You are on page 1of 57

Erabakitzeko Eskubidea

Ekonomiaren Ikuspegitik

Ez ahazteko:…

“EKONOMIA”
EZ DA
EKONOMIARENTZAT
GARRANTZITSUENA

INNOVATING PUBLIC POLICY

• Gizakiak

Ekonomiaren
epe luzeko oinarriak

• Baloreak / Kultura
• Komunitate-zentzua
• Elkartasuna
• Konpromisoa
INNOVATING PUBLIC POLICY

Epe luzera ..

ESTATU-MARKOARI BURUZKO
KONTSENTSUA,
FUNTSEZKO ERAGILE EKONOMIKOA

INNOVATING PUBLIC POLICY

Espainiarekiko
egoera erlatiboa
EUSKAL HERRIA:
“ABERATSA”.

ERLATIBOKI,

ESPAINIAKO

ERREGIO

123,20% 130,80%

Ik.
BIZTANLEKO
PRODUKZIOA,
2015EAN:

100,0%

(Iturria: INE)

NAFARROA

EUSKADI AE

ESPAINIA
INNOVATING PUBLIC POLICY

Baina ...

Katalunia eta Euskal Herriaren egoerak, zeharo
ezberdinak.

Funtsezko arrazoia:

KONTZERTU EKONOMIKOA

EKONOMI ITUNA
INNOVATING PUBLIC POLICY

Katalunia
eta Euskal Herria

Kataluniarentzat,
KONTU
abantailarik handiena

Hau da: Espainiaren
desagertzea

Euskal Herrian, itun ekonomikoari esker, abantaila
hori lortuta daukagu, neurri handi batean.

PUBLIKOAK

aldeko

dira

transferentziak

INNOVATING PUBLIC POLICY

Kontu publikoak
eta pentsioak

Laster ikusiko dugunez, pentsioei buruzko
eztabaida, guztiz desbideratuta egon da hainbat
urtetan.

Gizarte Segurantzaren sarrerak eta irteerak ez dira
zergatik bat etorri behar.

Pentsioen gastua, Gizarte Segurantzaren sarrerak
edo kontu publikoen beste iturriekin finantza
daiteke, inolako arazorik gabe.

INNOVATING PUBLIC POLICY

Kontu publikoak
eta pentsioak

Beraz, pentsioen “eutsigarritasuna” eztabaida
faltsua da. Pentsioen “eutsigarritasuna” egon
daiteke zalantzetan edozein gastu publikoarena
egon daiteken moduan (hezkuntza, osasungintza,
defentsa, …)

Benetako kontua hauxe da: Oro har gastu publikoa
mantentzeko herrialde bakoitzak duen gaitasuna.

Eta, horretarako, herrialde bakoitzaren gaitasun
produktiboa da funtsezko gakoa.
INNOVATING PUBLIC POLICY

Euskal Herriaren kasua

Beraz, Euskal Herrian, Aurrekontu Politiketatik
kanpo dago gakoa:
.. Banku Politika
.. Moneta Politika
.. Politika Ekonomikoaren norabidea
.. Garapen Eredua

INNOVATING PUBLIC POLICY

Egoera zeharo ezberdina
• Egitura produktiboa
• Zorpetze publikoa
• Zorpetze pribatua
• Finantza sistema

INNOVATING PUBLIC POLICY

Batez ere, Zor Pribatua
SEKTORE PRIBATUAREKIKO KREDITUA / BPG

INNOVATING PUBLIC POLICY

Bankugintzan ere …
ondo kokatuta

INNOVATING PUBLIC POLICY

SEKTORE PRIBATURAKO KREDITUA (BSE) / BPG
2007
%161
%160

2011
2012

%147
2013
2014
2015
%126
%124

%135
%127
%126

%135
%128

%127
%124
%121
%118

%117

%118

%115

%109
%100
%96

%107

%106

%95
%86

EUSKADI AE

NAFARROA

EUROGUNEA

Iturria: INE / Banco de España / BCE / EUROSTAT / EKAI Center

ESPAÑA

INNOVATING PUBLIC POLICY

Zor pribatua beherantza

INNOVATING PUBLIC POLICY

:…

INNOVATING PUBLIC POLICY

Banku Politika

Aurrezki Kutxen desagerpena

Bankarizazioa

Bankugintza pribatu ala publikoa

Finantza sistemaren zaintza

Urte hauetako etengabeko
Bankuak derrigortu gaitu”

leloa:

“Espainiako

INNOVATING PUBLIC POLICY

Banku Politika
Aurrezki
Kutxak

Kreditu
Kooperatibak

GUZTIRA

Frantzia

%17

%38

%55

Alemania

%40

%20

%60

Europar Batasuna

%25

%17

%42

INNOVATING PUBLIC POLICY

Moneta politika
• Eurotik kanpo?
• Mehatxu politikoa
• Arrisku “politikoa”
• Baina: Horren arriskutsua al da?

INNOVATING PUBLIC POLICY

Eurotik kanpo?

Arazorik gabe, Eurotik kanpoko estatu aurreratuak:
Suitza, UK, Suedia, Danimarka, Norvegia, Islandia …

2000-08: Euroak ere sortutako hondamendia. Finantza
ekonomia puztu ekonomia errealaren gainetik.

2008-13: Euroaren bigarren hondamendia. Euskal Herria
ez dago erreskatatuen artean, erreskatatzaileen artean
baizik.

Orduan, testuinguruaren arabera, arrisku edo aukera izan
daiteke

INNOVATING PUBLIC POLICY

Eurotik kanpo?

2000tik
2013ra Eurogunetik kanpo egon ezkero Euskal
askoz hobeto egongo zen orain.

Herria

Euskal Herriarentzat, garrantzitsuena ez da moneta- eremu
zabal
baten barne egotea, baizik eta moneta-eremu sendo, indartsu
baten.

Arrazoiak:
a) EHren egitura produktiboa
b) Kontu publikoak kontrolpean mantentzeko gaitasuna

Bestaldetik, politika monetarioaren garrantzitsuena da ekonomia
produktiboa sustatzeko tresna moduan erabiltzeko gai izatea.
INNOVATING PUBLIC POLICY

Politika Ekonomikoa
• Helburu propioak izateko beharra:
- Finantza sistema
- Hezkuntza
- Ekipamendu teknologikoa
- Ingurune instituzionala
POLITIKA EKONOMIKO PROPIOA BEHAR DUGU
INNOVATING PUBLIC POLICY

Gure Berezitasunak
.. BITARTEKO EGOERA BATEAN:
ü Ezaugarri
batzuk
Europako
herrialde
zentraletatik
hurbil
kokatzen gaituzte
ü Beste batzuk, herrialde periferikoetatik hurbil

INNOVATING PUBLIC POLICY

Alde batetik …
• Finantza sektoreak ez du pisu handirik gure
balio erantsian
• Industria sektoreak mantendu egin du bere
pisua
• Zorpetze -publiko eta pribatua- moderatua
• Gure finantza sistema sendoa da, oro har.
• Eraikuntzaren burbuila moderatua
INNOVATING PUBLIC POLICY

Baina bestaldetik …
• Eraikuntzaren krisialdia (moderatua)
• Gure esportazioen erdia, Espainiara
• Gure liderrak eta gure estrategiak,
desbideratuta egon dira. Gure
erronkak eta Espainiarenak nahastu
egin dira, etengabe.
INNOVATING PUBLIC POLICY

Nahastearen ondorioak
Nahaste honen ondoriozko estrategia kaltegarriak:
.. Finantza sistemaren berregituraketan Estatuak dituen
arazoak Euskal Herriratu
.. Aurrezki Kutxen eredua zalantzetan jarri
.. Lan Erreformaren dinamikarekin zorabiatu
.. Kontu publikoen orekatzearekin obsesionatu.
.. Gure benetako erronkak bigarren mailan utzi
INNOVATING PUBLIC POLICY

Epe luzera: Teknologia
Ø Epe luzera, gure industriaren ekipamendu
teknologikoa da gakoa.
Ø Arlo
honetan
ditugun
gabeziak
gainditu behar ditugu kosta ala kosta.
Ø Bestela, lan kosteen araberako lehian
murgildu beharko gara.
INNOVATING PUBLIC POLICY

Europa banatzen ari da

INNOVATING PUBLIC POLICY

Europa banatzen ari da

INNOVATING PUBLIC POLICY

Europa banatzen ari da

INNOVATING PUBLIC POLICY

Txinaren erronka
ez dira lan kostuak
I+G GASTUA (BPGren %)
TXINA EB-28
%2,1
%2,0
%2,0 %2,0

%1,9

%1,9

%1,9

%2,0
%1,8

%2,1

%2,0

%1,8
%1,7

%1,5

2008

2009

2010

2011

2012

Iturria: EUROSTAT / EKAI Center

2013

2014
INNOVATING PUBLIC POLICY

Txinaren erronka
teknologian datza

INNOVATING PUBLIC POLICY

Behar dugun jauzi teknologikoa
.. Herrialde emerjenteen lehiaren aurrean …
gero eta zailagoa izango zaigu industri egitura
mantentzea … ez badugu lortzen BENETAKO
JAUZI TEKNOLOGIKOA.
.. Zer dugu jokoan? Ba lehenengo mailako
Europara hurbildu … ala bigarren mailako
Europaren
mailara
jaitsi,
bai
arlo
ekonomikoan zein sozialean, kohesioan,
ekipamendu sozialetan, etab.
INNOVATING PUBLIC POLICY

Industriak atzera jo du
INDUSTRI PRODUKZIO-INDIZEA
2007ko Apirila – 2015eko Apirila

-%9

-%24
EAE

NAFARROA

Iturria: INE / EKAI Center

INNOVATING PUBLIC POLICY

Europa
mailan izan
dugun
bilakaera …
oso
negatiboa
INNOVATING PUBLIC POLICY

Gure erronkak zeharo
ezberdinak dira
Funtsezko
Erronka

Grezia

Oinarrizko
Estrategia

Zor Publikoa
Zor Publikoa
berregituratu

Espainia

ZorPribatua

Euskal
Herria

Maila
teknologiko
baxua

Bigarren Mailako Estrategia
Kudeaketa Publikoa hobetu
Zor Pribatua kontrolpean jarri
Enplegu Politika

Zor Pribatua
berregituratu

Lehiakortasuna
Zor Publikoa berregituratu
Enplegu Politika

Inbertsio
teknologikoa

Inbertsio produktiboa
Egiturazko erreformak hezkuntza,
prestakuntza eta ikerkuntzan.
Enplegu Politika
INNOVATING PUBLIC POLICY

Gure lehentasunak
I+G GASTUA EUSKO JAURLARITZA
ZTBP 2015 ETA ZTBP 2020
(milioi eurotan)

600
550
500
450
400
350
300
PCTI 2015
PCTI 2020

2011

2012

2013

2014

2015

364

401

441

491

542

354

361

Iturria: Eusko Jaurlaritza

2016

2017

2018

2019

2020

368

383

398

414

431

INNOVATING PUBLIC POLICY

Krisia leku guztietan
baina …
I+G GASTUAREN HANDIAGOTZEA
2010-2014

% 79,90
% 18,15

Δ

ALEMANIA
% 18,15

TXINA
% 79,90

Iturria: EUROSTAT / EUSTAT / National Bureau of Statistics

-% 4,09

EUSKADI AE
-% 4,09
INNOVATING PUBLIC POLICY

Noruntza goaz
I+G GASTUA (BPGren %)
TXINA

% 2,0

EAE

% 2,0

% 1,9

% 2,1
% 2,0

% 2,1 % 2,1
% 2,0
% 1,9

% 1,8

% 1,8

% 1,8
% 1,7

% 1,5
2008

2009

2010

2011

2012

Iturria: OCDE / EUSTAT / EKAI Center

2013

2014
INNOVATING PUBLIC POLICY

Noiz arte?

INNOVATING PUBLIC POLICY

Noiz arte?
GOIKO ETA GOI-ERTAINEKO MAILA TEKNOLOGIKOA
DUTEN SEKTOREAK
Euskadiko AEko industrian duten pisua
(Salmenten % 2011-2014)

%26,4

2011

%25,2

2014
Fuente: EUSTAT

INNOVATING PUBLIC POLICY

Gure lansariak ez dira
altuegiak

INNOVATING PUBLIC POLICY

Gure lansariak ez dira
“altuegiak”

INNOVATING PUBLIC POLICY

Gure soldatak ez dira
“altuegiak”
LAN KOSTUA ETA PRODUKTIBITATEA 2014

%122
%109
%100

LAN KOSTUA (Orduko)

EAE

%130%123
%100

PRODUKZIOA (Per capita)

NAFARROA
Iturria: EUSTAT / INE / EKAI Center

ESPAINIA
INNOVATING PUBLIC POLICY

Zentzugabekeria hutsa

INNOVATING PUBLIC POLICY

… Espainiako ekonomia baino gehiago
hazten ari garen bitartean…
INCREMENTO DEL PIB 2013-2015

5,77%
4,68%
3,47%

CA EUSKADI

NAVARRA

Fuente: INE / EKAI Center

ESPAÑA

INNOVATING PUBLIC POLICY

Politika Ekonomikoa
hankaz gora

INNOVATING PUBLIC POLICY

Erabakitzeko Eskubidearen Ondorioak
Ekonomian

LABURBILDUZ
INNOVATING PUBLIC POLICY

Laburbilduz

AUKERAK: Behar dugun eredu propioa lantzeko:
- Politika Ekonomikoa
- Banku Politika
- Lan Harremanak / Lan Araupena
- Garapen Eredua

MEHATXU HANDIRIK EZ:
(Edo aukera bat, ingurunearen bilakaeraren
arabera):
- Moneta Politika
INNOVATING PUBLIC POLICY

Laburbilduz

Gure kokapen instituzionala ez dator bat gure
ekonomiaren beharrekin. Gurea ez den ekonomia
baten erronka eta beharren arabera bizi gara:
- Legeri / arauen aldetik
- Politika publikoen aldetik
- Komunikabideen aldetik
- Klase politikoaren kokapenaren aldetik

INNOVATING PUBLIC POLICY

Laburbilduz

Inoiz ez da egon horren argi gure eredu propioa
garatzeko autogobernu edo berezko estatuaren
beharra

Baina: Horretarako eredu horren beharra barneratu
eta kudeatzeko gai den klase politikoa nahitaezko
kontua da.

INNOVATING PUBLIC POLICY

Laburbilduz

Ba al dugu horrelako klase politikorik? Krisialdian
zehar
izandako
bilakaera
eta
jarrerak
ikusita, zalantzetan jar daiteke.

Bestaldetik, inoiz ez da horren argi egon
enpresarien interesak –edo, hobeto esanda, epe
laburreko interesak- autogobernu eta estatu
propioaren aurkakoak izan daitezkeela.

INNOVATING PUBLIC POLICY

Erabakitzeko Eskubidea
Ekonomiaren Ikuspegitik