You are on page 1of 16

GII PHP PHT TRIN BN VNG NGNH CH BIN G

VIT NAM
I. Tnh hnh chung v ngnh ch bin g Vit Nam:
1. Mt s thnh tu:
Ngnh cng nghip ch bin g ca Vit Nam t c nhiu thay i
tch cc trong nhng nm va qua, sn lng v cht lng sn phm tng cao,
sn phm c tiu th rng ri nhiu nc trn th gii.
Trong thi gian t nm 2000 n nay, ngnh cng nghip ch bin g ca
Vit Nam c nhiu thay i su sc. S lng doanh nghip ch bin g tng
nhanh t 1.200 doanh nghip nm 2000, n cui nm 2007 c 2.526 doanh
nghip, tng 2,8 ln so vi nm 2000 v cui nm 2013 c trn3.000 doanh
nghip hot ng trong ngnh cng nghip ch bin g. Phn ln cc doanh
nghip tp trung ch yu min Nam vi hn 80% s lng doanh nghip ca
c nc. Trong , tp trung ch yu ng Nam b vi 1796 doanh nghip,
chim 59,79% tng s doanh nghip ca c nc v tp trung ch yu ng
Nai, Bnh Dng v TP.H Ch Minh. C nc hin c 4 khu cng nghip ch
bin g th 3 khu cng nghip tp trung min Nam l TP.H Ch Minh, ng
Nai, Bnh Dng v 1 Bnh nh. S doanh nghip ch bin g ca min Bc
tuy tng chm hn min Nam nhng cng tng t 351 doanh nghip nm 2000
ln 591 doanh nghip nm 2010. Theo VIFORES thi im nm 2000, trong
tng s cc doanh nghip ch bin g th cc doanh nghip nh nc chim
40,85%, doanh nghip t nhn chim 57,1 %, cn li l doanh nghip lin
doanh chim 2,05%. n nm 2007, doanh nghip nh nc ch chim 4,27%
trong tng s doanh nghip, doanh nghip t nhn chim 77,63% v doanh
nghip lin doanh chim 18,1%. Theo cc ch bin thng mi nng lm sn th
n nm 2013 c nc c trn 3.000 doanh nghip ch bin g thuc cc loi
hnh s hu khc nhau, trong c 95% thuc s hu t nhn cn li l thuc
nh nc.
Quy m sn xut ca cc doanh nghip ngy cng c m rng c v
chiu rng ln chiu su. Tnh theo tiu ch vn u t ca mt doanh nghip th
trong nm 2005 vn u t bnh qun ca mt doanh nghip c nc l 5.988
1

triu ng, trong vn u t bnh qun doanh nghip ch bin g min


Nam l 5.800 triu ng v min Bc l 3096 triu ng. Tnh theo tiu ch
vn u t trn lao ng th vn u t /lao ng bnh qun ca c nc l 94,5
triu ng/lao ng, min Nam ch tiu ny l 65,5 triu ng/lao ng v
min Bc l 76,1 triu ng.
Cng vi s pht trin ca nn kinh t t nc, thc hin Chin lc pht
trin lm nghip Vit Nam giai on 2006-2020 c Th tng Chnh ph ph
duyt ti Quyt nh s 18/2007/Q-TTg ngy 05/02/2007, ngnh ch bin v
xut khu g t c nhng thnh tu to ln c v s lng, cht lng
doanh nghip ch bin, v kim ngch xut khu v v th trng tiu th sn
phm,... Cc sn phm g ch bin ngy cng tr nn a dng hn, c mu m
v cht lng sn phm ngy cng ph hp hn vi c th trng trong nc v
xut khu. T ch ch tp trung ti xut khu sang mt nc th ba, n nay
cc sn phm g ch bin ca Vit Nam c mt n nh trn 120-150 nc
v vng lnh th trn ton th gii vi nhiu doanh nghip trc tip xut khu
sang cc th trng dnh cho ngi tiu dng.
Ngun lao ng lm vic trong cc doanh nghip ch bin g tng ln
ng k. Trong nm 2005 bnh qun 1 doanh nghip c 63,5 lao ng, n nm
2007 l 93,3 lao ng. Cc doanh nghip c quy m lao ng ln tp trung
Nam trung b 205 lao ng/doanh nghip, ng Nam b 111 lao ng/doanh
nghip. Vi quy m nh trn th a s cc doanh nghip ch bin g nc ta
vn quy m va v nh. Cng theo Cc Ch bin Thng mi nng lm sn
v Ngh mui cho bit, nu tnh trn mc s dng lao ng th c n 46%
tng s doanh nghip ch bin g c quy m siu nh; 49% l quy m nh;
1,7% l quy m va; 2,5% l quy m ln. Cn nu xt v vn u t, c n
93% s doanh nghip ch bin g quy m nh v siu nh.
Trong qu trnh cng nghip ha, hin i ha t nc vi mc tiu a
nc ta tr thnh mt nc cng nghip vo nm 2020 to iu kin cho cc
ngnh cng nghip pht trin. c bit trong bi cnh hi nhp v m ca nn
kinh t to iu kin m rng th trng, tng gi tr xut khu, khuyn khch
cc ngnh cng nghip pht trin, trong c ngnh cng nghip ch bin g.

y l mt trong nhng ngnh cng nghip ch bin ch lc ca Vit Nam.


Trong khong thi gian t nm 2000 n nay, ngnh cng nghip ch bin g
ca Vit Nam t c nhiu thnh tu ng k, pht trin nhanh c v s
lng v cht lng sn phm gp phn to ngun thu nhp cho t nc ni
chung v to cng n vic lm cho ngi dn ni ring. Theo kt qu iu tra
ca Phng ch bin bo qun lm sn thuc Cc ch bin nng lm thy hi sn
th s lng cc doanh nghip ch bin g tng t 1.200 doanh nghip nm
2000 ln n gn 4000 doanh nghip tnh n ht nm 2013, tng 1,74 ln so
vi nm 2005 v tng 3,34 ln so vi nm 2000. Trong , doanh nghip ch
bin g ngoi quc doanh chim 65,4%, doanh nghip Nh nc chim 31%,
cn li l doanh nghip lin doanh v 100% vn nc ngoi u t. Trong
nhng nm qua ngnh cng nghip ch bin g c s tng trng mnh m,
khng ngng tng nhanh v s lng, cht lng v chng loi sn phm. Cc
sn phm g ca Vit Nam khng ch c uy tn v tiu th trong nc m c
tiu th hn 120 quc gia trn th gii vi hn 3000 mt hng sn phm cc
loi a Vit Nam tr thnh mt trong nm nc c gi tr xut khu g ln
nht th gii. Cng theo s liu ca Phng ch bin lm sn quy m ch bin
3
3
tng t 3 triu m g nguyn liu/nm nm 2005 ln khong trn 15 triu m g
trn/nm nm 2012.Kim ngch xut khu sn phm g ca Vit Nam tng t
219 triu USD nm 2000 ln trn 3,9 t USD nm 2011 v 4,68 t USD nm
2013, gp phn quan trng a tng kim ngch xut khu cc sn phm nng,
lm, thy sn nm 2013 ln mc 27,5 t USD.
2. Nhng nhc im ca ngnh ch bin g Vit Nam:
Mc d t c nhiu thnh tu trong hn 10 nm va qua nhng ngnh
ch bin g vn cn bc l nhiu yu km v s pht trin mang tnh thiu bn
vng, c th l cht lng sn phm sn xut c gi tr cha cao, thiu thng tin
trn th trng, thiu ngun vn u t v my mc thit b v tay ngh lao
ng cn lc hu, cha c thng hiu ring cho sn phm, khng ch ng
c ngun nguyn liu m ph thuc nhiu vo ngun nguyn liu nhp t bn
ngoi vi khong 70-80% nhu cu nguyn liu g ca c nc, sn phm b co
buc v vic s dng ngun nguyn liu bt hp php, cha khai thc ht kh
nng vn c nng cao hiu qu, hu ht cc doanh nghip ch bin g u c

quy m va v nh, cha c s lin kt vi nhau khin cc doanh nghip


gp nhiu kh khn trong vic cnh tranh vi th gii c bit l trong bi cnh
nn kinh t th gii hin nay ang gp nhiu kh khn, th trng tiu th b thu
hp, cc nc a ra nhiu tiu chun, kht khe hn. Ngoi nhng kh khn
chung nh trn, cc doanh nghip ch bin g cn gp phi nhng kh khn
mang tnh t th ca ngnh nh s cnh tranh v gi c v cht lng sn
phm ca cc nc trong khu vc nh Trung Quc, Thi Lan, Malaysia, i
Loan; chi ph u vo ca nc ta ang c chiu hng gia tng v khng n
nh trong khi cc sn phm trn th gii a phn c xu hng gim gi, nng
cao cht lng cnh tranh; ngoi ra, khi gia nhp vo nn kinh t th gii ni
chung, chng ta gp phi nhiu tr ngi v kha cnh php l, v tiu chun sn
phm, s thiu hiu bit v th trng gy nhiu thit hi cho cc doanh
nghip ni ring v cho nn kinh t ni chung.
Ch bin g ang pht trin mt cch thiu quy hoch, c bit l quy
hoch pht trin cp a phng v quy hoch pht trin cho cc nhm sn
phm ch o. Chnh v vy, s phn b cc doanh nghip trong c nc cha
ph hp v cha pht huy c cc li th v ngun nguyn liu. C cu sn
phm cha cn i, tng xng vi nhu cu ca cc th trng. Mt s nhm
sn phm pht trin qu nng lm nh hng n s pht trin ca cc nhm
sn phm khc, ng thi tim n nhiu ri ro khng ng c.
Cht lng tng trng khng cao. Tng trng ca ngnh ch bin g
Vit Nam trong giai on va qua ch yu da vo xut khu, m phn ln l
gia cng theo n t hng vi thit k mu m t khch hng nc ngoi. Ch
mt s t doanh nghip ln trong nc, doanh nghip c vn u t nc ngoi
ch ng u t cng ngh, thit b v c kh nng t sn xut theo thit k v
c th tm kim th trng tiu th, nng cao gi tr gia tng ca sn phm. a
phn cc doanh nghip cn li cha c c s u t v cng ngh, thit b
ch bin to ra s chuyn bin su sc, p ng c nhu cu ngy cng cao
ca th trng.
Nhiu c s ch bin nh v siu nh, nht l cc khu vc lng ngh,
ngi lao ng hu nh khng c o to c bn nn kh nng lm ch cng

ngh, thit b sn xut khng cao. Do vy, c th ni lc lng lao ng ch


bin g c trnh i hc v cao ng cn t, s cng nhn k thut v cng
nhn lao ng trc tip c o to cc ngh i hi trnh chuyn mn
su v ch bin g khng nhiu. y cng chnh l nguyn nhn ti sao cc
doanh nghip Vit Nam khng th a ra c nhng sn phm cao cp
cnh tranh vi sn phm ca cc nc. Trong khi cc doanh nghip ch bin
g c vn u t nc ngoi c tng vn u t bnh qun 1 doanh nghip l
1.317.900 USD, cc doanh nghip ny ch yu sn xut sn phm xut khu,
ng gp trn 50% tng kim ngch xut khu g ca c nc trong khi h
ch chim 16%. H c li th v kinh nghim sn xut, nng lc ti chnh, ch
ng c th trng u vo v u ra.
Nhu cu s dng sn phm g trn th gii l rt ln, Vit Nam ch p
ng 1,6% th phn ca th gii, khong 300 t USD. Cc doanh nghip trong
nc phn ln c nng sut thp nn ch nhn nhng n hng khong t 40-50
container/thng. Cn nhng n hng t hn 100 container/thng th nm trong
tay cc doanh nghip FDI.Nhng doanh nghip t kim ngch cao u l nhng
cng ty c vn u t nc ngoi nh cng ty Cty TNHH Scancom Vit Nam,
kim ngch xut khu t 41,6 triu USD; cng ty TNHH Green River Wood &
Lumber kim ngch xut khu c 40,8 triu USD 20 doanh nghip xut
khu sn phm g t kim ngch cao nht nm 2013 chim 26,8% tng kim
ngch, t 510,22 triu USD. a s cc doanh nghip ni a ch sn xut
nng lc v ch yu chun b cho vic ti c cu.
Hiu qu sn xut kinh doanh nhn chung cn thp, sc cnh tranh ca cc
doanh nghip yu. Phn ln cc doanh nghip ch bin g hin nay u c quy
m nh v va, c pht trin t m hnh sn xut nh kiu h gia nh, hp
tc x, t hp tc hoc chuyn i t cc m hnh cng ty nh nc nn c
nhiu hn ch. Hn ch c bn l thiu tm nhn di hn, cha hoch nh c
chin lc pht trin di hn nn b ng v lng tng trong qu trnh sn xut
kinh doanh. Bn cnh l phn ln cc doanh nghip u hn ch v vn,
cng nh v kh nng huy ng vn. Cng ngh, thit b hu ht u lc hu,
tiu hao nhiu nguyn nhin vt liu, nng lng,... khin cho gi thnh sn
phm cao, nhng li chm c u t nng cp hoc i mi. Kh nng thit

k sn phm, nng lc qun l doanh nghip v xc tin thng mi hn ch


nn cc doanh nghip u cha ch ng sn xut m phn ln ch sn xut
theo n t hng. Ngoi ra, cc doanh nghip cn cha ch ng lin kt vi
nhau c th p ng cc n hng vi khi lng ln v cha tht s chia s
thng tin trong khai thc th trng. Nhn chung, cc doanh nghip ch bin g
ca ngi Vit thng yu th hn cc doanh nghip ch bin g c vn u t
nc ngoi.
Cng tc o to, nht l o to i ng cng nhn lnh ngh cng cha
c coi trng. Do vy, s lng v cht lng i ng cng nhn ch bin g
ca Vit Nam cha p ng yu cu ca sn xut. Hu ht cng nhn cn thiu
nhiu k nng c bn, v kh nng tn dng thi gian thao tc, s dng my ch
bin, cng nh cha c thc tit kim nng lng v nguyn liu g.
Cha hnh thnh c mi lin kt cht ch gia cc doanh nghip ch
bin g vi ngi trng rng v cc ch rng. Hu ht cc doanh nghip ch
bin g u b ng v ngun nguyn liu g. Trong khi hng nm vn phi
nhp khu mt lng khng nh g nguyn liu phc v cho nhu cu ch bin
th cc nh my bm dm g xut khu li pht trin qu nhanh, vt kh
nng cung cp nguyn liu t rng trng trong nc.
Cng nghip h tr cn manh nha, cha pht trin, cha p ng nhu cu
sn xut. Phn ln nguyn, ph liu phc v ch to sn phm hon chnh u
c nhp khu. Cc doanh nghip ch bin g cha c chun b y
thch nghi vi qu trnh hi nhp kinh t quc t trong khi cc ro cn k thut
trong thng mi nh vic chng minh ngun gc nguyn liu g, chng nhn
FSC-CoC, quy nh v kim dch thc vt, li ang ngy cng cht ch hn.
Vic pht trin cc xng ca nh, nht l cc xng ca ven rng, cc xng
th cng nghip hot ng vng nng thn, cc lng ngh, c th lm tng
vic khai thc v bun bn g tri php, lm gim ngun cung cp, cng nh
kh nng kim sot g hp php.
S lng cc doanh nghip ch bin, xut khu g tuy nhiu, nhng cha
xy dng c thng hiu ring cho cc sn phm g Vit Nam, ng thi
cng hu nh cha c h thng phn phi sn phm cc th trng quan trng

nn lun b ng v th trng v km hiu qu trong cnh tranh. Th trng


trong nc cha c quan tm, khai thc ng mc v c hiu qu, cho d y
l th trng c th mang li nhiu li th cho cc doanh nghip ch bin g ca
Vit Nam.
Trong khi th trng ang c m rng v kim ngch tng nhanh th
nhiu doanh nghip trong lnh vc g nht l cc doanh nghip ti TP. H
Ch Minh, ng Nai, Gia Lai, k Lk, Bnh nh ang rt kh khn trong tm
kim g nguyn liu duy tr sn xut. Theo B Cng Thng, ngun nguyn
liu cho ngnh g xut khu ang thiu trm trng. Hng nm chng ta phi
nhp 80% g nguyn liu, chim ti 37% gi thnh sn phm. Hn na 90% g
nhp khu t Lo v Campuchia th ngun ny ang cn kit. K t nm 2005
n nay, hai nc Malaysia v Indonesia ng ca mt hng g x, gy
nhiu kh khn cho cc doanh nghip va v nh. Gi nhiu loi g tng
bnh qun t 5% - 7%, c bit g cng tng t 30% - 40%, lm cho nhiu
doanh nghip Vit Nam ri vo tnh trng c n hng nhng khng c li
nhun hoc li nhun rt thp.
i vi ngun g trong nc, cng tc quy hoch cn nhiu bt cp, cc
d n pht trin rng nguyn liu cha c quan tm ng mc, dn n sn
lng g phc v cho ch bin xut khu khng c ci thin. Chin lc lm
nghip quc gia giai on 2006 - 2020 t mc tiu pht trin 825.000 ha rng
nguyn liu cho ngnh g Vit Nam, trong c s kt hp gia cc loi cy c
chu k kinh doanh ngn 7-10 nm v chu k kinh doanh di t 15 nm tr ln.
Sn lng d kin khai thc phc v ngnh g vo nm 2020 s t 20 triu
3

m /nm trong c 10 triu m g ln, mi p ng c khong 70% nhu cu.


Theo tnh ton ca Hip hi g, cn phi ch t nht 10 nm na mi hy vng
ch ng c mt phn nguyn liu trong nc khi cc khu rng trng g ln
do cc doanh nghip pht trin bt u cho khai thc. Cn trong tng lai gn,
khng c cch no khc l phi tip tc nhp khu g nguyn liu.

Hin ti phn ln t rng, gn 5 triu ha l do cc lm trng quc doanh


v chnh quyn a phng qun l, trong khi khong 3,1 triu ha c giao

cho hn mt triu h gia nh v c nhn, nhng c 20-30% din tch c s


dng ng mc ch, 70% cn li cha em li hiu qu nh mong mun.
Trong khi , nhiu nh u t ln mun u t vo rng trng th li khng c
t trng rng. Tuy nhin, n nay cng xut hin mt s m hnh hp tc,
lin kt gia doanh nghip v cc ch rng trng rng sn xut. C doanh
nghip chn hnh thc u t tin, ging, k thut cho cc h dn trng rng,
khi n k khai thc, h dn s hon tr cho doanh nghip sn lng g nht
nh, phn sn lng tng thm s thuc v ngi trng rng.
Cng tc xy dng mng li ch bin g trn ton quc cha c s thng
nht s dng ngun nguyn liu vn ang rt khan him. Cng vi hn ch
trn, cng ngh ch bin hin nay cng cn th s v mang nng tnh th cng,
cc doanh nghip ch bin g Vit Nam ch mi dng li vic gia cng
nguyn liu l chnh, my mc vn mc trung bnh v lc hu. Phn ln dy
chuyn thit b, my mc c sn xut t i Loan, Trung Quc, ch mt s t
sn xut ti c, Italy, Nht, khng p ng c yu cu ca khch hng ln
v khch hng i hi cht lng cao. Cc doanh nghip ch bin g ch yu l
cc doanh nghip va v nh, yu v nng lc qun l, thiu cng nhn k
thut, thiu vn. Nhng yu t ny khin gi tr gia tng ca sn phm g Vit
Nam t mc thp v lm gim tnh cnh tranh v gi thnh.
Vic pht trin thng hiu g Vit Nam trn th trng quc t cn
hn ch v cha c ch trng. Hu ht cc doanh nghip ch bin g Vit
Nam u c quy m nh, ngun lc hn ch nn cha c nhiu kinh ph thc
hin vic ny. Tuy nhin, B Cng Thng tha nhn: cng tc xc tin thng
mi cha c s lin kt tt gia cc t chc h tr thng mi v doanh nghip.
Mt thc trng na l cc doanh nghip ch yu vn bn hng qua khu trung
gian. Hn na, vic nhn lm gia cng v nhn mu m thit k, hp ng t
hng ca nc ngoi ngy cng nhiu bin cc doanh nghip ca chng ta
thnh ngi lm thu, gia cng cho thng hiu nc ngoi. V tt c nhng
iu ny ang lm nh hng ln n thng hiu g Vit Nam trn th trng
th gii.

Mt vn khc pht sinh khi chng ta hi nhp su vo nn kinh t th


gii i vi mt hng g l cc chng ch v nguyn liu. M c o lut
LACEY c b sung c hiu lc t 15/12/2008, quy nh kim sot ngun gc
g nguyn liu. T 1/4/2009 tt c doanh nghip xut khu, nhp khu phi np
t khai v sn phm nhm m bo tnh hp php. Bn cnh lut lm nghip
v qun tr rng FLEGT ang c trin khai tt c cc quc gia. EU cn pht
ng "Bn tha thun i tc t nguyn VTA. y l nhng ro cn rt ln
cho ngnh g ca chng ta. Phn tch ca V xut nhp khu - B Cng
Thng mi y cho bit, nhu cu v g c chng ch ang gia tng, nhng
Vit Nam vn cha c h thng chng ch thch hp. Cc khch hng nht l l
EU ngy cng i hi cc sn phm c lm t ngun g nguyn liu c
chng ch ca mt t chc nh Hi ng cc nh qun l rng FSC. Hin
nc ta cha ni no c chng ch nh vy. Hu qu l, p ng cc yu cu
c chng ch FSC, cc nh sn xut phi nhp khu g c chng ch FSC, gi
thnh sn phm i ln, nn kh cnh tranh c v gi tr gia tng ca ngnh
g b gim st qu nhiu so vi nhng quc gia c h thng chng ch, cho
d g ch bin caVit Nam ang c a chung ti nhiu nc, cng vi
nhng khch hng chin lc, thng qua nhng sn phm c cht lng v sc
cnh tranh cao.
Ngoi ra, cuc khng hong kinh t ton cu cng gy ra nhiu kh
khn cho ngnh ch bin g Vit Nam nh th trng xut khu trng im b
thu hp, hng ha tn ng, gi u ra gim, dn ti cc n hng va gim,
va kh thc hin. Cn gii php kch cu ca Chnh ph hin nay vi nhng
iu kin cho vay cht ch, kh khn, thi gian cho vay ngn, kh a ng vn
vi li sut vay u i n vi vi cc doanh nghip va v nh. Tuy nhin, y
cng c th l c hi ln cho ngnh ch bin g ti cu trc li c th
nng lc cnh tranh, i mi dy chuyn cng ngh sn xut, o to i ng
qun l, lao ng...
Tm li, ngnh ch bin g Vit Nam c 3 thc trng c bn cn phi gii
quyt nhanh chng mi mong p ng c nhu cu th trng trong thi gian
ti:

Th nht, ngun nguyn liu cha n nh, ch yu ph thuc vo ngun


nguyn liu nhp khu t nc ngoi. y l mt trong nhng hn ch ln nht
ca ngnh ch bin g nc ta. Lng nguyn liu g nhp khu hng nm
chim khong 80% tng nhu cu g cho ch bin. Vic nhp khu nguyn liu
g s gy nhiu nh hng tiu cc nh gi nguyn liu thng bin ng tng
30-40%, khng ch ng c ngun nguyn liu, khng nm r c ngun
gc, cht lng nguyn liu nhp, lm gim kh nng cnh tranh ca cc doanh
nghip. Nguyn nhn l do chnh ph cm khai thc ngun g t nhin, cng
tc quy hoch ngun nguyn liu trong nc cn hn ch, vic xy dng mng
li ch bin g trn ton quc cha thng nht.
Th hai, quy m sn xut ca cc doanh nghip ch bin g nc ta ch
yu l nh v va. Vi quy m ny cc doanh nghip rt kh thc hin c cc
hp ng ln ca nc ngoi nn ch yu vn l gia cng, cha xy dng c
thng hiu cho mnh, sn phm vn ch yu c bn qua cc khu gian, cng
tc o to ngun nhn lc cho ngnh ch bin g cha c quan tm v u
t ng mc.
Th ba, cng ngh ch bin cn th s, mang tnh th cng, n l, thiu
s kt hp v pht trin ng b. Cc doanh nghip cha ch ng u t thit
b, cng ngh, thit k mu m sn phm, tm kim th trng, thng tin xc tin
thng mi v.v a s cc doanh nghip cn quy m nh.
II. xut mt s gii php khc phc hn ch:
Theo chin lc pht trin tng th ngnh ch bin g Vit Nam n nm
2010 v nm 2020, ngnh ch bin g phi t kim ngch xut khu l 5,56 t
USD vo 2010 v t 7 t USD vo nm 2020. t c mc tiu pht trin
ni trn, ngnh ch bin g Vit Nam cn phi xy dng cho mnh nhng bc
i ph hp.
pht trin trong thi gian ti, ngnh g Vit Nam cn nhiu vic cn
phi lm, trong vic nh hnh cc sn phm mi nhn, c li th trn th
trng th gii l g ni tht hay g m ngh, vn nhn to c u tin
hng u. Vic xc nh sn phm mi nhn i i vi kho st hin trng, nh
gi tim nng ca tng vng rng, vng sn xut, ch bin cc sn phm g... t

a ra nhng nh hng pht trin thng nht trong lin kt gia vng
nguyn liu v vng sn xut, chuyn mn ha cc cng on ch bin sn
phm g gia cc doanh nghip.
Ngoi ra, Nh nc Vit Nam cn c mt chin lc pht trin ngnh ch
bin g lu di; m rng i tng hng kch cu h tr vn vi li vay u i
hoc khng tnh li cho cc doanh nghip va v nh; h tr doanh nghip y
mnh cc hot ng xc tin thng mi. Nh nc cng cn to iu kin cho
cc doanh nghip Vit Nam trc tip hp tc lin kt vi ch rng khai thc
nguyn liu g mt cch chc chn, thng qua cc hip nh song phng k
kt gia Vit Nam v cc nc c rng. ng thi xy dng mt trung tm h
tr pht trin sn phm quc gia h tr vic thit k mu m, nh hng th
trng ph hp.
Thm vo , khc phc vic ph thuc hon ton vo nguyn liu nhp
khu, va qua Th tng ph duyt n thnh lp sn giao dch g in t
vi tng vn u t khong 5 t ng, hin Hip hi g v lm sn ang trin
khai cc cng vic c th. D kin, sn giao dch s cung cp thng tin gi c
th trng g trong nc v th gii, cc vn v php lut khi cc doanh
nghip xut khu g ra nc ngoi. Vic thc hin cc giao dch qua mng ca
cc doanh nghip ngnh g s c kt ni qua cng thng mi in t ca B
Cng Thng. Cn vn thnh lp ch g n nay vn khng c mt phng
n kh thi no c trin khai cho d nu lin kt nhp khu g vi khi
lng ln, cc doanh nghip c th tit kim t nht 10% chi ph.
Khng hong kinh t ton cu, s suy gim nhu cu ca th trng quc t
v hng ro phi thu quan ang c xu hng tng, i hi chng ta phi c cch
tip cn mi trong pht trin hot ng thng mi nng lm thu sn ni
chung, ngnh ch bin g ni ring. n thi im sau mt giai on tng
trng cao, xut khu da vo pht trin chiu rng ca mt vi ngnh ch lc
l ch yu, i hi chng ta phi thit k mt chin lc xut khu nng lm
sn bn vng. Trong ngnh g, da theo chiu su, kch thch nhn t mi,
ng vng trn hai chn: l khai thc tt th trng ni a theo t duy di
hn, cn c lm c s v bn p cho xut khu trong t th sn sng hi

nhp, sn sng cnh tranh, mang thng hiu Vit n khp cc quc gia trn
th gii.
Theo Hip hi g v lm sn Vit Nam, nhu cu s dng g trn th
gii hin vn tng kh cao, trong khi th phn g ca Vit Nam cha t
ti con s 1% th phn g th gii. Cn theo ngun tin t B Cng Thng,
sau khi Vit Nam gia nhp WTO, ngnh ch bin g xut khu ca Vit Nam
c gim thu nhp khu g nguyn liu cng nh gim thu xut khu sn
phm hng ha vo th trng cc nc. y l nhng yu t to ra li th kinh
doanh trn th trng. Bn cnh , vic M nh thu chng bn ph gi kh
cao i vi Trung Quc cng l mt trong nhng li th cc doanh nghip
tng cng xut khu vo th trng ny.
Ngoi nhng li th nu trn, Vit Nam cn nhiu th mnh khc m
chng ta cha tn dng ht. l Vit Nam c ngun nhn cng di do, c cc
cng bin tri di trn a bn c nc, rt ph hp cho vic vn chuyn nhng
container cng knh, chim nhiu ch nh g. Kim ngch tng trng xut
khu ca ngnh g cng ang dn u trong cc mt hng xut khu. Nu tnh
chung giai on t nm 2001-2005, kim ngch tng trng xut khu ca ngnh
g t hn 38%/nm. C nc hin c khong 2.600 doanh nghip, trong c
200 doanh nghip c vn u t nc ngoi, s dng 170.000 lao ng.
Ngn hng Nh nc cp tnh tin hnh kim tra cc ngn hng thng
mi trn a phng mnh trong vic thc hin cc quy nh ca Nh nc,
nhm gim cc chi ph hot ng, gp phn gim li sut cho vay cho cc doanh
nghip. Cng ty c phn Pht trin h tng cc khu cng nghip cc tnh xem
xt gin thi gian thu tin thu mt bng t 6 thng n 1 nm cho cc doanh
nghip ang gp kh khn. Hip hi Ch bin g v lm sn cc tnh cng phi
gip cc hi vin trong tm kim th trng cng nh chuyn i sang sn
xut cc sn phm g ni tht. V lu di, cc ngnh chc nng v cc doanh
nghip cn c k hoch c th trong vic y mnh sn xut cc mt hng g
ni tht, vi mc tiu l n nm 2015, sn phm g ni tht chim 40% trong
tng sn phm g ca c nc. h tr cc doanh nghip trong vic sn
xut cc mt hng g ni tht, Nh nc cn ban hnh chnh sch khuyn khch

u t sn xut sn phm g ni tht cc a phng c tim nng trn c


nc, cc doanh nghip nn tn dng s h tr ny chuyn hng sn xut kinh doanh cho ph hp.
Tp trung trng rng theo phng thc thm canh t tc ngun nguyn
liu g vo nm 2020, ng thi y mnh cng ngh ch bin vn nhn to t
g rng trng gim 50% nhp khu vn nhn to vo nm 2010. To iu
kin thun li nht nhp khu v cung ng nguyn liu g cho ngnh cng
nghip ch bin xut khu sn phm g p ng s lng, cht lng v thi
gian vi gi c cnh tranh. Chnh ph cn k kt vi Chnh ph cc nc c
ngun nguyn liu g di do cc tha thun v cung cp g di hn cho Vit
Nam...
Tp trung mi ngun lc ca Nh nc, doanh nghip v cc t chc khc
xy dng cc trung tm o to ngh cho ngnh cng nghip ch bin xut
khu g... nhm p ng yu cu pht trin ca ngnh.Thc hin trit ci
cch hnh chnh trong vic nhp khu g nguyn liu v xut khu sn phm
g. Tng cng u t my mc thit b, cng ngh tin tin nng cao nng
sut lao ng v cht lng sn phm. Nng cao cht lng v tnh chuyn
nghip trong cng tc xc tin thng mi, xy dng thng hiu g Vit
Nam... Nng cao vai tr Hip hi lm sn Vit Nam v cc Hip hi ch bin
xut khu g a phng. Nng cao tnh lin kt gia cc doanh nghip, tng
bc thc hin s phn cng hp tc lao ng gia cc doanh nghip theo
phng thc chui gi tr gia tng. Tip tc thc hin cc chnh sch h tr v
ti chnh i vi ngnh ch bin xut khu sn phm g. C th l cc chnh
sch u i tn dng u t v tn dng xut khu trong iu kin Vit Nam l
thnh vin WTO; chnh sch h tr cc vn ti ni a v quc t...
ng vng trc p lc cnh tranh ngy cng ln, cc doanh nghip
ch bin g ca Vit Nam phi ch ng tm cho c ngun nguyn liu g;
tn dng ti a ngun nguyn liu sn c trong nc nh g xoi, g mt, g
iu... doanh nghip phi s dng cng ngh hin i trong sn xut nh sy, s
ch, sn... tng bn ca g vi gi thnh ph hp. Bn cnh , theo
kin ca mt s chuyn gia th Hip hi g v lm sn Vit Nam cn thc hin

vai tr h tr cho cc doanh nghip trong cng tc xc tin thng mi, tm


kim th trng, nghin cu chin lc sn phm, chnh sch pht trin, tm
kim ngun vn u t v lin kt trong hp tc sn xut.
Khu cng nghip ch bin g cn c xy dng v m rng cc vng
c kh nng cung cp nguyn liu, n nh, thun li v c s h tng, m
bo c li nhun v cnh tranh c trn th trng khu vc v quc t. Bn
cnh , ngnh g cng tp trung s dng cc sn phm t vn nhn to v g
t rng trng, pht trin cc sn phm c u th cnh tranh cao nh g ni
tht, g ngoi tri v mc m ngh nhm tng gi tr xut khu cng nh
gim vic s dng nguyn liu g trong ch bin xut khu.
Song song vi iu chnh c cu rng trng cho ph hp, n nh
khong 3,8 triu ha rng trng sn xut vo nm 2020, nng cao cht lng
rng t sn lng g thng phm bng 80% tr lng, trong c 40% l
g ln. Xy dng cc vng nguyn liu g tp trung vng ng Bc, Bc
Trung b v Duyn hi Nam Trung b cung cp nguyn liu g nh cho cc
khu vc gn nh my v cung cp nguyn liu g ln cho cng nghip ch bin
g ti a phng v khu vc ln cn. Ngoi ra, Tng cc Lm nghip cn xy
dng h thng kim sot g hp php p ng i vi chnh sch thng mi
quc t nh Lut LACEY ca M; FLEGT ca EU v ngun gc v xut x
g hp php. y cng l c hi cho g Vit Nam thm nhp mnh hn na
vo th trng th gii.
Tm li, to iu kin cho ngnh ch bin pht trin, nng cao nng lc
sn xut, ch bin v tiu th sn phm cn phi thc hin ng b nhng gii
php sau:
Th nht, ch ng ngun g nguyn liu cho sn xut ch bin: Nh nc
c bit b Nng nghip v pht trin nng thn v cc a phng c rng t
nhin ln cn y mnh cng tc qun l, hn ch nhng thit hi do cht ph
rng t nhin; cn thc hin cng tc quy hoch, pht trin ngun nguyn liu
nh quy hoch, cp t cho pht trin vng trng rng nguyn liu, khuyn
khch cc doanh nghip u t trng rngnguyn liu trong nc v lin kt
trng rng vi nc ngoi nh Lo, Campuchia, tp trung trng rng theo

phng thc thm canh, t tc ngun nguyn liu g cho ngnh cng nghip
ch bin xut khu sn phm g vo nhng nm ti bng nhng chnh sch h
tr v thu, li sut cho vay, ngun vn vay u tin pht trin tp trung cc
doanh nghip ch bin g xut khu. Cc doanh nghip cn tng bc, a dng
ha s dng nguyn liu g u vo nh g nng nghip, g vn, g p cng
ngh; ng thi tm kim nhng mu m mi c kh nng kt hp sn phm g
vi cc loi nguyn liu khc nhm gim sc p v ngun nguyn liu nhp
khu. Kt hp cc ngun nguyn liu g khc nhau pht trin cng nghip
ch bin. Nguyn liu phc v cng nghip ch bin vn bao gm g nhp khu
v g khai thc trong nc t rng trng, g rng t nhin c qun l v s
dng bn vng, ng thi ch trng s dng g cc cy cng nghip theo hng
a mc ch. n nm 2020, lng g khai thc trong nc m bo c trn
60% nhu cu nguyn liu ca ch bin cng nghip. u tin nhp khu g ln
cho gia cng b mt sn phm g v ch bin g m ngh.
Th hai, i mi cng ngh ch bin, thit k mu m sn phm:Trc nhu
cu a dng, phong ph v mt hng ca th trng th gii, cc doanh nghip
cn ch chuyn hng sang ch bin cc mt hng g theo nhu cu ca th
trng nh chuyn cc mt hng ngoi tri sang sn xut cc mt hng g ni
tht. iu ny lin quan n vn u t m rng nh xng, cng ngh mi,
o to cng nhn k thut v thit k mu m p ng yu cu cc th
trng. Khuyn khch doanh nghip u t my, thit b, cng ngh tin tin
nng cao nng sut lao ng v cht lng sn phm. Cc doanh nghip cn lin
kt vi nhau trong trao i thng tin v sn phm, th trng, chnh sch, lin
kt to uy tn vi ngi tiu dng, ng k tiu chun cht lng to thng
hiu sn phm. Tp trung r sot, cng c v nng cp h thng c s ch bin
g quy m va v nh, ng thi pht trin cng nghip ch bin g quy m
ln. Xy dng v m rng cc khu cng nghip ch bin g cc vng c kh
nng cung cp n nh, nguyn liu, thun li v c s h tng, m bo c
li nhun v cnh tranh c trn th trng khu vc v quc t. Hnh thnh
cm, im ch bin g, c quy m thch hp lin doanh lin kt cng sn
xut theo hng chuyn mn ha, va tn dng ti a ngun nguyn liu, va
sn xut cc ph kin cho cc c s sn xut khc trong vng v l ni o to

ngun nhn lc ca ngnh. Tng bc pht trin, hin i ho cc doanh


nghip, c s ch bin g quy m nh, cc c s sn xut, ch bin tng hp g
rng trng cc vng nng thn v lng ngh, gp phn a dng ha kinh t
nng nghip v nng thn.
Th ba, xy dng cc trung tm o o ngh, nng cao tay ngh cho
ngi lao ng: tng cng hp tc, lin kt gia cc c s oto vi cc
doanh nghip o to ti ch, gn o to vi s dng lao ng nng cao
tay ngh cho cng nhn v cn b k thut p ng nhu cu ca cc doanh
nghip. i vi sn phm xut khu: chuyn dn t sn xut g ngoi tht
sang sn xut sn phm g ni tht, ng thi hn ch vic xut khu dm g.
i vi sn phm cho th trng trong nc: pht trin cc loi sn phm g ni
tht p ng nhu cu v th hiu th trng, nht l cc loi sn phm phc v
cho cc khu th, chung c mi c xy dng, cc loi sn phm phc v
cho nhu cu xy dng, vn ha, gio dc, y t,... Tp trung pht trin sn xut
vn nhn to phc v sn xut g xut khu v tiu dng ni a, trong u
tin, khuyn khch pht trin sn xut g ghp thanh, MDF, vn dn, vn dm
cht lng cao,...
Th t, nng cao hiu qu hot ng xc tin thng mi, y mnh hot
ng xut khu: Nng cao cht lng v tnh chuyn nghip trong cng tc xc
tin thng mi, xy dng thng hiu g Vit Nam, cc doanh nghip cn
lin kt trong vic tm ngun hng, trc tip t chc nhp khu, nhm gim chi
ph, trung gian. Cc gii php h tr: nng cao vai tr ca cc Hip hi Lm
sn, Cc ch bin Lm sn, cc B ngnh c lin quan cn c nhng gii php
tr theo ch th 19/2004/CT/Ttg ngy 1 thng 6 nm 2004 ca Th tng chnh
ph.