You are on page 1of 36

Dydaktyka religii – skrypt

1

ks. Wojsław Czupryński
Olsztyn 2012

DYDAKTYKA RELIGII – 3
(GIMNAZJUM)
Literatura:
Barciński Z., Vademecum katechety. Metody aktywizujące, Lublin 2006.
Duksa P., Strategie skuteczności szkolnego nauczania religii w Polsce. Studium pedagogiczno-religijne w
wymiarze interdyscyplinarnym, Olsztyn 2007.
Dziekoński S., Ewangelizować czy katechizować?, Warszawa 2002.
Dziekoński S., Katecheza ewangelizacyjna, Warszawa 2002.
Kiciński A., Katechetyka i katecheza u progu XXI w., Poznań 2007.
Komisja Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski,
rzymskokatolickiej w przedszkolach i szkołach, Kraków 2010.

Program

nauczania

religii

Konferencja Episkopatu Polski, Dyrektorium katechetyczne Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 2002.
Konferencja Episkopatu Polski, Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków
2010.
Kongregacja ds. Duchowieństwa, Dyrektorium ogólne o katechizacji, Poznań 1998.
Kubik W., Szukam Was. Podręcznik do religii dla klasy I gimnazjum, Kraków 2011.
Kubik W., Szukam Was. Poradnik metodyczny do religii dla klasy I gimnazjum, Kraków 2011.
Kulpaczyński S., Środki audiowizualne w katechezie, Lublin 2004.
Łuszczak G., Środki dydaktyczne w katechetycznym procesie nauczania-uczenia się, Kraków 2005.
Majewski M., Katechizacja różnymi metodami, Kraków 1994.
Mąkosa P., Katecheza młodzieży gimnazjalnej w Polsce. Stan aktualny i perspektywy rozwoju, Lublin 2009.
Mąkosa P., Poznać, zrozumieć i... polubić gimnazjalistów. Poradnik nie tylko dla katechetów", Lublin 2012.
Misiaszek K., Koncepcja nauczania religii katolickiej w publicznej szkole polskiej, Warszawa 2010.
Słotwińska H., W poszukiwaniu nowych metod katechetycznych, Lublin 2006.
Stala J. Dydaktyka katechezy cz. I, Tarnów 2004.
Stala J. Dydaktyka katechezy cz. II, Tarnów 2004.
Stala J. Katechizować dzisiaj. Problemy i wyzwania, Kielce 2004.
Szpet J., Dydaktyka katechezy, Poznań 1999.
Szpet J., Jackowiak D., Spotkanie ze Słowem. Karty pracy dla pierwszej klasy gimnazjum, Poznań 2011.
Szpet J., Jackowiak D., Spotkanie ze Słowem. Podręcznik do pierwszej klasy gimnazjum, Poznań 2011.
Szpet J., Jackowiak D., Spotkanie ze Słowem. Poradnik metodyczny. Pierwsza klasa gimnazjum, Poznań
2011.
Zellma A., Wielostronne aktywizowanie młodzieży w szkolnym nauczaniu religii, Olsztyn 2006.

Dydaktyka religii – skrypt

2

1. SPECYFIKA UCZENIA SIĘ W SZKOLE GIMNAZJALNEJ

A. NATURALNE FAZY ROZWOJU PSYCHOLOGICZNEGO
Na każdym etapie rozwoju można określić tzw. charakter moralny (pewna stała struktura
postaw, wartości, która warunkuje tryb wyboru).
a) faza początkowa – anomia (okres dzieciństwa)
– etap amoralny, zachowanie dziecka naznaczone jest egoizmem i egocentryzm
b) faza średnia – heteronomia (okres młodzieńczy)
– zachowanie dziecka naznaczone konformizmem, dziecko podporządkowuje się
zasadom z zewnątrz na zasadzie kary i nagrody („co mi się opłaca, co daje mi korzyść”)
– w tej fazie dziecko przechodzi z indywidualizmu do uspołecznienia, ciągle jednak na
zasadzie konformizmu, tzn. przyjmuje się takie stanowisko, żeby się nie narazić grupie,
ocena moralna zrelatywizowana ze względu na stanowisko grupy.
– irracjonalno-zmienny sposób rozumowania, ocena siebie – pobłażliwa, ocena innych –
surowa, pojawia się radykalizm, który trzeba mądrze ukierunkować.
c) faza końcowa – autonomia
– postawa rozumno-altruistyczna,
– ocena czynów w sposób rozumny, w oparciu o zinterioryzowane wartości.
– postępowanie stałe, konsekwentne, umiejętność przyznania się do błędu.
Teoria konwergencji
Sformułowanie zawdzięczamy niemieckiemu uczonemu Williamowi Sternowi. Twierdził on,
że w procesie rozwoju człowieka istotne są dwa czynniki: biologiczny i zewnętrzny, które
wzajemnie na siebie oddziałują i nakładają się w rozwoju psychologicznym człowieka. Każda
wrodzona właściwość występuje jako predyspozycja do działania i żeby się rozwinąć muszą
wpłynąć na nią czynniki zewnętrzne.
Muszą zatem zaistnieć pewne warunki (czynniki) niezbędne dla tego rozwoju.
Współczesna pedagogika rozbudowała teorię konwergencji przyjmując, że rozwój człowieka w
każdym momencie pozostaje pod wpływem 4 czynników:
- PG - potencjału genetycznego (bios)
- ŚR - środowiska (etos)
- W - wychowawca (agos)
- AW - aktywności własnej (auto-agos)
Wyrazić to można wzorem: O = f (PG x ŚR x W x AW)

B. CHARAKTERYSTYKA MŁODZIEŻY GIMNAZJALNEJ
Wiek 12-15 – czas intensywnych przemian biologicznych, intelektualnych i psychicznych. Rozpada
się dziecięcy obraz świata i religijności (rozwój wiary na drodze interioryzacji, socjalizacji,
autonomii)
a) rozwój intelektualny
 myślenie – zasadniczy skok rozwojowy w kierunku myślenia abstrakcyjnego i
logicznego (Co przenosi się na krytyczne podejście do przekazywanej mu
treści, np.: doszukiwanie się w Piśmie świętym sprzeczności).
 rozwija się pamięć logiczna (pamięć krótkotrwała zaczyna funkcjonować na

Dydaktyka religii – skrypt

3

optymalnym dla siebie poziomie, a długotrwała zwiększa pojemność).
problemy z koncentracją - wynika z zakłóceń spowodowanych silnym
oddziaływaniem procesów emocjonalnych oraz z niestabilnej motywacji
(młodzież pamięta wiele szczegółów mających dla nich osobiste znaczenie, a
zapomina o obowiązkach, np. o odrabianiu lekcji).

b) częste konflikty – źródłem są napięcia
 między potrzebą samodzielności a ograniczeniami narzucanymi
wychowawców,
 między dążeniem do niezależności a potrzebą oparcia,
 między wizjami idealnymi a realnymi obrazami rzeczywistości.

przez

c) kryzys tożsamości - dzięki wzmożonemu rozwojowi intelektualnemu rozpada się
harmonijny obraz świata z dzieciństwa. Młodzież zaczyna postrzegać krytycznie
otaczającą ją rzeczywistość, co powoduje zachwianie w świecie wartości.
 boi się pogardy, jest przekonany, że ciągle podlega krytykowaniu przez innych
 oburza się na fałsz i hipokryzję,
 obojętność, skupiony na sobie
 stawia też pytania natury egzystencjalnej, pyta o sens życia.
d) kryzys



relacji osobowych, dorastający człowiek często myli:
intymność z zamykaniem się w sobie,
krytykę z krytykanctwem,
wolność z robieniem tego, na co ma ochotę.
przeobrażeniom ulegają wszelkie odniesienia: rodzinne, rówieśnicze,
społeczne. Relacje rodzinne w okresie dorastania, schodzą na dalszy plan i
zmieniają swoją formę. (Do najważniejszych zmian w tej dziedzinie można
zaliczyć: Kryzys autorytetu rodziny, konflikty z rodzicami, rozluźnienie więzi
emocjonalnej z rodzicami).

e) duża zmienność nastrojów i uczuć
 duża rozpiętość w zakresie wrażliwości zmysłowej: od bardzo niskiej do dużej
tolerancji na silne bodźce. Jaskrawe, pulsacyjne światło, głośna, hałaśliwa
muzyka, wrzask to znaczne obciążenia dla zmysłów, przy których liczna rzesza
młodych czuje się znakomicie. A równocześnie nie trudno zauważyć, jak ta
sama młodzież lubi wyciszone dźwięki, światłocienie, delikatny dotyk.
f)

popadnięcie w moc niekontrolowanych instynktów,

g) dysproporcje w rozwoju pomiędzy płaszczyzną techniczno-praktyczną i duchowomoralną.
h) konsekwencje w obszarze wiary:
 odrzucanie autorytetów (krytyczne nastawienie wobec Kościoła i osób go reprezentujących).
 konflikty z rodzicami przenoszone są na sferę religijną.
 na tym etapie rozwoju religijnego młodzieży szczególnie ważna jest realizacja
funkcji ewangelizacyjnej prowadzącej do osobowego spotkania z Jezusem
Chrystusem. Konkretne przeżycie wiary gwarantuje fundament pod jej dalszą
budowę. Katecheta natomiast powinien przede wszystkim pełnić rolę
przewodnika i odkrywać przed młodzieżą prawdy wiary, których sam jest
świadkiem.

 podstawowe informacje dotyczące geografii.  umiejętność oceny swojego postępowania moralnego. ukazuje współczesne kierunki katechetyczne. Religijność pogłębiona intelektualnie . fizycznego.Treści nauczania katechetycznego winny uwzględniać zasadę integralności. LEKCJA RELIGII W SŁUŻBIE KATECHEZY Podział katechetyki: Katechetyka ogólna a) fundamentalna – ustala i określa zasadnicze problemy natury i celu katechezy. specjalna. Kształtowanie sumienia.Głównym celem nauczania katechetycznego jest kształtowanie wiary. 5. dzieci. skuteczności. liturgią. ale proces rozciągający się na całe życie. jej miejsca w całokształcie życia Kościoła. d) formalna – podejmuje zagadnienie metody. . . Analiza i interpretacja biblijna – w zakresie podstawowym. powiązaniem katechezy z Biblią.  pewna integracja życia psychicznego. b) materialna – zajmuje się treścią katechezy. 3. środków. Tworzenie wypowiedzi na tematy religijne:  w mowie i piśmie  troska o dbałość i poprawność języka religijnego 3.  chrzest rozumiany nie jako jednorazowe wydarzenie. np. a zarazem być uporządkowane hierarchicznie w zależności od kontekstu katechizowania i sytuacji adresatów. uczuciowego. postaw moralnych oraz samooceny:  stałe zachowania motywowana swoim odniesieniem do Boga. 2. 4. Przygotowanie do sakramentu bierzmowania:  bierzmowanie jako dopełnienie chrztu  bierzmowanie jako istotny etap inicjacji chrześcijańskiej prowadzący do głębszego przeżywania Eucharystii i bardziej świadomego celebrowania wiary. młodzieży. CELE KSZTAŁCENIA RELIGIJNEGO NA III ETAPIE EDUKACYJNYM 1. FUNKCJE KATECHEZY wg Dyrektorium katechetycznego Kościoła katolickiego w Polsce (PDK) Nauczanie (PDK 37-42) .  sens głównych wydarzeń historiozbawczych.Dydaktyka religii – skrypt 4 2.  umiejętność wykorzystania w sposób twórczy opinii i ocen na swój temat. Chronologia. historii. analiza i interpretacja historio zbawcza:  podstawowe określenia z historii zbawienia. dorosłych. c) szczegółowa – rodzinna.  dydaktyka.  metody szczegółowe A.  metodyka.  odpowiedzialność za dokonywane wybory. inicjacyjna.wyznawanie wiary rozumnej.

których może nastręczać ich wykorzystywanie np. . Wychowanie (PDK 43-50) .wychowanie sakramentalne. pogłębianie wiary i wartości orędzia chrześcijańskiego wobec rozmaitych zastrzeżeń.Katecheza wiąże się z sakramentami wtajemniczenia. . Nie można także sprowadzić katechezy tylko do funkcji wychowawczej (szczególnie występuje to przekonanie w rozumieniu zadań religii przez szkołę). uzdalnianie do uzasadnienia chrześcijańskiej nadziei. Pamiętając o szansie. miejscem i celem katechezy. powinna wiązać się z nową ewangelizacją i reewangelizacją. utrudnianie realizacji głównych celów katechetycznych. jakie wysuwa świat współczesny. a jednocześnie winien pozostać żywy i komunikatywny związany z doświadczeniami życiowymi adresatów katechezy. ŚWIADECTWO WIARY: Katecheta:  nie może ograniczać się do przekazu wiedzy. przypominanie podstawowych elementów wiary. ale musi prowadzić do rozwoju i kształtowania wiary. . B. (PDK 37). w obliczu szerzącej się sekularyzacji. informującego i wprowadzającego w tajemnicę Boga. przede wszystkim ze względu na postulat integracji celów i treści nauczania. . jakie stwarzają środki społecznej komunikacji. W nauczaniu katechetycznym należy wykorzystywać możliwości. . nawet wówczas.  powinien dać świadectwo własnej wiary (modlitwy i życia sakramentalnego) . . (Duszpasterstwo parafialne wynika z eklezjalnej natury samej katechezy). jaką stwarzają w procesie ewangelizacji. Język przekazu katechetycznego powinien zachowywać swą odrębność języka religijnego.katecheza powinna wychowywać do: a) wychowanie do wolności i prawdy b) odpowiedzialności c) formacji sumienia – ścisły związek pomiędzy formacją religijną i moralną. Egzystencjalny wymiar wiedzy – wiedza zoperacjonalizowana.stworzyć możliwości przeżycia i doświadczenia wartości.Katecheza jest wychowaniem w wierze.celem katechezy jest ukazywanie Kościoła jako wspólnoty zbawczej. Ewangelizacja (PDK 54-57) Katecheza. które domaga się kontekstu eklezjalnego . gdy nauczanie religii odbywa się w szkole.Inicjacyjna funkcja katechezy powinna znaleźć swe urzeczywistnienie głównie w parafii. jaki winien łączyć katechezę z pozostałymi formami działalności duszpasterskiej.Dydaktyka religii – skrypt - - 5 wszystkie metody katechetyczne powinny harmonijnie łączyć się i uzupełniać. Przekaz wiary ma nie tylko polegać na przekazywaniu wiadomości religijnych. Katecheza powinna. jak i ścisłego związku. zatem przyjąć katechumenat jako wzór dla katechezy wtajemniczającej.Wychowanie w wierze powinno uwzględniać przede wszystkim główne źródła katechezy oraz wspierać się na siedmiu kolumnach katechezy: I Stary Testament V Sakramenty II Życie Jezusa VI Dekalog III Historia Kościoła VII Modlitwa Pańska IV Prawdy wiary Katecheza nie może ograniczyć się jedynie do przekazu wiedzy religijnej. nie można zapominać o problemach.wspólnota kościelna jest początkiem. inspirowanie w rzeczywistym procesie nawrócenia. pomaganie w wyborze i przeżywaniu Ewangelii w życiu codziennym. ale skupić na wszechstronnej formacji. Wtajemniczenie chrześcijańskie (PDK 51-53) .

 są zaczerpnięte z podstawy programowej. JAK KONSTRUOWAĆ SCENARIUSZ ZAJĘĆ? Scenariusz zajęć .wymagania szczegółowe a) wiadomości. 4. w którym krok po kroku przedstawione są czynności nauczyciela i ucznia. metod.  wskazują na aktywność nauczyciela. form i środków dydaktycznych. Stosujemy tylko tzw.to metodyczno-treściowy szkic lekcji. patrzę na niego i to mi wystarcza” – Dojrzała i prawdziwa wiara katechety jest duszą każdej katechezy. „czasowniki mierzalne”.:  charakteryzuje… .  stanowią podstawę doboru treści. programów nauczania oraz z podręczników Sugeruje się użycie następujących czasowników:  zapoznanie…  zaznajamianie …  pogłębianie …  wdrażanie …  wpajanie …  ukazanie …  rozbudzanie …  objaśnianie …  rozpoznawanie …  kształtowanie … Treści nauczania .  stanowią podstawowy element każdej lekcji.Dydaktyka religii – skrypt 6  zgodnie ze słowami F Mauriaca: „Dobry ksiądz nie ma mi właściwie nic do powiedzenia…. Przykładowe sformułowania: Uczeń  samodzielnie…  na podstawie doświadczenia…  na podstawie zdobytych wiadomości…  na podstawie wiedzy osobistej…  w zespole itp. Cele kształcenia – wymagania ogólne  ukazują kierunek i wynik procesu kształcenia.  nie może być za długi  powinien precyzyjnie określać czego dotyczyć będą zajęcia  można formułować temat w formie pytającej. Scenariusz zawiera zatem informacje na temat organizacji zajęć i szczegółowy opis ich realizacji Elementy scenariusza: CZĘŚĆ OGÓLNA Szkoła: Klasa: Data: Nr lekcji: Dział programowy: Temat lekcji: Temat lekcji to wiodący i nadrzędny motyw lekcji  powinien być sformułowany w sposób atrakcyjny i zrozumiały dla ucznia.

:  porównuje…  analizuje…  rozpoznaje. identyfikuje  sporządza…  ocenia…  uzasadnia…  podaje przykłady…  opracowuje…  interpretuje…  odróżnia…  podaje przykłady…  przewiduje…  identyfikuje…  rozpoznaje…  rozróżnia…  wyciągnie wnioski…  porządkuje…  prezentuje… 7 .Dydaktyka religii – skrypt           omawia… streszcza… wyjaśnia… wylicza… opisuje… definiuje… opowiada… nazywa… określa… wymienia… b) umiejętności Uczeń  samodzielnie…  na podstawie doświadczenia…  na podstawie zdobytych wiadomości…  na podstawie wiedzy osobistej…  w zespole itp.

pomoce graficzne. programy komputerowe.: podręcznik ucznia. Korelacja z obszarami edukacji szkolnej: wskazać te zagadnienia. Środki i pomoce dydaktyczne. itp.: burza mózgów. tabele. grupowa. zgodny z programem…) . itp. metaplan.Dydaktyka religii – skrypt 8 Formy organizacji zajęć: zbiorowa. podręczniki metodyczne (nazwisko autora. (wskazać konkretny fragment). piramida priorytetów. przeźrocza. mapa pojęciowa. które są omawiane także na innych przedmiotach Literatura metodyczna i materiały dydaktyczne: np. karty pracy. np. filmy. indywidualna Metody i techniki dydaktyczne. zeszyt ćwiczeń. diagramy. rozmowa kierowana. Pismo św. tytuł. partnerska (w parach). zdjęcia. mapy. płyty CD. np.

Dydaktyka religii – skrypt 9 CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA Przebieg lekcji 1. percepcji.  Pożegnanie. co było zadane). .  Praca domowa np.  Ocena aktywności uczniów (np.  Scenariusze można i trzeba zmieniać. podyktowanie notatki.  przedstawienie treści tematu. DYDAKTYCZNE ZASADY NAUCZANIA Katecheza posiada szczególną naturę (posługa Słowu Bożemu).  przypomnienie wiadomości z poprzedniej lekcji (można mieć przygotowane konkretne pytania)  wprowadzenie do tematu. które mogą wpłynąć na jego realizację.  sprawdzenie pracy domowej (wskazać.  świadectwo wspólnoty.  konkretne czynności nauczyciela oraz uczniów. uniwersalny wzór. Scenariusz ma pomóc ci przemyśleć i przygotować zajęcia oraz przeprowadzić je w sposób uporządkowany. kultury. Autoewaluacja po lekcji  W jakim zakresie zostały wypełnione wymagania ogólne i szczegółowe?  Jak oceniam skuteczność zastosowanych w toku lekcji form. metod i środków dydaktycznych?  Co wymaga usprawnienia w przyszłości? Kilka uwag!  Każda lekcja zawiera potencjalnie element improwizacji – pewne szczegóły scenariusza mogą podczas zajęć ulec zmianie.). (Nie wystarczy ogólny opis. itp.  świadectwo głoszącego. Należy szczegółowo opisać każdą wykonywaną czynność i zadanie) 3. Zakończenie  Podsumowanie zajęć np. według którego konstruujemy scenariusz. (Początkujący nauczyciel może zapisać także przybliżony czas poszczególnych czynności) 2.  sprawdzenie obecności. plusy i minusy w swoim przedmiotowym dzienniku). Wprowadzenie  przywitanie uczniów.  sprawy organizacyjne (podział klasy na grupy. rozdanie potrzebnych materiałów).    Nie istnieje idealny. itp. aby Słowo Boże głosić skutecznie:  wierność Bogu (nie manipulować Słowem Bożym). 5.  realizacja zaplanowanych metod. rozwiązanie krzyżówki. Rozwinięcie  szczegółowe omówienie tematu lekcji. gdy realizowane są w kolejnych klasach.  wierność człowiekowi (uwzględnienie etapów rozwojowych. Należy uważać na grupę i traktować scenariusz elastycznie – nigdy nie da się przewidzieć wszystkich okoliczności. urozmaicać. dlatego musi posiadać własną dydaktykę.

intelektualna. musi interesować się ich pracą.słowo nie może zastępować rzeczywistości. . b) od tego.zbyt niskie wymagania nie mobilizują do nauki. b) egzystencjalny charakter przekazywanych treści. Zasada świadomego i aktywnego udziału uczniów Konieczność aktywnego i świadomego udziału uczniów w procesie uczenia się. Uczestniczyłem w dziesiątkach różnego rodzaju kursów i seminariów. co dalsze. Zasada systematyczności a) określenie stanu wiedzy wyjściowej i nawiązywanie do niej. słuchanie). .prawdy objawione będą przedstawione we właściwej hierarchii b) wierność człowiekowi umożliwia: . czytanie. .sensomotoryczna (zmysły). . Przeciwieństwem tej zasady jest uczenie komenderujące – typ starego wychowania. co dla ucznia jest bliskie do tego. co dla uczniów jest łatwiejsze do tego. a) uświadomić uczniom cele i zadania. d) stosowanie streszczeń i syntetyzujących powtórzeń. b) poznać indywidualne zainteresowania uczniów i rozwijać je. Amos Komeński) a) usunięcie werbalizmu . a jedynie mocy. wnikać w przyczyny napotykanych trudności.emocjonalna. .nauczyciel musi dobrze poznać swoich wychowanków. b) pogląd jest punktem wyjścia pracy dydaktycznej. z których wyniosłem przynajmniej setkę idei. . c) podzielenie materiału na części. w tych przypadkach. Teraz jednak nie potrzebuję już więcej pięknych idei. merytorycznego środka ciężkości i w powiązaniu z nim pochodnych od niego wiadomości i umiejętności. że: . c) stosowanie tej zasady domaga się uwzględnienia właściwości psychicznych. by przynajmniej jedną z nich urzeczywistnić. Różne sfery aktywności: . Zasada przeżyciowości a) człowiek zostaje poruszony przez jakąś wartość.nauka chrześcijańskie nie zostanie zniekształcona.docieranie z prawdą Boża do wszystkich kręgów kulturowych. 2. 4. kiedy uczniowie nie dysponują jeszcze takimi zasobami spostrzeżeń i doświadczeń.egzystencjalny wymiar nauki (przejście od światopoglądowej deklaracji na rzecz urzeczywistniania wiary w konkretnym życiu). Zasada poglądowości (XVII w. 5.umiejętne stopniowanie trudności . Zasada wierności Bogu i człowiekowi 1977 – Synod biskupów w Rzymie 1979 – Catechesi tradendae a) wierność Bogu gwarantuje. c) w kształceniu religijnym przeżycie religijne posiada wartość niezastąpioną. . Zasada przystępności nauczania a) wychodzić od tego. co trudniejsze.werbalna (pisanie. . 6.Dydaktyka religii – skrypt 10 1. c) odpowiednia motywacja. d) nie zastępować pracy uczniów własną pracą. 3. b) ustalenia tzw. doświadczenia uczniów.

8. posługiwanie się nimi w różnych sytuacjach życiowych 9. 6. . którą ktoś wybiera dla osiągnięcia zamierzonego celu.wewnętrznej – integracja różnych aspektów nauki religii (doktryna. człowiek musi tworzyć. 7. . méthodos – „iść za kimś”) Otto Willman – Metoda jest to najdoskonalsza droga. by wiedza stała się dla ucznia żywym materiałem myślenia i przeżyć. METODY NAUCZANIA W KATECHEZIE Metoda (z gr. . . e) wiedza w formie układów. Zasada trwałości wiedzy uczniów a) wytworzyć pozytywne motywy uczenia się. czy uczniowie dobrze zrozumieli materiał. lecz również. liturgia. nauk pedagogicznych. Zasada wiązania teorii z praktyką Stwarzać sytuację wymagającą od uczniów nie tylko przyswojenia i reprodukowania zalecanych przez program wiadomości i umiejętności.Dydaktyka religii – skrypt 11 c) uwzględnić różnice w tempie pracy i stopniu zaawansowania w nauce poszczególnych uczniów. moralność). Metoda . Wykorzystanie metod katechetycznych to w jakimś sensie realizacja myśli: a) Konfucjusza: „Powiedz mi. by wywarła ona wpływ na jego rozwój umysłowy. c) upewnić się. b) uspołecznienie – praca w grupie. zespole. a zapomnę. które wspomagają utrwalenie i interioryzację prawd i wartości. a nie odtwarzać”. psychologicznych. a nawet przede wszystkim. Zasada operatywności wiedzy uczniów. umożliwiający osiągnięcie celów kształcenia.pobudza do samodzielności. w wymiarze szkolnym z innymi przedmiotami. 10. Metodologia katechetyczna bazuje i uwzględnia aktualny stan badań z zakresu dydaktyki ogólnej. Wartość metody zależy od tego. b) Antoine de Saint-Exupéry: „Aby zdobywać wielkość. pokaż. a zapamiętam.wywołuje poznawczą aktywność uczniów. Zasada indywidualizacji i uspołecznienia a) indywidualizacja – podmiotowość ucznia.zewnętrznej – z innymi dziedzinami wiedzy. d) powtórki i systematyzowanie.angażuje emocje. Zasada korelacji a) synchronizacja zbliżonych do siebie treści pochodzących z różnych dziedzin poznawczych b) korelacja zachodzić może na dwóch płaszczyznach: . b) aktywny udział uczniów.to wypróbowany układ czynności wychowawcy i wychowanków. a zrozumiem”. . Celem przyjętej metody jest to. czy i w jakim stopniu: . Biblia. realizowany świadomie w celu spowodowania założonych zmian w osobowości ucznia. (Wincenty Okoń) .uwypukla praktyczne zastosowanie nowych treści poznawczych. komunikacji interpersonalnej. jak również na kształtowanie osobowości. pozwól wziąć udział.to określony system czynności nauczyciela i ucznia.

1. Metody biblijne i liturgiczne . dojrzałości eklezjalnej i duchowej oraz indywidualnych uwarunkowań" (CT 51) Dobór metod nauczania katechetycznego winien być dokonywany ze względu na: Charakter treści nauczania .dyskusji. .powtarzanie. to jest wychowanie w wierze. Metody służące utrwalaniu treści i jej kontroli . KRYTERIA DOBORU METOD Adhortacja Apostolska Jana Pawła II „O katechizacji w naszych czasach” (Catechesi tradendae) postuluje stosowanie różnych metod. .burza mózgów b) podające .drama. stosownych do wieku i rodzaju umysłowego katechizowanych. .obraz. Metody oparte na działaniu: . R. . Metody oparte na obserwacji . .opowiadanie.celebracje. . Murawskiego) Zasadniczym kryterium podziału są mechanizmy ludzkiego poznania.kolaż.dylematu. pielgrzymki.praca z książką 3. Kupisiewicza i ks. . . .ekspozycja.opis. .adoracja. .problemowe. „Ażeby katecheza osiągnęła swój właściwy cel.ewangeliczna rewizja życia. . .praca w grupach.Dydaktyka religii – skrypt 12 Typologia metod: (wg C. 7.lekcje powtórzeniowe.pytań. niezbędne jest wprowadzenie różnych metod. . Metody oparte na słowie a) Poszukujące . .panel. .praca z tekstem biblijnym. .wycieczki.pogadanka. 5.metody pracy z wykorzystaniem technologii informacyjnych i multimedialnych. . . 4.utrwalanie.pokaz. .wykład.praca z podręcznikiem . .film. 2. . .metoda trybunału.medytacja.ilustracja. . .rysunek.

a w innej ten sam temat i formuła okazują się nieskuteczne).Dydaktyka religii – skrypt 13 Jeżeli przekazuje się orędzie zbawcze. projektor multimedialny.inicjacja chrześcijańska. winien stosować metody podające. mapy. ponieważ powoduje u uczniów odczucie nudy. .jego wiek (istnieją metody. Jeszcze inne metody należy zastosować. o większych możliwościach intelektualnych i klasy słabsze intelektualnie. Jeżeli celem lekcji jest spotkanie z Bogiem we wspólnocie. Możliwości techniczno-organizacyjne (baza dydaktyczna) Wyposażenie szkoły w środki i pomoce dydaktyczne (komputer. aby uczniowie dzielili się swobodnie wcześniejszą wiedzą. . UWAGA Żadnej. dojrzałości emocjonalnej). uzyskali szybko duży zasób informacji. samopoczucie. ukazuje sytuację życiową człowieka. liturgiczne. w której odbywa się lekcja najbardziej efektywne są pierwsze trzy lekcje).wychowanie. Być może konieczne jest jej zmodyfikowanie”. zdjęcia. mają wiele do powiedzenia. problemowe czy oparte na działaniu. Jeżeli nauczyciel religii pragnie. powinien wybierać metody aktywizujące. wizualizer. predyspozycja fizyczna i psychiczna. wiadomości. z praktyki szkolnej wiadomo. Osoba ucznia: Przy wyborze metody ze względu na ucznia ważne są: . to nauczyciel religii może wybrać eksponujące.). film. teksty źródłowe itp. uczniowie chętnie włączają się do dyskusji.nastawienie emocjonalne (uczniowie powinni wiedzieć. uczyli się umiejętności twórczego rozwiązywania problemów. gdy po pierwszej nieudanej próbie zastosowania wybranej metody przyszło nauczycielowi religii do głowy całkowite zrezygnowanie z niej. gdy celem lekcji będzie powtórzenie przerobionego materiału. Jeżeli nauczyciel źle się czuje. Warto dodać. iż każdy nauczyciel religii powinien dysponować własnym zbiorem pomocy dydaktycznych (nagrania cd. . Dlatego do konkretnej sytuacji trzeba znaleźć tę najbardziej efektywną. artykuły prasowe. telewizor.nauczanie. Cele kształcenia Różnorodność stosowanych w katechezie metod wynika w pewnym stopniu z pluralizmu zadań nauczania katechetycznego . dlaczego pracują przy zastosowaniu tych. pomysłami. które nie może być pomniejszone lub uszczuplone. nawet najlepszej. odtwarzacz cd i dvd. dyskusyjne. które wymagają koncentracji. Jeżeli nauczyciel religii chce.aktualna predyspozycja (nie bez znaczenia jest pora dnia. Każda metoda ma swoje wady i zalety. teksty źródłowe). pora dnia. swoimi doświadczeniami. zmęczenie i apatię. a nie innych metod i jakie korzyści z tego wynikają dla ich edukacji religijnej). aby uczniowie poznali nowe fakty. to nauczyciel religii powinien zastosować metody podające. Jeżeli lekcja religii podaje treść antropologiczną.poziom intelektualny (są klasy bardziej aktywne. . to niezbędne są metody liturgiczne i biblijne. biblijne. „Byłoby błędem pedagogicznym. Osoba nauczyciela religii Wpływ na pracę nauczyciela religii wywiera stopień zmęczenia. . iż w jednej klasie dany temat możemy realizować tokiem problemowym. wówczas może zastosować pracę z tekstem lub określoną pracę pisemną. metody nie można stosować wyłącznie. filmy dvd. . przy minimalnych jej mankamentach. korzyści i ograniczenia.

Więź z uczestnikami Wzajemna współpraca między prowadzącym i uczestnikami nawiązywania z nimi bliższego kontaktu i budowania więzi. 3. są niejako zmuszeni przeanalizować teksty źródłowe. prowadzący może poznać lepiej. Możliwość lepszego poznania uczestników Dzięki aktywności uczniów. . głębokimi przekonaniami ucznia. DLACZEGO STOSOWAĆ METODY AKTYWIZUJĄCE? Od strony uczestników: 1. 6. a zapomnę. dokonuje się w ramach rozwiązywania problemów. pomaga w nawiązywaniu i budowaniu więzi między uczniami. I tak: a) słuch .samodzielnego myślenia. Głębsze przyjęcie. poszukiwanie wspólnych rozwiązań. Istotne treści są nie tylko wysłuchane. efektywna praca zespołowa. lecz w jakiejś mierze odkrywane. Badania pokazują. uwewnętrznienie treści Gdy uczestnicy aktywnie poszukują odpowiedzi na postawione pytanie. rozpatrzyć różne poglądy. Zdolności percepcyjne człowieka. Rozwój indywidualny.Dydaktyka religii – skrypt 14 8. z jakiej perspektywy patrzą na świat. pokaż. c) dyskusja . . stwarza okazję do 3. Prowokuje do otwierania się na drugiego człowieka. przez co łatwiej stają się osobistymi. jak: umiejętność uczenia się. że zdolność zapamiętywania w istotnym stopniu zależy od metody przekazu.do 20%. wymianę poglądów. twórcze rozwiązywanie problemów. .rozwijania własnych strategii zdobywania wiedzy i umiejętności. rozmowę.do 40%. jest korzystny dla ochrony jego gardła. że prowadzący nie mówi cały czas podczas zajęć z wykorzystaniem metod aktywizujących. Zrozumienie treści. krytycznego myślenia: „Powiedz mi. a zrozumiem” (Konfucjusz) 4. d) działanie . porównać argumenty i wypracować w toku takiego poszukiwania własne zdanie. 2. Współczesne uwarunkowania społeczne i cywilizacyjne wymagają nowego podejścia do edukacji. jakimi kategoriami myślą. poszukiwania odpowiedzi na postawione pytania. . Dzięki aktywności uczniowie prowokowani są do: . Współcześnie konieczne są takie kompetencje ucznia. Mniej wysiłku podczas zajęć Fakt. Rozwój więzi w grupie Praca w małych grupach wymusza współpracę. jak przeżywają różne sprawy.Angażowanie emocji (zwykle pozytywnych) i tym samym rozwijanie sfery emocjonalnej 5. skuteczna komunikacja interpersonalna. pozwól wziąć udział. jacy są naprawdę.do 10% b) wzrok .do 90% 2. Istotnym elementem edukacji jest zapamiętywanie.podejmowania decyzji. Od strony prowadzącego: 1. a zapamiętam.

DYLEMAT MORALNY Istotą tej metody jest postawienie uczestników wobec konieczności wyboru między dwoma sposobami rozwiązania trudnej sytuacji. Przebieg 1. porządek formalny w dyskusji. Przebieg 1. METAPLAN Istotą tej metody jest dyskusja wyznaczona czterema głównymi pytaniami: . Podanie tematu dyskusji.potem sprecyzować wizję idealną. jak być powinno? Co robić? 2.Dlaczego nie jest tak. .najpierw na forum ogólnym (prowadzący przedstawia sytuację.Jak jest? . Wykorzystanie tej metody pozwala na kształtowanie postaw. tak aby wszystkie osoby zostały zaktywizowane. . do otwarcia się na argumenty innych. Za każdym z nich przemawiają pewne wartości. Pozytywy:  Dyskusja w małej grupie ułatwia pokonywanie bariery lęku na forum ogólnym.Jak być powinno? . do rozwijania umiejętności podejmowania decyzji w trudnych sytuacjach. kompromisu i wyrażania swojej opinii 1. METODY DYSKUSYJNE Istotą metod dyskusyjnych jest wymiana poglądów między uczestnikami.  Pobudzenie uczestników do samodzielnego myślenia.i na koniec sformułować konkretne wnioski odnośnie do działania.następnie określić przyczyny aktualnego stanu. 4. odczytuje historię). . Rozwiązania te są przeciwne. . WYBRANE METODY AKTYWIZUJĄCE A. Podzielenie klasy na 4-5 osobowe grupy. . jak być powinno? . 2. Rozdanie formularzy i praca w grupach. Wzór formularza Jak jest? Jak być powinno? Dlaczego nie jest tak. Prezentacja wyników pracy przez poszczególne grupy.następnie indywidualnie (uczestnicy otrzymują na kartkach opis sytuacji). Metody te proponują określoną strukturę.Dydaktyka religii – skrypt 15 9. 3. aby: . analizy przedstawionych argumentów.Co robić? Chodzi zatem o to.najpierw sformułować diagnozę. Ukazanie dylematu: . Uczestnicy są pobudzani do refleksji.

zaufanie. kilka lampek wina i zapach kobiety zrobiły swoje. twórczego i odpowiedzialnego myślenia. bo ona tego nie wytrzyma. Rozumieli się wlot. Mieli ten sam świat wartości. 3. Każdy dylemat kończy się pytaniem: Co główny bohater powinien zrobić? Które z dwóch możliwych rozwiązań powinien wybrać? Co poradziłbyś osobie znajdującej się w tej sytuacji? Jak sam byś się zachował?  W dyskusji należy zwrócić uwagę na etyczną stronę problemu. W przeddzień powrotu było trochę wolnego czasu na zwiedzanie miasta. Podział na dwie różniące się poglądami grupy. obdarzona piękną urodą i nie mniejszą inteligencją od dawna była ulubioną doktorantką Marka. lojalność. Zadasz jej ranę.. Prezentacja na forum ogólnym (obie strony nie przerywają sobie wzajemnie). . Anna. jakie można byłoby zadać na określony przez nauczyciela temat. Rozum podpowiadał: „Nie rób tego. wyznać jej całą prawdę i prosić o przebaczenie. pięknie podświetlone kamienice i mosty.gromadzą argumenty. krótka i anonimowa wypowiedź każdego uczestnika. gdy uczestnicy nie mają odwagi podjąć dyskusji. Wyjazd do Pragi na międzynarodową konferencję naukową. Uwagi:  Dylemat musi być jasny i konkretny oraz może mieć tylko dwa rozwiązania. Marek wraz ze swoimi studentami reprezentował swoją uczelnię. Chodzi raczej o pobudzanie do samodzielnego. Rozdanie przygotowanych wcześniej kartek A7 (format kart do gry). Marek zajął się pracą na uczelni i karierą naukową. prawdę. 2. Uczestnicy: . co robić. że będą udanym małżeństwem. . Kiedy stanęli przy ołtarzu nikt nie wątpił. Naprawdę nie wiedział. Oboje od zawsze bardzo religijni i tak bardzo w sobie zakochani. aby ten ciężar jak najszybciej wyrzucić z siebie: paść na kolana przed żoną. Po chwili refleksji uczniowie dokonują wyboru jednej z dwóch możliwości (1-2 min). ciągle nie rozumiejąc. Serce dyktowało. Następnego dnia obudził się w ramionach Madzi.  Zaletą tej metody jest anonimowość.. Następnie uczniowie zapisują pytania. świetnie prosperującą firmę. Magdalena. jak mogło do tego dojść. MÓWIĄCE KARTKI (100 PYTAŃ DO .ustalają wartości skłaniające do dokonania takiego a nie innego wyboru. uczniowie mogą udzielać odpowiedzi do pytania postawionego przez prowadzącego. Rozświetlone gwiazdami niebo. która już nigdy się nie zagoi”.Dydaktyka religii – skrypt 16 2. .) Istotą tej metody jest indywidualna. Uwagi:  Niniejszą metodę można modyfikować. wolność. gdzie nocowali i kończyli swoje prace zawodowe. W głowie coś krzyczało: „Zdradziłeś! Zdradziłeś żonę!” Tak bardzo chciał cofnąć czas o kilkanaście godzi. Zebranie kartek i odczytanie wypowiedzi.. młoda inteligentna ekonomistka założyła własną. 4. Ale to nie był alkohol. Praca w grupach. Życie szło utartym szlakiem według stałego porządku. Przykład Marek i Anna są małżeństwem od 10 lat. Jednak kilka dni temu coś zatrzęsło życiem Marka. W jego głowie huczało. która przy podejmowaniu tematów rodzinnych lub osobistych nie wywołuje niepotrzebnych skojarzeń i podejrzeń.poszukują możliwych konsekwencji podjętych decyzji. Zamiast pytań do określonego tematu. Mniej odważni uczniowie mają możliwość wypowiedzenia swoich poglądów. prawo do własności. Nigdy wcześniej nie doświadczał tak mocno swojego sumienia.  Metoda ta jest bardzo przydatna w sytuacji.. relacje międzyludzkie. Wracał sfrustrowany. dziewczyna o miłej osobowości. sumienie. 3. Przebieg 1. Pięć razy u swego boku przeszli pielgrzymi szlak na Jasną Górę.  Niniejsza metoda nie ma na celu doprowadzenia uczniów do jednego właściwego rozwiązania. Ich dom z czasem coraz bardziej przypominał hotel albo biuro. Wszystko zaczęło się niewinnie. 3. 5. Nic dziwnego. że dość łatwo namówiła swego promotora na romantyczny spacer uliczkami Starego Miasta.

. Przykłady: 1. aż grupy „wyrzucą” z siebie pierwsze. Tę metodę stosujemy wtedy. Jak troszczyć się o wierność w małżeństwie? . której nie przeznaczymy na niedzielną mszę św? . Przebieg: 1.Prawdziwych przyjaciół poznaje się. Odczytanie tekstu.. a następnie wybrane odpowiedzi). 3. odwrócone pytania zmusza do lepszego przyjrzenia się rzeczywistości. narzucające się pomysły i zaczną szukać dalszych skojarzeń. Podsumowanie pracy (przedstawiciele poszczególnych grup odczytują wszystkie propozycje tytułów. 4. najważniejszych myśli. Dlaczego mamy chodzić na niedzielną mszę św. METODY TWÓRCZEGO MYŚLENIA 1.Czułe słówka .Dydaktyka religii – skrypt 17 B. Przebieg: 1. . Następnie każda z grup wybiera swoją najlepszą propozycję odpowiedzi. katechizm. Postawienie „odwróconych” pytań (wszystkie pomysły należy zapisać na kartce). Metoda ta umożliwia odkrycie głównego przesłania. Podzielenie klasy na mniejsze grupy. a przez to głębsze ich zrozumienie i zapamiętanie.Co musi robić małżonek. ALTERNATYWNE TYTUŁY Istotą tej metody jest znajdowanie tytułów do wybranego fragmentu tekstu. aby rozbić swoje małżeństwo? 2. mającego na celu ukazanie problemu od drugiej strony. a na końcu ten wybrany). 5. Najciekawsze pomysły mogą przyjść na koniec poszukiwań.„O Bożej rozrzutności. 2.uczniowie wyszukują jak największą ilości tytułów (czas 8-10 min). Podzielenie klasy na 4-5 osobowe grupy. pozwala dostrzec głębsze. dzieła świętych) Przykłady: a) Przypowieść o siewcy . 4. Podsumowanie pracy (przedstawiciele poszczególnych grup odczytują najpierw wszystkie propozycje. Praca w grupach . Trzeba poczekać. Uwagi:  Metodę tę można wykorzystać do różnych tekstów (Biblia. Następnie każda grupa spośród wszystkich swoich tytułów wybiera jeden.Wielka uczta .„Bóg nie boi się inwestować w człowieka” b) Przypowieść o uczcie . 2.I kto to teraz zje .Co możemy zyskać przez wolną godzinę. 3. . a następnie rozdanie kserokopii. gdy odpowiedzi na pierwsze pytanie są stereotypowe. 2. który jest jej zdaniem najtrafniejszy. nieoczekiwane aspekty omawianego zagadnienia. ANTYTEMAT Istotą tej metody jest postawienie zaskakującego pytania. Zaskakujące.

Wskazanie kluczowego pojęcia.. Odczytanie (rozdanie kserokopii) opowiadania ukazującego różne aspekty analizowanego pojęcia. Miłym uśmiechem zaprosił mnie do środka. co dzień ci przyniesie (Mdr 27. bo . Oglądałem zdjęcia i w środku myślałem. przerwane. w którym mieszkali na drugim piętrze. Praca indywidualna . Zastukałem do ostatnich drzwi.każdy uczeń wymyśla co najmniej 3 definicje (7 min). Jakiś czas szukał odpowiednich słów .1) . 2..Dydaktyka religii – skrypt 18 3. Trudno było ukryć wzruszenie. ilu małżonków zostawiło swoją drugą połówkę z bardzo błahych powodów. 4. określonego pojęcia Przebieg: 1... nie wiesz. cały stanął w płomieniach. Otworzył młody człowiek. Oboje byli jeszcze wtedy w pełni sprawni i zdrowi. ale już do końca pozostanie paraliż nóg. Przykład B: Temat: Co to jest miłość? To było kilka lat temu. 4. Konkluzja – prawdziwa miłość to ofiarowanie siebie drugiej osobie. że Marek skoczył w dół. wiara to zaufanie obietnicom Boga. gdy pokazywali swoje zdjęcia ze ślubu. które jest niepełne.24)  Nie odpowiadaj głupiemu według jego głupoty. Dom. co pozwala na głębsze zrozumienie Pisma św. W pokoju czekała żona. który dotarł na miejsce wypadku sprawił. Kolęda. wyjaśnienie celu 3. Uczniowie w grupach zapisują swoje pomysły 5. Dopiero głos ojca. 5-letni Marek znalazł się w dramatycznej sytuacji.Ta nasza miłość się jeszcze bardziej prawdziwa. 2. Podział na grupy. Kilka miesięcy po ślubie w drodze do pracy miała bardzo poważny wypadek samochodowy. NIEDOKOŃCZONE ZDANIA Zadaniem uczestników jest zakończenie zdania. żona swarliwa i dom obszerny (Mdr 25. 3. Utworzenie 5-osobowych grup. a następnie rozdaje formularze z niedokoń-czonymi zdaniami. Prezentacja wypracowana definicji. Jedynym sposobem ratunku była ewakuacja przez okno na specjalną trampolinę. wspólnych górskich wspinaczek zaraz po ślubie. nie stał się jemu podobnym (Mdr 26. Niestety nie mogła wstać z krzesła. że Tata go złapie. definicji. 5. których zadaniem jest wypracowanie wspólnej definicji (10 min). Chłopiec jednak długie minuty nie reagował na nawoływania strażaków. Uratowano życie. „Proszę księdza – wyrwał mnie z odrętwienia głos męża Może ksiądz nie uwierzy. wesela. (np.4)  Nie chwal się dniem jutrzejszym.. Przebieg: 1. wierząc. ale to doświadczenie jeszcze bardziej umocniło naszą miłość. Przykład A: Temat: Co to jest wiara? Przed południem. które kończą się obrazowym porównaniem) Przykłady  Lepsze mieszkanie w kącie dachu niż . 4. Konkluzja: Wiara to zaufanie Bogu. GIEŁDA DEFINICJI Istotą tej metody jest formułowanie jak największej ilości różnych określeń. byś . Przedstawienie zadania. kiedy rodzice byli jeszcze w pracy.. Przedstawiciele grup prezentują swoje pomysły według ustalonego porządku (po przeczytaniu początku zdania każda grupa kolejno podaje swoje zakończenie) Uwagi:  Metodę tę z powodzeniem można wykorzystać z tekstami biblijnymi. zdania z Księgi Przysłów. Prowadzący głośno odczytuje zdania.

Przebieg: 1. Opowiedzenie lub odczytanie historii 3. 3. Najciekawsze. Następnie uczestnicy wybierają najciekawsze pytanie i zaznaczają je. która w kluczowym momencie została przerwana. Podział na grupy. Uczestnicy układają pytania. pilnie uważaj. „najgłębsze” pytania mogą pojawić się po chwili dłuższego zastanowienia.Dydaktyka religii – skrypt  19 Gdy z możnym do stołu usiądziesz. jakie nasuwają im się w związku z tekstem i zapisują pytania na kartkach (8-10 min) 4. 2. Przedstawiciele grup na forum ogólnym prezentują swoje propozycje zakończenia opowieści. Podział na grupy.  Pytania są okazją do rozpoczęcia dyskusji. 4. Uczestnicy spotkania dzielą się spostrzeżeniami. Podział na grupy. METODY BIBLIJNE. Wybrane pytania kolejnych grup są zapisywane na tablicy Uwagi  Nie należy zbyt szybko przerywać pracy w grupach. historii życia wielkich postaci. 2. Odczytanie. uwagami na temat przeczytanego fragmentu. Daje to możliwość spojrzenia na czytaną treść z różnych perspektyw. Przebieg: 1. coś odkryłem 4. Każdy uczeń wybiera sobie w myśli jakąś postać historyczną (z Biblii z historii Kościoła) lub powszechnie znaną osobę mającą związek z religią i Kościołem. 2.1) 5. wykładu  Na wszystkie pytania powinna zostać udzielona odpowiedź.. istotna prawda. Rozdanie kserokopii tekstu. C. METODY PRACY Z TEKSTEM 1. . jakie można postawić do wybranego tekstu. Praca w grupach – zadaniem uczniów jest skonstruowanie i zapisanie w kilku zdaniach zakończenia historii. NIEDOKOŃCZONE HISTORIE Istotą tej metody jest szukanie zakończenia opowieści. 6. BURZA PYTAŃ Metoda polega na grupowym poszukiwaniu pytań. METODA SZWEDZKA Pozwala na głębsze rozumienie tekstu Przebieg: 1. co masz przed sobą (Mdr 23.. 5. Każdy uczestnik spotkania czyta dany tekst robiąc na jego tekście notatki: ? – nie rozumiem ! – ważna myśl. 2. Przebieg: 1. a następnie rozdanie kserokopii tekstu 3. SHERLOCK HOLMES (METODA SKOJARZEŃ) Metoda ta poprzez skojarzenia pozwala odnaleźć głębszy sens wydarzeń. najistotniejsze.

Dydaktyka religii – skrypt 20 2.11-32) Uzdrowienie w szabat (Mk 3. Uwagi:  Dobór tekstów musi uwzględniać wiek uczestników (w przypadku młodszych – teksty nie mogą być długie). 3. . Uwagi Można metodę urozmaicić o elementy graficzne i pantomimiczne 3. POWIĄZANIA Metoda polega na odnajdowaniu powiązań treściowych między różnymi tekstami i graficzne ich zaznaczenie. 1-13) Syn Marnotrawny (Łk 15. Uczniowie otrzymują wybrane fragmenty tekstu biblijnego (nie zdradzają innym grupom swoich tekstów). Uczniowie odczytują swoje skojarzenie.1-6) Kobieta cudzołożna (J 8. Uczniowie odnajdują powiązania pomiędzy fragmentami tekstów (zaznaczanie kolorem. 2. 6. Następnie każdy na kartce wypisuje nazwy sześciu przedmiotów związanych. Podział na grupy 2. Uczestnicy dzielą się efektami pracy z innymi.1-11) 4.9-13) Panny roztropne i nierozsądne (Mt 25. skojarzonych z wybrana osobą. Następnie na forum ogólnym można podjąć dyskusję (ocenić wierność przesłania i aktualność parafrazowanego tekstu). Przebieg: 1. Przedstawiciele grup odczytują sparafrazowany tekst. współczesny kontekst społeczny). 4. Uczniowie otrzymują kserokopie tekstów biblijnych z lekcjonarza. Uczestnicy innych grup odgadują tekst źródłowy. 4.4 – osobowe . Aby uniknąć powtórzeń. łączenie liniami). PARAFRAZA TEKSTÓW BIBLIJNYCH Istotą metody jest znalezienie sensu tekstu biblijnego i odniesienie go do współczesnej rzeczywistości. można w tajemnicy przed innymi uczestnikami skonsultować swój wybór z prowadzącym. Przykłady: Powołanie Mateusza (Mt 9. a zadaniem pozostałych uczestników jest odgadnięcie postaci.akcja powinna być osadzona w dzisiejszych realiach życia (współcześni bohaterowie. 4. 3. Przebieg: 1. Gruntownie analizują treść i za pomocą parafrazy piszą własny tekst. Metoda znajduje doskonałe zastawanie w pracy nad tekstami liturgicznymi. wzięcie w ramki. 3.).  Grupy nie powinny być większe jak 3. 5.jak najdokładniej oddawać sens tekstu biblijnego (treść musi być zgodna z teologicznym przesłaniem tekstu Pisma św. Podział na grupy. który spełniać powinien następujące 2 kryteria: .

Czego nie rozumiem? W jaki sposób znalazła się w domu faryzeusza grzeszna kobieta? Dlaczego Jezus przyjmuje zaproszenie Szymona. Ma ono zachęcić uczestników do otwartego wyrażania swoich spontanicznych uczuć zgody lub niezgody. który przyszedł na świat bronić godności człowieka. konieczną zgodność między poznaniem a postępowaniem. przechodzimy do kolejnego pytania. prawdopodobnie też faryzeusze – przyjaciele Szymona. winno się to przesłanie wyrazić w jednym zdaniu. po krótkiej dyskusji. d) Z czym się zgadzam? Z czym się nie zgadzam? Czwarte pytanie ukierunkowane jest przede wszystkim na uczucia. żąda od niego wiary. które często tłumione są przez źle rozumiany szacunek dla „tekstu świętego”. Przykład: Nawrócona grzesznica (Łk 7. co by uczynić Jezusowi”? (Łk 6. że na posiłku byli inni współbiesiadnicy. Istotą metody jest refleksja nad wybranym fragmentem Pisma św. będącym jakby tytułem całości. Uczniowie mając przed oczami tekst w ciszy odpowiadają pisemnie na następujące 5 pytań. b) Czego nie rozumiem? Drugie pytanie zaprasza do dokładnego wczytania się w tekst i zapobiega prześlizgiwaniu się nad tekstem z pominięciem trudności i wątpliwości. idź w pokoju!” Te słowa bardzo często Chrystus wypowiada do tych. Jakie widzę związki z innymi tekstami Biblii (kontekst)? Jezus mówi do grzesznej kobiety: „twoja wiara cię ocaliła.Dydaktyka religii – skrypt 21 5. O ile to możliwe. pozwolił grzesznicy w obecności faryzeuszów na takie upokarzające ją gesty i zachowania. którzy szukają u niego ratunku i pomocy (wdzięczny Samarytanin (Łk 17. Pytanie piąte wskazuje możliwe praktyczne konsekwencje. 11-19). Prawdziwe spotkanie z Bogiem rodzi w nas pokój.21-28) Bóg działając na rzecz człowieka. c) Jakie widzę związki z innymi tekstami Biblii? Pełne znaczenie tekstu ukazuje się dopiero po uwzględnieniu węższego i szerszego kontekstu. zwłaszcza tego „maluczkiego”. Jak rozumieć to całowanie nóg i oblewanie je łzami w obecności tylu gości? Co konkretnie mogę (możemy) zrobić? W sytuacji własnego grzechu lub kryzysu jak najszybciej zwrócić się do Boga. 40-48). aby się „strzegli kwasu faryzeuszów”? Przecież faryzeusze i uczeni w Piśmie z powodu nauki Jezusa „wpadali w szał i naradzali się między sobą. Czy zaproszenie Szymona oznacza. . wiara Syrofenicjanki (Mt 15. e) Co konkretnie mogę zrobić? Tekst ma nie tylko dostarczać nowego poznania. a) Co jest myślą przewodnią tekstu? Pierwsze pytanie prowadzi do zastanowienia się nad zasadniczym przesłaniem tekstu. skoro wiele razy przestrzegał uczniów. która dokonuje się na drodze poszukiwania odpowiedzi na 5 pytań. gdzie zaczęto stosować tę metodę w 1984 r.. Głośne odczytanie tekstu 2. Przebieg: 1. 11). że Jezus. UWAGA! Wszyscy uczestnicy odczytują odpowiedź na pierwsze pytanie. ale ma też wpływać na nasze życie. METODA BLUDESCH Nazwa metody pochodzi od miejscowości Bludesch w Szwajcarii. nie na rozum (którego dotyczy pytanie drugie). kobieta cierpiąca na krwotok (Łk 8. Czytanie indywidualne osobiste spotkanie z tekstem 3. dobroć i wiarę. Z czym się zgadzam? Z czym się nie zgadzam? Nie zgadzam się z tym.36-50) Co jest myślą przewodnią tekstu? Bóg zawsze kieruje się przebaczeniem i miłosierdziem względem człowieka. że nie wszyscy faryzeusze byli obłudnikami? Czy Chrystus miał zwolenników wśród tej grupy społecznej? Fragment tej Ewangelii mówi.

że w każdym momencie można się zatrzymać. Mogą to być widokówki. które nie przyniosą prawdziwych konsekwencji. Rolę w dramie możemy określić jako pewne ramy funkcjonowania postaci. cytatów. 2. można w pracy nad tekstami biblijnymi posłużyć się zdjęciami. angażuje uczucia i emocje. pocztówki. Może ona przybierać formę swobodnych wypowiedzi. Fotosy nie powinny mieć żadnych napisów. Wnioski. W dramie można przegrać. 4. film. „Skojarzenia” .: Gdzie i w jaki sposób mogę spotkać Boga?) 3. marzenia) 4. wzbogaca wyobraźnie.wybór zdjęcia do odpowiedniego fragmentu 3. jak tylko być zdrowym”. ilustracje ze starych kalendarzy. które kojarzą się im z podanym tematem (np. niczego nie pragnę. aby prezentowane przez katechizowanych zdjęcia były widoczne dla całej klasy.wybór zdjęcia do odpowiedniego tematu 2.Dydaktyka religii – skrypt 22 D. dokonać niewłaściwego wyboru. b) rola – funkcja. „Moje ulubione zdjęcie” . które wiąże się z tematem omawianym na katechezie. Następnie należy odczytać głośno zapisane spostrzeżenia. zamyślić. które wielokrotnie będą mogły być wykorzystywane na katechezie. Powinny one przedstawiać ludzi. METODY PRACY PRZY POMOCY ZDJĘĆ W celu ożywienia katechezy. symbole. scenariusza) opierając się jedynie na doświadczeniu osobistym (przeżycia. Różni się jednak od niego zasadniczo. które rzeczywiście mogą się wydarzyć. d) refleksja – samodzielna lub płynąca z dzielenia się wszystkich uczestników dramy. . METODY DRAMOWE Istotą dramy jest nie tyle przekazywanie informacji. świadectw. Przebieg: 1. itd.wybór zdjęcia i uzasadnienie wyboru pozwalają lepiej poznać wnętrze uczestników (ich zainteresowania. analogicznie do życia. c) improwizacja – uczestnik dramy wchodzący w rolę improwizuje (nie ma wcześniej przygotowanych dialogów. drama koncentruje się na wydobyciu przeżyć i doświadczeń osoby biorącej w niej udział. bardzo ogólny szkic jej zachowań. grupy). ilustracji. Drugi rodzaj odpowiedzi w sposób nieporównanie bogatszy przekazuje doświadczenie. spróbuj otworzyć okno”. Fikcja polega na tym. „Ilustracja Biblii” . (Należy zwrócić uwagę na to. Drama może przypominać teatr. które należy wykonać. problemy) i kulturowym (literatura. E. O ile teatr nastawiony jest na widza. 5. np. pytań. Jej metodologiczne walory można dobrze ukazać na konkretnym przykładzie. zadanie. studenta. ukazania aktualności Słowa Bożego zawartego w Biblii także i w naszych czasach oraz umożliwienia uczniom wyrażenia wewnętrznych przeżyć i doświadczeń. W dramie muszą znaleźć się następujące elementy: a) fikcja – zdarzenia ukazywane w dramie mogą być jak najbardziej realne. nie otwierając ich przez cały czas. zdarzenia. ale przede wszystkim bezpośredniego doświadczenia. Następnie uczniowie przedstawiają swoje skojarzenia. Można jednak na to samo pytanie udzielić odpowiedzi w inny sposób: „Zamknij oczy. czasopism. Postawmy na przykład pytanie: „Kto to jest osoba niewidoma?” Odpowiedź wydaje się prosta: „Osoba niewidoma to osoba nie mogąca widzieć”. skojarzenia należy zapisywać na tablicy w formie równoważników zdań.: „jestem starym prostym człowiekiem”. w którym w różnych kontekstach pełnimy odmienne role: dziecka. Uczestnicy wybierają jedno lub dwa z nich. „O czym była mowa” – wybór zdjęcia. Drama jest swego rodzaju „treningiem” prawdziwego życia. haseł. Różne warianty: 1. „jestem ciężko chory. Zdjęcia rozkładamy na ławce. krajobrazy. pragnienia. doświadczenia innych). Katecheta we własnym zakresie może zgromadzić zbiór zdjęć.

Daje to możliwość dodania komentarza lub „wybrzmienia” jakiejś wypowiedzi lub sceny. dylemat moralny. a osoby w niej uczestniczące zastygają. Warianty W scenkę dramową można włączyć technikę „stop klatka”. mimika „zastygłe” w nieruchomej rzeźbie. Sytuacja musi kryć w sobie konkretny problem.  Może zaistnieć potrzeba przygotowania przez grupę ramowego scenariusza scenki. Rzeźba może być indywidualna lub grupowa. ale także ich nazwanie. Akcja dramy w określonym momencie zostaje zatrzymana. Można wykorzystać powielone pierwsze strony gazet z pustym miejscem do zapełnienia przez ucznia. konieczność podjęcia decyzja. Metoda pomaga odnaleźć siebie w tekście biblijnym i spojrzeć na siebie w perspektywie słowa Bożego. . ćwiczy wyobraźnię i empatię. Środkiem wyrazu są ciało. ZMIANA NA PIERWSZĄ OSOBĘ Metoda polega na zapisaniu wybranej historii.  Zadaniem scenki dramowej jest nie tylko wyzwolenie emocji. która jest tworzywem dla pracy przestaje być abstrakcyjną. Tekst będący podstawą do pracy. Od samej scenki ważniejsza jest refleksja. Ta metoda może być z powodzeniem wykorzystana w ilustracji ewangelicznych przypowieści i wydarzeń z historii zbawienia. historyczny). Wtedy należy przeznaczyć na przygotowanie maks. Uwagi:  Wyraz artystyczny nie jest istotny. 6. 5. 7-10 min. tak jakby uczeń był jej bohaterem i przedstawiał określone zdarzenie ze swojej perspektywy. SCENKA DRAMOWA Metoda polega na spontanicznym odegraniu dalszego ciągu jakiejś sytuacji. a następnie wchodzą w rolę dziennikarzy i piszą artykuły do gazet. KONFERENCJA PRASOWA Istotą tej metody jest wejście w rolę dziennikarza zadającego pytania bohaterowi spotkania. zajęcia stanowiska. 4. staje się żywa. powinien być barwny i dynamiczny. PANTOMIMA Polega na ilustracji tekstu poprzez pantomimiczne odegranie go. gest. 2. a następnie postawienie się w roli bohatera i odpowiadanie w jego imieniu na postawione przez inne osoby pytania. Zasadniczym celem dramy jest uruchomienie uczuć. sprowokowanie do podzielenia się własnymi przemyśleniami.Dydaktyka religii – skrypt 23 1. 3. ku której prowadzi. emocji. Metoda pozwala lepiej zrozumieć daną postać. ARTYKUŁ PRASOWY Uczestnicy otrzymują tekst źródłowy (biblijny. Historia. tworząc rzeźbę. ilustracja wydarzenia. RZEŹBA Istotą tej metody jest wyrażenie przeżyć.

.jako pozytywnej akceptacji Dekalogu. 5. Czcij ojca swego i matkę swoją. Opisy poszczególnych sytuacji odczytuje w tym wypadku katecheta. farby. 10. 1. ile treść. Ważny jest nie tyle efekt artystyczny. METODY SPRAWDZAJĄCE 1. 1. zazdrościł Dawidowi a) Samuel b) Saul c) Ezdrasz 2. 3. Nie mogę chodzić do kościoła. a) Set b) Goliat c) Jonatan 3. abyś dzień święty święcił. 2. Chodzi jednak nie tyle o zilustrowanie tekstu. Treści zaszyfrowane przez małą grupę są odczytywane przez inne zespoły. Nie będziesz brał imienia Pana Boga swego nadaremno. PLAKAT Metoda polega na przedstawieniu w sposób symboliczny za pomocą obrazu określonych treści. Jeżeli mówić coś o innych. Apostołem narodów nazywamy a) Paweł b) Piotr c) Jezus 6. Materiał plastyczny ma być odpowiedzią na postawione pytania. 4.Dydaktyka religii – skrypt 24 F. Kilka „groszy” z portfela mamy to przecież nie kradzież. to zawsze pozytywnie. Wystarczy uczucie miłości aby usprawiedliwić cudzołóstwo. fotografie i słowa w oryginalną całość. Autor Dziejów Apostolskich a) Tymoteusz b) Izajasz c) Łukasz 5. Pierwszy król Izraela. 2. P. 4. METODY PLASTYCZNE Efektem pracy jest jakieś „dzieło”. Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną. Zadanie polega na przyporządkowaniu opisanej sytuacji (wstawienie numeru) do odpowiedniego przykazania: N . symbolika. Nie cudzołóż 7. Pamiętaj. Ani żadnej rzeczy. Umiłowany Uczeń Chrystusa a) Łukasz b) Jan c) Barnaba 4. REBUS Uczniowie maja za zadanie zaszyfrować na sposób rebusu jakąś ważną treść. Zadanie można wykonać za pomocą różnych technik (ołówek. bo w niedzielę wyjeżdżam na działkę. TEST WYBORU Przykład 1: 1. Należy połączyć różne rysunki. N. PYTANIE 1. Pieniądze znaczą dla mnie więcej niż Pan Bóg. Nie zabijaj 6. Nie pożądaj żony bliźniego swego. Nie kradnij 8. 5. G. 9. Wielki Filistyńczyk. co raczej jakiegoś problemu.jako negatywnego stosunku do Prawa Bożego. P . kredki) 3. która jego jest. 3. 2. walczył z Dawidem i przegrał. KOLAŻ Istotą tej metody jest stworzenie kompozycji plastycznej za pomocą materiałów wyciętych z gazet i czasopism. ewentualnie we własnym zakresie mogą ją narysować (sprawdzając przy tym znajomość Dekalogu). Na koniec każda grupa nadaje swemu „dziełu” tytuł. Wylała drogie perfumy na Jezusa wytarła Jego stopy włosami a) Maria b) Elżbieta c) Marta Przykład 2: Uczniowie otrzymują odbitkę kserograficzną tabeli i tekstu. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.

............. że pod postacią chleba i wina jest symbolicznie obecny Chrystus.. Pieniądze są ważne. chrztu może udzielić ... Rodziców będę szanował.. Sama forma sprawowania Mszy św..... nie wezmę bez pytania tych pieniędzy.... 7. że mój sąsiad może jeździć tak luksusowym samochodem..... czyli przemienienie chleba i wina w Ciało i Krew Pana Jezusa.......... Jestem człowiekiem wolnym i sam mogę decydować o prawie do życia nienarodzonych dzieci.......... 12....... Jej zapowiedzią była uczta paschalna. Cieszę się.. W Nowym Przymierzu najdoskonalszą Ofiarą za nasze grzechy stał się Chrystus.... 8...... 11. Liturgia Chrztu przewiduje namaszczenie .... że tylko w związku małżeńskim nie popełnia się cudzołóstwa......... chyba nie zauważy.. Nawet gdyby nikt nie widział............. zarówno kobiety jak i mężczyźni..................... ... chociaż wiele mnie to kosztuje...... w których zapisują brakujące wyrazy. czyli msza święta....... Biblijnych źródeł Eucharystii należy szukać w Apokalipsie...... i włączeni do....... Wtedy Eucharystia staje się dla wierzących pokarmem śmiertelności.... Prawo do życia jest podstawowym prawem człowieka.... . Bóg w tym przykazaniu wyraźnie powiedział.. 3..... 2........ Chrzest został ustanowiony przez .... dopóki będą mi pomagać......” 18. obmawiając go...... Wówczas polewa się wodą.. nie będę nikomu odbierał tego prawa.. zapowiedzią i zadatkiem uczty w królestwie niebieskim... nałożenie.... które oznacza przynależność do..... Składali wtedy w ofierze Bogu paschalnego baranka jako dziękczynienie za grzechy..... Ten człowiek zasłużył na to. ... Jej wyjątkowe znaczenie wynika stąd....... W Nowym Testamencie znajdują się trzy opisy ustanowienia Eucharystii przez Pana Jezusa..... Zawsze mam szacunek dla imienia Bożego....... Przez chrzest zostajemy uwolnieni z ...... Świąteczny czas wolny poświęcam Panu Bogu uczestnicząc we Mszy św................... Kocham swoich rodziców i chcę się nimi zajmować.. TEST GRAFICZNY Z jakim wydarzeniami biblijnymi związana jest poniższa grafika? 4.. „O mój Boże.... Składa się ona z trzech zasadniczych części: liturgii Słowa..... 19........ TEST LUK Uczniowie otrzymują kserokopie tekstu z pustymi polami....... 9.................. liturgii Eucharystycznej i modlitwy różańcowej........ W pełni dajemy o tym świadectwo.. TEST FAŁSZU Przykład: Wśród sakramentów świętych ostatnie miejsce zajmuje Eucharystia.. że jest pamiątką przemienienia wody w wino w Kanie Galilejskiej... . .... 14............... i wypowiada przy tym słowa: . Mój kolega ma bardzo dużo kaset.. np.. jakby to było moje własne... Najważniejszą częścią liturgii jest konsekracja.. W pierwszych wiekach Eucharystii przewodniczyli Apostołowie lub ustanowieni przez nich biskupi....... 20....... Ofiarą Starego Przymierza...... 13... 10..... 16.. ..... Czyjeś małżeństwo nic nie znaczy wobec moich pożądań..... Przykład: Chrzest jest „bramą” dla innych ...... Chrześcijanie wierzą.. Czyjeś małżeństwo otaczam takim szacunkiem. ale jej zasadnicze części zawsze pozostawały bez zmian.. jeżeli „pożyczę” sobie kilka z nich... kiedy przyjmujemy Go w Komunii świętej. W naglących wypadkach.Dydaktyka religii – skrypt 25 6....... ale nie ważniejsze niż moja wiara w Boga. abym..... 17. co symbolizuje ..... wyrobił mu złą opinię.... 15............... a także wręczenie ojcu .... zmieniała się w historii niejednokrotnie. którą Izraelici sprawowali na pamiątkę wyjścia Narodu Izraelskiego z niewoli faraona w Egipcie..

b) wychowawcza (motywująca. na jakim poziomie jest wiedza. a obniżają u osób o niskiej pozycji.  efekt negatywizmu – (odwrotność efektu optymizmu). B. wbrew ujawnianym faktom. kto wykazał jedną właściwość negatywną. umiejętności i postawy ucznia. ubiór) podnoszą oceny dokonywane przez osoby o wysokiej pozycji społecznej. pierwsza klasówka) najsilniej kształtuje ogólną opinię. Efekty niedostatku informacji – wynikające z ograniczeń procedury oceniania  efekt potwierdzenia – polega na utrzymaniu. a kobiety mają tendencję do wyższego oceniania mężczyzn. jaką pozycję w kategorii ucznia dobrego osiąga konkretne dziecko. Ocena daje informację o tym. pierwsze wrażenie. jakie są w nich luki. Efekty serii – wynikające z kolejności otrzymywanych informacji  efekt pierwszeństwa – to. jaka jest obecna sytuacja i jakie mogą być prognozy (przewidywania) na przyszłość. KONTROLA I OCENA EFEKTÓW PRACY UCZNIA Opracowanie sprawdzianów a) Dobór materiału do opracowania testów b) Wybór rodzajów testów c) Opracowanie testów d) Przygotowanie klucza do kontroli wyników Rodzaje testów  rozszerzonej odpowiedzi  krótkiej odpowiedzi z luką  wyboru wielokrotnego  na dobieranie  prawda-fałsz Funkcje oceny: a) dydaktyczna (informacyjna.  efekt optymizmu – wygórowana ocena własnej pracy nauczyciela skutkuje zawyżonym ocenianiem osiągnięć uczniów. sterująca) – informacja.  efekt etniczny – odmienne cechy etniczne ocenianego (wygląd. osiągnięcia w innym przedmiocie). aktywizująca) – oddziaływanie na sferę emocjonalną. c) społeczna – wskazuje miejsce ucznia w grupie społecznej (np. wychowuje poprzez kształtowanie właściwych i pożądanych postaw i nastawień. co odróżnia się silnie od otoczenia (np. pobudza wolę do samodzielnej pracy i brania odpowiedzialności za swój proces edukacyjny. motywacja.Dydaktyka religii – skrypt 26 10. błąd w tekście) mocno wpływa na ogólne wrażenie). bojąc się zaryzykować ocenę wysoką lub niską . osiągnięcia w innym przedmiocie szkolnym) na inne właściwości (moralność. wcześniej powziętej opinii  efekt ostrożności – oceniający „trzyma się” środka skali. ma wpływ na ocenę całości  efekt kontrastu – to. co najwcześniej do nas dotarło (pierwsza wiadomość o uczniu.  efekt aureoli – dodatnia ocena przenosi się niepostrzeżenie z jednej właściwości człowieka (wygląd. co należy uzupełnić w przyszłości. klasie). wygląd. akcent.  efekt diabelski – przeciwny efektowi aureoli.  efekt świeżości – to. zachowanie. Pułapki oceniania szkolnego: A. C. co dotarło do nas ostatnio (jest świeże). Efekty kulturowe – wynikające z wpływu norm społecznych na oceniającego:  efekt płci – mężczyźni (nauczyciele) mają tendencję do wyższego oceniania kobiet (uczennic). rozwija zainteresowania nauką. Prowadzi do ogólnego potępienia kogoś.

wówczas przeszkadza w przekazie informacji. . skąd jedzie i dokąd dojeżdża”.używać imion adresatów. która jest osobowym spotkaniem z Bogiem. . . Jeśli słuchacze mają coś sobie wyobrażać – należy mówić szybciej. uśmiech i serdeczność wzmacnia przekaz.postawa nie może rozpraszać bujanie się. .obraz uruchamia w człowieku głębokie procesy psychiczne i duchowe Język biblijny wzorem dla współczesnego języka ewangelizacji i katechezy .należy zagospodarować przestrzeń. należy budować krótkie zdania. która w wolności może być przyjęta i odrzucona. .być autentycznym . Kiedy gestykulacji jest za dużo albo jest ona niewłaściwa. Kontakt z adresatem: .głos ma być zgodny ze słowami.sylwetka skurczona i niepewna osłabia komunikat. które odczuwamy. przechylanie się z jednej strony na drugą. wystrzegać się wielowątkowości . Język: - treść musi mieć przejrzystą i logiczną strukturę. .wychwytywać informacje zwrotną. jak jestem słuchany. Potrzebne są przyspieszenia. . sprawdzać. mówić w stronie czynnej. KOMUNIKACJA W KATECHEZIE Kilka ważnych informacji dotyczących komunikacji werbalnej i niewerbalnej: Język ciała . . które swą plastyką przemawiały i do dziś przemawiają do ludzkich serc. używać języka obrazów .głos ma zarażać energią i zainteresowaniem.autentyczność jest sercem komunikacji. . . W swych katechezach przytaczał różne obrazy. tak jak w muzyce.informować swojego rozmówcę o swoim stanie emocjonalnym (zgodnie z zasadą: „otwarci otwierają”).Chrystus posługiwał się „wizją”. używać języka potocznego i komunikatywnego.dziękować za pytania i odpowiedzi.język obrazowy . Ton głosu: .gest powinien być spontaniczny i naturalny.zwracać uwagę na odpowiedni rytm. w czasie spotkania pomagamy sobie gestykulując. Mamy być swobodni i używać całej dostępnej przestrzeni. aby uchronić się przed monotonią.Dydaktyka religii – skrypt 27 11.wynika z natury wiary. sprawiają. zawieszenie głosu. zwolnienia.kontakt wzrokowy z publicznością – dostrzeganie wszystkich (złym pomysłem jest zamykanie oczu). że czytelnik Ewangelii jest jakby naocznym świadkiem wydarzeń. .katecheza jest głoszeniem miłości Boga wobec człowieka.dygresje nie mogą rozbijać głównej myśli „każdy mówca musi pamiętać. stosować urozmaicone słownictwo.odpowiedni wygląd – pierwsze 10 sekund. ma wyrażać naturalne emocje. . .język wolności .język relacji międzyosobowych . Gest podkreśla sedno rzeczy.troszczyć się o sylwetkę . aby odbiorcom umożliwić głębszą refleksję należy mówić wolniej. unikać żargonu. .

b) zewnętrzna – przygotowana i przeprowadzona przez personel pozaszkolny w celu analizy i oceny jakości pracy placówki. wędrujące plakaty. analiza założeń 2. ankieta. dlaczego to robimy i jaka jest wartość tego co robimy  celowe i systematyczne zbieranie informacji o przebiegu i wynikach własnej pracy w celu planowania własnego rozwoju Proces ewaluacji dokonuje się w 4 etapach: 1. aby nauczyciel: za każdym razem podziękował uczestnikom za udzielenie informacji zwrotnej nie polemizował z wypowiedziami uczestników. Rozpoczynając projekt autoewaluacji nauczyciel powinien określić. termometr uczuć. zapytać o powody takiego poglądu. Nauczyciel może odpowiedzieć sobie na pytania:  co będę doskonalił?  jak to zrobię?  kiedy zamierzam to wykonać? 2. od siebie i za siebie. że ja…”) Jest ważne. 12. niż na teoretyczne rozważania. który znacznie bardziej wyczulony jest na wartość faktów i ludzkiego doświadczenia. że…. e) zbiorcza – podsumowująca dany proces po jego zakończeniu w celu zebrania wyników. c) diagnostyczna – przeprowadzona przed rozpoczęciem określonego procesu dydaktycznowychowawczego.Dydaktyka religii – skrypt - 28 język doświadczenia . g) autoewaluacja – przeprowadzana przez nauczyciela w celu analizy i oceny jakości swojej pracy oraz ewentualnego dokonania zmian. wąż. a nie w imieniu grupy („Uważam. niedokończone zdania. EWALUACJA. co robimy. ANALIZA ORAZ OCENA WŁASNEJ PRACY DYDAKTYCZNO – WYCHOWAWCZEJ Ewaluacja:  refleksja nad tym. z jakich źródeł może zdobyć informacje o swojej pracy i w jaki sposób je pozyska: 1. ich analizy i sformułowania wniosków.wychodzić naprzeciw oczekiwaniom współczesnego człowieka. w celu zebrania informacji potrzebnych do jego zrealizowania. . Jeśli wypowiedź będzie krytyczna. gadająca ściana) Stosując informację zwrotną w pracy z grupą należy zaznaczyć uczniom. analiza skutków 4. analiza działań 3. można poprosić o sprecyzowanie takiej opinii. wnioski na przyszłość Wyciągnięte wnioski pozwalają wyeliminować błędy i poprawić jakość pracy nauczyciela i wyniki uczniów. Chcę powiedzieć. Ewaluacja może być: a) wewnętrzna – przygotowana i przeprowadzona przez nauczycieli danej szkoły w celu zbadania procesów dydaktyczno-wychowawczych. ich analizy i wyciągnięcia wniosków na przyszłość f) dydaktyczna – badająca wyniki osiągnięć szkolnych. aby była:  dokładna i konkretna  dzieleniem się swoimi spostrzeżeniami. Zdobyć informacje od uczniów za pomocą metod informacji zwrotnej: (np. list. uczuciami. przypuszczeniami  wypowiadana w pierwszej osobie (ja). d) ukierunkowująca – sprawdzająca przebieg danego procesu w trakcie jego trwania w celu dokonania ewentualnych poprawek. „Wydaje mi się…”.

7.Dydaktyka religii – skrypt 29 Nauczyciel dokonując autoewaluacji zbiera informacje zwrotne na temat prowadzonych przez siebie zajęć. ponieważ otrzymane informacje zwrotne nie zawsze muszą być dla nauczyciela miłe i przyjemne. ale też stawiaj wyraźne granice. swoje umiejętności. 5. autorytetem. Najczęściej uczniowie źle się zachowują przy nauczycielach. okazuje zrozumienie dla sytuacji rodzinnej i losowej wychowanka. podejmowanymi działaniami w różnych sytuacjach. nie możesz też się na nich jak kumpel obrazić. . Przyznaj się. reakcjami. „Zarażaj” dzieci swoim zapałem do działań realizujących ważne dla ciebie cele i wartości. Autorytet zależy od:  Doświadczenia – codzienna praca w szkole wzbogaca zasób umiejętności wychowawczych oraz repertuar podejmowanych działań. cieszy się wyraźnie większym. których nie lubią i przez tych nauczycieli są też najczęściej nie lubiani. Pamiętaj. nie wypominaj. Pokazuj swoje mocne strony. 6. wiedzę. Przyjmuj odpowiedzialność za relacje z uczniami. który sam ze sobą ma problemy. że będziesz dla uczniów autorytetem.  Uczestniczenia w wydarzeniach ważnych dla ucznia – gdy wychowawca lub inny nauczyciel jest zainteresowany losem ucznia. Nie możesz stać się ich kumplem.  sprawiedliwość.  Sposobów oddziaływania wychowawczego – w stosunku do grupy i indywidualnych uczniów.  cierpliwość. Staje się on dla ucznia osobą ważną. Oddziałuje na ucznia całą swoją osobą. Nauczyciel.  Atrakcyjności własnej oraz prowadzonych przez siebie zajęć – nauczyciel. wtedy jego autorytet wzrasta. bez uciekania się do gier międzyludzkich. AUTORYTET NAUCZYCIELA Nauczyciel wpływa na ucznia nie tylko poprzez proces przekazywania wiedzy i umiejętności. Pokazujesz wówczas swoją ludzką twarz. Kilka ważnych rad: 1.  Czynników osobowościowych – osobom dominującym łatwiej jest zbudować autorytet niż uległym. Za rodzaj kontaktów uczeń – nauczyciel odpowiedzialny jest nauczyciel ponieważ jest dorosły i taka jest jego rola. Bądź autentyczny. 4. 3. nie będzie nigdy w stanie dobrze oddziaływać wychowawczo.  pozytywne wzmocnienia. nie używaj sarkazmu. gdy popełnisz błąd. który ma dużo do zaoferowania i ciekawie organizuje zajęcia. nie wymuszaj podporządkowania i zgody. którą jako nauczyciel w pewnym sensie dysponujesz w stosunkach z uczniami.  Sympatii dla ucznia – więcej można osiągnąć z uczniem.  skuteczność. od pozostałych nauczycieli. której można powierzyć własne porażki i sukcesy. aby ulepszyć swoje narzędzia pracy. Zawsze traktuj uczniów z należytym szacunkiem – niezależnie od ich wieku. gdy coś ci się nie uda. Po prostu nie używaj władzy. Autentyzm jest sercem komunikacji. Musisz na to zapracować! 2. jeśli czuje on akceptację i zainteresowanie ze strony nauczyciela. Ukrywając błąd możesz rzeczywiście stracić autorytet. Budowaniu własnego autorytetu sprzyjają następujące działania wychowawcze:  jasne przekazywanie norm. Nie wymagaj okazywania wdzięczności. Nie poniżaj. Podjęcie się tego zadania wymaga odwagi psychicznej. komunikuj się w sposób otwarty.  brak akceptacji dla zachowań agresywnych. 13. że fakt bycia nauczycielem nie gwarantuje ci tego. jednoznaczny. wraz z nim przeżywa dobre i złe chwile.

na ile w stosunku do tego nauczyciela można sobie pozwolić. na ile nauczyciel jest przygotowany do obrony własnego autorytetu. Wskazuje się na dwie jego fazy. 30 Bądź przewidywalny. które głosisz.pomóż uczniom zawrzeć znajomość. ale słuchaj uważnie jakiej pomocy od ciebie oczekują. co nauczyciel ma do zaproponowania w zakresie wzajemnych kontaktów. na ile przedstawione reguły należy traktować na serio oraz czy nauczyciel chce i umie wyegzekwować to. używanie gestów. wartości i uczestnictwa. Jeśli zmienia podejścia od „luźnego" do „ostrego". może być zachwiane przez jednostkowe złe zachowanie. Z punktu widzenia uczniów jest to „badanie" nauczyciela. .Dydaktyka religii – skrypt 8. Należałoby natychmiast na nie zareagować. b) druga faza – polega na testowaniu. Próby sprawdzania nie musi podejmować cała klasa. Dotrzymuj obietnic. 11. ale w sposób dostosowany do oczekiwań uczniów. gdy im trudno. Ważna rola przypada pierwszym lekcjom odbywanym na początku roku szkolnego. 9. mimikę twarzy. Daj sobie prawo do błędu. starają się rozpoznać. bo przestaniesz być autentyczny. co zapowiedział. Nie narzucaj im własnych rozwiązań. Pomagaj uczniom. 14. co nauczyciel robi i jaki jest. a) pierwsza faza – trwająca nieraz jedną godzinę lekcyjną – to bierne obserwowanie. Okazuj ciepło. ale dawaj ją tym. Długość tej fazy zależy od nauczyciela. skłonnych do . od zdecydowanego i jednoznacznego ukazania reguł regulujących życiem i działaniem w klasie.niech cię widzą. w najszerszym znaczeniu tego słowa. Nauczyciel religii musi radzić sobie z niepokojami własnymi i uczniów równocześnie. sposób kontaktu z uczniami. . Nawiązanie kontaktu z uczniami i tworzenie atmosfery bezpieczeństwa W nawiązaniu kontaktu ważne jest pierwsze spotkanie katechety z uczniami na początku roku. którzy tego od ciebie chcą. co najlepsze – budujesz sobie tym depozyt emocjonalny. że niepokój u początkujących nauczycieli wywołują następujące problemy: . akcent i ton głosu. Bądź spójny – postępuj zgodnie z zasadami. Pedagodzy zalecają uprzejme i przyjazne przywitanie uczniów w drzwiach klasy. Nie narzucaj bliskości tym. Przeprowadzane badania pokazują. bezpieczeństwa. Faza druga może ujawniać się już w trakcie pierwszej lekcji. . na podstawie zachowań nauczyciela.trudności ze znalezieniem odpowiednich materiałów dydaktycznych. które będą chcieli w zasadzie zrobić też uczniowie.kontakty z rodzicami. poznać wymagania programowe. Nauczyciel przekazuje te informacje przez sposób mówienia. 12. Jest to realizacja potrzeby ujawnianej ze strony uczniów. . 13.powitaj ciepło uczniów. którzy tego od ciebie nie oczekują. jak należy się do niego zwracać.utrzymanie ładu i dyscypliny w klasie. Dobre wrażenie. Wysłuchują. zachęcenie do wejścia i zajęcia wybranych przez siebie miejsc. 10. Szanuj przy tym swoje granice i nie rób tego wbrew sobie. zeszytów.ocenianie uczniów. Zachowanie staje się prowokujące dla zbadania. ale nie bądź sztywny. Uczniowie. . Życie składa się z wielu epizodów i zawsze masz szansę go naprawić.samotność. Jak przezwyciężać pojawiające się utrudnienia? 1. na ile potrafisz. Bądź lojalny i sprawiedliwy na tyle. . nie pozwala uczniom jasno odczytać wymagań faza ta może się przeciągać. prowadzenia lekcji. Trudności te można w całej rozciągłości odnieść także do katechety. Warto pamiętać o trzech wymogach: . jakie ma wymagania co do zachowania. Może czynić to jedynie grupa najodważniejszych. Moment niepewności i skrępowania pojawia się po obu stronach. UTRZYMANIE PORZĄDKU PODCZAS LEKCJI Do ważnych zadań organizacyjnych lekcji należy utrzymanie porządku. Dostrzegaj w uczniach to. Wybaczaj.

Wskazuje się. znają się już wcześniej. budzącego sympatię i szacunek niż miękkiego. stworzenie sytuacji.nauczyciel określa wymagania. Reakcja na niewłaściwe zachowanie się uczniów Warto pamiętać. zdecydowanego. .  tradycjonalizm. a co nie. Analiza tradycyjnego modelu przygotowania do bierzmowania Błędne założenia:  naiwność. Może dać kilka rezultatów dla prowokującego: uczniowie dowiadują się jak reaguje nauczyciel. wpływa na zachowanie klasy. Czujność jest wynikiem pozytywnego panowania nad uczniami. w której można się pośmiać. a więc określić co ma być czynione. ale brak mu taktycznej lub socjotechnicznej wiedzy. Nauczyciel odznaczający się tą umiejętnością łatwo lokalizuje niewłaściwe zachowanie i rozpoznaje sprawcę.Dydaktyka religii – skrypt 31 wychylenia się. a co nie. Sposoby tego bywają różne. dotknięciu jego ramienia.brak czytelności i jednoznaczności w komunikacie przekazującym reguły „gry". . które nie pozwalają wykryć sprawców. by uczniowie je znali i rozumieli cel ich ustanowienia oraz ich moralne i praktyczne uzasadnienie. Inną trudną chwilą jest przedstawienie się uczniom i oficjalne ich powitanie. co jest dozwolone.jasno zdefiniować sytuacje. PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA 1. Dokonuje się to dzięki podejściu bliżej ucznia niewłaściwie się zachowującego. że uczniowie wolą w tym przypadku nauczyciela twardego. ucieczka od rutynowego życia klasowego. a określona posiadaniem przez nauczyciela oczu „z przodu i z tyłu głowy". które miało rozproszyć katechetę. jak ten uczeń jest postrzegany przez nauczyciela. .reakcji bez ostentacji. że wybryk ucznia w klasie podczas tych lekcji pozwala określić. jak zapewnić respektowanie wymagań. .  prawdy wiary i zasady moralności są znane dość mgliście i w szerokim zakresie kwestionowane. a więc je wyegzekwować. Właściwa reakcja wymaga wyrobienia sobie przez nauczyciela dwóch umiejętności: . że wystarczy ustalenie przyjaznych stosunków osobistych z uczniami. jakiego postępowania oczekuje się od uczniów. że wszyscy kandydaci to ludzie wierzący. by ustalenia były respektowane. jak jest postrzegany przez innych uczniów oraz jak nauczyciel jest postrzegany przez ucznia. gdyż skłania to do samokontroli. Ustalenie reguł działania Reguły to sprecyzowane oczekiwania. Jednym z nich jest wypisanie przez uczniów i położenie przed sobą kartki ze swoimi danymi personalnymi. w zasadzie. Sukces lub niepowodzenie nauczyciela w tej sytuacji jest uzależnione od tego czy potrafi: . a jakiego nie oczekuje. jeśli jest to pierwsze spotkanie z nową klasą. zwiększa się jego pozycja (tym bardziej jeśli zaskoczył nauczyciela i ten nie potrafił sobie poradzić). Metody działań destrukcyjnych są bardzo różne. nawiązaniu kontaktu wzrokowego. Mogą być indywidualne lub takie. nie chodzi o dorywcze reakcje. Wybryk może mieć wiele znaczeń: rozładowanie monotonii. Uczniowie. . ale o punkt odniesienia w kierowaniu postępowaniem uczniów. Polega ona na interweniowaniu na niewłaściwe zachowanie bez zakłócenia toku lekcji. Wymienia się trzy typy błędów popełnianych podczas pierwszych spotkań: . 15. Nieodzowne jest. Ważne jest dołożenie starań do szybkiego poznania (z imienia i nazwiska) wszystkich uczniów klasy. zignorowaniu lub dowcipnym skomentowaniu pytania. Konsekwentne działanie nauczyciela jest bardziej cenione niż zachowanie niekonsekwentne.czujności. Ułatwi to oddziaływanie dydaktyczno-wychowawcze.doprowadzić do tego. surowego.nie podaje się reguł „gry" w przekonaniu.

wraz ze schematami liturgii jego poszczególnych etapów. prócz samousprawiedliwienia . Ewangelizacyjno – katechumenalna koncepcja przygotowania do bierzmowania Założenia ogólne  ewangelizacja i katechumenat – należy uwzględnić kondycję duchową kandydata.  II cykl – „cztery prawa duchowego życia” kerygmat  Boża miłość. którzy przyjęli chrzest jako dzieci. podrywanie autorytetu osób odpowiedzialnych za dopuszczenie  Katecheta nie dopuści. październik to nabożeństwo różańcowe – trzeba o tym powiedzieć. ale nie otrzymali pouczenia w wierze. zmęczenie.  Znajduje tutaj zastosowanie Dokument Obrzędy Chrześcijańskiego Wtajemniczenia Dorosłych (OCWD) (łac. wyznanie  Słowo Bożym. Dają sobie wtedy urlop. listopad… to zmarli.  Można też jeszcze przyozdobić to wszystko jakimiś pomysłami „ekstra” – pielgrzymka do katedry czy do lokalnego sanktuarium. Efektem przygotowania. brak zasady organizującej – przypadkowość:  Wygląda to mniej więcej tak: We wrześniu będzie spotkanie organizacyjne.  chaos. Na końcu jest jeszcze kuria. OICA) — dokument Kongregacji ds. który choć deklaruje wiarę. obarczonego takimi defektami. wszak to gromniczna…. Nie ma to większego sensu. Wszyscy się umęczą a koniec jest gorszy od początku. jest brak nawrócenia wśród kandydatów. nabożeństwo różańcowe. Ksiądz prowadzący przygotowanie nie będzie chciał dopuścić. że „przepuszczenie” kandydatów przez najróżniejsze pobożne praktyki może cokolwiek zmienić (pozytywnie) w ich życiu. zechce dopuścić proboszcz. więc będzie o pokucie. Opis kościelnego dokumentu pozostaje niezwykle adekwatny do obrazu młodzieży przystępującej do bierzmowania. zafascynowanie.  formalizm. grudzień – znowu Maryja. luty… powiemy o świetle.  Jezus jako Zbawiciel . gdy to się wreszcie skończyło.  głoszenie słowa Bożego a nie moralizowanie. Droga krzyżowa. dotyczący katechumenatu dorosłych. Więcej – po pokonaniu „toru przeszkód” jakim jest przygotowanie do bierzmowania wielu spośród nich oddycha z ulgą. nigdy nie przeżył prawdziwego doświadczenia wiary.  brak wymagań. spotkanie.coś przecież próbowaliśmy robić. cudowny medalik albo roraty. związanie praktyk religijnych z nudą. zlekceważy jego decyzję ksiądz prowadzący. może pójść na cmentarz. wyrachowanie. zaprosić (czyli nakazać – wpis do indeksu) na kilka nabożeństw. (pierwsze piątki miesiąca. W rozdz.Dydaktyka religii – skrypt  32 Biblia i sakramenty często zupełnie są nieobecne w ich przeżywaniu wiary.  modlitwa  sakramenty.  ludzki grzech. marzec będzie w Wielkim Poście. Ordo initiationis christianae adultorum. cwaniactwo. niekonsekwencja w ich egzekwowaniu. Konsekwencją tego jest pogłębienie buntu. W rezultacie zamiast korzyści jest szkoda.  budowanie osobistej więzi relacji z Bogiem Program:  I cykl – spotkanie:  cztery kroki – usłyszenie. 2. roraty i… co się da). styczeń… przerwa na kolędę. IV mówi się o przygotowaniu do bierzmowania i Eucharystii dorosłych. Kultu Bożego z 1972 roku.

Metoda  tworzenie wspólnoty – bez wspólnoty nie ma katechizacji. (dwukrotna nieusprawiedliwiona nieobecność na spotkaniach powoduje przełożenie przygotowania na kolejny rok) Kandydat zachowujący się nieodpowiednio na spotkaniu (np. ale na pewno nie katechizacja. Komunia Święta.  podział na grupy  tworzyć sytuacje nastawione na kontakt. codzienna modlitwa). dynamiki  podjęcie decyzji poprzez zajęcie stanowiska poprzez. Kandydaci biorą udział:  w 10 spotkaniach – katechezach w kościele. Systematyczny i zaangażowany udział w szkolnej katechezie.  studium Biblii (trzeba coś przeczytać i odpowiedzieć na pytania). Cele:  nauka samodzielności w podejmowaniu decyzji  odejście od postawy konformizmu i bezmyślności Ramy czasowe Rozpoczęcie po feriach zimowych w klasie II gimnazjum Zakończenie po Wielkanocy w III klasie.  czas na modlitwę.  odpowiednie pomieszczenie (w dużym kościele łatwo o rozproszenie)  modlitwa wstawiennicza podczas niedzielnej Eucharystii  stwarzanie szansy na samodzielne decydowanie (okazja do samookreślenia). 2. powstanie lub niepowstanie. śmiechy. Zapisy a) z udziałem rodziców (rodzica) b) w kancelarii parafialnej c) z wypełnioną deklaracją.  w rekolekcjach wielkopostnych (dodatkowe spotkania. przeszkadzanie innym) może zostać wyproszony. biorąca udział w spotkaniach przygotowujących do udzielenia tego sakramentu. spotkanie. Poczynając od najprostszych spraw próbuje ich uczyć samodzielności i szczerości. Wszystko. poza szkolnymi rekolekcjami). Metody aktywizujące. żyjąca w zgodzie z zasadami moralności chrześcijańskiej. Świadectwo chrześcijańskiego życia.  wprowadzenie do kolejnego spotkania (pytania do przemyślenia). rekolekcje. praktykująca systematycznie wiarę (niedzielna Msza Święta. odpowiedź w ankiecie. indoktrynacja. Może być możliwe szkolenie. (Katecheta wyraża zgodę na przyjęcie bierzmowania przez kandydata). Sytuację taką traktuje się jako nieobecność .Dydaktyka religii – skrypt  33 przyjęcie Jezusa jako Pana i Zbawiciela. Brak któregokolwiek z tych warunków powoduje odłożenie przyjęcia sakramentu do czasu osiągnięcia należytej dojrzałości. co w naturalny też sposób tworzyć będzie więź.” Wybrane zasady: 1.  rekolekcje („trzy dni rekolekcji zamkniętych są więcej warte niż dziewięć lat katechizacji”). Systematyczny i zaangażowany udział w spotkaniach dla kandydatów. Jest to praktyczna realizacja postulatu dawania kandydatom szans na decydowanie.: rozmowy. przepychania. W połowie cyklu zostają podzieleni na małe grupy z animatorem – cztery spotkania. tresura. spowiedź. ochrzczona. może ją wcześniej wziąć z zakrystii lub ściągnąć z Internetu „Bierzmowanie może przyjąć osoba wierząca.  materiały do indywidualnej pracy w domu (skoroszyt + kartki formatu A4)  streszczenie nauczania.  rekolekcjach wrześniowych rekolekcjach adwentowych. bezpośredniość. serdeczność. 3.

Dydaktyka religii – skrypt nieusprawiedliwioną. 34 .

iż uczniowie uczęszczający na naukę religii uzyskują trzy kolejne dni zwolnienia od zajęć szkolnych w celu odbycia rekolekcji wielkopostnych.r. jeśli termin rekolekcji zostanie uzgodniony przed rozpoczęciem roku szkolnego. Nr 36. Katecheci mogą mieć wpływ na program rekolekcji. 2. iż przy wyjściu z uczniami poza teren szkolny w obrębie tej samej miejscowości. Dyrektor ustala z katechetami termin rekolekcji dla uczniów uczęszczających na lekcje religii w szkole oraz problemy wychowawcze do ewentualnego uwzględnienia w ich programie. po ustaleniach z organizującymi rekolekcje. Opieka nad uczniami w trakcie rekolekcji Opiekę nad uczniami w czasie rekolekcji sprawują katecheci. dyrektor może zobowiązać nauczycieli do opieki nad uczniami w drodze do świątyni. Planując termin rekolekcji trzeba wzajemnie uwzględniać racje parafii i szkoły. Zespół ten określa cel i tematykę rekolekcji. SZKOLNE REKOLEKCJE WIELKOPOSTNE Podstawa prawna Problematykę związaną z organizacją rekolekcji wielkopostnych regulują przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. plastyczne. 2). U. dlatego o terminie rekolekcji powinien być powiadamiany co najmniej miesiąc wcześniej (§ 10 ust. Katecheci uczestniczą w tworzeniu programu rekolekcji. podczas którego proboszcz omawia program rekolekcji. Szczegółowe zasady odnoszące się do organizacji rekolekcji stanowią przedmiot ustaleń między organizującymi rekolekcje a dyrektorem szkoły (§ 10 ust. podaje planowany termin ich przeprowadzenia. zgodnie z zasadą. Poza częścią liturgiczną (odpowiednie nabożeństwa w kościele) dobrze jest zaplanować także inne zajęcia. zm.n. recytatorskie.) –. Wskazane jest by przed rozpoczęciem rekolekcji odbyło się spotkanie proboszcza z zespołem katechetycznym poświecone omówieniu wszystkich kwestii związanych z ich przygotowaniem i przebiegiem. śpiewu (w salkach katechetycznych przy parafii lub w pomieszczeniach szkolnych). W myśl zapisu § 10 uczniowie uczęszczający na naukę religii uzyskują trzy kolejne dni zwolnienia od zajęć szkolnych w celu odbycia rekolekcji wielkopostnych. takie jak: inscenizacje. (najlepiej. . Procedura organizacji 1. a wszelkie problemy rozwiązywać na gruncie przepisów r. Ustalenie terminu rekolekcji Organizację pracy szkoły w okresie rekolekcji powinien określić dyrektor szkoły. jeżeli wyjście na zajęcia rekolekcyjne odbywa się z obiektu szkoły. 4. wskazując ich aspekt wychowawczy. 3. Może zaproponować włączenie się chętnych nauczycieli w organizację rekolekcji.o. części lekcji lub ich skracanie nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa oświatowego. Zapewniając bezpieczeństwo uczniom. dbając o staranne zagospodarowane czasu uczniów podczas trzech kolejnych dni wolnych od zajęć szkolnych. przedstawia projekt współpracy między parafią a szkołą. konkursy wiedzy religijnej. które stanowią. Najbardziej funkcjonalnym rozwiązaniem byłoby przekazanie informacji o planowanych rekolekcjach przed rozpoczęciem roku szkolnego.Dydaktyka religii – skrypt 35 16. Działania mające na celu optymalne wykorzystanie czasu przeznaczonego na rekolekcje powinni koordynować katecheci. powinien być zapewniony przynajmniej jeden opiekun dla grupy 30 uczniów. poz. Udział nauczycieli w zajęciach rekolekcyjnych w pomieszczeniach sakralnych jest całkowicie dobrowolny. 2). 155 z późn. W ten sposób zostanie uwzględniony w planie pracy szkoły i szkolnym programie wychowawczym. ustala kto i za co jest odpowiedzialny. wskazując aktualne potrzeby i problemy danej społeczności szkolnej. Dyrektor organizuje spotkanie z nauczycielami. tak aby dyrektor szkoły mógł umieścić termin rekolekcji w kalendarzu roku szkolnego placówki. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych (Dz. Zajęcia lekcyjne w trakcie rekolekcji Odbywanie zajęć dydaktycznych.

miłości. które ich nie nawracają. konkursy. spotkania z „ciekawymi” ludźmi. ponieważ ciekawie mówi o interesujących sprawach. gdy uzna. w: http://www. którego warto posłuchać. Większość młodych ludzi potrafi godzinami mówić i słuchać o sensie życia. Szkolne rekolekcje wielkopostne. M. pielgrzymki i inne „Młodzi ludzie najbardziej lubią spotykać się z osobami. to "sensowny gość". . nabożeństwa.html.pl/biblioteka/T/TA/TAK/rekolekcje_ szkolne.opoka. Wielkim zainteresowaniem cieszą się też rozmowy o dorastaniu. że ten.Dydaktyka religii – skrypt 36 Treści i formy organizacyjne Najlepszą rozwiązaniem jest podzielenie dni rekolekcyjnych na dwie części: a) liturgiczną (w kościele) – Msza św. To ich nigdy nie znudzi. samotności i cierpieniu wówczas.ks. którą rozumieją jako nieprzystawalność osobistych przekonań do głoszonych wartości”.2012) . (dostęp: 13.12. że niewiele mają okazji. ale które dzielą się swoim doświadczeniem Boga. tym bardziej. aby o tym z kimś poważnie porozmawiać. Są bardzo wyczuleni na brak autentyczności. inscenizacje. sakrament pokuty. Cogiel. opowiadając o drodze do Niego. koncerty. kto tę rozmowę prowadzi. adoracja.org. konferencje b) duszpastersko-wychowawczą (w salach katechetycznych przy parafii lub w pomieszczeniach szkolnych) – zajęcia warsztatowe.. o przyjaźni.