You are on page 1of 7

Ðñùôüãëõðôï

1 από 7

http://www.aee.gr/hellenic/7protosculpture/protosculpture.html

ΟΙ ΜΕΣΟΠΛΕΙΣΤΟΚΑΙΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ;
∆ρ Νίκος Α. Πουλιανός
(∆ηµοσιεύθηκε στις ανακοινώσεις του XVI Συµποσίου Προϊστορικής Τέχνης στη Valcamonica της
Ιταλίας, 24-29 Σεπτ. 1998. Εκδ. Prof. E. Anati.)
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Mία αρχέγονη, πιθανότατα ανθρωπόµορφη, αναπαράσταση βρέθηκε στο λιγνιτωρυχείο Καρδιάς
Πτολεµαΐδας της ∆ΕΗ, σε βάθος 10 -12 περίπου µέτρων από την επιφάνεια του εδάφους.
Αναπαριστά µία όρθια φιγούρα που αποτελείται από τρία περίπου ίσα
µέρη, το κεφάλι, το σώµα και τα πόδια, συνολικού ύψους 233 χλστ. και
µέγιστου πλάτους 151 χλστ. Αποτελείται από συµπαγή λευκό λεπτοφυή
ασβεστιτικό ψαµµίτη, ο οποίος εµπεριέχει ενσωµατωµένες µικρές
ασβεστολιθικές πέτρες. Η περιοχή που αντιστοιχεί στα µάτια και τα
ρουθούνια έχει πιθανότατα λαξευτεί και τέσσερις µικρές πέτρες έχουν
παραµείνει µέσα στις κοιλότητές τους. Στην κάτω κοιλιακή χώρα
απαντάται ένας φαλλός, ύψους 16 χλστ. και διαµέτρου 30 χλστ. Η
επεξεργασία του γλυπτού συµπληρώνεται από µία (όµοια) τριπλή
προσπάθεια διάτρησης του ψαµµιτικού πετρώµατος. Η πρώτη βρίσκεται
στην πλάτη και φτάνει τα 10 χλστ. βάθους. Η δεύτερη έγινε αµφίπλευρα
στο λαιµό (βάθους 22 χλστ. από δεξιά και 31 χλστ. από αριστερά). Η τρίτη
είναι επίσης αµφίπλευρη, αλλά διαπερνά όλη την περιοχή των ώµων,
σχηµατίζοντας µία κυλινδρική µικροσήραγγα µήκους 100 χλστ. Οι οπές
τους παρουσιάζουν όλες την ίδια διάµετρο 10-12 χλστ.
Σύµφωνα µε τις πάρα πάνω παρατηρήσεις εξάγεται το συµπέρασµα ότι
ένας προϊστορικός άνθρωπος βρήκε το ψαµµιτικό πέτρωµα που
παρουσίαζε ήδη µία σχηµατοποιηµένη µορφή και το επεξεργάστηκε πάρα
πέρα. Το αντικείµενο ονοµάστηκε ?Το Πρωτόγλυπτο της Μακεδονίας?
και η στρωµατογραφική του θέση δείχνει µία ηλικία 500-800.000 περίπου
ετών.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η Ανθρωπολογική Εταιρεία Ελλάδος από το 1968 προωθεί ένα πρόγραµµα ανασκαφικών και
επιφανειακών ερευνών γύρω από την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή του σπηλαίου Πετραλώνων
Χαλκιδικής. Το πρόγραµµα αυτό περιλαµβάνει τον εντοπισµό και τη διάσωση των
παλαιοανθρωπολογικών ευρηµάτων της λεκάνης Εορδαίας (∆. Μακεδονία). Η παρούσα ανακοίνωση
αναφέρεται στην ανακάλυψη µίας πέτρινης αναπαράστασης, πιθανότατα ανθρωπόµορφης, ύψους 232
χλστ. και βάρους 3 κιλών. Βρέθηκε το 1985-6 από τον τεχνικό της ∆.Ε.Η. κ. Κώστα Παπακωνσταντίνου,
στο (ανενεργό) Νότιο λιγνιτωρυχείο της ∆ΕΗ στην Καρδιά Πτολεµαΐδας , σε βάθος 10-12 περίπου µέτρων
από την επιφάνεια του εδάφους. Σύµφωνα µε τον ίδιο, το αντικείµενο κέντρισε την περιέργειά του, σε
σηµείο να το περισυλλέξει και να το µεταφέρει σπίτι του, θεωρώντας όµως παράλληλα ότι είναι απλά µία
παράξενη πέτρα. Στο τέλος του 1993 πληροφορήθηκε σχετικά µε τη δράση του Παραρτήµατος
Πτολεµαΐδας της Α.Ε.Ε., το οποίο είχε επανενεργοποιηθεί µε δική µου ευθύνη δύο χρόνια νωρίτερα και
αποφάσισε να το προσκοµίσει για εξέταση. Στο ίδιο παράρτηµα διάφορα άλλα παλαιοντολογικά και
παλαιολιθικά ευρήµατα της Α.Ε.Ε. από την περιοχή έχουν διασωθεί µε τη βοήθεια της ∆ηµαρχίας και της
Πολιτιστικής Επιτροπής της Ε.Ε. (Για περισσότερες λεπτοµέρειες βλ. Poulianos A. N., 1977. Poulianos A.
N. & Poulianos N. A., 1980, 1994 and Poulianos N. A. 1998a,b).
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Το περίγραµµα του αντικειµένου παρουσιάζει το σχήµα µίας όρθιας µορφής, η οποία διαχωρίζεται
σε τρία περίπου ίσα µέρη. Το κεφάλι µε τα µάτια, τη µύτη και το λαιµό, το σώµα και ακολουθεί η
λιγότερο ευκρινής περιοχή των ποδιών.
Το υλικό του αποτελείται από συµπαγή λευκό λεπτοφυή ασβεστιτικό ψαµµίτη µε προσµίξεις

30/3/2007 12:32 πµ

α αριστερά. το προεξέχον µέρος αυξήθηκε κατά άλλα 1 έως 4 χλστ. τα οποία βρίσκονται τοποθετηµένα πάνω σε µία ογκώδη προεξέχουσα "µουσούδα". πίσω από τα µάτια. πλάτος 79 χλστ. πριν από τη λάξευση. Για παράδειγµα..). αλλά ακατέργαστα βρέθηκαν στην ίδια περιοχή. Με τη σειρά του. Η δεύτερη έγινε αµφίπλ αντιστοιχία µε τον "σβέρκο". Το πιο εντυπωσιακό πάντως χαρακτηριστικό τού αντικειµένου και που επιβεβαιώνει ακόµη περισσότερο τις προηγούµενες παρατηρήσεις. Η πρώτη αφορά τη σύγκριση µε άλλα πετρώµατα παρόµοιας φύσεως. όλο το πέτρωµ έχει επικαλυφθεί από λεπτότατη γκριζοκίτρινη άργιλο. από την αρχέγονη αναπαράσταση) και άλλα δύο από τον γράφοντα στο λιγνιτωρυχείο Αµυνταίου.). και βάθος 20 χλστ. και βάθους 7 χλστ.).. είναι η τριπλή προσπάθεια διάτρησης του σώµατος αυτού του αρχέγονου πρωτόγλυπτου. Ο βαθµός επεξεργασίας της αναπαράστασης ποικίλει' ορισµένες περιοχές είναι περισσότερο επεξεργασµένες από άλλες. και προσθιοπίσθιο µήκος 106 χλστ.. Επιπρόσθετα µπορεί να αναφερθεί η ύπαρξη ορισµένων επιπλέον χαράξεων. τα σαν ?χιονάνθρωπου? (ηµιτελή) στρογγυλοποιηµένα πόδια (το καθένα διαµέτρου περίπου 55 χλστ. Το ίδιο παρατηρείται και στην περιοχή των ρουθουνιών (διαµέτρου 1 περίπου χλστ.) έχουν υποστεί χαράξεις οι οποίες προέρχονται από απότοµα κοψίµα πάνω στα νερά του ψαµµίτη. Παπακωνσταντίνου στο ίδιο ανενεργό ορυχείο Καρδιάς (30 µ. αλλά µόνο από τη µία πλευρά και για ένα βάθος 10 χλστ.) έχει σχηµατιστεί κυρίως από τα φυσικά νερά τού πετρώµατος. και βάθος 16 χλστ. β) στην έξω πλάγια επιφάνεια του αριστερού ποδιού. Από τα πάρα πάνω συµπεραίνεται ότι το γκριζοκίτρινο χρώµα που καλύπτει τ υπό εξέταση αντικείµενο οφείλεται στο γεγονός ότι η επιφανειακή του κρούστα έχει σχεδόν ε αποµακρυνθεί τεχνητά κατά την επεξεργασία του (ενώ δηλ. η πιο επεξεργασµένη εµφανίζεται να είναι η κοιλιακή χώρα ? όντας πιο άγριας υφής και λιγότερο λεία.html χαλαζία και εµπεριέχει ενσωµατωµένες µικρές ασβεστολιθικές πέτρες.) και βρίσκονται: α) στο άκρο αριστερό τµήµα του λαιµού. Η πρώτη έγινε στην "πλάτη". Στην περίπτωση των µατιών µοιάζουν µε επιπρόσθετα εµφυτευµένους βολβούς. και σε απόσταση 3-4 χλστ. ύψους 16 χλστ. που παρουσίαζε ήδη µία σχηµατοποιηµένη µορφή. και διαµέτρου 30 χλστ. από δεξιά και 31 χλστ. στο ύψος της µέσης και πάνω από το αριστερό πόδι. έχει σκούρο γκρίζο χρώµα (παρόµοιο µε αυτό που έχουν οι άλλες προεξέχουσες αχρησιµοποίητες µικρές πέτρες). επεξεργάστηκε πάρα πέρα από έναν προϊστορικό άνθρωπο.) και το πίσω µέρος σώµατος δείχνουν λιγότερο επεξεργασµένα. Όλες οι 30/3/2007 12:32 πµ . και όπως δείχνουν οι παρατηρή στερεοµικροσκόπιο. Στο κάτω τµήµα της απαντάται ένας φαλλός. Αντίθετα. Η εξωτερική τους επιφάνεια καλύπτεται από γκρίζα άµµο. Αυτές. και βάθους 2-3 χλστ. Η µέση είναι σχετικά λεπτή και δεν ξεπερνά το µήκος της κεφαλής (106 χλστ. ενώ το αριστερό δύο µικρότερες (διαµέτρου 12 περίπου χλστ. Μετά τη λάξευση. Το δεξί µάτι εµπεριέχει µία µικρή πέτρα (22 x 10 χλστ. η περιοχή των κοιλωµάτων που αντιστοιχεί σε ζεύγος οφθαλµών (το αριστ παρουσιάζει µήκος 31 χλστ. το στρογγύλεµα που παρουσιάζει το άνω µέρος που αντιστοιχεί στο κεφάλι (ύψος 93 χλστ.gr/hellenic/7protosculpture/protosculpture. Η µακροσκοπική εξέταση του αντικειµένου δείχνει ότι το ψαµµιτικό πέτρωµα. Κ. αλλά επιµήκεις (10-40 χλστ. και ολικού ανοίγµατος 151 χλστ.).). για ένα βάθος 22 χλστ. Από τις µεγάλες επιφάνειες του σώµατος. καθώς και γ) στο µέσον του κοιλώµατος (50 περίπου χλστ. αρχικά ήταν καλυµµένο µε γκρίζα άµµο). πλάτους 82 χλστ. Αυτό το συµπέρασµα στηρίζεται στις ακόλουθες παρατηρήσεις.). το ίδιο βάθος (10-12 µ. σχηµατίζοντας γύρω τους ένα µικρό "χαντάκι". Η κατασκευή του πιθανόν να οφείλεται σε µία άλλη µικρή πέτρα που υπάρχει στη βάση του άνω µέρους του (εµποδίζοντας ίσως την πάρα πέρα λάξευση). Αντίθετα.) και το ίδιο γεωλογικό στρώµα.aee. κυρίως όσον αφορά τις κοιλότητες των µατιών και των ρουθουνιών..Ðñùôüãëõðôï 2 από 7 http://www. Το ίδιο ισχύει και για την περιοχή που σχηµατίζει το εµπρός µέρος του λαιµού (ύψους 23 χλστ. δηµιουργώντας µία διαµπερή κυλινδρική µικροσήραγγα µήκους 93 χλστ. εµπεριέχουν µικρές πέτρες που πρέπει να προεξείχαν αρχικά 1-2 χλστ. Ένα από αυτά βρέθηκε πάλι από τον κ.). Η τρίτη προσπάθεια έγινε επίσης αµφίπλευρα στο ύψος των ασχηµάτιστων "ώµων" (εύρους 100 περίπου χλστ. ενώ το εσωτερικό αποτελείται από λευκοκίτρινη άρ (παρόµοια µε αυτή της αναπαράστασης).) υπάρχει ανάµεσα στα πόδια. Κάθε ρουθούνι εµπεριέχει από µία µικρή πέτρα διαµέτρου περίπου 11-13 χλστ.. κρίνοντας από ορισµένες χαρακιές που υπάρχουν γύρω τους και από το γεγονός ότι η απώτερη εξωτερική τους επιφάνεια για 1-2 χλστ. ύψος 25 χλστ. Η γκρίζα επικάλυψη οφείλεται κυρίως στα περιβάλλοντα κατά την ανεύρεση στρώµατα. Oρισµένες από τις προαναφερόµενες ενσωµατωµένες στον ψαµµίτη µικρές πέτρες χρησίµευσαν κατά τη λάξευση του ανάγλυφου του προσώπου. ενώ το δεξί παρουσιάζει µήκος 37 χλστ ύψος 26 χλστ. Αυτές είναι αβαθείς (1 χλστ.

ενώ αυτή της πλάτης βρίσκεται σε µία εντελώς παράκεντρη θέση σε σχέση µε το κέντρο βάρους του αντικειµένου.000 + 300. στα πλαίσια των προγραµµά αποκατάστασης του περιβάλλοντος.χ. χαµηλότερα από την αναπαράσταση. Μία πιθανότητα είναι η διαµπερής µικροσήραγγα να διανοίχθηκε µε σκοπό την µε κάποιο τρόπο ανάρτηση (π. Πιθανόν µε έ "τρυπάνι". Poulianos A & Poulianos N. επειδή ο ψαµµίτης γύρω από την οπή του σβέρκου ήταν σχεδόν έτοιµος να σπάσει. Η αρχέγονη κατασκευή του ευρήµατος. 1977 and Poulianos N. Το εύρηµα βρέθηκε στη βάση (κατώτερο τµήµα) µίας µάργας. το ίδιο το εύρηµα και η µαρτυρία του τεχνικού κ.). εµφανίζεται µία ενότητα Πλειο-πλειστοκαινικών στρωµάτων άµµου και αργίλου που διακόπτονται από µάρ κροκαλοπαγή. ιδίως σε σχέση µε άλλα γνωστά προϊστορικά γλυπτά του παλαιού κόσµου. που ανακαλύφθηκε (βλ. καθόσον ολόκληρο το Νότιο Ορυχείο Καρδιάς έχει ανασκαφεί σε µία έκταση δεκάδων στρεµµάτων και για βάθος πάνω από 30 µ..html οπές (οι είσοδοι) έχουν σχεδόν την ίδια διάµετρο (10-12 χλστ. Αυτό πρέπει να αντιστοιχεί στο στάδιο των Αρχανθρώπων (sensu A. που χρησιµοποιήθηκε περιστροφικά ανάµεσα στις παλάµες. Η γενική στρωµατογραφία της λεκάνης της Πτολεµαΐδας (Anastopoulos & Koukouzas. σα χωνί. Π. Έτσι µέσα στις πιθανές υποθέσεις πρέπει να συµπεριληφθεί και η προσπάθεια του προϊστορικού ανθρώπου για απεικόνιση ή/και λατρεία του ίδιου του εαυτού του.2 εκατ. σε βάθος 10 µ. ετών. 1956) παρουσιάζει την ακόλουθη διάταξη: Προς την επιφάνεια και για περίπου 20-100 µ. αλλά αρκετά δυνατό για τη διάτρηση του ψαµµίτη. µε λουριά από δέρµα.aee. Αυτό το συµπέρασµα υποστηρίζεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν ξυσίµατα. ένα κλαδί ή ένα οστό. χ.800. Τα τελευταία χρόνια η δυσκολία χρονολόγησης αυξήθηκε ακό περισσότερο από το γεγονός ότι ο κρατήρας που είχε σχηµατιστεί από την εξόρυξη µπαζώθηκε ε ολοκλήρου µε φερτά υλικά και δενδροφυτεύθηκε από τη ∆ΕΗ. 30/3/2007 12:32 πµ . Έτσι πρέπ αποκλεισθεί η περίπτωση χρήσης κάποιας κρουστικής µεθόδου.1972 and Vetoulis. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι δηµιουργήθηκαν από την ίδια αιτία. κατά την εξόρυξη του λιγνίτη. εγκοπές ραγίσµατα γύρω και µέσα στις οπές. & Poulianos N. επιβεβαιώνοντας την αρχική ηλικία των 500. Οι παραπάνω περιγραφές (η όρθια στάση. το οποίο πρέπει να ήταν φτιαγµένο από ένα µαλακό υλικό.000-200. οι οποίες στη συνέχεια στενεύουν λίγο. πιθανόν αντανακλά ένα προηγούµενο στάδιο εξέλιξης του σύγχρονου και τ νεαντερτάλειου ανθρώπου. Υπεράνω του αντικειµένου. Αυτή η µικροσήραγγα.gr/hellenic/7protosculpture/protosculpture. Poulianos A.. αυτής της πιο λευκής ακόµη τότε και µάλλον εντυπωσιακής πρωτόγλυπτης κατασκευής. της ίδιας στρωµατογραφικής ενότητας. Η έµµεση ηλικία αυτού του στρώµατος προέρχεται από τη συνδυασµένη µελέτη διαφόρων παλαιοντολογικών και παλαιολιθικών ευρηµάτων. ΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΟΣ Η χρονολόγηση και η φύση του ευρήµατος αποτελεί µία µεγάλη πρόκληση για την επιστήµη κ αναµένεται να οδηγήσει σε µακροχρόνιες σχετικές έρευνες και επιστηµονικές συζητήσεις. προέρχεται από τη χρονολόγηση ενός σκελετού ελέφαντα 2.Ðñùôüãëõðôï 3 από 7 http://www. Κ. είναι επίσης πιθανόν να κατασκευάστηκε για να χρησιµεύσει σαν υποδοχή κ διαµορφωµένων κλαδιών ή οστών για την αναπαράσταση των χεριών που λείπουν. Σχετικά µε την αιτία των προσπαθειών διάτρησης του ψαµµίτη µπορούν να γίνουν ορισµένες υποθέσεις. 1995). που θα είχαν προκληθεί από ένα καλέµι ή σφυρί.000 χρόνια (Belluomini G. σε ένα δένδρο. φυτά ή ρίζες).000 ετών και ένας χειροπέλεκυς της αχελαίος περιόδου περίπου 300.000 ετών. Η µεγαλ δυσκολία έγκειται στο γεγονός ότι η ακριβής θέση ανεύρεσης έχει απωλεσθεί. µέσα σε στρώµα άµµου του ανώτερου τµήµατος της πρώτης οµάδας στρωµάτων. 1995). για 1-2 χλστ. 1993. η ύπαρξη και η θέση του φαλλού) αφήνουν λιγότερα περιθώρια να θεωρηθεί το αρχέγονο πρωτόγλυπτο σαν µία ζωοµορφική αναπαράσταση. σε διάφορα στρώµατα βρέθηκαν απολιθώµατ του Bos primigenius ηλικίας 100.. Όσον αφορά τις άλλες δύο προσπάθειες µπορούν να θεωρηθούν σαν αποτυχηµένες και να εγκαταλείφθηκαν. Παπακωσταντίνου µπορού διαφωτίσουν τα σχετικά επιστηµονικά προβλήµατα.4-3.. η ονοµασία του προτείνεται να είναι: "Tο πρωτόγλυπτο της Μακεδονίας". Έπονται Πλειο-µειοκαινικά στρώµατα λιγνίτη και άµµου που επικάθηνται σε Νεογενής και Τριασικούς σχηµατισµούς.000 . Με τα σηµερινά δεδοµένα µόνο οι έµµεσες στρωµατογρ παρατηρήσεις. 1994) για την αρχέγονη αναπαράσταση της Πτολεµαΐδας. ίσως για τελετουργικούς σκοπούς. Poulianos. Αδιάγνωστα τµήµατα οστών ελεφάντων προερχόµενα από το ίδιο στρώµα µε το πρω χρονολογήθηκαν στις 900.000 ετών (βλ. Όπως διεθνώς συνηθίζεται. Μία έµµεση στήριξη αυτής της ηλικίας. 1980) σε ένα στρώµα άµµου 10 περίπου µ.

sc. Koukouzas (1972) . Anthropos. µπορεί να φανεί η απίθανη εµπλοκή που παρουσιάστηκε στο θέµα του Πρωτόγλυπτου της Μακεδονίας (όπως και στην περίπτωση του σπηλαίου Πετραλώνων κλπ). Tesi di laurea in Sc.Ritrovamento di un elefante preistorico a Perdikkas. A.gr/hellenic/7protosculpture/protosculpture. (1984) . N. N. Poulianos A. (1977) . Poulianos (1980) .1 July 1993. (1956) ? On the Geology of Ptolemais basin. A. Istituto di Antropologia di Firenze. Poulianos N. Athens.aee. A. Sc. Poulianos A. Abstracts of the Pithecanthropus Centennial. Vetoulis D. N.Stratigraphy and age of the Petralonian Archanthropus. Poulianos N.I. Athens.Lower Palaeolithic of Eastern Mediterranean and Balkans. England 1986. ?La Sapienza?. Leiden 26 June .La grotta e l'uomo di Petralona. Anthropos.Preliminary report on the ?Protosculpture of Macedonia? (manuscript in Greek). 3-6-1998. & N. (1995) . (1995) .Amminoacid dating of elephant fossils from Aminteo lignite mine (in press). Belluomini G. 4: 37-46. Poulianos N. Int.Pliocene elephant hunters in Greece. ΠΡΟΣΘΗΚΗ: Από τα επίσηµα έγγραφα που παρατίθενται κατωτέρω. B. & N. Dottorato di ricerca. Poulianos (1994) . 7: 108-121.Announcement to the Greek Ministry of Culture on a probable archaic remonstrance. (1993) . Annales Geologique des Pays Hellenique: 48-79. (1986) . pp.The taxonomic problems of the ?erectus? group in relation to its morphology and chronology. National Library of Greece. Universita di Roma. on "Human Evolution in its Ecological Context". Ed. Geol. Congress of Prehist.Presentation of the ?Protosculpture of Macedonia? to the Athens TV ?ANT-1? evening news. Poulianos N. 30/3/2007 12:32 πµ . and Arch.html ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Anastopoulos C. 127. Biol. A. Chiarelli.Ðñùôüãëõðôï 4 από 7 http://www. 21-6-1994. Geophys. Το σηµαντικότερο ερώτηµα που αναφύεται είναι : Μέχρι ποιό βαθµό επιτρέπονται οι έρευνες για µας τους Έλληνες στη Χώρα µας . Poulianos A. Poulianos N. Nord Grecia. (1998) . pp 110. A. Abstracts of the 11th Int.Economic Geology on the Southern part of Ptolemais lignite basin (Macedonia-Greece). A. A. A. Poulianos N. 1b:1-189. (1998) . & N. Cong. Deposited 3-6-1998.

ΠΟ. απόδειξης) για ?το πρωτόγλυπτο της Μακεδονίας?. ∆ΕΗ και Ανθρωπολογικής Εταιρείας Ελλάδος.Γραφείο κ. φωτοτ. τόσο στην περαιτέρω µελέτη του ευρήµατος. Ελπίζω ότι αυτή τη φορά θα µπορώ να έχω απρόσκοπτα τη συµπαράστασή σας. όσο και στην ανάληψη επισταµένων ερευνών του όλου χώρου της λεκάνης της Εορδαίας. ∆ρ. Με τιµή. το οποίο παρουσιάστηκε σε ρεπορτάζ των ειδήσεων στον Αντένα (8. ΚΟΙΝ:. 3-6-1998) και όπου αναφερόταν οι ιδιότητές µου ως διδάκτορα Ανθρωπολογικών Επιστηµών. Σας προσκοµίζω αντίγραφο του προκαταρκτικού κειµένου που κατατέθηκε εχθές στην Εθνική Βιβλιοθήκη (συνηµ.ΠΟ. Εφορεία ΠαλαιοανθρωπολογίαςΣπηλαιολογίας. όπου δόθηκε η ευκαιρία στους συναδέλφους να το εξετάσουν.aee. Ε.30?.gr/hellenic/7protosculpture/protosculpture. Υπουργού ΥΠ.Ðñùôüãëõðôï 5 από 7 http://www. Ο κ. Προέδρου της Ανθρωπολογικής Εταιρείας Ελλάδος και επιστηµονικού συνεργάτη του ΥΠ. Καµπούρογλου µε παρακάλεσε να το εξετάσει στο µικροσκόπιο και αποφάνθηκε σχετικά µε τις διατρήσεις που παρατηρούνται στην αναπαράσταση ότι είναι πράγµατι τεχνητές. 4 ? 6 ? 1998 ΠΡΟΣ: Το Υπουργείο Πολιτισµού. Επιπλέον έφερα µαζί µου σήµερα το εύρηµα στην Εφορεία.Νίκος Πουλιανός 30/3/2007 12:32 πµ . σε µία συνεργασία µεταξύ ΥΠΠΟ.html Αθήνα.

html 30/3/2007 12:32 πµ .aee.gr/hellenic/7protosculpture/protosculpture.Ðñùôüãëõðôï 6 από 7 http://www.

html ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 30/3/2007 12:32 πµ .gr/hellenic/7protosculpture/protosculpture.aee.Ðñùôüãëõðôï 7 από 7 http://www.