You are on page 1of 12

OBJAWY REAKCJI - OBSERWACJE

ODCZYN ROZTWORU – BARWY WSKAŹNIKÓW

I.

O odczynie roztworu decyduje zawartość kationów wodorowych i anionów wodorotlenkowych:
[H+] ˃ [OH‒] odczyn kwasowy (kwaśny); pH ˂ 7
[H+] = [OH‒] odczyn obojętny; pH = 7
[H+] ˂ [OH‒] odczyn zasadowy; pH ˃ 7
Obserwacje barw wskaźników
odczyn

odczyn

kwasowy

obojętny

odczyn zasadowy

fenoloftaleina

bezbarwna bezbarwna

malinowa

oranż metylowy

czerwony

pomarańczowy żółty

lakmus

czerwony

niebieski

niebieski

papierek uniwersalny

czerwony

żółty

niebieskozielony ( zielony w roztworach mniej
zasadowych, niebieski w bardziej.

W zadaniach może być określenie pH, odczynu lub barwy któregoś ze wskaźników.
1. Roztwory kwasowe: (lakmus, uniwersalny, oranż – czerwony, pH ˂ 7 )

roztwory kwasów nieorganicznych rozpuszczalnych w wodzie. Np. nie dają odczynu kwasy
krzemowe H2SiO3
HCl → H+ + Cl‒

roztwory kwasów organicznych rozpuszczalnych w wodzie:
HCOOH → H+ + HCOO‒

fenole (alkohole alifatyczne – odczyn obojętny)
C6H5OH → C6H5O‒ + H+

2. Roztwory zasadowe: ( fenoloftaleina – malinowy, oranż – żółty, uniwersalny – żółtozielony,
lakmus – niebieski, pH > 7 )

zasady – wodorotlenki rozpuszczalne w wodzie – koniecznie sprawdzać w tabeli
rozpuszczalności
NaOH → Na+ + OH‒

woda amoniakalna ( roztwór amoniaku w wodzie)
NH3 + H2O → NH4+ + OH‒

aminy
CH3NH2 + H2O → CH3NH3+ + OH‒

1

As2O5. CuSO4 – odczyn kwasowy Cu2+ + 2H2O → Cu(OH)2 + 2H+  Sole słabych zasad i słabych kwasów np.wydzielanie gazu  tlenki zasadowe rozpuszczalne w wodzie – trzeba zapamiętać. H2SO4. SO3 . jeżeli nie. P2O5. Mn2O7. P2O3. HNO3. Odczyn kwasowy po reakcji substancji z wodą:  tlenki kwasowe rozpuszczalne w wodzie – trzeba zapamiętać. magnez na gorąco) 2Na + 2H2O → 2Na+ + 2OH‒ + H2 . które są rozpuszczalne (tlenki metali I i II grupy oprócz tlenku berylu. HBr.druga obserwacja . HI. Sb2O3 (słabo) . Na2CO3 – odczyn zasadowy PO43− + 3H2O → H3PO4 + 3OH−  Sole słabych zasad i mocnych kwasów np. Roztwory soli rozpuszczalnych w wodzie (hydroliza):  Sole mocnych zasad i słabych kwasów np. Sb2O5 (słabo) . odczyn jest lekko kwaśny lub lekko zasadowy) Fe2+ + 2NO2− → Fe(OH)2 + 2HNO2  Sole mocnych zasad i mocnych kwasów np. SeO3 (SiO2 – nierozpuszczalny) N2O3 + 3H2O → 6H+ + 2NO3‒ 4. CO2.druga obserwacja .  Zmieszanie określonych ilości roztworów zasady i kwasu(stężenie.tlenki metali bloku d na wyższych stopniach utlenienia: CrO3. które są rozpuszczalne: . Analogicznie przy wprowadzaniu tlenku kwasowego do roztworu zasady i tlenku zasadowego do kwasu. .tlenki niemetali: B2O3. SeO2 . Fe(NO2)3 – odczyn obojętny (jeżeli kwas i zasada są zbliżonej mocy.wydzielanie gazu  alkoholany CH3ONa + H2O → CH3OH + Na+ + OH‒ 5. tlenek magnezu na gorąco) Na2O + H2O → 2Na+ + 2OH‒  wodorki 2NaH + H2O → 2Na+ + 2OH‒ + ↑ H2 . NaCl – odczyn obojętny ( hydroliza nie zachodzi) NaCl + H2O → Na+ + Cl− + H+ + OH− . N2O4. HClO4. SO2 . Odczyn zasadowy po reakcji substancji z wodą:  metale aktywne ( metale I i II grupy oprócz berylu. As2O3 (słabo). porównujemy i na tej podstawie określamy odczyn i barwę wskaźnika. 6. N2O3.3.mocne kwasy: HCl. Mieszanie roztworów kwasów i zasad:  Dodawanie roztworu kwasu do roztworu zasady w nadmiarze (lub odwrotnie) powoduje zmianę odczynu i barwy wskaźnika. N2O5. objętość roztworu): obliczamy liczbę moli kationów wodorowych i anionów wodorotlenkowych. HMnO4 2 .

W roztworze o pH większym od punktu izoelektrycznego cząsteczka staje się anionem (odczyn roztworu kwasowy). N₂O.jeżeli jest tyle samo grup karboksylowych i aminowych odczyn zależy od wartości punktu izoelektrycznego. na A powstają kationy wodorowe – przestrzeń wokół A ulega zakwaszeniu. Cu2+ + 2e → Cu 1A. może dojść do obojętnego. NO)  Alkohole – odczyn obojętny  Aminokwasy: . 2H+ + 2e → H2 2A. Sumarycznie odczyn roztworu nie zmienia się. Fe(OH)3. 3 . gdy wszystkie jony się zobojętnią. Cu(OH)2. Sumarycznie pH roztworu rośnie. Sumarycznie pH roztworu rośnie.mocne wodorotlenki: wodorotlenki metali I i II grupy oprócz wodorotlenku berylu i magnezu 7. na A powstają (pH maleje). 2Cl− → Cl2 + 2e 2K. Sumarycznie odczyn roztworu nie zmienia się. Inne:  Tlenki. jeżeli jest więcej grup karboksylowych niż aminowych. 8. SiO. H2SiO3.. na A odczyn nie zmienia się. . na K powstają aniony wodorotlenkowe – przestrzeń wokół K ulega alkalizacji.  Zasady (3K – 2A): na K aniony wodorotlenkowe powstają.odczyn kwasowy. W punkcie izoelektrycznym cząsteczka staje się najmniej rozpuszczalna. na A powstają kationy wodorowe – przestrzeń wokół A ulega zakwaszeniu. a poniżej punktu izoelektrycznego – kationem (odczyn roztworu zasadowy). H2O → ½ O2 + 2H+ + 2e Kwasy beztlenowe (2K – 1A): na K kationy wodorowe zobojętniają się. CuO.odczyn zasadowy. na A się zobojętniają. kwasy nierozpuszczalne w wodzie – odczyn obojętny np.  Sole metali lekkich i soli kwasów tlenowych (3K – 3A): na K powstają aniony wodorotlenkowe – przestrzeń wokół K ulega alkalizacji. H4SiO4  Tlenki obojętne – odczyn obojętny (CO.  Kwasy tlenowe (2K – 3A): na K kationy wodorowe się zobojętniają ( pH rośnie).  Sole metali lekkich i kwasów beztlenowych (3K – 1 A): na A bez zmian. Sumarycznie pH roztworu maleje. SO. jeżeli jest więcej grup aminowych niż karboksylowych . SiO2. przez co może ulec wytrąceniu z roztworu. 2H2O + 2e → 2OH− + H2 3A. Sumarycznie odczyn roztworu nie zmieni się. 2OH− → H2O + ½ O2 + 2e 3K.  Sole metali ciężkich i kwasów beztlenowych (1K – 1A): odczyn nie zmienia się  Sole metali ciężkich i kwasów tlenowych (1K – 3A): na K bez zmian. wodorotlenki. Elektroliza  KATODA ANODA 1K.

WYDZIELANIE GAZU Wydzielanie gazu. gaz będzie wydzielał się intensywniej przy mocniejszym kwasie ( oba kwasy o jednakowym stężeniu i w jednakowej ilości)  Badanie wpływu różnych czynników na szybkość reakcji (stężenie. o ostrym zapachu (NO2). magnez na gorąco 2Na + 2H2O → 2Na+ + 2OH‒ +↑ H2 . pęcherzyki gazu. HBrO4. im aktywniejszy metal . które reagują z wodą królewską (mieszaniną kwasów: solnego i azotowego w stosunku objętościowym 1:3).Druga obserwacja: dodatek fenoloftaleiny – roztwór barwi się na malinowo Reakcja może służyć do porównania aktywności metali – wrzucamy taką samą ilość różnych metali to wody – ten metal jest aktywniejszy. HNO3 rozcieńczony. 4 .Metale szlachetne: metale o wyższym potencjale niż wodór w szeregu elektrochemicznym. HClO4. 2. bezwonny gaz (H2). rozdrobnienie). Reakcja zachodzi szybciej tam. HIO4.Kwasy utleniające: HNO3 stężony. . Cu + 4HNO3 → Cu(NO3)2 + ↑2NO2 + 2H2O rozcieńczony azotowy(V) – wydziela się bezbarwny gaz 3Cu + 8HNO3 → 3Cu(NO3)2 + ↑2NO + 4H2O stężony. H2CrO4. stężony azotowy(V) – wydziela się brunatny gaz. H2SO4 stężony. 3.II. bezwonny gaz (H2) Metale aktywne: metale I i II grupy oprócz berylu. Reakcje aktywnych metali z wodą W wyniku reakcji powstaje bezbarwny. HMnO4. Reakcje kwasów z metalami nieszlachetnymi  W wyniku reakcji wydziela się bezbarwny.o niższym potencjale elektrochemicznym. Wszystko musi być jednakowe oprócz czynnika badanego. silnie drażniący drogi oddechowe (SO2) Cu + 2H2SO4 → CuSO4 + ↑SO2 + 2H2O . Zn + 2HCl → ZnCl2 + ↑H2  Porównanie aktywność metali : przy tym samym kwasie (jednakowe stężenie i ilość) tym gwałtowniej będzie wydzielał się gaz. gorący siarkowy(VI) – wydziela się bezbarwny gaz o ostrym gryzącym i duszącym zapachu.  Porównanie mocy kwasów: przy tym samym metalu (jednakowe rozdrobnienie. gdzie intensywniej wydziela się gaz. gdzie intensywniej wydziela się gaz. roztwór barwi się na niebieskozielono lub niebiesko. jednakowa ilość). pienienie się 1. Wyjątek złoto i platyna. Reakcje kwasów utleniających z metalami szlachetnymi .dodatkowo. temperatura. Metal również musi być w jednakowym rozdrobnieniu i jednakowej ilości. jeśli metalem jest miedź.

bez zapachu gaz (H2) Zn + 2NaOH + 2H2O → Na2[Zn(OH)4] + ↑H2 4. Wypieranie kwasu słabszego z jego soli przez kwas mocniejszy Gaz wydziela się. jest słabszy. bez zapachu gaz (H2) NaH + H2O → NaOH + ↑H2 Druga obserwacja: wprowadzony wskaźnik kwasowo-zasadowy przyjmuje odpowiednią barwę (odczyn zasadowy). jeżeli wyparty kwas jest nietrwały lub lotny  Sole kwasu węglowego – wydziela się gaz bezbarwny. bez zapachu gaz (H2) CaH2 + 2HCl → CaCl2 + 2H2 7. 5 . bez zapachu Na2CO3 +2HCl → 2NaCl + ↑CO2 + H2O Druga obserwacja – umieszczony u wylotu probówki wilgotny papierek uniwersalny barwi się na czerwono  Sole kwasu siarkowego(IV) – wydziela się bezbarwny gaz o charakterystycznym. 6. Reakcja zasadowych wodorków z wodą w wyniku reakcji powstaje bezbarwny.3. ostrym zapachu Na2SO3 +2HCl → 2NaCl + ↑SO2 + H2O Druga obserwacja – umieszczony u wylotu probówki wilgotny papierek uniwersalny barwi się na czerwono  Sole kwasu siarkowodorowego – wydziela się bezbarwny gaz o charakterystycznym zapachu ( zgniłych jajek) Na2S + 2HCl → ↑H2S + 2NaCl Druga obserwacja – umieszczony u wylotu probówki wilgotny papierek uniwersalny barwi się na czerwono  Sole kwasu octowego – czuć charakterystyczny zapach octu CH3COONa + HCOOH → CH3COOH + HCOONa Te reakcje służą również do porównywania mocy kwasów. bezwonny gaz (H2) 2CH3OH + 2Na → 2CH3ONa + ↑H2 5. jeżeli nie. czuć objawy) to kwas atakujący jest mocniejszy od tego w soli. Najsłabszy jest fenol. Jeżeli reakcja zachodzi (widać. Reakcje metali amfoterycznych z mocnymi zasadami w wyniku reakcji powstaje bezbarwny. Reakcje alkoholi z aktywnymi metalami W wyniku reakcji wydziela się bezbarwny. Reakcja zasadowych wodorków z kwasami w wyniku reakcji powstaje bezbarwny.

Wolne fluorowce łatwiej rozpuszczają się w chloroformie. Br. 1. Porównanie aktywności metali  Reakcja metali z kwasami – punkt II. Porównanie aktywności fluorowców  Bardziej aktywny fluorowiec wypiera ze związku mniej aktywny i sam wchodzi na jego miejsce. Inne Reakcja węgliku glinu (karbidu) z wodą – wydziela się bezbarwny. Objawem reakcji jest zmiana barwy roztworu. Dla fluoru nie stosujemy. 2. Wypieranie zasady słabszej z jej soli przez zasadę mocniejszą: Sole amonowe – wydziela się bezbarwny gaz o charakterystycznym zapachu NH4Cl + NaOH → ↑NH3 + H2O + NaCl .3  Wypieranie z soli metalu mniej aktywnego przez metal bardziej aktywny. Wyparty przez chlor brom barwi warstwę chloroformu na brązowo. zachodzą inne reakcje . bezwonny gaz – metan. dlatego przechodzą do tej warstwy ( można wstrząsnąć). Roztwory wprowadzamy do roztworów KI. KBr. .1  Reakcja metali z wodą – punkt II. Cl. tetrachlorometanu lub nawet benzyny. Br2(aq) – roztwór jasnobrunatny. Al4C3 + 12 H2O → ↑3CH4 + 4 Al(OH)3 Al4C3 + 12 HCl → ↑3CH4 + 4 AlCl3 PORÓWNANIE AKTYWNOŚCI III. Uwaga: aktywność metalu sprawdzamy w szeregu elektrochemicznym 6 . 2KBr + Cl2(aq) → 2KCl + Br2 roztwór barwi się na brązowo 2KCl + Br2(aq) → reakcja nie zachodzi – brak objawów Inny wariant tych reakcji: roztwory jak wyżej z dodatkiem chloroformu.I2(aq z KI lub w etanolu) – roztwór ciemnobrunatny. KCl.druga obserwacja – umieszczony u wylotu probówki wilgotny papierek uniwersalny barwi się na niebieskozielono 9.Cl2(aq) – roztwór lekko żółtawy. I . bezwonny gaz – acetylen: CaC2 + 2H2O → ↑C2H2 + Ca(OH)2 Reakcja węgliku glinu z wodą lub kwasem – wydziela się bezbarwny.8.aktywność fluorowców rośnie: F. Wyparty przez chlor lub brom jod barwi warstwę chloroformu na fioletowo. Tworzą się dwie warstwy.

Płytka metalowa zanurzona w roztworze soli innego metalu. podawać ją tylko. Jeżeli barwny kation ulega redukcji roztwór się odbarwia. Dodatkowo może następować zmiana zabarwienia roztworu. Większość reakcji zachodzi w roztworach: do roztworu jednej substancji dodajemy roztwór drugiej. jeżeli atomy metalu płytki utleniają się ( przechodzą do roztworu) roztwór przyjmuje charakterystyczne dla danego kationu zabarwienie. Jeżeli metal w roztworze jest bardziej aktywny niż metal płytki nie ma objawów reakcji. Jeżeli metal płytki jest bardziej aktywny niż metal w roztworze następuje wymiana: CuSO4 + Zn → ZnSO4 + Cu Objawy: na płytce pojawia się nalot. jeżeli jesteście jej pewni. Uwaga: jeżeli w pytaniu nie pytają o barwę osadu. Osady wodorotlenków  Rozpuszczalna sól + mocny wodorotlenek CuSO4 + 2NaOH → ↓Cu(OH)2 + Na2SO4 Jeżeli wodorotlenek jest amfoteryczny dalsze dodawanie zasady powoduje jego roztworzenie: Zn(NO3)2 + 2NaOH → ↓Zn(OH)2 + 2NaNO3 Zn(OH)2↓ + 2NaOH → Na2[Zn(OH)4] Wodorotlenek żelaza(II) utlenia się tlenem z powietrza do wodorotlenku żelaza(III) FeSO4 + 2NaOH → Na2SO4 + Fe(OH)2 ↓ 4Fe(OH)2↓+ O2 + 2H2O → 4Fe(OH)3 ↓ Fe(OH)2 . 1. CuSO4 + Zn → ZnSO4 + Cu : niebieski roztwór odbarwia się 2AgNO3 + Cu → Cu(NO3)2 + 2Ag : bezbarwny roztwór zabarwia się na niebiesko Ni(NO3)2 + Zn → Zn(NO3)2 + Ni : zielony roztwór odbarwia się Barwy kationów: Jon Barwa Jon Barwa Cu2+ niebieska Fe2+ jasnozielona Cr3+ od zielonej do fioletowej Fe3+ żółtobrunatna Ni2+ Zielona Co2+ różowa POWSTAWANIE OSADÓW IV. Osady kwasów Rozpuszczalna sól + kwas Na2SiO3 + 2HCl → ↓H2SiO3 + 2NaCl 7 . osad.zielonkawy osad przechodzi w Fe(OH)3 – brunatny osad Wodorotlenek manganu(II) utlenia się tlenem z powietrza do tlenku manganu (IV) MnSO4 + 2NaOH → Mn(OH)2↓ + Na2SO4 2Mn(OH)2↓ + O2 → 2MnO2↓ + 2H2O Mn(OH)2 – białawy (cielisty) osad przechodzi w MnO2 – brunatny osad 2.

można zaobserwować roztworzenie całkowite metalu jeżeli jest go niewiele i metal jest aktywny. Osady soli  kwas + zasada 2H3PO4 + 3Ca(OH)2 → ↓Ca3(PO4)2 + 6H2O  sól + kwas AgNO3 + HCl → ↓AgCl + HNO3  sól + zasada Ca(OH)2 + Na2CO3 → ↓CaCO3 + 2NaOH  sól + sól AgNO3 + NaCl → ↓AgCl + NaNO3  zasada + bezwodnik kwasowy Ca(OH)2 + CO2 → ↓CaCO3 + H2O  sól + bezwodnik kwasowy Ca(NO3)2 + CO2 + H2O → ↓CaCO3 + 2HNO3 ROZTWARZANIE OSADÓW (ZANIK OSADU) V. jeśli jest go mało a kwasu dużo. Jeżeli nie . Np. Oprócz obserwacji z tego punktu zaobserwujemy całkowite roztworzenie metalu. 8 .zmniejsza się masa próbki – ważenie przed i po reakcji. 1.2).  metal amfoteryczny + mocna zasada Zn + 2NaOH(aq) + 2H2O → Na2[Zn(OH)4] + ↑H2 Obserwacje: wydzielanie gazu. wrzucamy drugą lub do suchej substancji. Uwaga: realizacja poniższych reakcji: do roztworu jednej substancji wsypujemy.  metal szlachetny + kwas utleniający Punkt II. a kwas stężony.2. Dodatkowo można obserwować zabarwienie roztworu jeżeli powstaje barwny kation ( pkt. magnez na gorąco) 2Na + 2H2O → 2NaOH + ↑H2 Obserwacje: wydzielanie gazu też. metalu. zawiesiny – dolewamy roztwór drugiej.3. sód również się topi. III. szczypta wiórków cynkowych lub magnezowych. cały metal się roztwarza.  metal aktywny + woda (metale I i II grupy oprócz berylu. W przypadku większych granulek metalu obserwujemy zmniejszenie masy (ważenie przed i po reakcji). Tu zawsze bierzemy niewielką ilość metalu ( ze względu na ich wielką aktywność). Roztwarzanie metali  metal + kwas(aq) (metale o potencjale wyższym niż wodór) Zn + 2HCl → ZnCl2 + ↑H2 Obserwacja: wydzielanie się gazu. jeśli nie jest go zbyt dużo. zmniejszenie masy metalu lub całkowite roztworzenie.

3 P2O5 + 3H2O → 2H3PO4 Dodatkowa obserwacja: wprowadzenie wskaźnika kwasowo-zasadowego daje odpowiednie zabarwienie (odczyn kwasowy). CuSO4 (a właściwie kationy Cu2+ ) – niebieski  tlenek kwasowy + woda ( dotyczy tylko tlenków reagujących z wodą – patrz punkt I. Roztwarzanie osadów. Roztwarzanie osadów tlenków  tlenek zasadowy + woda ( trzeba zapamiętać. ich roztwory bezbarwne.  tlenek zasadowy i amfoteryczny + kwas CaO(s) + 2HCl(aq) → CaCl2 + H2O ZnO(s) + 2HCl(aq) → ZnCl2 + H2O Osad roztwarza się. Jeżeli nie będzie rozpuszczalna – osad nie zaniknie.  Wodorek zasadowy + kwas CaH2 + 2HCl → CaCl2 + ↑2H2 Obserwacje: osad roztwarza się. które reagują z wodą: tlenki metali I i II grupy oprócz tlenku berylu. I jeżeli tlenku nie jest zbyt dużo – wtedy roztwarza się tylko część. Wszystkie tlenki. bez zapachu gaz (H2). zawiesin wodorotlenków  wodorotlenek + kwas(aq) w nadmiarze NaOH(s) + HCl(aq) → NaOH + H2O Obserwacje: osad roztwarza się Cu(OH)2(s) + H2SO4(aq) → CuSO4 + 2H2O Obserwacje: osad roztwarza się – powstaje klarowny roztwór. wprowadzony wskaźnik kwasowo-zasadowy przyjmuje odpowiednią barwę (odczyn zasadowy). jeśli powstająca sól jest rozpuszczalna w wodzie – sprawdzać w tabeli rozpuszczalności. powstaje bezbarwny. powstaje bezbarwny.czarny. tlenek magnezu na gorąco) CaO(s) + H2O → Ca(OH)2 Obserwacje: rozpuszczenie osadu lub zanik osadu lub powstanie klarownego osadu. Jeżeli sól nie jest rozpuszczalna nie zaobserwujemy zaniku osadu. Dodatkowa obserwacja: wprowadzenie wskaźnika kwasowo-zasadowego daje odpowiednie zabarwienie (odczyn zasadowy). Roztwarzanie osadów zasadowych wodorków  Wodorek zasadowy + woda NaH + H2O → NaOH + ↑H2 Obserwacje: osad roztwarza się. ↓Ag2O + 2HCl(aq) → ↓2AgCl + H2O Może też nastąpić zabarwienie roztworu: CuO + H2SO4(aq) → CuSO4 + H2O CuO . Sprawdzamy w tabeli rozpuszczalności rozpuszczalność powstającej soli. bez zapachu gaz (H2) 4.2. o których tu mowa są białe. Cu(OH)2(s) + H2S → CuS↓ + 2H2O 9 . 3.

wydziela się gaz (CO2) CuS(s) +2HCl(aq) → ↑H2S + CuCl2 Obserwacje: osad roztwarza się.Obserwacje: niebieski osad(Cu(OH)2) zamienia się na osad czarnoniebieski (CuS) Wodorotlenek amfoteryczny + mocna zasada w nadmiarze Al(OH)3(s) + 3NaOH(aq) → Na3[Al(OH)4] Obserwacje: osad roztwarza się 5. CaSiO3(s) + HCl(aq) → CaCl2 + ↓H2SiO3  osad soli + zasada mocniejsza od soli w nadmiarze NH4Cl(s) + NaOH(aq) → NaCl + ↑NH3 + H2O Obserwacje: osad roztwarza się. Jeżeli tak. wydziela się gaz o charakterystycznym zapachu. Wymagane nierozpuszczalne kwasy to oba krzemowe i tylko ich sole sodowe. to początkowo powstanie osad. Tu nie ma zbyt wielkiego pola do manewru. Roztwarzanie osadów soli  osad soli + kwas mocniejszy niż kwas w soli w nadmiarze CaCO3(s) + 2HCl(aq) → CaCl2 + ↑CO2 + H2O Obserwacje: osad roztwarza się. MgCl2(s) + 2NaOH(aq) → 2NaCl + ↓Mg(OH)2 Trzeba też pamiętać czy aby powstały wodorotlenek nie jest amfoteryczny. 6. Trzeba sprawdzać w tabeli rozpuszczalności czy powstająca sól jest rozpuszczalna i czy powstający kwas jest rozpuszczalny. wydziela się gaz o charakterystycznym zapachu Trzeba sprawdzać w tabeli rozpuszczalności czy powstająca sól jest rozpuszczalna i czy powstający wodorotlenek jest rozpuszczalny. Roztwarzanie osadów kwasów  kwas + wodorotlenek w nadmiarze H2SiO3(s) + 2NaOH(aq) → Na2SiO3 Obserwacje: osad roztwarza się. który w nadmiarze zasady się roztworzy: AlPO4(s) + 3NaOH(aq) → ↓Al(OH)3 + Na3PO4 Al(OH)3(s) + NaOH → Na[Al(OH)4] 10 . potasowe i amonowe są rozpuszczalne.

Żelazo K2FeO4 czerwonofioletowy utleniacz KOH Fe2O3 czerwonobrunatny stopień utlenienia żelaza Fe(OH)3 czerwonobrunatny ogrzewanie reduktor utleniacz FeO czarny VI H2 SO4 KOH Fe(OH)2 zielonkawy III utleniacz H2 SO4 utleniacz ogrzewanie Fe2(SO4)3 żółtawy H2 SO4 KOH FeSO4 zielonkawy II utleniacz reduktor H2 SO4 Fe srebrny 0 Chrom K2CrO4 żółty H2 SO4 K2Cr2O7 pomarańczowy KOH Cr2(SO4)3 fioletowozielony utleniacz H2 SO4 CrSO4 niebieski H2 SO4 stopień utlenienia chromu H2 SO4 reduktor utleniacz KOH H2 SO4 VI Cr2O3 zielony III utleniacz H2 SO4 II O2 reduktor Cr srebrny 0 11 .ZMIANY BARWY OSADÓW I ROZTWORÓW VI.

Miedź stopień utlenienia miedzi CuO czarny ogrzewanie uwodnione Cu(OH)2 H2 SO4 lub HNO3 CuSO4 lub Cu(NO3)2 niebieski niebieski II reduktor utleniacz Cu2O czerwony utleniacz reduktor I H2 SO4 lub HNO3 reduktor Cu różowoczerwony 0 Mangan reduktor KOH KMnO4 fioletowy K2MnO4 zielony utleniacz KOH reduktor H2 SO 4 reduktor H2 O MnO2 brunatny reduktor VII stopień utlenienia manganu VI IV MnSO4 cielisty (bezbarwny) utleniacz II H2 SO 4 Mn srebrny 0 12 .