You are on page 1of 62

ŚW.

JAN MARIA VIANNEY

MAŁY KATECHIZM
(KAZANIA NIEDZIELNE I ŚWIĄTECZNE; TOM I)
1

SPIS TREŚCI
ŚWIĘTY JAN MARIA VIANNEY - NIESTRUDZONY KAZNODZIEJA I KATECHISTA ....... 3
ROZDZIAŁ I - O ZNAKU KRZYŻA ŚWIĘTEGO .......................................................... 4
ROZDZIAŁ II - O WIERZE I SKŁADZIE APOSTOLSKIM............................................. 6
1. O PIERWSZYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ......................................................... 8
2. O DRUGIM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ............................................................. 13
3. O TRZECIM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ............................................................. 15
4. O CZWARTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ........................................................ 16
5. O PIĄTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO .............................................................. 17
6. O SZÓSTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ............................................................ 17
7. O SIÓDMYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO .......................................................... 18
8. O ÓSMYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO .............................................................. 18
9. O DZIEWIĄTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ...................................................... 18
10. O DZIESIĄTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ..................................................... 20
11. O JEDENASTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO ................................................... 22
12. O DWUNASTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO................................................... 22
ROZDZIAŁ III - O PRZYKAZANIACH KOŚCIELNYCH .............................................. 23
ROZDZIAŁ IV - O RADACH EWANGELICZNYCH..................................................... 32
ROZDZIAŁ V - O ŁASCE I GRZECHU .................................................................... 35
ROZDZIAŁ VI - O MODLITWIE ............................................................................ 37
ROZDZIAŁ VII - O SAKRAMENTACH..................................................................... 40
1. O SAKRAMENTACH W OGÓLNOŚCI .................................................................................. 40
2. O SAKRAMENCIE CHRZTU ŚWIĘTEGO............................................................................... 41
3. O SAKRAMENCIE BIERZMOWANIA ................................................................................... 42
4. O SAKRAMENCIE CIAŁA BOŻEGO ...................................................................................... 44
5. O SAKRAMENCIE OSTATNIEGO NAMASZCZENIA.............................................................. 47
6. O SAKRAMENCIE KAPŁAOSTWA ....................................................................................... 48
7. O SAKRAMENCIE MAŁŻEOSTWA....................................................................................... 48
ROZDZIAŁ VIII - O CNOTACH CHRZEŚCIJAŃSKICH .............................................. 50
ROZDZIAŁ IX - O DARACH DUCHA ŚWIĘTEGO ..................................................... 57
ROZDZIAŁ X - O BŁOGOSŁAWIEŃSTWACH EWANGELICZNYCH ............................. 58
ROZDZIAŁ XI - O RZECZACH OSTATECZNYCH ..................................................... 60
2

ŚWIĘTY JAN MARIA VIANNEY - NIESTRUDZONY
KAZNODZIEJA I KATECHISTA
„Święty Jan M. Vianney, w każdej chwili - jak świadczy historia - gotów do usług
potrzebom dusz, tym również się wyróżniał jako dobry pasterz, że owieczkom
swoim obficie podawał pokarm chrześcijaoskiej prawdy. Przez całe życie był
kaznodzieją i uczył katechizmu. A powszechnie wiadomo, ile twardej i
wytrwałej pracy wkładał w to, by należycie wykonad owo zadanie, które Sobór
Trydencki nazwał pierwszym i największym obowiązkiem.
W studiach bowiem, które odbywał w późniejszym wieku, miał duże trudności i
kazania kosztowały go początkowo wiele nieprzespanych nocy. Ile stąd kapłani
czerpad mogą przykładu godnego naśladowania... Są bowiem kapłani, którzy
prawie całkowicie zarzucają studia. Lecz daremnie usprawiedliwiają się oni
małym zakresem wykształcenia świętego Proboszcza. Niechaj tacy raczej za
wzór sobie biorą nieugiętą wytrwałośd, z jaką Proboszcz z Ars pracował nad
sobą, by -w miarę otrzymywanych darów - godnie spełnid to wielkie
posłannictwo. A dary te bynajmniej nie były tak skromne, jak to się zwykło
mniemad. Odznaczał się bowiem jasnością umysłu i poprawnością sądu.
W każdym razie kapłani mają obowiązek przyswajad sobie ogólną wiedzę i
naukę teologiczną, w miarę swoich zdolności i odpowiednio do wymogów
swego posłannictwa. Dałby Bóg, aby duszpasterze w tę sprawę tyle wkładali
wysiłku co Proboszcz z Ars, by wyrównad brak wiedzy i pokonad trudności w jej
zdobyciu, by dwiczeniami wzmocnid pamięd, a przede wszystkim, by czerpad
naukę z Krzyża Paoskiego, który jest największą księgą spośród wszystkich. To
miał na myśli biskup świętego Jana Vianneya, kiedy jego przeciwnikom
odpowiedział: «Nie wiem, czy on jest uczony, ale czerpie światło z wysokości».
Słusznie przeto Poprzednik nasz śp. Pius XII nie wahał się kaznodziejom Rzymu
za wzór przedstawid owego pokornego wiejskiego proboszcza: «Święty
Proboszcz z Ars bynajmniej nie posiadał z natury zdolności mówcy, takiej jak P.
Segneri lub B. Bossuet. Lecz promiennośd prawdy, która w jego umysł wniknęła
żywo, jasno i głęboko, brzmiała z dźwięku jego głosu, promieniowała z jego
oczu i poddawała myślom i uczuciom słuchaczy pojęcia i obrazy właściwie
dostosowane oraz pełne uroku podobieostwa, tak że mogłyby zachwycid nawet
św. Franciszka Salezego»". Oto, co trzeba, aby mówcy zdobywali dusze
wiernych chrześcijan. «Kto pełen jest Chrystusa, ten bez trudu znajdzie środki i
drogi, jakimi pozyska dla Chrystusa innych» (por. przemówienie Piusa XII z 16 III
1946).
Te słowa cudownie ujmują Proboszcza z Ars jako nauczyciela katechizmu i
kaznodzieję. A kiedy pod koniec jego życia bardzo słabnący jego głos nie zdołał
dosięgnąd słuchaczy, wówczas żarem swoich oczu, łzami, westchnieniami, z
3

«Wołał bowiem raczej ukazywad piękno cnoty niż brzydotę występku». na którym miał umrzed. Mawiał: «Pan Nasz. zawołał w upojeniu szczęścia: „Witam cię. w różnych jego formach i stosownie do warunków miejscowych. którym się chwilowo powodzi. Encyklika Sacerdotii nostri primordia ROZDZIAŁ I . który jest prawdą samą. doprowadzał do zbawiennych nawróceo tych. W tym celu pochwalamy i pobudzamy wysiłki w różnych okręgach roztropnie i mądrze podejmowane pod waszym okiem i kierownictwem. Pojmował więc pokorny ten kapłan wielką godnośd i ogrom ważności nauczania Słowa Bożego. czuje się bez porównania szczęśliwszy od tych wszystkich ludzi światowych. by duchowieostwo obowiązek nauczania spełniało z troskliwą sumiennością. jak to widzimy na przykładzie św. jednak Pan Bóg w tę stuletnią rocznicę przypomina nam na nowo przedziwną siłę apostolskiego ducha. Acerbo nimis). czcigodni Bracia. Jest bowiem rzeczą oczywistą. z jaką kierownikom chrześcijaoskiego ludu przedstawiali ten wzór z zachętą ku naśladowaniu. ale w okazaniu ducha i mocy» (1 Kor 2. wobec której wszystko ustępuje. którzy przepełniali jego świątynię.2) zło pod każdą postacią. przez Poprzedników Naszych z nieustanną wytrwałością powtarzane i zawarte również w przepisach kodeksu prawa kanonicznego (kanonicznego 1330-1332). – Jakkolwiek pożyteczne są te starania. Widząc z dala krzyż. czcigodny krzyżu. Pius Xże na to jedno trzeba nastawad i nalegad. na nowo do was kierujemy. którzy otaczali jego katedrę.których biła miłośd Boga i którymi wyrażał się głęboki smutek na samą myśl o grzechu. a już zwłaszcza w górę unosząc dusze ku Bogu. Jan M. Jakże bowiem wszyscy mogli nie przejąd się ogromnie. cenił swe słowo nie mniej niż swe Ciało».O ZNAKU KRZYŻA ŚWIĘTEGO Kto jest z Bogiem zjednoczony. «Tu się okazuje głosił św. Andrzeja Apostoła. który słowami i czynami swego życia dał świadectwo Ukrzyżowanemu Chrystusowi «nie w przekonywających słowach mądrości ludzkiej. Jan XXIII. Zatem to upomnienie. uświęcony i 4 . z okazji stuletniej uroczystości świętego katechisty i kaznodziei z Ars. Święci uważali za największe szczęście cierpied na ziemi dla Chrystusa. by stale podnosid poziom religijnego nauczania młodzieży i dorosłych. skoro tak jawnie mieli przed oczyma życie całkowicie oddane Chrystusowi? Aż do świątobliwego zgonu swego św. że na którymkolwiek kapłanie nie ciąży żaden obowiązek większy nad ten i że za żaden nie obciąża się większą odpowiedzialnością niż za to» (enc. wykorzeniając «w czas i niewczas» (2 Tm 4. apostolskiego ducha owego kapłana. Vianney był w ten sposób wierny posłannictwu nauczania swoich parafian i pielgrzymów. że sprawa to najwyższej wagi. Zrozumiała jest więc radośd Naszych Poprzedników.4)".

która z Jego ran wytryska. Miejmy się na baczności. Innocenty I. że pewien żebrak. pomnóż me boleści. na którym krzyż umieszczono. czym jest grzech. Odrzuceni przemawiają do nas. ześlij na mnie daleko sroższe choroby. wielbiąc Stwórcę.ozdobiony Ciałem Jezusa Chrystusa. jak to wielka zasługa cierpied z miłości ku Chrystusowi. stanąwszy u stóp krzyża. Aniołowie i Święci przypominają nam z wysokości niebieskich. leżał na barłogu i nie mógł się ruszyd i chociaż doznawał niepojętych boleści. niech łzy nasze złączą się z przenajdroższą Krwią Jezusa Chrystusa. może za chwilę nie będzie nas już na ziemi i znajdziemy się w liczbie świętych lub potępionych. mówi 5 .mówiono do świętego. jeżeli unikad będziemy złego. Wielki papież. Bracia. mówi. Słuchajmy przez chwilę i patrzmy oczyma wiary. Umarł też. a oddaj mnie w ręce Boga mojego. jak to bywa u zbrodniarzy. byłeś mi tylko nowych łask udzielił!". Wszystko nas zachęca i wzywa. nie pobladł wcale. Św. krew nie ścinała się w jego żyłach. owszem. umiłowalibyście go całą duszą. Jak pocieszającą jest rzeczą. tyle znajdowali w nich przyjemności. kto gotowy każdej chwili stanąd przed Bogiem. nie czuł najmniejszej trwogi. nie stracił głosu. Nie tradmy nigdy z pamięci. jakie nieszczęścia gotuje nam w przyszłym życiu. że nic skalanego nie wejdzie do owych rozkosznych przybytków. Grzegorz opowiada. weź mnie z rąk ludzi. Gdybyście pojęli znaczenie krzyża. jak gorąca miłośd i zapał odbijały się na jego twarzy. byśmy nie wstępowali w ich ślady i nie wpadli w ręce zagniewanego Boga. który napisał żywot św. Autor. byśmy nie deptali Jego Krwi Przenajświętszej. sam też wstąpił na rusztowanie. Idźmy do stóp krzyża. że ten Męczennik. włosy nie stanęły mu na głowie. Andrzeja. byśmy porzucili grzechy. wyciąga ku nam swe ramiona i mówi. jakich dóbr pozbawia nas na wieki! Wszyscy pragniemy nieba. sparaliżowany od wielu lat. jak wielką chwałę gotuje nam Bóg. Sam się rozebrał i katowi oddał swe ubranie. Święci nie mogli nasycid się boleściami. bo nie wiemy dnia ani godziny. Niech spocznę na ramionach tego. wiedzmy jednak. że nas miłuje. dla których już nie ma miłosierdzia! Nas nie odrzuca jeszcze drogi Zbawiciel od oblicza swego. Życie dobrego chrześcijanina nie obejdzie się bez krzyża. Syn Boży z krzyża zaklina nas. ale przeciwnie widziano. „Nie wiecie. który mnie odkupił". jak jęczą i narzekają potępieni. mego Boskiego Zbawiciela! Krzyżu święty! Krzyżu tak pożądany! Krzyżu z takim zapałem umiłowany! Szukałem cię gorliwie i nieustannie! Teraz zaspokoisz wszystkie potrzeby mego serca! Krzyżu ukochany. „Dlaczego prosisz Boga o przyrost boleści? I tak już jesteś pokryty ranami" . okryty wrzodami od stóp do głowy. dziękował za nie Bogu ustawicznie. wzdychał ustawicznie za nowymi cierpieniami i tak się modlił: „Boże. Po tysiąckrod szczęśliwy.

Ojca wszechmogącego. że mnie nie opuści mój dobry Mistrz". 10) Wierzę w Ducha Świętego. umarł i pogrzebion. bośmy zgrzeszyli. siedzi po prawicy Boga. 6 . krzyż pokuty: ten będzie naszym. Paweł. trzeciego dnia zmartwychwstał. umrzed. chod go tam czeka prześladowanie. Ojca wszechmogącego.. zasmucacie me serce? Jestem gotowy na więzienie i śmierd dla imienia Pana Jezusa". dodał jeszcze te słowa:. Jakie są artykuły Składu Apostolskiego? 1) Wierzę w Boga. 3) który się począł z Ducha Świętego. do którego nie możemy wzdychad. okowy i prześladowania. mężnie i nieustraszenie zdąża do Jerozolimy św. ROZDZIAŁ II . 5) Umęczon pod Ponckim Piłatem. jak mówi Duch Święty: „Nie masz uciechy nad wesele serca" (Syr 30. Sprawiedliwy nie lęka się śmierci. płacząc. Do niego bowiem odezwał się Zbawiciel: „Dziś będziesz ze mną w raju" (Łk 23. 6) ukrzyżowan. wszelako nie lękam się. Pana naszego. Augustyn. Syna Jego Jedynego.43). ponieważ pochodzi z czasów apostolskich i Apostołowie nauczali tych prawd wiary. bo ona zjednoczy go z Bogiem i wprowadzi w posiadanie wszelkich dóbr. Od nas zależy." czyli w Składzie Apostolskim.16). Patrzcie na Świętych! Z jakim oni weselem serca idą na śmierd! Oto. Skład Apostolski obejmuje dwanaście części. 2) i w Jezusa Chrystusa. mówi Jan Chryzostom. krzyż niewinności. że mnie czekają cierpienia. które się tam zawierają. a między nimi był krzyż Jezusa Chrystusa. które nazywamy artykułami wiary. 9) Stamtąd przyjdzie sądzid żywych i umarłych. „Wierzę w Boga" zwie się Składem Apostolskim. 4) narodził się z Maryi Panny. Na Kalwarii znajdowały się trzy krzyże. który zostawmy grzesznikom. czy śmierd nasza będzie szczęśliwa.. Lecz wznosił się tam także krzyż dobrego łotra. nie chcącym się poprawid. 8) Wstąpił na niebiosa. Naśladujmy tego łotra. „Czemu.Św.O WIERZE I SKŁADZIE APOSTOLSKIM Krótkie zebrane prawdy wiary katolickiej zawierają się w „Wierzę w Boga. Mówi bowiem wyraźnie: „Wiem. bo jestem przekonany. Stworzyciela nieba i ziemi. Ostatni krzyż na Kalwarii to krzyż przewrotnego złoczyocy. A gdy widział płaczących uczniów. 7) Zstąpił do piekieł. który w ostatnich chwilach życia pokutował i z krzyża poszedł do nieba. mając czyste sumienie i obfity pokój serca! Spokój duszy jest najcenniejszym skarbem na ziemi.

7 . Słucha chętnie słowa Bożego. A im częściej słucha. a przez to zasłużył sobie na wieczną szczęśliwośd w niebie. Czy o tym. ale i znad je potrzeba. który nas odkupił. czyli Trójca Przenajświętsza. który nas stworzył. Nie tylko wie. co Bóg objawił. Co to znaczy: wierzyd po katolicku? Wierzyd po katolicku to znaczy uznawad za prawdę to. ponieważ zaś tego bez łaski Bożej wykonad nie zdoła. który nas uświęca na chrzcie. co Bóg objawił. że utracił dużo czasu. o Synu Bożym. w którym mógł wiele sobie zaskarbid na żywot wieczny. 6) Że łaska Boża każdemu człowiekowi do zbawienia jest koniecznie potrzebna. że go będzie z nich sądził w godzinę śmierci. żałuje. o Bogu Ojcu. 12) grzechów odpuszczenie. czy to przez Tradycję. unikając tego. wiemy tylko z Pisma Świętego? Tradycja. a za złe karze. to prawdy od Boga objawione. lecz je także rozważa. aby byd zbawionym? W następujące prawdy: 1) Ze Bóg jest jeden. lecz także drży na myśl sprawiedliwych sądów Bożych i stara się gorliwie o postęp w dobru. ale nie spisane w księgach świętych. aby Pana Boga znał. i o Duchu Świętym. co jest napisane w Piśmie Świętym. Skład Apostolski zawiera w skróceniu prawdy naszej wiary. co Bóg zakazuje. 13) ciała zmartwychwstanie. 5) Ze dusza ludzka jest nieśmiertelna. 3) Ze Bóg jest jeden w trzech osobach: Bóg Ojciec. stara się ich należycie wyuczyd. lecz trzeba wierzyd we wszystko. czyli ustne podanie. przeto powinien się starad o łaskę Bożą przez modlitwę i Sakramenty Święte. bo mówi o Bogu jednym w Trzech Osobach. że Bóg widzi wszystkie jego uczynki.11) święty Kościół powszechny. świętych obcowanie. co Pan Bóg objawił. tylko ustami nauczane i innym ludziom podawane. 14) żywot wieczny. tym więcej w nim smakuje i więcej korzysta. używa w tym celu wszelkich możliwych środków i pokut. 4) Ze Syn Boży stał się człowiekiem i umarł na krzyżu dla naszego zbawienia. co nakazuje. Pan Bóg stworzył człowieka. Dobry chrześcijanin nie tylko przyjmuje wszystkie prawdy wiary naszej. który za dobre nagradza. a przez Kościół katolicki do wierzenia podaje. naukę o Tajemnicy Trójcy Świętej. Amen. Nie wystarczy wierzyd tylko w to. To co uczynił dotychczas. W które prawdy wiary nie tylko wierzyd. czy to przez Pismo Święte. Poznaje zaś człowiek Pana Boga przez wiarę. a czyniąc gorliwie to. miłował i Jemu służył. Syn Boży i Duch Święty. uważa za nic. 2) Ze Bóg jest sędzią sprawiedliwym. Jemu służy przez wypełnienie przykazao i unikanie grzechów.

czuje się szczęśliwy nawet wśród walk życia. kto zaniedbuje przepisów i praktyk religijnych jak uczęszczania do świętych sakramentów. niż Chrystus Pan i Kościół katolicki naucza. pięd przykazao kościelnych. aby mnie uszczęśliwid w wieczności. że im się Go częściej ogląda. siedem sakramentów świętych i znad chrześcijaoską sprawiedliwośd. za późno Cię umiłowałem"! Nazywa ten Doktor Kościoła Boga pięknością starą. godne przyjmowanie sakramentów świętych i częste wzbudzanie aktu wiary. O. Strasznie kooczą ci. Bracia moi. dobro i miłośd. Amen. co robi osoba prawdziwie kochająca Boga. Herezją grzeszy ten. słuchania Mszy Św. bo istnieje od wieków. niczego więcej nie pragnę. na co zasłużyłam przez me grzechy! Dajesz mi nieco zakosztowad goryczy na tym świecie. W Bogu to wszystko się mieści. Jeżeli się tylko Tobie podobam. Ci ludzie postępują tak. Przypatrzmy się.Kościół przykazał umied: Modlitwę Paoską i Pozdrowienie Anielskie. Augustyn: „O piękności stara i zawsze nowa. a czynid dobrze. Kto grzeszy obojętnością w wierze? Obojętnością w wierze grzeszy ten. nakazującą unikad złego. Panie. Dozwól więc. nie nużą się nigdy Aniołowie i Święci miłowaniem Boga i rozpamiętywaniem Jego piękności? Bo co dzieo nowe znajdują w Nim piękności i nowe słodycze. że go do nieszczęścia doprowadzili. powątpienie o wierze. zaparcie się wiary. Gdybyśmy mogli wytworzyd sobie 8 . kto błędnie. W wierze powinniśmy się utwierdzad przez pomnażanie wiadomości religijnych.. tym się Go widzi piękniejszym. Przeklina drugich. pokorną modlitwę i silną wiarę. Jest On nieskooczoną i niezrównaną pięknością. Kto prawdziwie kocha Boga. a zawsze nową dlatego. Skład Apostolski. słuchanie rozmów i czytanie książek przeciwnych wierze. Pożałowania godny ten człowiek. Dlaczego. jak mało cierpię w porównaniu z tym. Dziesięcioro Przykazao Bożych. Ciągle narzeka na swój los. 1. abyśmy przez cierpienia naśladowali Cię tu na ziemi. Jan. zachowywania postów. woła ona. i nie chce im przebaczyd urazy. Niedowiarstwem grzeszy ten. Dlatego woła Św. którzy się odwracają od Boga. który może pocieszyd i ulżyd w niedoli. Jakie są grzechy przeciwko wierze? Grzechy przeciwko wierze to niedowiarstwo. oczerniają. że trzy rzeczy godne są miłości: piękno. herezja. O PIERWSZYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Powiada św. jak gdyby nie mieli duszy do zbawienia: utracili wiarę. kto nie wierzy w Boga i Jego objawienie. Boże. kto każdą religię uważa za dobrą. czyli inaczej wierzy. a z nią wszystko. mój Boże. obojętnośd w wierze. a potem połączyli się z Tobą w wieczności. który nie ma wiary. Niech mnie wszyscy znieważają.

czyli najdoskonalsze.6). co tylko zechce. najsłowniejszy. Kara: aniołowie. że Bóg miłuje wszystkie swe stworzenia. to znaczy.groźba ukarania pierwszych rodziców. co dobre. pierwsi rodzice. jak i groźby . odda Tobie" (Mt 6. że Bóg jest najprawdomówniejszy? Bóg zawsze tylko prawdę mówi i nie może nikogo w błąd wprowadzid. który widzi w skrytości. który stworzył niebo i ziemię. Co znaczy. Dawid. chrzcząc je w imię Ojca i Syna. że więcej potopu nie będzie. jeśli nie w tym. i Ducha Świętego" (Mt 28. nieodmienny i wszędzie obecny. Bóg jest to duch najdoskonalszy.mówi Jezus do Samarytanki. Kain. że Bóg jest pełen miłości? Bóg jest pełen miłości. pełen miłości i najmiłosierniejszy. Bóg jest wszystkowiedzący. a nie ma ciała. Ziemia Obiecana. że Bóg wie wszystko. że jest najprawdomówniejszy. że może wszystko uczynid. Sodoma. a złe karze. rozum i wola Boga są możliwie najlepsze. „Nie chcę śmierci bezbożnego.należyte pojęcie o piękności Bożej. zburzenie Jerozolimy. Achaba. dobre wynagradza. bom i ja święty jest" (Pwt 11. i dlatego wciąż czyni im wielkie dobrodziejstwa. Co to znaczy. „Idąc tedy nauczajcie wszystkie narody. Co to znaczy. jeśli on tylko szczerze żałuje i chce się poprawid. co jest. Są trzy osoby Boskie: Bóg Ojciec. że ma rozum i wolną wolę. Bóg jest wszechmocny. że zawsze gotów jest przebaczyd grzesznikowi. „Duchem jest Bóg" . że Bóg jest najmiłosierniejszy? Bóg jest najmiłosierniejszy. Z tego. obietnica Mesjasza. a złem brzydzi się nieskooczenie. „Ojciec mój. co było. to znaczy. Bóg jest najsprawiedliwszy. „Miłujesz wszystko. co mu się należy. gdyż Bóg jest wszechmocny i najświętszy. Boga nazywamy Duchem dlatego. a zwłaszcza ludzi. że istnienie. Co znaczy. musielibyśmy Go koniecznie miłowad.25).11). że Bóg stworzył niebo i ziemię? To znaczy. to znaczy. Wola Boga jest najdoskonalsza. że Bóg pragnie tylko dobra. Bóg zawsze dotrzymuje słowa: spełnia zawsze zarówno swe obietnice. Czym się różnią między sobą trzy osoby Boskie? Trzy osoby Boskie różnią się pochodzeniem: Bóg 9 . co jest i co będzie i zna nawet najskrytsze myśli nasze. Mojżesza. że Bóg jest najświętszy? Bóg jest najświętszy. „Bądźcie świętymi. Co to znaczy. ponieważ Bóg jest wieczny.44). i nie masz w nienawiści nic z tego. Istnienie Boga jest najdoskonalsze. a sam przez nikogo nie został stworzony. że Bóg uczynił z niczego niebo i ziemię i wszystko. Syn Boży i Duch Święty. to znaczy. Bóg jest najdoskonalszy. to w przyszłym życiu. potop. ale aby się nawrócił i żył" (Ez 33. najsprawiedliwszy. to znaczy. wynika.19). coś uczynił" (Mdr 11. Dawida. zawsze oddaje każdemu. to znaczy. że Bóg jest najświętszy. Achab. obietnica. Baltazar.

Złe duchy nienawidzą nas dlatego. lecz i dla nas. że nas Bóg kocha. bo są jednym i tym samym duchem nieskooczenie doskonałym. aby Go człowiek chwalił myślą. dzieckiem Boga i dziedzicem nieba). tylko jasny rozum i potężną wolę: jest on nieśmiertelny i zupełnie szczęśliwy. a Bóg Duch Święty pochodzi od Ojca i Syna. Bóg Syn jest zrodzony od Ojca. Skąd się wziął na ziemi człowiek? Człowieka stworzył Bóg. czyli złymi duchami. Pierwsi rodzice otrzymali dary nadprzyrodzone nie tylko dla siebie. którego Bóg przeznacza człowiekowi na opiekuna. Kościół poświęca czci Trójcy Przenajświętszej każdą niedzielę. słowem i czynem. (która czyniła człowieka sprawiedliwym. ale pod warunkiem. jako dla swych potomków.Ojciec nie pochodzi od nikogo. zwą się szatanami. Jednak nie wszyscy aniołowie oddali Bogu chwałę. Bóg stworzył aniołów dla swojej chwały. szczególnie zaś pierwszą niedzielę po Zielonych Świątkach. więc kuszą do grzechu. Jakie dary dał Bóg pierwszym rodzicom? Człowiekowi dał Bóg dary przyrodzone (które człowiek musi mied już przy urodzeniu. wprowadzają do nieba dusze zbawione. Jakie dary nadprzyrodzone otrzymali pierwsi rodzice na duszy? Dusza ich miała jasny rozum. jednak Bóg Ojciec nie jest starszy od Syna i Ducha Świętego. i umieszczone było w raju. Jakie dary przyrodzone otrzymali pierwsi rodzice? Pierwsi rodzice otrzymali ciało i duszę nieśmiertelną. który nie ma ciała. w którą przypada uroczystośd Trójcy Przenajświętszej. ratują w niebezpieczeostwie i modlą się za nami do Boga. obdarzoną rozumem i wolną wolą. nazywa się Anioł Stróż. silną wolę bardziej skłonną do dobrego niż do złego i dar największy: łaskę uświęcającą. Tę prawdę wiary o Bogu jednym w trzech osobach zwiemy tajemnicą Trójcy Przenajświętszej. Anioł. aby nas wiecznie zgubid. Cośmy utracili przez grzech pierwszych rodziców? Przez grzech pierwszych rodziców utraciliśmy wszystkie dary nadprzyrodzone. Po co stworzył Bóg człowieka? Bóg stworzył człowieka. gdyż bez nich nie byłby człowiekiem) i nadprzyrodzone (które się człowiekowi zupełnie nie należą). lecz wszyscy trzej są wieczni. niektórzy z nich zbuntowali się i zostali strąceni do piekła. że będą Bogu posłuszni i nie będą jeśd z drzewa wiadomości dobrego i złego. Aniołowie zwiastują wolę Boga ludziom. a w nagrodę wieczne szczęście w niebie otrzymał. Jakie dary nadprzyrodzone otrzymali pierwsi rodzice na ciele? Ciało pierwszych rodziców było wolne od cierpieo płynących z chorób i od śmierci ze starości lub choroby (nieśmiertelne). Najdoskonalszymi stworzeniami są aniołowie. dla ich szczęścia i dla opieki nad ludźmi. dlatego każdy człowiek 10 . Te trzy osoby Boskie są jednym tylko Bogiem. Anioł jest to duch czysty.

że Bóg nas stworzył i utrzymuje. i to między 11 . Od grzechu pierworodnego wolny był Jezus Chrystus i Jego Matka. ma wyryte niejako na czole znamię zbawienia i przeznaczenia do nieba. Kto kocha Boga. usłyszała odpowiedź: „Jestem duchem bez miłości Boga". aby przez mękę i śmierd swą odkupił upadłego człowieka. że Boga należy miłowad bez miary. bo nie mogła pojąd. jak mamy miłowad dobrego Boga? Św. nazywamy grzechem pierworodnym. odwrócony od Boga). że zemdlała i upadła na ziemię. nie mogli pojąd. Tu należy rozpocząd to. zachowad nakazanych postów i wstrzymad się w niedzielą od robót ciężkich! Powinniśmy miłowad Boga. co będzie trwało przez całą wiecznośd. że są ludzie tak przewrotni. Miłośd Boża powinna byd naszym wyłącznym zajęciem na ziemi. jak miłości naszej ku Bogu. Od tej miłości nic nas nie powinno oderwad: ani piekło. Stworzył nas. mężnie i Z zapałem. drodzy moi. nie mogę"! Ta odpowiedź tak zdziwiła i przeraziła świętą. obdarzył zdolnościami. Bernard powiada. unikalibyśmy jak najstaranniej grzechu. Pierwsze pytanie katechizmu poucza nas. że raz była obecna przy egzorcyzmowaniu opętanego. by zjednad serca nasze dla siebie. jak godny miłości. Następnie odwieczny Bóg zesłał na świat Syna swego Jednorodzonego. bo On nas ustawicznie obsypuje dobrami. Zły duch niczego tak bardzo się nie lęka. nam się nie chce odmówid krótkich modlitw.przychodzi na świat w stanie grzechu pierworodnego (bez łaski uświęcającej. miłowali i służyli Mu i przez to dostali się do nieba. ani najstraszniejsze męki. Kiedy nawróconym Japooczykom wyłuszczano te prawdy. „A czemu nie miłujesz tak dobrego Boga"? Na to zawołał czart: „Nie mogę. Zapytacie jeszcze. Przebaczył nam tyle razy grzechy i uprzedza ciągle dowodami swych łask. chod trochę Boga miłowali. kim jest ów duch. Katarzyny Genueoskiej. jak wielki i dobry jest Bóg. z całego serca. Jedynie w miłości Bożej znajdziemy szczęście. Grzech. w której jaśnieje obraz Trójcy Przenajświętszej. uczynił nas przybranymi dziedmi i bradmi swymi i dał prawo do dziedzictwa niebieskiego. i lory z pierwszych rodziców przeszedł na wszystkich ludzi. Tylko szatan i potępieocy nie miłują Boga. Najświętsza Maryja Panna. Powinniśmy dalej miłowad Boga. uklęknąd do pacierza. Kiedy zapytała. bo jest nieskooczenie dobry. Czytamy w żywocie św. Gdybyśmy. A dlaczego? Byśmy Go znali. jak może stworzenie nie kochad dobrego Boga. dał duszę nieśmiertelną. która od samego początku życia nie była skalana grzechem i dlatego zwie się: Niepokalanie Poczęta. Niestety.

wszelkimi dobrami obdarzy ich Bóg. Dusza nasza może miłowad Boga. jeżeli często o Nim mówimy i myślimy. Bóg stworzył ją na obraz i podobieostwo swoje. gdy się obudzimy. Zajęcie nasze ziemskie niewiele się różni w tym względzie od zajęcia aniołów niebieskich. błogosławieostwo niebios spocznie na ich domach. jeżeli chętnie słuchamy kazao i czytamy pobożne rzeczy. przymioty. daj mi łaskę. bo dar ten z nieba pochodzi. co dla jej szczęścia i zbawienia uczynił Chrystus. Dla szczęścia duszy ustanowił Bóg Kościół katolicki i sakramenty święte. abym Cię miłował. lecz także stara się. ale kooca mied nie będzie. jak na to zasługujesz".chrześcijanami. Dobry chrześcijanin nie tylko sam miłuje Boga z całego serca. czy Boga miłujemy? Po pierwsze. aby w nich mogła uleczyd swe rany i wzmocnid się do walki. które widzimy we wszechświecie. to jej nie nasyci. bo On jest jej Stwórcą. tj. Po których znakach możemy poznad. gospodarze i gospodynie powinni używad wszystkich środków. którego żadna stworzona rzecz zaspokoid nie może. Ku Bogu wznośmy serce wśród dnia. ziemię i wszystkie wspaniałe dzieła. jeżeli czuwamy nad sobą i obawiamy się grzechu. O miłośd Bożą często błagajmy. Ma wprawdzie początek. i to jest dla niej największym dobrodziejstwem. bo jest nieśmiertelna. Gdy to uczynią. Ojcowie i matki. O gdybyśmy znali wartośd duszy. Wartośd duszy możemy również ocenid z tego. jedynie Bóg zna jej pięknośd i doskonałośd. że dusza ludzka stworzona jest na obraz Boży. odmówmy akt miłości Bożej. Oddajcie duszy wszystkie bogactwa i skarby ziemskie. Z miłości ku niej stworzył niebo. by ich dzieci i domownicy kochali Boga. A jednak te wszystkie krzywdy nie mogą ostudzid 12 . miłowania i wolną wolę. jak starannie byśmy ją pielęgnowali! Śmiertelny człowiek nie pojmie jej ceny. Mówi katechizm. a nawet w nocy. bo ma władzę poznania. którzy tego najlepszego Pana ciężko zasmucają. by Go również inni ludzie kochali. wielu chrześcijan znieważa Jezusa Chrystusa. W duszę tę wlał Bóg pragnienie szczęścia. Powtarzajmy na przykład: „Boże mój. W miłości tej jest całe nasze szczęście na ziemi i w niebie. Po wtóre. Stworzył ją Pan dla siebie i On jedynie wypełnid może i zaspokoid jej dążenie do szczęścia. Trójca Przenajświętsza stworzyła ją na swój obraz. przekracza Jego przykazania i po świętokradzku przyjmuje sakramenty święte. aby w niej widział siebie samego i pobudzał się przez to do jej miłości. Niestety. które w najwyższym stopniu posiada Bóg. Możemy następnie służyd Bogu i chwalid Go każdym uczynkiem naszym. Gorliwi katolicy japooscy przelali chętnie krew za Chrystusa.

Pozostawia więc wszystkie. On ich wcale nie odpycha. tylko chorzy. 2. aby ich pociągnąd do Ojca. abyśmy Mu służyli. ani uciechy. że Jezus Chrystus jest prawdziwym bogiem? Ze świadectwa Boga Ojca. a Pan Jezus jest najwyższym prorokiem. Patrzcie. dodaje Zbawiciel. gdyż odkupił nas krwią swoją najdroższą. którzy na nich powstają i pragną usunąd z otoczenia Jezusa Chrystusa. A nawet swe postępowanie względem nich usprawiedliwia przypowieścią o dobrym pasterzu. aby się z nim weselili z tego znalezienia. lecz dla grzesznych. a znalazłszy. bo w Starym Przymierzu namaszczano proroków. Dlaczego Jezus Chrystus jest Panem naszym? Jezus jest Panem naszym. A więc te wszystkie obrazy do siebie stosuje Pan Jezus i okazuje na nich swe nieskooczone miłosierdzie względem grzeszników. szuka jej. Bierze ich w obronę przed uczonymi i faryzeuszami. który miał sto owiec i jedną z nich utracił. Szuka ich przez wyrzuty sumienia. by się drogą nie zmęczyła. „I przybliżali się do Niego celnicy i grzesznicy. że gdybyśmy pojęli. którzy Go miłują! Jeszcze raz powtarzam. Skąd wiemy. a „Chrystus" znaczy Pomazaniec. zanosi do owczarni. jak ją pragnie uszczęśliwid na wieki. 13 . jak nas skwapliwie pociesza w smutkach i utrapieniach. biegnie za zbłąkaną. pociąga dobrocią i łaską. szuka po wszystkich kątach domu i po znalezieniu jej każe się radowad swym przyjaciółkom.1). Postępowanie Jezusa Chrystusa względem grzeszników świadczy o Jego nieskooczonym miłosierdziu. jaką miłością otacza zwłaszcza tych. O DRUGIM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Co znaczy imię „Jezus Chrystus"? Imię „Jezus" znaczy Zbawiciel. gdy się grzesznik nawraca i pokutuje. kapłanów i królów. Jeszcze dodaje przypowieśd o niewieście. który po drugi raz chętnie by umarł dla zbawienia dusz naszych. że na Nim spełniły się dokładnie wszystkie mesjaoskie proroctwa. Taka jest radośd. owszem używa wszelkich środków. z proroctw. w niebie. że Jezus Chrystus jest obiecanym Odkupicielem świata? Stąd. gdyż nas jako Bóg stworzył. Nie przyszedł Pan Jezus dla sprawiedliwych. aby Go słuchad" (Łk 15. czym jest dusza i jak ją Bóg miłuje. bierze ją na swe ramiona. Skąd wiemy. która z dziesięciu drachm utraciła jedną i dlatego zapala lampę.miłości Serca Jezusowego ku nam. ani śmierd sama nie potrafiłyby nas oderwad od miłości Bożej. Przychodzą doo ci nieszczęśliwi w wielkiej liczbie. Chrystusa Pana nazywamy Pomazaocem. zaprasza przyjaciół. zdrowi nie potrzebują lekarza. bylibyśmy świętymi! Ani dobra ziemskie. ze świadectwa samego Chrystusa Pana. kapłanem i królem.

Nas często Pan Jezus chce karad za winy. nie byłby Jezus Chrystus Zbawicielem naszym. ukazał tak piękny cel i udzielił nieśmiertelności także co do ciała. że przedwieczny Ojciec Syna swego Jednorodzonego zsyła na świat dla naszego zbawienia. Skoro jednak zobaczy iskierkę żalu w sercach. Bóg miłosierny wolał na niebezpieczeostwo narazid sławę Jonasza. wszyscy jego mieszkaocy.O jak wielkie szczęście dla nas. któryby spaliłby tę nową Sodomę. który się narodzi z Dziewicy i naprawi w przedziwny sposób szkodę. posypali swe głowy popiołem i opłakiwali grzechy. O miłości Boża. Przez wszystkie wieki aż do narodzenia Pana Jezusa. jakżeś ty wielka! I czy możemy jeszcze powątpiewad o miłosierdziu Bożym? Nasza wina. Adamie. którą wyrządził grzech jemu samemu i jego potomstwu. Nie doczekał się więc Jonasz ognia niebieskiego. przebacza i wraca nam swą przyjaźo. ani przyjmowali w Komunii świętej. jeżeli się nie upokorzą. Jak niesłychane miłosierdzie Boże. Przed zagładą Sodomy i Gomory wchodził w układy Pan z Abrahamem. gdzie jesteś? Dlaczego uciekasz przed Stworzycielem swoim? Nie tylko przebacza mu. Od początku świata do przyjścia Mesjasza panuje królestwo miłosierdzia. byśmy się rzucili do stóp Boga. Niniwitom. O przedziwna dobroci Boża! Gdyby Adam nie popełnił grzechu. lecz także daje obietnicę Zbawiciela. Gdy Jonasz początkowo nie chciał iśd do Niniwy. Patrzcie. że ich za czterdzieści dni ukarze. by nie zginął razem z innymi. jak postępuje względem Adama! Nie karze go po upadku doraźnie. mieszkaocom zepsutego miasta. uzbroił tyloma łaskami. jak za dzieckiem straconym. 14 . nie posiadalibyśmy Go w kościołach naszych. chod się zbuntował przeciwko najlepszemu Stworzycielowi. wołając: Adamie. okazuje także swe niepojęte miłosierdzie. jeżeli w siebie nie wejdą. a najlepszy Ojciec niebieski biegnie za nim ze smutkiem w sercu. zachował go we wnętrzu wielkiej ryby przez trzy dni i noce. W Nowym Przymierzu działanie łaski jest daleko potężniejsze. miłosierny Bóg zmusił go do tego cudem. posłał swego Anioła. laski i dobrodziejstw. Gdy prorok nawoływał zepsute miasto do pokuty. który nas nie odepchnie. Posyła do nich Jonasza proroka i mówi. ale przyjmie z weselem? O miłosierdziu Bożym świadczy historia całej ludzkości. że Bóg jest nieskooczenie dobry i miłosierny! Czyż nie rodzi się w sercach naszych gorące pragnienie. przepowiadającego zgubę Niniwy. który go obsypał tyloma przywilejami. jeżeli trwamy w grzechach i powstad nie chcemy. Adam po grzechu stroni przed Bogiem. od wieśniaka do króla. A gdy już miał spuścid chłostę na występne miasta. niż odepchnąd od siebie grzeszników pokutujących. przez usta patriarchów i proroków ponawiał tę radosną obietnicę. który wyprowadził Lota z rodziną.

3. kiedy nie chcemy porzucid występku. bo łaskę swoją świętą. którzy Go zapraszali do jedzenia: Pokarmem moim i jedynym pragnieniem jest czynid wolę Ojca mego. Tę prawdę wiary. Przypatrzcie się. czyż nie widzimy. miłosierdzia w sercu Jezusowym! A czyż nie okazuje się również nieskooczenie dobrym i miłosiernym względem owej niewiasty. Raduje się z tego Boski Zbawiciel. spodziewa się otrzymad zdrowie. że przyjął zaproszenie na ową ucztę. wyrzuca siedem złych duchów z jej serca. skruchę i działanie łaski Bożej na jej serce. który jest Bogiem i człowiekiem. Zbliża się do Jerozolimy. Magdalena upada do Jego stóp. która cię czeka! Dobry Bóg podobnie płacze nad nami. skrapia je łzami. lecz by nawrócid grzeszną Magdalenę. przebacza grzechy. broni ją przed złośliwymi językami. ociera włosami swymi.Gdy się przypatrzymy życiu Zbawiciela świata. przestał byd Bogiem? Nie przestał byd Bogiem. która przez dwanaście lat cierpiała krwotok? Nieszczęśliwa rzuca się do Jego stóp. Rozpoczyna z nią rozmowę i słodyczą. że Syn Boży stał się człowiekiem. a za to On jej coś kosztowniejszego ofiaruje. Niewdzięczna Jerozolimo. podziwiali jej pokorę. Czy Syn Boży. Pan Jezus zapytuje z dobrocią:. że jest ono pełne poświęceo. nazywamy „tajemnicą wcielenia Syna Bożego". jesteś uleczoną na ciele i duszy". uniknęłabyś strasznej zagłady. Pragnie bowiem. O TRZECIM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Syn Boży stał się człowiekiem. siada przy studni Jakubowej i nawraca grzeszną Samarytankę. pozyskiwad błądzących. Gdybyś przynajmniej dzisiaj chciała przejrzed i poprawid się. dobrocią swoją pociesza ją i podnosi na duchu. by Mu dała wody do picia. pragnie dotknąd się brzegu Jego szaty. Kiedy pozyskał Bogu tę duszę upadłą. jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem w jednej Boskiej osobie. powiada do niej: „Ufaj córko. historię jej rozsławia przez Ewangelię po całym świecie. za sprawą Ducha Świętego. czyli Bogurodzicą? Bo porodziła Jezusa Chrystusa. To było powodem. Oto. Dlaczego nazywamy Maryję Pannę Matką Boską. która jest obrazem grzesznika niechcącego się nawrócid i płacze nad jej upadkiem: Niewdzięczna Jerozolimo. by Mu towarzyszyła w czasie Jego męki. stawszy się człowiekiem. tyle razy zabijałaś proroków i sługi Boże. jak niewyczerpane są skarby dobroci. jako kokosz gromadzi pod skrzydła swoje pisklęta. wziąwszy sobie ciało ludzkie z Najświętszej Maryi Panny. jak opuszcza Apostołów. Dlaczego Syn Boży 15 . dozwala. a nie chciałaś. cieszył się niezmiernie i dlatego rzekł do Apostołów. „Kto się mnie dotknął? Zwracając się zaś do niewiasty. że upływa na szukaniu zbłąkanych owieczek? Przebiega Chrystus Pan miasta i wioski i szuka grzeszników. by wszyscy wiedzieli o jej dobrym uczynku. ileż razy chciałem cię sprowadzid na łono miłosierdzia mego. Idzie do domu Szymona trędowatego nie dla jedzenia. Prosi.

lecz to było niewystarczające dla Jego miłującego Serca. 4. za grzeszne uczynki nasze przebito ręce i stopy Jego gwoździami. policzkowanie. jakich łask ciągle nam udziela? Zycie Jezusa Chrystusa świadczy o Jego wielkiej ku nam miłości. umarł na krzyżu i w grobie został pochowany. a nawet jednym westchnieniem. ileż dla nas podjął zniewag i boleści! Dla nas znosił więzy. Czy pojmiemy kiedy tę Jego niezmierzoną dobrod? A gdy się zastanowimy nad Jego męką. Czy nie dla nas umarł wśród zniewag i cierpieo niepojętych? Ach. aby słowem i przykładem swoim nauczyd nas życia cnotliwego. Jezus Chrystus mógł uczynid zadośd sprawiedliwości Ojca swego za grzechy nasze jedną kroplą krwi swej przenajdroższej. szyderstwo i obelgi. Już w Ogrodzie Oliwnym uprzednio ponosił cierpienia kalwaryjskie. Pan Jezus cierpiał tylko jako człowiek. Chrystus Pan odkupił ludzi w ten sposób. a tym sposobem ludzi odkupid. A wreszcie pozwolił przeszyd włócznią swe Serce. które w sercu naszym mają swój początek i źródło.stał się człowiekiem? Aby cierpied i umrzed. Przypatrzmy się. niesłuszne oskarżenia. Chrystus Pan wybawił ludzi z niewoli szatana i od wiecznego potępienia. O CZWARTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Chrystus Pan cierpiał męki za czasów Piłata. co Jego Serce miłujące uczyniło dla nas? Wejdźmy nieco głębiej w Jego Serce. Za grzechy pychy ludzkiej nosił na głowie cierniową koronę. cierniem ukoronowany i do krzyża przybity. dla nas był na śmierd skazany i ukrzyżowany. aby w ten sposób odpokutowad za wszystkie winy. za grzechy popełnione mową pojono Go żółcią i octem. Jak niezgłębiona jest przepaśd miłości Boga względem lichych stworzeo! Boski Zbawiciel do ostatniej kropli przelał swą Krew przenajdroższą za nas. jedną łzą. gdyż jako Bóg nie mógł cierpied. chcąc nas oczyścid od nieprawości naszych. grzechy nieczyste zmazał bolesnym biczowaniem. cierpienia krzyżowe. Chrystus Pan całkiem dobrowolnie cierpiał i dobrowolnie śmierd poniósł. co uczynił dla nas Jezus Chrystus. Tak. Pan Jezus był policzkowany. Swoją męką i śmiercią wysłużył Chrystus Pan ludziom łaskę Boską i wieczną szczęśliwośd w niebie. Pan Jezus cierpiał na duszy trwogę i smutek. kto pojmie. Chrystus Pan odkupił wszystkich ludzi bez wyjątku. Przez swe Narodzenie podniósł nas do najwyższej godności i stał się naszym bratem. zranione i otwarte z miłości ku nam. Stał się nam podobny we wszystkim oprócz grzechu. Każdy 16 . że swą męką i śmiercią uczynił zadośd sprawiedliwości Bożej za grzech pierwszych rodziców i za grzechy wszystkich ludzi. Rzeczywistą śmierd Chrystusa Pana stwierdza świadectwo obecnego pod krzyżem ludu i otwarcie włócznią Jego boku. biczowany. z którego wypłynęła krew i woda.

które nie podlega cierpieniom ani śmierci. ponieważ niebo wskutek grzechu było zamknięte i dopiero Chrystus Pan swą męką i śmiercią je otworzył. Bracia moi. Słowa: „siedzi po prawicy Boga Ojca Wszechmogącego" znaczą. że Chrystusa Pana Bóg w niebie bardzo uczcił i dał Mu władzę na niebie i na ziemi. O SZÓSTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO „Wstąpił na niebiosa. do chwili zmartwychwstania. Dowodem tego jest straż pilnująca grobu Jezusowego i ukazanie się Jezusa uczniom i Apostołom. którą sobie swą męką i śmiercią zasłużył. Chrystus Pan wstąpił do nieba dnia czterdziestego po swoim zmartwychwstaniu. Dusze sprawiedliwych przebywały w otchłani aż do śmierci Chrystusa Pana. jak bardzo miłuje was Bóg. Sprawiedliwy za niesprawiedliwych. w tym miejscu. poniósłszy śmierd jako człowiek. Pamiątkę Zmartwychwstania Paoskiego obchodzi Kościół przez całą oktawę świąt wielkanocnych i w czasie poświątecznym aż do uroczystości Wniebowstąpienia Paoskiego. połączywszy duszę z ciałem. w obecności swych uczniów z Góry Oliwnej. Chrystus Pan zmartwychwstał w ciele uwielbionym. zachowuje przykazania i godnie przyjmuje święte sakramenty. Bracia drodzy. Słowa „trzeciego dnia zmartwychwstał" znaczą. przenika przez inne ciała i szybko się przenosi na miejsca odległe. Zbawiciel otwiera nam niebo. gdzie dusze sprawiedliwych oczekiwały Zbawiciela. z którymi po zmartwychwstaniu często przestawał. Chrystus Pan zstąpił do otchłani. gdzie już ludzie nie obrażają swego Stwórcy. „Chrystus raz jeden cierpiał za grzechy. czeka nas. 5. z duszą i ciałem. jeżeli się ochrzci. mocą którego poszedł też głosid naukę duchom (uwięzionym) w otchłani" (1 P 3. lecz Go wiecznie miłują. aby dusze sprawiedliwych pocieszyd i przebywał tam do dnia trzeciego tj. aby was doprowadzid do Boga. Chrystus Pan wstąpił do nieba własną swoją mocą. zanosi modły nasze do Niego i blaga Go o przebaczenie i miłosierdzie dla nas. 6. O PIĄTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Słowa „zstąpił do piekieł" znaczą. zasiada po prawicy Ojca. Chrystus Pan jest obecny nie 17 . siedzi po prawicy Boga Ojca Wszechmogącego". że dusza Chrystusa Pana zstąpiła po Jego śmierci do piekieł. aby nam niebo otworzył i tam mieszkanie nam przygotował. że Chrystus Pan własną mocą dnia trzeciego po swej śmierci z grobu powstał. został wskrzeszony do życia przez Ducha. Tam. aby także jako człowiek otrzymał chwałę. Jako nasz pośrednik idzie sam naprzód.może byd zbawionym.17-19). Chrystus Pan wstąpił do nieba. czyli do otchłani. Przez otchłao czyli piekło rozumied należy miejsce. wyście się nigdy nie zastanawiali nad tym.

9. prawdziwy Bóg. Szczególne dary Ducha Świętego to: dar mądrości i rozumu. bo jest widzialnym społeczeostwem wiernych. odkryje przed całym światem dobro i zło. Piotr i jego następcy. czyli „ostateczny". którzy tę samą Chrystusową wiarę wyznają. W jaki sposób odbędzie Chrystus Pan sąd ostateczny? Chrystus Pan odbędzie Sąd Ostateczny w następujący sposób: każe oddzielid dobrych od złych. aby sprawiedliwi tym większą cześd otrzymali jawnie wobec całego świata. Duch Święty naucza Kościół i rozdaje przez niego swe łaski. dobrych i złych. pobożności i bojaźni Bożej. Duch Święty objawił się ludziom w postaci gołębicy przy chrzcie Chrystusa Pana w rzece Jordan i w postaci ognistych języków. O ÓSMYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Kim jest Duch Święty? Duch Święty to trzecia Osoba Boska. a bezbożni tym większą haobę odnieśli. Kościół Chrystusowy musi mied także i widzialną głowę. które Chrystus Pan wysłużył. Piotra widzialną głową 18 . rady i mocy (męstwa). tj.tylko w niebie. Kiedy będzie koniec świata i sąd ostateczny? O owym dniu nikt nie wie. nawet aniołowie w niebie. aby cały świat poznał mądrośd i sprawiedliwośd Boga. gdy zstąpił na Apostołów w dzieo Zielonych Świątek. Gdzie jedynie dostąpid można tych łask. który pochodzi od Ojca i Syna. Chrystus Pan św. dostąpid można jedynie w Kościele katolickim. 7. a złych strąci do piekła. 8. dar umiejętności. Katolicki Kościół założył Jezus Chrystus. O DZIEWIĄTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO „Święty Kościół powszechny i świętych obcowanie". Kościół katolicki to społeczeostwo wiernych. O SIÓDMYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Jezus Chrystus znowu przyjdzie przy koocu świata w „wielkiej mocy i chwale". które Chrystus Pan wysłużył i których Duch Święty udziela? Łask. tych samych świętych sakramentów używają i pozostają pod zwierzchnictwem widzialnej głowy: rzymskiego papieża. ten zaś sąd będzie ostatni. dobrych weźmie do nieba. a serce napełnia radością. zaś widzialną głową św. które ludzie czynili. lecz i w Przenajświętszym Sakramencie Ołtarza. Duch Święty oświeca rozum człowieka. a Duch Święty udziela. aby sądzid żywych i umarłych. Pamiątkę Wniebowstąpienia Paoskiego obchodzi Kościół dnia czterdziestego po Wielkanocy. Sąd powszechny odbędzie się w tym celu. aby Jezusa Chrystusa wszyscy ludzie za Zbawiciela uznali. Pierwszy sąd odbywa się zaraz po śmierci. Niewidzialną głową Kościoła katolickiego jest sam Chrystus Pan. woli dodaje odwagi i ochoty do wykonywania dobrych uczynków.

Wzajemna łącznośd duchowa przynosi wiernym na ziemi tę duchową korzyśd. Urząd kapłaoski Kościół spełnia. że wszyscy korzystają z Mszy św. przynosi duszom w czyśdcu ulgę w cierpieniach przez modlitwę. Są to następujące cztery znamiona: Kościół jest jeden. Prawdziwy Kościół Chrystusowy poznajemy po czterech znamionach. i modląc się. według zapewnienia Chrystusa Pana. i z modlitw Kościoła wojującego. J 21.20). cierpiącego i triumfującego. powszechny. Urząd nauczycielski Kościół spełnia. że Biskup rzymski jest jego głową. gdyż św.18). ale także dusze w czyśdcu (Kościół cierpiący) i święci w niebie (Kościół triumfujący). Chrystus Pan ustanowił Kościół. aż do kooca świata. głosząc po wszystkie czasy niezmienioną naukę Jezusa Chrystusa. aby prowadził wiernych do zbawienia. dusz w czyśdcu i świętych w niebie nazywamy obcowaniem świętych. gdyż on jeden ma te wszystkie znamiona. i sakramenty święte. Piotra. I tobie dam klucze królestwa niebieskiego i cokolwiek zwiążesz na ziemi. które mu nadał Chrystus Pan.swego Kościoła ustanowił wyrzeczonymi do niego następującymi słowami: „Ty jesteś opoką i na tej opoce zbuduję mój Kościół.5). Kościół prowadzi wiernych do zbawienia przez swój potrójny urząd: nauczycielski. oraz „Paś baranki moje. które Chrystus Pan swojemu Kościołowi nadał. Tę duchową łącznośd wiernych na ziemi. czyli katolicki. dlatego. Tylko Kościół rzymskokatolicki jest Kościołem Chrystusowym. nadając prawa i przykazania kościelne. przeto Kościół nigdy pomylid się nie może w nauce wiary i obyczajów. Chrystus Pan udzielił Kościołowi do wykonywania urzędu nauczycielskiego daru nieomylności. a bramy piekielne nie zwyciężą go. Władza apostolska w Kościele Chrystusowym ma trwad. święty. Po śmierci św. Piotra każdy Biskup rzymski jest następcą Św. i apostolski. tj. jałmużnę i inne dobre uczynki 19 . sądząc i karząc. kapłaoski i królewski. sprawując Ofiarę Mszy św. biskupi w połączeniu z Papieżem i sam Papież. gdy jako najwyższy nauczyciel i pasterz ogłasza dla całego Kościoła prawdy wiary i moralności. a więc widzialną głową Kościoła (Papieżem lub Ojcem Świętym). paś owce moje" (por. Urząd królewski spełnia Kościół. a cokolwiek rozwiążesz na ziemi. Kto posiada dar nieomylności w Kościele Chrystusowym? Następcy Apostołów. będzie rozwiązane w niebie" (Mt 16. Piotr obrał Rzym za swoją stolicę biskupią i w Rzymie poniósł śmierd męczeoską. będzie związane w niebie. Kościół katolicki zowie się „rzymskokatolickim”. „Oto ja jestem z wami po wszystkie dni aż do skooczenia świata" (Mt 28. Do Kościoła Chrystusowego należą nie tylko wierni żyjący na ziemi (Kościół wojujący).

stracił ufnośd w miłosierdzie Boże. dla mnie już nie ma przebaczenia. bierze w swe objęcia. ale także należałoby jeszcze zapłakad z wdzięczności. że Stwórca nie opuszcza nikogo. Nie nadużywajmy jednak tej dobroci i cierpliwości Bożej. trzymając w rękach wizerunek Ukrzyżowanego. Jakaż ufnośd powinna napełniad serce grzesznika. złożył ofiarę Bogu ze swego życia i umarł. 20 . że Bóg jest dobry i chętnie przebacza pokutującym. O jak ohydną jest rzeczą każdy grzech! Skoro jednak postanawiamy się nawrócid. Rzeczywiście. a szczególnie przez odpusty i ofiarę Mszy Św. książę!". jeżeli je porównamy z miłosierdziem Bożym? Drobnym ziarnkiem piasku w porównaniu z olbrzymią górą. Wszystkie grzechy. O odpuszczeniu grzechów uczy nas historia o synu marnotrawnym. często nie chcemy korzystad z łaski nawrócenia i dlatego owe błogie chwile znikają dla nas bezpowrotnie. Naśladuj go. czym są grzechy nasze. Obecny przy nim kapłan wzbudzał w nim nadzieję. mówiąc. skoro miłosierdzie Boże jest tak nieskooczone! Niech nas nie przeraża wielkośd i liczba grzechów. Bracia moi. 10. Wyspowiadał się. a świętym w niebie przynosi cześd od ludzi. że był wielkim grzesznikiem. Panie. ilekrod grzeszymy. Nie tylko. idźmy na Jego spotkanie. Wówczas ksiądz począł się gorliwie modlid i z natchnienia Bożego przemówił do księcia: „Królewski prorok w Panu położył ufnośd i nie tracił otuchy właśnie dlatego. jeżeli się wydamy na łup namiętności.. Gdy nas wola Jezus. jak bylibyśmy szczęśliwi! Niestety. chodby najcięższe. Na to odpowiedział chory: „Nie. udziela pociech. zlitujesz się nade mną. bom wiele nagrzeszył". Po tych słowach chory jakby się przebudził z głębokiego snu i zawołał z uniesieniem: „Tak. umartwienie nie są dla niego już ciężkie. w chwili swego nawrócenia i powrotu do Boga czuje grzesznik wiele słodyczy! Modlitwa. kto się doo ucieka. Lękajmy się jedynie braku pokuty. Zaiste. którą opowiedział Pan Jezus. O DZIESIĄTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO Chrystus Pan nadał Kościołowi swojemu władzę odpuszczania grzechów. jeżeli serce nasze prawdziwie się skruszy. Pewien książę doznawał w ostatniej chorobie rozpaczy. Uznanie i wdzięcznośd podobają się Bogu. przyjął sakramenty święte ze łzami w oczach. co liści na drzewach leśnych. bo większe jest miłosierdzie Boże niż złośd ludzka. O gdybyśmy mogli pojąd tę dobrod Boga względem nas. mogą byd odpuszczone. otrzymamy przebaczenie. Najczulszy Zbawiciel spieszy ku nam ze swą łaską. dlatego powinniśmy porzucid grzech. oddalamy się od Boga i stajemy się lichszymi od brudnych zwierząt. Chodbyśmy ich mieli tyle. otwiera się dla nas miłosierdzie Boże. chociaż ciężko Cię obraziłem". Zaprawdę.ludzi. Niechże nikt nie rozpacza z powodu grzechów swoich.

Augustyn. Należy jednak pamiętad. wskutek zasług Przenajdroższej Krwi Jezusowej. że ksiądz powinien badad należycie usposobienie grzesznika. Mówi wyraźnie św. jak gdybyśmy ich nigdy nie popełnili. Minister Sakramentu Pokuty jest tylko szafarzem łask i zasług Jezusa Chrystusa. rzucił się do Jego nóg i dziękował gorąco za łaskę uzdrowienia. jak boleśnie musiał umierad. łatwo może zgubid siebie samego.Młody Tobiasz. bo chcąc ratowad drugich. aniołowi. Straszny rachunek czeka go na Sądzie Bożym za wszystkie udzielone rozgrzeszenia. Mateusz. 21 . czy jego serce się odmieniło i czy ma mocne postanowienie poprawy. powróciwszy szczęśliwie do domu. są im zatrzymane" (J 22. już dusza penitenta staje się czysta i wolna od wszystkich brudów. zaprosił do domu swego Pana Jezusa i jak najserdeczniej Go ugościł. jeżeli naturalnie wypełnimy godnie i należycie warunki tego sakramentu. zawartych w tym trybunale miłosierdzia? O błoga chwilo dla nawróconego grzesznika! Skoro tylko sługa Boży wypowie te słowa: „Ja odpuszczam tobie grzechy". Uleczony z trądu Samarytanin wrócił z weselem do Pana Jezusa. Co to jest rozgrzeszenie? Rozgrzeszenie to wyrok. że najlepszym podziękowaniem za łaski Boże jest ich szczere uznanie. Św. że tylko skruszeni grzesznicy. Drodzy Bracia. dlatego musi je rozdzielad według ściśle przepisanych reguł.. którzy opłakują swe dawne winy. Jak tu łatwo pobłądzid! W owej chwili wielu kapłanów wolałoby byd w stanie świeckim niż duchownym! Wielu świeckich czeka surowa odpowiedzialnośd za to. są im odpuszczone. grubo się mylimy. Ile musiał Zbawiciel ponieśd mąk. z wdzięczności za łaskę powołania. stają się uczestnikami nieocenionych dobrodziejstw Sakramentu Pokuty. który grzechy nasze odpuszcza i w ten sposób gładzi. nie umie należycie dziękowad swojemu towarzyszowi. którzy się na zgubę narażali dla swego zbawienia. I dlatego św. jak również odmawiania rozgrzeszenia. zanim mu udzieli rozgrzeszenia. aby powyższe słowa otrzymały skuteczną moc! My zaś jesteśmy tak ślepi. a którym zatrzymacie. że się nam zdaje. Ma kapłan władzę odpuszczania grzechów. że może nigdy nie modliliśmy się za swych pasterzy.23). tak nierozumni. „Którym odpuścicie grzechy.. którzy szczerze i serdecznie żałują. Grzegorz Wielki powiada. Kto nie podziwia skuteczności i dobrodziejstw. wydany ustami kapłana w imieniu i powagą Chrystusa. jak gdyby od kapłana zależało dad lub wstrzymad rozgrzeszenie. gdy był rozrzutnym lub zanadto skąpym szafarzem łask niebieskich. wzgardy. Święta bojaźo i trwoga ogarnia nieraz biednego kapłana przy wykonywaniu tego urzędu. musi baczyd na to. która spływa na nią w czasie rozgrzeszania.

11. O JEDENASTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO

Bóg wskrzesi umarłych na sąd ostateczny (tj. połączy ich dusze z ciałem) i
wszyscy ludzie w tych samych ciałach, w których żyli, zmartwychwstaną. Ludzie
zmartwychwstaną w tych samych ciałach, aby nie tylko dusza, ale i ciało
wieczną nagrodę lub wieczną karę odniosło. Wszyscy ludzie zmartwychwstaną:
dobrzy na zbawienie, a źli na potępienie. Dobrzy powstaną w ciałach
uwielbionych, a źli w ciałach szpetnych i podległych cierpieniom.
12. O DWUNASTYM ARTYKULE SKŁADU APOSTOLSKIEGO

Po śmierci nastąpi życie wieczne: wieczne szczęście zbawionych w niebie i
wieczne męki potępionych w piekle. Skład Apostolski kooczy się wyrazem
„Amen", co znaczy: „tak jest" lub „niech się stanie". „Radujcie się i weselcie,
albowiem zapłata wasza obfita jest w niebiesiech" (Mt 5,12). Takimi to słowy,
wierni chrześcijanie, pociesza Chrystus Apostołów, aby ich umocnid i zachęcid
do mężnego znoszenia wszelkich cierpieo i prześladowao. „Moje dzieci - mówi
niejako Zbawiciel - źli będą wami gardzid i nienawidzid was i zaprowadzą was
przed książąt tej ziemi, aby was osądzili i skazali na męki i śmierd, ale cieszcie
się nagrodą, jaka was czeka w niebie".
Rzeczywiście, wierni chrześcijanie, myśl o tej wielkiej nagrodzie uczyniła
Apostołów niestrudzonymi w pracy i mężnymi wśród prześladowao. Myśl o
niebie dodawała też Męczennikom tak wielkiej odwagi, że zadziwili nią swych
katów i tyranów. Jakże czuli się szczęśliwi, że mogli poświęcid majątek i życie dla
Boga, w tej nadziei, że przejdą do lepszego życia, które się nigdy nie skooczy. O,
szczęśliwi mieszkaocy królestwa niebieskiego, którzy przelali tyle łez, ponieśli
tak wiele cierpieo, aby posiąśd dziedzictwo swego Boga!
Błogosławieni w niebie widzą w całym blasku i majestacie Boga. Słodycz, której
doznają, porównad można z falami oceanu niezmierzonego. Dalszy powód
szczęścia wybranych to jego wieczne trwanie, a w koocu to przeświadczenie, że
je swym dobrym uczynkom zawdzięczają. Na tym świecie najpiękniejsza rzecz
pociąga i zajmuje nas tylko chwilę, a później nasz umysł zwraca się w inną
stronę. W niebie zaś dusza będzie nieustannie podziwiad, chwalid i wielbid
Boga. Po wtóre, będziemy tam widzieli Aniołów i słyszeli ich pienia na cześd
Stwórcy i Zbawiciela. Po trzecie, w tym życiu z radością łączy się zawsze
niepokój. Boimy się szczęście utracid, myślimy, jak je zachowad na zawsze, a
więc na ziemi nigdy nie jesteśmy zupełnie zadowoleni.
Dopiero w niebie doznamy całkowitego szczęścia, którego nic nam odjąd ani
zmniejszyd nie zdoła. Po czwarte, Bóg nam okaże w niebie jeszcze jeden dowód
swej miłości, bo nam przedstawi wszystkie dobre uczynki, spełnione w Imię
Jego. Będziemy więc widzied łzy, którymi opłakiwaliśmy swe grzechy, i
22

zobaczymy tam wszystkie zwyciężone pokusy. Jakież to szczęście i radośd dla
dobrego chrześcijanina! O, mój Boże, mój Boże, będą woład zbawieni co chwila,
jak wielka nagroda za tak krótkie cierpienia!
ROZDZIAŁ III - O PRZYKAZANIACH KOŚCIELNYCH
Kościół otrzymał władzę nadawania przykazao od samego Chrystusa Pana. „Kto
was słucha, mnie słucha" (Łk 10,16). Dlatego też pod utratą zbawienia
przykazania kościelne, tak samo jak przykazania Boże, wierni obowiązani są
zachowywad. Nieposłusznych ma prawo Kościół ukarad. Najgłówniejsze kary
kościelne to niedopuszczenie do świętych sakramentów, wykluczenie z
Kościoła, a po śmierci odmówienie chrześcijaoskiego pogrzebu. Bóg okazuje
nam miłośd swą wielką, kiedy przez Kościół swój odzywa się do nas i nakazuje
spowiadad się raz do roku.
Czyżbyśmy mogli żyd spokojnie z grzechem śmiertelnym, będąc narażonymi na
utratę nieba i wieczne potępienie? Czy nie dlatego nakazuje nam miłosierny
Bóg przyjmowad Komunię św. na Wielkanoc, że bez tego niebieskiego posiłku
nie możemy żyd pobożnie? Mój Boże, jak mało wiemy, na czym polega szczęście
nasze! Czy nie sprawiedliwie postępuje Kościół, ustanawiając posty?
Czyż jako grzesznicy nie będziemy musieli pokutowad za winy nasze w tym albo
przyszłym życiu? Czyż nie lepiej teraz odmówid sobie drobnych rzeczy, niż po
śmierci narazid się na surową pokutę?
A teraz pouczę was, w jakim celu zaprowadzono procesje i z jakim
usposobieniem powinniśmy brad w nich udział. Procesja na Boże Ciało
przypomina zwycięstwo Jezusa Chrystusa i Kościoła katolickiego nad tymi,
którzy odrzucili rzeczywistą obecnośd Zbawiciela w Najświętszym Sakramencie.
Jest ona zarazem hołdem, należnym temu Sakramentowi miłości. To
najważniejsza ze wszystkich procesji, bo w niej bierze udział Jezus Chrystus we
własnej Osobie. Czyż więc nie powinniśmy paład największą miłością i czcią ku
Zbawicielowi, czyż nie powinniśmy na procesji Bożego Ciała przejąd się tymi
samymi uczuciami, jak gdybyśmy się znajdowali w Jego towarzystwie, kiedy żył i
przechodził miasta i wsie, wszędzie dobrze czyniąc?
Procesje przywołują nam na pamięd, że jesteśmy na ziemi biednymi
wędrowcami, że naszą prawdziwą ojczyzną jest niebo, dokąd mamy zmierzad
przy pomocy Jezusa Chrystusa. Niestety, iluż zniewag doznaje na nich
częstokrod Jezus Chrystus. Wielu nie wie, kto jest na nich wodzem i hetmanem;
śmieją się, rozmawiają i oglądają się na wszystkie strony. Co gorsza, nawet
rzucają spojrzenia na takie przedmioty, które budzą i podniecają namiętności, i
tak wracają po procesji gorszymi i grzeszniejszymi, niż wyszli z domu. Ach, mój
Boże, ileż tu łask zmarnowanych, ile tu zgorszenia zamiast zbudowania, ile
23

pociechy dla złego ducha! Obyśmy zawsze z dobrym usposobieniem szli na
procesje!
Kościół uczy wiernych w swoim drugim przykazaniu, aby w niedzielę i święta
pobożnie uczestniczyd we Mszy św. Czy wystarczy w niedzielę i święta słuchad
tylko samej Mszy świętej? Dla uczynienia zadośd przykazaniu kościelnemu nie
wystarczy w niedzielę i święta wysłuchad Mszy Św., lecz troskliwośd o zbawienie
duszy wymaga, aby słuchad także kazania i byd na nieszporach, resztę zaś dnia
świętego spędzid na czytaniu pobożnych książek i pełnieniu dobrych uczynków.
Powiedzieliśmy, że Msza św. jest ofiarą Ciała i Krwi Chrystusowej, którą się
składa jedynie Bogu, a nie Aniołom lub Świętym. Najlepszym sposobem
uczestnictwa w niej jest duchowe łączenie się z kapłanem, towarzyszenie mu
we wszystkich ceremoniach i czynnościach i przejęcie się uczuciami miłości i
wdzięczności.
WE MSZY ŚW. ROZRÓŻNIAMY TRZY CZĘŚCI:
 Pierwszą od początku aż do ofiarowania,
 Drugą od ofiarowania do podniesienia, czyli konsekracji,
 Trzecią od konsekracji aż do kooca.
Muszę zaznaczyd, że gdyby ktoś był dobrowolnie roztargniony podczas jednej z
tych części, popełniłby grzech ciężki.
Powinniśmy przeto usuwad skrzętnie z myśli naszych wszystko, co się nie
odnosi do Boga i tej Przenajświętszej Ofiary.
1) Do ofiarowania powinniśmy się przejąd uczuciami szczerego żalu za
grzechy.
2) Od ofiarowania aż do konsekracji uważajmy się za ministrów,
składających w ofierze Bogu Ojcu Jezusa Chrystusa. Oddajmy Bogu ciało,
duszę, mienie, życie, a nawet wiecznośd.
3) Po konsekracji nie zapominajmy, że należy przynajmniej duchowo przyjąd
Krew i Ciało Jezusa Chrystusa i obudzid w sobie stosowne akty.
Najmilsi Bracia, dobry chrześcijanin zaraz po przebudzeniu gotuje się do tej
Ofiary i nie zaprząta umysłu swego sprawami, które się do niej nie odnoszą. A
zatem wyobrażajmy sobie Jezusa Chrystusa w Ogrodzie Oliwnym, jak upadłszy
twarzą na ziemię, gotuje się do krwawej ofiary, którą ma złożyd na Golgocie.
Przedstawiajmy sobie, jak wielka jest Jego miłośd, że za nas idzie na cierpienia,
by nas uwolnid od śmierci wiecznej.
Kto by mógł na czczo słuchad Mszy Św., spełniłby bardzo miły uczynek Bogu. W
pierwszych wiekach Kościoła wszyscy chrześcijanie szli na czczo do świątyni
Paoskiej.
24

Potrzebna jest nieustanna zachęta do dobrego. ma tylko serce i język wolny i z wielką ochotą składa je w ofierze Jezusowi Chrystusowi. a przestroga przed złem. jakich przede wszystkim łask potrzebujemy. Przede wszystkim starajmy się obudzid w sobie świętą pokorę. cnotom tego łotra. Jak można byd człowiekiem religijnym.. Wypada. Przybito go do krzyża. jeśli się nie zna zasad swojej religii. który dla waszego zbawienia niesie krzyż na Kalwarię. wielu z obecnych ponawia zbrodnię katów. Powinniśmy uważnie słuchad kazao. Do tego zachęca nas kapłan. w niedzielę i święto zajmujcie się jedynie duszą swoją i proście Boga o przebaczenie grzechów. iż chce nawrócid łotra po lewicy. czyli spowiedź powszechną. on staje się równocześnie Jego obroocą. że idziecie za Jezusem Chrystusem. należy się przez chwilkę skupid. Oddaje Mu serce przez wiarę i nadzieję i błaga z pokorą o miejsce dla siebie w raju. drodzy Bracia. bo on patrzył na umierającego Jezusa Chrystusa i zaczerpnął stąd mnóstwo łask. W tygodniu dośd napracowaliście się. otrzymalibyśmy dużo łask i uniknęlibyśmy wielu niebezpieczeostw. którzy Zbawiciela przybili do krzyża. którą inaczej łatwo się zapomni. Już przy wejściu do domu Bożego przejmijcie się uczuciami skruchy i wesela.Nie zajmujcie się w dnie świąteczne sprawami doczesnymi. Gdybyśmy wiedzieli. 25 . Od podniesienia powinniśmy słuchad Mszy świętej z usposobieniem dobrego łotra na krzyżu. więc się korzy i bierze niejako na siebie grzechy wszystkich parafian. gdy głęboko schylony u stopni ołtarza odmawia Confíteor. jedna Msza święta uwolniłaby nas z nałogów i uczyniła prawdziwymi pokutnikami i doskonałymi chrześcijanami. wchodząc do kościoła. Przed Mszą św. czym jest Msza Św. Niestety. Wyobraża on wtedy Jezusa Chrystusa. bo mówi do swego towarzysza: „my słusznie cierpimy. Gdy ludzie bluźnią Zbawicielowi. przeżegnad się wodą święconą. ale ten jest niewinny" (por. Po drodze nie rozmawiajcie i żywo sobie przedstawcie. Nie dziwmy się. że kiedy na ołtarzu odnawia się pamięd cierpieo Jezusowych. Wyznaje głośno niewinnośd i świętośd Zbawiciela. Co więcej. zastanowid się.41). inaczej łatwo wraca się do dawnych nałogów. z jękiem musimy wyznad. Łk 23. ponieważ na kazaniach wykłada się naukę wiary. taką pała gorliwością. że możecie stanąd przed Bogiem Wielkim i Świętym. Otwiera on bowiem swe oczy i uznaje w osobie Jezusa Chrystusa swego Zbawcę. by o nie prosid w czasie Ofiary bezkrwawej. O gdybyśmy w czasie podniesienia mieli żywą wiarę. lepiej byśmy jej słuchali.

Post ścisły i wstrzymanie się od mięsa obowiązuje w Środę Popielcową i w piątki i soboty Wielkiego Postu. Zielonych Świątek. chorzy. że od potraw mięsnych wstrzymad się nie może. W dzieo postu wolno kilka razy jeśd do sytości tym osobom. Powinniśmy post sumiennie zachowywad. ale tylko dlatego. Ten kto sądzi. bez żadnego współczucia.21).  Mała tylko liczba płakała gorzko na widok okrutnych cierpieo Zbawiciela świata. a Kościół katolicki nakazał go pod grzechem śmiertelnym. Bracia moi. którzy dla słusznego i prawdziwego powodu uzyskali dyspensę. trojakich można było zauważyd ludzi:  Jedni przechodzili obojętnie. zastanawiali się nad okolicznościami męki Chrystusowej. twardsi od martwych istot. post tylko do południa.  Drudzy przychodzili na miejsce ukrzyżowania. W które dni roku obowiązuje tylko wstrzymywanie się od mięsa? Oprócz dni ścisłego postu. czyli o dyspensę. W Wielką Sobotę jest. Ponieważ dużo zawiniliśmy. zaś w czasie porannym i wieczornym dozwolony jest lekki posiłek. Zaprawdę. iż wolno tylko raz na dzieo spożywad do sytości potrawy niemięsne. powinien u swego duchownego pasterza postarad się o pozwolenie jedzenia mięsa. przez umartwienie ujarzmiamy żądze cielesne. Post przyzwyczaja nas do panowania nad ciałem. Co nakazuje trzecie przykazanie kościelne? Trzecie przykazanie kościelne nakazuje w pewne dni pościd (post ścisły). Post jest dwojaki: post ścisły i wstrzymanie się od mięsa. gdyż Pan Jezus polecał go słowem i przykładem (czterdziestodniowy post Jezusa). czyli zwolnienie od postu przez władzę kościelną. stolarzom itp. nakazane jest wstrzymanie się od jedzenia mięsa we wszystkie zwyczajne piątki całego roku (z wyjątkiem świąt nakazanych). w Wigilię Bożego Narodzenia. w inne tylko wstrzymywad się od mięsnych potraw. „Ten zaś rodzaj złych duchów wyrzuca się tylko modlitwą i postem" (Mt 17. do której należycie grupy. Nie są obowiązani pościd: ci. kamieniarzom. a nie przekroczył 60 i nie jest dla słusznej przyczyny od postu zwolniony. kowalom. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Wszystkich Świętych.W czasie konania Chrystusa. jak np. Do ścisłego postu obowiązany jest każdy chrześcijanin. których zawód wymaga znacznego wytężenia sił ciała. by szydzid ze Zbawiciela i bluźnid. odpłacamy Bogu za dawne grzechy i wystrzegamy się nowych. który ukooczył 21 rok życia. Post ścisły polega na tym. przeto powinniśmy uciekad się do tych środków. przez które 26 . Zastanówcie się.

tak piątki mają nam z woli Kościoła przypominad mękę i śmierd Zbawiciela. O. jak dawniej i obrażamy Pana Boga. kiedy grzechy nasze przybiły Jezusa Chrystusa do krzyża? Czy nie powinniśmy z Nim współcierpied. Od namiętności nikt nie jest wolny. Jak mało jest ludzi umartwiających swe ciało! Jak mała tylko garstka stara się o wytrwanie w dobru po spowiedzi! Gdzież szukad dzisiaj prawdziwie świątobliwych chrześcijankatolików? Nie wiem! Jakaż z tego wszystkiego wynika dla nas nauka? Oto. którym jest dla nas Jezus Chrystus. Za dni naszych w te dni wstrzymujemy się jedynie od mięsa. nie lękajcie się świata. gardźcie względami ludzkimi. nie umartwiamy swego ciała i zaniedbujemy przystępowania do sakramentów świętych. niż się czasem wstrzymad od mięsa! Bracia kochani. jeżeli chcemy korzystad z laski odkupienia? Już w pierwszych wiekach Kościoła piątki były dniami postu. by z was nie szydzono? Patrzcie na wzór. ciężko kiedyś odpowiecie przed Bogiem za swą niewdzięcznośd i tchórzliwe uleganie względom ludzkim! Lękacie się. Rzudcie okiem na ten krzyż! Czy Jezus Chrystus wstydził się umrzed za was. kto jednak dba o zbawienie swej duszy. wie. Jak w niedzielę przypominamy sobie Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. że wielu woli raczej iśd do piekła na całą wiecznośd. wystarczy raz tylko w roku się spowiadad i komunikowad. Innymi jeszcze kieruje się pobudkami ta najlepsza Matka. co schlebia podniebieniu. nabytą przez sakramenty święte. bylibyśmy na zawsze niewolnikami szatana. aby spowiadad się przynajmniej raz w roku i w okresie Wielkiejnocy przyjmowad Najświętszy Sakrament Ołtarza. Wigilie przed wielkimi świętami mają nas przygotowad i usposobid do tym pobożniejszego obchodzenia świąt i odniesienia z nich tym większych korzyści duchownych. jak smutna rzecz. aby zachowad łaskę. Poszczono także w soboty na uczczenie pogrzebu Jezusa Chrystusa. że grzeszymy teraz tak samo. Aby wypełnid to przykazanie. bo nie unikamy sposobności do grzechu. w obliczu rzesz niezliczonych? Nieszczęśliwi. więc nam spieszy z pomocą i daje przykazanie. Kościół uczy wiernych w swoim czwartym przykazaniu. by się równocześnie przygotowad na święcenie niedzieli. Kościół zna doskonale potrzeby nasze. będzie 27 . że do umartwienia i dyscypliny czujemy wstręt.możemy zadośduczynid sprawiedliwości Bożej. zwalczad je potrzeba i odmawiad sobie tego. Czyż nie jest słuszną rzeczą. Tą drogą postępowali Święci. nie dośd gorąco się modlimy. kiedy ustanawia posty. byśmy w te dni oddawali się pokucie i umartwieniu. by wola nasza tym skuteczniej poddała się umartwieniu. okazujcie wdzięcznośd Bogu. ogołocony z szat. W koocu. Gdyby się był Zbawiciel lękał szyderstw ludzkich. musimy się dwiczyd w umartwieniu.

I cóż myślisz. droga zbawienia nie byłaby tak trudna. której doświadczały wybrane dzieci Boże? Tak. będziesz potępiony. jaki popełnia grzech chrześcijaninkatolik. Pierwsi chrześcijanie przyjmowali Komunię św. jeżeli będziemy z niego korzystali i współdziałali z łaską Bożą. co się z tobą stało? Gdzież ta święta radośd. Nie trzeba się jednak łudzid. nie pracowaliście nad swoim udoskonaleniem. goniliście za przyjemnościami życia. łatwo byłoby odzyskad utraconą łaskę Bożą. ustanowił Kościół Wielki Post? Aby nas przygotowad do dobrej spowiedzi i godnego obchodzenia świąt wielkanocnych. przyjacielu. abyśmy mogli sobie wytworzyd sąd. wreszcie 28 . Ile trzeba popełnid grzechów śmiertelnych. czas wielkiego postu może się obrócid na nasze zbawienie. Gdyby do dobrej spowiedzi wystarczyło wyznanie grzechów przed kapłanem i odprawienie pokuty. gdybyśmy urodzili się za czasów pierwszych chrześcijan. Cóż na to powiecie? Czyście odprawili spowiedź wielkanocną? Nie. zdołacie lepiej ocenid. czy ci chrześcijanie. przy każdej Mszy św. wierni chrześcijanie. Wyraźnie powiedział Zbawiciel do młodzieoca ewangelicznego. jeżeli was w tym stanie duszy śmierd zaskoczy. popełnia grzech ciężki i traci tym samem prawo wstępu do Kościoła za życia. mogą byd spokojni.przynajmniej raz w miesiącu przystępował do świętych sakramentów. Przez cały rok zajmowaliście się świeckimi sprawami. Zastanówmy się teraz. staraliście się o majątek. w jaki sposób spowiadają się i przyjmują obojętni ludzie Komunię w czasie wielkanocnym. nie odprawiłeś wcale spowiedzi wielkanocnej? Powiesz: nie chciało mi się. Mając to na uwadze. gdy z niego korzystad nie będziemy. Cóż znaczy to słowo: Wielkanoc? Znaczy tyle. mój Bracie. zobaczylibyśmy. przyjmujący tylko z musu sakramenty święte raz do roku. Dlaczego to. Kto przykazania tego nie zachowuje. aby byd potępionym? Odpowie mi znowu: Wystarczy popełnid tylko jeden grzech ciężki i umrzed w nim bez pokuty. Ale gdybym zapytał dziecka. co przejście. Jest to więc przejście ze śmierci grzechu do żywota łaski. Będziecie więc potępieni. że wąska jest ścieżka wiodąca do nieba i mało ludzi nią postępuje. ileś kosztowała Jezusa Chrystusa? Czemu się sama od Niego odłączasz na zawsze? Dlaczegóż to. a po śmierci odmawia mu się chrześcijaoskiego pogrzebu. Ale jeżeli umrzesz w tym stanie. odpowiecie. czy nie zależy ci wcale na zbawieniu? Ach! Czemu nie pamiętasz duszo. Tak nas uczy katechizm. O. czy nie. chrześcijanie. z jaką oni świętą radością oczekiwali Wielkiego Postu! O! Święty dniu zbawienia i łaski. odpowiedziałoby mi: popełnia grzech śmiertelny. czyście się dobrze do świąt wielkanocnych przysposabiali. może jednak przyczynid się do naszego potępienia. że Boga można zbyd czymkolwiek. zaniedbujący spowiedź wielkanocną.

Nie potrafię przedstawid wam należycie. czyście nie popełnili kiedy świętokradztwa? Gdybym mówił do bałwochwalców albo heretyków. obrusy i ołtarz nią się pokryły. dowodziłbym najpierw rzeczywistej obecności Jezusa Chrystusa w Przenajświętszym Sakramencie. Przytoczę wam przykład na wzmocnienie wiary waszej. Pewien kapłan odprawiał Mszę Św. Nic jednak nie pomagają te błagania i nie skutkują wyrzuty sumienia.przychodzicie około Wielkanocy do spowiedzi i wyznajecie swe grzechy w ten sposób. że na wielu z nich wyryty wyrok potępienia dla niegodnych Komunii. Z roku na rok to samo czynicie! Sakrament pokuty. Wstrzymaj się. że korporał. albo nie mieli najmniejszego żalu i postanowienia poprawy. podczas gdy przewrotni ludzie ciągle odnawiają tę mękę Jego przez niegodne przyjmowanie Go do serc swoich. czy istotnie jest Pan Jezus obecny w hostii św. „Po co idziesz. jak wielkim grzechem jest świętokradzka Komunia. miej litośd nade mną". Hostia tyle wydała z siebie krwi. człowiecze. chod nieco powątpiewał. jest dla wielu rodzajem zabawy i rozrywki.. Przewrotni odważają się na straszny czyn. nic nie są warte. Pamiętaj. Gdyby dzisiaj Bóg w tym kościele zrzucił zasłonę z serc tu obecnych. gdy je w ten sposób odbywasz. bo albo grzechy swoje taili. Przez ten cud chciał Pan Jezus wzmocnid wiarę chrześcijan i usunąd powątpiewania sługi swego. Wielu bowiem przystępuje do stołu Paoskiego po złej spowiedzi. zdaje się doo mówid Zbawiciel. przyjacielu? Znakiem pokoju. 29 . pocałunkiem wydajesz Syna człowieczego. Inni przystępują w gniewie i z przywiązaniem do grzechów i tak znieważają Ciało i Krew Chrystusową. jakbyście opowiadali jaką historię. żeście się z Bogiem pogodzili. Kiedy zbliża się do stołu Paoskiego świętokradca. Zbawiciel świata tylko raz poniósł śmierd na ziemi. a może nawet są świętokradzkie. synu. w którym Bóg zapomina niejako o swej sprawiedliwości i okazuje tylko miłosierdzie. jak niegdyś do Judasza:. O tej prawdzie nikt z was nie wątpi. że twoje spowiedzi. Zaraz po spowiedzi wracacie do dawnych nawyków niedobrych. Wreszcie odmówicie bezmyślnie i mechanicznie kilka modlitw i już zdaje się wam. Doniesiono o tym papieżowi. który kazał przechowywad korporał w kościele i uroczyście obnosid corocznie w procesji na Boże Ciało. Ojcowie święci porównują niegodną Komunię ze zdradą Judasza i zniewagami. Po podniesieniu i konsekracji hostia okryła się krwią. Badajcie siebie samych. pokazałoby się. jakich doznał od siepaczy żydowskich i niegodziwych żołnierzy rzymskich.

On święty i czysty! Jeżeli więc poczuwasz się do grzechu. Gorzej postępuje zły chrześcijanin. Niestety. bo mógłby Bóg strzaskad cię piorunami swojego gniewu i duszę twą wtrącid do piekła. który gładzi grzechy świata". nie zadrżed z oburzenia i nie zasmucid się. że cię dotknie ciężka kara Boża. Następnie ci. 30 . Paweł powiada. niech otworzy oczy. lub którzy je tają z bojaźni i wstydu. Nic dziwnego. że dźwigał ciężki krzyż? „Wy nie chcecie uznad miłości mojej. bez najmniejszego żalu oskarżają się na spowiedzi. Bracia drodzy. jak okropnym grzechem jest świętokradztwo. ja was nie chcę odwodzid od przyjmowania Komunii św. nie zbliżaj się. Trudno pomyśled o tym. że Żydzi nie byliby ukrzyżowali Zbawiciela. Pragnąłem jedynie otworzyd wam oczy i dad chod słabe pojęcie. bo kapłan przy podawaniu Komunii świętej odzywa się do ciebie: „Oto Baranek Boży. Cyprian. nieszczęśliwy! Uczyo na wzór Judasza. spuścił Bóg piorun z nieba. On każe mieszkad Chrystusowi wśród namiętności. I dlaczego w takim stanie idziecie do stołu Paoskiego? Chcesz iśd do Komunii. Jeden z cesarzy pogaoskich umieścił na Kalwarii i grobie Chrystusowym bożyszcze i w ten sposób znieważył te miejsca święte. że święty Paweł przestrzega Koryntian przed świętokradzką Komunią i grozi sądami Bożymi tym. Gdyby Go ta zniewaga spotkała od wrogów. wiesz kogo przyjmujesz. wy mnie na nowo prześladujecie i chętnie odebralibyście mi życie. chcąc odebrad życie swojemu Bogu i Zbawicielowi. że kiedy podawał Komunię jednej niewieście. kiedy mówi Zbawiciel: że dla was poniósł krwawe biczowanie. gdyby Go znali. przyjacielu? Idź. których On najwięcej umiłował (kapłani). że ciało Jego poszarpano w kawałki. mniej Mu byłaby dotkliwą. ci. Ty. które są Jego prawdziwymi katami. która miała serce zbrudzone grzechami. co się wcale nie poprawiają po spowiedzi i ciągle do tych samych wracają grzechów. Mówi Św. zaciekle Go prześladują! Ci Go nienawidzą. Jeżeli ktoś z obecnych poczuwałby się do tej zbrodni. którzy znieważają Ciało i Krew Paoską. niegodziwcze. i niech się z Bogiem pojedna. póki czas. gdyby to było możliwe!" Kto by jeszcze śmiał po tylu czułych wyrzutach iśd do stołu Paoskiego. których umieścił w swoim Kościele i wzbogacił cennymi darami! Czarna niewdzięczności. którzy obojętnie. Św. sprzedaj Chrystusa szatanowi. że Jezusowi Chrystusowi nową Kalwarię zgotują świętokradcy! I którzy ludzie popełniają ten straszny grzech? Najpierw ci. ukrywaj swe grzechy na spowiedzi! Lecz pamiętaj. kto cię należycie pojmie i zrozumie! Czy jeszcze wam mało zdaje się. mając serce zbrukane grzechami? Kto by pomyślał. który sprzedał Boskiego Mistrza i popadł w rozpacz! Idź. przyjacielu. jak gdyby opowiadali jaką historię. który na miejscu zabił tę osobę. byście się go wystrzegali i przyjmowali Pana Jezusa zawsze sercem czystym i niewinnym.Oto idą.

Jeżeli mężnie i wytrwale w tym kierunku będziemy pracowali nad sobą. współczud nad nędzą duchową lub doczesną bliźniego i nie przywiązujemy się do świata. pragnieniem i miłością. W początkach Kościoła uważano sobie za największą karę. czystości i innych cnót chrześcijaoskich. chod to tak wielkie szczęście? Przykazanie to nie odnosi się do dobrych chrześcijan. 31 . Następnie trzeba się zbliżad z wielką pokorą. tym więcej zbliżymy się do Boga. pragnienia i uczynki nasze stają się coraz podobniejsze do uczynków. przy Bogu. zbliży do Boga. Oderwie nas od rzeczy doczesnych. Zaczynamy też coraz więcej miłowad Boga. im serce nasze będzie wolniejsze i czystsze. przyjdźmy wcześniej na Mszę św. Myśli nasze niech będą wtedy w niebie. Gdy często i godnie komunikujemy. trzeba mied żywą wiarę w Przenajświętszy Sakrament. Serce nasze niech będzie u stóp tabernakulum. Im bardziej usuniemy się od złego. by nam pomogli jak najgodniej przyjąd Pana. że jest rzeczywiście w nim obecny Pan Jezus z Ciałem i Krwią. aby się pozbyd i tych drobnych wad.. A zatem pragnijmy godnie i często przystępowad do Stołu Paoskiego. myśli i dążeo Zbawiciela. szybkimi krokami dążyd będziemy do nieba. i słuchajmy jej z większym skupieniem. gdy komu odmówiono tej łaski. myśli. Ożywiajmy w sobie wiarę. dlaczego z własnej woli nie idą ludzie do Stołu Paoskiego. tym więcej i ściślej zjednoczymy się z Panem Jezusem. Komunia św. jakbyśmy umarli dla świata. by nas więcej ceniono lub by nami nie gardzono. Anioła Stróża i Świętych. Prośmy Matki Najświętszej. ale dla przypodobania się Bogu i zbawienia duszy. Do Komunii św. niech ustawicznie pożąda i oczekuje tej szczęśliwej chwili. Aby godnie przyjąd Komunię Św. kiedy w nim zamieszka Pan. kiedy mamy przyjąd Boga do serca swego. Gdybyśmy mieli tę silną wiarę. dołóżmy starania. ściśle złączy nas z Panem Jezusem i staniemy się przez to niejako drugim Chrystusem. abyśmy się stali uczestnikami tych wszystkich łask i owoców.. idźmy zawsze z czystą intencją. cierpliwości. nie dla przypodobania się światu. Umysł i serce nasze dążą ku niebu i tam przebywają. nie ze zwyczaju. udzieli pokory.niech zło naprawi! Oby od dnia dzisiejszego spowiedzi i Komunie nasze były takimi. Najmilsi Bracia. nie potrzeba byłoby nas zachęcad i namawiad do spożywania Chleba Anielskiego. W dniu tym błogim. Wówczas wierni codziennie na Mszy świętej komunikowali. ale do obojętnych i niedbających o zbawienie swej duszy. jako prawdziwy Człowiek i prawdziwy Bóg. jakimi byśmy je mied pragnęli w godzinę śmierci. kiedy staniemy przed trybunałem Jezusa Chrystusa! Obyśmy wtedy z rąk Jego mogli otrzymad nagrodę niebieską! Dlaczego Kościół nakazuje przynajmniej raz w roku przyjmowad Komunię Św.

lecz tylko doradza je w Ewangelii tym. Ona jest panią Serca Bożego. zastępującego miejsce Boga. Według św. nie tradcie czasu po drodze na niepotrzebne rozmowy. ROZDZIAŁ IV . Ta cnota jest absolutnie do zbawienia potrzebna.O RADACH EWANGELICZNYCH Chrystus Pan do osiągnięcia doskonałości chrześcijaoskiej szczególniej polecił rady ewangeliczne. co nie zgadza się z czystością. które pycha przed nami zastania. Ona nie polega na słowach lub czynach. Gdy opuścicie Kościół. Rady ewangeliczne są to dobrowolne ubóstwo. Dozgonna czystośd polega na powstrzymaniu się na zawsze nie tylko od wszystkiego. których członkowie dobrowolnie się zobowiązują odprawiad pewne nabożeostwa. Dobrze jest także zaprosid Matkę Najświętszą. tak na odwrót pokora jest podstawą cnót wszelkich. oddad się przez chwilę pobożnej lekturze i nawiedzid Najświętszy Sakrament. Bernarda pokora jest poznaniem siebie samego i pogardą własnej nicości. To brama. ale nawet od związku małżeoskiego. aby dziękowali dobremu Bogu za łaski. Do wzrostu doskonałości chrześcijaoskich przyczyniają się bractwa i stowarzyszenia katolickie. żeście przyjęli Chrystusa do serca swego. Jak pycha jest źródłem wszelkich występków. zupełne posłuszeostwo względem duchownego przełożonego. pamiętając. dozgonna czystośd. przyjmowad często święte sakramenty i obowiązki swojego stanu sumiennie wypełniad. aby się zrzec dobrowolnie swego mienia i żadnej własności nie posiadad. przez którą przychodzą do nas laski Boże. Aniołów i Świętych. gdyby czas na to pozwalał. Zbliżajmy się z wielką skromnością do Pana Jezusa. czyni je miłymi Bogu i zasługującymi na żywot wieczny. bo Pan Jezus wtedy chętnie wysłuchuje. ale na poznaniu siebie samych i niezliczonych błędów osobistych. Zupełne posłuszeostwo polega na zupełnym wyrzeczeniu się własnej woli. Po Komunii należy przez chwilę rozmawiad w sercu z Jezusem Chrystusem. Należy szczególnie prosid o łaski potrzebne dla siebie i dla drugich. udzielone nam w tej błogosławionej chwili. gdyż Pan Jezus nie nakazuje. wolę Bożą wypełniad. bo Stwórca niczego nie odmawia pokornym. Albowiem wyraźnie powiada Pan 32 . Zachowad rady ewangeliczne obowiązani są ci.nadzieję i miłośd. Dobrowolne ubóstwo polega na tym. Dobrze by było. Ona jest przyprawą zbawienną wszystkich dobrych uczynków. lecz wracajcie do domu. aby tym bezpieczniej pod kierunkiem przełożonego. W tej szczęśliwej chwili niech umysł i serce nasze należą całkowicie do Boga. albo też do ich zachowania zobowiązali się ślubem. którzy do zakonu wstępują. Te trzy cnoty zwie się radami. Ona jest pochodnią. którzy do doskonałości dążą. podziękowad Bogu za łaski rano otrzymane. przy której widzimy jasno swe niedoskonałości.

unika ich. zaprawdę powiadam wam. kto ma tę cnotę. Z czego poznamy. że znamieniem charakterystycznym dobrego chrześcijanina jest pokora. jako Człowiek przybrał postad sługi. iż będziecie płakad i lamentowad. Chodbyście wszystko rozdali między ubogich. chodbyście umarli na pustyni. I dlatego Jezus Chrystus. Pytał Boga. która cnota jest najmilszą Bogu i która prowadzi człowieka najpewniej do nieba? Po głębszym namyśle odpowiedział św. aby dad nam przykład. Im bardziej Bóg obsypywał ich łaskami. że tylko pokorny nie wpadnie w te matnie. Jak pyszny chętnie przebywa w kole pochlebców. Św. że ktoś ma tę cnotę? Pokorny nie mówi o sobie ani dobrze. zapewnia zwycięstwo w pokusach. Zbawiciel przeklina tych wszystkich. nie wejdziecie do nieba. Pokorze wszystko zapewnione. Z osobistych pochwal się nie cieszy. I my także. Szczęśliwy. tym bardziej pochylają się ku ziemi jego konary. Św. Bez pokory wszystkie inne cnoty są niczym. kto zdoła uniknąd tych wszystkich zasadzek i usłyszał głos. że będą doznawali w życiu wielu smutków i utrapieo. że święci tak gorliwie starali się o jej nabycie i zachowanie. i pamiętajmy o tym. przedstawia Mu swą nędzę i prosi Go o miłosierdzie. tym bardziej się upokarzali! Im drzewo bardziej obciążone owocami. nie gardzi nikim. którzy oddają się tylko zabawom i uciechom światowym. Chętnie obcuje z Bogiem. Za przyjaciół swoich uważa przede wszystkim tych. Doktor Kościoła. opłakuje swe winy i stara się Bogu podobad. Augustynowi postawiono pytanie. Dla swej pokory znalazła Najświętsza Panna łaskę u Boga. na błędy drugich jest wyrozumiały. Dobrzy chrześcijanie muszą byd na to 33 . którzy go spotwarzają. Ona wyjednuje przebaczenie grzechów. że jeżeli się nie staniemy jak dzieci. tak pokorny stroni od nich. W działaniu szuka jedynie chwały Bożej. bo jest zdolny do wielkich rzeczy.Jezus. ona czyni nas miłymi Bogu. ani źle. jeżeli wam braknie pokory. słysząc Chrystusa mówiącego do swych uczniów. a świat się będzie weselił" (J 16. tym bardziej się uniżajmy. Nie dziwimy się przeto. którzy mu błędy wykrywają i świadczy dobrodziejstwa tym. jakoby ludzie źli nie mieli również kłopotów i zmartwieo przeróżnych. „Zaprawdę. chodbyście cale życie płakali i pokutowali za grzechy. Któż z was nie dziwiłby się. Nie sądzi bliźnich ostro. podczas gdy ludzie światowi będą się weselid i cieszyd? Nie sądźmy jednak. Antoni widział na świecie mnóstwo sieci szataoskich i straszliwie się przeląkł. nie wejdziemy do królestwa niebieskiego. że jest nią pokora. On pilnie zwraca uwagę na siebie.20). im więcej dobrego czynimy. nie zważa na względy ludzkie. nie goni za rozgłosem.

Czujemy się też i dlatego nieszczęśliwi. a będę szczęśliwym. w wieczności pozostanie nam tylko rozpacz. którzy starają się zbawid swą duszę i podobad się Bogu. zrobiły cię jeszcze nieszczęśliwszym. myśli o bogatych. Jakiekolwiek będą te nasze cierpienia. abyśmy odpokutowali za grzechy. którym się lepiej powodzi od nas. a potem byli szczęśliwi na wieki. Od czasu. że przez nie dotyka nas Bóg małym niejako palcem. Przez cierpienia możemy odpokutowad za dawne grzechy. Człowiek żyjący w nędzy i ubóstwie. bo przez to może uniknąd wiele złego i otrzymad radośd wieczną w niebie! Dlatego głównie jesteśmy nieszczęśliwi wśród cierpieo. Chory. Zastanówmy się dobrze nad życiem świętych.że znalazłem tak łatwy sposób odpokutowania moich grzechów!" 34 . Kary w tym życiu trwają krótko i nie są wcale ciężkie. miesiąc. szemrzemy na nie i narzekamy. wzięliśmy krzyż na ramiona i on nas nie opuści aż do śmierci. Bóg miłosierny karze nas. ale za to czeka ich obfita nagroda w niebie. Albo więc trzeba cierpied na tym świecie. ubóstwo. ale całe życie". Św. bo nie umiemy korzystad z nich dla naszego zbawienia. w wieczności zaś wystąpi jako potężny i zagniewany Sędzia. przeciwnie. jak nie chcieli żyd bez cierpieo. zniewagi i cierpienia są udziałem chrześcijan.i idźcie za mną nie tylko dzieo. że życie ich upływad będzie we łzach i strapieniach. porównuje się z człowiekiem zupełnie zdrowym. „Weźcie krzyż . Zastanówmy się dobrze nad tym.mówi św. twój brak poddania się woli Bożej. jak staliśmy się dziedmi Bożymi. „O jak czuję się szczęśliwym . pamiętajmy. Twa niecierpliwośd. rok. moi Przyjaciele. daj mi dużo cierpieo.przygotowani. Augustyn woła z płaczem: „Nie oszczędzaj mnie Boże na tym świecie. że zawsze patrzymy na tych. albo w przyszłym życiu. grzeszne radości wiecznym potępieniem. dzieci tego świata okupią chwilowe. że krzyże. Dodałeś przez to do dawnych grzechów jeden więcej. albo nie spodziewad się nigdy oglądania Boga w niebie. twa rozpacz. W tym życiu możemy szukad pociechy w modlitwie i w ogóle w religii. Chcę wam dzisiaj dowieśd. jako pokutę za grzechy. któremu życie schodzi na płaczu i cierpieniach. za które trzeba ponieśd karę albo w tym. Jak więc szczęśliwy jest chrześcijanin. I cóż z tego wynika? Zamiast znosid te wszystkie krzyże. Franciszek Salezy na łożu boleści . wymierzający straszne kary.mówi . zamiast porównad swe życie z życiem nieszczęśliwego więźnia. a przekonamy się. bo się zlitujesz nade mną w przyszłym życiu". którzy spędzają czas wesoło na zabawach. zamiast przedstawid sobie straszne męki potępionych w piekle.mówi Zbawiciel .

Pracowitym 35 . Zazdrością grzeszy ten. do którego jesteśmy obowiązani. ten rozumie. Grzech śmiertelny zabija życie Boże w duszy (łaskę uświęcającą) i sprowadza śmierd. uczynkiem lub zaniedbaniem dobrego. Nieumiarkowanie je ten. które mu szkodzą na zdrowiu. Pychą grzeszy ten.O ŁASCE I GRZECHU Sprawiedliwośd chrześcijaoska polega na wypełnianiu przykazao. wszystkie zasługi i prawo do nieba. aby jak najwięcej posiadad. kto pije napoje alkoholowe. kto potrafi zachowad spokój wobec tego. i swą słabośd. chciwośd. Co to jest grzech? Grzech jest to świadome i dobrowolne nieposłuszeostwo wobec Boga. Lenistwem grzeszy ten. kto szuka przyjemności w bezwstydnych myślach. że właściwie nie ma za co żądad uznania. Obżarstwem lub pijaostwem grzeszy ten. lenistwo. kto się smuci z powodzenia lub raduje z nieszczęścia bliźniego dlatego. kto z obawy przed trudem nie spełnia porządnie swoich obowiązków lub oddaje się bezczynności. że mu się rozum mąci. na ziemi. Grzech powszedni jest to nieposłuszeostwo Bogu w rzeczy mniej ważnej. Nieumiarkowanie pije ten. Jakie są grzechy główne? Pycha. czyli na unikaniu grzechu i spełnianiu dobrych uczynków. kto przecenia znaczenie pieniędzy i majątku i dlatego zbiera je. że on go przewyższa. gdyż od nich pochodzą inne. Jakie są skutki grzechu lekkiego? Grzech lekki osłabia łaskę uświęcającą. lub w takiej ilości. Chciwością grzeszy ten. chociaż mu one szkodzą na zdrowiu. prowadzi do grzechów śmiertelnych. kto siebie prawdziwie ocenia i dlatego nie żąda dla siebie większego uznania. Grzech można popełnid myślą. nieczystośd. mowach lub uczynkach. lub nie całkiem dobrowolne nieposłuszeostwo w rzeczy ważnej. lub w czyśdcu trzeba będzie odpokutowad. kto je za dużo lub w sposób żarłoczny albo te potrawy. zazdrośd.ROZDZIAŁ V . inne powszednie (lekkie). niż mu się należy. słowem. gniew. Gniewem grzeszy ten. Grzechy te nazywają się głównymi. lecz ją osłabia i plami. Kto stawia sobie przed oczy swoje upadki i wady. Grzech śmiertelny sprowadza na duszę następujące skutki: odbiera duszy łaskę uświęcającą. Nieczystością grzeszy ten. czyni ją winną wiecznego potępienia i kar doczesnych. co mu się nie podoba. Grzech śmiertelny jest to dobrowolne nieposłuszeostwo Bogu w rzeczy ważnej. które tu. Nie wszystkie grzechy są jednakowo ciężkie: jedne są śmiertelne (ciężkie). niż mu się należy. co mu się nie podoba. Pokornym jest ten. grzech powszedni duszy nie zabija. sprowadza na człowieka kary doczesne. Łagodnym nazywamy tego. kto siebie przecenia i dlatego żąda dla siebie większego uznania. kto się zanadto oburza przeciw temu. kto nieumiarkowanie je lub pije. obżarstwo i pijaostwo.

Przyjmowad często święte sakramenty. mied udział w grzechu. Łaska uczynkowa oświeca nasz rozum do poznania i wzmacnia naszą wolę do wykonania dobrego. innych do grzechu pobudzad. wypełnia swoje obowiązki dokładnie i punktualnie. dziecięciem Bożym. nadprzyrodzony. na cudze grzechy zezwalad. Pamiętad o wszechobecności Boga i o rzeczach ostatecznych. dziedmi Bożymi i dziedzicami nieba. dusza rozpalona łaską pozostaje duszą ludzką. zimne i twarde pod działaniem ognia staje się jaśniejące. Jak żelazo ciemne. gdyż bez niej nic zasługującego na żywot wieczny uczynid nie możemy. lecz nie wszystkim daje ją jednakowo. Te grzechy nazywają się grzechami przeciwko Duchowi Świętemu. grzechu nie karad. na grzech cudzy milczed. Jakie są grzechy przeciwko Duchowi Świętemu? Grzechy przeciwko Duchowi Świętemu są następujące: grzeszyd zuchwale w nadziei miłosierdzia Bożego. uznanej prawdzie chrześcijaoskiej się sprzeciwiad. kto nie bojąc się trudu. lecz zarazem staje się ogniem. innym kazad grzeszyd. Czuwad i modlid się. Żelazo rozpalone pozostaje żelazem. którzy z nią współdziałają. Łaska uczynkowa jest koniecznie do zbawienia potrzebna. Co to jest łaska Boża? Łaska Boża jest to dar wewnętrzny. aby uniknąd grzechu? Nie ufad nigdy zbytecznie sobie samemu. Sama łaska Boża nie zbawi nas bez naszego współdziałania. bo wprost sprzeciwiają się łasce Ducha Świętego i bardzo utrudniają nawrócenie się tego. Łaska uświęcająca czyni nas z grzeszników świętymi. Pan Bóg udziela wprawdzie każdemu człowiekowi dostatecznej łaski do zbawienia. nawrócenie i pokutę aż do śmierci odkładad. lecz nazywają się „cudzymi". gorące i giętkie. lecz zarazem staje się czymś boskim. a na niebezpieczeostwo popełnienia grzechu nigdy lekkomyślnie się nie narażad. którego udziela nam Bóg dla zasług Jezusa Chrystusa ku naszemu zbawieniu. na zbawienne upomnienia zatwardziałe mied serce. Jakie są grzechy cudze? Grzechy cudze to: grzechu doradzad. kto je popełnia. Łaska Boża jest dwojaka: łaska uczynkowa i łaska uświęcająca. o łasce i miłosierdziu Boskim rozpaczad. Unikad sposobności do grzechu.(obowiązkowym) nazywamy tego. Jakich środków należy używad. hojnie udziela jej tym. gdyż popełniamy je na widok grzechu innych ludzi. Poskramiad zmysły. 36 . Grzechy te są naszymi grzechami. goreje i zmienia się na lepsze. innych grzechy chwalid. tak dusza pod działaniem laski jaśnieje. a zaniechania złego. bliźniemu łaski Bożej zazdrościd. Odnawiad często postanowienia nieobrażania nigdy Pana Boga. grzech cudzy uniewinniad.

pełen litości i miłosierdzia. Modlitwa tylko zewnętrzna nie ma żadnego znaczenia przed Bogiem. Ze względu na sposób modlenia się modlitwa jest wewnętrzna oraz wewnętrzna i zewnętrzna zarazem. lecz sercem swym daleko jest ode Mnie" (Mt 15. 37 . gdy prosimy o łaski.O MODLITWIE Co to jest modlitwa? Dalszym i niezbędnym warunkiem zachowania łaski Bożej jest modlitwa. kiedy odmawiamy pacierze. Modlitwa jest to pobożna rozmowa duszy z Bogiem. gdy tylko w myśli się modlimy. Taka modlitwa jest pełna nadziei i bojaźni zarazem. gdy przepraszamy za grzech. Rozmyślanie odbywa się w ten sposób. wreszcie modlitwa jest pojednawcza. bo modląc się z roztargnieniem. gdy dziękujemy za odebrane łaski. czy ukarze nas. by On pomimo tego wszystkiego wysłuchał nas jeszcze raz? Z trwogą więc oczekujemy wyroku. gdy się modlimy. nie chwalimy Boga. Wtedy z łaską uświęcającą traci człowiek świętośd i miłośd u Boga. pomni na wielkie miłosierdzie Boga naszego. pobożna. możemy spodziewad się. Wszyscy święci zaczynali swe nawrócenie od szczerej modlitwy i szukali w niej pomocy do wytrwania w cnocie. bo jakże my.Łaska uświęcająca pozostaje w człowieku. traci niebo.8). a zasługuje na piekło. Mówię bojaźni. dopóki nie popełni on grzechu śmiertelnego. powinniśmy się zwracad doo z ufnością. żeby pojednad się z Bogiem. Z drugiej strony. Bóg udziela nam łaski uświęcającej lub ją w nas pomnaża przez święte sakramenty. bo On pragnie jedynie naszego szczęścia i zbawienia. modlitwa jest błagalna. Jakie są rodzaje modlitwy ze względu na cel? Modlitwa ze względu na cel jest wielbiąca. wreszcie traci zasługę wszystkich spełnionych dobrych uczynków. „Ten lud czci Mnie wargami. aby Boga chwalid i wyrazid zachwyt nad Jego doskonałością. ROZDZIAŁ VI . którzyśmy już tyle razy obrazili Boga. że rozważa się jakąś prawdę wiary albo któryś szczegół z życia lub męki Chrystusa Pana i wzbudza się zarazem w sercu pobożne uczucia i dobre postanowienia. U Boga możemy sobie uprosid laskę przez modlitwę. nie wymawiając słów modlitwy. lecz raczej szydzimy z Niego i urągamy Mu. a ściąga na siebie gniew Boży. czy też. jest niejako wołaniem do samego Boga. niegodni grzesznicy. Modlitwa jest wewnętrzna i zewnętrzną zarazem. Niech myśl nasza nie będzie zajęta czym innym. potępieni zaś upadli z powodu opieszałości w modlitwie. Modlitwa szczera. przebaczy znowu i wysłucha próśb naszych. a dziękczynna. Modlitwa jest tylko wewnętrzna. gdy modlitwę wewnętrzną także słowami wyrażamy.

abyśmy na nie nigdy nie zezwolili. Pan Bóg dopuszcza na nas pokusy. Modlitwa Paoska składa się ze wstępu i siedmiu próśb. aby dad nam sposobnośd do przezwyciężenia siebie i pomnożenia zasług. Dlaczego jednak nie zawsze Bóg wysłuchuje naszych modlitw? Bóg nie zawsze wysłuchuje naszych modlitw. Rano wstając i wieczorem przed spoczynkiem. Modlitwa błagalna jest wytrwała. czego dla utrzymania się przy życiu potrzebujemy.Dlaczego jesteśmy obowiązani się modlid? Chrystus Pan słowem i przykładem modlitwę nam nakazał. aby Bóg raczył od nas pokusy oddalid. ufna i z poddaniem się woli Bożej. utrapieniach i innych potrzebach. jak i kiedy zechce nas wysłuchad. aby ofiarowad na chwałę Bożą wszystkie nasze dzienne sprawy i uprosid pomoc Jego. jako i my odpuszczamy naszym winowajcom" prosimy. chod Bóg zaraz nas nie wysłucha. Powinniśmy się modlid rano przy wstawaniu. z których trzy pierwsze odnoszą się do czci Bożej. Jakie przymioty powinna mied modlitwa błagalna? Modlitwa błagalna powinna byd wytrwała. „ale nas 38 . Wszystko. Modlitwa błagalna jest ufna. W ostatniej prośbie:. gdyż Pan Bóg przebywa wprawdzie wszędzie. aby podziękowad Bogu za otrzymane dobrodziejstwa. aby Pan Bóg tak nam odpuścił grzechy nasze. W czwartej prośbie: „Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj" prosimy. Powinniśmy się modlid w pokusach. Mamy odpuszczad urazy bliźnim chętnie i tyle razy. gdy prosząc jesteśmy pewni. aby wszyscy ludzie Go chwalili. Wstęp to: „Ojcze nasz. o co prosimy. bo nie zawsze dobrze się modlimy lub nie zawsze to. Bez modlitwy nie możemy oprzed się pokusom i zbawid duszy. Powinniśmy się modlid wieczorem przed spoczynkiem. jest nam pożyteczne do zbawienia. któryś jest w niebie". Najważniejsze owoce modlitwy to: modlitwa łączy nas z Bogiem i wyjednuje pomoc Bożą. ile razy nas obrazili. W piątej prośbie: „I odpuśd nam nasze winy. lub dad łaskę. lecz w niebie jest w szczególniejszy sposób i jest tam najwyższą nagrodą swoich wybranych. a przeprosid za grzechy. spełniając Jego wolę. aby Bóg użyczał nam codziennie wszystkiego. którzy nas obrazili. przed i po jedzeniu. W trzech pierwszych prośbach prosimy Boga. a cztery następne do naszych potrzeb. aby i Bóg zawsze nasze winy nam odpuścid raczył. przed pracą i po pracy. Mówimy: „któryś jest w niebie". od świata (tj. jak my odpuszczamy tym. zawiera się w skrócie w modlitwie Paoskiej. Modlid się z poddaniem znaczy zdad się na wolę Boga. że Bóg nas wysłucha dla zasług Jezusa Chrystusa. W szóstej prośbie: „i nie wódź nas na pokuszenie" prosimy. gdy w niej nie ustajemy. Skąd pochodzą pokusy? Pokusy pochodzą od ciała. od złych ludzi) i od złego ducha. o co się mamy modlid.

cieszy się całe niebo. wina tkwi w tym. Jeśli o co prosid będziesz Ojca w imię moje. od szatana. Na modlitwie należy mied czystą intencję i prosid jedynie o to. bardzo często modlitwy nasze nie posiadają tego warunku! Mówi św. Matko Boża. grzechu i potępienia wiecznego. Jeżeli zatem jesteśmy ludźmi pozbawionymi światła i łask Bożych. miejmy wielkie nabożeostwo do Matki Najświętszej. O rzeczy doczesne wolno także prosid. w jakiej żadne stworzenie jej nie posiada. „Zaprawdę. niż przez wszystkie kazania. że Maryja była narzędziem w rękach Bożych do poskromienia jego wściekłych wysiłków. Bernard. łaskiś pełna. a z pewnością nie ulegniecie". Rzudmy się wtedy z ufnością do Jej stóp. jeżeli one przyniosą nam lub bliźniemu korzyśd duchową. Amen". pamięta o naszych duchowych i doczesnych potrzebach. Jeżeli chcemy w całym blasku zachowad w sobie świątynię Boga. że więcej nawrócił dusz przez odmawianie „Zdrowaś Maryjo". nie tego. Mówimy na przykład. Słowa: „Błogosławionaś Ty między niewiastami" oznaczają. że się nie chce przyczynid do zguby naszej. z pozdrowienia Elżbiety: „Błogosławionaś Ty między niewiastami. odmawiając „Ojcze nasz": „Ojcze nasz. Modlitwa jest źródłem wszelakiego dobra i szczęścia na ziemi. ponieważ wybrana została na Matkę Syna Bożego. św. ponieważ jest Ona Matką Boga. Niestety.23). tj. gdy nas fałszywy ogarnia wstyd i lękamy się spowiedzi. a drży piekło. Słowa te tyle 39 . bo Ona jest Królową dziewic. Królowa niebieska. gdy sumienie nasze obciążone grzechami. Pyta nas ten święty: „Czy doznajecie pokus? Wzywajcie na pomoc Maryi. czyni to dlatego. że Najświętsza Panna posiada łaskę Bożą w takiej obfitości. Wielki sługa Maryi. który jesteś w niebie". da wam" (J 16. a z pewnością wyjedna nam łaskę dobrej spowiedzi i przebaczenia u Syna swego. Pozdrowienie Anielskie składa się z trzech części: z pozdrowienia Anioła: „Zdrowaś. o co się modlimy. bo sobie przypomina.zbaw od złego". Ratuje nas szczególnie wtedy. aby nas Pan Bóg zachował od złego. Błogosławionaś Ty między niewiastami". módl się za nami grzesznymi teraz i w godzinę śmierci naszej. Słowa „łaskiś pełna" znaczą. Jeżeli wtedy Bóg nas nie wysłucha. że Najświętsza Maryja Panna jest najszczęśliwsza ze wszystkich niewiast. ze słów Kościoła: „Święta Maryjo. że nieraz czego innego pragniemy. mówi. co się może przyczynid do chwały Bożej i naszego zbawienia. zaprawdę mam powiadam:. jednak z tą myślą. Dlatego czcimy Najświętszą Maryję Pannę najwięcej ze wszystkich stworzeo. Pan z tobą. Augustyn. Pocieszycielka strapionych. GDY ODMAWIAMY „Zdrowaś Maryjo". że się nie modlimy albo źle się modlimy. i błogosławiony owoc żywota Twojego". prosimy.

które tylko raz w życiu się przyjmuje. i takie. oderwij serce moje od ziemi. ponadto każdy sakrament udziela osobnych łask. które się wymawia (np. Wreszcie modlitwa nasza niech będzie wytrwała. ustanowienie przez Chrystusa Pana. Bez modlitwy wszystkie nasze krzyże nie będą miały najmniejszej zasługi. O SAKRAMENTACH W OGÓLNOŚCI Warunkiem wytrwania w dobru jest częste przyjmowanie sakramentów świętych. Do istoty każdego sakramentu należy więc: znak widzialny. Widzialnym znakiem zwiemy przy sakramentach św. Ostatnie Namaszczenie. trzeba je przyjmowad godnie. i słowa. popełnia ciężki grzech świętokradztwa. nie znajdzie szatan przystępu. które częściej w życiu przyjmowad można.O SAKRAMENTACH 1. jakie nasze powołanie. której się używa (np. ustanowiony przez Chrystusa Pana dla naszego uświęcenia. Ciało i Krew Paoska. Bierzmowanie. Bez modlitwy nie zakosztujemy słodyczy pochodzących z miłości Bożej. niech wzgardzę rzeczami doczesnymi. Małżeostwo. pójdziemy do piekła. materię. przy chrzcie wodę). Sakrament jest to znak widzialny i skuteczny łaski niewidzialnej. niech wszystkie moje myśli i pragnienia odnoszą się do nieba! Szczególnie w próbach i niebezpieczeostwach duchowych musimy się modlid. jaka jest wola Boża względem nas. czyli z należnym każdemu sakramentowi przygotowaniem. Kapłaostwo. Pokuta. uzbrojonego modlitwą i sakramentami świętymi. Sakramenty święte dzielą się: na sakramenty. łaska niewidzialna. a Bóg niezawodnie nas wysłucha. byśmy nie upadli. Kto niegodnie przyjmuje sakramenty święte. Sakramenty święte: udzielają nam łaski uświęcającej (albo ją w nas pomnażają). Ile jest sakramentów świętych? Sakramentów świętych jest siedem:        Chrzest. módlmy się ze skupieniem. „To jest ciało moje" przy Najświętszym Sakramencie Ołtarza). Módlmy się przeto z myślą o Bogu. ROZDZIAŁ VII .znaczą: Boże mój. Gdy się modlid nie będziemy. Bez modlitwy nie przyjmiemy godnie sakramentów świętych i nie poznamy. Do chrześcijanina. 40 . pokorą i ufnością. Aby przez sakramenty święte tych łask dostąpid.

łaskę uświęcającą. Sakramenty te przyjmuje się raz tylko w życiu. szaty kościelne. Te sakramentalia zwą się błogosławieostwami. a oni powrócą do zdrowia" (Mk 16. jeśli się ktoś nie narodzi z wody i z Ducha. ołtarze. „Zaprawdę. ustanowione przez Kościół. Na chorych będą kłaśd ręce. O. Powinniśmy się często. O SAKRAMENCIE CHRZTU ŚWIĘTEGO Chrzest czyni nas chrześcijanami. niech się odzieje w Jezusa Chrystusa. Chrzest Święty jest pierwszym sakramentem. naczynia. gdyż pozostawiają one na duszy znamię niezatarte. a szczególniej rano i wieczorem żegnad święconą wodą. bo przed chrztem żadnego innego sakramentu przyjąd nie można. potrzebną do pełnienia dobrego. zaprawdę. aby nas zachowad raczył od wszelkiego niebezpieczeostwa duszy i ciała. dzwony. w Jego sprawiedliwośd. którą utracił. sakramentalia zaś tylko przez prośby Kościoła i współdziałanie tego.  Bierzmowania  Kapłaostwa. woda święcona). „W moim imieniu będą wyrzucali złe duchy. wielkie to szczęście i kosztowny dar. Co to są sakramentalia? Sakramentalia są to znaki widzialne łaski niewidzialnej.. pokarmów itp. Poświęcenia są oddaniem jakiejś osoby lub rzeczy jedynie na usługę Bożą (kościoły. Sakramenty udzielają łaski same przez się. Przez sakramentalia możemy otrzymad:  Odpuszczenie grzechów powszednich i kar doczesnych. jest też najpotrzebniejszym sakramentem. bradmi Jezusa Chrystusa i daje nam prawo do królestwa niebieskiego.). Przy chrzcie stajemy się dziedmi Bożymi i otrzymujemy prawo do Królestwa niebieskiego. nie może wejśd do królestwa Bożego" (J 41 . który je przyjmuje. Sakramentalia dzielą się na: poświęcenia i błogosławienia. cnoty i zasługi".17-18). 2. zdrowie i inne dobra doczesne. powiadam ci. które utraciliśmy przez grzech pierwszych rodziców. gdyż bez chrztu nie można byd zbawionym. za który nie potrafimy należycie Panu Bogu dziękowad! Bóg przemawia do skruszonego grzesznika ustami sług swoich: „Ubierzcie go w szatę chrztu Św. prosząc Pana Boga. przy których Kościół prosi Boga o błogosławieostwo dla wiernych i zachowanie od nieszczęśd (błogosławienie domów.Raz tylko w życiu przyjmuje się Sakrament:  Chrztu. dziedmi Bożymi.

namaszczenie na czole Krzyżmem św. miał wzór do naśladowania i swego opiekuna przed Bogiem. Uczynione na Chrzcie przyrzeczenia należy odnawiad często w życiu. 3. aby otrzymali Ducha Świętego. wysłali tam Piotra i Jana. Znakiem widzialnym przy Chrzcie Świętym jest polanie wodą i wymówienie równocześnie słów: „N. że w Samarii przyjęto słowo Boże. co Kościół przez Chrzest uczynid zamierza. namaszczenie Krzyżmem i słowa biskupa otrzymuje ochrzczony umocnienie Ducha Świętego. Przyjmując Chrzest. Władzę udzielania Chrztu Świętego mają: biskupi. „Kiedy Apostołowie znajdujący się w Jerozolimie dowiedzieli się. aby wiarę Chrystusową stale wyznawał i według niej żył. Jeżeli przyjęcie Chrztu z wody jest niemożliwe. Znakiem widzialnym przy Bierzmowaniu jest włożenie na bierzmowanego rąk Biskupa. w którym człowiek przez polanie wodą i słowo Boże otrzymuje odpuszczenie grzechu pierworodnego i wszystkich innych grzechów przed Chrztem popełnionych.19). Nazwa „bierzmowanie" w języku łacioskim Confirmatio znaczy: wzmocnienie. unikad starannie wszelkiego grzechu. który imię to nosi. Amen". przykazania Boże wiernie zachowywad. aby dziecko nauczyło się religii katolickiej i odebrało katolickie wychowanie. obowiązuje się człowiek (sam lub przez swych chrzestnych rodziców): wierzyd w to wszystko. 42 . Znaczę cię znakiem krzyża i utwierdzam cię (bierzmuję) Krzyżmem zbawienia. którzy modlili się nad nimi. otrzymywali Ducha Świętego" (Dz 8. W nagłym wypadku wolno udzielid Chrztu Świętego każdemu człowiekowi. aby ten. Syna i Ducha Świętego". Przy Chrzcie nadaje się imię świętego Patrona. i Ducha Świętego" (Mt 28. i wymówienie słów: „N.3. i Ducha Świętego. byli tylko ochrzczeni w imię Jezusa. w którym przez włożenie rąk.5). na których wkładali ręce. mówi Jezus do Nikodema. dotychczas bowiem na nikogo z nich nie zstąpił. I wtedy ci. można je zastąpid Chrztem krwi (śmiercią męczeoską dla Chrystusa Pana) lub Chrztem pragnienia (gorącą chęcią przyjęcia Chrztu Świętego połączoną z aktem miłości Boga). byle tylko miał zamiar uczynid to. Jaki obowiązek biorą na siebie rodzice chrzestni? Chrzestni rodzice biorą na siebie obowiązek: w razie śmierci lub niedbalstwa rodziców czuwad nad tym. kapłani i diakoni. Chrzcijcie je w imię Ojca i Syna.14-17). łaskę uświęcającą i niezatarte znamię chrześcijanina. a szczególnie przed przyjmowaniem świętych sakramentów. O SAKRAMENCIE BIERZMOWANIA Bierzmowanie jest to Sakrament. gdy przed swoim Wniebowstąpieniem rzekł do Apostołów: „Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody. w Imię Ojca. Chrzest Święty jest to sakrament. Ja ciebie chrzczę w Imię Ojca i Syna. Chrystus Pan ustanowił Chrzest Święty. czego Kościół katolicki naucza.

Jakie łaski daje święty Sakrament Bierzmowania? Święty Sakrament Bierzmowania udziela następujących łask: daje umocnienie Ducha Świętego. można przyrównad do słabego dziecka. Świadkiem przy Bierzmowaniu może byd: bierzmowany katolik tej samej płci. Dotychczas byliście jako niedołężne dzieci. że za kilka dni stanie się mieszkaniem Ducha Świętego? Duch Święty w Bierzmowaniu okazuje nam niezmierzoną dobrod i udziela niezliczonych łask. aby do zapasów byli zdatniejsi. oznacza. że chrześcijanin nigdy nie powinien się wstydzid wiary ukrzyżowanego Chrystusa. który biskup po namaszczeniu daje bierzmowanemu. aby czuwał nad zachowaniem żywej. który czyni Biskup na czole bierzmowanego. Krzyż.Krzyżmo św. aby wiarę Chrystusową stale wyznawad i według niej żyd. kiedy po Zesłaniu Ducha Świętego rozbiegli się po ulicach Jerozolimy i głosili wszystkim wiarę w Jezusa Chrystusa. kto go nie chce przyjąd. zdążając śmiało do celu ostatecznego. Władzę udzielania Świętego Sakramentu Bierzmowania mają biskupi. podobnie jak balsam chroni ciało od zepsucia. każda drobna pokuta was przerażała. spodziewając się. Niegdyś zapaśnicy (gladiatorzy) nacierali swoje ciało oliwą. Przyjąwszy Ducha Świętego. gdy są od Papieża do tego upoważnieni. kapłani zaś mogą wtedy tylko bierzmowad. lecz ją śmiało wyznawad. bo się pozbawia wielu łask. pełnego odwagi i męstwa. Wobec tego z wielką czystością serca i miłością trzeba przystępowad do zdrojów tych łask. który ma przy sobie broo i może się śmiało potykad z nieprzyjaciółmi. Oliwa oznacza więc umocnienie do walki z szatanem. Dorosłego chrześcijanina. upadaliście przy każdej niemal pokusie. Z jakim usposobieniem należy przyjąd ten sakrament? „Bóg zapieczętował nas i dał zadatek Ducha w sercach naszych" (2 Kor 1. wyraża na duszy niezatarte znamię żołnierza Chrystusowego i dlatego raz tylko w życiu można go przyjąd. Abyśmy mogli otrzymad wszystkie 43 . Czyż nie powinniście przejąd się uczuciem radości i miłości na wieśd o tym szczęściu? Czyje serce nie uczuje wdzięczności. który tylko chrzest przyjął. oznacza. Źle czyni. Bierzmowanie udoskonala poniekąd wszystkie inne Sakramenty i czyni z nas chrześcijan dojrzałych i doskonałych. podeptacie względy ludzkie. jest to oliwa. iż bierzmowanie zachowuje duszę od zgnilizny grzechu. Balsam oznacza. nie będziecie się oglądad na świat i jego sądy. czynnej wiary w bierzmowanym. co bierzmowany. Najmniejsza rzecz czyniła was małodusznymi. jak oni. Lekki policzek.22). zmieszana z balsamem i poświęcona przez biskupa w Wielki Czwartek. Człowiek zaś bierzmowany podobny jest do męża w sile wieku. wystąpicie śmiało do walki. Do Bierzmowania bierze się świadka. że bierzmowany powinien wszelkie zniewagi cierpliwie znosid dla Chrystusa. Wyjdziecie na wzór Apostołów odważnie z Wieczernika i nie ulękniecie się żadnych wrogów tak.

„To jest krew moja" chleb w swoje Ciało. O SAKRAMENCIE CIAŁA BOŻEGO Co to jest Najświętszy Sakrament? Najświętszy Sakrament jest to prawdziwe Ciało i prawdziwa Krew Pana naszego Jezusa Chrystusa pod postaciami chleba i wina. jako pośrednik między niebem i ziemią. że postacie (wygląd. zaciągnięte u Boga przez grzechy ludzkie. Przemienił tymi słowy „To jest Ciało moje". kto spożywa moje ciało.łaski. 4. a wino w Krew swoją. Tą ofiarą jest sam Jezus Chrystus. jak wielkim szczęściem dla człowieka może byd uczestniczenie w Mszy Św. uznaje Jego najwyższe panowanie nad stworzeniem i spłaca długi. Jezus Chrystus. a wina w swoją Krew. z jakim usposobieniem powinniśmy jej słuchad i jak ludzie zachowują się na niej. pozostaje we Mnie. a jako człowiek we wszystkim do nas podobny. Byśmy mogli dostąpid tych wszystkich owoców Mszy Św. tak jednak. które nie mogły Bogu całkowicie zadośduczynid za grzechy ludzkie. Kto spożywa moje ciało i pije moją krew. trzeba oczyścid duszę przez dobrą spowiedź. W tym celu pouczę was. „Albowiem od wschodu słooca aż do jego zachodu wielkie będzie imię moje między narodami.53-57). Pan Jezus obiecał ustanowid Najświętszy Sakrament po cudzie rozmnożenie chleba mówiąc: „Zaprawdę. jak niegdyś na Kalwarii i przez tę ofiarę czystą i bez zmazy oddaje Bogu należyty pokłon. W Starym Zakonie ofiarowano Bogu codziennie w świątyni mnóstwo ofiar.. zaprawdę. a Ja w nim. których udziela ten sakrament. żyd będzie przeze Mnie" (J 6. a Ja go wskrzeszę w dniu ostatecznym. a krew moja jest prawdziwym napojem. On ofiaruje się codziennie na naszych ołtarzach. kształt i smak) chleba i wina pozostały niezmienione. która trwałaby do skooczenia wieków.. najwznioślejszą. Chrystus Pan ustanowił Najświętszy Sakrament Ołtarza w czasie Ostatniej Wieczerzy. musimy coś uczynid ze swej strony.11). wyprasza nam także wszystkie potrzebne łaski i jest ofiarą dziękczynną. powiadam wam:. nie będziecie mieli życia w sobie. Kto spożywa moje ciało i pije moją krew. Ta przemiana nazywa się przeistoczeniem. i Ja żyję przez Ojca. 44 . Jeżeli nie będziecie spożywali ciała Syna Człowieczego i nie będziecie pili krwi Jego. szczery żal za grzechy i mocne postanowienie poprawy. jako Bóg współistotny Ojcu swojemu. Słowami „To czyocie na moją pamiątkę" dał Chrystus Pan władzę przemieniania chleba w swe Ciało. ma życie wieczne. Potrzeba było zatem innej świętszej i czystszej ofiary. Jak Mnie posłał żyjący Ojciec. tak i ten. a na każdym miejscu dar kadzielny będzie składany imieniu memu i ofiara czysta" (Ml 1. Bo moje ciało jest prawdziwym pokarmem.

tam jest i dusza. na krzyżu ofiarował się raz. na krzyżu zaś ofiarował się krwawym sposobem. ofiaruje się Pan Jezus niekrwawym sposobem. a więc cała natura ludzka Chrystusa Pana. aby Mu się pokłonid. wykonują oni tę władzę we Mszy Świętej. Pod postacią chleba jest obecne nie tylko Ciało. przez ręce kapłana. Różnica zachodzi tylko co do sposobu ofiarowania się Chrystusa Pana: we Mszy św. ale i Krew Chrystusa Pana. 45 . gdyż już synowie pierwszych rodziców. na krzyżu umarł. W Starym Przymierzu ustanowił Bóg ofiary krwawe ze zwierząt i bezkrwawe z owoców i płodów ziemi. składali Bogu ofiary. który przez śmierd krzyżową ofiarował się za nas Ojcu Niebieskiemu. na krzyżu Chrystus Pan cierpiał. aby Go uznad najwyższym Panem. Chrystus Pan pozostaje pod postaciami chleba i wina tak długo. chodby najdrobniejszą cząstką hostii. wreszcie przez częste odwiedzanie go i pozdrawianie: „Niech będzie pochwalony Przenajświętszy Sakrament" itd. Tak samo i pod postacią wina jest cały Chrystus Pan rzeczywiście obecny. Co to jest. a gdzie jest żywe Ciało. Ofiary są tak dawne. aby w Komunii św. bo tak we Mszy Św. Jezus Chrystus swojemu Niebieskiemu Ojcu. w której ofiaruje się pod postaciami chleba i wina. Ofiara Mszy św. więc Msza święta? Msza św. Chrystus Pan ustanowił Najświętszy Sakrament. jak dawny jest rodzaj ludzki. Cześd tę winniśmy okazad na zewnątrz przez upadniecie na oba kolana przed Najświętszym Sakramentem. tu nie cierpi. aby jako człowiek zawsze pośród nas przebywał. gdy jest wystawiony. Chrystus Pan zaś zostaje cały pod każdą. Albowiem adoracja jest to odwiedzenie Pana Jezusa w kościele. gdy jest schowany w puszce. Ta ofiara krzyżowa odnawia się bezustannie we Mszy Świętej. Kain i Abel. przez przyklęknięcie. jak i w ofierze krzyżowej ofiaruje się sam Jezus Chrystus. był pokarmem naszej duszy. jest tą samą ofiarą. Kapłan dzieląc hostię dzieli tylko postacie. tu nie umiera. „To jest Krew moja". dopóki te postacie nie zostaną zniszczone. jest to bezkrwawa ofiara Nowego Przymierza. co ofiara krzyżowa. Syn Boży. Chrystusowi Panu w Najświętszym Sakramencie należy się od nas cześd Boska. a więc cały Chrystus Pan.Władza przemienienia chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa Pana przeszła z Apostołów na biskupów i kapłanów. tu ofiaruje się nieustannie. gdy nad chlebem i winem wymawiają słowa Chrystusa Pana: „To jest Ciało moje".. Pod postaciami chleba jest żywe Ciało Chrystusa Pana. tam jest i żywa Krew. Ofiarą Nowego Zakonu jest sam Jezus Chrystus. przyjmowany w Komunii świętej lub niesiony do chorego. Ofiara jest to zniszczenie czegoś na cześd Boga.

jako ofiarę pochwalną. aby godnie przyjąd Komunię Świętą? Aby godnie przyjąd Komunię świętą. aby Panu Bogu podziękowad za otrzymane dobrodziejstwa. następnie przykładnie. miłości i gorącego pragnienia połączenia się z Chrystusem Panem. oddad Chrystusowi Panu głęboką cześd pokornym schyleniem głowy. za których kapłani ją ofiarują. ma przed Bogiem nieskooczoną wartośd. uklęknąd. odprawiają. Mszy świętej należy słuchad: uważnie. popełnia świętokradztwo i zamiast łaski ściąga na siebie wieczne potępienie. lecz przede wszystkim: kapłani.. aby przeprosid Pana Boga za wyrządzone Mu zniewagi. zachowując odpowiednie ułożenie ciała i przynajmniej podczas kanonu i Komunii św. Ofiara Mszy św.W jakim celu ofiarujemy Panu Bogu Mszę Świętą? Ofiarujemy Panu Bogu Mszę Świętą. Jak powinniśmy się przygotowad do Komunii Świętej co do ciała? Podczas przystępowania do Komunii świętej należy zbliżyd się ku stopniom ołtarza i ze złożonymi rękami uklęknąd na obydwa kolana. wzbudzid w sercu wiarę w obecnośd Jezusa i pokorę. Co mamy czynid. Mied czyste sumienie znaczy byd wolnym przynajmniej od grzechu ciężkiego. Jakie łaski przynosi nam godnie przyjęta Komunia Św. jako ofiarę pojednawczą. osłabia w nas złe skłonności. gdy nie komunikujemy. przy podniesieniu Chrystusowi Panu. przy Komunii Św. Kto ma przystąpid do Komunii świętej. a znajduje się w stanie śmiertelnego grzechu. jako ofiarę dziękczynną. unikad rozglądania się. czyli byd w stanie łaski uświęcającej. unikad roztargnienia i uważad na najważniejsze jej części. obowiązany jest pierwej oczyścid swe sumienie w Sakramencie Pokuty Świętej. którzy Mszę św. Przy ofiarowaniu należy intencję swoją z intencją kapłana połączyd i Bogu się ofiarowad. aby Panu Bogu oddad cześd najwyższą. a tym bardziej rozmowy. ci. Kto zaś w grzechu ciężkim świadomie przystępuje do Komunii świętej. cześd Boską oddad. Przygotowanie do Komunii świętej co do duszy polega na czystości sumienia i nabożeostwie serca. aby uprosid u Pana Boga potrzebne łaski. tj. gdyż ofiaruje się w niej sam Jezus Chrystus. wzbudzid w sobie gorące pragnienie godnego przyjęcia ciała Chrystusa Pana (duchowna Komunia). Nabożeostwo serca zależy na wzbudzeniu w sobie pokory. pod postaciami chleba i wina utajonemu. powtarzad za kapłanem słowa: 46 . jako ofiarę błagalną. korzysta cały Kościół Chrystusowy.? Godnie przyjęta Komunia święta łączy nas z Chrystusem Panem. Z owoców Mszy św. z nabożeostwem słuchają. zapewnia chwalebne zmartwychwstanie i wieczną szczęśliwośd. którzy Mszy św. ci. mamy się przygotowad co do duszy i co do ciała. i bijąc się w piersi.

. jest szczytną ofiarą: Ona rozwesela cały dwór niebieski. nozdrzach. gdy jeszcze jest przytomny.14-15). łaskę wytrwania w pokusach i cierpieniach.„Oto Baranek Boży. ofiaruje swą mękę i śmierd na zadośduczynienie zagniewanemu Bogu. na czytanie pobożnych książek. czy to w domu. a jeśliby popełnił grzechy. niż umartwienia wszystkich pustelników. który gładzi grzechy świata. jest najodpowiedniejszą chwilą. 5. jeśli chory nie może się już spowiadad). pomaga biednym duszom czyśdcowym. równy Ojcu. W smutkach znajdziemy na niej pociechę. niż wszystkie łzy pokutników. a we Mszy Świętej sam Jezus Chrystus. który doszedł do lat rozeznania. pełnienie dobrych uczynków. Msza św. gdyż nieprzytomny z mniejszym go przyjmuje pożytkiem. A modlitwa pełna wiary będzie dla chorego ratunkiem i Pan go podźwignie. gdy ciężko zachoruje. jak mówi św. a będzie zbawiona dusza moja". O SAKRAMENCIE OSTATNIEGO NAMASZCZENIA Sakrament Ostatniego Namaszczenia umacnia nas w ostatnich chwilach życia. będą mu odpuszczone" (Jk 5. dłoniach i stopach chorego i słowa: „Przez to święte namaszczenie i swoje najłaskawsze miłosierdzie niech ci odpuści Pan. cokolwiek zawiniłeś wzrokiem. że Chrystus Pan Sakrament Ostatniego Namaszczenia ustanowił? Wiemy to ze słów świętego Jakuba Apostoła: „Choruje ktoś wśród was? Niech sprowadzi kapłanów Kościoła. Chory powinien się najpierw wyspowiadad i przyjąd Wiatyk. w którym chory przez namaszczenie olejem świętym i modlitwę kapłana otrzymuje odpuszczenie grzechów powszednich (także i śmiertelnych. w której możemy z Bogiem układad się niejako o nasze zbawienie. Każdy chrześcijanin. Amen". a często także i zdrowie ciała. Znakiem widzialnym przy świętym Sakramencie Ostatniego Namaszczenia jest namaszczenie olejem świętym na oczach. a jeżeli 47 . nie jestem godzien. przelane od początku świata aż do kooca wieków. Ostatnie Namaszczenie jest to sakrament. słuchem. uszach. Skąd wiemy. sprowadza na ziemię wszelkie błogosławieostwo i więcej chwały przynosi Bogu niż cierpienia wszystkich Męczenników. Resztę dnia po Komunii świętej należy obrócid głównie na modlitwę. ale rzeknij tylko słowo. w pokusach silę do zwycięstwa. by się modlili nad nim i namaścili go olejem w imię Pana. Chwila Mszy św. Jan Chryzostom. Albowiem te uczynki są dziełami ludzi mniej lub więcej grzesznych. Panie. lecz Sakrament ten można przyjąd tylko raz w każdej niebezpiecznej chorobie. Chory powinien przyjąd święty Sakrament Ostatniego Namaszczenia w miarę możności wtedy. abyś wszedł do przybytku serca mego.. czy w kościele. powinien przyjąd święty Sakrament Ostatniego Namaszczenia.

6. miłujcie wasze żony. Mężowie powinni miłowad swoje żony jak własne ciało. jak Chrystus umiłował Kościół i wydał zao samego siebie. sam siebie miłuje. aby przygotowad sobie Kościół chwalebny. aby małżonkowie rozłączeni od siebie osobno mieszkali (separacja). że biskup wkłada ręce na tego. przez który dwie wolne osoby. Bo nikt nigdy nie miał w nienawiści swojego ciała. by mogli wami kierowad i wskazywad wam drogę zbawienia. a Chrystus Pan wyniósł je do godności Sakramentu.spowiadad się nie może. mężczyzna i niewiasta. chyba że przez śmierd jednego z małżonków. oczyściwszy przez obmycie wodą.4). powinien wzbudzid w sobie doskonałą skruchę i zdad się we wszystkim na wolę Boga. daje się dotykad kielicha z winem i pateny z hostią. święcenia i błogosławienia. bez jakichkolwiek uchybieo. „Sakrament to wielki. który udziela władzy do ważnego i łaski do godnego sprawowania urzędu kapłaoskiego. modli się nad nim. jednakże z ważnych powodów może duchowna władza pozwolid. bez skazy. aby go uświęcid. O SAKRAMENCIE MAŁŻEŃSTWA Małżeostwo ma uświęcid legalny związek mężczyzny i niewiasty. Małżeostwo ważnie zawarte nie może byd rozwiązane. Kto ma władzę udzielania świętego Sakramentu Kapłaostwa? Władzę udzielania świętego Sakramentu Kapłaostwa mają tylko biskupi. O SAKRAMENCIE KAPŁAŃSTWA Kapłaostwo udziela duchownym światła i łask potrzebnych. 7. Małżeostwo ustanowił sam Bóg jeszcze w raju. co mówi Apostoł: „Mężowie. połączone ze słowem. Święcenie kapłaoskie otrzymuje się w ten sposób. Małżeostwo jest to Sakrament. Sakrament Kapłaostwa wyraża na duszy charakter niezatarty. zawierają nierozerwalny związek i otrzymują od Boga łaskę do wiernego pełnienia obowiązków swojego stanu aż do śmierci. Jaką władzę daje święty Sakrament Kapłaostwa? Święty Sakrament Kapłaostwa daje władzę: odprawiania Mszy Świętej. Kapłaostwo jest to sakrament. ale żywi je i troszczy się o nie jak Chrystus o Kościół. Nazywam ów związek legalnym. Słuchajcie. udzielania świętych sakramentów. Kto miłuje swoją żonę. dlatego też Kapłaostwo tylko raz w życiu się przyjmuje. bo ma się zawierad według praw Kościoła i paostwa. lecz święty i nieskalany. który je przyjmuje. My zaś 48 . a ja mówię w Chrystusie i Kościele" (Ef 5. namaszcza jego ręce.

co robicie.25-33). będą na was patrzyły i myślały o tym. Karad trzeba z miłością. Źle jednak czynią ojcowie i matki. biada wam. gdy możecie. upokarzajcie się przed Bogiem i codziennie polecajcie Bogu swe dzieci. Nauczcie je zaraz po przebudzeniu ofiarowad swe serce i wszystkie zajęcia całodzienne dobremu Bogu. Wielka to tajemnica! Ja to mówię w odniesieniu do Chrystusa i do Kościoła.jesteśmy członkami Jego Ciała. gdy złośd przeminie. Z ich winy żyją dzieci bez wiary. Codziennie także polecajcie je Matce Najświętszej. Czyocie to wtedy. trzeba je ukarad. przystąpcie do Komunii św. a nie znęcad się i przeklinad! Również należy się modlid. a nie o Bogu. że jego rodzice nauczyli go najpierw tych dwóch wyrazów. jak siebie samego. Często uciekajcie się do modlitwy. Gdybyście je uczyli modlitwy. Tomasz. „Zdrowaś". bez bojaźni Bożej i giną na wieki. by chłosta wyszła dzieciom na korzyśd. lub ofiarujcie za nie na Mszę Świętą. „Wierzę w Boga". Nadziei. niech je też pouczą o obecności Bożej. Oto. „Spowiedź powszechną". Mówi o sobie św. Wielkie jest zaślepienie takich rodziców. oddając się pracy. Niech umieją na pamięd: „Ojcze nasz". Nie karzcie dzieci. Niech z wami uklękną i spoglądają na jakiś obraz. a nie wystarczy upomnienie. Gdy dziecko zbłądzi. dajcie czasem jałmużnę na ich intencję. I tu wiele zdarza się błędów. gdy je kiedyś zobaczycie w niebie! A przeciwnie. niech rodzice nauczą je wymawiad imię Jezus i Maryja. „Akty Wiary. którzy też smutne zbierają owoce swego niedbalstwa. Jak wielka pociecha będzie dla was. to leży gdzieś w kącie pokryty kurzem lub pajęczyną. teraz często rodzice nie mają krzyża w domu i nie wspominają dzieciom nigdy o niesłychanej dobroci i miłości Jezusa Chrystusa względem ludzi! Jeżeli niekiedy krzyż znajdzie się w ich domu. gdyby z waszej winy miały iśd na potępienie! 49 . „Przykazania Boże". Tomasz z Wilanowy. czego wyraźnie domaga się od was Bóg. że za dzieci wasze umarł Jezus Chrystus na krzyżu. Niech dalej ojcowie i matki nauczą swe dzieci żegnad się i modlid na kolanach rano i wieczór. gdy na to zasłużą. Nic was też nie powinno zwalniad od tego obowiązku. gdy się znęcają nad dziedmi. Niestety. kiedy jesteście w złości. A zatem każdy z was niech miłuje swoją żonę. Skoro tylko dziecko zaczyna mówid. Mówi św. Miłości". Pamiętajcie. a żona niech odnosi się ze czcią do swojego męża" (Ef 5. gdy się uspokoicie. Dlatego też mężczyzna opuści ojca i matkę. Trzecim obowiązkiem rodziców jest karcenie dzieci. przyłączy się do swojej żony i tak tych dwoje staną się jednym ciałem. że rodzice powinni wspominad często dzieciom swoim o niebie i chronid je od złego bojaźnią kar piekielnych.

Jak bowiem ciało bez ducha jest martwe. „Myśli. wykonane przy pomocy Bożej. ponieważ poskramiają główne trzy żądze. wykonane bez łaski uświęcającej. Przez dobre uczynki. Najważniejsze dobre uczynki to. nie mają jednak zasługi na żywot wieczny. 50 . zgodne z wolą Bożą. w zamiarze podobania się Bogu. Przy naszych dobrych uczynkach patrzy Pan Bóg głównie na dobrą intencję. czyli mocna wola czynienia czegoś na chwalę Bożą. jednają nam łaskę nawrócenia się do Boga i doczesną nagrodę. Tobie sercem się oddaję. lecz musimy ją sobie wyrobid przez współdziałanie z łaską Bożą i nieustanne dwiczenie się w dobru.  Modlitwa. jałmużna chciwośd. a nie przez samą tylko wiarę. ponieważ w nich inne dobre uczynki się zawierają.  Post i  Jałmużna.24-26). jakie są warunki cnoty rzetelnej i powiem także o błędnej. nadzieja i miłośd.O CNOTACH CHRZEŚCIJAŃSKICH Co to jest cnota chrześcijaoska? Cnota chrześcijaoska jest to stan duszy. gdyż Pan Bóg przyrzekł nam królestwo niebieskie jako nagrodę. Tylko te dobre uczynki zasługują na żywot wieczny. Te trzy dobre uczynki są najważniejsze. Proszę was jednak o należytą uwagę. coraz lepszym niech się staję". przez którą nawet drobnymi uczynkami wielką nagrodę u Boga sobie wysłużyd możemy. Dobre uczynki są do zbawienia koniecznie potrzebne. a mianowicie: modlitwa pychę. udanej cnocie. Dobra intencja jest to zamiar. żywot wieczny. Dobre uczynki.ROZDZIAŁ VIII . w którym człowiek przez łaskę Bożą jest zdolny i skłonny ku dobremu i czyni dobrze. post żądze zmysłowe. słowa. które człowiek wykonuje w stanie łaski uświęcającej. Cnoty Boskie to: wiara. odnoszące się do Boga i obyczajowe. pozornej. tak też martwa jest wiara bez uczynków" (Jk 2. odnoszące się do naszych obyczajów. z których wszystkie inne grzechy pochodzą. Chcę was zagrzad do prawdziwej pobożności w dzisiejszej nauce i dlatego wykażę wam. zasługujemy: pomnożenie łaski uświęcającej. Cnoty chrześcijaoskie dzielą się na cnoty Boskie. „Widzicie więc. wykonane w stanie łaski uświęcającej. że człowiek dostępuje usprawiedliwienia dzięki uczynkom. sprawy moje poświęcam na chwałę Twoją. byście z tej nauki dla dobra duszy i ku chwale Bożej mogli skorzystad. którą mamy sobie zasłużyd. Z nadprzyrodzoną cnotą nie udziela nam Pan Bóg także łatwości czynienia dobrze. Dobre uczynki są to czyny ludzkie. pomnożenie chwały w niebie.

Chwilowy kaprys lub humor. Najczęściej chwyta pysznych na pokusy nieczyste i w ten sposób haniebnie ich obala. a przecież skazał Go na śmierd. Do skarbony w świątyni jerozolimskiej rzucali bogacze znaczne kwoty pieniężne. uczęszcza do sakramentów świętych. doskonale. powinien wiedzied. nie mają wartości w oczach Bożych. bo udziela jałmużny. Nie wystarczy byd cnotliwym w oczach ludzi. lecz trzeba to robid stale i trwale. Strzeżmy się. odmawia modlitwy. Zarozumialcy bywają igraszką w rękach diabła. który stara się utrzymad porządek w domu. trzeba nim byd także w sercu. pokornie. ale pozwala domownikom na gry i roboty cięższe w niedzielę. powinny byd wolne od samolubstwa. Nie wystarczy chwilowo dobrze czynid. obłudy. albo wrodzona skłonnośd. bez domieszki samolubnej. pełne brudów. a równocześnie córki i synowie wskutek jej niedbalstwa krzyżują grzechami Pana Jezusa. a nie pamięta o dzieciach swoich. gdy czynimy coś dobrego. Duch pychy łatwo ogarnia umysły i na tę sied łowi bardzo wiele dusz. Przeważnie ich pobudki działania są pogaoskie Ileż z tego powodu dobrych uczynków przepada dla Nieba! Serce dwoiste. Upomina nas Chrystus. Niejednej kobiecie może się wydawad. że jest doskonała. które się oddalają od Boga. Gdy słowa i uczynki nie pochodzą z serca. Fałszywa jest pobożnośd matki. miejmy zawsze czystą intencję. że ta biedna niewiasta daleko więcej dała niż 51 . Mówimy.Dlaczego tak mało chrześcijan spełnia uczynki dobre jedynie w chęci podobania się Bogu? Pochodzi to z wielkiej ciemnoty i zaślepienia. zachowuje zewnętrzną jeszcze przyzwoitośd. Tacy gospodarze podobni są do Piłata. wewnętrznych pobudek. że uczynek ma wynikad z pobudek wewnętrznych. Uczynki cnotliwe muszą byd doskonałe i nie powinny zależed wyłącznie od skłonności wrodzonych. byśmy nie szukali za uczynki dobre pochwał u ludzi. bo od niej przede wszystkim zależy zasługa i nagroda. Równocześnie zbliżyła się pokornie uboga wdowa i złożyła w ofierze tylko dwa grosze. Uczynek cnotliwy ma byd spełniony ze szlachetnych. Katolik. Sama oddaje cześd Bogu. Pobożnośd i cnota powinny się odznaczad pokorą. chod sama spełnia religijne praktyki. pragnący szczerze pracowad dla zbawienia swej duszy. Bracia. ma pochodzid z serca. To znowu widzimy ojca. powoduje i kieruje dobrym uczynkiem. w jakim celu i jak należy spełniad dobre uczynki. czyta książki pobożne. bo w takim razie przepadnie nam nagroda u Boga. jak świadczą o tym przykłady z życia świętych. który uznał niewinnośd Jezusa Chrystusa. która nie pamięta o duszy dzieci. Wówczas odezwał się Pan Jezus. zabrania przysiąg i brudnych rozmów. z miłości.

lecz brzydzi się wszelkim brudem moralnym. by się światu podobad. Hojnym nazywamy tego. Szczerym nazywamy tego. Czystośd. Głupi i ślepy ów człowiek. aby w razie potrzeby lub nieszczęścia miał. Cierpliwośd. sprawiedliwośd. chce dogodzid swej pysze. czym ratowad siebie lub drugich. co im zbywało. czyni dobrze dlatego jedynie. kto się nie da odstraszyd żadnymi trudnościami od spełnienia obowiązku. Hojnośd. 3) Sprawiedliwym nazywamy tego. 1) Roztropnym nazywamy tego. Sprawiedliwośd. kto znosi cierpienie spokojnie. kto otwarcie mówi każdemu prawdę. niż jest. Pracowitośd. Cnoty pochodne to:           Roztropnośd. kto z dochodów swoich odkłada. kto umie powstrzymywad swoje złe skłonności.wszyscy bogacze. kto nie plami duszy szukaniem przyjemności w rzeczach bezwstydnych. 52 . co im się należy. zdając się zupełnie na wolę Bożą. Oszczędnym nazywamy tego. kto wypełnia zawsze swe obowiązki dokładnie i punktualnie. kto oddaje zawsze Bogu i ludziom. Cierpliwym nazywamy tego. gdy tego potrzeba. Wstrzemięźliwośd. Cnoty obyczajowe czyli kardynalne to: roztropnośd. kto dla dobrego celu chętnie i obficie daje pieniądze lub inne rzeczy dlatego. Męstwo. Pracowitym (obowiązkowym) nazywamy tego. Szczerośd. że uważa je tylko za środki do czynienia dobrze. wstrzemięźliwośd. a ta wszystko oddała. 2) Wstrzemięźliwym nazywamy tego. Czystym nazywamy tego. Oszczędnośd. który goni za marną chwałą. 4) Mężnym nazywamy tego. Szkaradna obłuda prowadzi wiele dusz na potępienie. i nigdy nie udaje lepszego. męstwo. kto trafnie ocenia wartośd rzeczy ziemskich i Bożych i umie użyd odpowiednich środków do osiągnięcia Boga. Oni dawali.

jest świadkiem naszych czynów i cierpieo. 53 . dojdziemy jednak do tego błogiego celu przez zasługi Jezusa Chrystusa. Augustyn. nie przestałby miłowad Boga. I ów nieskooczenie dobry Pan jeszcze obiecuje nam nagrodę wieczną. służyli Mu i posiadali Go. że chodby się nie spodziewał nieba i nie lękał piekła. Ponieważ ta cnota osładza wszystkie nasze cierpienia. nasz Stwórca. że ustała jego pierwsza gorliwośd. Cnota zaś nadziei każe nam całkowicie oddad się na Jego wolę z tym przeświadczeniem. Nadzieja każe nam się spodziewad. znosid cierpliwie wady drugich. chorych w ich boleściach. musimy wytrwad do kooca. kiedy nie tylko wierzymy. Aby nasze uczynki miały zasługę na żywot wieczny. Nie wystarczy modlid się. Ta piękna cnota podtrzymuje Męczenników wśród cierpieo. która każe nam działad w tym celu. że otrzymamy wieczną zapłatę. na czym ona polega. Cnota prawdziwa musi byd mężna.37). Wiara nas uczy. bo jest nieskooczenie doskonały i godny naszej miłości. która nam wskazuje Boga wszędzie obecnego. gdy wierzymy bez żadnych wątpliwości. oszczerstwa i czuwad nad poruszeniami swego serca tylko przez pewien czas. że jest jeden Bóg. znajdziemy szczęście na ziemi i osiągniemy chwałę niebieską. że celem naszego życia jest to. ale zaraz dodaje. by nas tym więcej do siebie pociągnąd. Wiara nasza jest żywa wtedy. przeto zastanowimy się. Zbawca i Dobro najwyższe. że Bóg widzi wszystko. jeżeli chce uniknąd kary odrzucenia. Przez wiarę poznajemy. muszą się z nimi łączyd trzy warunki: wiara. Ani bogactwo. Wiara nasza powinna byd żywa i mocna. ani zdrowie lub choroba. Jak wiara wskazuje nam wszędzie obecnego Boga. że stał się oziębłym i każe mu pokutowad. tak nadzieja każe nam czynid wszystko w tym błogim przekonaniu. Mojżesz czy Tobiasz. „Będziesz miłował Pana Boga twego" (Mt 22. która nam każe lgnąd do Boga jako najwyższego Dobra. lecz i żyjemy według wiary jak Abraham.Prawdziwa cnota musi byd wytrwała. byśmy się Bogu podobali i miłośd. Ona nam wskazuje. Gdy godnie spełnimy to przykazanie o miłości Boga. którzy nieustannie będą walczyli i wytrwają aż do śmierci. Tak postępowali święci Męczennicy. umartwiad. że jakkolwiek niegodni jesteśmy. miłowali Go. Jeżeli chcemy osiągnąd zbawienie. W Apokalipsie chwali Bóg biskupa i jego dobre uczynki. Albowiem Bóg ukoronuje chwałą jedynie tych. pustelników w ich pokutach. walczyd z pokusami. cierpied pogardę. Boga nigdy nie trzeba opuszczad wśród krzyżów i pogardy. wyrzec się własnej woli. byśmy Boga znali. że ma coś przeciw niemu. że nas będzie wynagradzał przez całą wiecznośd. nadzieja. ani ubóstwo. ani żadna inna rzecz nie powinna nas odłączyd od Boga. Kiedy wiara jest mocna? Wiara jest mocna. Powiada św.

Szczerze się do Boga nawródmy. Co napisano w Prawie? Jak czytasz? Odrzekł: Będziesz miłował Pana Boga z całego serca. Zbytnia ufnośd w miłosierdzie Boże była powodem potępienia dla wielu. nie myślmy. co mam czynid. lecz jedynie miejmy na względzie Boga. z całej duszy. Wiara nasza i wszystkie cnoty będą urojeniem. zapytał Jezusa: A kto jest moim bliźnim? Jezus. a bliźniego swego jak siebie samego. doskonały wzór miłości. Budząc się z rana. oddajmy swe serce Bogu z żarliwą miłością. nie szukajmy pochwał ludzkich ani własnego upodobania. gdy będę wracał. Podobnie i lewita. Każdej chwili umrzed możemy. Rzekł mu: Dobrze powiedziałeś. który się nad nim ulitował. Cokolwiek dobrego czynimy. Wsadził go na swoje juczne zwierzę. Albowiem Bóg tylko wtedy pospieszy nam na pomoc. Nie rozpaczajmy w złych nałogach. Jak myślisz. a Bóg będzie nas miał za obłudników. Niechże wreszcie nadzieja nasza będzie powszechna. Oto. Czyo to. bo przy pomocy Bożej powstaniemy z nich.37). a nie światu. którzy go obrabowali. i rozpaczy. Taka miłośd zapewni nam wieczne zbawienie. ominął go. że Bóg nam przebaczy. zawiózł do gospody i pielęgnował go. nalał oliwy i wina na jego rany i obwiązał je. pobili i odeszli. Przypadkiem pewien kapłan szedł ową drogą. ze wszystkich sił i ze wszystkich myśli. Nazajutrz wyjął dwa denary. aby posiąśd życie wieczne? On zaś powiedział:. rozpacz bowiem jest najcięższym grzechem. kusząc: „Nauczycielu. Bracia moi. jeżeli wszystko czynid będziemy na chwałę Bożą. Podszedł więc. oddam ci. zostawiając na pół umarłego. a będziesz żył! On jednak. a on nam nie odmówi swego przebaczenia. jeżeli bez własnej winy znajdziemy się w niebezpieczeostwie.Nadzieja święta każe nam wszystko czynid w tej intencji. nawiązując do tego. jeżeli nie będziemy mieli 54 . kto wpadł między zbójców? A on odpowiedział: Ten. nie zapominając o tym. powiedział: Pewien człowiek schodził z Jeruzalem do Jerycha i wpadł między zbójców. że przez ten dzieo możemy sobie wiele zaskarbid łask i zgromadzid zasług na życie wieczne. ominął go. a jeśli wydasz coś nadto. Rzekł mu Jezus: Idź i czyo podobnie!". który z tych trzech okazał się bliźnim dla tego. chodbyśmy rozmyślnie odwlekali z dnia na dzieo pokutę. dał gospodarzowi i rzekł: Pielęgnuj go. byśmy się Bogu podobali. czyli uciekajmy się do Boga w każdej potrzebie. że stanął przed Chrystusem uczony i pytał Go. jaką powinniśmy okazywad bliźniemu. chcąc się usprawiedliwid. nie znamy dnia ani godziny. Mówi św. który znalazł się w tym miejscu i zobaczył go. Jednak strzeżmy się zbytecznej ufności. Miłosierdzie Boże jest nieskooczone. Lękajmy się i zbytniej ufności. A pewien podróżny Samarytanin przyszedł na to miejsce i zobaczywszy go. Łukasz. Nie nadużywajmy cierpliwości Bożej. „Idź i ty czyo podobnie!" (Łk 10. ulitował się. a kiedy go zobaczył.

Jeżeli miłujemy bliźniego. bo miłośd bliźniego nie może ścierpied żadnej krzywdy. zgoda. ale nawet powinien każdy siebie po chrześcijaosku miłowad. Łagodnym nazywamy tego. nie możemy otrzymad zbawienia. Jan. gościnnośd i miłosierdzie. ponieważ Bóg jest miłością" (1J 4. że tylko pod tym warunkiem uzna nas za dzieci swoje. kto dobroczyoców swoich więcej niż innych miłuje i stara się im dobrze czynid. że inne przykazania zabraniają cudzołóstwa. Zgodliwym nazywamy tego. Czy wolno chrześcijaninowi także samego siebie miłowad? Nie tylko wolno. co konieczne i najważniejsze (łaskę Bożą. zbawienie duszy). grzecznośd. że nie zachowując tego przykazania. który nas odkupił przez mękę i krzyż swój. fałszywego świadectwa.w sercu miłości bliźniego. bo wszyscy stanowimy jedną rodzinę. łagodnośd. gdy szuka własnego dobra z 55 . Samego siebie miłowad należy w ten sposób. żeby starad się przede wszystkim o to. gdy się bardziej o ciało i rzeczy ziemskie niż o duszę i rzeczy wieczne stara. Miłośd siebie samego jest nieporządna: gdy człowiek siebie i swoją wolę nad wolę Bożą przenosi. jak się wyraża św. Paweł. co mu się nie podoba. zdrowie ciała. konieczne i należy do istoty naszej religii i od jego spełnienia zależy zachowanie innych przykazao. jak siebie samego". kto drugiemu ustępuje dlatego. Przykazanie miłości bliźniego jest tak wielkie i ważne. Po wtóre dlatego mamy zachowad to przykazanie. trwamy w śmierci. Kogo nazywamy wdzięcznym? Wdzięcznym nazywamy tego. Po tej cnocie można poznad. jeden mamy cel. że go miłuje i pragnie z nim dobrze żyd. kto bliźniemu chętnie pomaga przy każdej sposobności w potrzebach duszy i ciała. a dopiero potem o rzeczy mniej ważne. Cnoty pochodne miłości to: wdzięcznośd. aby innym nie robid przykrości lub aby ich nie poniżad. czy jesteśmy dziedmi Bożymi: „Kto nie miłuje. Mówię najpierw. Mówi św. Chrystus zaś powiada. Panem naszym wspólnym Jezus Chrystus. kto gości przyjmuje u siebie dlatego. jeżeli wzajemnie miłowad się będziemy. Jest ono powszechne. nie poznał Boga. Chrześcijaoskiej miłości samego siebie sprzeciwia się nieporządna miłośd samego siebie i samolubstwo. kto potrafi zachowad spokój wobec tego. Grzecznym nazywamy tego. kto zachowuje formy towarzyskie. Miłosiernym nazywamy tego. kradzieży. iż Bóg kładzie je zaraz po przykazaniu miłości Bożej. że jest im szczerze życzliwy. powodzenie itp. bo Chrystus Pan powiada: „Będziesz miłował bliźniego swego.8). bo jeżeli nie miłujemy brata. jesteśmy stworzeni na podobieostwo Boże. krzywdy. nic podobnego nie uczynimy. Gościnnym nazywamy tego.

Na czym polega miłośd bliźniego? Po pierwsze należy bliźniemu dobrze życzyd. tak co do ciała. kiedy okazujemy współczucie bliźnim. Niestety. Na tym zasadza się prawdziwa miłośd. powiedziawszy wpierw. którzy ich prześladują i bluźnią. oddajemy usługi. Co do sławy bliźniego. a kochad osobę grzesznika. znosid i usprawiedliwiad jego błędy. Możemy poznad. dobrze czynid przy nadarzającej się sposobności. nie powinniśmy nigdy krzywdzid bliźniego ani utrudniad mu zysków doczesnych. powinniśmy grzech nienawidzid. co wiemy dobrego o osobach obmawianych.krzywdą bliźnich. dobrze o nich mówimy. gdy kogo spotka nieszczęście. a złym nawrócenia. Paweł płakał z płaczącymi i cieszył się z weselącymi. a innym nie pomaga. Bardzo Bogu się podoba. gdyż wszystkich ludzi. bez której niepodobna znaleźd łaskę u Boga i zbawid duszę. Porządnym w rzeczach zewnętrznych nazywamy tego. obecnie ludzie zaniedbują swe dusze i dusze osób ich pieczy powierzonych. że wszyscy stanowią jednośd. Przede wszystkim ojciec i matka powinni czuwad nad dziedmi i domownikami swymi i usuwad spomiędzy nich tego rodzaju zgorszenia. nie zazdrościd tym. Co do dóbr ciała. którzy obmawiają. jeżeli z osobami przeciwnego charakteru zgadzamy się. kto dba tylko o siebie. że obca jest im nienawiśd. Cnotą pochodną miłości siebie jest porządek. oszczerstw i złorzeczeo. aby się stali dobrymi. że idziemy drogą zbawienia. opuśdmy tych. zemsta. Jeżeli nie możemy powstrzymad obmów. chętnie z nimi przestajemy. Powinniśmy okazywad wszystkim uprzejmośd. jak i co do dóbr duchowych. Gdy ktoś jest wielkim grzesznikiem i bardzo przewrotnym. że oni błogosławią tym. tak co do sławy. kto wyznacza odpowiednią porę na każde zajęcie codzienne (pracę czy rozrywkę) i w oznaczonym czasie je wykonuje. chod może. należy uważad za braci. a złych. Dobrych należy miłowad dla ich cnót. Wszystkim należy dobrze czynid. Pierwsi chrześcijanie odpowiadali w czasie prześladowao cesarzom pogaoskim. o ile możemy. Samolubem nazywamy tego. Ludzie cenią nieraz więcej nierozumne zwierzę niż dusze nieśmiertelne. a nawet nieprzyjaciół. Porządnym w zajęciach codziennych nazywamy tego. co się dobrze mają. strzeżmy się obmów. którego każda rzecz ma swoje miejsce i jest na swoim miejscu. która jest obrazem Boga. Mamy wszystkim dobrze życzyd i smucid się. które są siostrami aniołów i przeznaczone do chwały niebieskiej. a nawet zdajemy się im 56 . chodby nam przyszło nawet z tego powodu ucierpied. Św. dobrym należy życzyd wytrwania w łasce Bożej. że prawdziwie miłujemy Boga.

Pierwszym z nich jest mądrośd. 57 . który ten dar posiada. do którego rwie się serce nasze. Ono podtrzymywało Męczenników wśród największych katuszy. Trzecim darem jest dar rady. nędza jest tylko udziałem naszym i nie zakosztujemy tu doskonałego szczęścia. Ten dar sprawia. czyli owa roztropnośd chrześcijaoska. którzy nas popierają i w niczym się nie sprzeciwiają. On nam również odstania niebezpieczne okazje. które daje moc i odwagę i wynosi nas ponad względy ludzkie. który nas niezawodnie doprowadzi do królestwa niebieskiego.O DARACH DUCHA ŚWIĘTEGO A teraz krótko omówię dary Ducha Świętego. Czwartym darem jest umiejętnośd.dawad pierwszeostwo przed tymi. czyli nadprzyrodzone światło. że pragniemy ją coraz lepiej poznad. przy pomocy którego poznajemy. że ochotnie słuchamy słowa Bożego. która nam wskazuje najskuteczniejsze środki. mściwi. przystępowanie do sakramentów św. Piątym darem jest męstwo. i jałmużny nic wam nie pomogą. czy dążymy po drodze wiodącej do nieba. jeżeli żywid będziecie w sercu nienawiśd. że nie chodzimy w ciemnościach i błędach. dóbr niebieskich. że tę wiarę kochamy. ilu udziela pociech i pomocy do uczynków dobrych. a nawet nieprzyjaciół. ROZDZIAŁ IX . gardzi zdaniem bezbożników i pragnie tylko samemu podobad się Bogu. byśmy mogli dążyd bezpiecznie ku Bogu i wybrad sobie taki stan życia. a ziemię uważad za miejsce wygnania i padół płaczu. którzy wszystko poświęcą dla osób umiłowanych. jak długo żyjemy. czyli święta skłonnośd do tego wszystkiego. jak piękna jest wiara nasza święta. Są ludzie. Mądrośd ta każe nam lgnąd i szukad dóbr trwałych. w których moglibyśmy zginąd. pokuty. Szóstym darem jest pobożnośd. wtedy tylko miłujemy bliźniego po chrześcijaosku i zachowujemy przyjaźo z Bogiem. która nas odrywa od świata i uczy gardzid jego zgubnymi i zbrodniczymi rozkoszami. mało jednak takich. czy wszystkie nasze uczynki pochodzą z czystych pobudek. którzy miłują osoby przykre. Chrześcijanin. że wasze modlitwy. że święci z radością oddali się na posługę chorych i nieszczęśliwych. która każe się nam zastanawiad. że się gorliwie modlimy i z weselem ducha przyjmujemy sakramenty święte. którzy prawdziwie podobają się Bogu. biegnie ku zgubie. Kto przeciwnie postępuje. Zaprawdę. Drugim darem jest dar rozumu. Pamiętajcie. Ten dar sprawił. co się odnosi do służby Bożej i zbawienia duszy. Ten dar również nas pobudza.

Pewnego razu widziano św. że Bóg wtedy tylko wejdzie do serc naszych. że jeżeli ludzie w pierwszym rzędzie będą się starali Bogu przypodobad i zbawid swą duszę. ten wie. ROZDZIAŁ X . którzy odwrócą swe serca od rzeczy ziemskich. dlaczego oddaje się niemal rozpaczy. kiedy porzucimy grzechy i nałogi niedobre. że może upaśd i zasmucid Stwórcę. cierpienia. Amen. szczerze i z żalem wyznają swe grzechy na spowiedzi i odmienia życie. dla którego jesteśmy stworzeni. pokucie.O BŁOGOSŁAWIEŃSTWACH EWANGELICZNYCH „Szukajcie najpierw królestwa Bożego i jego sprawiedliwości. by mnie to samo nie spotkało nieszczęście". Na to odrzekł święty: „Ja nie rozpaczam. a to wszystko będzie wam przydane" (Mt 6. Nie daj Boże. że krzyże i prześladowania. służba Boża polega na modlitwie. Duch Święty udzielał się obficie tym tylko. a przez to osiągniemy wzniosły cel. wzgarda. czy uczynki nasze są zgodne z wolą Boga i według Jego przykazao. Filipa Nereusza głośno płaczącego i pytano go. serca i umysły nasze! Zstąp przez swą łaskę do duszy naszej i zamieszkaj w niej! O Najświętsza Dziewico. któraś przygotowała Apostołów na tę chwilę radosną. która nam każe pilnie się zastanawiad. Chciał przez to powiedzied Zbawiciel. że w niebie upadli Aniołowie. Kto zna swą wiarę i praktykuje ją. byśmy mogli godnie przyjąd tego Ducha czystości i miłości i zachowad Go na zawsze. Komuż zatem udzieli Duch Święty siedmiu darów? Wszystkim. miłości Boga i bliźniego i całkowitym zaparciu się siebie. uczęszczaniu do sakramentów świętych. bardzo potrzebujemy Ducha Świętego. lęka się bardzo grzechu i drży ustawicznie na myśl. Skoro jednak pomyślę. owszem posiadam wielką ufnośd. Ojciec niebieski dostarczy im obficie rzeczy doczesnych. czyli ta delikatnośd sumienia. Ale zapytacie. służyd Mu. racz i nas także przygotowad. To zaś wszystko napełnia duszę ludzką radością. że wreszcie największy z królów Salomon zbrukał swój wiek sędziwy ohydnymi występkami. w koocu ubóstwo i śmierd zamieniają się w rozkosz i pociechę i przynoszą wieczną 58 . byśmy mieli niegodnie przyjąd Ducha Świętego. Panie. Chrześcijanin. weselem i szczęściem w tym życiu i jest zadatkiem przyszłego szczęścia w niebie.33). którzy się na to przygotują przez modlitwę i samotnośd. posiadający tę cnotę. by serca nasze odmienił. lękam się i drżę z trwogi. a w raju ziemskim Adam i Ewa. kiedy się oderwiemy od rzeczy zewnętrznych. w jaki sposób mamy szukad królestwa Bożego i sprawiedliwości Jego? Nic łatwiejszego i pełniejszego pociechy. Oto należy oddad się Bogu. czyli odbyli w samotności dwiczenia pobożne. którzy spędzili kilka dni w Wieczerniku. Zaiste. Wyraźna to wskazówka.Siódmym darem jest bojaźo Boża. Odmieo. Drodzy Bracia.

Owszem.3). Przeciwnie o tych. jako najlepszym przyjacielem? Czyż ona nie jest początkiem tego. Gdziekolwiek żyjemy. którzy się teraz śmiejecie. Czy modlitwa jest uciążliwa? Czy czas. „Błogosławieni ubodzy w duchu. w jakimkolwiek znajdujemy się stanie. Nie trzeba opuszczad majątku. cierpienia i smutki nie są tak złą rzeczą. Czytamy w Piśmie Świętym słowa: „Jeżeli Mnie prześladowali. Bogu można służyd. że te rzeczy nie są tak straszne.4). znikną jego żale i narzekania. ani przyjaciół.25). bo będziecie narzekad i płakad" (Łk 6. gdyby nie zapominali o dobrach. Ach. możemy się podobad Bogu i zbawid swą duszę. ani bogatych skarbów. czy prości. Czy zewnętrzne praktyki naszej wiary świętej są tak trudne i odstraszające? Czy się może boimy modlitwy. gdy porzuci Boga. nie powinien się liczyd do najmilszych chwil życia? Czy w czasie modlitwy nie jednoczymy się ze Stwórcą.20).nagrodę. bo Jezus Chrystus nie powiedziałby: „Błogosławieni. co używają świata i jego uciech. byśmy Go za to z całego serca miłowali i cześd Mu oddawali? 59 . jakże szczęśliwi byliby ludzie na świecie. Na świecie czynią człowieka nieszczęśliwym tylko niewiara i grzech. poświęcony rozmowie z Panem Bogiem. zniewagi i pogarda nie stanowią jeszcze największego nieszczęścia. nie posiadając ani wielkiej nauki. im kto wierniejszy Bogu. jest bardzo nędzny i słaby. Po wtóre. co posiadamy? Czy nie jest słuszną i sprawiedliwą rzeczą. to i was będą prześladowad" (J 15. gdyby znali dokładnie zasady wiary. oddany namiętnościom. nabożeostw. że niezmierzony i dobry Bóg przypuszcza do siebie tak nędzne istoty i udziela im wszelakich pociech? Czy nie od Niego pochodzi wszystko. mówi Jezus Chrystus: „Biada wam. nie trzeba iśd na pustynię. ten lepiej i wytrwałej je spełnia. co kiedyś będzie naszym ustawicznym zajęciem wraz z Aniołami w niebie ? Czy to małe szczęście. majątki bywają często wielką przeszkodą w dążeniu do Boga. bo oni będą kiedyś pocieszeni"(Mt 5. Gdy człowiek w nieszczęściu szczerze odda się Bogu. gdyby sumiennie spełniali jej przepisy. Owszem. jakby się wam zdawało. kto zna Boga prawdziwego i spełnia praktyki religijne! Człowiek. sakramentów świętych i miłości względem bliźniego? Pokażę wam. czyśmy uczeni. a jednak można miłowad Boga i służyd Mu. którzy płaczą i ponoszą prześladowania. postów. które nam gotuje Bóg w życiu przyszłym! O jakże potężny i szczęśliwy ten. ani rodziców. albowiem do nich należy królestwo niebieskie" (Mt5. Służba Boża nie przeszkadza bynajmniej w spełnianiu obowiązków swego stanu. Po trzecie.

Kiedy się kooczy ziemska pielgrzymka. ileż zgryzot i utrapieo czeka występnego. stanie się łupem rozpaczy i piekła. by spocząd na łonie Umiłowanego. na jak wielkie zasługuje kary. czy to małe szczęście. ale jak. a wspomnienie minionego życia jest dlao weselem. Uciekną wtedy rozkosze. Traci on zdrowie i siły. jak różny ich koniec! ROZDZIAŁ XI .Czy tak trudną rzeczą jest złożyd każdego poranka Bogu w ofierze swe uczynki i zajęcia. 60 . w której nas uczą o dobrym Bogu. Dlaczego ukrył Bóg przed nami. gdy pozostajemy w stanie łaski uświęcającej. kiedy i gdzie umrzemy? Bóg ukrył przed nami. Służba Boża nie wymaga tylu kłopotów i umartwieo. człowiek nie poznaje należycie swojego szczęścia! Czy was może spowiedź tak zraża? Powiedzcie. o naszych obowiązkach względem Stwórcy i bliźniego. Człowiek świątobliwy nie traci nic. Przeciwnie. wówczas dusza sprawiedliwego. które nas dręczą nieustannie? Czy ona nie przywraca pokoju duszy i nie ożywia świętej nadziei? Czyż w tej szczęsnej chwili nie rozdziela Jezus Chrystus niewyczerpanych skarbów swego miłosierdzia? Jakże mało mielibyśmy świętych. że w trzy minuty możemy z Bogiem się pojednad i zamienid nieszczęśliwą wiecznośd na szczęście i wesele bez kooca? Czy spowiedź nie przywraca nam przyjaźni z Bogiem? Czy nie ucisza wyrzutów sumienia. sąd. Ach. o znikomości świata i szczęściu niebieskim? W dniu tym z nauk katechizmowych poznajemy. by je błogosławił i nagrodził? Czy tak uciążliwą rzeczą jest poświęcid na służbę Bożą jeden dzieo w tygodniu? Czyż nie powinniśmy z weselem witad niedzieli. Za późno pozna swą nieszczęsną dolę! Jakże więc różna jest droga cnoty od drogi występków. Kiedy jesteśmy na śmierd przygotowani? Jesteśmy na śmierd przygotowani. Głupotą jest zamieniad dobra nieskooczone na doczesne przyjemności. O śmierci wiemy to. kiedy i gdzie umrzemy. przykra będzie dlao starośd. co służba światu. abyśmy byli zawsze na śmierd przygotowani.O RZECZACH OSTATECZNYCH Cztery rzeczy ostateczne to śmierd. a umierający grzesznik. że zmarnował życie. jak strasznym nieszczęściem jest grzech. a zyskuje wszystko. wzlatuje ku niebu. jeśli jej doczeka. z którymi łączy się tyle smutków i goryczy. Grzesznik jęczy w strasznej niewoli. Cnotliwy bez bojaźni spogląda w przyszłośd. Na łożu śmierci widzi dopiero. namiętności ani chwili nie dają mu spoczynku. tego nie wiemy. piekło i niebo. jak święta i czysta gołębica. gdyby nie było Sakramentu Pokuty! Służenie światu napełnia serce ludzkie goryczą i boleścią. że umierad musimy. kiedy i gdzie umrzemy. że wzgardził łaskami Bożymi. zawiedziony od świata. Śmierd jest to rozłączenie duszy od ciała.

po ich zaś odpokutowaniu pójdą do nieba. albo do piekła. a więc odwróceni od Boga. innymi dobrymi uczynkami. oczyszczając się z grzechów lekkich. Niewysłowione szczęście w niebie polega na oglądaniu Boga twarzą w twarz i doskonałej Jego miłości. w ogieo wieczny. Do czyśdca idą dusze tych ludzi. w którym dusze ludzkie cierpią. Wiara nam mówi. Dusze w czyśdcu cierpią niezmierną boleśd. Co to jest czyściec? Czyściec jest to miejsce. Święta i zbawienna jest myśl. Szczęście w niebie nie jest jednakowe dla wszystkich. Do pieklą pójdą ci. 2 Mch 12. gdzie dusze odrzucone od Boga cierpią wieczne męki. które zmarnowali.. na zawsze są pozbawieni nadziei wybawienia z piekielnych mąk. kto w łasce uświęcającej zeszedł z tego świata. jakich się dopuścili i im większe łaski. wyrzuty sumienia i rozpacz.Dlaczego wszyscy umierad muszą? Wszyscy ludzie umierad muszą wskutek grzechu pierworodnego. a szczególniej naszym rodzicom i dobrodziejom. albo do nieba. muszą ponosid katusze ognia piekielnego. że jeszcze mamy nadzieję. Co to jest niebo? Niebo jest to miejsce. gdzie zbawieni żyją w niewysłowionym szczęściu. że ich tęskne pragnienie oglądania Pana Boga jeszcze się nie spełniło. Kara potępionych polega na tym. Duszom w czyśdcu możemy nieśd pomoc ofiarą Mszy Św.41). Do nieba pójdzie ten. a po Sądzie Ostatecznym pozostanie tylko piekło i niebo. chociaż w lasce uświęcającej pomarli. im cięższe grzechy. albo w czyśdcu odpokutował. jednakże za życia kary za grzechy jeszcze nie odpokutowali lub odpuszczenia grzechów lekkich jeszcze nie dostąpili. Na sądzie szczegółowym Pan Bóg przeznaczy duszę albo do czyśdca. Czyściec będzie istniał do Sądu Ostatecznego. odpustem. tym cięższe będą ich męki. które sprawiedliwośd Boża im przeznaczyła. przygotowany diabłu i jego aniołom!" (Mt 25. Dni życia naszego są policzone. Co to jest piekło? Piekło jest to miejsce. ma bowiem rozmaite stopnie według mniejszych lub większych zasług.40--45). Powinniśmy nieśd pomoc wszystkim duszom w czyśdcu cierpiącym. aby modlid się za zmarłych (por. modlitwą. na usunięciu na zawsze wszelkiego cierpienia i na używaniu wiecznym dóbr wszelakich. którzy umarli w grzechu ciężkim. i inne męki. „Idźcie precz ode Mnie. którzy. Zaraz po śmierci każdego człowieka nastąpi sąd szczegółowy. Nie wszyscy potępieni jednakowe męki cierpied będą. kiedy nas przed stolicę swoją zawezwie Sędzia najwyższy i każe zdad ścisły rachunek. że jeszcze możemy się przygotowad na ów 61 . nie znamy godziny i chwili. że Boga nigdy oglądad nie będą. przeklęci. a kary doczesne za popełnione grzechy albo tu na ziemi.

Zycie ludzkie można ująd w te trzy słowa: żyd. Augustyn. W tym ostatnim roku zna ostatni miesiąc. 62 . zwłaszcza wśród pokus. Biada chrześcijaninowi. bo niespodzianie nadejdzie dlao ostatnia godzina. który z tych skarbów nie korzystał! Gdy się nad tym zastanowił św. Następnie zdamy rachunek z łask porządku nadprzyrodzonego.straszny moment.na Sądzie Ostatecznym nie będzie dla nas żadnego ratunku. „Co się ze mną stanie po tylu otrzymanych łaskach? Więcej się lękam z powodu łask zmarnowanych. a przecież się uświęcili. aby stanąd na sądzie. gdzie już nie będzie żadnej nadziei i ratunku. który rok ma byd ostatnim w naszym życiu. Z GŁĘBI SERCA WOŁAJMY DO BOGA: Boże mój. Sąd Ostateczny. bym nigdy nie stracił sprzed oczu tej strasznej chwili. spraw. Amen. jak owego włodarza. aby nas tak nie zaskoczył. a w dniu ostatnią godzinę. WIADOMO WAM. który sobie długie obiecuje życie? Przeliczy się. Tego prawa nieodmiennego nikt nie uniknie. o którym mówi Ewangelia. Moi drodzy. w miesiącu ostatni dzieo. Bóg policzył nasze lata i oznaczył. jaki mnie los czeka?". Wielu chrześcijan nie otrzymało ani setnej części tych łask co my. Co się stanie z grzesznikiem. bym nie upadł i nie zgodził się na grzech. któreśmy od Boga otrzymali. niż grzechów popełnionych! O Boże. w której żyd przestaniemy. na którym wszyscy stanąd musimy. Obym w dniu Sądu Ostatecznego mógł usłyszed te słodkie słowa: Chodźcie. błogosławieni Ojca Mego i posiądźcie królestwo zgotowane wam od założenia świata. będzie tylko ogłoszeniem wyroku zapadłego w godzinę śmierci. ŻE DWA RAZY BĘDZIEMY SĄDZENI: NA KOOCU ŚWIATA W OBLICZU WSZYSTKICH LUDZI I ZARAZ BEZPOŚREDNIO PO ZGONIE. by umierad. Niech o niej pamiętam. umierad i stanąd na sądzie. A otrzymaliśmy od Niego dobra przyrodzone ciała i duszy. Na sądzie szczegółowym zdamy rachunek najpierw ze wszystkich darów. mówił z bojaźnią:. który rozstrzygnie o naszym wiecznym szczęściu lub nieszczęściu. Natychmiast przy śmierci nastąpi sąd. Rodzimy się. umieramy. MODLITWA O ŁASKĘ ZBAWIENIA Teraz jest czas miłosierdzia i przebaczenia .