estis lia sola deziro, Iiberigo de tiu dangera galerio
sur kiu li staras rnalkaêita.
Tria brilego aperis baldaü
post Ia antaüa, Kun gi aüdigis kriegado trans Ia vojoj, kun
responda tumulto de Ia vojoj mem. La rugvestitoj sube,
li vidis, jam preskaü atingis Ia mezan koridoron.
Iliaj
sennombraj vizagoj estas turnitaj al li, kaj ili kriegas.
La blanka kontraüa fasado estas elense makulita de rugo.
Ciuj êi mirindajoj
kiuj koncernas lin, turnigas
õirkaü
li kiel pivoto.
Tiuj estas Ia servantoj de Ia Konsilantoj,
kiuj penas rekapti lin.
Por li estis bonsance, ke tiuj estis Ia unuaj kugloj kolere
pafitaj dum cent kvinelek jaroj. Li aüdis Ia kuglojn frapi
super lia kapo, sentis peceton de fanelita mctalo piki
lian orelon, kaj rimarkis, ne rigardante, ke Ia tuta kontraüa
fasado, malkasita embusko de Ia ruga polico, estas homplena
kaj kriegas kaj pafas je li.
Unu el Ia gardantoj
falis antaü li, kaj Graham,
nekapabla halti, saltis trans Ia tordigantan korpon.

LA BATALO

EN

LA MALLUMO

75

Post plua sekundo li sin jetis, ne tusita, en nigran
koridoron, kaj senzorge iu, eble venan te transen, fusiris
fortegc kontraü lin. Li rapidis malsupren de âtuparo sub
tuta mallumo.
Li sanceligis, kaj cstis ree frapita, kaj iris
kun Ia manoj kontraü muron. Li estis premegata ele Ia pezo
de baraktantaj formoj, kirlata êírkaüe, kaj sovata elekstren.
Premego tenis lin.
Li ne povis spiri-liaj
ripoj sajnis
rompigi. Li sentis momentan mcderigon, kaj tiam Ia tuta
amaso ela homoj movigis kune, portis lin returne al Ia
granda teatro, de kie li nur lastatempe
venis.
Okazis
momentoj, dum kiuj liaj piedoj ne tusis Ia teron. Tiam li
sanceligis kaj sin sovis antaúen.
Li aüdis kriojn, "Ili
venas ! " kaj obtuzan krion apude. Lia piedo iris kontraü
ion molan, li aüdis raükan sirkrion subpiede.
Li aüdis
kriojn, "La Dormanto ! " sed li sin sentis tro konfuzita
por paroli. Li aüdis Ia verdajn armilojn kraketi. Dum iom
da tempo li perdis Ia propran volon, farigis atomo en paniko
blinda, senpensa, aütomata.
Li sovis sin an taúen kaj
posten, kaj torelis sin pro Ia premado, frapis per Ia piedo
baldaü kontraü êtupon, kaj sin trovis suprcniranta deklivon.
Kaj abrupte Ia vizagoj ôirkaü li saltis ella nigreco, videblaj,
mortece blankaj kaj surprizitaj, timigitaj, êvitantaj sub
palega brilo. Unu vizago, de junulo, aperis tre proksime
de li, ne elistance pli 01 kvindek centimetrojn.
Tiam, tio
nur êajnis negrava okazajo sen valoro ali emocio, sed poste
gi rcvenis al li dum liaj songoj. Car Ia junulo, te nata rektc
de Ia amaso dum kelka tempo, antaüc vundigis kaj jam
estis mortinta.
Krcdeble
kvara blanka stelo estis ckbruligita
ele Ia
viro sur Ia kablo. Gia lumo enbrilegis tra vastaj fenestroj
kaj arkajoj, kaj montris ai Graham, ke li nun estas ero ele
densa amaso ela flugantaj nigraj formoj, rcpremataj trans Ia
malsupran spacon ele Ia granda teatro. Tiun fojon Ia bildo
«stis palega kaj fragmenta, tranêita kaj striita de nigraj
orn broj. Li vidis, ke tute apud li Ia ruga] gardistoj batalas
por vojo tra Ia amaso. Li ne povis scii, êu ili jam vidis
lin. Li serêis Lincolnon kaj siajn gardantojn.
Li vidis
I incolnon apuel Ia estrado de Ia teatro ôirkaüitan ele aro
da revolucianoj kun nigraj insignoj;
tiu jam lcvigis kaj
• I igardegis ôirkaüen kvazaü por serêi lin.
Graham rirnarkis,
kc li mem staras apud Ia kontraüa rando ele Ia arnaso, ke
A

76

LA DORMANTO

VEK1GAS

malantaü li, apartigitaj
de barilo, klinigas Ia nun vakaj
sidlokoj de Ia teatro. Subita ideo trafis lin, kaj li komencis
barakti por vojo al Ia barilo. Guste kiam li atingis gin
Ia brilego finigis.
Tuj li dejetis Ia grandan mantelon , kiu ne nur malhelpis
Iiajn movojn sed ankaü igis lin rimarkebla, kaj gi forglitis
de liaj sultroj.
Li aüdis iun faleti en giaj falelajoj. Post
plua minuto li supersaltis Ia barilon kaj falis en Ia transan
mallumon.
Tiam, palpe serêante sian vojon, li venis al Ia
malsupra fino de kliniganta galerio.
En Ia mallumo Ia
sono de pafado haltis kaj Ia mugo ele piedpasoj kaj voêoj
kvíctigís.
Tiam subite li atingis neatenditan
stupon kaj
êanccligis kaj Ialis. Dume lagoj kaj insuloj inter Ia mallumo
êirkaü li saltis ree en vivan lumon, Ia tumulto êvelis pli
laüte, kaj Ia brilego de Ia kvina blanka stelo venis tra Ia
vastaj fenestrotruoj de Ia muroj de Ia teatro.
Li ruligis inter kclkajn benkojn, aüdis kriegadon kaj Ia
zuman krakadon de pafiloj, baraktis por starigi, kaj trovis
sin ree faIigita;
li vidis, ke kelke ela viroj kun nigraj
insignoj staras tute êirkaü li kaj pafas al Ia rugvestitoj
sube, saltante de benko al benko, kaürante inter Ia benkoj
por resargi pafilojn.
Instinkte li ankaü kaüris inter Ia
benkoj, dum vagantaj kugloj siris Ia pneümatajn kusenojn
kaj tranôis brilajn striojn sur iliaj molmetalaj strukturoj.
Instinkte li notis Ia direkton de Ia trairejoj, Ia plej bonaj
vojoj por sin savi tuj kiam Ia malluma vualo denove falos.
Junulo vestita per velkinta bluo alvenis saltante trans Ia
benkojn.
"Ha!
Jen!"
li diris, kun siaj etenditaj piedoj
malproksimaj malpli 01 dekkvin centimetrojn de Ia vizago
de Ia kaüranta Dormanto.
Li rigarelis lin sen ia signo de rekono, turnigis pOI
pafi, pafis, kaj kriante, "AI Ia infero Ia Konsilantoj ! "
pretigis por denove pafi. Tiam êajnis al Graham, ke Ia
eluono ele Ia kolo de tiu viro jus malaperis.
Guto de
malseka]o falis sur Ia vango de Graham.
La verda pafilo
haltis duone levita. Dum momento Ia viro staris, senmova,
lia vizago subite senesprima,
tiam li komencis klinigi
antaüen.
Liaj genuoj fleksigis. La viro kaj Ia mallumo
kune defalis. Je Ia sono de lia falo Graham levigis kaj
kuris freneze gis malsuprenira êtupo faligis lin. Li rampe
íarigis, turnigis laü Ia trairejo, kaj daüre kuris.

LA BATALO

EN

LA MALLUMO

77

Kiam Ia sesa stelo brilegis, li jam sin trovis apuel Ia
abisma gorgo de koridoro.
Li kuris pli rapide pro Ia Iumo,
eniris Ia koridoron, kaj turnigis ôirkaü angulo en absolutan
nokton denove.
Oni pusbatis Iin flanken, li ruligis, kaj
restarigis.
Li trovis sin inter amaso ela nevideblaj
forkurantoj rapielantaj unudirekten.
Lia sola nuna penso
estis ankaü ilia penso; sin liberigi eI tiu batalo. Li puâis
kaj frapis, sanceligis, kuris, sin trovis fiksíta, sovígis
malantaüen, kaj tiam elenove staris libera.
Dum kelkaj minutoj li kuris tra Ia mallumo laü serpenta
koridoro, kaj tiam H transiris largan malfermitan spacon,
pasis Iaü longa deklivo, kaj fine venis malsupren ele stuparo
aI ebena Ioko. Multaj homoj kriis, " Ili venas I La polico
venas. Ili pafas. Iru for de Ia batalo.
La polico pafas.
Estas sendangere en Ia Sepa Vojo. Ci tien alIa Sepa Vojo l "
Krom viroj trovigis en Ia amaso ankaü virinoj kaj infanoj.
La amaso kunprernigis êe arkajo, pasis tra mallonga
gorgo, kaj reeliris al pli larga spaco, nur maIforte Iuma.
La nigraj formoj ôirkaü li elisigis kaj kuris supren de io,
kio sajnis sub Ia krepusko esti giganta serio da stupoj. Li
sekvis ilin. La homoj foriris dekstren kaj maldekstren ....
Li rimarkis, ke li ne plu staras inter amaso.
Li haltis
apud Ia plej alta stupo.
Antaü
li, sur tiu nivelo, staris
grupoj da benkoj kaj eta kiosko. Li alproksimigis al tiu,
kaj, haltante sub Ia ombro de giaj raneloj, êirkaiírigarelis
scnspire.
Cio aspektis nebula kaj griza, sed li vidis, ke tiuj
siupegoj estas serio ele trotuaroj de Ia " vojoj," nun ne plu
movigantaj.
La trotuaro klinigis supren ambaiíflanke, kaj
Ia altaj konstruajoj levigis kontraüe kiel vastaj fantomoj ;
iliaj skribajoj kaj anoncoj estis malklare videblaj.
Supre
ira Ia trabegoj kaj kabloj vidigís nebula interrompita
rubando de pala êielo. Multaj homoj preterrapidis.
Laü
iliaj krioj kaj voêoj êajnis, ke ili iras por aligi al Ia
hatalo.
Aliaj malpli bruemaj formoj pasis timeme inter
Ia ombroj.
De tre malproksime sur Ia strato li povis aüdi Ia sonon
de barakto,
Sed evidentigis aI li, ke êi tiu ne estas Ia
strato, en kiun Ia teatro malfermigas.
Tiu antaüa batalo
.sajne subite malaperis el aiídebleco. Kaj oni batalas pro li!
Dum kelka tempo li sin sentis kiel viro, kiu paüzas dum

78

LA DORMANTO

VEKIGAS

legado en tre vivosimila libro, kaj subite dubas Ia realecon
de tio, kion li antaüe sendemande kredis. Tiam li ne havis
atenton por detaloj ; Ia tuta efekto estis grandega surprizo
kaj miro. Strange, kvankam lia kurado for de Ia malliberejo
de Ia Konsilantaro, Ia granda homamaso en Ia halo, kaj Ia
atako de Ia ruga polico kontraü Ia svarmanta popolo, estis
tute klaraj en lia cerbo, tamen nur pene li povis aldoni
sian vekigon kaj rememori Ia interternpon de meditado en
Ia Silentaj Cambroj.
Unue lia memoro saltis trans tiujn
aferojn, kaj portis lin retume aI Ia a:lqrofalo êe Pentargen
tremanta
sub Ia vento, kaj êiuj malhelaj grandiozajoj
de Ia marbordo de Cornwall. La kontrasto nuancigis êion
per nerealeco.
Kaj tiam Ia interspaco plenigis, kaj li
komencis kompreni sian situacion.
Tio ne plu estis tute enigma, kiel antaüe en Ia Silentaj
Cambroj.
Almenaü li nun posedis gian strangan nudan
konturon.
lamaniere li estas Ia posedanto de Ia mondo,
kaj grandaj politikaj partioj batalas por lin posedi. Unuflanke staras Ia Konsilantoj, kun sia ruga polico, sajne
intencante nepre uzurpi lian havajon kaj eble murdi lin ;
alifianke trovigas Ia revolucio, kiu liberigis lin. kun tiu
nevidita Ostrog kiel êefo. Kaj Ia tuto de tiu giganta urbego
konvulsiigas pro ilia baraktado.
Freneza evoluo de lia
mondo! "Mi ne komprenas," li kriis, " Mi ne komprenas ! "
Li jus glitis de inter Ia batalantoj
en tiun liberecon
de krepusko.
Kio nun okazos?
Kio okazas?
Li bildigis
al si Ia rugvestitojn,
diligente lin serêantajn, forpelantajn
antaü si Ia nigre insignitajn ribelulojn.
Almenaü Ia hazardo donis al li spacon por spiri. Li
povis kasigi nedisputate de Ia preterpasantoj,
kaj observi Ia
kuron de aferoj.
Lia rigardo supreniris Ia malsim plan
malluman grandecon de Ia krepuske lumitaj konstruajoj,
kaj Ia. ideo venis, kvazaü afero senfine mirinda, ke tie supre
Ia suno levigas, kaj Ia mondo brilas kaj ardas sub Ia
antikve familiara taglumo.
Post nelonga tempo li denove
spiris trankvile.
La nego sur lia vestaro jam sekigis.
Li vagis tutajn mejlojn laü tiuj krepuskaj vojoj, parolantc
ai neniu, alparolate de neniu-nigra
formo inter nigraj
formoj-Ia
enviita viro el Ia pasinteco,
Ia netaksebla
senvola posedanto de Ia mondo. Kie ajn montrigis lumoj
aü densa] amasoj da homoj, aü neordinara ekscitigo, li timis

LA BATALO

EN

LA MALLUMO

79

esti rekonata, kaj rigardis kaj turnigis, aü iris supren aü
malsupren laü Ia mezaj êtuparoj, en iun transan sistemon de
vojoj je pli aü malpli alta nivelo. Kaj kvankam li ne trovis
pli da batalado, tamen Ia tuta urbego ekscitigis pro bataloj.
Unu fojon li devis kuri pOl: eviti marsantan amason, kiu
forpelis êion de Ia strato.
Ciu, kiu trovigis eksterc, sajnis
csti implikita.
La plejparto de ili estis viroj, kaj ili portis
ajojn, kiujn li konjektis esti pafiloj.
Sajnis kvazaü Ia
barakto kuncentrigis êefe en Ia kvartalo, de kie li jus
venis. Foje kaj ree malproksima
mugado, malproksima
eho de tiu konflikto, atingis al liaj oreloj.
Tiam lia
singardemo
kaj lia scivolemo interbaraktis.
Sed Ia
singardemo venkis, kaj li vagis ankoraü pli foren de Ia
batalo-tiel
bone, kiel li povis jugi ties direkton.
Li
iradis netuâita, nesuspektita, tra Ia mallumo.
Post kelka
tempo li êesis aüdi eê malproksiman ehon de Ia batalo, pli
kaj pli malmulte da homoj preterpasis lin, gis fine Ia stratoj
íarigis tute malplenaj.
La frontoj de Ia konstruajoj igis
nebelaj kaj krudaj;
sajnis. ke li atingas kvartalon kun
vakaj tenejoj.
La soleco malrapide kaptis lin-liaj
pasoj
rnalvigligis.
Li rimarkis en si kreskantan
lacecon,
Foje li turnis
sin flanken kaj sidigis sur unu el Ia multnombraj
benkoj
sur Ia plej altaj vojoj. Sed febra senripozeco, lia seio pri
lia grava rilato kun tiu barakto, ne lasis lin longe ripozi
ie ajn. Cu Ia konflikto okazas sole pro li ?
Kaj tiam en soleca placo ekkrevis Ia êoko de tertrem
mugado kaj tondrado-ventego
de malvarma aero, kiu
fluegis tra Ia urbcgo, Ia glitado kaj bruo de falanta rnasonajo
-serio da gigantaj sokoj. Amaso da vitro kaj ferajo falis
ele Ia malproksima tegmento en Ia mezan galerion, distance
ne ccnt metrojn ele li, kaj malproksime okazis kriado kaj
kurado.
Li, ankaú, surprizigis ai sencela agemo, kaj
kuris iadirekte, kaj tiam retume egale sencele.
Viro venis kurante ai li. Lia sinregado revenis.
"Kion
oni eksplodigis? " demandis Ia viro senspirc.
"Tio estis
cksplodo," kaj li forrapidis, antaü 01 Graham povis respondi.
La grandaj
konstruajoj
levigis nebule, vualitaj
de
perpleksa krepusko, kvankam Ia rivereto de êielo supre
nun brilis pro Ia taglumo.
Li rimarkis multajn strangajn
íraj tojn, ne komprenante ion tiutempe;
li eê politere legis
multajn al Ia skribajoj en fonetika literado.
Sed kion

80

t

LA DORMANTO

VEKIGAS

profitis deêifri konfuzon de kuriozaj literoj, kiu solvigis,
post penega streêo de okulo kaj cerbo, al " Jen Edhamito "
aü "Laborista
Oficejo-Malsupra
Kvartalo?"
Kia
. groteska penso, ke êiuj êi klifsirnilaj domoj estas liaj !
La kontraüemo
de lia sperto perceptigis vive al li.
Efektive
li faris tian salton trans Ia tempon,
kian
romanistoj foje kaj ree imagis.
Kaj, kompreninte
tiun
fakton, li sin sentis preta.
Lia spirito kvazaü sin sidigis
antaü spektaklo.
Kaj malvolvigis nenia spektaklo, sed
anstataüe
nur grancla nebula
dangero,
malsimpatiaj
ombroj kaj vualoj de mallumo.
Ie en Ia labirinta obskurajo
lia morto lin serêis. Cu, malgraü êio, li mortigos antaü 01
vidi ? Eble eê êe Ia proksima angulo lia detruo kuâis en
ernbusko. Granda deziro vidi, granda volo scii, levigis en li.
Li komencis timi pri anguloj. Sajnis al li, ke sendangero
trovigas nur en kaâejo.
Kie li povas sin kaâi por esti
nerimarkinda,
kiam Ia lumoj rebrilos?
Fine li sidigis
sur sego en alkovo sur unu el Ia plej altaj vojoj, kredante
sin sola tie.
Li premis Ia fingrartikojn
en siajn lacajn okulojn.
Supozu, ke kiam li denove rigardos, li trovos tute for lá
malhelan trogon de paralelaj vojoj kaj tiun netolereblan
altecon de konstruajoj,
Supozu, ke li trovos, ke Ia tuta
historio de Ia lastaj tagoj, Ia vekigo, Ia kriantaj homamasoj,
Ia mallumo kaj Ia batalo, estas fantomajo, estas nova kaj
pli vivosimila speco de songo. Gi nepre estas songo :
gi estas tiel neracia, tiel nesinsekva.
Kial Ia popolo
batalas pro li? Kial tiu pli mensosana mondo konsideras
lin Posedanto kaj Mastro?
Tiel li pensis, sidante kaj vidante nenion, kaj poste li
denove rigardis, duone esperante, spite siaj oreloj, vidi
iun familiaran aspekton de Ia dck-naüa jarcento, vidi, eble,
Ia haveneton de Boscastle êirkaü si, Ia kliíojn de Pentargen,
aü Ia litêambron de sia hejmo. Sed faktoj tute ne atentas
homajn esperojn.
Aro da homoj kun nigra standardo
rnarâis tra Ia pli proksimaj ombroj, atentega pri Ia konflikto,
kaj rnalantaü ili levigis tiu kapturna frontmuro,
vasta
kaj malluma, kun Ia malklaraj
nekompreneblaj
literoj
etenditaj sur gia surfaco.
"Tio ne estas songo," li diris.
"Nenia songo."
Kaj
li klinis Ia vizagon sur siajn manojn.

êAPITRO
LA MAL]UNULO,

DEK-UNUA.
KIU

seus

ClON.

LI surprizigis de tuso tre proksime de li.
Li turnigis abrupte, kaj spioninte, vidis etan kuntiritan
figuron, kiu sidis du metrojn distance de li sub Ia ombro
de Ia barilo.
"êu
vi scias ian novajon?"
demandis
Ia altsona,
fajfspira voêo de tre maljuna viro.
Graham hezitis.
"N enion." li diris.
" Mi restos êi tie gis Ia lumoj revcnos," diris Ia maljunulo.
"Tiuj bluaj friponoj trovigas êie-êie."
La respondo de Graham donis neklaran
jeson.
Li
provis vidi Ia maljunulon,
sed Ia mallumo kasis ties
vizagon. Li tre deziris respondi, paroli, sed li ne sciis kiel
komenci.
"Malluma
kaj damninda,"
subite diris Ia maljunulo.
"Malluma
kaj damninda!
Pelita for de mia êambro
en êi tiujn dangcrojn ! "
"Tio estas bedaürinda,"
hezite diris Graham.
"Tio
estas malbona por vi."
" Mallumo!
Maljunulo
perdiginta
en Ia mallumo!
Kaj Ia tuta mondo freneziginta.
Militado kaj batalado.
La polico venkitaj kaj friponoj vagantaj ôien. Kial oni
ne venigas negrojn por defendi nin?
Mi ne plu
eniros malluman koridoron.
Mi faletis sur mortinton."
" Oni sin trovas pli sendangera inter kunuloj," diris Ia
maljunulo, " -se ili estas kunulo] de bona speco," kaj li
scnkaâe rigardis lin. Li levigis subite kaj venis al Graham.
Sajnis, ke Ia vido estas kontentiga.
La maljunulo
sidigis, kvazaü trankvila pro tio, ke li ne plu sin trovas
sola. "Nu!"
li diris, " êi tiu estas terura tempo!
Militoj
kaj bataloj, kaj Ia mortintoj
kuâadas=-viroj,
fortuloj,
. mortas en Ia mallumo.
Filoj! mi posedas tri filojn. Nur
Dio scias, kie ili restas nun."

81

LA DORMANTO

82

VEKIGAS

La voêo haltis.
Poste gi ripetis tremete:
"Nur Dio
scias, kie ili restas nun."
Graham staradis, meditante dernandon, kiu ne malkasos
lian neseion.
Denove Ia voêo de Ia maljunulo finis Ia
paüzon.
" Tiu Ostrog venkos," li diris. "Li venkos. Kaj neniu
povas scii, kiel Ia mondo progresos sub li. Miaj filoj
laboras ~iuj sub Ia ventmasinoj.
Unu el miaj bofilinoj
estis dum iom de tempo lia amatino.
Lia amatino!
Do, ni ne estas ordinaruloj;
eê se oni forsendis min
hodiaií nokte, por vagi kaj riski mian vivon
Mi
sciis, kio okazas. Antaü 01 multaj personoj sciis. Sed tiu
mallumo!
Kaj faleti sur kadavro subite en Ia mallumo ! "
Lia fajfa spirado estis aüdebla.
" Ostrog ! " diris Graham.
" La plej granda êefo, kiun Ia mondo iam vidis," diris
Ia voêo.
Graham traserêis sian eerbon.
"La
Konsilantoj
pose das malmultajn amikojn inter Ia popolo," li hezite
diris.
" Malmultajn.
Kaj malbonajn
eê tiujn.
Ili jam
postvivis sian tempon. Ili devus sin teni al la plej lertaj.
Sed dufoje ili prokrastis Ia elekton.
Kaj Ostrog. Kaj nun
gi jam krevis, kaj nenio povas êesigi gin, nenio povas
êesigi gin. Dufoje ili rifuzis Ostrogon-Ostrogon,
Ia êefon.
Mi sciigis tiam pri lia kolero-li
estis terura.
La Cielo
savu ilin. Car nenio surtera kapablas tion, nun kiam li
jam levis Ia Laboristajn Kompaniojn kontraü ili. Neniu
alia kuragus tion.
La tuta blua kanvaso armita kaj
marsanta l Li daiírigos Ia aíeron gisfine. Li daürígos
gin."
Li restis silenta nclongan tempon.
c c Tiu
Dorrnanto,"
li diris kaj haltis.
" Nu," diris Graham. "Kio?"
La maljuneea voêo mallaütigis gis konfidema fíustro, Ia
nebula, pala vizago alproksimigis.
"La vera Dorrnanto->-"
" J es ? " diris Graham.
t
Mortis antaü jaroj."
" Kio? " kriis Graham abrupte.
" Antaü jaroj. Mortis. Antaü jaroj."
" tu vi volas diri--?
" demandis Graham.
t

LA MALJUNULO,

KIU

seus

tWN

83

"Jes.
Mi ja diras tion. Li mortis. ti tiu Dormanto,
kiu jus vekigis, oni interêangis ilin dumnokte. Kompatinda
drogita krietajo sen konseio. Sed mi devas ne diri ôion,
kion mi seias. Mi devas ne diri êion."
Dum momento li balbutis neaüdeble. Lia sekreto venkis
lin. "Mi ne konas tiujn, kiuj dormigis lin-tio
okazis
antaü mia tempo-sed
mi konas Ia viron, kiu injektis Ia
stimulilon por veki lin. Ekzistis dek sancoj kontraü
unu de sukeeso-veki
aü mortigi.
Veki aü mortigi. Jen
Ia metodo de Ostrog."
Graham tiom surprizigis pri tiu diro, ke li devis interrompi,
kaj igi Ia maljunulon ripeti siajn vortojn, devis nebule
redemandi, antaü 01 li certigis pri Ia signifo kaj malsageco
de tio, kion li jus aüdis.
Lia vekigo ne estis natura!
tu tio ankaü' estas Ia malvigla superstiêo de maljunulo, aü
êu gi enhavas veron?
Serêante Ia mallumajn angulojn
de sia memoro, li baldaü trovis ion, kio povis eble esti
impreso pri tia stimulado.
Li ekpensis, ke li jus trafis
bonsancan renkontigon, ke nun fine li eble sciigos ion pri Ia
nova epokô.
La maljunulo fajfe tusis momcnte kaj
kraôis ; poste Ia altsona, rememora voêo daúrigis :
t t La unuan
fojon oni rifuzis lin. Mi sciis pri êio."
~' Rifuzis kiun ? " diris Graham. "La Dormanton ? "
"T,a Dormanton?
Ne. Ostrogon.
Li estis teruraterura!
Kaj ili promesis tiam al li-promesis,
ke nepre
Ia proksiman fojon. Malsagaj ili estis-ili
ne pli multe
timis pri li. Nun Ia tuta urbego estas lia muelejo, kaj
hornoj, kiaj ni, estas polvo muelita per gi. Polvo muelita
per gi. Antaü 01 li alvenis, Ia laboristoj kutimc tranêis
reeiproke siajn gorgojn, kaj murdis iafoje hinon aü
laborpolicanon, kaj lasis paea Ia eeteron de ni. Kadavroj l
Rabado I Mallumo!
Tiaj aferoj ne vidigis dum gro§Q.da
jaroj. Nu !-sed estas malbone por malgranduloj, kiam
Ia granduloj kverelas!
Malbone l "
"tu
vi diris-ke
ne okazis-kio ?-dum
groso da
jaroj ? "
" Kio ? " diris Ia maljunulo.
Li aldiris ion pri fortranêado de silaboj, kaj igis lin
ripeti tion eê triafoje.
"Batalado,
kaj mortigado, kaj
.armiloj en mano, kaj malsaguloj kriantaj pri Iibereco, kaj
tiel plu," diris Ia maljunulo.
"Ne dum mia tuta vivo tio

R4

LA DORMANTO

VEKIGAS

antaüc okazis. Ci tiuj similas al la malnovaj tagoj-eertekiam Ia Parizanoj ribelis=-antaü tri grosoj da jaroj.
Tio
estas Ia afere, pri kiu mi diris, ke gi ne okazis.
Sed gi
estas Ia kutimo de Ia mondo. Gi devis reokazi.
Mi seias.
Mi seias.
Dum kvin jaroj Ostrog laboras, kaj genajo
sekvas genajon, kun malsato kaj minaeoj, kaj fanfarono kaj
arrniloj.
Blua kanvaso
kaj plendado.
Neniu ekster
dangero.
Lio falas kaj glitas.
Kaj nun jen ni!
Ribeloj
kaj bataloj, kaj Ia Konsilantaro venas al sia fino."
" Vi êajnas bone informita pri tiuj aferoj," diris Graham.
" Mi seias tion, kion mi aüdis.
Mia diro ne estas tute
nur Babilmasinajo."
"Ne," konsentis Graham, seivolante, kio Babilmaêino
eble estas.
"Kaj vi estas certa, ke tiu Ostrog-vi
estas
certa, ke Ostrog organizis Ia ribelon kaj arangis Ia vekigon
de Ia Dormanto?
Nur por montri sian poteneon-êar
oni ne elektis lin al la Konsilantaro ? "
" Liu seias tion, mi kredas,' diris Ia maljunulo.
"Krom
-nur malsaguloj.
Li intencis iel farigi Ia Mastro.
Aü en
Ia Konsilantaro,
aü ne. Ciu, kiu seias ion ajn, seias tion.
Kaj jen ni trovigas kun kadavroj en Ia mallumo!
Nu,
kie vi forestis, se vi ne sciigis pri Ia kverelo inter Ostrog
kaj Ia Verney-anoj?
Kaj kio viaopinie kaüzis Ia kverelon ?
La Dormanto?
LU jes? Vi opinias, ke Ia Dormanto estas
reala, kaj vekigis propravole-êu
?"
" Mi estas stultulo, pli aga olmi aspektas, kaj forgesema,"
diris Graham.
"Multe
da aferoj, kiuj okazis-preeipe
lastatempe--.
Se mi mem estus Ia Dormanto, verdire,
mi ne povus seii malpli pri ili."
" Kio? " diris Ia voêo. "Maljuna,
vi estas, êu? Via
voêo ne sonas tre maljuna!
Sed ne êiu tenas sian memoron
gis mia ago-vere.
Sed tiuj famkonataj aferoj!
Sed vi ne .
estas tiel aga kiel mi-nek
preskaü tiel aga.
Nu!
Eble
mi devus ne jugi aliajn virojn laü mi mem. Mi min sentas
juna-por
tia maljunulo.
Eble vi vin sentas maljuna
por tia junulo."
" Jen Ia vero," diris Graham.
"Kaj mi travivis strangan
historion.
Mi seias tre malmulton.
Kaj pri Ia historio, mi
seias preskaü neniom ajn da historio.
La Dormanto kaj
Julio Cezaro tute egalas por mio Interesas min aüdi vin
paroli pri tiuj aferoj."

LA :YIAL]UNULO,

KIU

SCUS

CION

85

" Mi seias iorn;' diris Ia maljunulo, "mi sei as kclkajn
aferojn. Sed-Aüskultu l "
La duo silentigis aüskultante.
Aüdigis peza sono,
soko kiu tremigis ilian benkon.
La preterpasantoj
haltis,
kriis unu al Ia alia. La maljunulo tre emis demandi;
li
vokis ai viro, kiu pasis proksime.
Graham, kuragigite de
lia ekzemplo, starigis kaj alparolis aliajn. Neniu sciis,
kio jus okazis.
:Li revenis ai Ia benko kaj trovis Ia maljunulon, kiu
murmuris subvoêe malklarajn demandojn.
Dum iom da
tempo ili diris nenion unu alia alia.
La sento de tiu giganta barakto,
tíel proksima kaj
tamen tiel malproksima, subpremis ai Graham Ia imagon.
Lu tiu maljunulo pravis, kaj êu Ia revolueiuloj venkas?
Aü êu êiuj eraras, kaj Ia rugvestitaj
gardistoj pelas êion
antaü si?
Iumomente Ia milita diluvo povas fluegi er
tiun silentan kvartalon kaj denove kapti lin, Estas bone,
ke li cltrovu êion eblon dum li disponas Ia tempon.
Li
turnigis subite ai Ia maljunulo kun demando, kaj tamen
lasis gin nedirita.
Sed lia movo instigis Ia maljunulon
rce paroli.
" Nu!
kiel aferoj kunlaboras l " diris Ia malj unulo,
" Tiu Dormanto, kiun êiuj êi malsaguloj fidas l Mi posedas
Ia tutan historion-êiam
mi estis lerta je historioj. Dum
mia knabeeo-mi
eê estas tiel aga-mi
kutimis legi
presitajn librojn.
Vi apenaü kredos tion-ili
tiom putras
kaj polvigas, ke Ia Sanitara Kompanio bruligis ilin por fari
Cindroliton.
Sed ili oportunis laü sia malpura maniero.
Oni lernis multon.
Tiuj novmodaj Babilmaêinoj-c-ili
ne
sajnas novmodaj por vi, êu ?-ili estas faeile aüdcblaj,
faeile forgeseblaj.
Sed mi sekvis Ia detalojn de Ia afero
de gia komenco."
" Vi apenaü kredos tion,' diris Graham malrapide, " sed
mi estas tiel senseia-mi
tiom priokupigis
pri propraj
aferetoj, miaj c'rkonstancoj estis tiel strangaj-mi
seias
nenion pri Ia historio de Ia Dormanto.
Kiu li estis ? "
"Nu! " diris Ia maljunulo.
"Mi seias tion. Mi seias.
Li estis kompatinda
neniulo, kaj li kverelis kun ludema
virino-la
kompatindulo!
Kaj li entrancigis.
Ekzistas
ankoraü Ia antikvaj ajoj, tiuj brunajcj-xargentaj
foto-

86

~

d

LA DORMANTO

VEKIGAS

grafajoj-ankoraií
montrantaj
lin dum li kuêis=-antaü
~groso kaj duono da jaroj-groso
kaj duono da jaroj."
~"'2
" K verelis kun ludema virino,la kompatindulo;" mallaüte
U
.
diris Graham al si mem, kaj poste laütvoêe, " J es-nu,
daürigu."
"Neeesas
seii, ke li havis kuzon nomitan Warming,
solcean viron scninfanan, kiu treege riêigis spekulante pri
vojoj-la
unuaj vojoj el Edhamito.
Sed êu vi ne sciigis ?
Ne?
Kial?
Li aêetis êiujn patentrajtojn
kaj fondis
grandan kompanion.
Tiam ekzistis multe da grosoj da
apartaj firmoj kaj komereaj kompanioj.
Grosoj da grosoj !
Liaj vojoj venkis Ia fervojojn-la
antikvajn aferojn-post
du doznQj da jaroj ; li aêetis kaj Edhamitis iliajn relvojojn.
2
Kaj êar li ne volis dispeeigi sian grandan havajon nek
enlasi akeiulojn, li testamentis
ôion al Ia Dormanto, kaj
metis gin sub Direktoraro
de Administrantoj,
kiujn li
mem elektis kaj edukis.
Li sciis tiam, ke Ia Dormanto
ne vekigos, ke li daüre dormos, dormos gis li mortos.
Li
seiis tion tute bone. Kaj jen! viro en Usono, kiu antaüe
perdis du filojn pro boata akcidento, sekvis tion per alia
grandega testamentajo.
Liaj administrantoj
sin trovis
kun dozno da miriadoj da leonoj aü eê pli je Ia komeneo
mem."
" Kielli nomigis ? "
" Graham."
"Ne, mi aludas-Ia
Amerikanon."
" Isbister."
.
" Isbister !" diris Graham.
"Mi eê ne rekonas Ia

nomon."
"Certe ne," di ris Ia maljunulo.
"Certe ne. Oni ne
lemas multe nuntempe en Ia lernejoj.
Sed mi seias êion
pri li. Li estis riêa Amerikano, kiu migris de Anglujo,
kaj li testamentis
al Ia Dormanto eê pli 01 Warming.
Kiel li gajnis tion, mi ne seias.
10 rilate bildojn per
masinoj.
Sed li gajnis kaj testamentis gin, kaj tiamaniere
Ia Konsilantaro havis sian komeneon.
Komenee gi estis
nur administra konsilantaro"
" Kaj kiamaniere gi kreskis ? "
" Nu l-vi ne seias multon.
La mono allogas Ia monon
-kaj dek du eerboj pli valoras 01 unu. Ili ludis tre lerte.
Ili rilatigis Ia. politikon kun Ia finaneo, leaj daüre pliigis Ia

LA MAL]Ut-WLO,

KIU

SCIIS

êION

87

1110n0I1,funkeiigante
Ia valuton kaj Ia impostojn.
Cio
kreskis-kreskis.
Kaj dum multaj
jaroj Ia dek du
udministrantoj
kaâis Ia kreskadon ele Ia havajo de Ia
Dormanto sub duoblaj nomoj, titoloj ele Kompanioj, k.t.p.
l.a Konsilantaro etendigis per rajtoelokumentoj,
hipotekoj,
.ikcioj, êiu politika partio, kaj êiu [urnalo, kiun ili aêetis.
Se vi aüskultos
Ia malnovajn
rakontojn,
vi vidos Ia
Konsilantaron
daüre kreski.
Bilionoj sur bilionoj ela
lconoj fine-Ia
posedajo ele Ia Dormanto.
Kaj Ia tuto
krcskis el kaprieo-el
Ia testamento
de Warming kaj
Ia akcidcnto de Ia filoj de Isbister.
" La homoj estas strangaj,"
diris Ia maljunulo.
"Mi
trovas stranga Ia fakton, ke Ia Konsilantoj
tiel longe
kunagis.
Tiel grandnombre
kiel dek du. Sed eê de Ia
komcnco ili laboris en subrondetoj.
Kaj ili iris malantaüen,
I ) li111miaj junecaj tagoj oni kutirne parolis pri Ia Konsilantoj, kiel nesciulo parolas pri Dia. Oni ne kredis, ke ili
kapablas malbonfari.
Oni ne sciis pri iliaj virinoj, k.t.p. !
N li, mi pli sagigis.
" La homoj estas strangaj," eliris Ia maljunulo.
"Jen
vi, juna kaj nescia, kaj mi-sepdozjara,
kaj mi kun deco
.larfus forgesi-mi
klarigas êion al vi koncize kaj mallonge.
" Sepdozjara," li diris, "sep eloznoj, kaj mi ankoraü aüdas
kilj vidas-aiídas
pli bone 01 mi vidas.
Kaj mi rezonas
klarc, kaj min informas pri êiuj okazajoj,
Sepdozjara l
" La vivo estas stranga.
Mi estis dudozjara antaü 01
Ostrog estis infano.
Mi memoras lin de longe antaü 01 li
'111 sovis antaüen al la êefeco de Ia Ventmasina
Direktoraro.
1\1 i vidis multe da sangoj. J es, mi portis Ia bluon. Kaj
tine mi vivas por vieli tiun homamason kaj mallumon kaj
tumulton kaj kadavrojn _ preterportatajn
amase sur Ia
vojo]. Kaj êion li faris. Cion Iaris li! "
Lia voêo forvelkis gisapenaií aüdeblaj Iaüdo] pri Ostrog.
Graham meditis.
"Lasu min konstati,"
li eliris, "êu
rui guste komprenas."
Li etendis manon kaj notis Ia punktojn sur siaj fingroj.
" l.a Dormanto jam dormis--"
" Anstataüigite ! " diris Ia maljunulo.
"Eble.
Kaj dum e Ia havajo ele Ia Dormanto kreskis
IIh Ia manoj
de Dek Du Administrantoj,
gis gi englutis
I 'I \'skaü Ia tutan vaãtan havajon de Ia mondo. La Dek Du
(;

88

LA DORMANTO

LA l\lAL]UNULO,

VEKIGAS

Administrantoj,
pro tiu havajo, farigis mastroj de la mondo.
Car ili havas Ia pagan potencon-c guste same, kiel havis
la antikva angla parlamento --"
" Nu ! " diris la maljunulo, "tre vere, tio estas bona
komparo.
Vi ne estas tiel--"
" Kaj nun tiu Ostrog-subite
sangis Ia mondon, vekante
la Dormanton-kiu,
laú Ia kredo de ôiu, krom la superstiêa
vulgara popolo, neniam vekigos-vekante
la Dormanton,
por ke tiu postulu sian havajon êe la Konsilantoj,
post
tiom da jaroj."
La maljunulo konsentis al tiu diro per tuso. "Estas
strange," li diris, "renkonti
viron, kiu unue sciigas nur
hodiaü nokte pri tiuj aíeroj."
" ] es," diris Graham, " estas strange."
" Cu vi restis en Plezururbo ? " demandis la maljunulo.
" Dum mia tuta vivo mi deziregis--"
Li ridis. "Eê
nun," li diris, "mi povus gui iom da gajeeo.
Mi guus
almenaü la vidon de ili.' Li murmuris frazon, kiun Graham
ne komprenis.
" La Dormanto-kiam
li vekigis ? " diris Graham subite.
" Antaü tri tagoj."
" Kie li estas ? "
"Ostrog
gardas lin.
Li Iiberigis de la Konsilantoj
antaü ne pli 01 kvar horoj. Sinjoro, kie vi trovigis tiam ?
Li staris en la halo super la vendplaeo-kie
Ia batalo
okazis poste. La tuta urbo kriis pri li. Ciuj Babilmasinoj.
Cie oni kriis pri li. Eê la malsaguloj, kiuj subtenas la
Konsilantojn, konfesas la aferon. Ciuj kuris por vidi linêiuj akiris armilojn.
Cu vi estis ebria ali dormanta?
Kaj eê tiam!
Sed vi sercas l Certe vi sajnigas.
Kaj por
malhelpi Ia kriadon de Ia Babilmaêinoj kaj la kolektigon
de la popolo oni forkomutis Ia elektran fluon kaj metis
tiun damnindan mallumon sur nino Cu vi volas diri--?
"
" Mi jam sciigis, ke oni liberigis la Dormanton,"
diris
Graham.
"Sed-mi
repensu momente.
Cu vi estas certa,
ke Ostrog gardas lin ? "
" Li ne forlasos lin," diris Ia maljunulo.
" Kaj Ia Dormanto.
Cu vi estas certa, ke li ne estas Ia
vera? Mi neniam alidis--"
"Tiamaniere
pensas êiu j malsaguloj.
Tiele ili pensas.
Kaj tamen ekzistas mil aferoj, pri kíuj oni neniam aüdis.

KIU

SCUS

CION

89

Mi konas Ostrogon tro bone por kredi tion. êu mi jam
diris ? lamaniere mi estas pareneo de Ostrog.
Iometa
pareneo.
Pro mia bofilino."
" Mi supozas--"
" Nu? "
" Mi supozas, ke ne ekzistas êanco, ke tiu Dormanto sin
trudos.
Mi supozas, ke tuj kiam Ia barakto finigos, li
nepre sin trovos pupeto, êu sub Ia manoj de Ostrog, êu
sub tiuj de Ia Konsilantoj ? "
"Sub
Ia manoj de Ostrog-eerte.
Kial li ne estu
pupeto?
Konsideru lian situaeion.
Cion oni faros por
li, donos al li ôiun eblan plezuron.
Kial li deziru sin
trudi? "
" Kio tiuj Plezururboj estas? " diris Graham abrupto.
La maljunulo igis lin ripeti Ia demandon.
Kiam li fine
ccrtigis pri Ia vortoj de Graham. li kubutumis lin forte.
" Tio estas troa," li diris. "Vi sercaôas kontraü maljunulo.
Mi jam suspektis, ke vi seias pli 01 vi konfesas."
" Eblc jcs," diris Graham.
"Sed ne! kial mi daürc
sajnigu?
Nc, mi ne scias, kio estas Plezururbo."
La maljunulo ridis familiare.
"Kaj plue, mi eê ne seias legi viajn literojn, mi ne
scias, kiun monon oni uzas, mi ne scias, kiuj fremdaj landoj
ckzistas,
Mi ne scias, kie mi estas nun. Mi ne kapablas
kalkuli. M~ nescias, kie mi rieevu nutrajon ali logejon."
" Nu, nu," diris la maljunulo, "se vi tenus plenglason
da trinkajo nun, êu vi metus gin en vian orelon ali vian
okulon ? "
.
" Mi deziras, ke vi mem donu al mi tiujn informojn."
"Hi, hi!
Nu! Sinjoroj, kiuj silke sin vestas, devas
gaj igi." Malgrasa mano momente karesis al Graham Ia
hrakon.
"Silko.
Nu, tute egale, mi satus esti la viro,
kiun oni starigis anstataü Ia Dormanto.
Li multe guos Ia
.ucron. Multe da pompo kaj plezuro. Li havas kuriozan
\ izagon. Antaüe, kiam oni permesis, ke oni vidu lin, mi
havigis bileton al mi kaj iris. Vivanta imitajo de Ia vera
I )ormanto, kiel Ia fotografajoj
lin montris.
FIava.
Secl
II nepre satigos.
La mondo estas stranga.
Pensu pri lia
honâanco. La bonâanco l Mi supozas, ke oni sendos lin al
t apri.
Tie oni trovas Ia plej bonan amuzon por komenI

.t uto."

.

LA DORMANTO

VEKIGAS

La tuso denovc ekprenis lin, Tiam li komencis murmuri
enviem e pri pIezuroj kaj strangaj amuzajoj.
"La bonsaneo. Lia bonsanco l Dum mia tuta vivo mi restis en
Londono, esperante havi okazon iri tien."
" Scd vi nc scias, kc Ia Dormanto mortis," diris Graham
subite.
La maljunulo igis Iin ripeti Ia vortojn.
" La homoj ne postvivas dek doznojn da jaroj. Tio ne
estas Ia natura ordo de aíeroj," diris Ia maljunulo.
"Mi
ne estas malsagulo. Malsaguloj eble kredus tion, sed ne mi."
Graham kolerigis pri Ia eerteeo de Ia maIjunulo.
"êu
vi estas aü êu vi ne estas malsagulo," li diris, " okazas, ke
vi malpravas pri Ia Dormanto."
" Kio ? "
"Vi malpravas pri Ia Dormanto.
Mi ne antaüe diris
tion al vi,. sed nun mi diros gin. Vi malpravas pri Ia
Dormanto."
" Kiel vi scias tion?
Vi diris, ke vi seias nenion-eê
ne pri Ia Plczururboj."
Graham paüzis,
" Vi ne seias tion," diris Ia maljunulo. "Kiel vi povus
seii? 'Ire malmulte da homoj--"
" Mi mem estas Ia Dormanto."
Li devis ripeti ankaü tion. Okazis mallonga paüzo.
"Estas malsage diri tion, sinjoro, pardonu mino Tio
povus okazigi genojn por vi en tia tempo, kia Ia nuna,"
diris Ia maljunulo.
Graham, iomete malkuragigite, ripetis Ia aserton.
" Mi diris, ke mi estas Ia Dormanto.
Ke antaü multaj
jaroj mi ja ekdormis, en eta stonkonstruita vilago, dum Ia
tagoj kiam ankoraü ekzistis hegoj kaj vilagoj kaj trinkejoj,
kaj Ia tuta kamparo estis distranêita en pecetoj, kampetoj.
êu vi ne aüdis pri tio?
Kaj mi mem-mi, kiu parolas
al vi-mi vekigis antaü kvar tagoj."
" Antaü kvar tagoj!
La Dormanto!
Sed ili tenas Ia
Dormanton. Ili tenas lin kaj ne lasos lin foriri. Sensencajo l
Vi tamen parolis sufiêe sage gis nun. Mi povas imagi gin,
kvazaü mi êeestus tie. Lineoln marscs kiel gardanto
malantaü li; oni ne permesos, ke li promenu sola. Fidu
al ili pri tio. Vi estas kuriozulo. Sercaôanto. Mi komprenas
nun, kial vi Iortranêis tiel kurioze viajn silabojn, sed--"

LA MALJUNULO,

KIU

seus

êWN

91

Li haltis abrupte, kaj Graham povis vidi lian geston.
" eu Ostrog lasus lin promeni sola? Ne, vi diras tion al
tute malgusta persono. êu mi tion kredu ! Kion vi inteneas?
Plue, ni jam sufiêe parolis pri Ia Dormanto."
Graham starigis.
"Aiískultu,"
li diris, "mi efektive
estas Ia Dormanto."
"Vi estas kuriozulo," diris Ia maljunulo ; "Sidi êi
tie en Ia mallumo fortranêante silabojn kaj mensogante
tiamarriere. Sed--"
La incitigo de Graham malpliigis gis ridado. "Tio estas
absurdega," li kriis. "Absurdega.
La songo devas êesi.
Gi pli kaj pli frenezigas.
Jen mi-sub
tiu damnincla
krepusko-mi
neniam antaüe spertis songon kun krepusko
-clueent-jara
anakronismo, kaj mi penas persvadi malj unan malsagulon, ke mi ja estas mi mem, kaj dumeuh ! "

Li movigis pro ekblovo de kolero, kaj ekpasis for. Post
momento Ia maljunulo sekvis lin. "Nu!
sed ne foriru ! "
kriis Ia maljunulo.
"Mi estas rnalsagulo, mi seias. Ne
foriru. Ne lasu min sola en êi tiu mallumo."
Graham hezitis, haltis. Subite li komprenis Ia malsagecon,
ke li malkaãu sian sekreton.
"Mi ne volis vin ofendi-ne
kredante vin," diris Ia
maljunulo alproksimigante.
"Tio ne kaüzos ion maIbonan.
Nomu vin Ia Dormanto, se tio plaêas al vi. Gi estas
senseneajo--"
Graham hezitis, turnigis abrupte kaj daüre foriris.
Dum iom da tempo li aüdis Ia laman persekutaclon de Ia
maljunulo, kaj liajn fajfajn vokojn, kiuj êajnis iri posten.
Scd fine Ia mallumo glutis Iin, kaj Graham ne pIu viclis lin,

OSTROG

CAPITRO

DEK-DUA.

OSTROG.

'2

GRAHAMnun povis pli klare kompreni sian situacion. Longe
ankoraü li vagis, sed, post lia interparolo kun Ia maljunulo, •
Ia sento restis klara en lia cerbo, ke lia eltrovo de Ostrog
estos Ia neevitebla fina decido. Evidentigis, ke tiuj, kiuj
trovigis en Ia êefloko de Ia revolucio, admirinde sukcesis
kaêi Ia faktojn pri lia malapero.
Sed êiumomente li atendis
aüdi raporton ke li mortis, aü rekaptigis de Ia Konsilantoj.
Baldaü viro haltis antaü li. "eu vi jam sciigis ? " li
diris.

" Ne ? " diris Graham surprizite.
"Preskaú
dozando,"
diris Ia viro;
"dozando
da
homoj ! " kaj íorrapidis.
Aro da viroj kun knabino preterpasis en Ia mallumo,
gestante kaj kriante:
"Tli kapitulacis!
Ili cedis l "
~'Dozando
da homoj."
"Du
dozandoj
da homoj."
....... "Ostrog,
brave!
Ostrog, brave l "
La krioj íoriris,
nebuligis,
,
Aliaj kriantoj sekvis.
Dum iom da tempo lia atento
absorbigis de Ia fragmentoj de frazoj, kiujn li aüdis. Li
dubis, êu ciuj parolas angle. Vortoj flotis al li, frazeroj
kvazaü el Ia "Pigin"
(Azia-anglaêa)
dialekto, aü el
negra dialekto, nebulaj kaj tranêitaj distordajoj.
Li ne
kuragis aldemande haltigi iun.
La impreso, kiun tiu
popolo donis al li, tute ne harmoniis kun liaj antaükredoj
pri Ia barakto, kaj konfirmis Ia fidon de Ia maljunulo pri
Ostrog. Nur malrapide li kredigis al si, ke êiuj êi homoj
gojas pri Ia falo de Ia Konsilantoj, ke Ia Aro, kiu JUs tiel
potence kaj vigIe lin persekutis, estis spite de êio Ia pli
malforta el Ia du partioj en Ia barakto.
Kaj se tio estas
vera, kiel gi koncernas lin?
Kelkfoje li hezitis sur Ia
rando mem de fundamenta
demando.
Unu fojon li
turnigis kaj longe sekvis malgrandan viron kun dika invita
konturo, sed ne povis gajni sufiôe da memfido por alparoli
lin.

92

93

N ur malrapide lin trafis Ia ideo, ke li demandu Ia direkton
de Ia Ofícejo de Ventmaàinoj-c-kio ajn tiu eble estas. Lia
unua demando nur rezultis en Ia informo, ke li daüre iru
aI Westminster.
La dua kaüzis Ia trovon de pli mallonga
vejo, en kiu li rapide perdigís.
Oni diris, ke li forlasu
Ia vojojn, al kiuj li gis nun sin tenis-ne
konante alian
irmetodon-kaj
subiru laü unu el Ia mezaj êtuparo] en
Ia nigrecon de transa vojo.
Sekve okazis bagatelaj
aventuroj;
Ia êefa estis duba renkontigo
kun raükvoôa
nevidebla homo, kiu parolis strangan
dialekton,
unue
sajne fremdan
lingvon, densan parolfluon enhavantan
(lotantajn kadavrojn de anglaj vortoj, Ia dialekton de Ia
tiama krimulo.
Tiam alia voêo alproksirnigis, Ia voêo
ele knabino kantanta
"tralala,
tralala."
~i parolis al
Graham, siaj vortoj enhavis iom de Ia sama tono.
5i
pretekstis Ia perdon de fratino, si fuâiris nenecese kontraü
lin, ekprenis lin kaj ridis. Sed vorto de malforta riproêo
forsendis âin ree en Ia mallumon.
La sonoj êirkaü li plíigis. Fusirantaj homoj preterpasis,
parolante
ekscitite.
"Ili
jam cedis l "
"La
Konsilantaro!
Cu vere Ia Konsilantaro l " "Oni tion diras
sur Ia Vojoj."
La koridoro êajnis pli larga.
Subite Ia
muroj iris malantaüen,
Li sin trovis sur vasta placo,
kaj homoj malproksime
movigis,
Li demandis
sian
direkton de nebula formo.
"Transiru
rekte," di ris Ia
voêo de virino. Li forlasis Ia muron, kiu antaiie lin gvidis,
kaj post momento trafis tableton sur kiu staris vitraj
ujoj. La okuloj de Graham, nun akordigitaj kun Ia mallumo,
vidis longan perspektivon kun tabloj ambaüfíanke.
Tion
Ii laüiris,
] e kelka j tabloj li aüdis Ia sonoron de glasoj
kaj Ia sonon de mangado.
Do trovigis homoj sufiêe
trankvilaj man&i, aü sufiêe kuragaj êteli mangou, spite
Ia socia renversigo kaj Ia mallumo.
Malproksime kaj
alte li baldaü vidis palan lumon rondforman.
Dum li
.sin direktis al tio, nigra rando suprenvenis kaj kaâis gin.
Li sanceligis pro stupoj, kaj sin trovis en galerio. Li aüdis
ploradon, kaj trovis du timajn knabinetojn
kaürantajn
apud Ia barilo. Ili .silentigis je Ia proksima sono de piedpasoj.
Li penis konsoli ilin, sed ili nur silentis, gis li
forlasis ilin. Tiam, dum li foriris, li reaüdis ilin plori.

94

LA DORMANTO

VEKIGAS

Post nclonge li sin trovis êe Ia malsupro de stuparo kaj
apud larga aperturo.
Li vidis lumetan krepuskon supcr
tiu kaj supreniris el Ia mallumo en novan straton de
movigantaj
vojoj.
Laülonge de gi senorda homamaso
svarmis kriante.
11i kantis pecetojn el Ia ribela kanto,
Ia plejparto el ili malguste.
Foje kaj ree flagris torôoj,
kreante nedaürajn histeriajn ombrojn. Li demandis sian
direkton,
kaj dufoje pcrplcksigis
de tiu sama densa
dialekto.
Lia tria provo gajnis kompreneblan respondon.
Li staras je du kilometroj for de Ia oficejo de vcntmaêinoj
êe Westminster;
sed Ia vojo estas íacile trovebla.
Kiam li fine alproksimigis al Ia elistrikto de Ia vcntmaêina oficejo, sajnis al li, pro Ia aplaüdantaj
procesioj
kiuj marsis laii Ia Vojoj, pro Ia goja tumulto, kaj fine
pro Ia rcfunkciado ele Ia lampoj ele Ia urbego, ke Ia falo
de Ia Konsilantoj
certe jam efektivigis.
Kaj tamen
ankoraü neniu novajo pri lia foresto venis alliaj oreloj.
La relumigo de Ia urbego venis surprize abrupte.
Subite
li sin trovis staranta, palpcbrurnanta
: êie êirkaú li homoj
konfuzite haltis, kaj Ia mondo estis inkandcska.
La lumo
trovis lin jam sur Ia limo ele Ia ekscititaj amasoj, kiuj
troplenigis Ia Vojojn apud Ia ventmasina oficcjo, kaj Ia
sento pri videbleco kaj malkovro, kiu akompanis
gin,
sangis lian senkoloran intencon pri aligo al Ostrog, en akran
deziron.
Dum iom da tempo li estis puêata, malhelpata,
kaj
endangerigata
de homoj lacaj pro kriado de lia nomo, kaj
ofte bandagitaj kaj sangaj pro lia afero. La fasado de Ia
oficejo estis iluminita de ia movbildo, sed li ne povis vidi
Ia specon, êar spite liaj viglaj penoj Ia denseco de Ia
amaso malhelpis,
ke li alproksimigu
al gi.
Laü Ia
fragmentoj de frazoj, kiujn li kaptis, gi sajnc donis novajon
pri Ia batalo
ôirkaü Ia Konsilejo.
La nescio kaj
maldecidemo igis liajn movojn malrapidaj
kaj neefikaj.
Dum iom da tempo li ne povis kompreni, kiel eniri tra Ia
senporda fasado de Ia konstruajo.
Li malrapide sin sovis
al la mezo de tiu homamaso, gis li rimarkis, ke Ia stuparo
êe Ia meza vojo kondukas al la interno de Ia konstruajoj.
Tio donis al li celon, sed Ia amaso sur Ia meza vojo estis
tiel densa, kc nur post longa tempo li atingis gin. Kaj
eê tiam li renkontis konstantan
malhelpon, kaj spertis

OSTROG

95

ho~on de vigIa argumentado,
jen en iu gardejo kaj jen en
alia, antaü 01 oni konsentis porti mesagon de li al tiu
el êiuj viroj, kiu plej deziris lin vidi. En unu loko oni
priridis lian rakonton, do, kiamfineliatingisduanstuparon,
li nur pretekstis havi novajon de neordinara graveco por
Ostrog.
Li rifuzis diri, kio tio estas.
Oni malvolonte
sendis lian mesagon.
Longe li atendis en êambreto êe
Ia mal supro de Ia liftsakto, kaj fine tien venis Lincoln,
avida, pardonpetema,
surprizita.
Li haltis êe Ia pordo,
observante Grahamon, tiam rapidis antaüen fervore.
" Jes," li kriis, "tio estas vi. Kaj vi ne mortis ! "
Graham faris mallongan klarigon.
t t Mia frato
atendas," diris Lincoln. "Li estas sola en Ia
oficejo ele ventmasinoj.
Ni timis, ke vi estas mortigita
en Ia teatro. Li dubis-kaj
aferoj ankoraü urgas, malgraú
tio, kion ni diras tie alIa popolo+-alie, li venus al vi."
Oni supreniris per liíto, pasis laü mallarga koridoro,
transiris grandan halon, maIpIenan krom por du rapidantaj
mcsagistoj, kaj eniris iom malgrandan ôambron, kies solaj
mebloj estis longa benko kaj granda ovala disko eI nuba,
variema grizo, pendigita per kabloj sur Ia muro.
Tie
LincoIn lasis Grahamon dum tempospaco, kaj li restis sola,
ne komprenante
Ia fumecajn formojn, kiuj malrapide
flotis trans Ia diskon.
Lia atento kaptigis de sono kiu abrupte komencigis.
Gi estis akIamado de vasta sed tre malproksima homamaso,
muganta gojego. Tio êesis tiel abrupte, kieI gi komencigis,
kvazaü sono aüdata inter Ia malfermo kaj refermo de pordo.
En Ia ekstera êambro sonis bruo de rapidaj paêoj kaj
muzika tiritado, kvazaü longa êeno kuras trans Ia dentojn
de rado.
Tiam li aüdis Ia voêon de virino, Ia susuron de neviditaj
vestajoj.
"J en Ostrog!"
li audis âin diri.
Tintileto
sonis hezite, kaj tiam êio ree silentigis,
Baldau aüdigis voêoj, movoj, kaj piedpaãoj ekstere. La
piedpasoj de unu persono sin apartigis de Ia aliaj sonoj,
kaj alproksimigís, firmaj. regule mezuritaj.
La kurteno
levigis maIrapide.
Aperis altstatura,
blankhara
viro,
vestita per kremkolora silko, rigardanta Grahamon de sub
sia levita brako.
A

LA DORMANTO

96

VEKIGAS

Momcnte Ia blanka figuro restis, tenante Ia kurtenon,
tiam li faligis tion kaj staris antaü gi. La unua impreso de
Graham estis pri tre larga frunto, tre palaj, bluaj okuloj
proíunde enkavigintaj
sub bIankaj brovoj, agIeca nazo,
kaj peze sulkita firma buêo, La karnaj faldajoj super Ia
okuloj, Ia depremo êe Ia lipanguloj, kontraüdiris Ia rektan
sintenon kaj montris Ia viron maIjuna.
Graham instin kte
starigis, kaj momente Ia du viroj silente staradis sin rigardante reciproke.
" Vi estas Ostrog? " diris Graham.
" Mi estas Ostrog."

" La

Ccfo

?"

" Tiel oni min nomas."
Graham sentis Ia embarason de Ia silento.
"Mi devas
danki êefe al vi mian savon, mi kredas," li diris baldaü.
(.
"Ni timis, ke oni vin mortigis," diris Ostrog.
"AI!
ekdormigis vin ree-por
êiam. Ni jam faris nian eblon
kaêi nian sekreton-la
sekreton pri via malapero.
Kie
vi restis?
Kiel vi venis êi tien ? "
Graham mallonge diris al li.
Ostrog silente aüskultis.
Li ridetis iomete.
"Cu vi scias, kion mi jus raras,
kiam oni venis por sciigi al mi , ke vi alvenis ? "
" Kiel mi divenu? "
" Mi pretigis vian duoblulon."
" Mian duoblulon ? "
" Viron, tiel similan al vi, kiel ni povis trovi. Ni intencis
hipnoti lin, por evitigi al.li Ia malfaciIan ludadon de rolo.
Li estis neprc necesa. Tiu êi tuta revolucio dependas de
Ia kredo, ke vi mem maldorrnas, vivanta kaj inter ni.
Eê nun granda hornamaso jam kolektigis en Ia teatro kaj
brue postulegas vin vidi. Ili ne fidas nin. . . . Vi scias,
kompreneble-ion
pri via situacio? "
" Tre malmulton," diris Graham.
" Jen Ia afere."
Ostrog marsis kelkajn paêojn en Ia
êambron kaj turnigis.
"Vi estas absoluta posedanto,"
li diris, " de Ia mondo. Vi estas Ia Rego de Ia Tero. Via
potenco estas limigita laü multaj kc mplikitaj manieroj,
sed vi estas Ia antaüfiguro, Ia populara sim bolo de Ia regado.
Tiu Blanka Konsilantaro,
Ia Administraj
Konsilantoj,
kiel oni nomas ilin--"

OSTROG

q7

"Mi jam havas Ia malklajan konturon de tiuj aíeroj."
" Mi volis sei i tion."
"Mi renkontis babileman maljunulon."
"Mi komprenas.
. . . Niaj Masoj-Ia vorto devenas
ele via periodo-vi
scias, sendube, ke ni ankoraü posedas
malsuperan
klason-konsideras
vin kiel nian veran
reganton.
Tute same, kiel multaj personoj dum via periodo
kredis, ke Ia rego estas Ia reganto.
Ili estas nekontentajIa "amaso"
trans Ia tuta tero-pri
Ia regado de niaj
Aelministrantoj.
Plejparte tio estas Ia antikva nekontento,
Ia antikva
kverelo inter Ia vulgarulo
kaj lia propra
vulgareco-la
mizero de laboro kaj disciplino kaj malsano.
Sed krome viaj administrantoj
malbone regis.
Rilate
kelkajn aferojn, ekzemple, Ia administradon de Ia Laboristaj
Kompanioj,
ili sin montris malsagaj.
Ili senfine lasis
okazojn por kritiko.
Jam antaüe ni, Ia popola partio,
agitis rilate reformojn-kiam
via vekigo okazis. Okazis!
Se oni antaüe arangus tion, gi ne povus okazi pli oportune."
Li ridetis. "La popola ideo, ne pripensante viajn jarojn de
kvieteco, jam trafigis de Ia projekto veki vin kaj peti al
vi, kaj-jen
!"
Li indikis Ia ekribelon per gesto, kaj Graham kapjesis
por montri, ke li komprenas.
"La Konsilantoj fuêis=-kverelis
Tiaj aroj êiam agas
tiel. Ili ne povis decidi, kion fari c1 vi. Vi memoras, kicl
oni malliberigis vin ? "
" Mi komprenas.
Jes. Kaj nun-ni
venkas? "
"Ni venkas.
Nepre ni venkas.
Hodiaü nokte, dum
kvin rapidaj horoj. Subite ni frapis êie. La vcntrnasinaj
servistoj, Ia Laborista Kompanio kun siaj milionoj, rompis
siajn katenojn.
Ni estris Ia aeroplanojn."
" Jes," diris Graham.
"Tio,
kompreneble,
necesis.
Alie ili forflugus.
La
tuta urbego levigis, preskaü êiu tria homo partoprenis!
La bluvestitoj,
êiuj publikaj servoj, krom nur kelkaj
acronaütoj, kaj proksimume Ia duono de Ia ruga polico.
Oni savis vin, kaj ilia polico de Ia Vojoj-ne
Ia duonon da
ili oni povis amasigi êe Ia Konsilejo-jam
disrornpigis,
aü senarmigita aü mortigita.
La tuta Londono estas en
niaj manoj-nun.
Restas nur Ia Konsilejo.

98

LA DORM ANTO

VEKIGAS

"La duonon de sia cetero de Ia ruga polico ili perdis,
dum tiu malsaga provo rekapti vin. Ili frenezigis, kiam
ili perdis vin. Ili jetis sian tutan havon kontraü Ia teatron.
Ni apartigis ilin tie de Ia Konsilejo.
Vere Ia nuna estas
venka nokto. Cie. brilegis via stelo. Antaü unu tago-la
Konsilantaro
regis, same kiel ~i jam faris dum groso da
jaroj, dum jarcento kaj duono, kaj tiam, per nur iometa
flustrado, kasita armado tie kaj tie êi, subite- Jen ! "
" Mi estas tre nescia," diris Graham.
"Mi supozas-mi
ne klare komprenas Ia kondiêojn de tiu batalo. Se vi povus
klarigi ~in. Kie estas Ia Konsilantoj?
Kie okazas Ia batalo? "
Ostrog transpasís Ia êambron, io klaketis, kaj subite,
ekster ovala lumeto, ili sin trovis en mallumo. Momente
Graham miris.
Tiam li vidis, ke Ia nube griza disko nun havas proíunelecon kaj koloron, prenis aspekton kvazaü ovala fenestro \
montranta strangan nefamiliaran vidajon.
Unuavide
li ne povis diveni, kio tiu sceno estas.
La sceno estis tagluma, kun Ia taglumo de vintra tago,
griza kaj klara.
Trans Ia bildon, kaj, kiel sajnis, duonelistance inter li kaj Ia plua malproksimeco,
for ta kablo
el plektita blanka drato sin streêis vertikale,
Tiam li
rimarkis, ke Ia vicoj de grandaj ventmasinoj,
Ia largaj
interspacoj, Ia kelkaj íaükoj de mallumo, similas tiujn,
inter kiuj li forkuris ele Ia Konsilantejo.
Li vidis regulan
vicon de rugvestitoj
marsantaj
trans malplenan spacon
inter vicoj de nigrevestitoj,
kaj komprenis,
antaü 01
Ostrog parolis, ki li rigardas Ia superan surfacon de
tiutempa Londono.
La nego de Ia pasinta nokto jam
malaperis.
Li supozis, ke tiu spegulo estas' moderna
anstataüajo ele Ia lenskamero, sed tion oni ne klarigis al li.
Li rimarkis, ke, kvankam Ia vico de rugvestitoj kuretas
dekstren,
tamen ili elbildigas maldekstren.
Momente
li miris, sed tiam vidis, ke Ia bildo mem pasas malrapide
kvazaü panoramo trans Ia ovalon.
" Post momento vi vidos Ia batalon,"
diris Ostrog êe
lia kubuto.
"Tiuj rugvestitoj.
kiujn vi rimarkas, estas
kaptitoj.
Tio estas Ia tegmenta spaco de Londono-êiuj
domoj nun kunstaras preskaü seninterrompe.
La stratoj
kaj placoj havas tegmentojn.
La fendajoj kaj abismo]
de via periodo malaperis."

.

OSTROG

99

Gia

10 misfokusita kaêis Ia duonon de Ia bildo.
konturo
sugestis viron.
Okazis metala eklumo, io transiris Ia
ovalon, kiel Ia palpebro de birdo transiras ~ian okulon, kaj
Ia bildo ree klarigis. Kaj nun Graham vidis virojn kurantajn inter Ia ventmasinoj,
celantajn per armiloj, c1 kiuj
sprucis fumaj ekbriloj.
Ili svarmis dekstren pli kaj pli
dense, gestante-eble
ili kriis, sed pri tio Ia bildo eliris
nenion. Kune kun Ia ventmasinoj ili pasis malrapiele kaj
regule trans Ia spegulon.
"Nun,"
diris Ostrog, "aperos
Ia Konsilejo,"
kaj
malrapide nigra ranelo enrampis kaj kaptis Ia atenton de
Graham.
Baldaü tio ne plu aspektis kiel rando, seel kiel
abismo, vasta nigra spaco inter Ia kunpremitaj konstruajoj,
kaj el ~i maldikaj fumspiraloj levigis al Ia pala vintra
ôielo. Nudaj ruinigitaj masoj de Ia konstrua]o, Iortegaj
senkapigitaj
turoj kaj trabegoj, levigis malgaje el tiu
kaverneca mallumo.
Kaj super tiuj restajoj ele bolega
palaco, sennombraj etaj homoj grimpis, saltis, svarmis.
" Jen Ia Konsilejo," diris Ostrog. "Ilia lasta íortíkajo.
Kaj tiuj malsaguloj foruzis municion sufiêan por tuta
monato,
eksploeligante
Ia ôirkaúajn
konstruajojn-por
malhelpi nian atakon.
Vi aüdis Ia ekkrevon?
Gi frakasis
Ia duonon de Ia rompebla vitro de Ia urbo."
Kaj dum li parolis, Graham rimarkis, ke rnalantaü tiu
ruinigita spaco, pendante super ~i kaj levigante ~is granda
alteco, staras kruda amaso de blanka konstruajo.
Tiu
amaso izoligis de Ia senkompata detruo ele ~iaj ôirkaüajoj.
Nigraj truoj markis Ia interspacojn,
kiujn Ia eksplodo
disâiris ; grandaj
haloj íendigis, Ia elekoracio de iliaj
internoj montrigis malgaje sub Ia vintra tagigo, kaj sur
Ia rompitaj muroj pendis girlandoj el dividitaj ânurcgoj
kaj torditaj pecoj ele dratoj kaj metalbastonoj.
Kaj inter
Ia vastaj detaloj movigis rugaj punktoj, Ia ru~e vestitaj
defendantoj
de Ia Konsilantoj.
Foje kaj ree malfortaj
ekbriloj lumigis Ia palajn ombrojn.
Unuavide sajnis al
Graham,
ke atako okazas kontraii
Ia izolita blanka
konstruajo,
sed poste li rimarkis,
ke Ia ribeluloj ne
antaüeniras,
seel, sin sirmante inter Ia kolosa frakasajo,
kiu êirkaüis tiun lastan krudan Iortikajon de Ia rugvestitoj,
halteme pafadas.
.

100

LA DORMANTO

OSTROG

VEKIGAS

Kaj antaü malpli 01 dek horoj li mem staris sub Ia
ventolilo
en êambreto
en tiu fora konstruajo,
sin
demandante, kio okazas en Ia mondo!
Rigardante pli atente, dum tiu batala epizodo movigis
silente trans Ia mezon de Ia spegulo, Graham vidis, ke Ia
blanka konstrua]o
estas êirkaúita êiuftanke de ruinoj,
kaj Ostrog daüre priskribis per abruptaj frazoj, kiel giaj
defendantoj penis per tiu detruo izoli sin de Ia ventego.
Li parolis per senzorga tono pri Ia homperdo, kiun tiu
grandega falo kaüzis. Li montris improvizitan mortintejon
inter Ia ruinoj, kaj ambulaneojn svarmantajn kiel Iromagakaroj sur kanelo, kiu antaüe estis strato kun movigantaj
vojoj.
Li pli interesigis montrante
Ia partojn
de Ia
Konsilejo, kaj Ia arangojn de Ia siegantoj,
Post ne
longe Ia interna milito, kiu jus konvulsiigis Londonon, ne
plu estis mistero por Graham. Tio, kio jus okazis, ne estis
tumulta
ribc1o, nek milito inter egaluloj, sed bonege
organizita plano. La kapablo de Ostrog pri detaloj estis
mirinda;
li sajnis seii Ia cclon eê de Ia plcj malgranda aro
da nigraj aú rugaj punktoj, kiuj rampas inter tiuj lokoj.
Li etendis grandan nigran brakon trans Ia luman bildon,
kaj montris Ia êambron, de kie Graham liberigis, kaj,
trans Ia abismon de ruinoj, Ia vojon de lia Iorkuro. Graham
rckonis Ia abismon, trans kiun etendigis Ia kanaleto,
kaj Ia vcntmasinojn,
sub kiuj li kaüris pro Ia flugmasino.
La eetero de Ia vojo malaperis dum Ia eksplodo. Li rigardis
denove Ia Konsilejon, sed gi jam duone kaêigis, kaj dckstrc
montcto glitis al Ia vido, kun amaso da kupoloj kaj
turpintoj, nebulaj kaj malproksimaj.
" Kaj Ia Konsilantoj ja falis ? " li diris.
" Ili ja falis," diris Ostrog.
" Kaj mi--.
êu estas vere, ke mi--?
"
" Vi estas Ia Mastro de Ia Mondo."
" Sed tiu blanka standardo--"
" Tio estas Ia standardo de Ia Konsilantoj-Ia
fiago de
Regado super Ia Tero. Tio falos. La batalo finigas, Ilia
atako kontraü Ia teatro estis nur Ia lasta freneza barakto.
lli posedas nur êirkaü mil homojn, kaj parto de tiuj ne
restos lojalaj.
Ili posedas malmulte da munieio.
Kaj ni
restarigas
Ia antikvajn
artojn.
]am ni fandmuldas
kanonojn."

\

\

101

" Sed-heIpado?
êu tiu urbego estas Ia tuta mondo? "
"Tio estas preskaü Ia tuta restajo de ilia imperio.
Alilande Ia urboj aú ribelis kun ni, aü atendas Ia rezulton.
Via vekigo perpleksis ilin, paralizis ilin."
"Sed
êu Ia Konsilantoj
ne posedas flugrnaêinojn ?
Kial oni ne batalas per ili ? "
" Ili posedis ilin antaüe. Sed Ia plejparto de Ia aeronaiítoj
ribelis kun ni. Ili ne riskis batali niafianke, sed ili ne
konsentis rnovigi kontraü ni. Ni devis I;avi inftuon inter
Ia aeronaütoj.
Almenaií Ia duono estis kun ni, kaj Ia
aliaj sciis tion. Tuj kiam ili sciigis, ke vi sukeese forkuris,
tiuj, kiuj serêis vin, ne plu ftugis. Ni mortigis tiun, kiu
pafis je vi-antaií
unu horo. Kaj de Ia komeneo ni okupis
Ia ftugstaeiojn de êiu ebla urbo, kaj tiele haltigis kaj
kaptis Ia pli grandajn masinojn.
Rilate Ia malgrandajn
masinojn, kiuj elvenis-kelkaj
ja faris tion-ni
tro rekte
kaj daüre pafadis, kaj ili ne povis alproksimigi
al.1a
Konsilejo.
Se ili mallevigis, ili ne kapablis ree levigi, êar
ne ekzistas klara spaeo ie ôirkaüe, kiu ebligus, ke ili levigu.
Kc1kajn ni frakasis, kelkaj aliaj mallevigis kaj eedis, Ia
eetero forfiugis al Ia Kontinento por trovi, se eble, amikan
urbon, antaü 01 Ia brulajo íoruzigos. La plejparto de tiuj
homoj nur gojis, ke ni kaptis kaj forigis ilin el dangero. La
falado el fingmasino ne estas alloga afero. La Konsilantaro
ne havas sancon tiumaniere.
Giaj tagoj jam finigis."
Li ridis, kaj turnigis denove al Ia ovala spegulo, por
montri al Graham tion, kion li volis diri per " ftugstaeioj."
Eê ia kvar plej proksimaj aspektis obskuritaj de maldensa
matena nebulo. Sed Graham povis vidi, ke ili estas vastaj
konstruajoj, eê j ugate laií Ia nivelo de Ia ajoj, kiuj êirkaüas
ilin.
Kaj tiam, dum tiuj malklaraj formoj pasis maldekstren,
revenis Ia vido de Ia etendajo, trans kiun Ia senarmigitaj
rugvestitoj
antaiíe marsis.
Kaj poste Ia nigraj ruinoj,
. kaj poste denove Ia siegata blanka fortikajo
de Ia
Konsilantoj.
Tiu ne plu aspektis kiel íantorna amaso,
seel ardis sukeen-kolore sub Ia sunbrilo, êar nuba ombro
jus forpasis.
Cirkaü gi Ia pigmea barakto ankoraií ne
fmigis, sed nun Ia rugvestitaj defendantoj ne plu pafis.
Tiumaniere, en krepuska silento, Ia viro el Ia dek-naüa
jareento vidis Ia ferman seenon ele Ia granda ribelo, Ia

102

LA DORMANTO

OSTROG

VEK1GAS

períortan
starigon de lia regno.
Kun eco de surpriza
eltrovo Ia penso trafis lin, ke Ia vera mondo estas êi tiu,
kaj ne tiu alia, kiun li postlasis ; ke êi tio ne estas spektaklo,
kiu kulminos kaj finigos ; ke en êi tiu mondo pasos kiu
ajn vivtempo ankoraü restos por li, kusos liaj devoj kaj
dangeroj kaj respondajoj.
Li turnigis kun nova] demancloj.
Ostrog komencis respondi, sed sin interrompis abrupte.
\
" Tiujn aferojn mi devas plene klarigi poste.
Nuntempe
ckzistas-devoj.
. La popolo venas sur Ia moviganta j
vojoj al tiu êi distrikto
el êiu parto de l'urbego-la
vendplacoj
kaj haloj estas dense plenaj.
Vi venas
gustatempe por ili. Oni postulegas vicli vin. Kaj alilancle
oni deziras vidi vin. Parizo, N ovjorko, Chicago, Denvcr,
Capri-miloj
da urboj levigas kaj bruas nedccidcme, kaj
postulas vidi vin. Ili jam petegis dum jaroj, ke oni veku
vin, kaj nun, kiam tio okazis, ili apenaü volas kredi--"
" Sed tamen-êu
mi iru . . ."
Ostrog respondis de Ia alia ftanko de Ia êarnbro, kaj Ia
bildo sur Ia ovala disko paligis kaj rnalaperis, kiam Ia lumoj
subite revenis.
"Ekzistas
kineto-foto-telegrafoj,"
li diris.
" Dum vi klinigas al Ia homoj êi tie, tra Ia tuta mondo
miriadoj da miriadoj da homoj, kunpusitaj
kaj silentaj
en mallumaj haloj, ankaü vidos vin. Per blanko kaj nigro,
kompreneble-ne
per koloroj kiel tiu. Kaj vi aüdos iliajn
kriojn pliigi tiujn en Ia halo mem.
"Kaj ankaü ni uzos optikan masinon"
diris Ostrog,
"kiun
uzas kelkaj pozistinoj kaj dancistinoj.
Eble gi
estos nova por vi. Vi staros sub tre brila lumo, kaj oni
vidos ne vin, sed treege grandigitan
bildon jetitan sur
ekranon-tiel
ke eê Ia plej malproksima viro sur Ia plej
alta galerio povas laüvole kalkuli viajn okulharojn."
Graham ekprenis spasme unu ella demandoj cn sia cerbo.
" Kiom estas da logantoj en Londono ? " li diris.
" Ok kaj dudoznoj da miriadoj."
" Ok kaj kio? "
" Pli 01 tridek-tri milionoj."
La ciferoj superis Ia imagon de Graham.
" Oni postulos, ke vi diru ion," diris Ostrog. "Ne tion,
kion vi kutimis nomi Parolo, sed tion, kion nia popolo
nomas Vorto-nur
unu Irazon, ses gis sep vortojn.
10n

I03

formalan.
Se mi darfas* sugesti-'
Mi vekigis, kaj mia
koro restas êe vi.' Tiuspecan afcron oni deziras."
" eu vi ripetos tion? " demandis Graham.
" 'Mi vekigis, kaj mia koro restas êe vi.' Kaj klinu
vin-klinu
vin majeste.
Sed unue ni devas havigi al vi
nigrajn robojn-êar
nigro estas via koloro.
êu tio vin
~enos? Poste.ili..slisiros hejmen."
Graham hezitis. "Mi devas fidi min al vi," li diris.
Ostrog ankaü evidente opiniís same.
Li meditis dum
momento, turnigis al Ia kurteno, kaj vokis mallongajn
ordonojn al nevidataj servistoj.
Prcskaü tuj oni alportis
nigran robon, tute similan al tiu, kiun Graham jam portis
cn Ia teatro. Dum li [etis gin êirkaü siajn êultrcjn, aüdigis
cn Ia ekstera êambro Ia akra sono de sonorilo.
Ostrog
turnigis ekdemande al Ia servisto, sed subite sangis Ia
dccidon, tiris Ia kurtenon flanken, kaj malaperis.
Momente Graham staris apud Ia respekta -servísto,
aüskultante Ia forirantajn piedpaâojn de Ostrog.
Okàzis
sono de rapida demando kaj respondo, kaj de kurantaj
homoj. La kurteno abrupte íortirigis, kaj Ostrog reaperis,
kun Ia peza vizago arda pro ekscitigo.
Li transiris Ia
ôambron per unu pasego, klakete mallumigis gin, ekprenis
Ia brakon de Graham, kaj gestis al la spegulo.
" Tuj kiam ni forturnis nin," li diris.
Graham vidis lian montrofingron,
nigran kaj kolosan,
sur Ia bildigita
Konsilejo.
Momente li ne komprenis.
Tiam li rimarkis, ke Ia ftagstango, kiu antaüe portis Ia
blankan standardon, estas nuda.
" êu tio signifas--"
li komencis.
" La Konsilantoj cedis. Ilia regno finigis por êiam."
" Rigardu ! " kaj Ostrog montris volvajon el nigro, kiu
rampis saltete supren de Ia vaka stango, malvolvante sin
dum levigo.
La ovala bildo paligis, kiam Lincoln ti ris Ia kurtenon
flanken kaj eniris.
" Ili farigas postulemaj," li diris.
Ostrog daüre tenis Ia brakon de Graham.
"Ni levis Ia popolon," li diris .. " Ni donis al ili armilojn.
Almenaü hodiaü ilia volo elevas esti lego."
• Pro komplczo

li

pcrmcsigi

(~·~ang. may;

gcrm. dtirfen.)

104

LA DORMANTO

VEKIGAS

Lincoln tenis fianke Ia kurtenon, kaj Graham kaj Ostrog
trapasis.
. . .
Survoj e al la vendplacoj Graham ricevis ekvidon de longa
mallarga blankmura õambro, en kiun viroj vestitaj per Ia
tutmonda
blua kanvaso
portis ajojn kovritajn
kiel
brankardojn, kaj en kiu viro i vestitaj per kuracista purpuro
rapidis êien. El tiu êambro eliris krioj kaj gemoj.
Li
ricevis impreson
pri mal plena sangokovrita
lito, pri
homoj bandagitaj
kaj sangomakulitaj
sur aliaj kuêejoj.
Tio estis nur ekrigardo el ferbarita vojeto, kaj tiam
murapogilo kaêis la lokon, kaj ili jam foriris al la haloj ....
La muge de Ia homamaso nun sonis tre proksi~a;
gi levigis gis tondro.
Kaj, allogante lian atenton, fiirt gis
nigraj standardoj,
svingigis blua kanvaso kaj br aj
êifonajoj, kaj Ia troplena vasteco de Ia teatro sup r Ia
vendplacoj venis al lia vido je Ia fino de longa koridoro.
La bildo etendigis. Li vidis, ke ili eniras Ia grandan teatron
kie li unue aperis, Ia grandan teatron, kiun li laste vidis
kvazaü êaktabulon el brilo kaj] nigro, dum li forkuris de Ia
ruga polico. Tiun fojon li en ris per galerio je nivelo tre
alta super Ia scenejo.
Nun denove Ia loko estis brile
lumigita.
Liaj okuloj serêis Ia trairejon laü kiu li sin savis,
sed li ne povis rekoni gin inter dekoj da giaj similajoj,
nek, pro Ia denseco de Ia õeestantoj, li povis vidi Ia
frakasitajn
sidlokojn,
tranêitajn
kusenojn,
kaj tiajn
sekvojn de Ia barakto.
Ekster Ia scenejo Ia tuta loko estis
dense plena.
Rigardate de supre, Ia efekto estis kvazaü
spaco tute supermakulita
de rozkoloro;
êiu makulo
estis vizago senmova kaj turnita supren al li. Je lia
apero kun Ostrog Ia kriado ôesis, Ia kantado
silentigis,
komuna intereso kvietigis kaj unuigis Ia malordon.
Sajnis,
kvazaü ôiu individuo el tiuj miriadoj lin rigardas.

êAPITlW

DEK-TRIA.

LA FINO DE LA MALNOVA REGIMO.

kiom Graham povis jugi, estis tagmezo kiam Ia
blanka standardo
de Ia Konsilantoj
falis.
Sed kelkaj
horoj devis forpasi antaü 01 estis eble cfektivigi Ia formalan
kapitulacon;
sekve, dirinte sian " Vorton," li eniris sian
novan apartamenton
en la Ventmaãina
Oficejo.
La
konstanta
ekscitigo de la lastaj dek du horoj lasis lin
neordinare laca, eê lia scivolo eluzigis ; dum iorn da tempo li
sidis malvigle kaj pasive kun malfermitaj
okuloj;
kaj
dum iom da tempo li dormis.
Vekis lin du kuracaj
scrvistoj veninte kun stimuliloj por subteni lin tra Ia
vcnonta okazajo.
Glutinte Ia drogojn, kaj sin baninte
laü ilia konsilo en malvarma
akvo, li sentis rapidan
revenon de sia intereso kaj energio, kaj baldaü kapablis
akornpani
Ostrogon,
êajne tra kelkaj kilometroj
da
koridoroj, liftoj, kaj glitvojoj, al Ia ferma sceno de Ia
regado de Ia Blanka Konsilantaro.
La vojo kondukis vageme tra labirinto de konstruajoj.
Ili atingis fine koridoron, kiu fíeksigis kaj montris antaü
li oblongan malfermajon, nubojn varmajn pro sunsubiro,
kaj Ia krudan konturon de Ia Konsilejo.
Tumultoj de
krioj venis supren al li. Post denova momento ili elvenis
alte sur Ia supro de Ia klifo el torditaj konstruajoj,
kiu
superpendis Ia rompajon.
La vasta spaco etendis sin
antaü Graham;
ne estante malpli stranga kaj mirinda,
kvankam li jam spertis, en Ia ovala spegulo, malproksiman
rigardon al gi.
.
Tiu krude amfiteatra spaco nun sajnis ampleksi pli 01
kilometron trans Ia ekstera rando.
Maldekstre gi ore
lumigis, kaptante Ia sunbrilon, kaj malsupre kaj dekstre
r:: i aspektis klara kaj malvanna sub Ia ombro. Super
la ombre griza Konsilejo, kiu staris mczc de gi, Ia granda
nigra standardo
de le cedo pendis ankoraü per malviglaj
TlOM,

105

lOG

(

LA DOl\MAN'IO

VEKIGAS

íaldoj kontraü Ia flama sunsubiro.
Fortranêitaj
êambroj,
haloj kaj koridoroj strangesin montris, rompitaj metalmasoj
e1staris malgaje el Ia tordita rompajo, vastaj amasoj da
plektitaj snuregoj pendis kvazaü implikita algo, kaj el gia
fundo venis tumulto de sennombraj voêoj, fortegaj sokoj,
kaj Ia sono de trumpetoj .. Tute ôirkaü tiu granda blanka
konstruajo
kuêis rondo el ruinajo ; Ia frakasitaj
nigraj
amasoj, Ia nudaj fundamentoj
kaj ruinigitaj materialoj
de Ia konstruajoj,
kiujn oni detruis laü Ia ordono de Ia
Konsilantaro, skeletoj el traboj, titanaj masoj da mura]o,
arbaroj el dikaj kolonoj.
Inter Ia ombra rompajo sube,
fluanta akvo ekbrilis kaj lumetis, kaj malproksime trans
Ia spaco, ella mezo de senforma vasta maso da konstruajoj,
elstaris Ia tordita fino de akvotubego, al' a kvindek metrojn
en Ia aero, tondre sprucegante en brila kaskado.
Kaj ê:e
trovigis grandaj amasoj da homoj.
Kie ajn ekzistis spaco por Ia piedoj, svarmis homoj,
malgranduloj,
mikroskope klaraj, krom kie Ia sunbrilo
sangis ilin al nedistingebla
oro. Ili grimpis Ia sanceligantajn murojn, ili sin tenis laü rondoj kaj grupoj ôirkaü
Ia altaj kolonoj, i1i svarmis sur Ia randoj de Ia ruinoj.
La aero estis plena de ilia kriegado, kaj ili sin premis kaj
svingis al la meza spaco.
La supraj etagoj de Ia Konsilejo sajnis malplenaj, neniu
estis videbla.
N ur Ia pendanta
standardo
de Ia cedo
siluetigis peze kontraü Ia lumo. La mortintoj kuêis en Ia
Konsilejo, aü estis kasitaj de Ia svarmanta amaso, aü
forportitaj.
Graham povis vidi nur malmultajn
neatentitajn kadavrojn en alkovoj kaj anguloj de Ia ruinoj, kaj
inter Ia fluetoj de Ia akvo.
" eu vi nun lasos ilin vidi vin, Majstro? " diris Ostrog.
" lli tre deziras vin vidi."
Graham hezitis, kaj paêis tiam antaüen aI loko, kie Ia
rompita rando de Ia muro abrupte
finigis,
Li staris
rigardante
malsupren,
soleca, altkreska,
nigra figuro
kontraü Ia êielo.
'Ire malrapide Ia svarmantoj sur Ia ruinoj rimarkis lin.
Dum tiu tempo aretoj da viroj kun nigraj uniformoj aperis
malproksime,
sin sovante tra Ia amaso al Ia Konsilejo.
Li vidis etajn nigrajn kapojn rozigi, rigardante lin, vidis
per tio ondon de rekono flui trans Ia lokon. Li pensis, ke li

LA FINO

DE

LA MALNOVA

REGIMO

107

devus doni al ili ian signon. Li levis Ia brakon, tiam gestis
aI Ia Konsilejo, kaj faligis Ia manon.
La voêoj sube
Iarigis samsonaj, plifortigis, levigis al li kiel multnombraj
ondetoj de aklamado.
La okcidenta êielo estis pale bluverda, kaj ]upitero
brilis alte sude, antaii 01 oni plenumis Ia kapitulacon.
Supre
okazis malrapida, nerimarkebla sangigo, Ia antaüeniro de
Ia nokto, trankvila kaj bela; malsupre trovigís rapidado,
ckscitigo, kontraüemaj
ordonoj, paüzoj, spasmaj evoluoj
de organizado, vasta leviganta bruo kaj konfuzigo. Antaü
01 Ia Konsilantoj
eliris, penegantaj
âvitantoj, direktate
de konflikto de krioj, elportis centojn da tiuj, kiuj pereis
en Ia mano-ôe-mana barakto en tiuj longaj koridoroj kaj
ôambroj.
. .
Nigre vestitaj gardistoj vicigis laü Ia vojo kiun Ia
Konsilantoj estis sekvontaj; kaj gis tiel malproksime, kiel
Ia okulo povis atingi en Ia nebule blua krepusko de Ia
ruinoj, kaj svarmante nun êe êiu ebla punkto sur Ia kaptita
Konsilejo, kaj laülonge de Ia frakasita
klifo el giaj
ôirkaüaj konstruajoj,
staris sennombraj homoj, kies voêoj,
~ê kiam oni ne aplaüdis, bruis kiel Ia maro sur êtoncta
bordo. Ostrog jam elektis grandegan mason de rompita
kaj dejetita masonajo, kaj estradon el lignaj kaj metalaj
traboj oni rapide starigis sur gi. La esencaj partoj jam
kornpletigis, sed zumantaj kaj bruaj masinoj ankoraü foje
rnontrigis en Ia ombro sub tiu portempa konstruajo.
La estrado enhavis pli malgrandan
parton, sur kiu
Graham staris, kun Ostrog kaj Lincoln apude, iom antaü
grupo de malsuperaj oficistoj. Pli larga malsupra estrado
êirkaüis
tiun supran parton, kaj sur gi staris Ia nigre
vestitaj gardistoj de Ia revolucio, armitaj per Ia verdaj
armiletoj, eê kies nomojn Graham ankoraú
ne sciis.
Tiuj, kiuj staris êirkaü li, rimarkis, ke liaj okuloj konstante
vagas ele Ia svarmanta
amaso sur Ia krepuske lumigitaj
ruinoj êirkaüe, al Ia malluma konturo
de Ia Blanka
Konsilejo, de kie Ia Administrantoj
poste venos, kaj ai Ia
nudaj klifoj el ruinajo kiuj ôirkaüas lin, kaj tiamaniere
rcturnen ai Ia popolo. La voêoj de Ia amaso svelis gis
surdiga tumulto.
Li unue vidis Ia Konsilantojn tre malproksime sub Ia
hrilo de unu el Ia novaj lampoj kiuj markis ilian vojon ;

IOR

(

LA DORM>\NTO

VEKIC-AS

ili estis grupeto de blankaj figuroj sub nigra arkajo. En Ia
Konsilejo
ôio estis malluma.
Li rigardis ilin alproksimigi, preterpasi unu elektran stelon post alia; Ia minaca
muge de Ia popolo, sur kiu ilia potenco daüre premis dum
cent kvindek jaroj, marsis apud ili. Kiam ili pli alproksimígís, li vidis iliajn vizagojn,
lacajn,
palajn,
kaj
maltrankvilajn.
Li vidis ilin palpebrumi supren tra Ia
brilego êirkaü li kaj Ostrog. Li komparis iliajn strangajn
malvarmajn rigardojn en la Ralo de Atlas. . . . Baldaií
li povis rekoni kelkajn;
Ia viro kiu frapis Ia tablon al
Howard, diktrunka viro kun ruga barbo, kaj malaltkreska
viro kun delikataj trajtoj kaj strange longa kranio.
Li
rimarkis, ke tiuj du ftustras kune kaj rigardas malantaü
lin al Ostrog.
Poste venis altkreska, malhela, bela viro,
marsante malgaje.
Abrupte li rigardis supren, liaj okuloj
tuêis Grahamon momente, kaj pasis preter lin al Ostrog.
La vojon, kiun oni konstruis por ili, oni faris tiamaniere,
ke ili de vis pretermarsi kaj turnigi antaü 01 ili venis al Ia
dekliva vojo el tabuloj, kondukanta
supren aI Ia estrado,
kie ili devos cedi.
" La Mastro, Ia Mastro!
Dio kaj Ia Mastro! " kriis Ia
popolo. "AlIa infero Ia Konsilantoj l " Graham rigardis
Ia amasojn, kiuj etendigis malantaüen ekster kalkulebleco
gis krianta nebuleto, kaj tiam Ostrogon apude, palan, kaj
firman, kaj trankvilan.
Lia okulo reiris al Ia grupeto
da Konsilantoj.
Kaj tiam li rigardis Ia familiarajn silentajn
stelojn super sia kapo.
La mirinda eco de lia destino
subite evidentigis,
tu ambaü vivoj povas esti liaj-tiu
eta vivo en lia memoro jam forpasinta ducent jarojn, ka]
ankaú êi tiu nuna?

CAPITRO

DEK-KV ARA.

DE LA ELRIGARDEJO.

KAJ tiele, post multaj prokrastoj, kaj laü vojo de dubo
kaj batalo, tiu viro el Ia dek-naüa jarcento fine atingis
sian situacion je Ia supro de tiu malsimpla mondo.
Unue, kiam li vekigis el Ia longa profunda dormo, kiu
sekvis lian savigon kaj Ia cedon de Ia Konsilantoj, li ne
rekonis sian ôirkaüajon.
Per peno li kaptis ideon en sia
cerbo, kaj ôio, kio jam okazis, revenis al li-unue
kun
nereala eco kvazaü aüdata rakonto, aü io legata en libr.o.
Kaj eê antaü 01 lia memoro klarigis, Ia gojo pri lia Iiberigo,
Ia miro pri lia alta situacio, trovigis ree en lia cerbo. Li
estis posedanto de Ia mondo;
Mastro de Ia Tero. Tiu
granda nova epoko estis lia laü Ia plej kompleta senco.
Li ne plu esperis trovi, ke lia sperto estas songo ; li nun
deziris sin konvinki, ke g-i estas reala.
Respekta valeto helpis lin vestigi sub Ia ordonoj de
digna êefservisto, malgrandulo,
kies vizago montris lin
japana, kvankam li parolis angle kiel anglo. De tiu japano
li sciigis ion pri Ia nuna stato de aferoj. J am Ia revolucio
estas akceptita fakto;
jam Ia komercon oni rekomencis
tra Ia tuta urbo.
Alilande Ia falo de Ia Konsilantoj
ricevigís plejparte kun gojo. La Konsilantaro nenie estis
populara, kaj Ia mil urboj de Okcidenta Ameriko, post
ducent jaroj ankoraü jaluza pri N ovjorko, Londono,
kaj Ia Oriento, levigis preskaü unuanime antaü du tagoj
pro Ia novajo pri Ia malliberigo de Graham.
Parizo
batalas interne de si. Le cetero de Ia mondo atendas.
Dum li matenmangis, Ia sono de telefona tintilo êprucis
de angulo, kaj lia êefservisto atentigis lin pri Ia voêo de
Ostrog, kiu faras gentilajn demandojn. Graham interrompis
sian mangon por respondi. Tre baldaü Lincoln alvenis, kaj
Graham tuj esprimis fortan deziron paroli al personoj,
kaj vi di pIi detale Ia novan vivon, kiu malfermigas
I09

lIO

LA DORMANTO

VEKIGAS

antaü li. LincoIn sciigis al li, ke post tri horoj reprezenta
kolektigo de oficistoj kaj iliaj edzinoj kunvenos en Ia
Oficiala Apartamento
de Ia Ventrnaêina êefo. La deziro
de Graham suriri Ia vojojn de Ia urbo, tamen, nuntempe
estas neplenurnebla, pro Ia treega ekscitigo de Ia popolo.
Tamen, estis tute eble, ke li spertu transrigardon alIa urbo
êe Ia elrigardejo de Ia ventmasina gardisto.
Tien, do,
Graham kondukigis de sia servisto.
Lincoln, per gentila
komplimento
ai Ia servisto,
pardonpetis,
ke li ne
akompanos ilin, pro Ia premo de Ia administra Iaboro.
Pli alte cô 01 Ia plej gigantaj ventradoj
pendis Ia
elrigardejo,
plene tricent metrojn super Ia tegmentoj,
malgranda diskforma ajcto sur stango el metala puntajo,
firrnigita de dratoj.
AI gia supro Graham tirigis sur malgranda snurpendanta
sego. ee Ia duona alteco de Ia
malfortsajna
stango staris malpeza galerio, de kiu pendis
grupo da tuboj-tre
etaj ili aspektis de supre-rondirantaj
malrapide sur Ia ringo de gia ekstera barilo.
Tiuj estis
Ia lensoj, en rilato kun Ia speguIoj de Ia ventmasina gardisto,
en unu el kiuj Ostrog jam montris al li Ia alvenon de lia
regno.
Lia japana servisto supreniris antaü li, kaj ili
pasigis preskaü unu horon per demandoj kaj respondoj.
La tago êajnis plena de Ia promeso kaj sento de l'
printempo.
.La tuso de Ia vento varmigis.
La êielo
estis intense blua, kaj Ia vasta etendajo de Londono brilis
konfuze sub Ia matena suno.
La aero estis pura kaj
senfuma, dolôa kiella aero de monta vaIo.
Krom Ia neregula ruina ovalo êirkaú Ia Konsilejo kaj
Ia nigra standardo kiu flirtis tie, Ia vasta urbego, vidate de
supre, montris nemultajn signojn de Ia rapida revolucio
kiu, laü lia imago, sangis Ia destinojn de Ia mondo dum
unu nokto kaj tago. Homamaso ankoraü svarmis trans
Ia ruinojn, kaj Ia gigantaj stacioj el latajo en Ia distanco, de
kiuj foriris dum pacaj tempoj Ia aeroplana servo al Ia
diversaj urbegoj de Eüropo kaj Ameriko, ankaü aspektis
nigraj pro Ia venkintoj.
Trans mallarga tabula vojeto levita
sur stabloj, kiu transiris Ia ruinojn, Iaboristoj sin okupis
riparante Ia kablojn kaj dratojn inter Ia Konsilejo kaj Ia
cetero de Ia urbo, prepare por Ia transmovigo de Ia êefoficejo
de Ostrog cl la Ventrnaêina Oficejo.

DE

LA ELRIGARDEJO

III

La cetero de Ia luma etendajo estis trankvila.
Gia
kvieteco estis tiel vasta, kompare kun Ia maltrankviIaj
lokoj, ke baldaü Graham, rigardante gis trans ili, preskaü
povis forgesi Ia miIojn da homoj, kiuj kusis kaâitaj sub Ia
artefarita briIego en Ia kvazaü-subtera
labirinto, mortintaj
aü mortantaj
pro siaj vundoj;
forgesi Ia improvizitajn
hospitalojn
kun Ia arego da kuracistoj,
geflegistoj kaj
vundit-portistoj
febre okupitaj ; forgesi, unuvorte,
Ia
tutan miron, konsternon
kaj novecon sub Ia eIektraj
lampoj.
Li sciis, ke tie sube en Ia kasitaj vojoj de Ia
formikejo Ia revolucio triumfas, kaj Ia nigra koloro ôie
superas-nigraj
insignoj, nigraj standardoj, nigraj girlandoj
trans Ia stratoj.
Kaj tamen ôi tie, sub Ia fresa sunbrilo,
preter Ia kratero de Ia batalo, kvazaü nenio jus okazis
al Ia tero, Ia arbaro de ventmasinoj,
kiuj pliigis de unu
aü du dum Ia regno de Ia Konsilantoj, mugis pace je sia
scnêesa devo.
Malproksime, pinthavaj kaj zigzagaj pro Ia ventradoj,
Ia montetoj de Surrey levigis bluaj kaj nebulaj;
norde kaj
pli proksime Ia akutaj konturoj de Highgate kaj Muswell
LIiU montrigis simile êiritaj. Kaj trans Ia tuta lando,
li sciis, sur ôiu montsupro,
kie antaüe Ia hegoj interplektigis kajdometoj,
pregejoj, trinkejoj kaj farmdomoj
nestis inter Ia arboj, ventrnasinoj similaj al tiuj staris,
portanto vastajn reklamojn, nudaj kaj distingaj simboloj de
Ia nova epoko;
dejetante rondrapidantajn
ombrojn, ili
provizis konstante Ia energion, kiu forfluis konstante tra
l'illj arterioj de Ia urbego. Kaj sub tiuj vagis Ia sennombraj saf- kaj brutaroj de Ia Brita Nutraja Kompanio, lia
lia vajo, kun siaj solecaj gardistoj kaj pastistoj.
Neniu farniliara konturo ie rompis Ia aron da gigantaj
formoj sube. La Pregejo de Sankta Paülo, li sciis, ankoraü
restas, kaj multaj eIla antikvaj konstruajoj ôcWestminster,
kasitaj for de Ia vido, superarkitaj
kaj kovritaj inter Ia
gieantaj konstruajoj
de tiu granda epoko.
La rivero
l'hames, ankaü, ne montris iun argentan ekbrilon por
rompi Ia dezerton de Ia urbo; Ia soifaj akvotubegoj glutis
(li1ln guton de gia akvo antaú 01 gi atingis Ia murojn.
La
riverlito kaj elfluejo, purigitaj
kaj dragitaj,
nun estis
marakva kanalo, kaj gento de fuIgaj boatistoj kondukis
-ur gi Ia pczajn materialojn
de l'komerco ele Ia Pool sub

112

LA DORMANTO

VEKlGAS

DE

Ia piedoj mem de Ia laboristoj.
N ebule oriente, intci
tero kaj ôielo, pendis Ia amaso da mastoj de Ia kolosaj
sipoj sur Ia Pool, Car Ia tuta peza sargajo, por kiu nc
necesis rapideco, alvenis per gigantaj velsipoj de Ia fmoj
de Ia tero, kaj Ia pezaj varoj kiuj estis urgaj, per mehanikaj
sipoj de pli malgranda kaj rapida speco.
Kaj sude, super Ia montetoj, venis vastaj akvopontoj
kun marakvo por Ia kloal.oj ; kaj laií tri aparta] direktoj
íris palaj linioj-Ia
ôeívojoj, makulitaj
de movigantaj
grizaj punktoj, Lidecidis, je la unua okazo kiu sin prezentos,
iri por vi di tiujn êefvojojn.
Sed tio devos veni post Ia
flugsipo, kiun li baldaií provos.
Lia serva oficisto pri
skribis Ia vojojn, kiel paron da large kurbitaj surfacoj
larga] cent metrojn,
ambaií nur por veturiloj
iranta j
unudirekte, kaj íaritaj el substanco nomita Edhamito
artefarita substanco, tiom, kiom li povis kompreni, simila
al fortika vitro. Laiílonge de tio rapidis stranga veturilaro
kun kaüôuke kovritaj radoj, grandaj unuradajoj, veturiloj
kun du kaj kvar radoj, antaiíenirante
laü rapideco de po
unu gis ses kilometroj
êiuminute.
Fervojoj
delonge
malaperis;
kelkaj digoj restis tie kaj êi tie kiel rustkronitaj
fosajoj.
Kelkaj konsistigis Ia bazon de Edhamitaj êefvojoj.
lnter Ia unuaj aferoj kaptantaj
lian atenton, trovigis
Ia aregoj da reklam-balonoj
kaj kajtoj, kiuj foriris Ia
neregulaj perspektivoj norden kaj suden apud Ia direkt«
de Ia aeroplanaj vojagoj.
Oni povis vi di neniujn grandajn
aeroplanojn.
Iliaj vojagoj
ôesis, kaj nur unu sajnc
malgranda monoplano* rondiris alte malproksime super Ia
rnontetoj de Surrey, neimpona svebanta punkto.
Fakto, kiun Graham jam sciis, kaj kiun tamen li nUI
malfacile povis imagi, estis, ke preskaií êiu provinca
urbo, kaj preskaü êiu vilago, jam malaperis.
Nur kelklokv,
li kredis, giganta hotelaspekta
konstruajo
staras intci
kvadrataj kilometroj de sola propra bieno, kaj konservas
Ia nomon de urbo-ekzemple
Bournemouth,
Wareham
ali Swanage.
Tamen Ia oficisto rapide konvinkis lin, h
tia sangigo estis neevitebla.
La antikva regimo makuliIa landon per farmbienoj, kaj post êiu tri-kvar kilometroj
trovigis Ia bieno de Ia posedanto de Ia kampoj, kun Ia
ú

*AeroplanQ kun nur unu flugilo.-trad,

LA ELRlGARDEJO

II3

Iljl·11dI' 1<1trinkejo kaj Ia êufaristo, Ia spicisto kaj Ia pregejo
1.1 vilago,
Post êiu dek-duo da kilometroj trovigis
1111'1ovinca urbo, kie Iogis advokato, gren- kaj lan-vendisto,
"('1i..,1o, bcstkuracisto, homa kuracisto, drapisto, ôapelistino,
I, 11 Iir-l plu.
Ciu dek-du-kilometre-nur
êar Ia dek-duI,1IIIIIIdra vojago al la vendplaco, ses por iri, ses por reveni,
11'. Iicl longa, kiel Ia farmistoj trovis komforta.
Sed
11'1 I,iam Ia fervojoj alvenis, kaj post tiuj Ia malpezaj
1,1\ "Ioj kaj Ia rapidaj aütomobiloj, kiuj anstataüis êevalajn
I 1111
ilojn, kaj tuj kiam oni komencis fari Ia êefvojojn
"I III~I\()kaj kaiícuko kaj Edhamito, kaj el êiuspecaj elastaj
,1.11I1"jsnbstancoj-Ia
bezono al tiel oftaj urboj malaperis.
I, 11i LI grandaj urboj pligrandigis.
Ili allogis Ia laboriston
1''''1 lli magneta forto de êajne senfina okupado, Ia estron
1"'1'"i:1 sngesto pri senfma oceano da laboristoj.
I{:Ii dum Ia grado de vivkomforto
plialtigis kaj Ia
1I11"~lIl1plccode Ia mekanismo de vivrimedoj kreskis, Ia.
1"~lIo1o{'11la kamparo pli kaj pli karigis, aü mallargigis kaj
liI'llliAis. La malapero de Ia parohestro kaj vilaga sinjoro,
1/11111
iAo de Ia kampara kuracisto pro Ia urba specialisto,
I, li., d(' la vilago gian lastan kulturnuancon.
Post kiam
111 It-I('[ono, kinematografo
kaj gramofono
anstataüis
i11111"
loj 11, librojn, instruistojn
kaj leterojn, vivi ekster
tn .tllllgO de elektraj kabloj estis vivi kvazaü izolita sovagulo.
1';111.1karnparo trovigis nek nutrajoj nek vestajoj (laií Ia
Ittlt!;:'1 ideoj de Ia epoko), nek kompetentaj
kuracistoj
j '''I I.:rnvaj tempoj, nek kunuloj, nek interesajoj,
1\10111(',Ia mekanikaj aparatoj por Ia terkultivo igis unu
illl" 11I('l"On
cgala al tridek laboristoj.
Sekve, renversante Ia
1111111
ele Ia urba komizo dum Ia tempo, kiam Londono estis
'I" 11;111
cnlogebla pro Ia karba malpurajo en Ia aero, Ia
I ""'llstOj nun venis nokte al Ia urbego kun gia vivo kaj
"''I"j, kaj forlasis gin denove matene.
La urbego jam
111110.,
Ia homaron;
Ia homo komencis novan gradon de
1111rvoluado.
Komence trovigis Ia vaganto, Ia êasisto;
I,,"'ill' sokvis Ia terkultivisto
de Ia kampara periodo, kies
IIi1"'1 kaj havenoj nur estis Ia ôeflokoj kaj vendplacoj de Ia
1:'"IIJ1im). Kaj nun, Ia logika sekvo de inventa epoko,
I11,,,iAis liu nova vastega kolektigo da homoj,
ri" i aferoj, kvankam simplaj faktoj por tiamuloj,
111'I"j"Ia imagon de Graham, kiam li provis bildigi ilin
I

II4

LA DORMANTO

VEKIGAS

al si. Kaj kiam li ekrigardis " tien transen " al la strangaj
aferoj ekzistantaj sur Ia kontinento, Ia imago tute rifuzis
lin obei.
Li vidis revon pri urbo post urbo;
urboj sur vastaj
ebenajoj, urboj apud grandaj riveroj, vastaj urboj laülongc
de Ia marbordo, urboj zonitaj de negkovritaj montoj.
Tra
granda parto de Ia tero oni parolis angle; se oni enkalkulis
gian hispan-amerikan kaj hindan kun Ia negra kaj "Pigin"
(orient-azia)
dialektoj, gi trovigis Ia êiutaga lingvo de
du trionoj de l'homaro.
Sur Ia Kontinento, kun escepto de
foraj kaj kuriozaj restajoj, nur tri aliaj lingvoj paroligis
-Ia germana, kiu atingis gis Antioho kaj Genovo kaj tusis Ia
hispan-anglan êe Cadiz ; francigita ruslingvo, kiu renkontis
Ia hinda-anglan lingvon en Persujo kaj Kurdistano kaj Ia
" Pigin" anglan êe Pekin; kaj Ia franca lingvo, ankoraü
klara kaj brila, Ia lingvo por klareco, kiu disdividis Ia
Mediteraneon kun Ia hinda anglajo kaj Ia germana lingvo,
kaj atingis pere de negra dialekto al la Kongo.
Kaj êie nun trans Ia urbgemita tero, krom en Ia administrata " negra zono " de landoj inter Ia tropikoj, Ia
sarna kosmopolita socia organizo regis, kaj êie de Poluso al
Ekvatoro lia havajo kaj lia respondajo etendigis. La tuta
mondo jam civilizigis ; Ia tuta mondo logis en urbegoj ;
Ia tu ta mondo estis lia. . . .
En Ia nebula sudokcidento,
ekbrilantaj
kaj strangaj,
voluptaj kaj iamaniere teruraj, brilis Ia Plezur-urboj, pri
kiuj Ia kinemo-fonografo
kaj Ia maljunulo sur Ia strato
parolis al li.
Strangaj lokoj memorigaj pri Ia legenda
Sybaris, urboj de arto kaj beleco, aêetebla
arto, kaj
aêetebla beleco, senutilaj mirindaj urbegoj de movigo kaj
muziko, kien rapidis ôiuj, kiuj profitis de Ia sovagá malglora
ekonomia barakto, kiu daúre okazis en Ia brilaêa labirinto
sube.
Li sciis, ke gi ja estas sovaga.
Kiel sovaga li kapablis
jugi, laü Ia fakto, ke tiu posta popolo aludas Ia Anglujon en
Ia dek-naüa jarcento, kiel Ia simbolon de idilia, senzorga
vivo. Li tnrnis ree Ia rigardon al Ia sceno rekte antaü si,
penante hildigi al si Ia grandajn fabrikejojn de tiu implikita
labirinto ....

êAPITRO

DEK-KVINA.

EMINENTAJ

PERSONOJ.

LA oficiala apartamento

de Ia Ventmasina
Ccfgardisto
certe tiam mirigus Graham, se li enirus gin tuj post sia
vivo de Ia dek-naüa jarcento;
sed li jam kutimigis al Ia
vivgrado de Ia nova epoko. Li eliris tra Ia nun familiaraj
glitpaneloj sur ebenajon êe Ia supro de aro de tre larga]
kaj malaltaj stupoj, kiujn geviroj, multe pli brile vestitaj
01 iuj, kiujn li gis nun vidis, supren- kaj malsupreniris. De
tie li elrigardis laü perspektivo de subtila kaj variigita
ornamajo
nebrile blanka kaj violkolora
kaj purpura,
transpasita de pontoj, kiuj êajnis faritaj el porcelano kaj
metala retajo ; gi finigis malproksime per nuba misterajo
el truitaj ekranoj.
Rigardante
supren, li vidis etagon super ctago da
galerioj. kun vizagoj kiuj malsuprenrigardas
al li.
La
aero estis plena de Ia babilado de sennombraj voêoj, kaj
de muziko kiu venis de supre, gaja kaj vigliga muziko,
kies fonton li ne povis rimarki.
La centra vojo estis dense kovrita de homoj, sed tamen
neniel estis malkomforte
troplena;
sume tiu kolektigo
certe enhavis multajn milojn. Ili aspektis brile, eê fantazie
vestitaj, Ia viroj egale fantaziaj kun Ia virinoj, êar de
longe malaperis Ia sobriga influo de Ia Puritana koncepto
pri digno êe Ia vira vestaro.
La haroj de Ia viroj,
ankaü, kvankam oni malofte portis ilin longaj, kutime
cstis buk1itaj laü maniero kiu pensigis pri frizisto, kaj
scnhareco jam malaperis for de Ia tero. Abundis frizitaj,
rekte tranêitaj
amasoj, pri kiuj Rossetti carmigus, kaj
unu sinjoro, kiun oni montris al Graham sub Ia mistera
titolo " amoristo," portis Ia harojn arangitaj lati du taügaj
plektajoj, laü Ia modo de Margarito en "Faüsto."
Modo
kun unuopa plektajo ankaú rimarkigis ; sajnis, ke Ia
urbano] kun nina deveno jam ne hontis pri sia raso. Nc
II5

n6

LA DOH.MANTO

VEKIGAS

evidentigis multe da unuformeco de modo êe Ia formoj de Ia
vestajoj.
La plej belkonturaj viroj montris sian simetrion
per senpantalonaj
longaj strumpoj : jen vidigis krispoj
kaj faldajoj, jen mantelo, kaj jen robo. La modoj de Ia
periodo de Louis Xa eble estis Ia plej vaste favorataj,
sed Ia estetikaj ideoj de Ia Okcidenta Azio ankaü aperis,
Vira dikeco, kiu, dum Viktorinaj jaroj, devus suferi Ia
premegajn dangerojn, Ia senkompatan
emfazon de fraka
vestaro prema êe brakoj kaj kruroj, nun estis Ia bazo
por abundo da digno kaj pendantaj
falda]oj.
Gracia
maldikeco ankaü abundis.
Por Graham, tipe nefleksebla
viro el tipe nefleksebla epoko, tiuj ne nur aspektis korpc
multe tro graciaj, sed ankaü multe tro viglaj je esprimo
de vizago. Ili gestis, esprimis surprizon, intereson, amuzon,
super êio ili esprimis per surpriza libereco Ia emociojn
instigitajn
al iliaj spiritoj de Ia virinoj ôirkaü ili. Eê
je Ia unua ekvido evidentigis, ke Ia virinoj estas multe
pli multnombraj olla viroj.
La virinoj akompanantaj
tiujn ~jorojn
montris, egaJc,
êe sinteno, vestar<r'kaj
konduto inalpli da emfazo kaj
pli da subtileco.
Iuj afektis klasikan simpIecon êe rabo
kaj falda]o, laü Ia modo de Ia unua franca imperio, kaj
ekbriligis belajn sultrojn
kaj brakojn
dum Graham
preterpasis.
Aliaj portis malvaste faritajn robojn sen
kudra]o aü zono je Ia talio, kelkfoje kun longaj faldajoj
pendantaj de Ia sultroj.
La guindaj trajtoj de Ia virina
vespera vesta]o ne malpliigis pro Ia forpaso de du jarcentoj.
Cies gestoj sajnis graciaj. Graham diris al Lincoln, ke li
vidas homojn marsi kvazaú en Ia bildoj de Raíaelo, kaj
Lincoln respondis, ke Ia akiro de taüga gestprovizo estas
parto de Ia edukado de êiu riêulo. La eniron de Ia Mastro
oni salutis per speco de subrida aplaudo, sed tiuj homoj
evidentigis sian distingitan gentilecon per tio, ke ili nc
êirkaüis lin nek genis lin per persista rigardado, dum li
malsupreniris Ia stupojn gis Ia nivelo de Ia vojo.
Li jam sciigis de Lincoln, ke tiuj estas Ia êefoj de Ia tiama
erninentularo
de Londono;
preskaii êiu êeestanto tiun
vesperon estis aü potenca oficisto aü proksima parenco de
potenca oficisto. Multaj jus revenis el Ia plezururboj de
Eüropo por honvenigi lin. La aeronaütaj aütoritatoj, kies
Iorigo havis gravecon rilate Ia falon de Ia Konsilantaro
nur

EMINENTA]

PERSONO]

rI7

malpli olla graveco de Graham mem, estis tre rimarkindaj,
kaj same ankaü estis Ia Administrantaro
de Ia Ventmasinoj,
lnter aliaj, êeestis iuj el Ia plej eminentaj oficistoj de Ia
Nutraja Departemento;
Ia administranto
de Ia Tuteüropa
Porkejo havis aparte interesan kaj malgojan vizagon kaj
delikate cinikan sintenon.
Episkopo en plena eklezia
vestaro pasis tra Ia vido de Graham, parolante kun sinjoro
vestita guste kiella tradicia Chaucer, eê gis Ia laüra krono.
" Kiu tiu estas? " li demandis preskaü senvole.
" La Episkopo de Londono," diris Lincoln.
" Ne, mi intencis di ri Ia alia."
" La Poeto Laüreata."
" Oni ankorau--?
"
"Li ne verkas poemojn, kompreneble.
Li estas kuzo
de Wotton, iu konsilanto.
Sed li apartenas al la Rugrozaj
Rojalistoj-êarma
kIubo-kaj
ili daürigas tiajn tradiciojn."
" Asano diris al mi, ke ankoraü ekzistas rego."
"La rego ne apartenas al Ia "Rojalistcj.'
Oni devis
forpeli lin. Pro Ia sango de Ia Stuartoj mi supozas; scd,
vere--"
" N etolereble-êu
?"
" Por Ia klubo, jes."
Graham ne bone komprenis êion êi, sed gi sajnis parto de
Ia generala renversigo en Ia nova epoko. Li klinigis fiere
al la unua prezentito.
Evidentigis, ke subtilaj distingigo]
de klasoj regas eê en tiu kolektigo ; ke nur al malgranda
nombro da gastoj, al interna gr,upo, Lincoln lin prezentos.
Tiu unua prezentito estis Ia Cefa Aeronaüto, viro, kies
sunbrunigita
haüto kontrastis strange kun Ia delikataj
koloroj de liaj kunuloj.
Nuntempe lia gustatempa forigo
ele Ia Konsilantaro igis lin treega gravulo.
Lia sinteno kontrastis tre preferinde, Iaü Ia ideoj ele
Graham, kun Ia generala aspekto. Li faris kelkajn banalajn
frazojn, certigojn pri lojaleco, kaj liberajn demandojn
pri ia sano de Ia Mastro. Lia sinteno estis vigia, lia voêtono
'ne havis Ia facilan stakaton de Ia tiama angIa lingvo.
Li tre bone klarigis al Graham, ke li estas afabla " aera
hundo "-li
uzis tiun esprimon-ke
ne ekzistas êe li
sensencajo, ke li estas tute vireca viro, kaj krom tio
malnovmoda, ke li ne pretendas scii multon, kaj ke tio,

n8

LA DOH.MANTO VEKlêAS

kion li ne seias, ne valoras Ia scion. Li abrupte klinigis,
tute ne komplezaõe, kaj forpasis.
" Mi gojas, ke tiu tipo daüre ekzistas," diris Graham.
"Pro gramofonoj kaj kinematografoj,"
diris Linclon,
iom maliee. "Li studis tion ella antikva vivo." Graham
ekrigardis denove Ia 'grandan- korpon.
C-i estis kurioze
memoriga.
"Efektive,
ni subaêetis lin," diris Lineoln.
"Parte.
Kaj parte li timis pri Ostrog. êio dependis de li."
Li turnigis abrupte, por prezenti Ia C-eneralan Inspcktoron de Ia Publikaj Lernejoj.
Tiu estis graeila figuro
kun blugriza akaclemia robo. Li radiis al Graham tra
nazumaj okulvitroj de Viktorina modelo, kaj klarigis
siajn dirojn per gestoj de bele zorgita mano. Graham tuj
intcrcsigis pri Ia okupo de tiu sinjoro, kaj faris al li kelke
da neordinare trafaj clemandoj. La C-enerala Inspektoro
sajnis amuzigi pri Ia fundamenta abrupteeo de Ia Mastro.
Li sin montris iom senseia pri Ia monopolo de instruado,
kiun lia Kompanio posedas;
tio estis funkeiigita per
kontrakto kun Ia sindikato reganta Ia diversajn distriktojn
de Londono, sed li entuziasmigis pri Ia eduka progreso
farita de post Ia Viktorina epoko.
"Ni venkis Ia
instruegon," li cliris, "t~te venkis gin-ne
plu okazas
ekzameno en la mondo. Cu vi ne gojas ? "
" Sed kiel vi instigas ilin labori ? " demandis Graham.
" Ni igis Ia laboron alloga-kiel
eble plej alloga. Kaj
se gi ne allogas ilin-ni
ne plu atentas gin. Ni okupas
vastan kampon."
Li daüris kun detaloj, kaj ili longe interparolis.
Graham
sciigis, ke Ia Universitatoj ankoraü ekzistas sub modifíta
formo. "Ekzistas,
ekzemple, tipo de knabino," diris Ia
Inspektoro, svc1ante pro sento de sia propra utileeo, " kun
ver a pasio por severa studaclo-se gi ne estas tro malfacila,
kompreneble.
Ni provizas por ili milope.
Je Ia nuna
momento," li aldiris kun Napoleona gesto, "preskaú
kvineent gramofonoj prelegas en diversaj partoj de
Londono pri Ia influo de Platono kaj Swift sur Ia amaferoj
de Shelley, Hazlitt, kaj Burns.
Kaj poste oni verkos
traktajojn pri Ia prelegoj, kaj la nomojn laü meritordo
oni anoneos je publikaj lokoj. Vi konstatas, kiom via

EMINENTAJ

PERSONOJ

II9

cta gcrmo jam kreskis.
La necdukita mcza klaso de viaj
tagoj tute malaperis."
"Pri
Ia publikaj
komene-lernejoj,"
diris Graham.
" Cu vi direktas ilin ? "
La Gcnerala Inspektoro respondis jese-" ôiujn." Nu,
Graham, dum siaj lastaj demokrataj tagoj treege intcresigis
pri tiuj, kaj lia demandado plivigligis.
Okazaj Irazoj
diritaj de Ia maljunulo, kun kiu li intcrparolis en Ia
mallumo, revenis al lia cerbo. La Inspektoro, cfektive,
subtenis Ia vortojn de Ia maljunulo.
"Ni penas tre
plaêigi Ia komenc-lernejojn por Ia infanetoj.
Ili ticl frue
devas eklabori. Nur kelkaj simplaj prineipoj-obeadoIaboremo. "
t t Vi instruas
aI ili tre malmulton."
"Kial ni agu alie? Tio nur kaüzus genon kaj malkontcntigon. Ni amuzas-ilin. Eô nun-ni spertas genojnagitadojn.
Oni ne povas scii, de kie Ia laboristoj riccvas
Ia ideojn. Ili informas unu Ia alian. Ekzistas revoj pri
socialismo=-cô pri anarkismo!
Agitistoj insistas Iabori
inter ili. Mi opinias=-mi ôiam opinias-ke
mia unua
devo estas batali kontraü Ia popola malkontento.
Kial
oni malícliõigu Ia popolon ? "
"Mi scivolas pri tio," diris Graham penseme.
"Sed
trovigas multe da aferoj, kiujn mi deziras scii."
Lineoln, kiu staris observante Ia vizagon de Graham
dum Ia tuta interparolo, nun intervenis.
"<Trovigis aliaj
pcrsonoj," li diris subvoêe.
La Generala Inspektoro de Lernejoj gestis sin for.
"Eble,"
diris Lincoln, kaptante
senzorgan rigardon,
" vi volus ekkoni kelkajn el tiuj sinjorinoj."
La filino de Ia Administranto de Ia Porkejoj estis aparte
êarma etulino kun rugaj haroj kaj brilaj bluaj okuloj.
Lincoln forlasis lin por ke li interparolu kun si, kaj si
sin montris vera entuziasmulo pri Ia "karaj
antikvaj
tagoj " (kiel si nomis ilin), kiuj vidis Ia komencon de lia
tranco. Dum si parolis ~i ridetis, kaj ~iaj okuloj ridetis
lati maniero kiu po stulis respondon.
"Mi jam multfoje provis," si diris, "imagi tiujn
romantikajn tagojn.
Kaj por vi-ili
estas memorajoj.
Kiel stranga kaj troplena Ia mondo nepre aspektas por vi !
Mi vidis fotografajojn kaj bildojn pri Ia pasintcco-s-la

J

I20

LA DORMANTO

VEKIGAS

izolitaj dometoj konstruitaj per brikoj el bruligita koto kaj
tute nigraj pro Ia fulgo de viaj fajroj; Ia fervojaj pontoj ;
Ia simplaj afiêoj ; Ia severaj sovagaj puritanaj viroj kun
nigraj jakoj kaj tiuj altaj ôapeloj ; feraj vagonaroj sur
feraj supraj pontoj;
êevaIoj kaj brutoj, kaj eê hundoj,
kiuj kuris duonsovage sur Ia stratoj. Kaj subite vi alvcnis
al êi tio? "
" AI êi tio," diris Graham.
" El via vivo-el êio familara."
" La antikva vivo ne estis feliêa," diris Graham. "Mi
ne bedaüras gin."
5i rigardis lin rapide.
Okazis mallonga paüzo,
5i
sopiris kuragige. "eu?"
"Ne,"
diris Graham, "gi estis vivo malgrandasensignifa. Sed êi tiu--.
Ni kredis Ia mondon sufiôe
malsimpla kaj homplena kaj civilizita. Tamen mi vidaskvankam en êi tiu mondo mi apenaü havas agon de kvar
tagoj-postenrigardante
mian propran tempon, kc gi
estis kurioza, barbara tempo-nur
Ia komencigo de êi
tiu nova epoko. Nur Ia komencigo de êi tiu epoko. Vi
trovos malfaeile kompreni, kian malmulton mi scias."
" Vi povas demandi al mi ion ajn, kion vi deziras," si
diris, ridetante je li.
" Diru al mi, do, kiuj estas tiuj personoj. Mi ankoraü
seias nenion pri ili. Ili perpleksas mino eu ekzistas
generaIoj ? "
" eu viroj kun êapeloj kaj plumoj ? "
"Nu, kompreneble, ke ne. Ne!
Mi supozas, ke ili
estas Ia homoj kontrolantaj Ia grandajn publikajn aferojn.
Kiu estas tiu viro kun eminenta aspekto ? "
" Tiu? Li estas tre grava oficisto. Tiu estas Morden.
Li estas êefdirektoro de Ia Fako por Kontraügalaj Piloloj.
Oni diras, ke liaj laboristoj foje fabrikas miriadon da
miriadoj da piloloj dum Ia dudek kvar horoj de unu tago.
Imagu miriadon da miriadoj ! "
" Miriadon da miriadoj!
N"eestas mirinde, kc li aspektas
ficra," diris Graham. "Piloloj ! Kia mirinda tempo estas Ia
nuna!
Kaj pri tiu viro vestita purpure ? "
" Li ne estas el Ia plej interna rondo, vi komprenas.
Sed oni satas lin. Li estas vere lerta kaj tre amuza. Li
estas êcfo de Ia Medicina Fakultato
de nia Londona

EMINENTA]

PERSONO]

I2I

Universitato.
éiuj kuraeistoj vcstigas purpure.
Sed,
kompreneble, personoj, kiujn oni pagas per mono, ôar ili
[aras ion--"
si forridetis Ia pretendojn de tiaj hornoj.
" eu estas êi tie eminentaj artistoj aü aútoroj ? "
"Neniuj aütoroj.
Ili plejparte estas tiel kuriozajkaj tiom pripensas sin mem. Kaj ili terure kverelas inter
si! I1i eê batalas, kelkaj el ili, por antaücco, sur stuparo !
ne terure?
Sed mi pensas, ke Raysbury, la novmoda
kapilotomisto, êeestas hodiaü. EI Capri."
" Kapilotomisto ? " diris Graham.
"Ha, mi memoras.
Artisto!
Nu, kial ne? "
" Ni devas atenti lin," si diris senkulpige. "Niaj kapoj
restas je liaj manoj." Si ridetis.
Graham hezitis pri Ia invitita komplimento, sed lia
rigardo estis esprimoplena.
"êu Ia artoj kreskis kun Ia
ccteraj eivilizitaj aferoj?"
li diris.
"Kiuj estas. viaj
erninentaj pentristoj ? "
Si rigardis lin dubeme. Tiam si ridis, "Momente,"
si diris, " mi kredis, ke vi volas diri--"
Denove si ridis.
" Vi inteneas aludi, êu ne, tiujn bonulojn, kiujn oni antaüe
liom laüdis, êar ili kapablis kovri grandajn kanvasojn
pcr oleaj farboj?
Grandajn oblongojn. Kaj oni kutimis
meti Ia ajojn en orumitajn kadrojn kaj pendigi ilin linie
cn Ia kvadrataj êambroj.
Ni ne posedas tiajn.
Oni
lacigis pri tiaj ajoj."
" Sed kion vi unue kredis, ke mi aludas? "
5i metis signife Ia fingron sur vango, kies arda koloro
superis suspekton, kaj ridetis kaj aspektis tre petoleta kaj
bela kaj alloga. "Kaj tie," kaj si montris Ia palpebron.
Graham spertis riskeman momenton.
Tiam venis
groteska memoro pri bildo ie vidita, pri Onklo Toby kaj Ia
Viclvino.* Antikva honto kaptis lin. Li akre konsciigis,
kc li estas videbla aI granda nombro da interesitoj.
"Mi
kornprenas," li diris nekompetente,
Li sin turnis mallerte
for de sia êarma tacileco. Li rigardis ôirkaúen kaj renkontis
kclkajn rigardo.n, kiuj tuj okupis sin pri aliaj aferoj. Eble
Ii iomete rugigis. "Kiu tiu estas, kiu parolas kun Ia safrane
vcstita sinjorino ? " li dernandis, evitante êiajn okulojn.

eu

.1:'[ .. Scnt imcn ta Vojago "-de

Laurence Sterue.

122

LA DORMANTO

VEKIGAS

La persono aludita, li sciigis, estas iu cl Ia êcfaj organizantoj de Ia amerikaj teatroj, jus reveninta de giganta
prezentado en Meksiko. Lia vizago pensigis Graham pri
busto de Kaligulo. Alia írape aspekta viro estis Ia Mastro de
Negra Laboro.
Tiu frazo siatempe ne profunde impresis
lin, sed gi poste revenis-Mastro
de Negra Laboro?
La
etulino, neniel embarasite, montris al li ôarrnan virineton,
kiu estis unu el la subaj edzinoj de Ia Episkopo de Londono.
~i aldonis laüdojn pri Ia episkopa kurago-antaue
ekzistis
regulo pri Ia monogamio êe Ia ekleziuloj-"
stato de aferoj
nek natura, nek konvena.
Kial Ia natura evoluo de Ia
afekcioj estu nanigita kaj limigita, nur tial, ke viro estas
pastro? "
"Kaj,
f1anke de tio," si aldiris, "êu vi mem estas
Anglikano ? " Graham hezitis êe Ia rando de demando]
pri Ia stato de " suba edzino "-sajne
eiífemisma frazo-»
kiam Ia reveno de Lincoln interrompis Ia interesan kaj
sugestan konversacion.
Ili transiris Ia vojorrgis loko kic
altkreskulo
karmezine vestita, kaj du êarmaj personoj
kun birmaj kostumoj (aü sajnis tiel al li) atendis lin
respekte.
De ties gentilajoj li pasis al aliaj prezentoj.
Post nelonge lia amaso da impresoj komencis sin ordigi en
generalan efekton.
Unue Ia brileto de Ia kolektigo lcvis
êiujn demokratojn
sentojn de Graham;
li sin sentis malamika kaj satira pri gi. Sed Ia homa natnro ne povas kontraüstari atmosferon de gentila estimo. Baldaü Ia muziko,
Ia lumo, Ia ludado de Ia koloroj, Ia brilaj brakoj kaj sultroj
ôirkaü li, Ia tuêo êe Ia manoj, Ia efemera interesiteco sur
ridetaj vizagoj, Ia sauma sono de lerte modulitaj voêoj, Ia
atmosfero de komplimento,
interesigo kaj respekto, êiuj
kunteksigis en stofo de nedubebla plezuro.
Graham dum
iom da tempo forgesis siajn vastajn decidojn.
Li cedis
nekonscie al Ia ebrieco de Ia situacio, kiun oni proponis
por li, lia sinteno farigis pli konvinke rega, liaj piedoj
pasis firme, Ia nigra robo pendis per pli kuragaj faldoj,
kaj Ia ficreco nobligis al li Ia voõon. Spite êion, tiu cstis
brila interesa mondo.
Li rigardis
supren, kaj vidis pasi trans porcelanan
ponton kaj rigardi malsupren al li, vizagon, kiu preskaú
tuj kasigis-la
vizagon de la knabino, kiun li vidis Ia pasin-

EMINENTA]

PERSONOJ

123

tan nokton en Ia êambreto de la teatro post lia liberigo
for de Ia Konsilantaro.
Kaj si observis lin.
Momente li ne memoris, kiam li antaüe vidis âin, kaj
tiam venis nebula memoro pri Ia emocioj de ilia unua
renkonto.
Sed Ia dancanta reto de melodia êirkaü li
tenis Ia melodion de tiu granda marskanto ankoraü for
ele lia memoro.
La sinjorino al kiu li parolis ripetis sian diron, kaj
Graham revokis sin al Ia kvazaü-rega
koketado, kiun li
jus entreprenis.

Tamen, nekompreneble,
eniris lian spiriton malklara
senripozeco, sento, kiu kreskis gis malkontento.
Li sentis
sin genata kvazaú de duone forgesita devo, de sento pri
gravaj aferoj kiuj glitas for de li inter Ja lumo kaj Ia brilo.
Tute êesis Ia allogo, kiun li komencis senti pri Ia virinoj,
kiuj amas e êirkaüis lin. Li ne plu reelonis nelcrtajn nebulajn
respondojn al Ia subtile amemaj antaü-provoj,
kiujn oni
faris al li. kaj liaj okuloj forvagis, por kapti alian vidon
al la knabino ele Ia frua ribelo.
Kie, precize, li antaüe vidis sin ?
Graham staris en unu el Ia superaj galerioj, interparolante kun brilokula sinjorino pri Edhamito-li,
ne
si, elektis Ia temon.
Li jus interrompis siajn varmajn
certigojn pri propra sindediêo per praktika demando.
Li
trovis sin, kielli jam trovis kelkajn aliajn tiamajn virinojn
tiun vesperon, malpli bone instruita, 01 êarma.
Subite,
baraktante
kontraü Ia kirlanta fluo de Ia pli proksima
melodio, pulsante venis malsupren aI li Ia revolucia kanto,
Ia granda kanto aüdita de li en Ia Halo, raüka kaj masiva.
Ho! nun li memoras !
Li ekrigardis supren, surprizite, kaj vidis super si ronelan
Icnestreton, tra kiu Ia kanto venas, kaj, preter tio, Ia
suprajn nivelojn ele kabloj, Ia bluan nebulcton, kaj Ia
pcndantan teksajon de Ia lampoj sur Ia publikaj vojoj.
Li aüdis Ia kanton fendi tumulton de voêoj, kaj balti.
Li rimarkis tute klare Ia zumon kaj tumulton de Ia movigantaj trotuaroj kaj Ia murmuron ele multaj homoj.
Li
scntis nebulan kreelon, kiun li ne povis klarigi, specon ele
instinkta ieleo, ke ekstere sur Ia stratoj granela homamaso
Il<'pre observas tiun Iokon, kie Ia Mastro sin amuzas,

124

LA DORMANTO

VEKIGAS

K vankam Ia kanto tiel abrupte haltis, kaj Ia propra
muziko de tiu kunveno ree sin entrudis, Ia ario de Ia marskanto, nun komencite, restis en lia spirito.
La brilokula sinjorino ankoraií baraktis kun Ia misteroj de
Edhamito, kiam li denove rimarkis Ia knabinon, kiun li
vidis en Ia teatro.
Si venis al li nun laü la galerio;
li
vidis sin unue, antaií 01 si vidis lin. ~i portis vestajon
lumete grizan, siaj malhelaj haroj kusis êirkaií êia frunto
kvazaií nubo, kaj, kiam li sin vidis, Ia malvarma lumo el
Ia rondaj malferrnajoj al Ia vojoj falis sur sian mallevitan
vizagon.
La sinjorino kiu sin genis pri Edhamito vidis Ia sangigon
de lia aspekto, kaj kaptis Ia okazon por libcrigi. "Eble vi
satus koni tiun knabinon,
Majstro?"
si demanclis
maltime.
"~i estas Heleno Wotton-nevino
de Ostrog.
~i scias multajn seriozajojn.
~i estas unu el Ia plej
seriozaj vivantaj homoj. Mi estas certa, ke vi satos êin."
Post denova momento
Graham interparolis
kun Ia
knabino, kaj Ia brilokula etulino jam forfiugetis.
" Mi bone me moras vin," diris Graham.
"Vi êeestis en
tiu êambreto.
Kiam êiu kantis kaj batis Ia takton per Ia
piedoj. Antaü 01 mi paêis trans Ia Halon."
Sia momenta ernbarasigo forpasis.
Si lcvis Ia rigardon
aI li, kaj sia esprimo estis firma.
"Gi estis mirinda,"
si diris, hezitis, kaj parolis per subita penego.
" Ciuj
volonte mortus por vi, Majstro.
Sennombraj homoj ja
mortis por vi tiun nokton."
Sia vizago ardis.
Si ekrigardis rapide fianken, por
certigi, ke neniu alia aüskultas siajn vortojn.
Lincoln aperis je iom da clistanco sur Ia galerio,
alproksirnigante
aI ili tra Ia amaso.
Si viclis lin, kaj
turnigis aI Graham strange avide, kun rapida sangigo
al konfidenco kaj intimeco.
"Majstro,"
si cliris rapide,
" Mi ne povas sciigi al vi êi tie kaj nun. Secl Ia popolo
estas tre malfeliêa.
Oni subpremas ilin-oni
misregas ilin.
Ne forgesu Ia popolon, kiu frontis Ia morton-la
morton,
por ke vi vivu."

" Mi scias-nenion--"
komencis Graham.
" Mi ne povas nun sciigi al vi."
La vizago de Lincoln aperis apud ili. Li klinigis pardonpete aI Ia fraülino,

EMINENTAJ

PERSONOJ

125

"Vi trovas Ia novan'rnondon amuza, Majstro? " dcmandis
Lincoln, kun rideta respekto, kaj indikis la vastecon kaj
brilecon de Ia kunveno per unu ampleksa gesto. "êiuokaze,
vi trovos gin sangita."
" Jes," diris Graham, "sangita.
Kaj, tamen, post êio,
ne multe sangita."
" Atendu, gis vi vin trovos en Ia aero," diris Lincoln.
"La vento j am ~malpliigis.
Eê nun aeroplano atendas
vin.'
La sinteno de Ia knabino atendis forpermeson.
Graham rigardis sian vizagon, ekdemandis ion, trovis
averton en sia esprimo, klinigis aI si, kaj turnigis por
akornpani al Lincoln.

LA MONOPLANO

êAPITRO

DEK-SESA.

LA MONOPLANO.

LA Flugstacioj de Londono staris kune en kruda duonrondo
êe Ia suda bordo de Ia rivero.
IIi konsistigis tri arojn el
po du stacioj , kiuj konservis Ia nomojn de antikvaj suburbaj
montetoj aü vilagoj.
Ili nomigis respektive Roehampton,
Wimbledon, Streatham, Norwood, Blackheath kaj Shooter's
Hill.
Ili estis similaj konstruajoj
levita] alte super Ia
generala nivelo de Ia tegmentoj.
Ciu el ili estis longa
proksimume kvar mil metrojn kaj larga mil metrojn, kaj
konstruita ella miksajo de aluminio kaj fero kiu anstataüis
Ia feron por arkitekuro.
Iliaj plej altaj etagoj estis latajo
el traboj, tra kiu supreniris liftoj kaj stuparoj.
La supro
estis ebena etendajo, kun partoj-Ia
forsendaj portilojkiujn oni povis levi, kaj kiuj povis tiam ruligi sur iomete
klinitaj reloj al la limo de Ia strukturo.
Graham iris aI Ia ftugstacioj per Ia publikaj vojoj.
Akompanis
lin Asano, lia japana
servisto.
Lincoln
estis forvokita de Ostrog, kiu sin okupis pro Ia administraj
aferoj. Forta gvardio el Ia ventmasina polico atendis Ia
Mastron ekster Ia oficejoj, kaj oni pretigis spacon por li
sur Ia supera movtrotuaro.
Lian veturon al Ia ftugstacio
oni ne atendis, tamen granda amaso kolektigis kaj sekvis
lin al lia celita loko. Irante, li aüdis Ia popolon voki lian
nomon, kaj vidis sennombrajn
homojn
kaj infanojn
bluvestitajn svarmi el Ia stuparoj êe Ia meza vojo, gestante
kaj kriante.
Li ne povis kompreni tion, kion ili vokas.
Li certigis denove pri Ia evidenta ekzisto de vulgara dialekto
inter Ia urbaj malriêuloj.
Kiam fine li forlasis Ia trotuaron,
lia gvardio tuj êirkaüigis de densa, ekscitita amaso. Poste
li memoris, ke kelkaj provis atingi lin kun petskriboj.
Lia gvardio malfacile faris por li spacon.
126

127

Li trovis monoplanon
sub gardo de acronaüto ; 151
atendis lin sur Ia okcidenta stacio. Observate de proksime,
tiu rnekanismo ne plu aspektis malgranda.
Kusante sur
Ia forftugiga portilo sur Ia vasta etendajo de Ia stacio, Ia
skeleto de gia aluminia trunko estis tiel alta, kiel la korpo
de dudek-tuna
jahto.
Giaj fíankaj subtenaj
flugiloj,
firmigitaj de metalaj nervoj preskaü same kiel tiuj de
abcla flugilo, kaj faritaj el vitreca artcfarita membrano,
[ctis siajn ombrojn trans spacon de centoj da kvadrataj
metroj.
La segoj por Ia ingeniero kaj Ia pasagero pendis
libere kaj svingigís sur komplika snuraro inter Ia sirmaj
ripoj de Ia korpo kaj multe malantaü Ia mezo. La sego
por Ia pasagero estis sirmita de ventSirmilo kaj defendita
d" metalaj stangoj portantaj
aerkusenojn.
Tion, laü
deziro, oni povis plene enfermi, sed Graham volis sperti Ia
novajon, kaj petis, kc oni lasu gin malfermita.
La
ucronaüto sidis malantaü vitrajo, kiu sirmis lian vizagon,
l.a pasagero povis fiksi sin firme sur Ia sego, kaj tio
ostis preskaü neevitebla je alterigo, aü li povis sin movi
pcr tenilo kaj stango al sranko je Ia malantaüo
de Ia
masino. kie liaj pakajoj, liaj ekstraj kovriloj ka] refresigiloj
('~tis metitaj;
tiuj ankaü kun Ia sego] faris kontraüpczon
por partoj de Ia meza motoro, kiuj elstaris al la helico.
La stacio ôirkaü li estis malplena, kun cscepto de Asano
kaj ilia gardistaro.
Laü instruo de Ia aeronaüto li sin metis
eu Ia sidlokon.
Asano forpaeis tra Ia stangoj de Ia korpo,
kaj staris sube sur Ia stacio, svingante Ia manon.
Li
sajnis gliti dekstren laü Ia stacio. kaj malaperis.
La motoro laütc zumis, Ia helico turnigis, kaj dum sekundo
Ia stacio kaj Ia aliaj konstruajoj glitis rapide kaj horizontale
preter Ia okuloj de Graham;
tiam ili sajnis abrupto
klin iâi supren. Li premis instinkte Ia stangetojn je ambaü
flankoj de si. Li sin sentis iri supren, kaj aüdis Ia venton
lajfi superIa randon de Ia ventSirmilo.
La helico rondiris
por fortegaj ritmaj impulsoj-e-unu,
du, tri, pai'ízo; unu,
du, tri=-kiujn Ia ingeniero tre delikate regis. La maâino
komencis trernantan vibradon, kiu daüris dum Ia tuta flugo.
kaj Ia tegmentaj spacoj sajnis forfiugi tre rapide dekstren
knj tre rapide malpligrandigi.
Li rigardis de Ia vizago
de Ia acronaüto tra la ripoj de la maâino.
Rigardantc
ílankcn, nenion tre surprizan li vidis=-raplda
snurfervojo

128

LA DORMANTO

VEKIGAS

povus doni similajn sentojn.
Li rekonis Ia Konsilejon
kaj Ia Ridgc êe Highgate.
Kaj tiam li rigardis rekte
malsupren inter sia j piedoj.
Momente korpa teruro kaptis lin, pasia sento de nefirmcco.
Li premegis Ia stangon. Dum unu aü du sekundoj li ne
kapab1is 1evi Ia okulojn.
Cirkaü tridek metrojn sub li
staris unu el 1a grandaj ventradoj de sudorienta Londono
kaj preter tiu Ia suda flugstacio estis kovrita de nigraj
punktetoj.
Lio sajnis forfali de li. Dum sekundo li spertis
impulson sekvi Ia teron. Li kunpremis la dentojn, levis Ia
okulojn per muskola penego, kaj la panika momento
forpasis.
Li restis kclkan tempon kun Ia dentoj firme kunpremitaj,
kun la okuloj rigardegantaj
en Ia êielon.
Bat', bat', .
bat'-pauz',
daüris Ia motoro;
bat'. bat", bat'-pauz'
!
Li premis Ia stangojn, ekrigardis Ia aeronaüton, kaj vidis
rideton sur tics sunbrunigita vizago. Li ridetis reciprokecb1e iom sajnige.
"Estas iom strange unue," li kriis,
antaü 01 li memoris sian dignon. Scd dum longe li ne
kuragis denove rigardi malsupren.
Li rigardis preter Ia
kapon de Ia aeronaúto, al loko, kie rando el nebule b1ua
horizonto steliras supren sur Ia õielo. Dum kelka tempo
1i ne povis forigi de si Ia penson pri ebla akcidento. Bat'.
bat', bat', paüz ; supozu, ke iu negrava sraiibo malgustigus
en tiu subtena motoro!
Supozu--!
Li severe penis
forpe1i êiujn tiajn supozojn,
Post nelonge ili forlasis
almenaü Ia antaüon de lia atento. Kaj daiire ili supreniris,
pli kaj pli alten en Ia k1ara aero.
Kiam malaperis Ia mensa soko pro nesubtenata movigo
tra Ia aero, liaj sentoj ne p1u malplaêis al li, rapide íarigis
plezuroj. Oni antaüe avertis1in pri aerma1sano. Sed li trovis
Ia pulsan iradon de Ia monoplano, dum gi sin pelis kontraú
Ia malforta sudokcidenta vento, ne multe pli malbona,
01 Ia tangado de boato rekte kontraüanta Ia ondojn dum
modera ventego, kaj li estis nature bona marvojaganto.
Kaj Ia akreco de Ia pli maldensa aero, en kiun 11isupreniris,
kaüzis sentojn de malpezeco kaj vigleco.
Li rigardis
supren, kaj vidis Ia bluan êielon striita de streknuboj.
Lia okulo vagis singardeme tra Ia ripoj kaj stangoj al
brila aro da blankaj birdoj, kiuj pcndis en la pli ma1alta
ôielo. Dum kelka tempo li observis tiujn.
Poste,

LA MONOPLANO

129

rigardante pli malaltcn, kaj ne sentante sin tiel timerna,
li vidis Ia gracilan Iormon de Ia clrigardejo de Ia ventmasina gardisto brili ore sub Ia sunlumo kaj malpligrandigi
ôiumomente,
Dum lia rigardo nun pli kurage íris suben,
aperis blua vico da montetoj, kaj jam Londono, maldekstrc,
estis komplika aro da tegmentoj. Gia plej proksima rando
aspektis akra kaj klara, kaj forpelis liajn lastajn timojn
per surpriza soko. Lar la limo de Londono similis muron,
aü klifon; trovigisdeklivafaloprofundaêirkau
cent metrojn,
fronto fendita nur kelklokc de tcrasoj, malsimpla ornama
rasado.
La grada sangigo de urbo aI kamparo tra vasta spongo de
suburboj, kiu estis tiel karakteriza trajto de Ia urbegoj
en la dek-naüa jarcento, jam ne ekzistis.
Nenio el gi
restis tic, krom dezerto de ruinoj, cliverskolora kaj densa
pro aroj de la multspecaj kreskajoj, kiuj antaüe ornamis
Ia gardenojn de Ia zono, dismetitaj inter ebenaj brnnaj
spacoj de prisemita tero, kaj verdaj ctendajoj de vintraj
vcgctajoi. La lastaj eê etendigis intcr Ia rcstajoj de domoj.
Sed plej ofte rifo aü insuleto el ruinoj, Ia rompajo de
clomoj, staris inter siaj stratoj kaj vojoj, kvazaü kurioza
insulo inter ebena ctendajo verda kaj bruna. Sendube i1i
cstis forlasitaj ele la cnlogantoj antaü multaj jaroj, sed
~ajne estis tro fortikaj por esti formovitaj eê ele grancla
tcrkultiva mekanismo tiama.
La kreskajaro dc tiu dezerto onelis kaj saúmis inter Ia
sennombraj êeloj de muroj ele falantaj domoj, kaj kvazaü
sin [etis kontraü Ia piedon ele Ia urba murego per bordêaümo
el rubuso kaj ilekso kaj heelero kaj c1ipsako kaj altkreskaj
herboj. Kelkloke brilaj plezurpalacoj altstaris inter Ia
etaj restajoj de Ia viktorina cpoko, kaj ênuríervojoj
klinigis al ili de Ia urbego. Tiun vintran tagon ili sajnis
malplenaj. Malplenaj êajnis ankaü Ia artefaritaj gardenoj
inter Ia ruinoj. La limoj de Ia urbego, efektive, estis tiel
klarc dífinitaj, kiel dum Ia antikvaj tagoj, kiam oni fermis
nokte Ia pordegojn, kaj Ia rabista malamiko stelvenis eê
gis Ia muroj mem.
Grandega cluonronda gorgo eljetis
viglan veturilaron sur Ia Edhamita Vojo al Bath. Tiarnaniere Ia unua vielo al la mondo ekster Ia urbego venis aI
Graham kaj foriris. Kaj kiam fine li povis rigardi denove
rcktc rnalsupren, li vidis sub si Ia vegetajajn kampojn

-t

130

LA DORMANTO

VEKIGAS

de Ia valo de la Thames-sennombraj
oblongetoj rugbrunaj,
transpasitaj de brilaj íadenoj, Ia drenkanaloj.
Lia ekscitigo rapide kreskis, íarigis speco de ebrieco. Li
sin trovis profunde
enspiranta
aeron, laüte ridanta,
deziranta krii. Post nelonge tiu deziro plene kaptis lin,
kaj li kriis.
Ili sin turnis suden.
Ili iris kun iometa
klinigo for de Ia vento, per malrapida alternigo je Ia movado;
unue mallonga kruta suprenira,
kaj poste longa glito
malsupren, kiu estis tre rapida kaj plaêa. Dum tiuj glitoj
Ia helico tute ne funkciis. La supreniroj donis al Graham
gIoran senton pri sukcesplena penego;
Ia glitoj tra Ia
maldensa aero estis plaêaj preter êia sperto.
Li deziris
neniarn plu forlasi Ia superan aeran.
Dum kclka tempo li atentis Ia pejzagon, kiu kuras rapide
norden sub li. Giaj ctaj klaraj detaloj tre plaêis al li.
Lin tre impresis Ia falo de Ia domoj, kiuj antaue superpunktis Ia landon ; kaj Ia. vasta senarba etenda]o da tero,
de kiu malaperis êiuj vilagoj kaj bienoj, krorn nur polvigantaj ruinoj.
Li jam sciis, ke tio estas fakto, sed
observi gin tiel estis afero tute diferenca.
Li provis rekoni
familiarajn lokojn en Ia kava baseno de Ia tero suh li,
sed unue li ne povis distingi ion, nun kiam ili jam postlasis
Ia valon de Thames.
Baldaü, tamen, ili flugis super akra
kreta monteto, kiun li rekonis Ia Guildforda " Porkdorso "
(Rog's Back) , pro Ia íamiliara konturo de Ia kanjoneto
êe gia orienta fino, kaj pro Ia ruinoj de Ia urbo, kiuj krutc
klinigis êe ambaü randoj de tiu kanjoneto.
Kaj, lasante
tion, li rekonis aliajn lokojn, Leith Monteto, Ia sabla
dezertajo êe Aldershot, kaj tiel plu. La vaIo de Ia rivero
Wey estis plena de densejoj, krom kie Ia larga Edhamita
vojo al Portsmouth,
dense makulita de rapidantaj formoj,
sekvis le direkton de Ia antikva fervojo.
La tuta etendajo de Ia eskarpo de Ia Downs-tiel
klarc,
kiel Ia griza nebuleto lasis lin vidi-i-kovrigis de vcntmasinoj , de kiuj Ia plej granda en Ia urbo sajnis 11tH pli
juna frato.
Ili turnigis per majesta movigo antaü Ia
sudokcidenta vento. Kaj multloke kuêis terpecoj punktitaj
ele Ia safoj de Ia Brita Nutraja Kornpanio, kaj foje kaj rec
surêevala safisto faris nigran makulon.
Tiam rapide de sub
Ia monoplano venis Ia Altajoj de Wealden, kun dua vico
de ventmasinoj. kiuj sajn is penegi íorrabi ele Ia kirligantoj

LA MONOPLANü

131

ele la Downs ilian parton de Ia vento.
La purpura eriko
estis tusita ele fiava ulekso, kaj je Ia transa ftanko aro da
nigraj bovoj forkuregis antaü paro de rajdantoj.
Rapidc
tiuj posteniris kaj malpligrandigis
kaj perdis koloron,
kaj Iarigis 3:pe1J:éLü~ovigantaj
p~. ktoj, kiuj ~er.
nebulo. ~
~~/
(( /
~
~/
Kaj kiam tiuj malaperis malpr
sime Graham aüdis
vanelon kvazaü plorgerni apude.
Li rimarkis, kc li nun
flugas super Ia Suela Downs, kaj, turnantc Ia okulojn, li
vidis Ia barilojn ele Ia ftugstacio êe Portsmouth alte stari
sur Ia rando de Monteto Portsdown. Post plua momento
aperis aro da sipoj similaj aI ftotantaj urboj, Ia blankaj
kliíetoj apud Needles, nanigitaj kaj sunlumaj, kaj Ia griza
brilcta akvo de Ia mallarga mara.
Ili sajnis dum unu
momento supersalti Solenton, kaj post kelkaj sekundoj
Ia insulcto
Wight pretérkuris ; tiam sub li etendigis
maro pli kaj pli larga, jen purpura pro Ia ombro de nubo,
icn griza, jcn polurita spegulo, jen etendajo el nuba
vcrdbluo,
La insule to pli kaj pli malgrandigis.
Post
kclkaj pluaj minutoj strio de griza nebuleto disigis sin de
.rliaj nubostrioj, deiris cl Ia êielo, kaj farigis marbordosunluma kaj plaêa-la
bordo de Norda Francujo.
Tiu
)Pvigis, prenis kolorojn,
igis difinita kaj detala, kaj
sirnilajo de Ia angla Downs preterrapidis sub ili.
Post sajne nelonge, Parizo aperis super Ia horizonto,
pcndis tie dum tempospaco, kaj subiris denove, kiam Ia
monoplano turnigis norden. Sed li vidis, ke Ia Turo Eiffcl
.mkoraú staras, kaj apud gi grandega kupolo kun Koloso
kvazaú pinglopinto sur gi. Kaj li vidis, ankaü, kvankam
t iam li ne komprenis
gin, klinitan
fumblovigon.
La
ueronaüto diris ion pri "maltrankvileco
en Ia subvojoj,"
kiun Graham ne atentis.
Sed li rimarkis Ia turojn kaj
minaretojn kaj gracilajn masojn, kiuj celis êielen super Ia
ventmasinoj de Ia urbo, kaj li sciis, ke almenaü rilate Ia
lxlccon, Parizo ankoraü superas sian pli grandan rivalon.
Kaj eê dum li rigardis, palblua formo supreniris trc rapide
('I la urbo, kvazaü mortinta
folio kirliganta en Ia vento.
(~i turnigis kaj svebis al ili, rapide pligrandigante,
La
acronaüto
diris Íon. "Kio?"
diris Graham, ne volanta
prcni Ia rigardon
for de tio.
"Londona
acroplano,
Majstro," kriis Ia aeronaüto, gestante al gi.

// •
C!«-?

132

LA DORMANTO

VEKIGAS

lli levigis kaj kurbturnigis norden dum gi alproksimigis,
Pli kaj pli proksimen gi venis, pli kaj pli grandigis.
La
bat', bat', bat'-paúz'!
de Ia flugo de Ia monoplano,
kiu antaüe estis tiel potenea kaj tiel rapida nun sajnis
malrapida kompare kun tiu giganta antaúenirado.
Kiel
granda Ia monstro sajnis, kiel rapida kaj regula!
Gi
pretcrpasis trc proksimc sub ili, pelantc sin antaúen silente,
vasta etendajo de retkovritaj diafanaj fiugiloj, io vivanta.
Graham havis momentan ekvidon ai Ia vieoj post vieoj
da volvitaj pasageroj, pendantaj en siaj segetoj malantaü
ventSirmiloj, ai blankvestita
ingeniero rampanta kontraü
Ia ventegon laü stupetaro, ai sprucaj motoroj kunbatantaj,
al Ia kirlanta helieo kaj al vastaj fiugiloj. Li gojegis pri
Ia yida]o. Kaj post momento Ia maêino jam preterpasis.
Gi levigis iomete, dum iliaj pli malgrandaj
fiugiloj
balancigis pro Ia blovo de gia preterfiugo.
Gi mallevigis
kaj pli malgrandigis.
Ili apenaú movigis, sajne, antaü
01 gi estis dcnovc nur plata bluajo, kiu malaperis en Ia
êielon. Tiu estis Ia aeroplano, kiu iris kaj revenis intcr
Parizo kaj Londono.
Dum trankvila vetero kaj dum paea
tempo gi iris kaj revenis kvarfoje êiutage.
Jli svcbis trans Ia Anglan Sanelon, malrapide nun laü
Ia kreskantaj ideoj de Graham, kaj Beachy Head aperis
grize maldekstrc de iJi.
" Tero," kriis Ia aeronaüto, per voêo tre malforta pro Ia
fajfo de Ia vento trans Ia ventSirmilon.
" Ankoraü ne," kriis Graham, ride, " Ankoraü ne teren.
Mi cleziras lerni pli pri êi tiu maêino."
., Mi sugestis--·"
diris le aeronaüto.
" Mi deziras lerni pli pri tiu maêino," ripetis Graham.
.. Mi venos ai vi," li diris, kaj sin [etis libera cl Ia sego
kaj paêis SUl' Ia barita stango inter ili. Li baltis momente,
lia koJoro sangigis, kaj liaj manoj premfermigis,
Post alia
pnso li sin tcnis firme ai Ia aeronaúto.
Li sentis pezon sur
sia âultro, Ia forton de Ia aero. Lia êapelo fiugis malantaücn,
kirlanta punido!
La vento venis blovege super Ia ventsmnilo kaj blovis liajn harojn strie trans lian vizagon.
LJ. acronaüto haste algustigis ion kompense por Ia movigo
de Ia centroj de pezo kaj íortr-.
"Mi deziras kompreni tiujn aíerojn," diris Graham.
"Kion vi faras por movi Ia motoron antaüen ? "

LA MONOPLANO

133

La aeronaüto hezitis.
Tiam li respondis, "La aícro
estas rnalsimpla, Majstro."
"Ne gravas," kriis Graham, "ne gravas por mi."
Okazis momenta paüzo. "La aeronaütiko estas sekreto
-privilegio--'
,
" Mi seias tion. Seu mi estas Ia Mastro. Kaj mi intencas
lerni gin."
Li ridis, ekseitita pri tiu nova kompreno de
povo, kiu estis donaeo al li de Ia supera aero.
La monoplano turnigis, kaj Ia alua malvarma vento
kvazaü tranêis Ia vizagon de Graham, kaj liaj vestoj tiris
Iian korpon malantaüen
dum Ia antaüo eelis okeidcnten.
La du viroj rigardis sin reeiproke en Ia okulojn.
" Majstro, ekzistas reguloj--"
"Ili ne koneernas min,' diris Graham.
"Vi sajnas
r orgcsí."
La aeronaüto
rigardis lian vizagon.
"Nc,"
li diris.
.. Mi nc torgesas tion, Majstro.
Sed sur Ia tuta tcro........:.
ncniu, kiu ne estas jurinta aeronaüto iam havas sancon,
Ili venas nur kiel pasageroj--"
" Mi seias ion pri tio. Sed mi ne inteneas argumcnti
tiujn detalojn.
êu vi seias, kial mi jam dormis duccnt
jarojn?
Por fiugi ! "
"Majstro,"
diris Ia aeronaüto,
"Ia reguloj-se
mi
malobeas Ia regulojn-··"
Graham forgestis Ia eblajn punojn.
" Do, se vi rigardos min--"
"Ne," diris Graham, sanceligante kaj tcnante sin pli
hrrnc dum Ia masino momente relevis sian antaüon.
"Tio
IlC estas mia inteneo.
Mi deziras mem fari gin. Fari gin
mcrn eê se mi frakasos êion! N e! Mi volas tion!
Vidu,
mi inteneas grimpi super tion-veni
por partopreni vian
s('gon. Tenu vin firme!
Mi intencas fiugigi mem Ia
1nasínon,
eê se mi frakasos min fine. Almenaü mi havos
1011
por pagi ai mi mian dormon. EI êiuj aliaj aferoj--.
l'asintcce mia revo estis fiugi. N un- ekvilibrigu vin ! "
.. Ccnt spionoj observas min, Majstro ! "
I.a pacienco de Grabam eluzigis.
Eble li volis, kc gi
f.\rigu tiel. Li blasíemis.
Li pasis êirkaü Ia meza amaso
til' teniloj kaj Ia monoplano
balancigis .
.. êu mi estas Ia Mastro de Ia tero? " li diris. "Aú êu

134

tA DORMAN'rO

VEKIGAS

via Societo estas tio? Nu!
Maltenu tiujn tenilojn kaj
tenu miajn manojn.
J es-tiele.
Kaj nun, kiel oni turnas
sian antaüon malsuprcn por gliti ? "
" Majstro ? " diris Ia acronaüto.
" Kio ? "
" Vi deíendos min, êu ne? "
" êiclo!
J es! Eê se neccsos bruligi Londonon. N un ! "
Kaj pcr tiu promeso Graham aêetis sian unuan lecionon
pri aera navigado.
"Nepre
estos avantago
por vi, je
êi tiu vojago," li diris kun laüta rido-êar
Ia aero similis
fortan vinon--" se vi instruos min rapide kaj bone. eu
mi tiru tion? Ah! Jen! He!"
" Posten, Majstro!
Returnen!"
"Returnen-bone.
Unu-du-tri-·Dio!
Ah. j cn si
lcvigas I ti tio estas vera vivado ! "
Kaj nun Ia masino komencis fari tre strangajn dancojn
en Ia aero. J en gi turnigis en spiralo diamctrc apenaü
cent metrojn, jen gi rapide levigis kaj tuj falis krutc,
rapidege, same kiel falko, kaj tamen sin savis per grancla
kurbo, kiu portis ilin altcn denove. Dum unu cl tiuj faloj
gi sajnís flugi rekte al Ia pendanta aro da balonoj jc Ia
sudoricnto kaj ili nur kurbigis kaj maltrafis tiujn per subita
reakiro de ekvilibro.
La neorclinara rapideco kaj glateco
de Ia movado, Ia neordinara influo de Ia maldcnsa aero
sur lia korpo, instigis Graham ai scnzorga furiozo.
Sed fine okazis io stranga por sobrigi lin, kaj sendi lin
ree malsuprcn al la homplena vivo sube, kun giaj mallumaj
nesolveblaj enigmoj. Dum li flugfalis, aüdigis írapcto, kaj
io preterflugis;
estis guto kiel pluvero.
Tiam, clum li
daürc malsupreniris, li vidis ion kvazaü blankan ôifonajon,
kiu sekvis lin malsupren.
"Kio tio estis? " li demandis.
" Mi ne vidis gin."
La acronaüto ekrigardis gin, kaj tiam" prenis Ia tenilon
por direkti la masinon, êar ili ankoraü flugfalis. Kiam Ia
monoplano ree levigis, li prolunde enspiris kaj respondis;
"Tio,"
kaj li gestis ai Ia blanka]o ankoraü
flirtanta
malsupren, " estis cigno."
" Mi ne vidis gin," diris Graham.
La aeronaüto ne respondis, kaj Graham rimarkis gutetojn
sur lia frunto.

LA MONOPLANO

I35

Ili flugis horizontale dum Graham grimpis returncn al la
pasagcra sego for de Ia vipado de Ia vento. Kaj tiam sekvis
rapida subenflugo, dum Ia helico kirligis por malhelpi Ia
Ialon, kaj Ia flugstacio kreskis larga kaj malluma antaü
ili.
La suno, malaperante
trans Ia kretaj montetoj
okcidente, subiris samtempe kun ili, kaj lasis Ia êielon
kiel oran fajron.
Baldaü ili povis vidi homojn kvazaü punktetojn.
Li
aüdis bruon veni por renkonti lin, bruon kiclla sonon de
ondoj sur stoneta bordo, kaj vidis, ke Ia tegmentoj êirkaü
Ia stacio estas dcnse kovritaj de Ia hornoj, kiuj gojas pri
lia sendangcra reveno.
Nigra amaso kunpusigis sub Ia
stacio, mallumo makulita
de sennombraj
vizagoj, kaj
trernanta pro Ia ondetado de svingataj manoj kaj blankaj
tukoj,

I(

TRI

êAPITRO

DEK-SEPA.

TRI TAGO].

LINCOLN atendis Grahamon en êambro sub Ia flugstacio.
Li sajnís voli scii êion, kio jus okazis, kaj gojis pri Ia
neordinara
plezuro kaj intereso, kiun Graham spertis
pri flugado. La humoro de Graham estis entuziasma. "Mi
devas lerni Ia flugarton," li kriis. "Mi devas kompreni
tion.
Mi kompatas êinjn kompatindulojn,
kiuj mortis
sen tia sanco. La dolôa rapida aero!
Gi estas Ia plcj
mirinda sperto en Ia mondo."
"Vi trovos nian novan tempon plena de mirindaj
spertoj," diris Lincoln.
"Mi ne scias, kion vi satos fari
nun, Ni havas muzikon, kiu eble sajnos nova]o."
"Nuntempe,"
diris Graham, "Ia flugado tenas mino
Lasu min lerni pli pri tio. Via aeronaúto diris, ke ia unuigo
kontraúas, ke oni lernu gin."
" Mi kreclas, ke jes," diris Lincoln.
"Sed por vi-!
Se vi deziris okupigi pri tio, ni povas fari vin [urinta
aeronaúto morgaü."
Graham esprimis vigIe siajn dezirojn, kaj parolis
iam longe pri siaj sentoj.
"Kaj pri Ia administrado,"
li
demandis abrupto.
"Kiella
afero progresas ? "
Lincoln gestis flanken Ia demandou.
"Ostrog informos
vin pri tio morgaú," li diris.
"Cio denove bonordigas.
La Revolucio plenumigas tra Ia tuta mondo. Baraktoj
estas neeviteblaj
kelkloke, kompreneble ; sed via regno
estas certa. Vi povas resti trankvila kun viaj aferoj en Ia
manoj de Ostrog."
"eu estus eble ke mi Iarigu [urinta aeronaüto,
kicl
vi. nomas tion, senprokraste-antaú
01 dormi?"
diris
Graham, pasante.
"Por ke mi povu rekomenci gin frue
morgaü matenon.
"
"Estus
eble," diris Lincoln penseme.
"Tute
eble.
Efektive, ni faros ·tion."
Li ridis. "Mi venis preta por
sugesti amuzajojn, sed vi mem trovis ion. Mi telefonos
ele êi tie alIa acronaüta oficcjo, kaj ni revenos ai via aparta-

136

TAGO]

137

mento êe Ia Vcntmasina Oficejo.
Post via vesperrnango
Ia acronaütoj estos pretaj. Vi ne opinias, ke post Ia mango
vi chie preferos-?" Li paüzis.
" Kion ? " diris Graham.
"Ni jam pretigis scenon kun dancistinoj-oni
alportis
ilin êi tien de Ia teatro êe Capri. "
" Mi malamas baletojn," diris Graham abrupte.
"êiam
mi malarnis ilin. Ne tion mi volas vidi.
Ni havis
dancistinojn dum Ia antikvaj tagoj.
Efektive, oni havis
ilin en praa Egiptujo.
Sed Ia flugado--"
" Vere," diris Lincoln, " kvankam niaj dancistinoj--"
"Mi povas atendi ilin," diris Graham;
"Mi povas
atendi ilin. Mi scias. Mi ne estas Latinulo.
Mi havas
clemandojn por meti antaü iu spertulo-pri
viaj rnasinoj.
Mi sentas min avida. Mi ne dez iras distrajojn."
" Vi povas elekti el la tuta mondo," diris Lincoln. "Kion
ajn vi deziras, vi povas havi."
Asano aperis, kaj gardate de forta gvardio ili reiris
laü Ia stratoj de Ia urbo ai Ia apartamento
de Graham.
Multe pli grandaj homamasoj 01 tiuj, kiuj vidis lin foriri,
nun kolektigis por rigardi lin reveni, kaj Ia krioj kaj
aklamoj de tiuj amasoj foje neaüdebligis Ia respondojn
de Lincoln ai Ia senfmaj demandoj sugestitaj de Ia aera
vojago aI Graham.
Komence li respondis ai Ia aplaüdo
de Ia amaso per klinigoj kaj gestoj, sed Lincoln avertis,
kc tian respondon
oni opinios konduto
malkonvena.
Graharn, jam iom laca pro ritmaj salutoj, malatentis
siajn regatojn dum Ia cetero de sia publika marso.
Tuj kiam ili alvenis ai lia apartamento,
Asano foriris
por serêi kinematografajn
bildojn de masinoj, kaj Lincoln
íorscndis Ia ordonojn de Graham pri masinctoj kaj modeloj
de masinoj por ilustri Ia diversajn mekanikajn progresajojn
de Ia du jarcentoj. La aparatoj por telegrafa komunikado
ullogis tiel forte Ia Mastron, ke lia plaêe pretigita mango,
scrvata de kclkaj êarme lertaj knabinoj,
devis atendi
dum longa tempo. La kutimo fumi jam preskaü malaperis
(·1 Ia mondo, sed kiam li esprimis deziron por tia indulgo,
IIni serêis kaj trovis bonegajn cigarojn en Florida, kiujn
uni scndis ai li per pneürnata tubo dum Ia mango ankoraü
d.iüris.
Poste alvenis Ia acronaütoj, kaj festeno de ingeniaj
miriudajoj êe Ia manoj de tiama ingeniero.
Nuntcmpc,

138

LA DORMANTO

VEKIGAS

almenaü, Ia orda lerteco de kalkulmaêinoj, konstrumaêinoj,
spiniloj,
aútomataj
pordoj, motoroj
por eksplodajoj,
buemaêinoj, leviloj por greno kaj akvo, kaj rikoltmaêinoj,
pli ravis Grahamon
01 iu ajn baletistino.
"Ni cstis
barbaruloj." estis lia dirajo, "ni estis barbaruloj.
Ni
restis en Ia stonepoko-kompare
kun tio.
Kaj
kion alian vi havas? "
Venis ankaú praktikaj
psikologoj kun trc interesaj
evoluajoj en Ia hipnota arto. La nomoj de Milne Bramwell,
Fechner, Liebault, Vilhelmo James, Myers kaj Gurney, li
sciigis, havas nun valoron, kiu mirigus iliajn samtempulojn.
Kelkajn praktikajn
aplikojn de Ia psikologio oni nun
generale uzis; gi grandaparte
anstataúis
drogojn, antisepsilojn kaj anastezilojn
ôe Ia kuracarto;
preskaú õiu,
kiu bezonis mensan koncentron,
utiligis gin. Sajnis, kc
oni jam efektivigis veran grandigon de Ia homaj povoj
rilate tiajn aferojn.
La Iertajoj de "kalkulegistoj,"
Ia
mírindajoj,
kiel Graham kutime konsideris ilin, de Ia
hipnotismo, nun servis iun ajn, kiu povis pagi Ia ôeeston
de sperta hipnotigisto. Antaãlonge
Ia malnovaj ekzamenaj
metodoj dc edukado detruigis de tiuj rimedoj.
Anstataü
jaroj dc studado kandidatoj pasigis sole kelkajn semajnojn
en trancoj, kaj dumc spertaj instruistoj nur ripetis õiujn
informojn necesajn por kompletaj respondoj, kune kun
aldona sugestio pri ties posta memorado.
En Ia teoria
matematiko,
aparte, tiu servo estis treega helpo, kaj nun
gi konstante utiligis de ludistoj de sako kaj tiaj ludoj de
manlerteco, kiaj ankoraü ekzistis. Efektive, êiu procedo
kvazaú-mekanika,
kiun oni faris laü definitaj reguloj, nun
staris konstante libera de Ia vagoj de imago kaj emocio,
kaj -tial atingis scnprecedentan
gradon de precizeco.
Infano de laboristoj, tuj kiam' li havis sufiêan agon por
hipnotigi, tiamaniere
íarigis bele akurata
kaj fidinda
maêingardisto.
ka], libcrigis de tiam el Ia longaj, longaj
pensoj de Ia juneco.
Aeronaúta
Iernanto, kiu spertis
kapturnigon, povis forpeli siajn imagojn terurajn.
En êiu
strato logis hipnotigisto
pretaj impresi daürajn
ideojn
sur Ia menson.
Se iu deziris memori nomon, serion da
numeroj, kanton aü parolon, li povis fari tion per tiu
método, kaj male oni kapablis forigi memorajojn, kutimojn,
aü dezirojn-cfcktive,
speco de psika hirurgio gcneralc

TRI

TAGOJ

139

utiligis.
Insultojn, humiligajn spertojn, oni tiel forgesis;
vidvinoj forviêis pensojn pri siaj antaüaj edzoj, koleraj
amantoj liberigis sin el sia sklaveco.
Oni ankoraü ne
kapablis, tamen, aldoni dezirojn, kaj ankaü Ia faktoj
pri transigo de pensoj ankoraü ne tute sistemigis.
La
psikologoj iIustris siajn paroIojn per mirindaj eksperimcntoj
je memorado, faritaj per helpo de aro da palvizagaj infanoj
blue vestita j.
Graham, same kiel preskaü êiu dum lia antaüa vivo,
maIfidis Ia hipnotigiston, alie, li tiam povus tuj trankviligi
Ia cerbon pri multaj dolorigaj ideoj. Sed, spite de Ia certigoj
de LincoIn, li tenis Ia rnalnovan teorion, ke esti hipnotigita
signiías iamaniere cedi sian memon, abdikigi sian volon.
Ce Ia festeno de mirindaj spertoj, kiu jus komencigis,
li tre akre deziris resti absolute si mem.
La proksiman tagon, kaj alian tagon, kaj denove alian
tagon, li pasigis per tiaj interesajoj.
Ciutage Graham
spertis dum muItaj horoj Ia gIoran amuzon fiugi. La trian
tagon li êvebis trans mezan Francujon, kaj kaptis ekvidon
al Ia negkovritaj AIpoj.
Tiu' vigla korpekzerco donis al li
ripozigan dormon; li resanigis preskaü tute ella senspirita
malvigleco de sia unua vekigo, Kaj kiam ajn li ne fiugis
en Ia aero, kaj ne dormis, Lincoln klopodis senôese amuzi
lin;
ôion, kio estis nova kaj kurioza inter Ia tiamaj
inventajoj, oni alportis al li, gis fine lia apetito por noveco
stis preskaü sata.
Oni povus plenigi dekon da apartaj
libregoj per Ia strangajoj, kiujn oni elmontris.
Ciun posttagmezon
li akceptis dum êirkaü unu horo
siajn korteganojn.
Li trovis, ke lia intereso pri siaj
sarntempuloj farigis persona kaj intima.
Antaüe li atentis
prccipe ajojn nefamiliarajn
kaj kuriozajn;
ia dandeco
ele iliaj vestoj, io ôe ilia sinteno aü konduto maIakorda
kun liaj antaüjugoj
incitis Iin; sed li trovis mirinda Ia
rapidecon, Iaü kiu malaperis tiu strangeco kaj Ia iometa
ncamikeco, kiu naskigis de gi. Baldaü li komprenis Ia veran
perspektivon de sia situacio, kaj vidis Ia antikvajn viktorinajn jarojn malproksimaj
kaj kuriozaj.
Li sin trovis
aparte amuzata de Ia rughara fiIino de Ia Administranto
de Ia Eüropaj Porkejoj. La duan tagon, postIa vesperrnango
li konatigís kun dancistino, kaj trovis êin miriga artisto.
Kaj, post tio, pluajn hipnotajn mirindajojn.
La trian tagon

140

LA DORMANTO

VEKICAS

Lineoln sugestis, ke Ia Mastro foriru aI plezururbo, sed
tion Graham rifuzis fari, kaj ankaü ne volis akeepti Ia
servojn de Ia hipnotigstoj
por siaj aeraj eksperimentoj.
La ligilo de loka seio ligis lin al Londono ; li trovis plezuron
identigi lokojn, kiun li alilande ne havus.
"Ci tie, aü
tridek metrojn sube," li povis diri, "mi kutimis mangi
mian tagmezan kotleton dum miaj tagoj êe Ia Londona
Universitato.
Sub êi tie staris Waterloo kaj Ia gena serêo
por konfuzaj vagonaroj.
Olte mi staris tie sube atendante,
kun valizo êe mano, kaj rigardas Ia êielon super Ia arbaro
el signalstangoj, ne pensante, ke iun tagon mi staros tridek
metrojn supre en Ia aero. Kaj nun, en tin ôielo mem, kiu
antaiíe sajnisgriza baldakeno, mi êirkaiíiras permonoplano."
Dum tiuj tri tagoj Graham tiom okupigis pri tinj
distrajoj, ke Ia vastaj politikaj movadoj malvolvigantaj
ekster lia apartamento
nur iomete oknpis lian atenton.
La homoj êirkaií li diris al li malmnlton.
Ciutage venis
Ostrog, Ia êefo, lia Granda Veziro, por raporti per nebulaj
frazoj Ia konstanta fumigo de lia regno; "ioma genajo "
baldaü forigota en ôi tiu urbe, "iometa maltrankvileeo
"
en tiu. La kanto de Ia revolueio ne plu venis al li; li
neniam sciigis, ke oni malpermesis gin inter Ia limoj de Ia
êefurbo; kaj Ia grandaj cmocioj spertitaj en Ia elrigardejo
dormis en lia cerbo.
Sed Ia duan kaj trian tagojn li sin trovis-spite
sia
intereso pri Ia filino de Ia Pork-administranto,
aü eble pro
Ia pcnsoj instigitaj de sia parolo-memoranta
Ia knabinon,
Helenon Wotton, kiu ticl strange parolis al h êe Ia kunveno
êe Ia Vcntmaêina êefgardisto.
La impreso, kiun si tiam
faris al li, estis profunda, kvankam Ia senêesa surprizo
pri novaj aferoj igis lin dum kelka tempo ne primediti
gin. Sed nun Ia memoro pri si reakiris sian regnon.
Li
sin demandis, kion signifis siaj rompitaj, duone forgesitaj
frazoj;
Ia bildo de siaj okuloj kaj Ia fervor a pasio de
sia vizago pli hcligis, dum lia intereso
pri mekanikajoj
velkis. Sia grarila beleeo venis forte inter li kaj kelkaj
proksimaj tentoj al malnobla pasio. Sed tri tagoj pleno
pasis, antaü olli sin revidis.

êAPITRO

DEK-OKA.

GRAHAM

MEMORAS.

SI aperis al li fine en malgranda galerio kondukanta de Ia
Ventrnaãina Ofieejo ai lia oficial a apartamento.
La galeria
estis longa kaj mallarâa, kun kelkaj a1kovoj, kies fenestraj
arkajoj elrigardis sur korto kun palmoj.
Li trovis sin
sidantan en unu el tiuj alkovoj. 5i turnis la kapon pro Ia
sono de liaj piedpasoj, kaj eksaltis vidante lin. Ciu nuanco
de koloro malaperis de êia vizago. Si starigis tuj, faris
pason, kvazaü por alparoli lin, sed hezitis. Li haltis kaj
staris senmova, atendante.
Tiam li rimarkis, ke nerva
tumulto silentigas sin, rimarkis ankaü, ke si eerte volís
paroli al li, êar si atendas lin tie.
Li spertis regan impulson helpi sino "Mi volis renkonti
vin," li diris. "Antaií kelkaj tagoj vi deziris diri íon aI
mi-vi
deziris paroli al mi pri Ia popolo.
Kion vi volis
diri ? "
Si rigardis lin per maltrankvilaj
okuloj.
" Vi diris, ke Ia popolo estas malfeliêa? "
Ankoraü
momenton si restis silenta.
"Tio sendube êajnis stranga al vi," si di ris abrupto.
"Sendube.
Kaj tamen--"
"Ci estis nur impulso."-"
Nu? "
" Jen Ia tuto."
Si rigardis lin kun hezitema vizago.
Si parolis pene.
" Vi forgesas," si diris, spirante profunde.-"
Kion ? "
" La popolo--""êu vi volas diri--"
"Vi forgesas Ia popolon."
Lia rigardo estis demando.
"Jes.
Mi seias, ke vi surprizigos,
êar vi ne komprenas
tion, kio vi mem estas.
Vi ne seias, kio nun okazas.""Nu?"
"Vi ne komprenas."-"
Eble ne klare .. Sed-diru
al
mi."
Si turnigis ai li kun subita decido.
"Estas malfaeile
klarigi tion. Mi inteneis, mi volis klarigi. Kaj nun-mi
ne
povas.
Miaj vortoj ne estas pretaj.
Sed rilate vin ili
141

LA DORMANTO

T42

VEKIC-AS

sentas ion. Miron. Pri via dormo-via
vekigo.
Tiaj
aferoj estas mirakloj.
Almenaü por mi-kaj
por Ia suba
popolo. Vi, kiu vivis kaj suferis kaj mortis, vi, kiu estis
ordinara urbano, vekigas, revivas, kaj trovas vin Mastro
de Ia tero."
"Mastro de Ia tero," li diris. "Tiel oni diras al mio
Sed provu imagi, kiel malmulton mi seias pri gi."
"Urbegoj - Kompanioj - Ia Laborista
Departcmento-' _"
"Princlandoj,
poteneoj,
regnoj-la
poteneo kaj Ia
gloro! Jes, mi aüdis ilin kriegi tion. Mi scias. Mi estas
Ia Mastro. La rego, se vi preferas tion. Kun Ostrog, Ia
êcfo--·"
Li paüzis.
Si turnis alli setvolan rigardon kaj observis lian vizagon,
" Nu? "
Li ridetis. "Por respondi êion."
t
Jen kion ni jam komeneis timi."
Dum momento
si diris nenion plu, "N e," si aldonis malrapide.
"Vi
devas respondi êion. La devo respondi estas via. La
popolo atendas tion."
5i parolis mallaütc.
"Auskultu!
Dum almenaü Ia
eluono de Ia jaroj de via dormo-en
êiu generaeio granelaj
kaj pli grandaj homamasoj pregis, ke vi vekigu-pregis."
Graham movigis por paroli, sed ne paro1is.
Si hezitis, kaj nuaneo da koloro revenis al sia vango.
"eu vi seias, ke por miriadoj vi estas-rego
Arturo,
Barbarossa-Ia
rego, kiu fine revenos por gustigi Ia
monelon? "
" Mi supozas, ke Ia popola imago--"
"eu vi ne aüdis nian proverbon, ' Kiam Ia Dormanto
vekigos,"?
Kiam vi kuêis tie senkonscia kaj senmovamiloj venis. Miloj! La unuan de êiu monato vi solene
kuêis portanta blankan robon, kaj Ia popolo preterpasis
vin unuope. Kiam mi estis ankoraú knabineto mi vielis vin
tiel, kun Ia vizago blanka kaj trankvila."
Si forturnis de li Ia vizagon kaj rigardis fikse Ia pentritan
muron antaü si. Sia voêo êesis. "Kiam mi estis knabineto,
mi kutimis rigardi vian vizagon . . . gi sajnis aI mi
fiksita kaj atendanta, same kiel1a paeieneo ele Dio.
" J en kion oni opiniis pri vi," si aldiris. "J en kia vi
5aj nis al ni."
t

GRAHAM

MEMORAS

143

Si turnis al li brilajn okulojn, sia voêo sonis klara kaj
furta. "En Ia urbo, sur Ia tero, miriado ela miriadoj da
homoj atendas, por vidi, kion vi faros; ili estas plena] de
strangaj nekredeblaj espero]."
" eu jes ? "
"Ne Ostrog-neniu-povas
plene respondi tion."
Graham rigarelis êin surprizite, rigardis êian vizagon
ardan de emocio. Si sajnis unue paroli pene, kaj poste
ardigi parolante.
"Cu vi supozas," si diris, "ke vi, kiu antaüe travivis
tinn ctan vivon tiel malproksime pasinteee; vi, kiu jam
falis en tiun miraklon de dormo kaj levigis e1 gi-êu vi
supozas ke Ia miro kaj adoro kaj espero de Ia duono de Ia
monelo kolektigas êirkaú vi sole por ke vi travivu alian
ctan vivon?
Por ke vi transdonu Ia respondeeon
al iu alia homo? "
"Mi scias, kiel granda estas tiu mia regno," li diris
haltemc,
"Mi ,seias, kiel granda gi sajnas.
Sed êu gi
estas real a ?
Gi aspektas nekredebla-e-kvazaü
songo.
('U gi estas real a, aü êu gi estas nur granda trompigo ? "
" Ci estos reala," si diris; "se vi kuragos."
., Sed fine, ~ame kiel êiu regeco, mia regeco íondígas
sur Ia kredo. (~i estas revo en Ia spiritoj de homoj."
" Se vi kuragos ! " si cliris.-" Sed--"
"Sennombraj
homoj,' si diris, "kiuj, dum tio restos
('11 i1iaj spiritoj,
obeos vin."
" Sed mi seias nenion. Jen kion mi voIis diri. Mi seias
nenion. Kaj tiuj aliaj-Ia
Konsilantoj, Ostrog. Ili estas
pli sagaj, pli trankvilaj, ili tiom seias, êiun detalon. Kaj,
cíektive, kio estas Ia mizeroj, pri kiuj vi parolas?
Kion
mi devus scii? eu vi volas-·-·"
Li haltis preskaü stulte.
" Ankoraü mi estas apenaü pli 01 knabino,'
si diris.
" Sed al mi Ia mondo sajnas plena de mizero. La mondo
multe sangigis post via tempo, sangigis tre strange.
Mi
prcgis, ke mi povu renkonti vin kaj diru al vi tiujn aferojn.
l.a mondo estas sangita. Kvazaü gi eksuferas pro korodo
kiu forrabas de Ia vivo êion, kio valor as Ia penon gin
posedi."
Si turnis al li rugigintan vizagon, sin movante subite.
"Via tempo estis tempo de libereeo. Jes-mi jam pensis.

I44

LA DORMANTO

GRAHAM

VEKIGAS

10 igis min pensi, êar mia vivo--ne estis feliêa. La homoj
iam ne sin trovas liberaj-kaj
ili ne statas pli bone, 01 Ia
homoj de via epoko. Tio ne estas Ia tuto. êi tiu urboestas malliberejo.
êiu urbo nun estas malliberejo.
Mamono
tenegas Ia slosilon en sia mano.
Miriadoj, sennombraj
miriadoj, pene laboras de Ia infaneco gis Ia tombo.
eu
tio estas justa? êu tio daúros-por
êiam?
J es, multe
pli malbone, 01 dum via tempo.
Cie ôírkaü ni, sub ni,
malgojo kaj doloro.
La malprofundan
plezuron de tiu
vivo, kiun vi trovas õirkaü vi, nur malmulto apartigas
de vivo mizera preter iu ajn priskribo.
Jes, Ia malriêuloj
seias-ili
scias, ke ili suferas.
Tiuj sennombraj amasoj,
kiuj frontis Ia morton pro vi antaü du noktoj--!
Vi
suldas Ia vivon ai ili."
"Jes,"
diris Graham, malrapide.
"Jes.
M suldas
al ili Ia vivon.'
"Vi verias." si aldiris, "el Ia tempo, kiam tiu nova
tiraneco de urhegoj apenaü kornencigis. Gi estas tiraneeo-·
vera tiraneco.
En via tempo Ia feüdaj militistaj êefoj
jam malaperis, kaj Ia novaj êefoj pIO riêeeo ankoraü
ne aperis.
La duono de Ia homoj de Ia mondo ankoraü
logis sur Ia libera kamparo.
La urbegoj ankoraü ne glütis
ilin. Mi legis la historion en Ia antikvaj libroj-la
nobleco
ekzistis tiam!
La ordinaraj homoj spertis vivojn kun
amo kaj fidelo tiam-ili
faris mil aferojn.
Kaj vi-vi
devenas el tiu tempo."
"Gi ne estis-.
Tamen, ne gravas. Kio trovigas nuntempe? "
" Avarego kaj Ia Plezururboj!
Aü sklaveco-nedankata,
nehonorata sklaveco."
" Sklaveco ! " li diris.
" Sklaveeo."
"êu vi volas diri, ke homoj estas nur posedajoj."
" Eê pli malbone.
Jen kion mi volis, ke vi seiu, ke vi
vidu. Mi sciis, ke vi ne seias. Oni tenos Ia scion for de
vi, oni kondukos vin baldaü al Plezururbo.
Sed vi jam
rimarkis homojn kaj infanojn, vestitajn per palblua kanvaso, kun maIdikaj flavaj vizagoj kaj malbrilaj okuloj,
êu ne? "-" tie."
" !li parolas teruran dialekton, krudan ka j malfortan."
" Mi aüdis gin."

MEMORAS

I45

" Ili estas Ia skIavoj-viaj
sklavoj.
Ili estas Ia skJavoj
de Ia Laborista Departemento,
kiun vi posedas."
" La Laborista Departemento!
Tio estas-iamaniereIamiliara.
Ha! nun mi memoras.
Mi vidis gin dum mi
vagis êirkaü Ia urbo, post kiam Ia lumoj ree brulis; grandaj
konstruajaj frontoj estis kolorigitaj palblue.
Cu tio vere
signifas--?
"
" J es. Kiel mi klarigu aI vi? Kompreneble vi rimarkis
. Ia bluan uniformon.
Preskaü triono de nia popolo portas
tion=-pli da homoj prenas gin êiutage.
Tiu Laborista
Departcmcnto
kreskas nerimarkite."
" Sed kio estas Ia Departemento ? "
" Dum via tempo, kion oni faris por malsateguloj ? "
"Ni havis paúperejojn-kiujn
Ia urboj subtenis."
" Paüperejojn l Jes-mi memoras ion. En niaj leeionoj
historiaj.
Nun mi memora~. La Laborista Departemento
forpelis Ia paüperejojn.
Gi kreskis-parte-el
io-ehle
vi memoras gin-el
emocia religia organizajo nomita Ia
Savarmeo-s-kiu
Iarigis komerca
kompanio.
Unuc gi
cstis preskaú almoza institucio.
Por savi homojn el Ia
mizero de Ia paüperejo.
Okazis antaüe granda agitado
kontraü la paüperejoj.
Nun mi memoras, ke tio estis inter
Ia plej unuaj kompanioj, kiujn viaj Administrantoj
aêetis.
lli aêetis Ia Savarmeon kaj reorganizis gin jene. La unua
icleo estis organizi Ia laboron ele malsataj
senhcjmuloj."
jcs."
"Nuntempe
ne ekzistas
paüperej O] , nek almozaj
institucioj aü sirmejoj, ne ekzistas io ajn krom tiu Departemento. Giaj oficejoj staras êie. Tiu bluo estas gia koloro.
Kaj iu ajn homo aú infano, kiu farigas malsata kaj laca
kaj ne havas hejmon, amikon aü rifugejon, devas fine iri
ai Ia Departemento-au
serêi ian rimedon morti.
La
I~ütanasio* estas tro kosta por iIi-por
Ia malriêulo ne
ckzistas facila morto. Kaj je iu ajn horo de tago aü nokto
(,iu venanto trovas mangon, sirmon kaj bluan uniformonj('I1 Ia unua
kondiêo de Ia íondigo de Ia Departementokaj reeiproke por unutaga ãirmo Ia Departemento postulas
nnutagan lahoron. kaj tiam redonas Ia pIOpran vestajon
ai Ia homo kaj Iorsendas lin aü êin denove."-"
Jes? "
H

• "Plaea,

morto":

originale

el greka

lingvo.-Trad.

LA DORMANTO

146

GRAHAM

VEKIGAS

\

Eble tio ne sajnas al vi tre terura.
Dum via tempo
homoj mortmalsatis
sur viaj stratoj.
Tio estis malbona.
Sed ili mortis kiel-homoj.
Tiuj bluvestitoj-la
proverbo
diras:
"Blua
kanvaso unu fojon kaj por êiarn."
La
Departemento
faras negocon je ilia laboro-kaj
antaüe
certigas Ia provizon de tiu. Homoj vizitas gin malsategaj
kaj senhejmaj-ili
mangas kaj dormas dum unu tago kaj
unu nokto, ili laboras dum unu tago, kaj fine de Ia tago
ili denove foriras.
Se ili laboris bone ili posedas eble unu
pencon-sufiêe
por teatro aü malkara dancejo, aü kinematografa rakonto, aü mango, aü veto.
Kiam gi elspezigas, ili ôirkaüvagas.
La almozpetado estas malpermesata
ele Ia polico de Ia vojoj. Krom tio, neniu ion donas. La
homoj revenas Ia proksiman tagon aü Ia postproksimanpelataj returne ele Ia sarna senpoveco, kiu unue alkondukis
ilin. Fine iliaj vestajoj íoruzigas. aü iliaj êifonajoj íarigas
tiel malfreêaj, ke ili hontas.
Tiam ili elevas labori dum
monatoj por gajni novajn.
Se ili eleziras novajn.
Granda
nombro ela infanoj naskigas sub Ia zorgo de Ia Departemento.
La patrino poste suldas al ili unumonatan
laboron--la
infanojn ili prizorgas kaj edukas, gis ili estas elek-kvarjaraj,
kaj ili pagas per du jaroj da servo. Vi povas kompreni,
ke tiujn infanojn oni edukas taüge por Ia blua kanvaso.
Kaj tiamaniere funkcias Ia Departemento."
" Kaj neniu estas tu te senhava en Ia urbego ? "
"Neniu.
Ili trovigas aü en Ia blua kanvaso, aü en Ia
malliberejo.
Ni jam forigis Ia senhavecon.
Tio estas
presita sur Ia biletoj de Ia Departemento."
" Supozu, ke ili ne volas labori ? "
" Preskaü êiu laboras, atinginte tiun gradon de mizero,
kaj Ia Departemento
posedas povojn. Oni donas pli kaj
pli malplaêan laboron-rifuzas
ai ili nutrajon-kaj
homo,
kiu unufoje ri fuzis labori, estas konata en Ia oficejoj de Ia
Df'partemento
tra Ia tuta mondo per sistemo marki Ia
dikfingron.
Krome, kiel malriêulo povus forlasi Ia urbon ?
Kostas du leonojn iri al Parizo.
Kaj por Ia malobeado
trovigas
Ia malliberejoj-mallumaj
kaj mizeraj-sube.
for ele Ia vida. Oni havas nun malliberejojn por multaj
aferoj ."
" Ka] triono de Ia popolo portas tiun bluan kanvason ? •.

MEMORAS

147

"Pli 01 triono.
Ili estas laboregantoj,
vivantoj sen
gojo aü espero, kun Ia rakontoj pri Ia Plezururboj sonantaj
cn iliaj oreloj por moki iliajn hontajn vivojn, iliajn mizerojn
kaj bezonojn.
Ili estas tro malriêaj eê por Ia Eütanasio, Ia
rifugo de Ia riôulo kontraü Ia vivo. Mutaj, kriplaj milionoj,
scnnombraj milionoj, êirkaú Ia tuta mondo, konsciaj pri
nenio krom bariloj kaj nesatigitaj deziroj.
Di naskigas,
ili sklavigas, kaj ili mortas.
Jen Ia stato, al kiu ni jam
atingis. "
Dum tempospaco Graham sidis depremita.
" Sed êu ne okazis revolucio," li diris. "N un oni sangos
(-íon. Ostrog--"
" Jen nia espero. Jen Ia espero de Ia mondo. Sed Ostrog
IlC faros tion.
Li estas politikisto.
AI li sajnas, ke aferoj
11epre devas esti tiaj. Por li tio ne gravas. Li kredas gin
Ia destino. Ciuj riêuloj, êiuj infiuaj personoj, fine supozas,
kc tiaj mizeroj estas Ia destino.
Ili utiligas Ia popolon
por sia politiko, ili vivas en lukso per gia mizero. Scd vinki.u ,;renas el epoko pli feliêa-vin
Ia popolo atendas.
Vin.
Li rigarelis sian vizagon.
Siaj okuloj brilis pro nefalintaj
l.irmoj.
Li sentis fiuon da emocio. Momente li forgesis
1.\ urbegon, forgesis Ia homaron, kaj êiujn pli malklarajn
vokojn, pro Ia apuda homeco de êia beleco.
" Sed kion mi faru ? " li diris, kun Ia rigardo sur si.
" Regu," si respondis, klinigante al li kaj parolante per
mallaüta tono. "Regu Ia mondon, kiel neniu gis nun regis
in, por Ia bono kaj feliêo de Ia homaro.
Car vi povasvi kapablas regi gin. La popolo ekmovigas,
Tra Ia tuta
mondo Ia popolo ekmovigas.
Nur mankas unu vorto1111\1
vorto de vi-kaj
ili êiuj kunigos.
Eê Ia homoj de Ia
111('zaspeco estas maltrankvilaj-malfeliêaj.
" Oni ne diras al vi tion, kio okazas. La popolo ne volas
u-iri ai sia sklaveco-ili
rifuzas senarmigi,
Ostrog vekis
illn pli grandan, 01 li prirevis-li
vekis esperojn."
Lia koro batis rapide.
Li penis sajni jugerna, pesi
ddalojn.
" Ili nur bezonas êefon," si diris.--" Kaj poste ?"
" Vi povos fari ion ajn, kion vi volos. La mondo estos
,'li\.

IJ

LA DORMANTO

148

VEKIGAS

Li sidis, ne plu rigardante sino Post nc longe li parolis.
" La malnovaj revoj, kaj tio, kion mi revis, Ia libero, Ia
Ieliôo.
ili estas nur revoj?
An êu unu homo-nur
unu homo--"
Lia voêo velkis kaj êesis.
"Ne nur homo, sed êiuj homoj-nur
donu aI ili êefon,
kiu diros ilian kordeziron."
Li svingis Ia kapon nee, kaj dum iom da tempo estis
silenta.
Li levis Ia rigardon subite, kaj renkontis sian.
" Mi ne posedas vian fidon," li diris. "Mi ne havas vian
junecon.
Mi staras êi tie kun potenco, kiu mokas mino
Ne-Iasu min paroli. Mi volas agi-ne juste-mi
ne havas
sufiêan forton por tio-sed
pli juste 01 maljuste.
Tio ne
fondas Ia 'feliêan jarmilon,' sed mi nun decidas, ke mi
regos. Tio, kion vi JUs diris, vekis mino . . . Vi estas
prava.
Ostrog devas sciigi pri sia gusta situacio.
Kaj mi
sciigos
Pri unu afero mi promesas vin.
Tiu
sklavigo de laboristoj finigos."
" Kaj vi regos?"
"Jes. Kondiêe, ke---.
Unu aíero."
" Kio? "-" Ke vi helpu min."
" Mi !-knabino
!"
" J es. tu vi ne rimarkas, ke mi staras tute sola? "
Si eksaltis, kaj dum momento
êiaj okuloj enhavis
kompaton.
"tu necesas, ke vi demandu. êu mi helpos
vin ? " si diris.
Sekvis streêita silento, kaj poste Ia bato de horlogo
kiu anoncis Ia horon. Graham starigis.
" Eê nun," li diris, " Ostrog atendas min." Li hczitis,
frontante sino "Kiam mi faros al li kelkajndemandojn--.
Ekzistas multo, kion mi ne scias. Eble mi iros por vidi
propraokule l~ aferojn, pri kiuj vi paraliso Kaj kiam mi
revenos--?
" Mi sciigos pri via Ioriro kaj via reveno.
Mi denove
atendos vin êi tic."
Ili rigardis unu Ia alian firme, demandemo. kaj tiam li
Iorturnigis de si aI Ia Ventmasina Oíicejo.

tu

êAPITRO

DEK-NAUA.

LA VIDPUNKTO

DE OSTROG.

trovis Ostrogon, kiu atendis por doni al li formalon
raporton pri sia administrado dum tiu tago. Ciam antaüc
li pasigis tiun ceremonion kieI eble plej rapidc, por repreni
siajn aerajn spertojn, sed nun li komencis fari abruptajn
demandojn.
Li tre deziris tuj havigi al si sian regnon.
Ostrog donis flatajn raportojn pri Ia progreso de eksterlandaj aferoj.
te Parizo kaj Berlino-Graham
baldaü
rimarkis lin diri-okazis
maltrankvilaJo,
tamen ne organizita kontraústarn, nur malobeado.
"Post tiom da jaroj,"
rliris Ostrog, kiam Graham insiste demandis
plu, "Ia
komunismo denove levas sian kapon.
J en, fakte, Ia vera
speco de Ia barakto."
Sed jam oni reordigis tiujn urbojn.
(;raham, jam pli trankvile jugerna pro Ia pulsanta emocio,
kiun li sentis, demandis, êu okazis batalo.
"Iomete,"
rcspondis Ostrog. "Nur en unu distrikto.
Sed Ia Senegala
regimento de nia afrika terkultiva polico--êar Ia Unuigitaj
Afrikaj Kompanioj posedas bone dresitan policon-staris
preta, kaj ankaü la aeroplanoj.
Ni atendis iom da genaJo
('11 Ia kontinentaj
urboj, kaj en Ameriko.
Sed aferoj nun
estas tre trankvilaj
en Ameriko.
Oni estas kontenta
pri ni~, venko kontraü Ia Konsilantoj.
Almenaü nunlcmpe.
" Kial vi atendis genajon ? " demandis Graham abrupte.
"Ekzistas
multe da malkontento-socia
malkontento."
" Sub Ia Laborista Departemento ? "
"Vi rapide lemas," diris Ostrog, kun iom da surprizo .
., J es. Precipe Ia malkontento ekzistas kontraü Ia Laborista
Ilepartel11ento.
Tiu malkontento
donis Ia movíorton por
uia ~enko-tio
kune kun via vekigo."
"eu jes? "
Ostrog ridetis.
Li farigis k 1arigerna.
"N i devis inciti
ilrun maIkontcnton.
Nccesis revivigi Ia antikvajn idealojn
GRAHAM

149

15°

LA DORMANTO

VEKIGAS

pri tutmonda feliêo-kun
êiuj homoj egalaj-êiuj
feliêajke ekzistu nenia lukso, kiun ne êiu povas partopreni-idealojn, kiuj jam dormis ducent jarojn.
Vi scias tion?
Necesis revivigi tiujn idealojn, malgraü ilia neeblecopor venki Ia Konsilantojn.
Kaj nun--"
"Nu?"
" Nia revolucio jam efektivigis, kaj ni venkis Ia Konsilantojn, sed Ia popolo, kiun ni agitis-daure
ekscitigas.
Okazis apenaü sufiêe da bataloj.
Kompreneble
ni promesis multon.
Estas eksterordinare,
kiel fortege
kaj rapidc tiu nebula malnovmoda humanismo revivigis
kaj disvastigis.
Eê ni, kiu semis ~in, surprizigis.
te
Parizo, kiel mi jam diris-ni
devis venigi iom da ekstera
helpo."
" Kaj êi tie? "
"Ekzistas
maltrankvilo.
Multe da homoj ne volonte
reiros al Ia laboro.
Okazas ~enerala striko.
La duono
de Ia fabrikejoj estas malplenaj, kaj Ia homoj svarmas sur
Ia Vojoj.
Oni parolas pri Komunumo.
Viroj silke aü
atlase vestitaj insultigis sur Ia stratoj.
La blua kanvaso
atendas de vi êiuspecajn rezultojn.
. . . Kompreneble,
ne necesas, ke vi vin ~enu. Ni ekfunkciigas Ia Babilmasinojn kun kontraüaj sugestoj pri ordo kaj bona konduto.
Ni devas teni êion iom firme; jen êio necesa."
Graham meditis.
Li perceptis rimedon sin entrudi.
Sed li parolis sindetene.
" Eê se ni devas venigi nigran policon," li diris.
" Ili tre utilas," diris Ostrog.
"Tli estas bonaj, lojalaj
bruto], kaj ne tenas en Ia cerbo Ia akvecajn ideojn, kiajn
niaj amasoj havas.
Se Ia Konsilantoj uzus ilin kiel vojpolicon, aferoj eble status diference.
Kompreneble,
ni
ne timas ion, krom tumulton kaj rompadon.
Vi nun
kapablas funkciigi Ia proprajn flugilojn, kaj povas forflugi
ai Capri se levigas fumo aü bruo. Ni havas influon sur
êiuj grandaj aferoj;
Ia aeronaütoj
estas riêaj kaj privilegiitaj, ili estas inter Ia plej potencaj unuigoj de Ia
mondo, kaj same estas Ia ingenieroj de Ia ventrnaêinoj.
Ni estras Ia aeron, kaj Ia estroj de Ia aero povas estri Ia
teron. Neniu, kun ia ajn lerteco, organizigas kontraü ni.
Ili ne havas êefojn-nur
Ia fakõeíojn de Ia sekreta societo
organiúta de ni antaü via tre oportuna vekigo. Ili estas

LA VIDPUNKTO

DE

OSTROG

151

nur trudemuloj kaj sentimentuloj,
kaj estas akre [aluzaj
unu pri Ia aliaj. Neniu el ili estas sufiêe forta por esti
centra êefo. La sola genajo estos senorda harakto.
Por
paroli senkase-tio
eble okazos.
Sed ne necesos, ke vi
interrompu
vian aeronaütikon.
La tagon jam forpasis,
kiam Ia popolo sola povis fari revolucion."
"Mi supozas, ke jes," diris Graham, "mi supozas,
ke jes."
Li meditis.
"Tiu via mondo estas plena de
surprizo por mio Antaüe ni kutimis revi pri mirinda,
demokrata vivo, pri epoko, kiam êiuj homoj estos egalaj
kaj feliêaj."
Ostrog fikse rigardis lin. "La tempo de Ia demokratio
jam forpasis,"
li diris.
"Gi forpasis por êiam.
Gi
komencigis kun Ia arkpafistoj êe Crecy, ~i finigis kiam
marêanta infanterio, kiam amasoj da ordinaraj homoj, êesis
venki en Ia bataloj de Ia mondo, kiam kostaj kanonoj,
grandaj kirassipoj, kaj strategiaj fervojoj farigís Ia rimedoj
por potenco. La hodiaüa tempo estas Ia tempo de mono.
La mono nun estas potenco kiel ncniam antaüe=-gi estras
teron, maron kaj ôielon. Cia potenco apartenas aI tiuj, kiuj
povas disponi monon. Per via aútoritato-.
Vi devas
akcepti faktojn, kaj j en estas faktoj. La mondo por Ia Amaso !
La Amaso kiel Reganto!
Eê antaü via tempo oni provis
tiun kredon kaj kondamnis gin. Hodiaü gi havas nur
unu kredanton-multoblan,
stultan kredanton-Ia
homon
en Ia Amaso."
Graham ne tuj respondis.
malhelaj meditoj.

Li staris

profundiginta

en

"Ne," aldiris Ostrog. "La epoko de Ia ordinara homo
estas pasinta.
En Ia kruda kamparo unu viro egalas alian,
aü preskaü
egalas.
La plej fruaj aristokratoj
havis
necertajn rajtojn bazitajn sur forto kaj aüdaco. Kontraüis
ilin ribeloj, tumultoj kaj dueloj.
La unuaj veraj aristokratoj, Ia unua fiksita aristokratio,
alvenis kun kasteloj
kaj kirasoj, kaj malaperis antaü Ia pafilo kaj Ia pafarko.
Sed Ia hodiaúa estas Ia epoko de Ia dua aristokratio.
La
vcra. Tiu tempo de pulvo kaj Ia demokratio estis nur
kirlo en Ia fluo. La ordinarulo nun estas senpova ero.
lIodiaü ni posedas tiun grandan masinon, Ia urbon, kun
organizo tro komplika por lia kompreno."
I.

152

\

LA DORMANTO

VERIGAS

"Tamen,"
diris Graham, "io kontraüstaras
vin, ion
vi subpremas-io,
kio movigas kaj puêas."
" Vi vidos," diris Ostrog, kun perforta rideto, kiu volis
brosi flanken Ia malfacilan demandon.
"Mi ne levis Ia
forton por detrui min mem=-fidu al mi pri tio."
" Mi dubas," diris Graham.
Ostrog rigardis lin surprizite.
"tu
Ia mondo nepre devas progresi tiamaniere?"
diris Graham, en kiu parolis Ia emocioj mem.
"tu
gi
nepre progresos tiamaniere?
tu êiuj niaj esperoj estis
vanaj ? "
" Kion tio signifas ? " diris Ostrog. "Esperoj?"
"Mi
venas el demokrata
epoko.
Kaj mi trovas
aristokratan
tiranecon 1 "
" Nu,-vi mem estas Ia êefa tirano."
Graham svingis nee Ia kapon.
" Nu," diris Ostrog, " konsideru Ia generalan demandon.
Tiu estas Ia vojo, laü kiu Ia sangoj êiam veturas.
La
aristokratio,
Ia regado en Ia nomo de Ia plej taugaj-Ia
suferado kaj estingigo por Ia netaügaj, kaj tiel ni iros al pli
bona stato."
" Sed aristokratoj!
tiuj, kiujn mi renkontis--"
" Ho ! ne tiuj!"
diris Ostrog.
"Sed
Ia plimulto
el ili iras rekte al Ia morto.
Pro malvirto kaj plezuraêo.
Ili ne posedas infanojn.
Se Ia mondo daüre ir os sur Ia
rekta vojo, se oni ne iros malantaüen,
tiu jspeco de
. materialo malaperos.
Facila vojo al eksceso, oportuna
Eütanasio por plezuramantoj
kiuj bruletigas en Ia flamo,
jen Ia rimedo plibonigi Ia rason ! "
"Plaêa
estingigo," diris Graham.
"Sed tamen--"
Li meditis momente.
"Ekzistas
ankaü tiu alia speco-Ia
Amaso, Ia granda amaso da malriêuloj.
êu tiu ankaü
estingigos ? C-i ne estingigos.
Kaj tamen gi suferas,
gia sufero estas forto, kiun eê vi--"
Ostrog gestis senpacience, kaj, kiam li parolis, lia voêo
sonis iom malpli regula 01 antaüe.
" Ne genu vin pri tiaj aferoj," li diris. "tio trankviligos
nun post nemultaj
tagoj.
La Amaso estas grandega
malsaga besto.
Kio, se gi ne estingigos ? Eê se tio
ne okazos, oni povos dresi kaj direkti gin. Mi sentas
nenian simpation por servutuloj.
Vi aüdis tiujn homojn,

LA VIDPUNKTO

DE

OSTH.OG

153

kiuj kantis kaj kriegis antaü du noktoj.
Oni instruis
al ili tiun kanton. Se vi elektus iun ajn el ili, kaj demandus
poste, kial li kriegas, li ne kapablus di ri al vi. Ili kredas,
ke ili krias pro vi, ke iliestas lojalaj kaj sindonaj al vi.
Tiam ili sin sentas pretaj buêi Ia Konsilantojn.
Hodiaiíjam ili murmuras
kontraü
tiuj, kiuj venkis Ia Konsilantaron. "
"Ne, ne," diris Graham.
"Tli kriis, êar iliaj vivoj
estas malgajaj, sen gojo aü fiero, kaj êar pri mi-pri
miili esperis."
"Kaj kion ili esperis?
Kio estas ilia espero?
Kiel
ili rajtas esperi?
Ili laboras mallerte, kaj ili postulas Ia
rekompencon de tiu, kiu laboras lerte.
La espero pri Ia
homaro--kio
tio vere estas?
Ke iam Ia Superhomo
alvenos, ke iam Ia malsuperulo, Ia malfortulo kaj Ia brutulo
subpremigos aü estingigos. Subpremigos, se ne estingígos.
La mondo ne estas taiíga loko por Ia malbonulo nek por Ia
stultulo, Ia malviglulo.
Ilia devo--kaj jen grandioza devo!
-estas morti.
La morto por Ia nesukcesa!
Jen Ia vojo,
laü kiu Ia besto sin levis gis homeco, laü kiu Ia homo .iras
antaiíen al stato ankoraü pli alta."
Ostrog faris pason, sajnis pripensi, kaj turnigis al
Graham.
"Mi povas imagi, kiel êi tiu nia granda mondstato aspektas
al viktorina
anglo.
Vi bedaüras
Ia
malnovajn formojn de reprezenta regado--iliaj
fantomoj
ankoraií hantas Ia mondon, Ia voêdonaj elektadoj, kaj
parlamento],
kaj êiu tia dek-ok-jarcenta
sensencajo.
Vi incitigas kontraü niaj Plezururboj.
Eble mi devus
antaüpensi
tion,-sed
mi tro okupigis.
Sed vi sangos
Ia opinion. La popolo estas freneza pro envio--iIi konsentus
kun vi. Eê nun, sur Ia stratoj, ili bruas kontraü Ia
Plezururboj.
Sed Ia Plezururboj estas Ia ekskrctaj organoj V
de Ia stato, allogaj lokoj, kiuj jaron post jaro kuntiras
êion, kio estas mallahorema
kaj voluptema,
stulta kaj
malvirta, êian facilan friponajon, for de Ia mondo ai gracia
pereo, Ili iras tien, ili pasigas sian tempon, ili mortas sen
infanoj, Ia beletaj, malsagaj,
voluptaj
virinoj mortas
scninfanaj, kaj Ia hornaro statas pli bone pro tio. Se Ia
popolo estus saga, gi ne envius al Ia riêuloj ilian mort .
rimedon.
Kaj vi volas liberigi Ia malsagajn, sencerbajn
laboristojn, kiujn ni skIavigis, kaj provi fari iliajn vivojn


I54

LA DORMANTO

VEKlê~AS

Renove plaêaj kaj facilaj. Kiam ili nur Jus subiris ai tio,
por kio ili taügas l " Li montris rideton, kiu strange incitis
Grahamon.
"Vi san~os Ia opinion.
Mi konas tiujn
ideojn ; dum miaj knabjaroj mi legis vian Shellcy kaj revis
pri Ia Libereco. La libereco ne ekzistas, ekzistas nur sago
kaj sinregado.
La libereco Iogas interne-ne
ekstere.
Gi estas Ia propra afero de êiu individuo. Supozu--tamen
estas neeble-ke
tiuj svarmantaj, blekantaj malsaguloj
en bluo venkus nin, kio okazus?
Ili nur apartenus ai
aliaj mastroj.
Tiel longe, kiel ekzistos safoj, Ia Naturo
insiste provizos rabobestojn. Tio nur kaüzus kelkjarcentan
prokraston. La alveno de Ia aristokrato estas certa destino.
La rezulto estos Ia Superhomo-spite
de êiuj frenezaj
protestoj de Ia homaro. Ili ribelu, ili mortigu min kaj miajn
similulojn. Aliaj lcvigos---aliaj mastroj.
La fino estos
sarna."
" Mi dubas," ripetis Graham obstine.
Dum momento li staradis subpremita.
" Sed mi devas mem vidi tiujn aferojn," li diris, subite
kaptante tonon de rnemfida mastreco.
"Nur vidante,
mi povas kompreni. Mi devas lerni. Jen kion mi volas
diri ai vi, Ostrog. Mi ne volas esti rego en Plezururbo;
tio ne placas ai mio Mi jam pasigis sufiôe da tempo per
aeronaiítiko-kaj
tiuj alia] aferoj.
Mi devas informi
min, kiel homoj nun vivas, kiel Ia ordinara vivo jam
evoluigis. Tiam mi pli bone komprenos tiujn aferojn. Mi
devas vidi, kiel Ia ordinaraj homoj vivas-Ia
laboristoj
precipe-kiel
ili laboras, geedzigas, naskas infanojn,
mortas--"
" Vi ricevos tion de niaj realismaj novelistoj," sugestis
Ostrog, subite pensema.
" Mi volas Ia realecon mem," di ris Graham.
"Ekzistas
malíacilajoj,"
diris Ostrog, kaj pripensis.
"Eble, tamenMi ne atendisMi kredisTamen,
eble--.
Vi diras, ke vi deziras iri sur Ia Vojoj de Ia urbego
kaj vidi Ia subulojn."
Subite li atingis decidon. "Necesos, ke vi ali~,"
li diris. "La urbo estas treege ekscitita, kaj Ia malkaso
de via êeesto inter ili povus krei teruran tumulton. Tamen
tiu via deziro iri tra Ia urbo-tiu
ideo--.
J es, nun, kiam
mi konsideras Ia ideon, gi sajnas al mi ne tute--.
Mi

LA VIDPUNKTO

DE OSTROG

J55

povas trovi rimedon.
Se vi vere interesigas pri tio '!
Kompreneblc, vi estas Ia Mastro.
Vi povos iri baldaü,
se vi volas. Asano klopodos pri alivcstaJo por vi. Li
akompanos vin. Efektive, tiu via ideo ne estas malbona."
" Vi ne volos konsili kun mi pri io ? " demandis Graham
abrupte, frapita de stranga suspekto.
c c Âh, ne I ne !
Mi kredas, ke vi povas fidi ai mi pri Ia
administrado. almenaií dum nelonge," diris Ostrog, kun
rideto. "Eê se ni malkonsentas __ "
Graham rigardis lin.
" Cu batalo cble okazos baldaü ? " li demandis abrupte.
" Certe ne."
"Mi Jus pripensis pri tiuj negroj. Mi ne kredas, ke Ia
popolo intencas esti malamika kontraií rni, kaj tio estas
mia afero, êar mi estas Ia Mastro. Mi ne velas, kc oni
venigu negrojn ai Londono. Eble tio estas arkaika opinio,
sed mi havas fortajn sentojn pri Eiíropanoj kaj Ia subaj
rasoj. Eê pri Parizo--"
Ostrog staris rigardanta Iin de sub siaj maIlevitaj brovoj.
" Mi ne venigas negrojn al Londono," li diris maIrapide.
" Sed se--"
"Vi ne darfas venigi armitajn negrojn al Londono,
êu gravas aü ne gravas Ia okazo," diris Graham. "Pri
tio mi fikse decidas."
Ostrog decidis ne paroli, kaj kIinig-is respekte.

It./J

C1

r

I.:>
(

SUR

LA VOJO]

DE

LA URBEGO

157

annigo."
"Neniu senarmigo."
Flago post fiago preteriris,
rivereto el fiagoj preterfiuis, kaj poste, je Ia fino, Ia revolucia
kanto kaj orkestro el strangaj instrumentoj.
"Tli êiuj devus
nuntempe labori," diris Asano.
"Tli ne mangis dum du
tagoj, se ili ne stelis nutrajon."
êAPITRO
SUR LA VOJOJ

DUDEKA.
DE LA URBEC;O.

KAJ tiun nokton, nekonata kaj ne suspektata,
Grabam,
vesti ta kvazaü libertempanta
suboficisto de Ia Ventmasinoj, kaj akompanata
de Asano, kiu: vestigis per Ia
kanvaso de Ia Laborista
Departemento,
trarigardis
Ia
urbon.
Tra tio li jam vagis, kiam gi kusis vualita de
mallumo, sed nun li vidis gin lumigitan kaj maldorman,
kirlakvon de vivo. Spite de Ia premo kaj svingo de Ia
revoluciaj fortoj, spite de Ia neordinara malkontento,
Ia
murmuroj de Ia pli granda barakto, al kiu la unua ribelo
estis nur Ia preludo, Ia miriadoj da fiuoj de Ia komerco
ankoraü progresis, vastaj kaj fortaj.
Li komprenis nun
iom pri Ia amplekso kaj kvalito de Ia nova epoko, sed li
ne sin trovis preta por Ia senlima surprizo de Ia detala
rigardo, por Ia diluvó da koloro kaj vivaj impresoj, kiu
fiuegis preter li.
Tio estis lia unua vera kontakto kun Ia popolo de tiuj
tagoj. Li konsciis, ke êio antaüe spertita, ekster lia ekvido
al Ia pubIikaj teatroj kaj vendhaloj,
enhavis econ de
izoligo, estis nur irado inter Ia kompare malvasta politika
rondo, ke êiuj antaüaj spertoj turnigis proksime êirkau
Ia ideo de lia propra situacio.
Sed jen trovigis Ia urbe
je Ia plej okupataj boroj de Ia nokto, kun popolo plejpartc
reirinta al Ia propraj interesajoj;
jen estis Ia restarigo
de Ia vera neformala vivo, Ia komunaj kutimoj de Ia nova
tempo,
Ili elvenis komence sur straton,.kies kontraüaj vojoj estis
premplenaj de blukanvasaj livreoj. Tiu svarmo, li vidis,
estas parto de procesio-estis
strange vidi procesion promcni
tra Ia urbo sidante.
11i por tis fiagojn el kruda nigra
stofo kun rugaj literoj.
"Neniu
senarmigo,"
diris Ia
flagoj, plejparte per íuêc smiritaj literoj kaj kun negusta
literado, kaj "Kial oni senarmigu nin?"
"N eniu seu
156

Baldaü Asano ôirkaüiris por eviti kunpremitan
amason,
kiu gape rigardis Ia kelkfojan portadon de kadavroj cl
hospitalo aI mortejo, Ia kolekton post Ia rikolto de Ia morto
('C Ia unua ribclo.
Tiun nokton nemulte da homoj dormis, êiu promcnis
cksterc, Vasta ekscitigo, konstantaj amasoj, kiuj konstantc
sin sangis, êirkaúis Grahamon;
lia cerbo estis konfuzita
kaj malgajigita de senêesa tumulto, de Ia krioj kaj cnigmaj
fragmentoj de Ia socia barakto, ankoraü jus komenciganta.
eie girlandoj kaj ftagoj el nigra stofo kUI}strangaj ornamajoj
atestis Ia gradon de lia populareco.
Cie li kaptis vortojn
cl tiu kruda neklara dialekto, kiu servis por êiutagaj aferoj
la needukitan klason, Ia klason, kiu trovigis preter Ia atingo
ele kulturo per gramofonoj.
Cie tiu maltrankviIo
pro
senarmigo audigis, kaj gia proksima graveco cstis multe
pli granda, 01 li eê revis dum sia izoligo en Ia Ventmasina
Kvartalo.
Li komprenis, ke tuj kiam li revenos, li devos
diskuti tion kun Ostrog, tion kaj Ia pli grandajn aferojn,
kiujn gi simbolas, laü maniero multe pli decida, 01 antaüe.
Senêese, tiun nokton, eê dum Ia fruaj boroj de ilia promeno
tra Ia urbego, Ia spirito de senripozo kaj ribelemo kaptis
lian atenton, forpelante sennombrajn
strangajojn,
kiujn
alie li eble rimarkus.
Tiu enpensigo fragmentigis liajn impresojn. Tamen inter
tiom, kiu estis stranga kaj frapa, nenia temo, eê Ia plej
propra kaj persista, povis regi ne malbelpite.
Okazis
momentoj, kiam Ia revolucío tute forpasis de lia atentocstis detirita ftanken kvazaü kurteno, antaü iu surpriza
de talo de Ia periodo.
Heleno antaüe instigis lian spiriton
al tiu treege serioza demandado, sed okazis fojoj, kiam
cê si subiris el liaj konsciaj pensoj.
Unu momenton,
ckzempls, li trovis, ke ili transiras Ia religian kvartalon,ôar Ia facila irado êirkaü Ia urbo igis nenecesa, ke pregejoj
trovigu hazarde lokitaj-kaj
lia atento vigIe altirigis
de Ia fasado de Ia pregejo de unu el la Kristanaj sektoj.

158

LA DORMANTO

VEKIGAS

I1i vojagis sidante sur rapida supera vojo, kaj Ia konstruajo kvazaü saltis ~l Ia vido êirkaií stratkurbigo, kaj
venis rapide al ili. Gi estis kovrita de surskriba]oj de
supro gis fundo, per hela bluo kaj blanko, krom kie granda
brilega kinematografa ekrano prezentis realisman scenon
ella Nova Testamento, kaj kie vasta nigra festono, pendante
trans Ia literojn, montris, ke Ia popola religio sekvas Ia
popolan politikon.
Graham jam familiarigis kun Ia nova
l iterado, kaj tiuj surskriboj haltigis lian atenton, êar
ili estís, laü liaj ideoj, plejparte preskaü nekredeblaj
blasíemajoj.
Inter Ia malpli ofendaj trovigis : "Savado
êe Ia unua Etago-Turnigu
Dekstren."
"Aêetu Akcion
en Ia Kompanio de l' Kreinto."
"La plej Rapida Konvertigo en Londono. Spertaj
Metiistoj!
Rapidu ! "
"Kion
Kristo dirus al Ia Dormanto ?-' Aligu al Ia
Novmodaj Sanktuloj ! ,,, "Estu Kristano-sen
malhelpo
al via nuntempa Okupo."
"La plej Brilaj Episkopoj sur
Ia Benko hodiaü vespere, kaj Ia Prezoj laü Kutimo."
" Brilaj Benoj por Kleraj Komercistoj."
" Sed tio estas terura ! " diris Graham, dum tiu surdiga
krio de komercema pieco pendis super ili.
"Kio estas terura?"
demandis Ia malgranda oficisto,
sajne serêante ion nekutiman inter tiuj kriantaj literoj.
" Tio!
tu Ia esenco mem de Ia religio ne estas Ia
respektego."
_
" Ho, tio!"
Asano rigardis Grahamon. "eu gi ofendas
vin? " li aldonis per tono de viro, kiu eltrovas ion. "Ha,
mi supozas, ke jes, kompreneble.
Mi forgesis. Nuntempe
Ia konkurado por atento estas tre akra, kaj Ia homoj
vere ne havas liberan tempon por atenti siajn animojn,
kiel oni kutimis antaüe."
Li ridetis.
"En Ia malnova
tempo vi havis kvietajn dimanêojn, kaj Ia kamparon.
Tamen mi legis ie pri dimanêaj vesperoj, kiuj--"
"Sed tio," di ris Graham, ekrigardante posten aI Ia
foriranta bluo kaj blanko. "tu tio estas Ia sola--?
"
" Ekzistas kelkcent diversaj metodoj. Sed, kompreneble,
se sekto ne atentigas Ia publikon, gi ne sukcesas.
La
adorado
sangigis konforme
kun kutimoj.
Ekzistas
altgradaj sektoj kun pli kvietaj kutimoj-kosta
incenso,
individua atento, k.t.p.
Tiuj aliaj, tamen, estas trc
popularaj kaj prosperaj.
I1i pagas kelkajn doznojn da

SUR

LA VO]O]

DE

LA URBEGO

159

leonoj por tiuj êambroj al la Konsilantoj=-al vi, mi devus
diri. "
Graham ankoraü spertis malfacilecon pri ilia mono,
kaj tiu aludo al doznoj da leonoj atentigis tiun aferon
abrupte al li. Post momento li forgesis Ia kriantajn
templojn kun iliaj svarmantaj
klientserêistoj,
pro tiu
nova interesajo.
Frazo sugestis, kaj respondo fiksis Ia
ideon, ke Ia oro kaj Ia argento ambaü ne plu havas valoron
kiel mono, ke Ia stampita oro, kiu komencis sian regnon
êe Ia negocistoj de Fenikujo, nun fine detronigis.
La
sango okazis laü gradoj, sed rapide, kaj estis rezulto de Ia
etendigo de Ia êeksistemo, kiu, eê dum lia antaüa vivo,
jam preskaü anstataüis Ia oron por êiuj pli grandaj negocoj.
La ordinarajn aferojn de Ia urbo, kaj efektive, de Ia mondo,
oni faris per Ia brunaj, rozaj kaj verdaj êeketoj de Ia
Konsilantoj por malgrandaj sumoj, presitaj kun spaco
por Ia nomo de Ia pagoto.
Asano donis al li kelkajrr,
kaj je Ia unua okazo li kompletigis serion por Graham. Ili
estis presitaj ne sur êirebla papero, sed sur duone diafana
êtofo de silka fleksebleco, interteksita per silko. Trans ilin
streêigis kopio de Ia nomskribo de Graham, lia unua
renkonto kun Ia kurboj kaj strekoj de tiu familiara aütografo
dum du cent tri jaroj.
Kelkaj aliaj spertoj ne faris impresojn sufiôe fortajn
por malhelpi, ke Ia demando pri senarmigo denove okupu
liajn pensojn;
malklara bildo de templo de teosofio
kiu promesis
MIRAKLO]N!
per grandegaj fajraj literoj, eble estis Ia malplej forpusita,
sed poste sekvis vizito al Ia manghalo en Northumberland
Avenuo. Tio tre interesis lin.
Pro Ia energio kaj pripenso de Asano li povis rigardi
tiun lokon el kasita galerieto rezervita por Ia servistoj
êe Ia tabloj.
La konstrua]o plenigís de malproksimaj
obtuzaj ululoj, fajfoj kaj krioj, kies signifon li ne unue
komprenis, sed kiuj memorigis al li misteran kvazaü
ledan voêon aüditan de li post Ia refunkciado de Ia lumoj
dum Ia nokto de lia soleca vago.
Li jam kutimigis al vasteco de loko kaj grandeco de
homnombroj, tamen tiu spektaklo kaptis lin dum tre longa
tempo. Nun kiam li observis Ia servadon pli proksime

r60

LA DORMANTO

VEKIC.AS

sub si, kaj intermetis multajn
clemandojn pri detaloj,
Ia kompreno de Ia plena signifo de tiu mango por kelkmil
personoj venis al li.
Li konstante surprizigis trovante, ke tiuj detaloj kiujn
oni atendus frapi Ia atenton vigIe eê je Ia komenco m(111,
neniam rimarkigis de li, gis iu bagatelajo subite farigis
enigmo, kaj indikis Ia evidentan fakton, kiun li gis tiam
ne rimarkis.
Nur nun li ekpensis, ke tiu kontinueco
de Ia urbego, tiu forteno de Ia vetero, tiuj vastaj haloj
kaj vojoj postulas Ia malaperon
de Ia familia domo;
ke Ia tipe viktorina "Hejmo,"
Ia eta êclo el brikoj kun
kuirejo kaj lavejo, dormêambroj
kaj Iogôambroj, jam,
ckster Ia ruinoj kiuj punktis Ia kamparon, malapcris tiel
certe, kiel Ia arkaika
kabano
cl koto.
Nur nun li
perceptis tion, kio, tamen, de Ia komenco evidentigis,
ke Londono, konsiderata kicl urbo por enlogado, ne plu
estas kolekto ela elomoj, sed vastega hotelo, hotelo kun mil
graeloj ele legado, miloj da mangôambroj, pregejoj, teatroj,
venelplacoj kaj knnvenejoj;
sintezo de cntreprena]oj,
kies êefa posedanto
li mem estas.
Homoj
okupis
dormêambrojn,
eble ankaü kun antaüêambroj,
kaj tiuj
êiam estis almenaü puraj, kiu ajn ilia graelo de komforto
kaj privateco;
ekster tio ili vivis, multe same kiel multaj
vivis en Ia novaj gigantaj hoteloj ele Ia viktorinaj tagoj,
mangante, legante, pensante, ludante, parolante, êiuj en
publikaj êambroj, irante por labori al Ia fabrika kvartalo
ele Ia urbo, aü negocante en siaj kontoroj en Ia komerca
kvartalo.
Li komprenis tuj, ke tiu aferstato necese evoluigis el Ia
viktorina urbego.
La fundamenta
kaüzo ele Ia moderna
urbego estis Ia sparaelo per kooperado kaj kunlaborado.
La êefa kialo, kiu malhelpis Ia mergadon de Ia apartaj
familioj dum lia propra generacio, estis sole Ia ankoraü
neperfekta
civilizigo de Ia popolo, Ia fortaj, barbaraj
fierecoj, pasioj ka j kredoj, Ia [aluzoj, rivalajoj, kaj abrupteco
de Ia meza kaj malsupera klasoj, kiu necesigis Ia tutan
apartigon de apuelaj familioj.
Sed Ia sangigo, Ia malsovagigo de Ia popolo, eê tiam rapide progresis. Dum sia
mallonga tridekjara tempo ele antaüa vivo li vidis treegan
etendigon de Ia kutimo mangi for de Ia domo; ekzemple,
Ia nur hazarde vizitata êambreto elividita kvazau ôcvalejoj,

SUR LA VO]O] DE LA URBEGO

16r

anstataüigis de Ia larga kaj homplena kafejo;
kluboj por
virinoj iniciatigis, kaj treega disvastigo de legoêam broj,
parolêambroj
kaj bibliotekoj atestis Ia kreskadon de Ia
socia konficlo. Tiaj promesoj nun fine atingis sian tutan
plenumigon.
La cnâlosita kaj forbarita
familia domo
jam longe malaperis.
La hornoj sub li apartenis, li sciigis, alia submeza klaso,
Ia klaso tuj super Ia bluvestitaj Iaboristoj, kiu klaso, dum Ia
viktorina periodo, tiel kutimis mangi kun êia gardo por sia
privateco, ke ~iaj anoj, se okazajo devigis al ili publikan
mangon, devis kaâi sian ernbarasigon aü sub krudaj serco]
aü sub tre batalema
sinteno.
Sed tiuj gaje kvankam
malpeze vestitaj
homoj sube, eê se ili estis vivecaj,
-rapidernaj, kaj senparolemaj,
tamen konelutis elegante,
kaj certe aspektis tute trankviIaj unu rilate Ia alian.
Li rimarkis signifan afcrcton;
Ia tablo estis kaj rcstis
plaôe areia, ne montrig-is io por egali Ia konfuzigon, Ia.
clisjetitajn panerojn, Ia makulojn ele nutrajoj kaj konelimentoj,
Ia renversitajn
trinkajojn
kaj
forpuâitajn
ornamajojn, kiuj antaüc markis Ia ventegan progreson ele Ia
viktorina
mango.
La mangilaro
estis tute eliferenca.
Ne trovigis ornamajoj, nek floroj, kaj Ia tablo ne portis
tukon, estante farita, li sciigis, el soIiela substanco kun
aspekto kaj surfaco kvazaü elamasko. Li povis vidi, ke
tiu damaska substanco havas desegnon el gracie arangitaj
komercaj reklamoj.
En speco de alkoveto antaü êiu manganto staris komplika
aparato el porcelano kaj metalo. Ciu havis nur unu teleron
el blanka porcelano, kaj per kranoj por volatilaj fluidajoj
varma kaj malvarma Ia manganto mem lavis tiun inter Ia
servado;
li ankaü lavis Ia elegantajn
blankmetalajn
tranêilon kaj forkon, kiam necesis.
Supo kaj Ia artefarita vino, kiu estis Ia ordinara trinkajo,
Iiverigis de simiIaj kranoj, kaj Ia ceteraj mangajoj iris
aütomate en plaêe arangitaj plaeloj Iaülonge de Ia tablo
sur argentaj reloj. La rnanganto haltigis ilin kaj mem servis
sin laüvole.
Ili aperis el pordeto êe unu fino de Ia tablo
kaj malaperis êe Ia alia. Tiu demokrata sentimento nun
polviginta, tiu malbela fiereco de servutaj animoj, kiu igis
egalulojn malvolontaj servi unu Ia alian, ankaü estis tre
forta inter tiuj antaü li. Li tiom cnpensigís pri tiuj detaloj,

Viti
r62

?,

LA DORMANTO

VEKIGAS

ke nur kiam li ekforlasis Ia lokon li rimarkis Ia grandegajn
reklamajn
dioramojn,
kiuj iris majeste laü Ia superaj
muroj kaj anoncis Ia plej surprizajn ajojn.
Post tiu loko ili venis en homplenan halon, kaj li trovis
Ia kaüzon de Ia bruo kiu tiel perpleksis lin. Ili haltis êe
turnbarilo êe kiu oni pagis.
La atento de Graham tuj kaptigis de fortega abrupta
ululo, sekvata de vastaledsimila
voêo. "La Mastro pace
dorrnas," gi kriegis.
"Li bonege sanas.
Li intencas
dediêi Ia cetcron de Ia vivo al Ia aeronaútiko.
Li diras, ke
virinoj estas pli belaj, 01 iam ajn antaüe.
Galup'!
Úau!
Nia mirinda civilizacio surprizas lin pretermezure.
Preter
êiu mezurp. Galup'! Li tre fidas al êefo Ostrog, absolute
fidas al Cefo Ostrog.
Ostrog estos lia êefministro;
li
havas aütoritaton
forpeli aü restarigi publikajn oficistojn
-êiu
oficdonado restos en Iiaj manoj.
Ciu oficdonado
en Ia manoj de êefo Ostrog!
La Konsilantojn
oni jam
sendis al ilia propra malliberejo super Ia Konsilejo."
Graham haltis je Ia unua frazo, kaj, rigardante supren,
vidis stultan trumpetan vizagon, el kiu tio blekigis.
Tio
estis Ia Generala Informa Masino.
Dum kelka tempo
gi êajnis rehavigi al si spiron, kaj aüdigis regula pulsado
el gia cilindra korpo. Tiam gi trumpete diris " Galup' ,
Galup' ! " kaj rekomencis paroli.
" Parizo nun tute trankviligis.
Ciu kontraüstaro
jam
íinigis, Galup'!
La negra polico tenas êiun gravan
pozicion en Ia urbo.
Ili tre kurage batalis, kantante
laüdojn verkitajn pri iliaj prapatroj de Ia poeto Kipling.
Kelkfoje ili sendisciplinigis,
kaj torturis kaj atakis vunditajn kaj kaptitajn ribelulojn, virojn kaj virinojn.
Do-ne ribelu!
Haha!
Galup'!
Galup'!
Ili estas gajuloj.
Gajaj bravuloj.
Tio estu leciono por Ia senorda banderlog
de êi tiu urbo.
Jaha!
Banderlog!
Malpurajo
de l'
tero!
Galup'!
Galup'!"
La voêo haltis. Aüdigis koníuzita murmuro de malaprobo
inter Ia amaso.
"Damnindaj
negraêoj."
Viro apud ili
komencis deklami.
"êu tio estas Ia ago de Ia Mastro,
fratoj?
êu tio estas Ia ago de Ia Mastro? "
" Negra polico l " diris Graham.
"Kio
tio estas?
êu tio signifas-"

SUR

LA VO]O]

DE

LA URBEGO

Ió3

Asano tuêis lin je Ia brako kaj donis alli avertan rigardon ;
tuj alia el tiuj mekanismoj kriis surdige, kaj parolegis per
akra voêo. "]ahaha!
Jaha! ]ap!
Aüdu vigIan jurnalon
bleki l Viglan [umalon l ]aha!
Terura afere en Parizo !
]ahaha!
La Parizanoj incitigis de Ia negra polico gis
murdema grado.
Teruraj revengoj.
La sovaga epoko
revenas.
Sango!
SANGO!
]aha."
La pli proksima
Babilmasino ululis gigante, "Galup'!
Galup'!"
dronigis
Ia finon de Ia dirajo, kaj daürigis, per iom pli mal alta tono
01 antaüe, novajn komentariojn
pri Ia abomenajoj
de
senordeco.
"La legon kaj ordon oni devas subteni,"
diris Ia pli proksima Babilmaâino.
" Sed--"
komencis Graham.
"Ne demandu êi tie," diris Asano.
"Au vi trovigos
miksita en argumento."
" Do, ni íoriru," diris Graham, "êar mi volas scii plu
pri tio."
.
Dum li kun sia kunulo sin êovis al la elirejo tra Ia ekscitita
svarmo, kiu staris amase sub tiuj voêegoj, Graham rimarkis
pli klare Ia amplekson kaj detalojn de Ia halo, Entute,
grandaj kaj malgrandaj,
probabIe trovigis preskaü mil
de tiuj masinoj, kiuj fajfis, ululis, kriegis kaj babilis en
tiu vasta spaco, êiu kun sia amaso de ekscititaj
aüskultantoj,
kies plejparto
estis blue vestita.
Estis
masinoj de êiu speco, de Ia etaj skandalantaj
aparatoj,
kiuj rikanis mekanikan
saskasmon en kasitaj anguIoj,
tra multaj gradoj, gis dek-kvin-metraj
gigantoj, kiaj tiu,
kiu unue kriegis super Graham.
Tiu halo estis pli 01 ordinare plena, pro Ia treega
publika interesigo pri aferoj en Parizo.
Estis evidente,
ke Ia barakto estis multe pli sovaga, 01 Ostrog antaüe
priskribis gin. Ciuj masinoj parolis pri tiu temo, kaj êar
Ia êeestantoj ripetis ilin, Ia vastega abelujo zumis per tiaj
frazoj, kiaj:
"Policano
pendigita."
"Virinoj
mortbruligitaj,"
ktp.
"Sed êu Ia Mastro permesas tiajn
agojn? " demandis viro apud li. "êu tio estas Ia komenco
de Ia regno de Ia Mastro? "
êu tio estas Ia komenco de Ia regno de Ia Mastro?
Longe
post kiam li forlasis Ia halon, Ia kriegoj, fajfoj kaj blekoj
de Ia masino] sekvis Iin; "Galup'!
Galup'!"
"] ahaha,

164

LA DORMANTO

VEKI(~AS

Jaha, Jap'!
Jaha!"
tu tio estas Ia komenco de Ia regno
de Ia Mastro?
Tuj kiam ili sin trovis sur Ia vojoj, li komencis aldemandi
Asanon insiste pri Ia barakto en Parizo. "Tiu senarmigo !
Pri kio ili sin genis?
Kion êio signifas?"
Asano sajnis
precipe voli certigi lin, ke êio statas bone.
"Sed tiuj
kruelaJoj!"
"Oni ne povas fari omeleton, ne rompante
ovojn," di ris Asano.
"Tio nur estas Ia kanajlo.
Nur
en unu kvartalo,
La tuta cetero statas bone. La laboristoj de Parizo estas Ia plej sovagaj de Ia mondo, krom
niaj. "
" Kio! Ia Londonanoj ? "
" Ne, Ia Japanoj. Oni nepre devas firme regi ilin,"
" Sed mortbruligi virinojn ! "
" Komunumo ! " diris Asano.
"Ili volas forsteli vian
havajon.
Ili volas malpermesi Ia posedadon de havajo,
kaj starigi Ia regnon de Ia Amasaêo.
Vi estas Ia Mastro,
Ia mondo estas via. Sed ne íondigos Komunumo êi tie.
ti tie ne necesos negra polico.
"Krome,
oni uzis por ili êiun prizorgon.
Oni vcnigis
iliajn proprajn
negrojn-france
parolantajn
negrojn.
Regimentojn el Senegal, kaj Niger, kaj Timbuktu."
" Regimentoj ?" diris Graham, "Mi kredis, ke estas
nur unu--"
"Ne," diris Asano, kaj kaãe rigardis lin. "Estas
pli

01 unu."
Graham sin sentis malplaêe senpova.
" Mi ne supozis," li komencis, kaj haltis abrupte.
Li
parolis ftanke de Ia temo, petante informon pri Ia Babilmaêinoj.
La plejparto
de Ia amaso aspektis malíreêc
aü eê êifone vestita, kaj Graham sciigis, ke rilate Ia pli
prosperajn klasojn, êiuj pli komfortaj logejoj de Ia urbo
enhavas Babilmaêinojn, kiuj parolas tuj kiam oni movas
tenilon. La enloganto povis konekti tiun kun Ia kabloj de
tiu ella grandaj Novajaj Sindikatoj, kiun li preferis. Kiam
li sciis tion, li demandis Ia kialon, ke ili forestas de lia
propra apartamento.
Asano embarasigis,
"Tion mi ne
rimarkis," li diris. "Vcrsajne Ostrog forigis ilin."
Graham rigardis lin fikse. "Kiel, do, mi sciu ion ? "
li kriis.
" Eble li kredis, ke ili genos vin," diris Asano.

SUR

LA VOJOJ

DE

LA URBEGO

165

"Mi ordonos, ke oni restarigu ilin, tuj kiam mi reiros,"
cliris Graham post paüzo.
Li trovis malfacile kornpreni, ke tiu novajohalo kaj Ia
rnanghalo ne estas grandaj centraj lokoj-ke
similaj haloj
trovigas sennombre tra Ia tuta urbego.
Sed foje kaj ree
dum Ia nokto Iiaj oreloj kaptis inter Ia tumulto de Ia vojoj
Ia strangan ululon de Ia organo de Cefo Ostrog, "GaIup' !
Galup' ! " aü Ia akresonan "Jahaha!
Jaha!
Jap'!A üdu viglan jurnaIon bleki ! " de gia êefa rivalo,
Trovigis ankaü infanejoj similaj al tiu, kiun li nun
eniris. Oni atingis gin per Iiíto, kaj per vitra ponto, kiu
transiris Ia rnanghalon kaj Ia straton per nekruta suprena "
klinigo. Por eniri Ia unuan fakon de Ia infanejo, li devis
uzi sian nomskribon laü Ia instruo de Asano.
Tuj ili
atentigis de viro vestita per purpura robo kun ora ligiIo,
Ia insigno de Ia kuracistoj.
Li vidis, per Ia sinteno de tiu
viro, ke oni jam rekonis lin, kaj li sekve senkase dcmandis
pri Ia strangaj arango] de Ia loko. Ambaúflanke de Ia koridoro, kiu estis silcnta kaj remburita, kvazaü por mallaütígí piedsonojn, trovigis mallargaj
pordetoj, kies grando kaj arango sugestis Ia êeIojn de
Viktorina m illíberejo. Sed Ia supera parto de êiu pordeto
estis farita el Ia sama verdeta diafana materialo,
kiu
antaüe enfermis Iin, kiam li vekigis, kaj interne, rnalklare
videbla, kusis en êiu fako tre juna infaneto sur nesto
cl vato. KompIika aparato gardis Ia atmosferon, kaj sonigis
sonoriIon maIproksime
en Ia centra oficejo je Ia pIej
maIgranda sangigo for de Ia gusta grado de temperaturo
kaj malsekeco.
Sistemo de tiaj infanejoj preskaü tute
anstataüis Ia dangerajn aventurojn de Ia antikva vartado.
La kuracisto baldaü rimarkigis al Graham Ia "nutristinojn," vicon de mekanikaj figuroj, kun brakoj, sultroj
kaj brustoj mirege reale skuIptitaj
kaj kunigitaj per
artikoj, sed tamen kun nur metaIaj tripiedoj sube, kaj
portantaj
anstataü
vízagon platan diskon kun reklamoj
interesaj aI patrinoj.
EI êiuj strangaj aferoj, vidataj de Graham tiun nokton,
neniu pIi agacis lian kutiman pensmanieron
01 tiu loko.
La vi do de Ia rozaj kreitajetoj,
kun malfortaj membroj
hezite rnoviganta] kaj sin svingantaj,
lasitaj en soIeco'
scn kareso aú amo, tute sokis lin. La gardanta kuracisto

/f'

166

LA DORMANTO

VEKIGAS

male opiniis.
Lia statistiko
konstatis nedisputeble,
ke
dum Ia Viktorina epoko Ia plej dangera parto de Ia vivo
okazis inter Ia brakoj de Ia patrino, ke tie Ia homa mortado
êiam estis plej terura. Kontraüe, êi tiu infaneja kompanio,
Ia Internacia
Infaneja Sindikato, ne perdis duonon pro
cen to el Ia miliono da iníanoj, kiuj estis gia propra gardaJo.
Sed Ia antaüjugo de Graham venkis en li eê Ia ateston de
tiaj ciferoj.
En unu el Ia multaj koridoroj ili poste trovis junan
paron vestitan per Ia .kutima blua kanvaso;
ili rigardis
tra Ia diaíanajo, kaj ridis histerie pri Ia senhara kapo de
ilia unua naskito.
La vizago de Graham versajne malkasis
lian opinion pri ili, êar ilia gajeco êesis kaj ili aspektis
hontigitaj.
Sed tiu eta okazajo emfazis lian subitan
komprenon pri Ia abismo inter lia penskutimo kaj Ia moroj
de tiu nova epoko. Li pasis ai Ia rampejoj kaj ludejoj,
perpleksite
kaj maltrankviligite.
Li trovis Ia senfine
longajn ludejojn malplenaj!
almenaú Ia tiamaj infanoj
pasigis Ia nokton per dormo.
Dum ili transiris
Ia
êambrojn, Ia malgranda oficisto priskribis Ia specon de Ia
Iudiloj, kiuj estis evoluajoj el tiuj inventitaj de Ia inspirita
sentimentalisto Froebel.
Trovigis ~i tie kelkaj vartistinoj,
sed multo estis farita de masinoj, kiuj kantis kaj dancis
kaj lulis.
•.
Graham ankoraü ne klare komprenis multajn detalojn.
"Sed tiom da orfoj!" li diris perpleksite, revenante al
sia unua eraro, kaj sciigis denave, ke ili ne estas orfoj.
Forlasinte
Ia infanejon,
li tuj komencis esprimi Ia
abomenon, kiun Ia infanetoj en siaj kovriloj sentigis ai li.
" LU Ia patrina amo malapcris ? " li diris. "LU gi estis
nur hipokritajo ? LU gi ne estas instinkto?
Tio sajnas tiel
nenatura-preskau
abomena.'
c c ti tie ni trovos Ia dancejon,"
diris Asano por respondo.
" Sendube gi estos plena. Malgraü Ia politika renversigo
gi estos plena.
La virinoj ne multe interesigas pri Ia
politiko-krom
nur malmultaj.
Vi vidos Ia patrinojnIa plejparto de Ia junulinoj de Londono estas patrinoj.
En tiu klaso oni opinias meritinde naski unu infanon-tio
pruvas viglecon. Malmultaj el Ia meza klaso posedas pli
01 unu infanon.
Sed sub Ia Laborista Departemento
Ia
afero estas tute diferenca.
Kaj rilate patrinan amon !

SUR

LA VO]O]

DE

LA URBEGO

167

Ili ankorau treege fieras pri siaj infanoj.
Ili ofte venas
êi tien por rigardi ilin."
" eu do tio signifas, ke Ia logantaro de Ia mondo--?
"
" Malpliigas P
]es.
Krorn inter Ia homoj sub Ia
Laborista Departemento.
Spi te de Ia scienca disciplino
ili estas senzorgaj--"
La aero subite dancis per muziko, kaj laü koridoro, al
kiu ili oblikve alproksimigis, kaj kiu sajnis enhavi vicon
da grandiozaj kolonoj el diafana ametisto, fluis amaso
da gajuloj kaj tumulto el krioj kaj ridoj. Li viclis buklajn
kapojn,
girlanditajn
brovojn,
kaj feliêan, komplikan
nebulon el rozkoloro pasi triumfe trans Ia bildon.
"Vi rimarkos," diris Asano ridete.
"La mondo tu te
sangigis. Post momento vi vídos Ia patrinojn de Ja nova
epoko.
Venu êi tien.
Trc baldaü vi denove vidos êi
tiujn."
Ili supreniris iorn da distanco per rapida lifto, kaj'
transpasis ai malpli rapida. Dum ili iris, Ia muziko êajne
kreskis, gis gi aüdigis proksima kaj profunda kaj grandioza,
kaj ili povis distingi J'l takton de sennombraj dancantaj
piedoj, kiuj movigis laã gia glora teksa]o el sonoj.
lli
pagis êe turnbarílo, kaj eliris ai Ja plena raveco de sono
kaj vidajo sur Ia largan galerion, de kiu oni superrigardis
Ia dancej on.
" Tie," diris Asano, " trovigas la gepatroj de Ia infanetoj,
kiujn vi vidis."
La halo ne estis tiel riêe ornamita, kicl tiu kun Ia Atlas,
sed, esceptinte tion, gi estis la-plej belcga iam vidita de
Graham. La belaj blank-membraj statuoj, kiuj subtenis Ia
galeriojn, memorigis lin ankoraü unu fojon pri Ia reflorado
de Ia skulptarto;
ili êajnis sin tordeti en plaêaj pozoj,
iliaj vizagoj ridis. La fonte de Ia muziko kiu plenigis Ia
halon estis kaâita, kaj Ia tuta vasta, brilanta planko estis
dense kovrita
de dancantaj
paroj.
"Rigardu
ilin,"
diris Ia malgranda oficisto, "widu, kiel malmulte ili sin
genas pri patrina amo."
La galerio, sur kiu ili staris, trovigis sur Ia supra rando
de grandega ekrano, kiu apartigis Ia dancejon je unu
flanko de spcco de ekstera halo, kiu malkasís tra larga]
arkajoj Ia senêesan antaüeniron
de Ia urbaj vojoj.
En
tiu ekstera loko estis granda amaso da homoj malpli
M

168

LA DORMANTO

SUR

VEKIGAS

brilc vestitaj, preskaü samnombraj kiel tiuj, kiuj dancis
interne;
ili portis grandaparte
Ia bluan uniformon, kiu
nun estis tiel familiara al Graham. Kvankam tro malriêaj
por trapasi Ia pagbarilojn al Ia festo, ili tamen ne povis
forteni sin de gia alloga sono.
Kelkaj eô malplenigis
spacojn, kaj ankaü dancis, flirtigante Ia ôifonajojn en Ia
aero. Iuj kriis dancante, kun sercoj kaj kuriozaj aludoj
nekompreneblaj al Graham. Unu fojon iu komencis fajfi Ia
melodion de Ia revolucia kanto, sed sajnis, ke tiun komencon
oni tuj malpermesis.
La angulo ne estis luma, kaj Graham
ne povis vidi. Li turnigis denove al Ia dancejo.
Super Ia
kariatidoj staris marmoraj
bustoj de homoj, kiujn tiu
epoko nomis eminentaj
moralaj
pioniroj;
sed Ia
plejparto estis nekonata al Graham, kvankam li rimarkis,
kc trovigas Grant Allen, Le Gallienne, Nietzsche, Shelley,
kaj Goodwin.
Nigraj festonegoj kaj elokventaj
citajoj
subtenis Ia grandegon
surskribon,
kiu parte kaêis Ia
superan finon de Ia dancejo, kaj anoncis, ke Ia "Festa
de Ia Vekigo " nun okazas.
"Pro tio, miriadoj libertempas aü restas for de Ia laboro,
tute ekster tiuj laboristoj, kiuj rifuzas reiri al Ia laboro,"
diris Asano. "Tiuj homoj estas ôiam pretaj libertempi."
Graham paêis al Ia parapeto,
kaj klinigis super gi.
rigardante
Ia dancantojn.
Krom du aü tri proksimaj
flustrantaj
paroj, kiuj kase apartigis sin de Ia amaso, li
kaj lia sekvanto staris solaj sur Ia galerio. Varma spiro dr
parfumo kaj viveco supreniris al li. Kaj viroj kaj virinoj
sube estis malpeze vestitaj, kun nudaj brakoj kaj koloj.
kiel Ia konstanta varmeco de Ia urbo ebligis.
La haroj
de Ia viroj ofte aspektis kiel amaso da virinecaj bukloj.
iliaj mentonoj êiarn estis razitaj, kaj multaj el ili havis
rugigintajn aü kolorigitajn vangojn.
Multaj el Ia virinoj
estis tre belaj, kaj ôiuj estis vestitaj kun pene konsiderita
koketeco.
Dum ili preterdancis
sube, li vidis ekstazajn
vizagojn kun okuloj duone fermitaj pro plezuro.
" Kiu grado de homoj tiuj estas? " li demandis abrupto.
" Laboristoj-prosperaj
laboristoj.
Tiuj, kiujn vi antaüe
nomus Ia meza klaso.
La sendependaj
vendistoj kun
apartaj butiketoj jam de longe malaperis, sed ni hava
estrojn de aferoj, servistojn en provizejoj por necesajoj,
ingenierojn de cent specoj.
Hodiaü okazas Iibertempo.

LA VOJO]

DE

LA. URBEGO

169

kaj ôiu dancejo tra Ia urbo estos premplena, kaj ankaü
ôiu pregej o. "
" Scd-Ia virinoj ? "
"Tute
same.
Ni havas cent specojn de laboro por
virinoj.
Sed vi vidis Ia kornencigon de Ia sendependa
laboristino dum viaj tagoj.
Nun Ia plejparto da virinoj
estas sendependa.
La plejparto el tiuj estas pli aü malpli
edziniginta-s-ni
havas kelkajn metodojn
de kontraktokaj Ia laboro donas al ili pli da mono, kaj ebligas, ke ili
sin amuzu."
" Mi komprenas," diris Graham, rigardantc Ia rugigintajn
vizagojn, Ia ekbrilon kaj kirligon de Ia movoj, kaj ankoraü
li memoris tiun inkubon de rozaj, senpovaj membroj.
" Kaj tiuj estas-patrinoj
?"
" La plimulto el ili."
" ]u pli mi vidas de tiuj aferoj, des pli komplikaj mi
trovas viajn problemojn.
Ekzemple, tio estas surprizo.
Tiu novajo pri Parizo ankaii estis surprizo."
Post ne longe li denove parolis.
"Tiuj estas patrinoj.
Mi supozas, ke poste mi atingos Ia
modernan manieron konsideri tiajn aferojn.
Mi havas
malnovajn
kutimojn
de penso-kutimojn
bazitajn,
mi
supozas, sur bezonoj, kiuj jam de longe ôesis ekzisti.
Kompreneble,
dum mia tempo decis, ke virino ne nur
nasku infanojn, sed ankaü prizorgu ilin, sin dediêu al ili,
eduku ilin-eiujn
esencajn partojn de Ia morala kaj
mensa edukado Ia infano ricevis de sia patrino.
Se ne,
gi tute ne ricevis ilin. Tre multaj, mi konfesas, ne ricevis
ilin. Nuntempe, evidente, ili ne pli bezonas tian zorgon,
01 se ili estus papilioj. Mi komprenas tion!
Sed antaüe ni
havis idealon-tiu
bildo de serioza, pacienca virino,
silente kaj trankvile mastrino de Ia hejmo, Ia patrino
kaj Ia kreanto de homoj=ami êin estis speco de adoro--"
Li haltis kaj ripetis, "Speco de adoro."
"La idealoj sangigas,"
diris Ia malgranda
oficisto,
t kiam
Ia bezonoj sangigas."
Graham vekigis el momenta revo, kaj Asano ripetis
siajn vortojn.
La atento de Graham rei ris al Ia afere
diskutata.
"Kompreneble,
mi konfesas Ia perfektan raciecon de
ôi tio. Trankvileco, sobreco, Ia matura penso, Ia neegoisma
t

17°

LA DORMANTO

VEKIGAS

ago, ili necesas por Ia barbara vivo, Ia vivo inter dangero.
La malgajeco estas Ia tributo de Ia homo al nevenkita
naturo.
Sed Ia homo jam venkis Ia naturon-liaj
politikaj
aferoj estas arangitaj de Cefoj posedantaj negran policonkaj Ia vivo estas goja."
Li rerigardis Ia dancantojn.
"Goja," li diris.
" Okazas momento] de laceco," diris penseme Ia oficisto.
"Tli êiuj aspektas junaj.
Inter ili mi evidente aspektus
Ia plej maljuna.
Tamen dum mia propra tempo oni
kredus min nur mezaga."
" Ili ja estas junaj.
Trovigas malmultaj maljunuloj el
ti u klaso en Ia laborurboj ."
" Kaj Ia kialo? "
" La vivo de maljunulo ne estas tiel plaêa kiel antaüe, se
oni ne estas sufiêe riêa aêeti amantojn kaj helpantojn.
Kaj
ni posedas institucion nomitan ' Eütanasio.' "
"Ha,
tiu Eütanasio l " diris Graham.
"La
plaêa
morto? "
"La
plaêa morto.
Gi estas Ia lasta plezuro.
I.a
Eütanasia Kompanio tre bone arangas êion. Oni pagas Ia
monsumon-c.gi
estas kosta afero-Ionge
antaüe, feriras
al plezururbo, kaj revenas malriêa kaj laca, tre laca."
" J am restas multo nekomprenebla al rni," diris Graham
post paüzo.
"Tamen mi komprenas Ia logikecon de êio.
Nia aro da furiozaj virtoj kaj maldolêaj sindetenoj estis
sekvo de necerteco kaj dangero. La Stoikulo, Ia Puritanulo,
eê dum mia tempo, estis malaperantaj
tipoj.
En tiu i
malnovaj tagoj Ia homo sin armis kontraü Doloro, sed nl111
li estas avida nur por Plezuro.
J en trovigas Ia diferenco.
La civilizacio forpelis doloron kaj dangeron tiel malprok
simen-por
Ia mezriêuloj.
Kaj nur ili gravas nun.
Mi
dormis ducent jarojn.'
Dum minuto ili sin apogis sur Ia parapeto, sekvante Pl'l
okuloj Ia komplikan evoluon de Ia danco. Vere, Ia SCCI111
estis tre bela.
"Antaií
Dio l " kriis Graham, subite, "Mi plivolus
esti vundita sentinelo frostanta en Ia nego, 01 unu el tiu]
kolorigitaj malsaguloj ! "
"En Ia nego," diris Asano, "oni eble pensus diferencc."
"Mi estas barbaro,"
diris Graham, ne atentante
Iin.
" J en Ia malfacila]o.
Mi estas praa-c-stonepoka.
111"

SUR

LA VOJOJ

DE

LA URBEGO

171

fonto de kolero kaj timo kaj furiozo estas fermita kaj
sigelita, Ia kutimoj de ilia tuta vivo igas ilin bonhumoraj
kaj facilaj kaj plaêaj.
Vi devas toleri miajn malsatojn
kaj sokcjn de Ia dek-naüa jarcento.
Tiuj, vi diras, estas
spertaj laboristaj, k.t.p.
Kaj dum ili dancas, aliaj homoj
batalas-homoj
mortas en Parizo por defendi Ia mondon
-por ke tiuj dancu."
Asano necerte ridetis.
"Sed efektive, homoj ankaü
mortas en Londono," li diris.
Okazis momenta silento.
" Kie tiuj dormas? " demandis Graham.
"Sube, kaj supre-Ia
loko estas komplika kuniklejo.' ,
" Kaj kie ili laboras?
Tio estas Ia familia vivo."
" Vi vidos nemulte da laboro hodiaü nokte.
La duono
el Ia laboristoj estas armitaj ali forlasis Ia laboron.
La
duono el êi tiuj libertempas.
Sed ni vizitos Ia fabrikejojn,
se vi tion volas.'
Dum iom da tempo Graham rigardis Ia elancantojn, tiam
subite sin forturnis.
"Mi volas vidi Ia laborantojn.
Mi
jam vidis sufiêe da tiuj," li diris.
Asano konelukis lin laü Ia galerio trans Ia dancejon.
Baldaü ili vidis transan koridoron, kiu blovigis spiron el
aero pli pura, pli malvarma.
Asano ekrigarelis tiun korieloron dum ili preterpasis
gin, haltis, reiris al gi, kaj turnigis al Graham kun rideto.
" J en io, Majstro," li diris, "kio estos familiara al vialmenau-tamen--.
Seel mi ne diros al vi. Venu!"
Li kondukis lin laü enfermita koridoro, kiu poste malvarrnigis. La resonado de iliaj piedpasoj montris, ke Ia loko
estas ponto.
Iii eniris ronelan galerion kun vitrajoj
kontraü Ia ekstera vetero, kaj tiamaniere atingis rondan
êambron kiu êajnis familiara, kvankam Graham ne povis
klare memori, kiam li antaüe eniris gin. En tiu êambro
staris stupetaro-la
unua, kiun Graham vidis post sia
vekigo-i-ka] ili supreniris gin kaj atingis altan, malluman,
/
malvarman lokon, en kiu denQva êtupetaro staris preskaü.>
vertikale.
Ankaü tion ili supreniris, Graham ankoraü
perpleksita,
Sed je Ia supro li komprenis, kaj rekonis Ia metalajn
stangojn, al kiuj li sin tenas. Li staris en Ia kago sub Ia
globo de Ia katedralo ele S-ta. Paülo.
La kupolo levigis

.

.J
v

'l

I72

LA DORMANTO

VEKIGAS

nur iomete super Ia generala konturo de Ia urbego, en Ia
trankvilan krepuskon, kaj íorkurbigis, brilante grase sub
nemultaj malproksimaj lumoj, en êirkaúa puto el mallumo.
Li elrigardis tra Ia stangojn al Ia klara nordokcidenta
êielo, kaj vidis neêangitaj Ia brilajn stelarojn.
Capella
pendis okcidente, Vega JUs Ievigis, kaj Ia sep lumaj punktoj
de Ia Granda Urso svingigis supre en sia majesta rondo
êirkaü Ia Polusa Stelo.
Li vidis tiujn stelojn sur klara spaco de êielo. Oriente
kaj sude Ia grandaj,
rondaj konturoj
de plendantaj
ventmasinoj
kovris Ia êielon, tiel ke Ia brilego êirkaü
Ia Konsilejo estis kasita.
Sudoriente pendis Oriono, sin
montrante
kvazaü pala fantomo tra latajo el fero kaj
interplektitaj
formoj super konfuza aro da lumoj. Mugado
kaj Ia krio de sireno, kiuj venis de Ia flugstacioj, anoncis
'aI Ia mondo, ke unu el Ia aeroplanoj estas preta foriri.
Li restis kelkan tempon rigardante
Ia brilegan stacion.
Tiam lia rigardo revenis al la nordaj stelaroj.
Longe li silentis.
"Tio," li diris fine, ridetante en Ia
ombro, " sajnas Ia plej stranga el êio. Stari sub Ia kupolo
de S-ta. Paulo kaj vidi pluan fojon tiujn familiarajn,
silentajn stelojn ! "
De tie Graham kon.dukigis de Asano laü multaj vojoj
al Ia granda spekula kaj negoca kvartalo, kie Ia plejparto
de Ia riõajo de Ia urbo estis perdata kaj gajnata.
Ti 11
impresis lin, kiel preskaü senfina serio da tre altaj haloj,
ôirkaüitaj de etago sur etago de gaIerioj, al kiuj malíermigis
miloj da kontoroj, kaj transpasita de komplika amaso da
pontoj, trotuaroj, aeraj reloj kaj kablaj pendvojoj.
Kaj
tie, pli 01 êie ajn, alte levigis Ia tono de furioza vigleco, di'
nekontrolebla,
hasta agemeco.
Cie trovigis fortega rek
lamado, gis lia cerbo turnigis pro Ia tumulto de lumo ka 1
koloro. Kaj Babilmaêinoj kun aparte raükaj tonoj abundis,
kaj pIenigis Ia aeron per penaj sirkrioj kaj idiota slango
"Grasu
Ia okulojn kaj glitu!"
" Gehup', Bonanza ."
" Goliproj venu kaj vidu ! "
La loko sajnis esti dense plena de homoj, aü profundo
ekscititaj, aü svelantaj pro kaêita ruzeco; tamen li sciigi."
ke Ia halo estis kompare malplena, ke Ia grandaj politik.i]
konvulsioj de Ia lastaj tagoj malpliigis Ia negocadon gi
senprecedente malalta nivelo. En unu vastega loko stari

SUl~ LA VO]O]

DE

LA URBEGO

I73

longaj vicoj da tabloj por ruleto, êiu el kiuj havis ekscititan
sendignan amason ôirkaüe ; en alia krianta Babelo el
blankvizagaj virinoj kaj Iedopulrnaj rugnukaj viroj aêetis
kaj vendis Ia akciojn de absolute fiktiva negoca entreprenajo, kiu êiukvinminute
pagis dividendon
de dek
pro cento, kaj nuligis parton da siaj akcioj per loteria
rado.
Tiujn negocajn aferojn oni daiírigis per energio, kiu facile
transiris en furiozon, kaj Graham, alproksimigante
al
densa amaso, trovis êe gia mezo duon da eminentaj
komercistoj, fortege argumentantaj
per dentoj kaj ungoj
pri iu delikata punkto de komerca etiketo.
Do io ankoraü
restis en Ia vivo, pro kio oni povis batali! Poste li spertis
sokon pri kriega anonco en literoj el helrugaj fíamoj,
êiu duoble tiel alta, kiel homo :
NI SEKURAS LA POS'DANT'.
NI SEKURAS LA
POS'DANT'.
" Kiu estas Ia Pos'dant: ? "
"La Posedanto-vi."
"Sed kio estas "sekuri.'
Lu ili sendangerígas
min?
Kaj kiel? "
" Lu vi ne havis sekuradon ? "
Graham meditis.
"Lu asekurado? "
"]es-asekurado.
Mi memoras, ke tio estis Ia pli
malnova vorto.
11i asekuras vian vivon.
Dozandoj da
homoj havigas al si polisojn, miriadojn da leonoj oni
riskas pro vi. Kaj pli malproksime oni vendas vivrentojn
pro via vivo. Ili faras tion pro êiu, kiu estas iel eminenta.
Rigardu tien ! "
Homamaso mugis kaj sovigis, kaj Graham vidis vasta~
nigran ekranon subite lumigita de ankoraií pli grandaj
literoj el brulanta purpuro:
VIVRENTO]
PROL' POS'DANT'-x
5 PR.
La amaso komencis
krii pri tio, aro da spiregaj
sovagokulaj
viroj preterkuris,
ekprenante
Ia aeron per
hoksimilaj fingroj. Okazis furioza premigo êirkaü pordeto.
Asano kalkulis rapide kaj neguste.
"Dek-sep
pr~
cento por jaro estas ilia propono pri vi. 11i ne volus p.agl
tiom, se ili povus vi di vin nun, Majstro.
Sed ili ne .sclas.
Viaj vivrentoj antaiíe estis tre senriskaj spekulajoj , sed
nun vi estas tre riskema afero, kornpreneble.
Tio kredeblc

S;. .

174

LA DORMANTO

VEKlGAS

estas malespcra propono. Mi dubas, êu Ia homoj ricevos
sian monon."
La amaso de vivrent-postulantoj
tiel densigis êirkaú
ili, ke dum longe ili ne povis movigi antaiien aü malantaüen.
Graham rimarkis=-laü lia penso-grandan
proporcion da
virinoj inter la spekulantoj, kaj denove memoris Ia nunan
ekonomian sendependecon
de ilia sekso.
Ili sajnis
rimarkinde kapablaj prizorgi sin en Ia amaso, kaj uzis
tre lerte Ia kubutojn, kiel li dolore sciigis. lu buklehara
virino kaptita nelonge en Ia premo rigardis lin fikse
kc1kfoje, preskaü kvazaü si lin konas, kaj poste, êtelvenantc
definitive al li, tuâis lian manon per sia brako laü apenaü
akcidenta maniero, kaj evidentigis per rigardo tiel antikva
kiel Kaldeo, ke si trovas lin plaêa. Kaj tiam malgrasa
grizbarbulo, êvitante treege pro nobla pasio de sinhelpemo,
blinda al êia terajo krom tiu brilega allogilo, sin sovis
inter ilin per kataklisma kurego al tiu sorêa " x 5 pr. G."
" Mi valas foriri de êi tic," diris Graham al Asano. "Ne
tion mi venis por vidi. Montru al mi Ia laborantojn.
Mi
valas vidi Ia bluvestitajn
homojn.
Tiuj parazitaj
frenezuloj--'
,
Li sin trovis fiksita en baraktanta amaso da homoj.

êAPITRO

DUDEK-UNUA.

LA SUBA PARTO.

EL Ia Komerca Kvartalo ili poste pasis per Ia movigantaj
vojoj al malproksima parto de Ia urbo, kie okazis Ia plejparto de Ia fabrikado.
Survoje Ia trotuaroj dufoje iris
trans Ia Thames, kaj pasis per larga viadukto trans unu
el Ia grandaj vojoj, kiuj eniris Ia urbegon de Ia nordo.
Ambaiífoje lia impreso estis rapida kaj ankaü tre frapa.
La rivero estis larga sulkiginta brileto de nigra marakvo..
superarkita de konstruajoj, kaj malaperinta ambaüflanken
en nigrecon punktitan de forpasantaj lumoj.
Vico da
nigraj kanalboatoj iris maren, direktitaj de bluvestitoj.
La granda vojo estis longa tunelo, tre larga kaj alta,
sur kiu grandradaj maãinoj iris senbrue kaj rapide. Tie,
ankaü, Ia distinga bluo de Ia Laborista Departemento
evidentigis.
La glateco de Ia duobla vojo, Ia grandeco
kaj rnalpezeco de Ia grandaj pneümataj radoj, kompare
kun Ia korpo de Ia veturilo, frapis Grahamon tre forte.
Unu mallarga kaj tre alta sargveturilo, kun rektaj metalaj
stangoj portantaj
Ia gutantajn
kadavrojn
de multaj
centoj da âafoj, kaptis lian atenton antaü êio. Abrupte
Ia rando de Ia arkajo tranôis kaj kaêis Ia bildon.
Baldaü ili forlasis Ia Vojon kaj malsupreniris per lifto
kaj iris laü koridoro kondukante
malsupren, kaj tiel
denove venis al malsuprenira lifto. La aspekto de Ia loko
sangigis. Malaperis eê Ia sajnigo pri arkitektura ornamajo,
Ia lumoj rnalpliigis laü numero kaj grando, Ia strukturoj
Iarigis pli kaj pli ampleksaj proporcie al Ia interspacoj,
dum ili alproksimigis al Ia fabrika kvartalo.
Kaj en Ia
polvokovrita fabrikejo de Ia potfaristoj, inter Ia muelejoj
p~ feldsp~to, eI?- Ia fornegejoj de. Ia metalistoj, inter
inkandeskaj lago) el kruda Edhamito, Ia blua kanvaso
trovigis por!ata de viro, virino kaj infano.

I75

176

LA DORMANTO

VEKIGAS

Multaj el tiuj gigantaj kaj polvaj galerioj estis nur silentaj
vicoj da maêinoj, senfmaj estingitaj
cindraj fornegoj
ates tis Ia renversigon de aferoj pro Ia revolucio, sed, kie
ajn oni laboris, Ia laboro estis farata de malrapidmovaj
laboristoj blue vestitaj.
La solaj homoj ne portantaj
Ia
kanvason estis Ia estroj de Ia laborejoj kaj Ia orange
vestitaj laborpolicanoj.
Kaj nur jus veninta de Ia rugigintaj
vizagoj en Ia danchaloj, Ia volonta vigleco de Ia negoca
kvartalo, Graham povis rimarki kontraste Ia maldikajn
vizagojn, la malfortajn muskolojn, Ia lacajn okulojn de
multaj c1 tiuj laboristoj.
Tiuj, kiujn li vidis labori, aspektis
notinde malsuperaj, rilate Ia korpon, al Ia gaje vestitaj
geestroj, kiuj direktis ilian laboron. La dikkorpaj laboristoj
de Ia malnova viktorina tempo jam sekvis Ia tirêevalon
kaj êiujn tiajn vivantajn fortproduktantojn,
al estingigo ;
iliajn kostajn muskolojn oni anstataüigis per lerta maêino.
La nuna laboristo, vira kaj virina, estis nur masingardisto.
servisto kaj helpanto, aü artisto sub iés ordonoj.
La virinoj, kompare kun tiuj memorataj
de Graham,
aspektis evidente nebelaj kaj platbrustaj.
Du jarcentoj
da ernancipigo el Ia morala regado de Puritana religio,
du jarcentoj da urbega vivo, jam efike forigis Ia trajtojn
de virina beleco kaj vigleco de inter Ia bluvestitaj miriadoj.
Esti brila korpe aü mense, esti iamaniere alloga ali
neordinara, antaüe estis kaj ankoraü restis certa vojo ul
liberigo for de laboro, de foriro al Ia Plezururbo
kUII
giaj grandiozaj amuzajoj, kaj fine al Ia Eütanasio kaj Ia
paco.
Oni apenaü povis atendi, ke tiel avare nutrita j
animoj- restu firmaj kontraü tiaj allogajoj.
En Ia junaj
urboj ele Ia antaüa vivo de Graham, Ia nove kolektigintn
amaso da laboristoj estis diversa svarmo, ankoraü regata
de Ia tradicio de propra honoro kaj alta moralo;
11\111
gi tute sangigis al aparta klaso, kun propra morala ka I
korpa diferenco-eê
kun propra dialekto.
Ili penetris suben, êiam suben, al Ia laborejoj. Poste
ili pasis sub strato kun movigantaj vojoj, kaj vielis giajll
trotuarojn iri sur siaj reloj alte supre, kun strioj de blank.i
lumo inter Ia transaj latoj.
La fabrikejoj en kiuj oni 11I'
laboris estis apenaü lumaj;
kun siaj vualitaj vicoj da
gigantaj maêinoj ili sajnis al Graham mergitaj en mallu \li 11 ,
kaj eê tie, kie oni laboris, Ia lumo multe malpli brilis, 111
surla publikaj vojoj.

LA SUBA

PARTO

177

Preter Ia flagrantaj lagoj el Edhamito li trovis Ia kaêejon
de Ia juvelistoj, kaj, iom malfacile, kaj montrante
sian
nomskribon, igis, ke oni enlasu lin al tiuj galerioj.
Ili
estis altaj kaj mallumaj, kaj iom malvarmaj.
En Ia unua
kelkaj viroj faris ornamajojn el ora filigrano. Ciu laboris
sola êe eta stablo, kaj sub eta êirmita lumo. La longa
perspektivo
el lumaj makuloj, kun Ia spertaj fingroj
brile lumigitaj kaj movigantaj inter Ia helaj flavaj volvajoj,
kaj Ia atenta vizago, kvazaü Ia vizago de fantomo, en êiu
ombro, faris tre kuriozan efekton.
La laboron ili belege faris, sed gi ne havis ian forton
êe desegno aü kurbigo ; plejparte gi estis aü komplikaj
groteskajoj
aü ripetado
de geometriaj
figuroj.
Tiuj
laboristoj portis strangan blankan uniformon sen poso] aü
manikoj.
Ili surmetis tion komencante labori, kaj êiunokte
oni senvestigis kaj ekzamenis ilin, antaü 01 ili forlasis Ia
galeriojn de Ia Departemento.
Spite de ôia zorgo-Ia
laborpolicano sciigis al ili per malgaja tono-Ia
Departemento ne malofte sin trovis rabita.
Preter tiuj trovigis galerio kun virinoj okupitaj tranêi
kaj munti pecetojn de artefarita
rubeno, kaj proksime
de ili viroj kaj virinoj kunlaboris êe Ia kvadratoj el kupra
reta]o, kiuj estis Ia bazo por emajlaj kaheloj.
Multaj el
tiuj laboristoj havis lipojn kaj naztruojn
de morteca
blanko, pro malsano kaúzita de stranga purpura emajlo
hazarde tre favorata.
Asano pardonpetis al Graham pri
tiu abomena vido, sed senkulpigis sin, pretekstante
Ia
oportunecon de tiu vojo. "Jen kion mi volis vidi," diris
Graham, " Jen kion mi volis vidi "-penante
eviti tremeton
pro aparte terura difekto.
" Se si antaüe volus, si povus sperti pli bonan vivon 01
tiu," diris Asano.
Graham faris indignajn komentariojn.
"Sed, Majstro, oni tute ne povis toleri tiajn kahelojn
sen Ia purpuro;" diris Asano. "Dum via tempo Ia homoj
povis toleri tiajn krudajojn, sed ili staris ducent jarojn
pli proksime al barbareco."
Ili daüre iris laü malsupera galerio de Ia fabrikejo, kaj
venis al ponteto kiu transpasis kelegon. Rigardante de Ia
parapeto, Graham vidis, ke sube kuêas kajo sub pluaj
arkajoj pli gigantaj 01 iuj, kiujn li antaüe vidis.
Tri

178

LA DORMANTO

VEKIGAS

boatojn, kovritajn de faruneca polvo, oni malâargis de ilia
pezo da pulvorigita feldspato;
ili ôirkaüigis de amaso
da tusantaj viroj. Ciu sovis etan portilon, kaj Ia polvo
plenigis la lokon per sufokanta nebulo, kiu flavigis Ia brilon
de Ia elektraj lumoj. La malklaraj ombroj de tiuj laboristoj
gestis ôirkaü iliaj picdoj, kaj rapidis tien kaj reen sur longa
etendajo el blankigita muro. Foje unu haltis por tusi.
Ombra masego da masonajo leviganta el Ia ink-kolora
akvo pensigis Grahamon pri Ia multaj vojoj kaj galerioj
kaj liftoj kiuj levigis supre inter li kaj Ia êielo. La viroj
silente laboris sub kontrolo de du laborpolicanoj;
iliaj
piedoj faris kavan tondron sur Ia tabulo], sur kiuj ili iris
kaj revenis.
Kaj dum li rigardis tiun scenon, iu voêo
kaâita en Ia mallumo komencis kanti.
"Cesigu tion ! " kriis unu pelicano, sed Ia ordonon oni
malobeis, kaj komence unu kaj poste êiuj blankigitaj
viroj. kiuj tie laboris, prenis Ia batantan melodion, kantante
gin defie-Ia Kanton de Ia Ribelo. La piedoj sur Ia tabuloj
tondris nun laü Ia ritmo de Ia kanto, paâ', paâ', paê' !
La policano, kiu antaüe kriis, ekrigardis sian kunulon, kaj
Graham vidis lin levi la sultrojn.
Li ne plu penis haltigi
Ia kanton.
Kaj tiamaniere ili iris tra tiuj fabrikejoj kaj laborejoj,
vidante multajn dolorigajn kaj rnalgojigajn okazajojn.
Tiu promeno lasis en Ia spirito de Graham labirinton ri
memorajoj, variantaj bildoj de vualitaj haloj. kaj homplenaj
kelegoj vidataj tra polvnubo;
de malsimplaj maâinoj,
fadenoj rapiclantaj tra teksiloj. Ia peza bato de stampilegoj.
kaj Ia mugo kaj klako de rimenoj kaj dinamoj ; de malbonc
lumigitaj subteraj vicoj da dormejoj;
de senlimaj per
spektivoj el lumpunktoj.
J en flarigis Ia odoro de tanado,
jen Ia ocloro de bierfarado, kaj jen senprecedentaj odoraêoj.
Cíe staris kolonoj kaj transaj arkajoj kun tia grandeco,
kian Graham neniam antaüe vidis, dikaj Titanoj el grasaj,
brilaj brikoj premegataj sub Ia giganta pezo de tiu komplika
urbega mondo, tute same kiel tiuj sensangaj milionoj estis
premegataj sub gia komplikeco.
Kaj êie vidigis palaj
vizagoj, malclikaj membroj, difektoj kaj mizero.
Duan íojon, kaj denove trian, Graham aüdis Ia ribclan
kanton dum sia longa, malplaêa vago tra tiuj lokoj, k;1I
unu fojon li vidis konfuzan barakton en koridoreto, kuj

LA SUBA PARTO

179

sciigis, ke kelkaj el tiuj sklavoj ekprenis sian panon, antaü
01 fini Ia laboron. Graham jam resupreniris al Ia Vojoj,
kiam li vidis aron da blue vestitaj infanoj kurantaj en
transa koridoro, kaj baldaü trovis Ia kialon de ilia paniko,
êar aro da laborpolicanoj. armitaj per bastonoj, kuretas
al iu nekonata maltrankvilajo.
Kaj tiam aüdigis malproksim a barakto,
Sed plejparte tiu cetero, kiu ankoraü
laboris, laboris senespere. Kiom ajn da kurago restis êe
Ia falintaj homoj. trovigis tiun nokton supre sur Ia stratoj,
vokis Ia Mastron, k~~rave kaj brue gardis siajn armilojn.
Ili eliris el sia va o °kaj denove staris koníuzite sub Ia
brila lumo de Ia meza strato el Vojoj. I1i konsciis pri Ia
malproksimaj ululoj kaj blekoj de Ia masinoj de iu Gcnerala
Informa Kompanio, kiam subite homoj venis kurantaj. kaj
sur Ia trotuaroj kaj êie ôirkaü Ia Vojoj aüdigis kriado kaj
bruado. Tiam preterpasis virino kun vizago de muta pala
teruro, kaj alia, kiu spiregis kaj kriis kurante.
"Kio okazas nun?"
diris Graham, perpleksite, êar
li ne povis kompreni ilian fusparolon.
Tiam li aüdis Ia
aferon angle diritan, kaj konsciigis, ke tio, kion êiu krias,
kion viroj kriegas unu al alia, kion virinoj sirkrie subtenas,
kio pasas, kvazaü Ia unua venteto de fulmotondro, malvarme kaj subite tra Ia urbego, estas Ia jeno: "Ostrog
venigas Ia Negran Policon al Londono.
La Negra Polico
venas el Sudafriko.
. La Negra Polico. La Negra
Polico."
La vizago de Asano aspektis pala kaj konsternita;
li
hezitis, rigardante Ia vizagon de Graham, kaj diris al li
tion, kion li jam sciis. "Sed kiamaniere ili povis sciigi
tion? " demandis Asano.
Graham aüdis iun krii: "Cesigu êiun laboron. Cesigu
êiun laboron," kaj bruna gibulo, absurcle gaje vestita per
verdo kaj oro, sal tis ai li malsupren de Ia trotuaroj. kriante
refoje per bona anglajo, t c Jen Ia ago de Ostrog, Ostrog la
Fripono!
Ili perfidas Ia Mastron." Lia voôo estis raüka,
kaj malclensa saümo gutis de lia malbela krianta buêo,
Li kriegis pri nepriskribebla abomenajo, kiun Ia Negra
Polico faris en Parizo, kaj tiel forpasis kriante, "Ostrog
Ia Fripono ! "
Momente Graham staris senmova, ôar clenove li sajnis
senti, ke ôi tio estas songo. Li rigardis ambaüfíanke Ia

180

LA DORMANTO

VEKI(~AS

grandajn klifojn el konstruajoj,
kiuj fine malaperis en
bluan nebuleton super Ia lumoj, kaj tiam malsupren al Ia
mugantaj stupegoj el trotuaroj, kaj Ia kriantaj, kurantaj
homoj, kiuj gestante
preterpasis.
"Oni
perfi das Ia
Mastron ! " ili kriis. "Oni perfi das Ia Mastron ! "
Subite Ia situaeio íormigís en lia spirito reala kaj urga.
Lia koro komeneis bati forte kaj rapide.
" Gi venas," li diris. "Mi devus antaüscii gin. La horo
verias."
Li pripensis rapide.
"Kion mi faru ? "
" Reiru al la Konsilejo," diris Asano.
"Kial mi ne proklamu--?
La popolo trovigas êi
tiie. "
" Vi nur perdos Ia tempon.
Ili dubos, êu tio estas vi.
Sed ili amasigos êirkaü Ia Konsilejo.
Tie vi trovos iliajn
êefojn. Via pleja forto kuâas tie-inter
ili."
" Supozu, ke tio estas nur onidiro ? "
" Gi sajnas vera," diris Asano.
" Ni havigu al ni Ia faktojn," diris Graham.
Asano levis Ia sultrojn.
"Pli bone, ke ni iru al Ia
Konsilejo," li kriis. "Tien ili svarmos. Eê nun povas esti
neeble transpasi Ia ruinojn."
Graham rigardis lin dubeme, kaj sekvis lin.
Ili supreniris Ia trotuarajn
stupojn gis Ia plej rapida,
kaj tie Asano alparolis laboriston.
La respondoj al liaj
demandoj venis en Ia íuêa vulgara dialekto.
" Kion li diris," demandis Graham.
" Li seias malmulton, sed li diris, ke Ia Negra Polieo jam
alvenus, antaü olla popolo sciigos, se iu ella Ventmasinu
Ofieejo ne sciigus. Li diris, ke iu knabino."
" Knabino?
Cu--?"
"Li diris, ke knabino--sed
ne seias, kiu si estis. ~i
venis ella Konsilejo, kriante Ia aferon laüte, kaj diris gill
al Ia homoj laboràntaj inter Ia ruinoj."
Kaj tiam alia dira]o kriegigis, ordono, kiu sangis sencclan
tumulton al deeiditaj movoj;
gi iris kvazaú vento laü Ia
strato.
"AI viaj Kvartaloj,
al viaj Kvartaloj.
till
havign al si armilojn.
Ciu al sia Kvartalo ! "

CAPITRO

DUDEK-DUA.

LA BARAKTOEN LA KONSILE]O.
RAPIDANTE aI Ia ruinoj êirkaú Ia Konsilejo, Graham kaj
Asano rimarkis êie Ia levigantan ekscitigon de Ia popolo.
"AI viaj K vartaIoj!
AI viaj K vartaloj l " Cie viroj
kaj virinoj bluvestitaj rapidis for de nekonataj subteraj
okupoj, laü Ia trotuaroj de Ia Meza Vojo; jen Graham vidis
arrnilejon de Ia revolueia komitato êirkaúitan de svarmo
da kriantaj homoj; jen duo da viroj portantaj Ia malamatan flavan uniformon de Ia Laborpolieo, kaj persekutataj
de kreskanta
amaso, forkuris freneze sur Ia plej rapida
kontraüe iranta vojo.
La krioj:
"êiu al sia kvartalo ! " íarigis fine senêesa
bruo, kiam ili alproksimigís
al Ia Konsileja Kvartalo.
Multaj ella krioj estis nekompreneblaj.
"Ostrog pérfidas
nin," iu homo kriaêis refoje per raüka voêo, [etante tiun
horajon en Ia orelon de Graham, gis gi hantis lin , Tiu homo
restis apud Graham kaj Asano sur Ia PiCífãpida
vojo, kaj
kriis al la homoj svarmantaj sur Ia pli malaltaj trotuaroj,
dum li preterrapidis ilin. Sian krion pri Ostrog li alternigis
kun nekompreneblaj
ordonoj.
Post nelonge li saltis malsupren de vojo al vojo kaj malaperis.
La eerbo de Graham sentigis plena de Ia bruo.
Liaj
planoj estis senformaj kaj nebulaj.
Li posedis unu ideon
pri alta loko, de kie li povos alparoli Ia amason, kaj alian
pri renkonto vizago-al-vizage kun Ostrog.
Li sin sentis
plena de kolero, de treega muskola ekscitigo, liaj manoj
preme Iermigis, liaj lipoj kunpremigis.
La vojo trans Ia ruinojn aI Ia Konsilejo estis ne plu
transirebla, sed Asano solvis tiun problemon kondukante
Grahamon al Ia êefa postoficejo.
Laüdire tiu poêtoficejo
ankoraú funkeiis, sed Ia bluvestitaj portistoj aü movigis
kvazaü testudoj, aü tute haltis, por rigardi tra Ia arkajoj
de siaj gaIerioj Ia kriantan
homfluon, kiu preterpasis
ekstere.
"êiu al sia Kvartalo!
Ciu al sia Kvartalo ! "
Tie, laü Ia konsilo de Asano, Graham malkaêis sian identon
181

~

182

LA DOH.MANTO

VEKIGAS

Ili transiris al Ia Konsilejo per kabla fervojeto.
J arn,
dum Ia mallonga tempo post Ia kapitulaco de Ia Konsilantoj, oni faris grandan sangon al la aspekto de Ia ruinoj.
La sprucantaj kaskadoj el Ia rompitaj marakvaj tubegoj
jam kaptigis kaj dresigis, kaj grandegaj portempaj tuboj
estis subtenitaj supre sur sajne malfortika teksajo el traboj.
La êielo retmaniere kovrigis de Ia riparitaj kabloj kaj
dra toj, ki uj servis Ia Konsilej on, ka j maso da nova masona j o
elstaris maldekstre de Ia blanka konstruajo, kun arganoj
kaj aliaj konstrumaãinoj sur gi.
La movigantaj vojoj , kiuj ruligis preter tiu spaco, estis
riparitaj, kvankam ili gis nun devis iradi sub plena êielo.
Tiuj estis Ia vojoj, kiujn Graham vidis de Ia balkoneto en sia
vekiga horo, antaií malpli 01 naü tagoj, kaj Ia halo, kie li
kuâis en tranco, antaiíe staris kontraiíftanke;
tie nun
kunkusis senformaj
amasoj
da rompita
kaj frakasita
masona]o,
J am estis tagmezo, kaj Ia suno varme brilis.
El siaj
grandaj kavernoj sub Ia blua elektra lumo venis Ia rapidaj
vojoj plenaj de kunpremitaj
homoj, kiuj ftuegis de ili kaj
kolektigis êiam pli dense inter Ia rompajo kaj konfuzigo
de Ia ruinoj.
La aero estis plena de iliaj krioj, kaj ili sin
premis kaj svingis al Ia centra konstruajo.
Plejpart«
tiu krianta amaso konsistis el senordaj svarmoj; tamcu,
kelkloke Graham povis rimarki,
ke kruda disciplino
komencas evidentigi.
Kaj êiu voêo postulegis ordon
interla haoso. "AI viaj Kvartaloj!
Ciu al sia Kvartalo ! "
La kabla veturilo portis ilin en halon kiun Graham rekonis,
Ia antaiíêambron
de Ia Halo de Atlas, sur kies galerio li
paêis antaií kelkaj tagoj kun Howard, por sin menu i
al Ia poste malaperintaj
Konsilantoj, unu horon post si"
vekigo. Nun Ia êambro estis preskaií malplena;
troviâis
nur du servistoj de Ia kabla vojeto.
Tiuj viroj sajnis
tre miri, rekonante,
kiel Ia Dormanton,
Ia viron kiu
desaltis de Ia kruca sidloko.
" Kie trovigas Ostrog? " li demandis.
"Mi devas vidi
Ostrogon senprokraste.
Li malobeis mino Mi revenupor forpreni Ia administradon elliaj manoj."
Ne atendantr
Asanon, li rekte transiris Ia lokon, supreniris Ia êtupojn
êe Ia transa fino, kaj, detirante Ia kurtenon, sin trovifrontanta Ia senêese penegantan Titanon.

LA BARAKTO

EN

LA KONSILE]

O

183

La halo estis malplena.
Gia aspekto multe diferencis
de kiam li unue vidis gin. Gi tre difektigis dum Ia freneza
barakto de Ia unua ekribelo.
Dekstre de Ia giganta
statuo, Ia supra parto de Ia muro forâirigis je longo de pli
01 kvindek metroj, kaj tavoleto ella sarna vitreca materialo,
kia antaiíe enfermis Graham je lia vekigo, estis streêita trans
Ia fendajon,
Gi mallaütigis,
sed ne tute silentigis Ia
mugon de Ia popolo ekstere. "K vartaloj!
K vartaloj ! "
ili sajnis diri. Tra tiu tavoleto vidigís Ia traboj kaj
subteniloj de metalaj starejoj, kiuj levigis kaj rnallevigis
laü Ia bezonoj de granda aro da laboristoj.
Senmova
konstrumaêino, kun longaj brakoj el ruge kolorigita metalo,
sin streêis trans tiu verdnuanca bildo.
Sur gi ankoraü
staris kelkaj laboristoj,
rigardantaj
Ia amason sube.
Momente li haltis, elrigardante, kaj Asano lin reatingis.
"Ostrog,"
diris Asano, "kredeble
trovigas en Ia malgranda oficej o tie." La malgrandulo nun aspektis rnortpala,
kaj liaj okuloj traserêis Ia vizagon de Graham.
Apenaií ili faris dek pasojn antaüen, antaií 01 panela
maldekstre de Ia statuo ruligis supren, kaj Ostrog aperis,
akompanata
de Lincoln kaj sekvata de du ftave kaj nigre
vestitaj negroj ; li transiris lakontraiían angulon dela halo gis
dua panelo, kiu restis levita kaj malfermita.
"Ostrog,"
vokis Graham, kaj je Ia sono de lia voêo Ia grupeto
surprizite turnigis.
Ostrog diris ion al Lincoln kaj antaiíeniris sola.
Graham estis Ia unua, kiu parolis. Lia voêo sonis laüta
kaj ordonema.
"Kion mi sciigas ? " li demandis.
"tu vi
venigas negrojn êi tien-por
subpremi Ia popolon ? "
"Ne tro frue," diris Ostrog.
"Tli pli kaj pli sendisciplinigas de post Ia revolucio.
Mi ne sufiêe taksis--"
" eu tio signifas, ke tiuj diablaj negroj jam ekvojagis ? "
"Jes.
Eê nun-êu
vi ne vidis Ia popolon-ekstere?
"
" Kaj mi ne miras pri ili! Sed-post
tio, kion mi diris.
Vi faris pli 01 vi rajtis, Ostrog."
Ostrog diris nenion, sed alproksirnigis.
" Tiuj negroj devas ne alveni al Londono," diris Graham.
" Mi estas Ia Mastro, kaj mi ne permesos gin."
Ostrog ekrigardis
al Lincoln, kiu tuj alproksimigis
kun Ia c1u servistoj malantaü si. "Kial ne? " demandis
Ostrog.
N

184

LA DORMANTO

VEKIGAS

"Blankulojn
nur blankuloj devas estri.
Krome--"
" La negroj nur estas ilo."
"Tio ne estas Ia demando.
Mi estas Ia Mastro.
Mi
intencas esti Ia Mastro. Kaj mi diras al vi, ke tiuj negroj
devas ne alveni."
.. La popolo--"
" Mi fidas Ia popolon."
"Nur êar vi estas anakronismo.
Vi estas viro el Ia
Pasinteco-nur
akcidento.
Eble vi estas Ia Posedanto
de Ia mondo.
Laünorne-xlaülege.
Sed vi ne estas Ia
Mastro. Vi ne sufiêe scias por íarigi Mastro."
Denove li ekrigardis al Lincoln. "Nun mi scias, kion vi
opinias-mi
povas iom diveni viajn intencojn.
Eê nun
tamen ne estas tro malfrue averti vin. Vi revas pri Ia
egaleco de homoj-pri
speco de socialisma regimo-vi vidas
êiujn eluzitajn revojn de Ia dek-naüa jarcento fresaj
kaj viglaj en via cerbo, kaj vi volas regi êi tiun mondon,
kiun vi ne komprenas."
" Aüskultu !" diris Graham.
"Vi povas gin aüdi
sonon, kvazaü Ia maron. Ne voêojn-sed unu voêon. eu
vi tute komprenas? "
" Ni instruis tion al ili," diris Ostrog.
"Eble.
eu vi povas instrui ilin forgesi gin? Sed sufiôc !
La negroj devas ne alveni."
Paüzo okazis, kaj Ostrog rigardis lin rekte en Ia okulojn.
" Ili ja alvenos," li diris.
" Mi malpermesas gin," diris Graham.
" Ili jam ekvojagis."
" Mi ne toleros ilin."
"eu ne? " diris Ostrog. "Kvankam mi bedaüras uzi
Ia metodojn de Ia Konsilantoj-.
Por via propra bono- vi
ne darfas farigi partiano=-de Malordo. Kaj nun, kiam vi
trovigas êi tie--.
Estis bone, ke vi venis êi tien."
Lincoln metis Ia manon sur Ia sultron de Graham.
Subite Graham komprenis Ia grandecon de sia eraro, kr:
li revenis ai Ia Konsilejo.
Li turnigis ai Ia kurtcnoj,
kiuj apartigis Ia halon kaj Ia antaüêambron.
La avid.t
mano de Asano intervenis.
Post plua momento Lincoln
ekprenis Graham je Ia mantelo.
Li turnigis kaj penis bati Ia vizagon de Lincoln, SI 'ti
senhezite unu negro kaptis lin je sultro kaj brako.
Li

LA BARAKTO

EN LA KONSILE]O

r85

fortiregis sin, lia maniko brue sirigis kaj li sanceligis posten,
tiel ke Ia alia negro faligis lin. Li frapis peze kontraü
Ia teron, kaj sin trovis rigardanta Ia malproksiman plaíonon
de Ia halo.
Li kriegis, ôirkaúruligis, baraktis furioze, prenis Ia kruron
de servisto por faligi lin kapantaüe, kaj barakte starigis.
Lincoln aperis antaü li, falis peze pro frapo sub Ia pinton
de Ia mentono, kaj kuêis senmova. Graham faris du pasojn,
faletis. Kaj tiam Ia brako de Ostrog êirkaüis lian kolon,
li sin sentis detirita dorsantaüe, peze falis, kaj trovis siajn
brakojn fiksitaj al siaj flankoj. Post nelonga forta penego
li êesis barakti, kaj kusis rigardante Ia spiregantan gorgon
de Ostrog.
"Vi-estas-kaptita,"
spiregis Ostrog goje. "Estismalsage-revcni.
"
Graham turnis sian kapon êirkaüe kaj, tra Ia neregula
verda fenestro en Ia muro de Ia halo, vidis Ia virojn, kiuj
antaüe funksciigis Ia konstruarganojn,
gestantaj ekscitite
al la homoj sube. Ili jus vidis êion !
Ostrog sekvis lian rigardon kaj eksaltis. Li kriis ion al
Lincoln, sed Lincoln ne movigis. Kuglo plaüdis inter Ia
kornicoj super Ia Atlas.
La du tavoletoj el diafana
materialo, kiuj etendigis trans Ia fendajo, nun sirigis,
Ia randoj de Ia sirita parto malheligis, kurbigis, rapidis gis
Ia kadro, kaj post momento Ia Konsila êambro ree estis
malfermita al Ia aero. Malvarma venteto enblovis tra Ia
truo, portante kun si konflikton el voêoj el Ia ruinigitaj
spacoj ekstere, koboldan babiladon. "Savu Ia Mastron ! "
" Kion ili faras al la Mastro? " "Oni perfidas Ia Mastron ! "
Kaj tiam li rimarkis, ke Ia atento de Ostrog delogigis,
ke Ia manoj de Ostrog ne plu tenas lin, kaj, fortiregante Ia
brakojn, li baraktis surgenuen.
Post plua momento, li
jam êovis Ostrogon malantaüen, kaj staris sur unu piedo,
premegante per unu mano Ia gorgon de Ostrog, dum Ia
manoj de Ostrog tenis Ia silkon ôirkaü lia kolo.
Sed nun viroj venis al ili de Ia estrado-viroj,
kies
intencojn Graham miskomprenis.
Li ekvidis iun kurantan
malproksime ai Ia kurtenoj de Ia antaüêambro, kaj tiam
Ostrog forglitis de sub li, kaj tiuj novevenintoj kuris rekte
al Graham.
J e lia senfina surprizo, ili kaptis lin. Ili
obeis al la krioj de Ostrog.

r86

LA DORMANTO

VEKlGAS

Ili tiris lin dek metrojn antaü 01 li komprenis, ke ili ne
estas amikoj-ke
ili tiras lin al Ia malfermita
panela.
Kiam li rimarkis tion, li premis sin malantaúen , li penis
[eti sin teren, li alvokis helpon per sia tuta forto. Kaj tiun
fojon venis respondaj krioj.
La prem) sur lia kolo malpliigis, kaj jen ! en Ia malsupera
angulo de Ia íendajo en Ia muro, aperis komence unu kaj
poste kelkaj nigraj figuretoj, kriante kaj svingante Ia
brakojn.
IIi desaltis el Ia malíerrna]o, sur Ia galerieton,
kondukantan
al Ia Silentaj Cambroj.
Ili kuris laií gi,
tiel proksime, ke Graham povis vidi Ia armilojn en iliaj
manoj. Tiam Ostrog kriis apud lia orelo al la homoj, kiuj
tiris lin, kaj pluan fojon li trovigis baraktanta
per Ia tu ta
forto kontraií iliaj penoj sovi lin al Ia panelo jam malfermita por engluti lin. "Ili ne povas veni malsupren,"
spiregis Ostrog.
"Ili ne kuragos pano Cio iras bone.
Ni fortenos lin de ili eê nun ."
Sajnis al Graham, ke tiu malglora barakto daiíras dum
longaj minutoj. Liaj vestajoj sirigis multloke, li kovrigis de
polvo, iu paêis sur lia mano. Li povis aiídi Ia kriojn de siaj
subtenantoj,
kaj unufojon li aiídis pafojn.
Li sentis, kc
lia forto eluzigas, ke liaj penoj estas furiozaj kaj sencelaj.
Sed helpo ne alvenis, kaj certe, nerezisteble, alproksimigis
tiu nigra faiíko.
La premo sur li êesis, kaj li barakte starigis. Li vidis
foriri Ia grizan kapon de Ostrog, kaj rimarkis, ke oni J1l'
plu tenas lin.
Li êirkaúturnigis
kaj kunfrapis pleno
kontraü nigrevestita viro. Verda armileto krakis apud li,
nubeto da pikodora fumo êirkaiíis lian vizagon, kaj ekbrilis
stala klingo. La g.randega êambro rondiris êirkaií li.
Li vidis viron palblue vestitan pikbati ni:gre kaj flavv
vestitan
serviston malproksime
ne tri metrojn
de lia
vizago. Tiam manoj rekaptis lin.
Oni nun tiris lin dudirekten.
Sajnis, ke homoj krias ai li.
Li volis kompreni, sed ne povis. lu tenis liajn krurojn, ku I
levis lin spite de liaj viglaj penoj.
Subite li komprenis,
kaj êesis barakti.
Viroj levis lin gis sur siaj sultroj, k:1J
forportis lin de tiu minaca panelo.
Dek mil gorgoj aklami ...
Li vidis homojn blue kaj nigre vestitajn, kiuj rapidapaíante post Ia forirantajn
Ostroganojn.
Levite, li 111111
vidis trans Ia tuta etendo de Ia halo sub Ia statuo de A tia ...,

LA BARAKTO

EN

LA KONSlLEJ

O

r87

vidis, ke oni portas lin al Ia estrado meze de Ia loko. La
malproksima fino de Ia halo jam estis plena de homoj
kurantaj al li. Ili rigardis lin kaj aklamis.
Li konsciis, ke gardistaro
êirkaüas lin. Viglaj homoj
ôirkaü li kriis neprecizajn ordonojn.
Li vidis apud si Ia
flavvestiton kun Ia nigraj lipharoj, kiu trovigis inter tiuj,
kiuj renkontis lin en Ia publika teatro;
tiu kriis ordonojn.
La halo jam estis dense plena de êovantaj homoj. Ia metala
galerieto fleksigis sub krianta sargo, Ia kurtenoj de Ia
antaüêambro
forsirigis, kaj Ia antaüêambro
vidigis premplena. Li apenaü povis aüdigi sin al la apuda viro, pro Ia
êirkaüa tumulto.
"Kien Ostrog iris? " li demandis.
La viro, kiun li aldemandis, montris per fingro trans Ia
kapojn al Ia malsupraj paneloj de Ia halo, je Ia flanko
kontraü Ia íenda]o.
Ili restis malfermitaj.
kaj armitaj
homoj. bluvestitaj
kun nigraj zonoj, kuris tra ili kaj
malaperis en Ia eksterajn êambrojn kaj koridorojn.
Sajnis
al Graham, ke Ia sono de pafado svebas tra Ia tumulto.
Oni portis lin laü sancela kurbo trans Ia halon gis malIermajo sub Ia fendajo.
Li vidis homojn laborantajn
kun kruda disciplino por
íorpuêi de li Ia amason, por fari liberan spacon êirkaü li.
Li pasis ella halo, kaj trovis krudan novan muron staranta
rekte antaü li, kun Ia blua êielo supre.
Ili demetis lin
surpiede;
iu tenis lian brakon kaj gvidis lin. Li vidis
apude Ia flave vestitan viron. Oni kondukis lin supren de
mallarga brika stuparc. kaj proksime levigis Ia grandaj
ruge kolorigitaj masoj, Ia arganoj, brakoj kaj Ia senmovaj
motoroj de Ia konstrumasino.
Li sin trovis supre de Ia êtuparo. Oni rapidigis lin trans
mallarga barita trotuaro, kaj subite, kun vasta aklamado,
Ia amfiteatro el ruinajo denove malfermigis antaü li. "La
Mastro trovigas inter ni!
La Mastro!
La Mastro! "
La krio fluis trans Ia lago el vizagoj kvazaú ondo, rornpigis
kontraü Ia malproksima
klifo de Ia ruinoj, kaj revenis
per krieta saümo : "La Mastro staras niaflanke ! "
Graham rimarkis, ke li ne plu estas êirkaúata de arnaso ;
ke li staras sur kruda estradeto el metalo, parto de âajne
malfortika trabaro, kiu plektigis tute ôirkaü Ia granda
maso de Ia Konsilejo.
Tute trans Ia vasta etendajo de Ia
ruinoj svingigis kaj sovigis Ia krianta popolo ; kaj kelkloke

188

LA DORMANTO

VEKlGAS

Ia nigraj standardoj
de Ia revoluciaj societoj balancigis
kaj levigis kaj faris maloftajn centrojn de organizo en Ia
haoso. Sur Ia kruta stuparo el muroj kaj trabaro, per kiu
liaj savintoj atingis Ia malíerrnajon en Ia muro de Ia Halo
. de Atlas, sin tcnis solida homamaso, kaj energiaj nigraj
figuretoj, sin tenantaj al kolonoj kaj elstarajoj, vigIe penis
instigi Ia kunpremitan
amason
íormovigi.
Malantaü
Graham, je pli alta nivelo sur Ia trabaro, kelkaj viroj
baraktis supren, portante Ia flirtegan ta jn faldoj n de grandega
nigra standardo.
Sube, tra Ia larga fendajo en Ia muroj,
li povis rigardi malsupren sur Ia premitajn atentajn amasojn
en Ia Halo. La malproksimaj flugstacioj sude staris brilaj
kaj klaraj, sajne proksimaj pro neordinara diafaneco de Ia
aero. Sola monoplano levigis de Ia meza stacio, kvazaü
por renkonti Ia venontajn aeroplanojn.
" Kie Ostrog estas? " demandis Graham, kaj eê dum li
parolis, li vidis, ke êiu rigardo turnigas for de li al la supro
de Ia Konsilejo.
Li ankaü rigardis laü tiu universal c
atcntata
dirckto.
Momente li vidis nenion, krom Ia
rompita angulo de muro, akra kaj klara kontraü Ia ôielo.
Tiam, en Ia ombro, li rimarkis Ia internon de êambro.
kaj rekonis surprizite Ia verdan kaj blankan ornamajon
de sia antaüa malliberejo.
Kaj iranta rapide trans tiun
fenditan êambron. kaj gis Ia rando mem de Ia klifo el
ruinoj, venis blankvestita
figureto, sekvata de du pli
malgrandaj figuroj vestitaj nigre kaj flave.
Li aüdis Ia
viron apud si krii " Ostrog," kaj tumigis por demandi ion.
Sed li ne faris tion, pro Ia surprizita krio de alia el tiuj
apud li, kaj longa, subite montranta fingro. Li rigardis,
kaj jen! Ia monoplano, kiu levigis de Ia flugstacio, kiam li
laste rigardis tion, nun flugas rekte al ili. La regula êveba
flugado ankoraü estis sufiêe nova por aUogi Ia atenton ck
Graham.
Gi alproksimigis, rapide kreskante, gis gi transflugis Ia
kontraüan randon de Ia ruinoj kaj estis videbla al la denso
premita amaso sube. Gi êvebis kurbe trans Ia spacon,
kaj levigis kaj pasis supre, superpasante
Ia mason de Ia
Konsilejo, diafana formo kun sola aeronaúto spionant a
tra giaj ripoj. Gi malaperis post Ia konturon de Ia ruinoj
Graham reatentis Ostrogon.
Tiu jus signalas per 1.1
manoj, kaj liaj sekvantoj klopodas forrompi Ia muron apud

LA BARAKTO

EN LA KONSlLE]O

189

li. Post plua momento Ia monoplano ree vidigis, malgrandajo tre malproksima,
turniganta
laü larga kurbo
kaj iranta pli malrapide.
Tiam subite Ia flave vestita viro kriis: "Kion oni faras ?
Kion faras Ia popolo?
Kial oni lasas Ostrogon tie?
Kial oni ne kaptas lin?
Ili forportos lin-Ia monoplano
forportos lin!
Ah!"
Tiu krio estis ehita de kriego el Ia ruinoj.
La kraketa
sono de Ia verdaj armiloj venis trans Ia intera abismo al
Graham, kaj, rigardinte malsupren, li vidis kelke da flavaj
kaj nigraj uniformoj kurantaj sur unu el Ia galerioj, kiuj
pendis malfermitaj
al Ia aero sub Ia rando, kie Ostrog
staris.
Kurante, ili pafis je neviditaj homoj, kaj tiam
elvenis kelkaj palbluaj figuroj ilin persekuta.!!io.j.... Tiuj >
batalantaj
figurctoj faris kuriozan efekton;
ili sajnis
kuri kvazaü modelaj soldatoj de ludilo.
Tiu stranga
aspekto, simila aI tranêe malfermita
domo, donis al Iabarakto inter mebloj kaj koridoroj efekton nerealan.
Gi
okazis eble ducent metrojn distance de li, kaj preskaü
kvindek super Ia kapoj sube inter Ia ruinoj.
La nigre
kaj flave vestitoj kuris sub arkajon, turnigis, kaj pafis
salvon. lu ella bluvestitaj persekutantoj,
paâante apud Ia
rando, [etis Ia brakojn supren, sanceligis flanken , êajnis
pendi kelkajn sekundojn sur Ia rando, kaj falis kapantaüe
malsupren.
Graham vidis lin frapi kontraü elstara angulo,
reflugi turnigante
kaj turnigante,
kaj malaperi post Ia
rugan brakon de Ia konstrumaâino,
Kaj tiam ombro venis inter Ia suno kaj Graham.
Li
rigardis supren, kaj vidis Ia ôielon klara, sed li sciis, ke Ia
monoplano
jus pasis.
Ostrog estis malapcrinta.
Ia
flavvestito sin êovis antaü Graham, fervora kaj svitanta,
montranta kaj bruema.
" Ili intencas halti ! " kriis Ia flavvestito.
"Ili haltas.
Diru, ke oni pafu je li. Ke oni pafu je li ! "
Graham ne komprenis.
Li aüdis laütajn voêojn ripeti
Ia enigman ordonon.
Subi te li vidis Ia antaüon de Ia monoplano gliti trans Ia
rando de Ia ruinoj kaj halti kun ekskuo. Tuj li komprenis,
ke Ia masino haltas, por ke Ostrog sin savu per gi. Li
vidis bluan nebulon veni supren el Ia abismo, kaj sciis,

I90

LA DORMANTO

VEKIGAS

LA BARAKTO

ke Ia homoj sube nun pafas je Ia elstaranta antaüo de Ia
maêino.
Viro apud Graham raüke aklamis, kaj li vidis, ke Ia
bluvestitaj ribeluloj jam atingis la arkajon, antaü nelongc
defenditan de Ia kontraüuloj, ka j kuras per konstanta fluo
laü Ia koridoro.
Kaj subite Ia monoplano glitis de Ia rando de Ia Konsilcjo
kaj falis simile al êvcbanta hirundo.
Gi falis, klinigante
laü kvardek-kvin gradoj alIa horizonto, tiel krute, ke sajnis
al Graham, kaj eble al multaj el tiuj sube, ke gi tute 11('
povas relevigi,
Gi falis tiel proksime preter li, ke li povis vidi Ostrogon
premegi Ia flankojn de sia sidloko, kun Ia blankaj haroj
flirtantaj;
li povis vidi Ia palvizagan aeronaüton
tircgi
Ia tenilon, kiu turnos Ia maâinon supren.
Li aüdis Ia ncbuk:
timan krion de sennornbraj homoj sube.
Graham ekprenis Ia barilon antaü si kaj êesis spiri. l u
momento sajnis esti cpoko.
La malsupra parto de 1;1
masino preskaü tuâis Ia amason sube, kiu kriis kaj barak i-,
kaj pasegis unu sur alian.
Kaj tiam gi relevigis.
Momente ãajnis, ke gi tute ne kapablas superpasi 1<1
kontraüan
klífon, kaj eê poste, ke gi frapos kontraü Ia
ventmasinon turnigantan
malantaüe,
Kaj jen! gi libere svebis, ankoraü klinigante flankcn,
supren, supren en Ia ventblovitan
êielon.
La momenta
timo anstataüigis
de furioza incitigo,
kiam Ia svarmanta popolo komprenis, ke Ostrog sin savi ...
for de ili. Kun tro malfrua vigleco ili denove pafadis, gl'"
Ia kraketoj plektigis en muge, gis Ia tuta spaco íarigis blu.i
kaj nebula, kaj Ia aero pikodoris pro Ia maldensa fumo I'i
Ia armiloj.
Tro malfrue!
La flugrnaêino pli kaj pli malgrandigis, kóll
kurbe turnigis kaj êvebis gracie malsupren al la flugstacio,
de kiu gi nur lastatempe levigis. Ostrog estis libera!
Dum tempospaco konfuzita babilado levigis ella ruinu},
kaj tiam Ia univcrsala atento revenis al Graham, starnnt.i
alte inter Ia traboj.
Li vidis Ia vizagojn de Ia honu.]
turnitaj al li, aüdis iliajn kriojn pri lia savigo. Ella gOlg"
de Ia Vojoj sonis Ia ribela Kanto, etendigante
kvaz.ui
venteto trans tiun ondantan maron el homoj.
í

EN LA KONSILEJO

19I

La grupeto êirkaü li kriis gratulojn pri lia savo. La
flave vestita viro staris apud li, kun fervora vizago kaj
brilantaj okuloj.
Kaj Ia kanto levigis, pli kaj pli laütc ;
paâ', paâ', paã', paâ'.
Malrapide alvenis lia kompreno pri Ia plena signifo por
li de tiuj aferoj, pri Ia rapida sango de lia situacio. Ostrog,
kiu antaüe staris apud li, kiam ajn li frontis tiun kriantan
amason, nun trovigas tie ekstere--lia
kontraüulo.
Nc
plu ekzistas iu, kiu regos anstataü li. Eê Ia homoj êirkaü li,
Ia êcfoj kaj organizantoj de Ia amaso, lin rigardas por vidi,
kion li faros, atendas liajn ordonojn.
Li vere estas Ia
rego. Jam finigis lia regno nur sajnígita.
Li sentis sin streêita por fari tion, kion oni atendas de li.
Liaj nervoj kaj muskoloj tremetis, lia cerbo eble iom konfuzigis, sed li ne sentis timon nek koleron.
Lia mano, sur
kiun iu paãis, pulsis, kaj kvazaü brulis. Li iom embarasigis
pri sia sinteno.
Li sciis, ke li ne timas, sed li multe volis
cê ne sajni tima. Dum sia antaüa vivo, li ofte pli ekscitigis
nur pro Ia lu dado de lerta ludo. Li deziris tujan agaelon ;
li konsciis, ke li elevas ne tro eletale pensi pri Ia giganta
malsimpleco de Ia barakto êirkaü li, alie li paralizigos
de Ia forta sento pri gia komplikeco.
Tie malproksime, tiuj kvaelrataj bluaj formoj, Ia flugstacioj, signifas Ostrogon;
kontraü Ostrog, kiu estas tiel
klara kaj elifinita kaj elecielema, li, kiu nature estas tiel
nebula kaj hezitema, batalas por Ia tuta estonteco de Ia
mondo.

GRAHAM
êAPITRO
GRAHAM

DIRAS

SIAN

VORTON

193

DUDEK-TRIA.

DIRAS

SIAN

VORTON.

DUM kelka tempo Ia Mastro de Ia Tero ne estis mastro eê
de sia propra cerbo. Eê lia volo sajnis ne esti propra al li,
liaj agoj lin surprizis, kaj nur estis parto de Ia konfuzigo
el strangaj spertoj, kiu fluis trans lian spiriton.
Kelkaj
faktoj estis klaraj:
La negroj venas, Heleno Wotton
avertis Ia popolon, ke ili venas, kaj li mem estas Mastro
de Ia Tero. Ciu el tiuj faktoj sajnis barakti por plene posecli
liajn pensojn.
Ili eltrudigis el bildo kun premplena]
haloj, altaj pontoj. êambroj plenaj de konsilantaj
êefoj
de kvartaloj,
kinematografaj
kaj telefonaj êambroj. kaj
fenestroj. kiuj montris saiímantan
maron el marsantaj
homoj. La flave vestitoj. kaj aliaj viroj nomitaj Ceíoj de
Kvartaloj.
aü sovis lin antaúen, aü obeeme sekvis lin ,
Estis malfacile scii, kiu el Ia du vere okazas.
Eble ili
faras ambaü alterne.
Eble iu nevidata kaj nesuspektat.i
povo antaüenigas êiujn. Li sciis, ke li intencas proklam i
ion al Ia Popolo de Ia Tere, konsciis pri grandiozaj frazoj
flotantaj en lia cerbo, por poste esti diritaj. Multaj aferctoj
okazis, kaj tiam li sin trovis eniranta êambreton, kic I j
faros tiun proklamon.
Tiu êambro estis groteske nova rilate sian meblaron,
Meze staris brila ovalo lumigata de supre per sirmita 1
lumoj. La cetero kusis en ombro, kaj Ia duoblaj, preme
íermigantaj pordoj, tra kiuj li venis el Ia plena Halo di'
Atlas, tre silentigis Ia lokon.
Ties obtuza írapo kiam ili
íermigis post li, Ia subita êeso de Ia tumulto inter k iu
li jus vivis dum multaj horoj. le tremanta luma rondo, Ia
flustroj kaj rapidaj senbruaj movoj de apenaü videblaj
gardistoj en Ia ombroj. faris strangan impreson al Grahani.
La orelegoj de gramofona mekanismo gapis en grupo plll
liaj vortoj, Ia nigraj okuloj de grandaj fotografiloj atcndis,
ke li komencu, malantaüe
metalaj stangoj kaj bobcnoj
briletis malforte, kaj io kirligis kun zuma tono. La pas\
en Ia mezon de Ia lumo, kaj lia ombro kuntirigis al makulct 11
nigra kaj klara sub liaj piedoj.
La nebula konturo de tio, kion li intcncis diri, jam troviüi«
en lia cerbo.
Sed tiu silento, tiu izoligo, tiu forigo el I:,
premega
amaso, tiu aro da gapantaj.
rigardegan 1;\ i

192

maêinoj, tute ne antaüvidigis
de li. tiu subtenilo êajnis
kune foriri de li; êajnís, ke li jus falis subite en tiun aferon,
ke li subite sin trovis.
Dum unu momento li tute sangigis.
Li rimarkis, ke li nun timas esti nesufiôa, timas esti tro teatra,
timas pri Ia kvalito de sia voêo, de sia sprito; mirante, li
turnigis al Ia flave vestita viro kun pardonpeta
gesto.
"Momente,"
li diris, "mi devas atendi.
Mi ne sciis,
ke Ia afero estos tia. Mi devas pripensi tion, kion mi diros."
Dum li ankoraií hezitis, ekscitita mesagísto donis Ia
novajon, ke Ia unuaj aeroplanoj pasas super Madrido.
" Kion oni raportas pri Ia flugstacioj ? " li demandis.
" La homoj en Ia sudokciden ta j kvartaloj staras preta j ."
" Pretaj !"
Li returnigis senpaciencc al Ia malplenaj
rondoj de Ia lensoj. "Mi supozas, ke necesas fari specon
de parolo.
Dio donu, ke mi sciu certe tion, kion necesas
diri! Aeroplanoj super Madrido. Ili nepre ekvojagis antaü
Ia êefa aro.
" Nu! Kiel gravas, êu mi parolos bone, êu malbone ? "
li diris, kaj sentis, kvazaií Ia lumo pli brilas.
Li jus pretigis nebulan frazon de demokratia sentimento,
kiam subite liaj duboj venkis lin. Li trovis, ke lia kredo
pri lia heroa grado kaj taügeco tute perdis sian firman
konvinkitecon.
Bildo de eta fanfaronema íuêa]o sur venta
dezerto el nekomprenebla destino gin anstataiíis.
Abrupte,
klare, evidentigis al li, ke tiu ribelo kontraü Ostrog estas
trofrua, kaj antaü-destinita
malsukcesi, ke gi estas nur
impulso de pasia netaiígeco kontraií neeviteblaj kondiêoj.
Li konsideris tiun rapidan venadon de aeroplanoj kiel Ia
atakon de Destino kontraü li. Li miris, ke li iam antaüe
taksis aferojn alimaniere.
En tiu fina dilemo li debatis
kun si, forsovis debatojn flanken, decidis nepre daiírigi
Ia aferon jam entreprenitan.
Tamen, li ne povis trovi
vorton por komenci.
Eê dum li staris, embarasite, hezite,
kun nediskreta pardonpeto pri sia nekapableco treme sur
Ia lipoj. aüdigis bruo de multaj kriantoj. kaj kurado de
multaj piedoj. "Atendu,"
kriis iu, kaj pordo malfermigis.
. Graham turnigis, kaj Ia atendantaj lumoj malpliigis.
Tra Ia malfermita pordo li vidis alproksimigi gracilan
knabinan
figuron.
Lia koro saltis.
Ci estis Heleno
Wotton.
La flave vestita viro venis el Ia pli apudaj
ombroj en Ia luman rondon.

I94

LA DORMANTO

VEKIGAS

" J en Ia knabino, kiu sciigis al ni, kion Ostrog faris, "
li diris.
~i eniris kviete, kaj staris silenta, kvazaü si ne volas
interrompi Ia elokventon de Graham.
. . . Sed liaj dubo]
kaj sindemandoj
forflugis pro sia êeesto.
Li memoris
ôion, kion li antaüe intencis diri. Li denove frontis b
fotografilojn, kaj Ia lumoj êirkaü li pli brilis. Li returnigis
aI si.
" Vi tre helpismin," li diris hezite-"
tre helpis mino ...
êi tio estas tre malfacila."
Li paüzis.
Li alparolis Ia nevidatajn
amasojn, k iuj
rigardegis lin tra tiuj groteskaj nigraj okuloj. KOmCIl«'
li parolis malrapide.
"Homoj
de Ia nova epoko," li diris. "Vi levigis pOl
batali pIO via raso!
. Ne trovigas antaü ni Iacil.i
venko."
Li haltis por trovi vortojn.
Li pasie deziris Ia donacou
flue paroli.
"Ci tiu nokto estas komenco," li diris. "La batalo, kiu
venos, kiu alrapidas al ni hodiaü nokte, estos nur komciu (I
Dum viaj tutaj vivoj, versajne, necesos batali. Ne bcdaur u.
se mi mem venkigos, se oni tute detruos mino Mi opinias,
ke oni versajne detruos min."
Li trovis Ia ideon en sia cerbo tro nebula por esti diral.i
Li paüzis momente, kaj komencis malklaran admonon .
tiam fiuego el parolo venis al li. Multo, kion li diris, 11111
estis humanisma banalajo el malaperinta
periodo, sccl LI
konvinko en lia voêo nuancis gin per vivo. Li metis 1.1
argumenton
de Ia antikvaj tagoj antaü Ia popolon (I<' Ia
novaj tagoj, antaü Ia knabinon êe sia fianko. "Mi vcnual vi el la Pasinteco," li c1iris, "kun Ia memoro pri popoln,
kiu esperis.
Mia epoko estis cpoko kun revoj=-komcu: il
cpoko, kun noblaj esperoj;
tute tra Ia mondo ni Iorjx li
Ia sklavecon;
tute tra Ia mondo ni disvastigis la dezirnn
kaj kredon, ke militoj ne plu okazu, ke êiuj homoj vivu
noble en libereco kaj paco. . . . Tiamaniere oni espell>;,
dum tiuj forpasintaj tagoj. Kaj kio íarigis tiuj espero]
Kiel statas Ia homoj post ducent jaroj ?
" Jen vastaj urbegoj, vastaj potencoj, komuna vastvi «
preter niaj songoj.
Ne por tio ni laboris, sed tamcn í!1
venis. Sed rilate Ia vivetojn, kiuj konsistigas tiun vast.iu

GRAHAM

DIRAS

SIAN

VORTON

I95

vivon?
Kiel statas Ia ordinaraj vivoj?
Same kiel êiamjen malgojo kaj laboro, jen vivoj difektitaj kaj ne plenumitaj,
vivoj tentitaj de potenco, tentitaj de riêo, kaj putrintaj gis
senvaloreco kaj malsageco,
La antikvaj fidoj velkis kaj
sangigis, Ia nova fido--.
Cu ekzistas nova fido ?
"La kompato kaj Ia amo," li hezitis;
"La belo
kaj Ia amo por belajoj-peno
kaj sindediõo I Donu vin,
same kiel mi min donus-same
kiel Kristo antaüe sin donis
surlaKruco.
Negravas,êuaúnevikomprenas.
Negravas,
se vi âajnas malsukcesi.
Vi scias-en Ia plejcentro de viaj
koroj, vi scias. N e ekzistas promeso, ne ekzistas sekurecone ekzistas io, por subteni nin, krom nia Fido.
Kredu
nenion krom Ia Fido-Ia
fido kiu estas Ia kurago.
. . ."
Multon, kion li longe deziris krec1i, li trovis, ke li nun
krcdas.
Li parolis spasme, per rompitaj
nekompletaj
frazoj, sed per sia tuta forto kaj koro, pri tiu nova interna
fido.
Li parolis pri Ia nobleco de Ia abnegacio, pri sia
kredo pri senmorta vivo de Ia tuta Homaro, en kiu ni
ekzistas kaj vivas kaj rnovigas.
Lia voêo levigis kaj
mallevigis, kaj Ia dissendiloj zumis dum li parolis-malklaraj
.servistoj rigardis lin ella ombro. . . .
Lia sento pri tiu si lenta êeestanto apude subtenis lian
sincerecon.
Dum kelkaj gloraj momentoj li inspirigis ;
li sentis nenian dubon pri sia heroa destino, nenian dubon
pri siaj heroecaj vortoj, li vidis êion klare kaj rekte. Lia
elokvento ne plu lametis.
Kaj fine li êesis paroli.
" êi
tie kaj nun," li kriis, " mi faras mian testamenton.
Cion,
kion mi posedas, mi donas al la popolo de Ia mondo. Cion,
kio estas mia en Ia mondo, mi donas al Ia popolo de Ia
mondo.
AI êiuj el vi. Mi donas tion aI vi, kaj mi donas
min mem al vi. Kaj laü Ia volo de Dio hodiaü noktc,
aü mi vivos por vi, aú mi mortos."
Li finis. Li vidis Ia lumon de sia inspírigo rebrili sur Ia
vizago de Ia knabino.
Iliaj okuloj renkontigis ; êiaj
okuloj estis malsekaj de larmoj entuziasmaj.
" Mi sciis," si fiustris.
"Ho 1 Patro de Ia MondoMajstro!
Mi sciis, ke vi diros tion. . . ."
" Mi diris, kion mi kapablis," li respondis cmbarasite,
kaj ekprenis kaj tenis siajn etenditajn manojn.

L.APITRO

DUDEK-KVARA.

DUM LA AEROPLANOJ

ALPROKSIMIGIS.

LA flave vestita viro staris apud ili. Ambaü ne rimarkis
lian alvenon.
Li diris, ke Ia sudokcidentaj kvartalanoj
jam ekiras. "Mi ne tiel frue atendis tion," li kriis. "lJi
faris mirindajojn.
Vi devas sendi al ili Vorton, por subteni
ilin survoje."
Graham rigardis lin distrite. Tiam lia atento resaltis ai
sia antaüa demando pri Ia flugstacio.
.
" J es," li diris. "J en bone, treege bone." Li pripensis
mesagon. "Diru al ili: Bone farite, Sudokcidentanoj ! "
Li turnis Ia rigardon denove al Heleno Wotton.
Lia
vizago esprimis barakton inter konfliktaj ideoj. "Ni devas
kapti Ia flugstaciojn," li klarigis. "Se ni ne faros tion,
ili venigos negrojn. Je êiu kosto necesas malhelpi tion."
Li pensis, eê dum li parolis, ke tio ne estis Ia dira]o
troviganta en lia cerbo, antaü 01 oni interrompis ilin. Li
vidis nuancon de surprizo en siaj okuloj. Si êajne intencis
paroli, sed altsona tintilo dronigis sian voêon.
Graham ekkomprenis, ke si deziras, ke li direktu tiun
marâantan popolon, ke jen estas Ia afero, kiun li devas
fari. Li abrupte proponis tion. Li parolis al Ia flavevestito,
sed rigardis sino Li vidis sian vizagon respondi.
" Ci
tie mi faras nenion," li diris.
"Estas neeble," protestis Ia flave vestita viro. " ~••
estas barakto kvazaü en kuniklejo.
L.i tie trovigas via
taüga loko."
Li klarigis multvorte. Li gestis al la êambro, kie Graham
devas atendi; li insistis, ke nenia alia agado estas ebla.
"Ni devas scii, kie vi trovigas," li diris. "J e iu ajn
momento krizo povus okazi, kaj bezono de via êeesto
por decidi."
Bildo antaüe flotis en Ia cerbo de Graham pri tia vasta
drameca barakto, kian sugestis Ia amasoj inter Ia ruinoj.
Sed jen ne estis spektakla batalo, kian li imagis. Anstataüc
tio estis izoligo-kaj necerteeo.
Nur dum Ia plua daüro de
Ia posttagmezo li kunmetis pli veran bildon pri Ia batalo,
kiu okazis, neaüdata kaj nevidata, distance malpli 01 se)!
kilometrojn de li, sub Ia staeio Roehampton. Gi estis stranga
kaj senpreeedenta barakto, batalo kiu konsistis el ccnt
mil bataletoj, batalo en spongo el vojoj kaj koridoroj ;

196

DUM LA AEROPLANOJ

ALPROKSIMIGIS

I<)7

gi okazis for de Ia vido aI ôielo aü suno sub Ia elektra
brilego;
kaj gin partoprenis,
inter vasta koníuzigo,
homamasoj ne dresitaj pri armiloj, gvidataj preeipe de
aklamado=-amasoj
stultigitaj
de sencerba laboro kaj
malfortigitaj de Ia tradicio de dueent jaroj da servuta
sekureco.
Ili frontis homojn sovagigitajn de vivoj de
malvirta privilegio kaj volupta indulgo.
Ambaü ne posedis kanonojn, nek diferencigis en soldatoj
de tiu aü alia speeo; Ia sola armilo ambaüfíanke estis Ia
verda metala karabeneto,
kies sekreta fabrikado kaj
subita disdonado estis unu el Ia kulminantaj movoj de
Ostrog kontraü Ia Konsilantoj.
Malmultaj estis spertaj
pri tiu armilo, multaj eê neniam antaüe pafis per gi, multaj
ankaü, kiuj portis gin, venis neprovizitaj de munieio;
neniam, dum Ia historio de militado, okazis pli malsperta
pafado. Gi estis batalo inter amatoroj, terura, eksperimenta militado, kun armitaj ribeluloj batalantaj kontraií·
same armitaj ribeluloj ; ili estis pelitaj antaüen de Ia vortoj
kaj furiozo de kanto, de Ia paseganta simpatio de multnombreeo, kaj fluegis per sennombraj miriadoj gis Ia
malgrandaj vojoj, Ia senmovaj liftoj, Ia galerioj glitigaj
pro sango, Ia haloj kaj koridoroj plenaj de fumo, sub Ia
flugstaeioj,
por tie Ierni, kiam ilia savigo farigis
neesperebla, Ia antikvajn lertajojn de batalado.
Kaj
supre, krom maloíta pafado sur Ia tegmentoj kaj kelkaj
strioj kaj fadenoj el fumo, kiuj pliigis kaj mallumigis
antaü Ia vespero, Ia tago aspektis klare trankvila. Versajne
Ostrog ne disponis bombojn, kaj Ia flugmaêinoj ne
partoprenis Ia fruajn fazojn de Ia batalo.
Ne vidigis
eê Ia plej malgranda nubo por makuli Ia malplenan brilon
de Ia êielo. Gi êajnis teni sin vaka atendante Ia alvenon
de Ia aeroplanoj.
Kelkfoje alvenis novajon pri êi tiuj, ke ili pli kaj pli
alproksimigas, unue de Ia urboj de Hispanujo kaj poste
de Franeujo.
Sed pri Ia novaj kanonoj, kiujn oni fabrikis
laú ordonoj de Ostrog, kaj kiujn oni sciis esti en Ia urbego,
ne aüdígis ia nova j o, malgra Ia insista j klopodoj de Graham;
ankaü ne alvenis ella densa teksajo el batalantaj fadenoj
êirkaü Ia flugstacio iu raporto pri sukceso. Kvartalo post
kvartalo de Ia Laboristaj Societoj sin raportis kolekt; . nta, sin raportis ekiranta, kaj malaperis for el Ia seio
ü

198

LA DORMANTO

VEKIGAS

en Ia labirinton de tiu batalo.
Kio okazas tie?
Eê Ia
okupegitaj Cefoj de Kvartaloj
ne sciis tion.
Malgraü Ia
malíermigo
kaj refermigo
de pordoj,
Ia rapidantaj
mesagistoj, Ia sono de tintiloj, kaj Ia senêesa klik-a-klak
de informaj aparatoj, Graham sentis sin izolita, strange
neagema, senutila.
Lia izoligo foje sajnis Ia pIej stranga, Ia pIej neatendita,
el êiuj okazajoj post lia vekigo. Gi iel similis tiun inerteeon,
kiun oni spertas en songo.
Unue tumulto, Ia giganta
kompreno pri mondbatalo inter Ostrog kaj limem, kaj poste
tiu izola, trankvila
êambreto,
kun giaj telefonoj kaj
tintiloj kaj rompi ta spegulo !
Jen oni fermis Ia pordon, kaj Graham kaj Heleno sin
trovis kune solaj;
ili sajnis forte baritaj for el Ia senpreeedenta monda ventego, muganta ekstere, êajnis vive
senti Ia ôeeston unu de Ia alia, êajnis nur koncernigi unu
pri Ia alia. Kaj jen oni malfermis Ia pordon, kaj mesagistoj
eniris, ali altsona tintilo pikis ilian kvietan kuneeon ; tiam
êajnis kvazaü fenestro en bone konstruita,
luma domo
subite maltermigis dum uragano.
La malluma hasto kaj
tumulto, Ia premo kaj furiozo de Ia batalo, enrapidis kaj
fluegis superili. I1i ne plu estas personoj, sednur ôeestantoj,
eê nur ideoj pri vasta konvulsio.
Ili farigis nerealaj eê
ai si mem, sajnis nur pupetoj, nepriskribeble malgrandaj.
Ella du kontraüaj realajoj, Ia solaj ekzistantaj realajoj,
unu estis Ia urbo, kiu pulsis kaj mugis tie pro malfrua
frenezo sin defendi, kaj Ia dua estis Ia aeroplanoj svebantaj
senkompate ai ili trans Ia rondon sultron de Ia terglobo.
Aüdigis subita bruo ekstere, kurado kaj kriado.
La
knabino starigis, nekredema, ne povanta paroli.
Metala j voêoj diris "V enko !"
J es, ili j am venkis I
Sovante sin tra Ia kurtenoj aperis Ia ftave vestita viro,
surprizita kaj senorda pro ekscitigo.
"Venko,"
li kriis,
" venko I La popolo venkas.
La Ostroganoj jam mal
sukeesis. "
Si levigis. "Cu venko ? "
" Kion vi volas diri? " demandis Graham.
" Diru !
K ion ? "
" Ni jam forpelis ilin cl Ia subaj galerioj êe Norwood,
Streatham nun bruligas furioze, kaj ni posedas Roehampton
Nia !-kaj ni kaptis Ia monoplanon, kiu kusas tic."

DUM

LA AEROPLAN0.1

ALPROKSIMIGIS

IgCl

Altsona tintilo aüdigis.
Maltrankvila ,grizharulo aperis
ella êambro de Ia Kvartalaj Cefoj, "Cio malsukcesos,"
li kriis.
"Cu valoras nun, ke ni posedas Roehamptou.
La aeroplanojn oni vidis super Boulogne ! "
" La Saneio! " diris Ia flavevcstito.
Li rapide kalkulis.'
" Post nur duonhoro."
"Ili ankoraü posedas tri el Ia flugstaeioj,"
eliris Ia
maljunulo.
" Pri Ia kanonoj ? " demanelis Graham.
" Oni ne povas starigi ilin-dum
nur duonhoro."
" C.U tio signifas, ke oni jam trovis ilin ? "
"Tro malfrue," diris Ia maljunulo.
" Se ni nur kapablus forteni ilin pluan horon ! " kriis
Ia ftavevestito.
"Nenio
nun povas forteni ilin," diris Ia maljunulo.
" ~li havas preskaü eent aeroplanojn en Ia unua aro."
"Cu nur pluan horon ? " elemanelis Graham.
"Tiel proksime ai sukceso l " eliris Ia K vartalêefo.
" Nun kiam ni jam trovis Ia kanonojn.
Tiel proksime--.
Se ni nur povus levi ilin gis sur Ia tegmentoj."
"Kiom
ela tempo tio okupos?"
subi te demandis
Graham.
" Unu horon-c-plene."
"Tro malfrue," kriis Ia Kvartalêefo, "tro malfrue l "
" tu tro malfrue ? " eliris Graham. "Eê nun--.
Unu
horon ! "
Subite li koneeptis ideon.
Li provis paroli trankvile,
sed lia vizago paligis.
"Ni havas saneon.
Vi diris, ke
estas monoplano--?
"
. " Sur Ia staeio Roehampton,
Majstro."
" Cu frakasita ? "
"Ne. Gi kusas flanke trans la portilo. Oni povus remeti
gin sur Ia relojn-faeile.
Seel ni ne havas aeronaiíton--"
Graham ekrigardis Ia elu virojn kaj poste Helenon.
Li parolis nur post longa paüzo. "Ni nc havas aeronaütojn,
eu. ?"
" Neniun."
Li turnigis subite al Heleno. Li jam faris eleeielon. "Mi
mem elevas fari tiori.'
" Fari kion ? "
" Iri al tiu flugstaeio, ai tiu rnasino."
A

o

200

LA DORMANTO

VEKlGAS

" Kion vi volas diri? "
" Mi mem estas aeronaiíto.
Do-.
Tiuj tagoj, pri
kiuj vi riproêis min, ne estis tute senutilaj."
Li turnigis al Ia maljunulo.
"Ordonu, ke oni remetu
gin sur Ia portilon."
La viro hezitis.
" Kion vi intencas fari? " kriis Heleno.
" Tiu monoplano=-ekzistas
sanco-"
" eu vi intencas--"
"Batali,
jes. Batali en Ia aero.
J am antaüe 'rm
pensis--.
La grandaj aeroplanoj estas íuêajoj.
Viro
kun firma celo--!
"
" Sed-neniam,
de kiam oni komencis flugi--"
kriis
Ia flavevestito.
" Ne ekzistis bezono por gi. Sed nun alvenas Ia tempo.
Diru al ili-sendu
al ili mian ordonon-ke
oni remetu
gin sur Ia portilon. Nun mi komprenas, kion fari! Nun
mi komprenas, kial mi trovigas êi tie ! "
La maljunulo senvorte aldemandis Ia flavevestiton,
kapjesis, kaj forrapidis.
Heleno faris unu paêon al Graham. Sia vizago paligis,
" Sed Majstro!
Kiel vi povas batali? Vi estos mortigita."
" Eble, jes. Tamen, ne fari gin-aií eê lasi, ke alia homo
faru gin--"
" Vi estos mortigita," si ripetis.
" Mi jam diris mian Vorton. eu vi ne komprenas? Eblc
êi tio savos=-Londonon."
Li haltis, ne povis paroli plu, li gestis for Ia alternativon,
kaj ili restis, rigardantaj unu Ia alian.
Ambaü klare konsciis, ke li devas iri. Ne povas esti
repaâo el tia giganta heroajo.
Siaj okuloj plenigis de larmoj. Si venis al li kun stranga
gesto de Ia manoj. kvazaií si serêas Ia vojon, kaj ne povas
vidi; si kaptis lian manon, kaj kisis gin.
" Vi vekigis," si kriis, " por êi tio! "
Li tenis sin mallerte dum momento, kaj kisis Ia harojn
de êia klinita kapo, tiam li forpusis sin, kaj turnigis al la
flave vestita viro.
Li ne kapablis paroli.
La gesto de lia brako diris :
" Antaüen ! "

êAPITRO

DUDEK-KVlNA.

LA ALVENO

DE LA AEROPLANOJ.

Du viroj palblue vestitaj kusis en Ia neregula vico, kiu
sin etendis laülonge Ia randon de Ia kaptita stacio Roeharhpton, de unu fino gis Ia alia; ili tenis siajn karabenojn
kaj spionis en Ia ombrojn de Ia stacio Wimbledon Park.
Foje ili interparolis.
Ili parolis Ia torditan anglan lingvon
de sia klaso kaj periodo.
La pafado de Ia Ostroganoj
jam preskaií êesis, kaj malmultaj kontraiíuloj nun estis
videblaj dum iom longa tempo. Sed Ia ehoj de Ia batalo,
kiu nun okazis rnalproksime sube en Ia malsupraj galerioj
de tiu stacio, foje kaj ree aüdigís inter Ia stakato de Ia
pafado de Ia popola partio. Unu el tiu duo priskribis al la
alia, kielli vidis viron tie sube sin kaêanta post trabo, kaj
kiel li mem hazarde celis kaj plene trafis lin, kiam tiu
tro movigis. "Li ankoraü kuâas tie sube,' diris Ia pafinto.
" Vidu tiun makuleton. Jes. lnter tiuj stangoj."
Nur malmultajn metrojn post ili kusis mortinta fremdulo,
kun vizago turnita supren al la êielo, kaj Ia blua kanvaso
de Ia j ako fumanta en rondeto êirkaü Ia klara kuglo-truo sur
lia brusto.
Proksime apud li vundito, kun kruro êirkaüvolvita, sidadis kun senesprima vizago kaj rigardis Ia
progreson de tiu brulado.
Malantaiíe, trans gia portilo,
kuâis Ia kaptita monoplano.
" Mi ne povas vidi lin nun," diris Ia dua per plendema
tono.
La pafinto farigís blasfemema kaj laútvoôa pro sia
fervora peno klarigi êion. Kaj subite, lin interrompante,
aüdígís brua kriado de sub Ia stacio.
" Kio okazas nun ? " li diris, kaj sin levis sur unu brako
por observi Ia suprojn de Ia stuparoj sur Ia meza parto de Ia
stacio. Multaj bluaj figuroj venis el tiuj, kaj svarmis trans
Ia stacio.
"Ni ne bezonas tiujn malsagulojn,"
diris lia amiko.
" Ili nur kolektigas kaj malebligas pafojn. Kion ili volas? "
"5s !-ili krias ion."
20I

202

LA DORMANT0

VEKIGAS

La duo aüskultis.
La novevenintoj nun amasigis dense
ôirkaü Ia maêinon. Tri êefoj de Kvartaloj, tre rimarkindaj
pro siaj nigraj manteloj kaj insignoj, grimpis en Ia trunkon
kaj aperis sur gi. La ordinaruloj sin [etis al Ia ft.ugiloj,
tenante Ia randojn, gis ili ôirkaüis Ia tutan konturon,
kelkloke triope. Unu ella pafistoj sin levis sur Ia genuojn.
" Ili remetas gin sur Ia portilo-tion
ili celas."
Li starigis, kaj lia amiko ankaú. "Kiel tio valoras? "
diris lia amiko. "Ni ne havas aeronaütojn."
" Tamen tion ili faras." Li rigardis sian pafilon, tiam Ia
baraktantan amason, kaj subite turnigis al la vundita viro.
"Gardu
tiujn , kunulo," li diris, donante Ia karabenon
kaj municiujon ; kaj post momento li kuris al la monoplano.
Dum kvaronhoro li tiris, sovis, kriis, kaj aüdis kriojn,
gis fine oni sukcesis, kaj li staris inter amaso da aliaj
kiuj aklamas sian propran faron. Li nun sciis tion, kion
efektive ôiu en Ia urbo sciis, ke Ia Mastro, kvankam nur
jus komencinta Iernanto, intencas mem ft.ugigi Ia masinon,
ke li venas eê nun por direkti gin, kaj ne lasas, ke iu alia
homo provu tion.
"Kiu frontas Ia plej grandan dangeron, kiu portas
ia plej grandan sargon, tiu estas ia Rego;"
tiel, oni
raportis, Ia Mastro parolis.
Kaj eê dum Ia pafisto
aklamis, kaj dum Ia svitgutoj ankoraü sekvis unu Ia alian
falante el Ia senordo de liaj haroj, li aüdis Ia tondron de
granda tumulto, kaj per maloftaj ondoj Ia takton kaj
impulson de Ia ribela kanto. Li vidis, tra spaco inter Ia
homoj, ke densa homft.uo ankoraü venas supren el Ia
stuparo. "La Mastro venas I" oni kriis, "Ia Mastro venas l"
kaj Ia amaso êirkaü li pli kaj pli densigis. Li komencis sin
sovi al la meza parto. "La Mastro venas !" "La Dor
manto, Ia Mastro!"
"Dio kaj Ia Mastro! " mugis Ia
voêoj.
Kaj subite, tute proksime de li, vidigis Ia nigraj uniforme]
de Ia revolucia gvardio;
kaj nun, Ia unuan kaj lastan
fojon dum sia vivo, li vidis Graharnon, vidis lin apude. LI
estis altkreska malhelulo, vestita en longa nigra robo,
kun pala firma vizago, kaj okuloj fikse rigardantaj antaücn :
viro, kiu ne havis orelon nek okulon nek penson por 1:1
etaj aferoj ôirkaúc.
. . .

LA ALVENO DE LA AEROPLANOJ

3

20

Dum sia tuta vivo tiu viro memoris Ia preterpason de Ia
sensanga vizago de Graham.
Post momento gi estis for,
kaj li baraktis en Ia svarmanta amaso. Knabo ploranta
pro teruro faletis kontraü li, sin premante ai Ia stuparoj,
kriante "Donu spacon por Ia ekflugo, vi malsaguloj ! "
La sonorilo, kiu ordonis, ke Ia publiko forlasu Ia startrelojn ,
donis laütan senmelodian sonoraclon.
Sub Ia sono de tiu sonorado Graham alproksimigis al la
monoplano, iris sub Ia ombron de gia klinita flugilo. Li
ekkonsciis, ke kelkaj homoj éirkaü li proponas akompani
lin, sed li forgestis iliajn proponojn.
Li volis memori,
kiel ekfunkciigi Ia motoron. La sonorilo pli kaj pli rapide
sonis, kaj Ia piedoj de Ia foriranta popolo mugis pli laüte kaj
pli rapide. La flave vestita viro helpis lin engrimpi tra Ia
ripoj de Ia korpo. Li eniris Ia lokon por Ia aeronaüto,
tre zorge kaj pripense sin Iigante. Kio okazas? La fiave
vestita viro montras du maIgrandajn flugmaêinojn, suprenirantajn en Ia suda êielo. Sendube ili serêas Ia venontajn
aeroplanojn.
Tio-poste-sed
nun, Ia afero estas ekflugigi
Ia maêinon. Oni kriis alli, dernandis, avertis. Ili genas Iin.
Li volas pensi pri Ia motoro, memori êian detalon el sia
antaüa sperto.
Li gestis Ia homojn for de si, vidis Ia
ft.avevestiton dei ri tra Ia ripoj, vidis Ia amason apartigi
laú Ia linio de Ia reloj pro ria gesto.
Momente li restis senmova, rigardante
Ia tenilojn, Ia
radon per kio oni movis Ia motoron, kaj êiujn delikatajn
aparatojn, pri kiuj li tiel malmulte sciis. Lia rigardo trafis
spiritusan nivelilon, kies bobelo restas flanke; li mcrnoris
ion, kaj pasigis dek sekundojn movante antaüen Ia motoron
gis Ia bobelo flotis meze de Ia tubeto.
Li rimarkis, ke Ia
popolo ne plu krias, ke oni rigardas liajn movojn. Kuglo
frapis sur Ia stango super lia kapo. Kiu pafis gin? êu
Ia homoj estas êiuj for de Ia reloj? Li levis sin por vidi
tion, kaj residigis,
Post plua sekundo Ia helico turnigis, ka j li rapidis laülonge
de Ia reloj. Li premis Ia direktilon ka j svingis Ia motoron
malantaüen por levi Ia antaüon.
Tiam Ia popolo aklamis.
Post momento li tremetis pro Ia vibrado de Ia motoro,
kaj Ia krioj rapide mallaütigis post li, forrapidis gis silento.
La vento fajfis trans Ia randon de Ia sirmilo, kaj Ia mondo
forfalis de li tre rapide,

2:J4

LA DORMANTO

VEKIGAS

Bat', bat', bat'-bat',
bat ', bat';
supren li fiugis. Li
sajnis esti libera de êiu ekscitigo, sin sentis trankvila kaj
zorgema.
Li ankoraü pli levis Ia antaüon,
malfermis
valvon sur Ia maldekstra fiugilo, kaj svebis êirkaúe kaj
supren. Li rigardis malsupren, sen iu kapturnigo, kaj poste
supren. Unu ella aeroplanoj de Ostrog transiris lian vojon,
tiel ke li fiugis oblikve al gi, kaj pasis sub gi je kruta
klinigo, Giaj aeronaütoj spionis malsupren aI li. Kion tu
intencas fari?
Lia cerbo vigligis. "Unu el ili, li vidis,
celas per armilo, sajnas preta pafi. eu ili divenas, kion li
intencas fari? Post momento li komprenis ilian taktikon,
kaj faris 'sian decidon.
Lia momenta inerteco forpasis.
Li malíermis du pluajn valvojn maldekstre, turnigis por
fronti tiun malarnikan maêinon, fermis Ia valvojn, kaj
fiugis rekte al ili, dum Ia antaüo kaj ventsirmilo defendis
Iin kontraü iliaj kugloj. Ili klinigis fianken, kvazaü por
eviti lin. Li levis Ia antaüon.
Bat', bat', bat',-paüz'-bat',
bat'-li
kunpremis Ia
dentojn, lia vizago senvole grimacis, kaj krak' ! li frapis
kontraü
ilin!
Li frapis supren sub Ia pli proksima
fiugilo.
.
Tre malrapide Ia fiugilo de lia kontraüulo sajnis largigi,
dum Ia forto de lia frapo suprensovis gin. Li vidis gian
tutan largon, kaj tiam gi glitis malsupren, for de lia vido.
Li sentis, ke lia antaüo falas, liaj manoj premis Ia tenilojn,
turnis, kaj tiregis posten Ia motoron.
Li sentis ekskuon
de liberigo, Ia antaüo de lia masino turnigis abruptc
supren, kaj momente li sajnis kuâi sur sia dorso.
La
masino sanceligis kaj svingigis, gi sajnis danei sur sia helico.
Momente li penegis movi Ia tenilojn, kaj Ia motoro denovc
venis antaüen, sed malrapide.
Li ankoraü fiugis supren,
sed malpli krute. Li ekspiris, kaj denove tiregis Ia tenilojn.
La vento fajfis êirkaü li. Plua provo, kaj li sin trovis
preskaü horizontala.
Li denove spiris. La unuan fojon li
turnis Ia kapon por vidi, kio íarigis liaj malamikoj.
Li
turnigis ree al la teniloj, kaj tiam denove rigardis. Momento
li preskaü kredis, ke ili neniigis. Kaj tiam li vidis, ke inter
du stacioj trovigas abismo, kaj en tion io, gracila rando,
falas rapide kaj malaperas, simile al monereto íalanta en
truon.

LA ALVENO

DE LA AEROPLANOJ

2°5

Unue li ne komprenis, sed poste sovaga gojo regis lin.
Li kriis plenvoêe, senvorte, kaj fiugis pli kaj pli alten en Ia
êielo. Bat', bat', bat', pauz', bat', bat, bat'. "Kie estas
Ia alia? " li pensis. "Ili ankaü--"
Rigardante ôirkaü
Ia malplena êielo, li sentis momentan timon, ke tiu dua
masino jam sin levis super li; tiam, tamen, li vidis gin
alterigi sur Ia stacio Norwood. Ili nur deziris pafi. La
risko de kunfrapigo je alteco de sescent metroj superis
ilian kuragon,
. . .
Dum nelonge li fiugis, tiam êvebis laü kruta malsupreniro
al Ia okeidenta staeio. Bat ', bat ', bat ', bat', bat', bat'.
La krepusko kreskis, Ia fumo el Ia stacio Streatham, kiu
antaüe estis densa kaj malluma, nun estis fajrkolono, kaj
êiuj plektitaj kurboj de Ia movigantaj vojoj kaj Ia diafanaj
tegrnentaj kupoloj kaj Ia abismoj inter Ia konstruajoj
nun arde brilis, lumigitaj de Ia mildaj radioj de Ia elektra
Iumo, kiun Ia tagluma brilego antaüe venkis.
La tn
uzeblaj stacioj, kiun ankoraü havis Ia Ostroganoj-êar
Wimbledon Park estis neutila pro Ia pafado de Roe-.
hampton, kaj Streatham similis al fornego-brilis
per lumoj
por gvidi Ia venontajn aeroplanojn.
Dum li fiugis super Ia
staeion Roehampton li vidis Ia malluman amason de Ia
homoj sur gi. Li aüdis furiozan aklamadon, aüdis kuglon
de Ia stacio Wimbledon Park zumi preter li, kaj denove
fiugis supren super Ia dezertajo de Surrey. Li sentis venteton
el Ia sudokcidento, kaj Ievis sian okcidentan fiugilon,
kiel oni instruis al li, kaj tiel balancigante, supreniris en Ia
maldensan superan aeron. Zum', zum', zum'.
Pli kaj pli supren, sub tiu pulsanta ritmo, gis Ia kamparo
sube aspektis blua kaj nebula, kaj Londono etendigis kiel
landkarto desegnita per lumo, kaj kiel modelo de urbo
apud Ia horizonto.
La sudokcidento estis êielo el safiro
super Ia ombra rando de Ia tero, kaj êiam, dum li fiugis
supren, pliigis Ia amaso da steloj.
Kaj jen! Sude, malalte, kaj rapide radiante pli proksimen, aperis du makuloj el nebula lumo.
Kaj poste
plua duo, kaj tiam tuta brilo el rapide fiugantaj formoj.
Baldaü li povis kalkuli ilin. I1i nornbrigis dudek kvar.
La unua aro da aeroplanoj alvenas!
Kaj post ili aperis
eê pli granda brilo.

206

LA DOR,MANTO

VEKIGAS

Li õirkaüâvebis laü duonrondo, rigardante tiun antaüenirantan
maêinaron.
Gi flugis laü kojnforma arango,
triangula
aro da gigantaj lumaj formoj svebantaj
pli
proksimen tra Ia pli malsupera aero. Li rapide kalkulis
ilian rapidon, kaj turnis Ia radon kiu antaüenigis
Ia
motoron. Li tiris tenilon, kaj Ia pulsa penego de Ia motoroj
êesis. Li komencis fali, falis pli kaj pli rapide.
Li celis
trafi Ia pinton de Ia kojno. Li falis kvazaü stoneto tra Ia
fajfanta aero.
Sajnis apenaü sekundon post tiu sveba
momento, antaü 01 li frapis kontraü Ia unuan aeroplanon.
Neniu el tiu tuta nigra amaso vidis Ia alvenon de sia
morto, neniu inter ili revis pri Ia rabobirdo, kiu svebas
malsupren sur ilin ella êielo. Tiuj, kiuj ne kuâis malrigidaj
pro Ia doloro de aermalsano, streêis Ia kolojn kaj elrigardis,
por vidi Ia nebulan urbegon, kiu levigas el Ia krepusko,
Ia riêan belegan urbon ai kiu Ia Cefo venigas iliajn obeemajn
muskolojn.
Brilis Ia dentoj kaj vizagoj poluritaj.
lli
jam aüdis pri Parizo.
Ili sciis, ke ili spertos multe ela
guado inter Ia " kompatinda blankula rubo."
Subite Graham trafis ilin.
Unue li celis trafi Ia korpon de Ia aeroplano, sed je Ia
lasta momento pli bona plano eniris lian cerbon. Li tordis
Ia maâinon flanken kaj frapis per gia tuta pezo apud Ia
rando de Ia dekstra flugilo. La kunfrapo [etis lian masinou
posten. Lia antaüo glitis trans Ia glata surfaco gis Ia rando.
Li sentis Ia rapidecon de Ia giganta afero porti lin kaj
lian monoplanon,
kaj dum momento, kiu sajnis epoko,
ne povis konstati, kio okazas.
Li aüdis mil gorgojn krii,
kaj vidis, ke lia masino restas sur Ia rando de Ia giganta
flugilo, kaj portigas malsupren kun gi; li ekrigardis trans
sian sultror; ka j vidis Ia mezon de Ia aeroplano ka j Ia
kontraüan flugilon sanceligi supren. Tra Ia ripoj li kaptis
bildon de glitantaj segoj, grandokulaj vizagoj, kaj manoj,
kiuj premegas Ia klinigantajn
stangojn.
La malíermajoj
en Ia dua flugilo malíermigis, kiam Ia aeronaüto penis
ekvilibrigi sino Malantaü tio li vidis duan aeroplanon,
kiu saltis krute supren por eviti Ia kirlon de sia sanceligan ta
kunulo.
La larga spaco da svingigantaj
flugiloj sajnis
jetigi supren. Li sentis, ke li jus Iiberigis, ke Ia monstrajo,
tute renvcrsita, pendas kvazaü kliniganta muro super li.

LA ALVENO

DE

LA AEROPLANOJ

2°7

Li ne klare komprenis, ke li frapis sur Ia flankon de Ia
flugilo kaj poste glitis for, sed li rimarkis, ke li nun libere
flugas malsupren kaj rapide alproksimigas alia tero. Kion
li jus faris?
Lia koro pulsis kvazaü brua motoro en lia
gorgo, kaj dum dangera momento li ne kapablis movi Ia
tenilojn pro Ia paralizigo de siaj manoj. Li tiregis Ia aparaton por âovi Ia motoron malantaüen, baraktis du sekundojn
kontraü ties pezo, sentis sin reekvilibrigi, flugis horizontale,
kaj fine refunkciigis Ia motoron.
Li rigardis supren, kaj vidis du aeroplanojn gliti kun
kriegoj malproksime supre, rigardis posten, kaj vielis Ia
êefan parton de Ia aro apartigi kaj svebi supren kaj flanken ;
vidis tiun, kiun li mem trafis, fali kun rando antaüe, kaj
tranêi kvazaü giganta klingo sur Ia ventrnaêinojn sube.
Li depremis sian malantaüon
kaj denove rigardis.
Li
flugis supren, ne zorgante pri sia direkto dum li rigardis.
Li vidis Ia radojn de Ia ventrnasinoj cedi, vidis la grandegan
maêinon frapigi kontraü Ia tero, vidis giajn malsuprenigilojn kolapsi pro Ia pezo de gia falo, kaj tiam Ia tuta
mas o renversigis kaj írakasigis, kun Ia subo supre, sur Ia
klinigantajn radojn.
Poste el la ondanta rompajo maldika
pinto el blanka fajro flagretis supren ai Ia zenito.
Li
konsciigis pri grandega maso fluganta tra Ia aero ai li,
kaj turnigis supren nur gustatempe
por eviti Ia atakon
-se efektive gi estis atako-de
dua aeroplano.
Tio preterrapidis sube, gia blovo tiris lin suben kelkajn metrojn,
kaj Ia vento de gia proksima preterpaso preskaü renversis
lin.
Li konsciis pri tri aliaj rapidantaj
al li, konsciis pri Ia
urga bezono iri super ilin. Sajnis, ke aeroplanoj tute
ôirkaüas lin, freneze rondirantaj
por eviti lin. Ili flugis
preter li, supre kaj sube, oriente kaj okcidente.
Malproksime okcidente aüdigis Ia sono de kolizio, kaj du
flagrajoj falis. Malproksime sude dua aro alproksimigis.
Regule li flugis supren.
Baldaü êiuj aeroplanoj estis sub
li, sed momente li dubis, êu li sufiôe alte flugas, kaj ne atakis
ilin. Tiam li venis ai dua viktimo, kaj gia sargo de soldatoj
vidis lin alproksirnigi,
La granda maãino svingigis kaj
sanceligis flanken, dum Ia panikaj homoj rampegis malantaüen por siaj pafiloj.
Dudeko da kugloj zumis tra Ia
aero, kaj stelkonturo aperis en Ia dika vitra sirmilo, kiu

208

LA DORMANTO

VEKIGAS

LA ALVENO

defendis lin. La aeroplano malpli rapidis, kaj iris malsupren
por eviti Ia kunfrapon,
sed êvebis tro malalten.
Nur
gustatempe
li rimarkis Ia ventrnasinojn
sur Ia monteto
Bromley veni por renkonti lin, kaj turnigis kaj iris supren,
dum Ia aeroplano kiun li persekutis frakasigís inter ili.
Ciuj giaj voêoj plektigis en teksajo el krioj.
La granda
afero êajnis momente stari sur Ia antaüo inter Ia rompitaj
kaj frakasitaj radoj, kaj tiam dispecigis. Grandegaj splitoj
flugis tra Ia aero, giaj motoroj eksplodis kieI bomboj.
Varmegaondo el flamoflagrissupren
en Ia malluman êielon.
" Du !" li kriis, dum bombo de super li eksplodis
falante, kaj tuj li komencis reiri supren.
Glora ekscitigo
nun posedis lin, giganta agemeco.
Liaj duboj pri homa
forto, pri sia propra Ierteco, nun por êiam malaperis.
Li
estis batalanta homo, kiu gojas pri sia povo. Aeroplanoj
sajnis radii for de li êiudirekten;
ili nur celis eviti Iin, kaj
Ia krioj deiliaj kunpremitaj pasageroj aüdigis per mallongaj
blovoj, dum ili preterapidis.
Li elektis trian viktimon,
frapis tro haste, kaj nur sovis gian randon supren.
Gi
evitis lin, sed frakasigis kontraü Ia alta klifo de Ia Londona
muro. ] etite de tiu kunfrapo, li pasis tieI proksima crI Ia
malluma tero, ke li povis vidi timigitan kuniklon kuri sur
deklivo. Li levigis krute, kaj sin trovis super suda Londono
kun nur vaka aero ôirkaüe. Dekstre de li freneza aro da
signalraketoj
de Ia Ostroganoj krakis tumulte en Ia êielo.
Sude Ia rompajo de kelkaj flugsipoj flamis, kaj norden,
orienten kaj okcidenten ili íorflugis antaü li. Ili flugis
orienten kaj norden kaj turnigis je Ia sudo, êar ili ne povis
halti en Ia aero.
Pro ilia nuna konfuzigo iu provo je
manovroj certe kaüzus terurajn koliziojn.
Li pasis sesdek metrojn super Ia stacio Roehampton.
Gi aspektis nigra pro homoj kaj bruis pro iliaj frenezaj
krioj.
Sed kiaI Ia stacio Wimbledon Park anka
estas
nigra kaj aklamanta?
La fumo eI Streatham nun kasis
Ia tri malproksimajn
staciojn.
Li turnigís kaj levigis
por vidi ilin kaj Ia nordon.
Unue, post Ia fumo, vidigis
Ia kvadrata maso de Shooter 's RiU, luma kaj orda, kun Ia
aeroplano kiu jam alterigis kaj giaj deirantaj
negroj.
Tiam li vidis Blackheath-on,
kaj fine, sub angulo de Ia
nubo, Ia stacion N orwood. Sur Blackheath neniu aeroplano
gis nun alterigis.
Norwood estis kovrata de svarmo da
ú

DE LA AEROPLANOJ

2°9

figuretoj kurantaj tien kaj reen en pasia konfuzigo.
Kial?
Abrupte li komprenis.
La obstina defendigo de la fiugstacioj estas finita, Ia popolo fluas en Ia subajojn de tiuj
lastaj fortikajoj de Ia regimo de Ostrog.
Kaj tiam, malproksime je Ia norda limo de Ia urbo, plena por li de glora
signifo, aüdigis sono, signalo, triumfajo, Ia plumbe obtuza
sono de kanono.
Liaj Iipoj apartigis, lia vizago ardis pro
emocio.
Li enspiregis.
"Tli venkas," li kriis al la malplena aero ;
"Ia popolo venkas!" Responde venisla sono de dua kanono.
Kaj tiam li vidis, ke Ia monoplano sur Blackheath rapidas
sur siaj reloj por ekfiugi. Gi levigis, rapidis supren en Ia aero,
fiugis rekte suden kaj for de li.
Tuj li komprenis, kion tiu fiugo signifas. Nepre gi estas
Ostrog, kiu forfiugas.
Li kriis, kaj flugis malsupren post
gi. Li utiligis Ia forton de sia alteco kaj falis krute kaj tre
rapide tra Ia aero. La mono plano Ievigis, kiam li alproksimigis gin. Li kalkulis gian rapidon kaj penis fiugi rekte
al gi.
Subite gi íarigis nur plata rando, kaj jen!
li jam
preterpasis gin, kaj falis senpove malsupren pro Ia forto
de sia malutila frapo.
Li kolerigis furioze.
Li tiregis Ia motoron malantaücn
kaj rondiris supren.
Li vidis Ia masinon de Ostrog iri laü
spiralo antaü li. Li levigis rekte aI gi, iris super gi pro Ia
pezo de sia êvebo kaj Ia avantago, ke lia maâino enhavas
nur unu homon.
Li falis senzorge-falis,
kaj denove
maltrafis ilin!
Dum li preterrapidis,
li vidis Ia vizagon
de Ia aeronaüto trankvila kaj certa, kaj Ia sintenon de
Ostrog plena de timema obstineco.
Ostrog rigardis fikse
for de li-suden.
Li komprenis, kun kolera sento, kieI
íusa estas lia direktado de Ia masíno.
Sube li vidis Ia
montetojn êe Croydon.
Unu fojon ankoraü li fiugis supren
kaj atakis sian malamikon.
Li ekrigardis trans sian êultron, kaj lia atento kaptigis.
La orienta stacio, tiu de Shooter's Hill, sajnis Ievigi ;
ekbrilo, sangiganta
al alta griza formo, kapuêo-kovrita
figuro el fumo kaj polvo, jetigis en Ia aero. Momente tiu
kovrita figuro staris senmova, faligante grandajn metalajn
amasojn de siaj sultroj, kaj tiam .komencis
malvolvi
densan kapon el fumo.
La popolo eksplodigis Ia stacion,

210

I

JI

r

LA DORMANTO VEKIGAS

kune kun Ia aeroplano!
Egale subite dua ekbrilego kaj
griza figuro saltis supren de Ia stacio Norwood.
Kaj,
eê dum li rigardis tion, li aüdis obtuzan baton;
kaj Ia
aera ondo de Ia unua eksplodo frapis lin. Ci jetis lin supren
kaj flanken.
.
Momente lia monoplano falis. preskaü kun rando antaüe
kaj antaüo malsupre, kaj sajnis heziti êu aú ne tute
~ renversigi.
Li staris sur Ia ventsirmilo, tiregante Ia radon
kiu balancigis super lia kapo.
Kaj tiam Ia soko de Ia dua
eksplodo frapis Ia masinon de unu flanko.
Li trovis sin tenanta unu ella ripoj de Ia maâino, kaj Ia
aero blovas preter li kaj supren. Li êajnis pendi tute
senmova en Ia aero, dum Ia vento blovas supren preter li.
Li komprenis, ke li falas. Tiam li sentis sin certa, ke li
falas. Li ne kuragis rigardi malsupren.
Li sin trovis rememoranta nekredeble rapide êion, kio
okazis post lia vekigo-la
tagojn de dubo, Ia tagojn de
regado, kaj fine sian tumultan malkason de Ia kalkulita ~
perf do de Ostrog.
La bildo havis tute nerealan econ. Kiu li mem estas? \
Kial li tiel preme tenas per Ia manoj?
Kial li ne povas ~
malteni?
Per tia falo, kia tiu, sennombraj songoj antaí!{'~ ~
fmigis. Post momento, eble, li vekigos. . . .
~
Liaj pensoj pli kaj pli rapide kuris. Li scivolis, êu li ~
iam revidos Helenon. Sajnis tute neracie, ke li neniam '
revidos sino Tio nepre estas songo l Denove certe li
renkontos sino Alrnenaü si estas reala. Si estas reala.
Li vekigos kaj revidos sino
Kvankam li ne povis rigardi gin, li subite konsciigis, ke
Ia tero estas tre proksima.
FINO.