You are on page 1of 22

Stefan Metaal

Gentrification, een overzicht
1
R. Glass, ‘Aspects of
Change’, in: Centre
for Urban Studies (red.),
London. Aspects of
Change, Londen 1964,
p. xiii-xvi.

Gentrification

2
D.E. Gale, ‘Neighborhood
resettlement. Washington D.C.’, in: S.B. Laska &
D. Spain, Back to the
City. Issues in Neighborhood Renovations, Elmford 1980, p. 95-115.
3

OASE#73

Idem.

7
oase#73final.indd 7

19-06-2007 13:15:13

Gentrification, an Overview
1
Ruth Glass, ‘Aspects
of Change’, in: Centre
for Urban Studies (ed.),
London: Aspects of
Change (London, 1964),
xiii-xvi.

Gentrification

2
Dennis E. Gale, ‘Neighborhood Resettlement:
Washington D.C.’, in:
S. B. Laska and D. Spain,
Back to the City; Issues
in Neighborhood Renovations (Elmford, 1980),
95-115.
3

OASE#73

Ibid.

8
oase#73final.indd 8

19-06-2007 13:15:14

p.indd 9 19-06-2007 13:15:15 . Franzén. (noot 2). 51-77. Journal of the American Planning Association. 538-548. p. Smith. op. cit. een overzicht 4 M. ‘New social movements and gentrification in Hamburg and Stockholm: A comparative study’. OASE#73 Gentrification 6 N. Journal of Housing and the Built Environment. not people’. 9 oase#73final. 5 Gale.Gentrification. ‘Toward a theory of gentrification: a back to the city movement by capital. 20 (2005). 45 (1979).

Journal of the American Planning Association. 538-548. economically disadvantaged Kenmerken van de instroom Characteristics of influx Alternatieve jongeren. Sydney / Belleville. Sydney / Belleville. mixed. Parijs Ottensen. Journal of Housing and the Built Environment. studenten Alternative young people. 6 Neil Smith. 5 Gale. 20 (2005). op.indd 10 19-06-2007 13:15:16 . gemengd kansarm 100% Working class. not People’.Fig. students Voorbeelden Examples Ottensen. cit (note 2). Hamburg / New Town. 1 Drie fasen van gentrification / Three phases of gentrification Artistieke fase Artistic phase Improvisatie in vervallen arbeiderswoningen. lofts in oude fabrieken Improvisation in dilapidated working-class housing. 10 oase#73final. Hamburg / New Town. Paris Gentrification Staat van bebouwing State of buildings OASE#73 4 Mats Franzén. creatieve professionals. ‘Toward a Theory of Gentrification: A Back to the City Movement by Capital. 51-77. lofts in old factories Voorzieningen Facilities Actiecomités en galeries tussen afgegleden horeca en detailhandel Action committees and galleries among cafés and retail outlets past their prime Kenmerken zittende bevolking Characteristics of existing population Arbeidersklasse. 45 (1979). creative professionals. ‘Neighborhood Resettlement’. ‘New Social Movements and Gentrification in Hamburg and Stockholm: A Comparative Study’.

New York / Clapham North. residency duration goes up Westerpark. galleries.en afhaalzaken New cafés and restaurants. historiserende nieuwbouw. woonduur gaat omhoog Little influx. galeries. Bussum 1998. small theatres. kleine podia. Amsterdam / Prenzlauer Berg. Amsterdam / Prenzlauer Berg. urban regeneration. modehuizen. Stedebouw en burgerlijke vrijheid. advocaten Diminishing: expensive delis. Wagenaar. penthouses Over-restoration. coffee and take-out businesses Neemt af: dure delicatessenwinkels. new shops. law firms Coalitie van oorspronkelijke en nieuwe stedelingen Coalition of original and new urbanites Culturele en economische elite Cultural and economic elite Culturele middenklasse. Penthouses Nieuwe horeca. Stockholm Soho. kleurrijke gevels Partly renovated. Sydney Fashionable phase 7 M. De contrasterende carrières van zes Europese hoofdsteden. Sydney Soho. Berlin / Södermalm. fashion houses. immigrants Weinig instroom. historicising newbuilds. Berlijn / Södermalm. Londen / Balmain. colourful façades Overrestauratie.indd 11 19-06-2007 13:15:17 . stadsvernieuwing. New York / Clapham North. koffie. Stockholm Westerpark. immigranten Cultural middle class. London / Balmain. OASE#73 Gentrification Gemengde fase Mixed phase 11 oase#73final.Chique fase Gedeeltelijk gerenoveerd. nieuwe winkels.

but now acquires the characteristics of the fashionable phase Voorbeelden Examples Montmartre.Fig.indd 12 19-06-2007 13:15:18 . Paris / Greenwich Village. Londen Montmartre. London OASE#73 Gentrification Kenmerken Characteristics 12 oase#73final. 2 Gentrification met voorsprong / Gentrification with a head start Oude artistieke wijk Old artistic neighbourhood Is altijd ‘bohemien’ geweest. maar krijgt nu de kenmerken van de chique fase Was always ‘bohemian’. New York / Chelsea. New York / Chelsea. Parijs / Greenwich Village.

Amsterdam OASE#73 Gentrification Oud cultureel kapitaal Old cultural capital 13 oase#73final. Amsterdam Docklands. Amsterdam / Quartier Latin. Parijs Oud Zuid.indd 13 19-06-2007 13:15:19 . zonder de invloed van een zittende bevolking On former industrial sites near the centre. London / Eastern Harbour District. Londen / Oostelijk Havengebied. Paris Docklands. Amsterdam / Quartier Latin.Reconstructie Reconstruction Is altijd ‘bourgeois’ geweest maar krijgt nu ook de jongere bevolking van de chique fase Was always ‘bourgeois’ but now also gets the younger population of the fashionable phase Op voormalig industrieterrein nabij het centrum. without the influence of an existing population Oud-Zuid.

wealthier households. Sublet Inexpensive rental dwellings are sublet by those who are registered at the address. there is a large group of ‘marginal gentrifiers’ who genuinely need the inexpensive rental dwellings. by improving their amenities (point system). Versoepelde particuliere toewijzing Particuliere verhuurders hebben meer greep gekregen op wie ze mogen voordragen en de huurders hoeven aan minder overheidsvoorwaarden te voldoen. Relaxed private allocation Private landlords have acquired more control over whom they can favour and tenants have fewer government conditions to fulfil. 1998). voor een veelvoud van de wettelijk toegestane huurprijs. 3 Transformatie in Amsterdam / Transformation in Amsterdam . Merging Dwellings are merged by private owners as well as by housing corporations in order to attract larger. Improvement Private owners and housing corporations can raise rents significantly on dwellings that have become available. Reguliere bewoning Niet alle gentrifiers zijn rijke yuppen die scheefwonen. Stedebouw en burgerlijke vrijheid. De contrasterende carrières van zes Europese hoofdsteden (Bussum. Regular residency Not all gentrifiers are rich yuppies who live in housing far below their means. Splitting With a ‘splitting permit’. for far more than the legally permitted rent. ‘Skewed’ housing Many higher-educated people hold on to their inexpensive rental dwellings even as their incomes rise above the limit at which one is initially eligible for a subsidised rental dwelling.Ad-hoctransformatie Ad hoc transformation Scheefwonen Veel hoger opgeleiden blijven in hun goedkope huurwoning zitten als hun inkomen stijgt boven de grens waarop men aanvankelijk op een sociale huurwoning aanspraak maakt. Splitsen Met een splitsingsvergunning kunnen de individuele woningen in het pand worden verkocht. er is een grote groep ‘marginal gentrifiers’ die de goedkope huurwoningen daadwerkelijk nodig heeft. Onderhuur Goedkope huurwoningen worden doorverhuurd door degenen die op het adres staan ingeschreven.indd 14 19-06-2007 13:15:20 OASE#73 Creatief gebruik van de bestaande voorraad Creative use of the existing stock Gentrification Fig. the individual dwellings in the building can be sold. Opplussen Zowel particulieren als corporaties kunnen bij vrijgekomen woningen de huur aanzienlijk verhogen door de uitrusting van de woning te verbeteren (puntensysteem). 14 oase#73final. meer kapitaalkrachtige huishoudens aan te trekken. 7 Michiel Wagenaar. Samenvoegen Door zowel particulieren als corporaties worden woningen samengevoegd met het doel om grotere.

zoals het Oostelijke Havengebied of de Kop van Zuid. with both expensive and affordable housing. met zowel duurdere als goedkopere woningen. waarbij duurdere woningen aan de voorraad worden toegevoegd (net buiten de zone van gentrification) . (noot 6). op. 8 Smith. Reconstruction New-build on former industrial or dockland site.indd 15 19-06-2007 13:15:21 . such as the Eastern Harbour District of the Kop van Zuid. Herstructurering Grootschalige stedelijke vernieuwing wordt op dit moment vooral in de naoorlogse wijken uitgevoerd. met enerzijds kleine transformaties in de sfeer van splitsen.OASE#73 Gentrification Stedelijke vernieuwing Urban regeneration Reconstructie Nieuwbouw op voormalig industrie– of haventerrein. cit. Complex approach Small-scale urban regeneration in the pre-war city. with small transformations in the sense of splitting. Restructuring Large-scale urban regeneration is now taking place in post-war neighbourhoods. samenvoegen en opplussen en anderzijds duurzaam behoud van de beschermde voorraad. 15 oase#73final. merging and improvement on the one hand and sustainable preservation of the protected stock on the other hand. Complexgewijze aanpak Kleinschalige stedelijke vernieuwing in de vooroorlogse stad. whereby more expensive dwellings are being added to the stock (just outside the gentrification zone).

(note 6).indd 16 Gentrification Vraagzijde 19-06-2007 13:15:21 . 4 Theorieën over gentrification en hun consequenties / Theories on gentrification and their consequences Perspectief Varianten Drijvende kracht Perspective Aanbodzijde Supply side Driving force Omslag in grondprijs en woningmarkt Change in land price and housing market Variants Rent gap (Smith) Rent gap (Smith) Value gap (Hamnett) Value gap (Hamnett) Emancipatie (Fava) Emancipation (Fava) Demand side Opkomst nieuwe groepen in de stad Rise of new groups in the city Culturele middenklasse (Ley) Cultural middle class (Ley) Kleine huishoudens (Musterd) Small households (Musterd) Opkomst nieuwe economische sector Rise of new economic sector Consumptiemilieu Consumption environment Culturele omslag met focus op vermaak Cultural change with focus on entertainment Financiële centra (Sassen) Financial centres (Sassen) Creatieve stad (Florida) Creative city (Florida) Postmodern consumentisme (Featherstone) Postmodern consumerism (Featherstone) OASE#73 Productiemilieu Production environment 8 Smith. cit.Fig. 16 oase#73final. op.

Smith & P. Randolph.indd 17 19-06-2007 13:14:31 . ‘Tenurial transformations and the flat break-up market in London. Hamnett & B. in: N.Negatieve gevolgen Positieve gevolgen Negative consequences Positive consequences — Verdringing. Boston 1986. eenzijdigheid in suburb Uniformity in city. p. capital accumulation Financiële basis voor stadsvernieuwing Financial basis for urban regeneration Ongelijke kansen in stadsvernieuwing Unequal opportunities in urban regeneration Vrijheid voor alternatieve groepen Freedom for alternative groups Vervlakking met chique fase Homogenisation with fashionable phase Verlevendiging van de stad The city made livelier Verlies gemengde karakter Loss of mixed character Nieuwe bestemming oude wijken New uses for old neighbourhoods Eenzijdigheid in stad.). Williams (red. kapitaalaccumulatie Exclusion. The British condo experience’. 17 oase#73final. Gentrification of the city. uniformity in suburb — Polarisatie Polarisation — Groei culturele sector Growth of cultural sector Verdringen oude stadscultuur Exclusion of old urban culture Groei van vrij consumptiemilieu Growth of free consumption environment Disneyficatie Disneyfication OASE#73 Gentrification — 9 C. 129-152.

Gentrification of the City (Boston.indd 18 19-06-2007 13:14:32 . in: V. 1984). OASE#73 Gentrification 10 Sylvia F. 18 oase#73final. 129-152. ‘Tenurial Transformations and the Flat Break-Up Market in London: The British Condo Experience’. Randolph. Fava. Smith and P. The Apple Sliced: Sociological Studies of New York City (New York. ‘The Chosen Apple: Young Suburban Migrants’. 1986). Boggs.Gentrification.). in: N. an Overview 9 Chris Hamnett and B. G. F. Williams (eds. Fava and Judith DeSena. Handel and S.

indd 19 19-06-2007 13:14:34 .Gentrification. 2002. Handel & S. ‘The chosen apple: young suburban migrants’. Boggs. Ley. New York 1984.a. Reijndorp e.. (noot 3). OASE#73 Gentrification 13 D. Stedelijkheid op afstand. Fava. 19 oase#73final.F. Oxford 1996. op. Rotterdam 1998. cit. Buitenwijk. een overzicht 10 S. DeSena.F. The New Middle Class and the Remaking of the Central City. Fava & J. G. 12 A. in: V. 11 Florida. Sociological studies of New York City. The Apple Sliced.

indd 20 19-06-2007 13:14:35 . 1996).Gentrification. Ivan Nio and Birgitt Truijens. 20 oase#73final. an Overview 11 Richard Florida. The New Middle Class and the Remaking of the Central City (Oxford. Stefan Metaal. OASE#73 Gentrification 13 David Ley. Buitenwijk. Vincent Kompier. 1998). 12 Arnold Reijndorp. Leisure. 2002). stedelijkheid op afstand (Rotterdam. The Rise of the Creative Class – And How It’s Transforming Work. Community and Everyday Life (New York.

‘Interruptions: Testing the rhetoric of culturally led urban development’. 42 (2005). Vijgen & R. Stijlen en strategieën in het alledaags bestaan. Amsterdam 1986. een overzicht 14 J. OASE#73 Gentrification 17 M. The Global City. 21 oase#73final. Urban Studies. London. 15 S. p. Princeton 1991. 16 Florida. New York.Gentrification.indd 21 19-06-2007 13:14:36 . Stedelijke bevolkingscategorieën in opkomst. cit. van Engelsdorp Gastelaars. 889-911. Miles. Sassen. op. (noot 3). 2002. Tokyo.

Urban Studies. The Rise of the Creative Class. Tokyo (Princeton. 42 (2005). 1991). 889-911. cit. The Global City. ‘Interruptions: Testing the Rhetoric of Culturally Led Urban Development’. 22 oase#73final. New York. 1986). Stedelijke bevolkingscategorieën in opkomst. 1991).Gentrification. (note 11). 15 Saskia Sassen. Consumer Culture and Postmodernism (London. Gentrification 17 Malcolm Miles. Stijlen en strategieën in het alledaags bestaan (Amsterdam. London. op. OASE#73 18 Mike Featherstone.indd 22 19-06-2007 13:14:38 . an Overview 14 Jeanette Vijgen and Rob van Engelsdorp Gastelaars. 16 Florida.

parochiale plekken en passanten-openbaarheid.Gentrification. Den Haag 1991. Kompier & L. van der Land. Amsterdam 1999. 23 oase#73final. 123-129. Gentrification 20 J. V. 19 J.indd 23 19-06-2007 13:14:39 . Gadet. Voorlopers bij demografische veranderingen. Reijndorp. ‘Thuis in de uitstad’. Leefstijlen. Consumer Culture and Postmodernism. Londen 1991. in: A. OASE#73 21 H. de Haas. Publieke ruimte. Wonen in de 21e eeuw. p. Burgers & M. de Feijter. Jonge alleenwonende Amsterdammers over stedelijkheid. Featherstone. een overzicht 18 M. Rotterdam 1997.

Kompier and L. 20 Jos Gadet. parochiale plekken en passantenopenbaarheid. 1999).Gentrification. 1991). Publieke ruimte. ‘Thuis in de uitstad’. Leefstijlen. in: A. 123-129. an Overview 19 Jack Burgers and Marco van der Land. Jonge alleenwonende Amsterdammers over stedelijkheid (Amsterdam. Voorlopers bij demografische veranderingen (The Hague. OASE#73 Gentrification 21 Henk de Feijter. V. 24 oase#73final. Wonen in de 21e eeuw (Rotterdam. Reijndorp. de Haas. 1997).indd 24 19-06-2007 13:14:40 .

een overzicht OASE#73 Gentrification 22 D. Hamers.Gentrification.indd 25 19-06-2007 13:14:42 . Tijd voor suburbia. 25 oase#73final. Amsterdam 2003. De Amerikaanse buitenwijk in wetenschap en literatuur.

De Amerikaanse buitenwijk in wetenschap en literatuur (Amsterdam. 1991). OASE#73 Gentrification 23 Sharon Zukin.indd 26 19-06-2007 13:14:43 .Gentrification. Tijd voor suburbia. 26 oase#73final. an Overview 22 David Hamers. Landscapes of Power: From Detroit to Disney World (Berkeley. 2003).

Zukin. From Detroit to Disney World. 27 oase#73final. een overzicht OASE#73 Gentrification 23 S. Landscapes of Power.indd 27 19-06-2007 13:14:44 .Gentrification. Berkeley CA 1991.

OASE#73 Gentrification Gentrification. an Overview 28 oase#73final.indd 28 19-06-2007 13:14:45 .