You are on page 1of 32

P.G.

S, TS, BS LEÂ HOAØNG NINH

MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC
y Phaân bieät caùc loaïi thieát keá nghieân cöùu trong y hoïc
y Lieät keâ ñuùng caùc thaønh phaàn coát loõi cuûa töøng loaïi thieát

keáá
y Choïn löïa ñuùng thieát keá phuø hôïp vôùi caâu hoûi, muïc tieâu
nghieân cöù
nghien
cöu
u

CAÙC LOAÏI THIEÁT KEÁ CÔ BAÛN
y
1.
2.
3.

A. MOÂ TAÛ:
Baùo caùo töøng ca, haøng loaït ca ( case, case series
report)
Töông quan/ sinh thaùi ( correlational studies)
C ét ngang ( CrossCaé
C
sectional
i
l studies)
di )

Beänh Chöùng ( case. Ñoaøn heä hoài cöùu . Ñoaøn heä ( Cohort studies) 5. Ñoaøn heä tieân cöùu 5.1.2.CAÙC LOAÏI THIEÁT KEÁ CÔ BAÛN(TT) y B Phaân tích: Phaân tích quan saùt: 4.control studies) 5.

Thöû nghieäm laâm saøng coù nhoùm chöùng ngaãu nhieân ( Randomized controlled clinical trials) 7.Phaân tích: Phaân tích can thieäp 6.CAÙC LOAÏI THIEÁT KEÁ CÔ BAÛN(TT) y B. Thöû nghieäm coäng ñoàng( Community trials) 9. Thöû nghieäm thöïc ñòa( Field trials) 8. Giaù trò test chaån ñoaùn ( Validating diagnostic tests) .

4 BÖÔÙC QUAN TRONG TRONG LAÄP KEÁ HOAÏCH VAØ TRIEÅN KHAI MOÄT THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU y Baát kyø loaïi thieát keá nghieân cöùu caàn theo 4 böôùc coát loõi sau ñaây: 1. Xöû ly lyù va vaø phan phaân tích döõ dö lieäu . Laáy maã mau u 3. Choïn daân soáá laááy maããu/ daân soáá muïc tieâu 2 Lay 2. Ñaùnh giaù. ño luôøng caùc bieán soá 4 Xö 4.

4 BÖÔÙC QUAN TRONG TRONG LAÄP KEÁ HOAÏCH VAØ TRIEÅN KHAI MOÄT THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU(TT) y Böôùc 1: Choïn daân soá laáy maãu/ daân soá muïc tieâu y y Dann so Daâ soâ muï mucc tieu: tieâu: daâ dan n soá so ngoaï ngoaii suy ( höông höôûng lôi) lôïi) keá kett qua quaû cöùu Daân soá laáy maãu: daân soá maø maãu töø ñoù caù theå ñöôïc laáy ra nghieân nghien y Böôc Böôùc 2: Chon Choïn maã mau u y Ruùt ra caùc caù theå cho ñuû côõ maãu baèng caùc kyõ thuaät laáy maãu khoa hoïc( löu yù: khoâng coù nhoùm chöùng hay nhoùm so saùnh trong nghieân cöùu moâ taû) y Böôc Böôùc 3: Thu thaäp. ño caù cacc bien bieán soá so tren treân caù cacc ca caù the theå cuûa maãu ( ñaùnh giaù caùc bieán soá) y Böôùc 4: Keá hoach ï xöõ lyù y vaø pphaân tích döõ lieääu .

ngoaïi truù beänh vieän.BAÙO CAO CAÙO CA& HANG HAØNG LOAÏ LOAT BAO T CA (CASE &CASE SERIES REPORT) y Case : nghieân cöùu caùc tính chaát. neàn taûng ñeå phaùt hieän beänh môùi y Case series: nghien nghieân cöu cöùu ñeå ñe xac xaùc ñònh cai hay gaëp. coäng ñoàng . ñaëc tröng baát thöôøng cuûa beänh. phoå pho bieán laøm neàmn taûng ra caùc quyeát ñònh treân laâm saøng y Ñoái töôïng cuûa 2 loaïi nghieâ g n cöùu naày laø beänh nhaân noäi. clinic.

BAÙO CAO CAÙO HAØ NG LOAÏ LOAT BAO HANG T CA (CASE SERIES REPORT) y Thöôøng duøng vaøo caùc muïc ñích sau ñaây: y y y y 1.Xaùc ñònh tyû suaát coøn soáng ( survival rates) y Thieát keá töông ñoái ñôn giaûn: y y y y Choïn löïa ñoái töôïng Thu thaäp döõ dö lieäu Phaân tích döõ lieäu Khoâng coù nhoùm so saùnh hay nhoùm chöùng .Xaây döïng caùc tieâu chuaån chaån ñoaùn 2 Xay 2. Xaùc ñònh caùc yeáu toá tieân luôïng 4. X â döï dö ng cacù chæ hæ ñònh ñò h ñi ñieu à trò tò 3.

Tuyø thuoäc vaøo nhaäp vaø saún coù? . thì bieán soá ñoù chæ xuaát hieän khi côõ maãu lôùn . Beänh nhaân cuõ: tin caäy? Hoaøn chænh? Thöôøng khoâng caàn xaùc ñònh côõ maãu y y Tuy nhieân söï xuaát hieän bieán soá phuï thuoäc vaøo taàn soá bieán soá khaûo saùt. Choïn daân soá nghieân cöùu: y y y Beänh nhaân môùi B änh nhan Beä h â cuõ y y y .THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU HAØNG LOAÏT CA 1. neáu bieán soá hieám gaëp.

seõ raát höûu ích trong nghieân cöùu caùc dieãn bieán laâm saøng caùc ca beänh . clinic trong moät thôøi khoaûng naøo ñoù thoaû caùc ñònh nghóa hay tieâu chuaån chaån ñoan chan ñoaùn ñeu ñeàu ñöôï ñöôcc ñöa vao vaøo nghien nghieân cöu cöùu y 3. Choïn löïa ñoái töôïng: y Ñoái töôïng ñöôïc choïn tuyø thuoäc vaøo chaån ñoaùn y Coù theå taát caû caùc ñoái töôïng nhaäp vieän.THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU HAØNG LOAÏTCA(tt) y 2. Ñaùnh giaù caùc bieán soá y Co Coù the theå tö töø khôi khôûi phat phaùt cho ñen ñeán keá kett thuc thuùc tien tieán trình beänh y Neáu quan saùt trong thôøi gian daøi.

outcome/subgroup . Tham soá thoáng keâ thöôøng duøng: y Caùc soá ño trung taâm y Caù C ùc soáá ñ ño phaâ h ân taùùn y Phaân phoái taàn soá/ group/ class y .THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU HAØNG LOAÏT CA y 4. Phaân tích döõ lieäu: y Muïc ñích chính cuûa cases series laø moâ taû dieãn bieán beänh/ caùc khía caï canh nh lam laâm sang saøng coù co the theå phan phaân tích döôù döôii daï dang ng ñònh luôï luông ng.women.Whole group: age/sex/outcome y .Subgroup: smoker/men.

THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU HAØNG LOAÏT CA(TT) y Haïn Cheá cuûa thieát keá y Bias group y Khoâng xaùc ñònh/ khoâng bieát daân soá nguy cô y Thieáu nhoùm so saùnh ñöôïc .

heä quaû quan taâm treân caùc caùc theå y Böôc Böôùc 4: y Tính caùc chæ soá caàn thieát .CAÙC BÖÔÙ C THIET THIEÁT KE KEÁ CAC BÖÔC (Cases series report) y Böôùc 1: y Quyeát ñònh choïn beänh nhaân cuõ/ môùi Xaùc ñònh thôø Xac thôii khoaû khoang ng thu nhaän beänh nhaâ nhann sao cho ñaùp öùng ñöôïc muïc tieâu nghieân cöùu y Böôùc 2: y Choïn caùc ñoái töôïng döïa treân ñònh nghóa ca beänh /tieâu chuaåån nhaän vaøo nghieân cöùu y Böôùc 3: y Ño. quan saùt caùc bieåu hieän laâm saøng.

NGHIEÂN CÖÙU CAÉT NGANG y Cross sectional survey ( Ñieàu tra caét ngang) y Prevalence P l study d (N (Nghieâ hi ân cöùùu tyûû suaáát/ leä l ä hieän maéc) y La Laø moät dang daïng cuû cuaa nghieâ nghienn cöu cöùu moâ mo ta taû y Giuùp xaùc ñònh tyû suaát( tyû leä) hieän maéc y Giup Giuùp xac xaùc ñònh nhoù nhom m daâ dan n soá so nguy cô y Giuùp hình thaønh giaû thuyeát giöõa 2 bieán soá ( nhaânquaû) y Khoâng xaùc ñònh ñöôïc moái quan heä thôøi gian giöõa nhaân vaø quaû.thöôøng khoâng theå keát luaän veà moái quan h ä à .

THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU CAÉT NGANG y 1. Ño ñaïc/ ñaùnh giaù caùc bieán soá: ño cuøng luùc: y “nhaâ nhan n va vaø qua quaû”. Xöû lyù vaø phaân tích döõ lieäu y Tyû leä hieän maéc y Nhoùm daân soáá nguy cô y Soá ño moái quan heä giöõa yeáu toá coù theå nguy cô vaø beänh taät . Choïn daân soá nghieân cöùu ( laáy maãu ñaïi dieään) di y 3. y “ yeáu toá nguy cô vaø beänh taät” y “yeá y u toá taùc ñoäng vaø heä qquaû( out come)” y 4. Choïn daân soá muïc tieâu y 2.

y Böôùc 3: y y y Ño cac caùc bien bieán soá so tren treân taá tatt ca caû cac caùc ñoi ñoái tuôï tuông ng treâ tren n maã mau u Ño trò soá bieán quan taâm nghieân cöùu/ caùc bieán “ nhaân. neáu coù” Coâng cuï ño luôøng ñaûm baûo tính giaù trò vaø tính tin caäy y Böôc Böôùc 4: y y y xöõ lyù vaø phaân tích döõ lieäu Xaùc tònh tyû leä hieän maéc Xaùc dònh caùc nhoùm daân soá nguy cô .CAÙC BÖÔÙC THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU CAÉT NGANG y Böôùc 1: y Choïn daân soá muïc tieâu: ( daân soá maø taùc giaû muoán ngoaïi suy keát quaû nghieân cöùu ) y Böôùc 2: y y Choïn daân soá nghieân cöùu ( maãu) Duøng phuông phaù Dung phapp choï chon n mau maãu ngau ngaãu nhieâ nhien. n nham nhaèm ñaï ñaii dieän döôï döôcc cho dan daân soá muïc tieâu. quaû.

caùc beänh coù thôøi kyø tieàm aån daøi y Reû R û vaøø nhanh h h so vôùùi ñoaø ñ øn heä h ä .NGHIEÂN CÖU CÖÙU BEÄNHH CHÖNG CHÖÙNG NGHIEN ( CASE-CONTROL STUDIES) y Coù 2 nhoùm: beänh vaø chöùng. y Ñaùnh giaù nhieàu yeáu toá nguy cô y Nghieân cöùu caùc beänh hieám.

coäng ñoàng Ñuû soá cho p pheùp kieåm ñònh ò ggiaû thuyeá y t Choïn daân soá nghieân cöùu: ca beänh. loaïi ra Ca chöùng cuøng nguoàn vôùi ca beänh: beänh vieän. ca cuõ Ñuû côû maãu Ca chöùng: tieâu chuaån nhaän vaøo. loaïi ra. Beänh vieän. Ca beänh: ca môùi. laùng gieàng… Ñuû côõ maããu Chöùng/ beänh: 1/1-4/1 Matching(y/n) . Choïn daân soá laáy maãu: ♦ ♦ 2. ca chöùng ♦ ♦ ♦ ♦ ♦ ♦ ♦ ♦ Ca beänh: tieâu chuaåån nhaän vaøo. hoï haøng.THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU BEÄNH CHÖÙNG 1.

THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU BEÄNH CHÖÙNG(tt) 3. cuøøng khoâ kh âng vaø thôøi gian . cuøøng theå h å caùùch ñ ño. Ño löôøng/ ñaùnh giaù yeáu toá nguy cô: y Coâng cuï ño luôøng coù tình giaù trò vaø tin caäy cao y Ño bieán soá nguy cô vaø gaây nhieãu treân caû 2 nhoùm beänh vaø chöùng y Ño Ñ cuøøng moäät coââng cuï.

c Yes a c No b d . 95% CI ( OR) Kieåm soaùt taùc ñoääng laøm nhieãu Yeáu toá nguy cô Beänh Yes No OR = a. Phaân tích döõ lieäu: y y y y Ñaëc tröng neàn taûng nhoùm beänh vaø chöùng S saùùnh caùùc ñaë So ñ ëc tröng t ö treâ t ân ôû 2 nhoù h ùm beä b änh vaøø chöù höùng O.THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU BEÄNH CHÖÙNG(tt) 4.d/ b.R ( Odds ratio): tyû soá cheânh.

CAÙC BÖÔÙC THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU BEÄNH CHÖÙNG y Böôùc 1: Choïn moät maãu ca beänh thuaàn nhaát y Böôc Böôùc 2: Choï Chon n moät maã mau u ca chöng chöùng thuan thuaàn nhaát y Böôùc 3: Ño bieán soá ñoäc laäp treân caû 2 nhoùm beänh vaø chöùng y Böôùc 4: Tính vaø so saùnh taàn soá caùc bieán ñoäc laäp ôû ô ca caû 2 nhom. nhoùm OR. OR 95% CI (OR) .

NGHIEÂN CÖÙU ÑOAØN HEÄ y ÖU y Cho pheùp ñaùnh giaù nhieàu heä quaû do moät yeáu toá tieáp xuùc y Cho pheùp khaûo saùt ñöôïc taùc ñoäng cuûa caùc yeáu toá tieáp xuùc hieám gaëp y Moi Moái quan heä thôi thôøi gian ñöôï ñöôcc xaù xacc ñònh y Haïn cheá ñöôïc sai leäch heä thoáng khi xaùc ñònh tình traïng tieáp xuùc y Tính ñöôïc tyû suaát beänh môùi .

NGHIEÂN CÖÙU ÑOAØN HEÄ y NHÖÔÏC y Khoâng hieäu quaû ñoái vôùi beänh hieám y Toán thôøi gian vaø kinh phí y Ñoaøn heä hoài cöùu: caàn coù hoà sô ñaày ñuû. coù giaù trò y Maá M át ñ ñoáái töô töôïng coùù th theåå aûûnh höôûng tôùi tí tính h giaù i ù ttròò kkeáát quaûû nghieân cöùu .

prognostic factor. ♦ ♦ Nguoàn ñuû côõ maãu caàn cho nghieân cöùu: daân soá chung. XÖÛ LYÙ&PHAÂN TÍCH DÖÕ LIEÄU 4. Coâng cuï ño ñaït heä quaû phaûi ñaûm baûo tính giaù trò vaø tin caäy. daân soá ñaëc bieät Daân soá oån ñònh CHOÏN NHOÙÙM TIEÁÁP XUÙÙC &KHOÂÂNG TIEÁÁP XUÙÙC 2. survival rate… Test thoáng keâ nguy cô töông ñoái: RR= a/a+b / c/c+d 95%CI (RR) . ♦ ♦ Ñaùnh giaù nhö nhau giöõa 2 nhoùm: khoâng.NGUYEÂN TAÉC THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU ÑOAØN HEÄ CHOÏN DAÂN SOÁÁ LAÁÁY MAÃÃU: 1. thôøi gian. ♦ ♦ Caøng töông ñoàng giöõa 2 nhoùm caøng toát Ñaûm baûo chaéc chaén coù/ khoâng coù tieáp xuùc ♦ ♦ ♦ Xay ñöï Xaâ ñöng ng tieâ tieu chuan/ ch aån/ coâ cong ng ccuï ño lluông ôøng co coù gia giaù trò vaaø tin caäy Xaây döïng tieâu chuaån ñöa vaøo vaø loaïi ra Ñaûm baûo heä quaû (outcome)chöa xaõy ra ÑO LUÔØNG/ ÑAÙNH GIAÙ HEÄÄ QUAÛ Q 3. ♦ Tính caùc chæ soá caàn thieát: ♦ ♦ ♦ Ñaëc tröng 2 nhoùm Caùc heä quaû giöõa 2 nhoùm: beänh taät.

coâng cuïño löôøng heä quaû y Phuông phaùp ñaùnh giaù nhö nhau treân caû 2 nhoùm tieáp vaø khoâng tieáp xuùc y BÖÔC BÖÔÙC 4: y Caùc soá ño ñaëc tröng treân 2 nhoùm y Caùc tyû leä heä quaû treân 2 nhoùm .CAÙC BÖÔÙC TRONG THIEÁT KEÁ NGHIEÂN CÖÙU ÑOAØN HEÄ y BÖÔÙC 1: y Choïn daân soá laáy maãu (choïn daân soá oån ñònh) y BÖÔC BÖÔÙC 2: y Choïn nhoùm tieáp xuùc khoâng tieáp xuùc y Xaây döïng caùc tieâu chuaånxaùc ñònh/coâng cuï ño löôøng tieáp xucù y BÖÔÙC 3: y Ñaùnh giaù heä quaû: tieâu chuaån.

NGHIEÂN CÖÙU CAN THIEÄP y CAÙC DAÏNG KHAÙC: y Thöû nghieäm laâm saøng y Thöû nghieâm thöïc ñiaï y Thöû nghieäm coäng ñoàng y Muï M c ñí ñích: h y Ñaùnh giaù moät giaûi phaùp can thieäp: trò lieäu. döï phoøng y 3 vaá vann ñe ñeà can caàn löu y: yù: y Y ñöùc y Tính khaû thi y Giaù thaønh .

NGUYEÂN TAÉC THIEÁÁT KEÁÁ NGHIEÂN CÖÙU CAN THIEÄP y 1. PHAÂN PHOÁI VAØO 2 NHOÙM: Can thieäp/khoâng can thieäp y Phan Phaân phoi phoái ngau ngaãu nhieâ nhien n y 3. ÑAÙNH GIAÙ/ ÑO LÖÔØNG HEÄ QUAÛ y y Coâng cuï ño löôøng coù giaù trò vaø tin caäy y Muø: dôn.LÖÏA CHOÏN DAÂN SOÁ LAÁY MAÃU y 3 thöù baäc daân soá y Daân soá tham khaûo y Daâ D ân soáá thö thöïc nghieä hi äm y y y y Ñuû côõ maãu Ñuû heä quaû Thoâng tin ñuû vaø chính xaùc D ân soáá nghieâ Daâ hi ân cöù öùu y 2. ñoâi… y Heä quaû cao vaø ñoàng nhaát y 4. PHAÂN TÍCH DÖÕ LIEÄU y Taát caû caùc ñoái tuôïng ñöa vao ñeàu phaûi phaân tích y So saùnh caùc chæ soáá neàn giöõa 2 nhoùm .

ñoääng vieân tham ggia y Böôùc 3: ño löôøng heä quaû y y Coâng cuï ño löôøng nhö nhau giöõa caùc nhoùm Thöïc hieän caùc bieän pphaùp muø y Böôùc 4: phaân tích keát quaû y y Nguyeân taéc: phaân tích taát caû caùc ñoái töôïng ñöa vaøo nghieân cöùu So saùnh heä qua giuõa caùc nhoùm baèng caùc test thoáng keâ thích hôïp . ñuû tieâu chuaån ñöa vaøo maãu y Böôùc 2: Choïïn daân soá nghieâ g n cöùu y Phaân phoái ngaãu nhieân vaøo 2 nhoùm y Trieån khai cheá ñoä can thieäp: ñieàu trò vaøo caùc nhoùm( keå caû placebo) y Coù keá hoaïïch giaù g m saùt theo doõi söïï chaáp haønh..CAÙC BÖÔÙC TRONG THIEÁÁT KEÁÁ NGHIEÂN CÖÙU CAN THIEÄP y Böôùc 1: Choïn daân soá thöïc nghieäm ( laáy maãu): ñuû côõ maãu. oån ñònh.

ñoaùn + a// a+c a/ a+b b d ngöôøøi khoeû kh û ñoää ñaë ñ ñ ëc hieä hi äu d/b d/b+d d T.NGHIEÂN CÖU CÖÙU TÍNH GIAÙ NGHIEN GIA TRÒ CUÛA TEST CHAÅN ÑOAÙN y Tình traïng beänh Coù beänh Khoâng beänh y Keát quaû test y Döông a y AÂm c y Toåång ngöôøøi beä b nh y Tính gía trò: y Ñoä Ñ ä nhaï h y: y T.ñoaùn (-) c/c+d .

THIEÁÁT KEÁÁ NGHIEÂN CÖÙU TÍNH GIAÙ TRÒ CUÛA TEST CHAÅN ÑOAÙN y Choïn daân soá nghieân cöùu: y 2 nhoùm : beänh/ nghi ngôø maéc beänh( case) Kh âng beä Khoâ b änh/ beä b änh khaù kh ùc ( control) t l) y Xeáp loaïi caùc ñoái töôïng: y Tieu Tieâu chuan chuaån vang vaøng y Ño ñaïc caùc bieán: y Tieán haønh thöû nghieä g äm test môùi treân vcaùc ñoái töôïïng y Phaân tích döõ lieäu: y y Ñoää nhay. döông . ïy. ñaëëc hieääu Gía trò tieân ñoaùn aâm.

Tính ñoä nhaïy vaø ñoä ñaëc hieäu töôïng ( cases & .ÖÔÙC THIEÁÁT KEÁÁ TÍNH Í 4 BÖÔÙ GIAÙÙ TRÒ CUÛÛA MOÄÄT TEST CHAÅN ÑOAÙN MÔÙI y 1. Choïn ñoái töôïng beänh/ khoâng beänh y 2. Xaùc ñònh chaån ñoaùn döôïc treân tieâu chuaån vaøng ñeå xeááp nhoùm y 3. Tieán haønh test môùi treân caùc ñoái noncases) y 4.