You are on page 1of 173

Θεόδωρος Αντωνιάδης
Λέκτορας Λατινικής Φιλολογίας
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Ανθολόγιο Ρωμαϊκής Ελεγείας
Από τον Κάτουλλο στον Οβίδιο

Ανθολόγιο Ρωμαϊκής Ελεγείας
Από τον Κάτουλλο στον Οβίδιο
Συγγραφή
Θεόδωρος Αντωνιάδης

Κριτικός αναγνώστης
Βασίλειος Φυντίκογλου

Συντελεστές έκδοσης
ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Βασίλειος Παππάς
ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Λάζαρος Βρύσης

Copyright © ΣΕΑΒ, 2015

Το παρόν έργο αδειοδοτείται υπό τους όρους της άδειας Creative Commons Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση Παρόμοια Διανομή 3.0. Για να δείτε ένα αντίγραφο της άδειας αυτής επισκεφτείτε τον ιστότοπο
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/gr/

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
Ηρώων Πολυτεχνείου 9, 15780 Ζωγράφου

www.kallipos.gr
ISBN: 978-960-603-028-4

Στο εξώφυλλο: Edward Burne Jones, O Θρήνος (1866)
Όλες οι φωτογραφίες του εγχειριδίου δημοσιεύονται με την άδεια Creative Commons Attribution-Non CommercialShareAlike 3.0 International License. Στην τελευταία σελίδα του εγχειριδίου υπάρχει κατάλογος των ηλεκτρονικών πηγών.

.................................. LIBER I (monobiblos)...................................................................................... 1.............................. 138 PUBLIUS OVIDIUS NASO........... 1...................................................................................................... 49 SEXTUS PROPERTIUS....... 83 EΛΕΓΕΙΕΣ 1......................................................... 1......... 164 Επιλεγμένη βιβλιογραφία για την ελεγειακή ποίηση του Οβιδίου ........................................................................................................................................................................... 66 ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1.................................. ΠΟΠΛΙΟΣ ΟΒΙΔΙΟΣ . 91 SEXTUS PROPERTIUS................................................................ 153 OVIDIUS NASO........................................................ Τα Κύρια Χαρακτηριστικά της Ρωμαϊκής Ελεγείας ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... ΣΕΞΤΟΣ ΠΡΟΠΕΡΤΙΟΣ ......................................8A+B... ELEGIA IX ................. ELEGIA XIX ......................................... 48 SEXTUS PROPERTIUS.... 129 9.............................................. 48 ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ ............................................................................... LIBER I (monobiblos)...... ELEGIA I ..................................... 153 ANΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ (συνέχεια) ........................................................ELEGIA VI ..................................... 130 ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1...... LIBER I (monobiblos)......................... ELEGIA VI................................... 153 PUBLIUS OVIDIUS NASO.................. 72 7...... 130 ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ ...................... Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ελεγεία ............................................................................................................................6.......................................... 102 ΑLBIUS TIBULLUS.......... 102 ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ ....................................... ΑΛΒΙΟΣ ΤΙΒΟΥΛΛΟΣ ................................................................................................................................................ ΣΕΞΤΟΣ ΠΡΟΠΕΡΤΙΟΣ ........ 168 11. 66 SEXTUS PROPERTIUS......................................................... Λατινική Μετρική.............................................................. 83 SEXTUS PROPERTIUS.............................................................................................................................................................................................................3........ LIBER III................................................ 83 SEXTUS PROPERTIUS....................... 97 Επιλεγμένη βιβλιογραφία για την ελεγειακή ποίηση του Προπέρτιου ............................................................................................................................................................................................................................ 66 SEXTUS PROPERTIUS............................................................................... LIBER I – ELEGIA IΙΙ .... ΠΟΠΛΙΟΣ ΟΒΙΔΙΟΣ ................9............................................................................................... ELEGIA VII ...................................... LIBER I (monobiblos)......................................................... LIBER II .......................................................... 131 PUBLIUS OVIDIUS NASO....................................................................................... 130 PUBLIUS OVIDIUS NASO..... 119 Επιλεγμένη βιβλιογραφία για την ελεγειακή ποίηση του Τιβούλλου ..................................................................................... LIBER I (monobiblos)............... LIBER I – ELEGIA V ........................... LIBER I – ELEGIA I ..... ELEGIA VIII ............................................................................................................................................... 169 4 ....................................7........... 66 ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ (συνέχεια) ..................................... 145 10................................... 3.......... 37 5.............................................................................................. ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ....19.....................................24 .................................................................................................... 22 4........................................................................................................................................................................................................................ 58 6............................ ELEGIA XXIV....................................................................................................................................................... 83 ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ (συνέχεια) ... LIBER III – ELEGIA XIb ...................................................... 1..................................................................1.......... Η Ελεγεία στη Ρώμη .......................................................................................1........................................................................ LIBER I – ELEGIA IX ....................... 1............ 101 8......................................................5 ........................................... LIBER I.............................................................................................................................................................Περιεχόμενα 1.................................. ΣΕΞΤΟΣ ΠΡΟΠΕΡΤΙΟΣ ...................................................................................................................................................... LIBER I – ELEGIA I ..................................... 7 2.. 48 ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1............... 13 3............................... 103 ALBIUS TIBULLUS.........................................................................................

.......................................................................ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ...................... 172 5 .............................. 173 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΤΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ...............................................

ασφαλώς. με το παρόν σύγγραμμα επιχειρώ να προσφέρω στους φοιτητές ένα εγχειρίδιο που θα καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις απαιτήσεις ενός προπτυχιακού μαθήματος και θα επιχειρεί να τους μυήσει στα βασικά γνωρίσματα του ελεγειακού είδους μέσα από χαρακτηριστικά ποιήματα των τριών εκπροσώπων του στη ρωμαϊκή γραμματεία (Προπέρτιος. που αποτελεί συστατικό μέρος του ελεγειακού διστίχου. κοινωνικές και λογοτεχνικές. που διαμόρφωσαν το ιστορικό και πολιτισμικό συμφραστικό πεδίο της βραχύβιας ακμής της ελεγείας στη Ρώμη του δεύτερου μισού του 1ου αιώνα π. αλλά και το μέτρο άλλων ποιητικών ειδών με τα οποία θα έρθουν σε επαφή στο πλαίσιο των σπουδών τους. κειμενικό. δηλαδή το ελεγειακό δίστιχό. όχι μόνο για τις εύστοχες παρεμβάσεις του που εξάλειψαν πάσης φύσεως αβλεπτήματα και βελτίωσαν καίρια την τελική μορφή του βιβλίου. Είναι αυτονόητο ότι η τελική ευθύνη παραμένει στον συγγραφέα. Ευχαριστώ θερμά τον Βασίλη Φυντίκογλου.Πρόλογος H δημιουργία ενός διδακτικού συγγράμματος για τη ρωμαϊκή ελεγεία στα ελληνικά υπήρξε πάγιο αίτημα διδασκόντων και διδασκομένων ήδη από την εποχή. ωστόσο. Εξίσου απαραίτητη κρίθηκε και η προσθήκη ενός αυτόνομου κεφαλαίου. Ένα μεγάλο ευχαριστώ αξίζει σε αυτούς για τη διαρκή και πολύτιμη ανατροφοδότηση που μου προσέφεραν και τα ερεθίσματα που εξακολουθούν να μου δίνουν.τη θεωρία και τους κανόνες τονισμού και προσωδίας στη λατινική γλώσσα. μια εκτενής εισαγωγή στις συνθήκες εκείνες.Χ. αλλά και για την ευγενική του στήριξη σε κάθε μου εγχείρημα όλα αυτά τα χρόνια. τυπολογικό και ερμηνευτικό επίπεδο εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο για τους διδάσκοντες και τους διδασκόμενους των τμημάτων ελληνικής φιλολογίας. δαπανώντας τεράστια αποθέματα από τον πολύτιμο χρόνο του και υπερβαίνοντας ακόμα και τις υψηλότερες προσδοκίες ενός φοιτητή από έναν πανεπιστημιακό δάσκαλο. μολονότι η ελληνική βιβλιογραφία έχει εμπλουτιστεί με μια σειρά αξιόλογων βιβλίων με αντικείμενο τη μελέτη και τη διδασκαλία της λατινικής γλώσσας σε ένα ευρύ φάσμα λογοτεχνικών ειδών και κειμένων. Στη διαδικασία της συγγραφής. του βιβλίου αυτού ανήκει δικαιωματικά στον άνθρωπο εκείνο που μου έμαθε να «συλλαβίζω» τα πρώτα μου ελεγειακά δίστιχα. πολιτικές. με χαρακτηριστικότερη ασφαλώς περίπτωση τον δακτυλικό εξάμετρο του έπους. πραγματολογικά και ερμηνευτικά σχόλια. προκειμένου στο πλαίσιο των δικών μου δυνατοτήτων και γνώσεων να είμαι σε θέση να προσφέρω ένα εγχειρίδιο που θα ανταποκρίνεται κατά το δυνατό περισσότερο στις ανάγκες τους. που θα συνδυάζει -για πρώτη ίσως φορά. Χάρης Καραντώνης έκανε την τελική ανάγνωση του κειμένου με την εμβρίθεια ενός εξαιρετικού φιλολόγου. ο οποίος ανέλαβε τον ρόλο του κριτικού αναγνώστη. ο καλύτερος οδηγός υπήρξε η επαφή του διδάσκοντα με τους ίδιους τους φοιτητές στο πλαίσιο των μαθημάτων. αλλά και των προτεραιοτήτων που αφορούν την καθαυτή εξοικείωσή τους στο πλαίσιο του συγκεκριμένου διδακτικού αντικειμένου με τη γλώσσα. Ο φίλος και συναγωνιστής. Έχοντας εντρυφήσει στη σχετική βιβλιογραφία επί σειρά ετών στο πλαίσιο ερευνητικής δραστηριότητας. η διάγνωση των γνωστικών αναγκών και αδυναμιών τους. η έκδοση ενός πονήματος που θα αφορά την ρωμαϊκή ελεγεία σε γραμματολογικό. Τίβουλλος και Οβίδιος) συνοδευόμενα από μετάφραση. προκειμένου οι φοιτητές να είναι σε θέση να προσεγγίσουν όχι μόνο τον μετρικό ρυθμό των ποιημάτων που περιλαμβάνει το παρόν ανθολόγιο. Το honoris gratia. λεξιλόγιο. στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Έκτοτε. που ο συγγραφέας του ανά χείρας εγχειριδίου υπήρξε ο ίδιος φοιτητής στα έδρανα της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ. τους χαρακτήρες και τους κοινούς τόπους της ρωμαϊκής ελεγείας. Προηγείται. 6 . παλαιάς κοπής. Στον καθηγητή και ακαδημαϊκό Θεόδωρο Παπαγγελή multas gratias ago.

σε μεγάλο βαθμό. του William Shakespeare ή ακόμα και του Johann Wolfgangvon Goethe. Στοιχεία της ελεγείας διακρίνονται. Η ρυθμική «γοητεία» του ελεγειακού δίστιχου δεν άφησε. κυρίως τον 12ο και 13ο αιώνα μ. Οι ελεγειακοί ποιητές της Ρώμης εξύμνησαν και «κωδικοποίησαν» το υψηλό. – 1ος αι.Χ. π. Εικόνα 1. μ. στα σονέτα του Francesco Petrarca. Πηγή Wikipedia Ένα από τα λογοτεχνικά είδη που συνδέθηκαν άρρηκτα με την «κλασική» εποχή της ρωμαϊκής γραμματείας (1ος αι. Το «ιδεώδες» αυτού που σήμερα ονομάζουμε «ρομαντικό έρωτα» και συνεπάγεται έναν τρόπο ζωής που εκπορεύεται από το ερωτικό πάθος και αφορά αποκλειστικά αυτό. επίσης. που άρχισε να κορυφώνεται με τη σταδιακή υποταγή των περισσότερων περιοχών του ελληνόφωνου κόσμου στις ρωμαϊκές λεγεώνες έως τα τέλη της προχριστιανικής περιόδου.. οι τροβαδούροι της Νότιας Γαλλίας και οι minnesinger στη γειτονική Γερμανία. ωστόσο.) και επηρέασαν καθοριστικά τη μεταγενέστερη ποιητική «παραγωγή» της Δύσης. είναι η ελεγεία. στα οποία αντανακλάται τόσο η ιδιομορφία του ρωμαϊκού πνεύματος όσο και η διάθεση «αυτονόμησης» των Ρωμαίων λογοτεχνών από τη σχέση πολιτισμικής εξάρτησης με την Ελλάδα. εξιδανικευμένο ερωτικό συναίσθημα με πρωτόγνωρο ρεαλισμό και αμεσότητα. προέρχεται.Χ.1. Τον «άσβεστο» πόθο και την εκούσια «υποδούλωση» στον έρωτα (που συνήθως λάμβανε τη μορφή κάποιας θελκτικής και ταυτόχρονα εύθραυστης και σεμνής δεσποσύνης) τραγούδησαν κατά τα μεσαιωνικά χρόνια. 7 . Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ελεγεία Η μακραίωνη λογοτεχνική παράδοση των Ρωμαίων έχει να επιδείξει μια σειρά από αριστοτεχνικά και πρωτότυπα σε σύλληψη έργα.Χ. από τη ρωμαϊκή ελεγεία. ασυγκίνητους και νεότερους ποιητές. Χάρτης της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας την περίοδο τoυ Αυγούστου.

1. χρησιμοποιήθηκε αρχικά σε αναθηματικές κυρίως επιγραφές. Οι στίχοι του είναι ποικιλόμορφοι και μαρτυρούν έναν ποιητή που χειριζόταν με δεξιοτεχνία τον ιαμβικό τρίμετρο. Το ελεγειακό δίστιχο. το ελεγειακό δίστιχο. ακόμα και.1. Στα ελάχιστα «σπαράγματα» που έχουν διασωθεί από το έργο του. ο Καλλίνος εξυμνεί τις πολεμικές αρετές των προγόνων του. Όταν όμως η ελεγεία εμφανίστηκε στην αρχαϊκή λυρική ποίηση. ενώ δεν φαίνεται να είναι τυχαία και η γλωσσική σχέση μεταξύ του όρου ἐλεγεῖον και της αρμενικής λέξης elegn (αυλός).Χ. άλλοτε με ρομαντική και άλλοτε με περιπαικτική ή και χυδαία διάθεση. ένας από τους σημαντικότερους λυρικούς ποιητές της ελληνικής αρχαιότητας. ενώ ἐλεγεῖα «ψάλλονταν» ή απαγγέλλονταν με τη συνοδεία αυλού σε αντίθεση με το έπος που ψαλλόταν με τη συνοδεία κιθάρας. Ορισμός και προέλευση του είδους Στις μέρες μας.630 π. ζωής.1. όταν η επική και η λυρική ποίηση διέθεταν ήδη ιδιαίτερα ταλαντούχους εκπροσώπους.). Αυτό που παραμένει άγνωστο. . Η ιδέα αυτή είχε ίσως οδηγήσει και τους αλεξανδρινούς φιλολόγους των ελληνιστικών χρόνων στο να προτείνουν την ετυμολογική προέλευση της ελεγείας από το ἔἔ λέγειν που σχετιζόταν με τον θρηνητικό χαρακτήρα των επικήδειων επιγραμμάτων. ο οποίος φέρεται να έζησε στα μέσα του 7ου αι.Χ. Η ευδοκίμηση του ελεγειακού δίστιχου εντοπίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα κατά την αρχαϊκή περίοδο (περίπου τον 7ο αιώνα π. Εικόνα 2. Köln II 58) 8 . Παπυρικό απόσπασμα του Αρχίλοχου από τη συλλογή της Κολωνίας (P. Στο μέσο του 7ου αιώνα έζησε και ο Αρχίλοχος (περίπου 680 π. όχι όμως σε ελεγειακό δίστιχο. πάντως. ο Αρχίλοχος υμνεί τον έρωτα και την παραλυτική δύναμη του πόθου. Σε άλλα του αποσπάσματα. τον τροχαϊκό καταληκτικό τετράμετρο και συνδυασμούς αυτών των μετρικών μορφών.) από την Πάρο. το ελεγειακό δίστιχο. η λέξη «ελεγεία» παραπέμπει σε ένα ποιητικό έργο γεμάτο μελαγχολία ή.2 Εκπρόσωποι – είδη κατά την αρχαϊκή περίοδο Ο αρχαιότερος ελεγειακός ποιητής που γνωρίζουμε είναι ο Καλλίνος από την Έφεσο. τη μορφή του οποίου θα εξετάσουμε σε ξεχωριστό κεφάλαιο (4). θρήνο για τον θάνατο ή τη φθορά που προξενεί η πατίνα του χρόνου. π. είναι ποιος ήταν ο ποιητής εκείνος που επέλεξε πρώτος ως μέσο έκφρασης την ελεγεία. παρακινώντας τους νέους της Ιωνίας να αγωνιστούν ενάντια στον εχθρό και να αποστραφούν τους πειρασμούς μια ανέμελης. αυτό που την προσδιόριζε ως «αυτόνομο» λογοτεχνικό είδος δεν ήταν το περιεχόμενο αλλά το μέτρο της. Ειδικότερα. τα ελεγειακά δίστιχα του Αρχίλοχου είναι και αυτά λιγοστά και αναφέρονται κατά κανόνα στη ζωή του «επαγγελματία» στρατιώτη.Χ. με όλες τις κακουχίες αλλά και τις στιγμές συντροφικότητας που προσφέρει.Χ. αλλά και με την αμιγώς λυρική ποίηση που συχνά συνοδευόταν από τη γλυκιά μελωδία της λύρας ή τον επιβλητικό ήχο της βαθύφωνης βαρβίτου. πλην ανώφελης. κυρίως όταν συνδέεται με κατανάλωση άφθονου κρασιού. σε πολύπλοκες συνθέσεις.

όταν δεν θα τον συγκινεί πια η «Χρυσή Αφροδίτη» (απ. δεν λείπουν όμως και περισσότερο βαθυστόχαστα θέματα. είναι εύκολο να διακρίνει κανείς το πηγαίο ποιητικό τάλαντο του Σόλωνα. ο οποίος εύχεται να πεθάνει. Προτομή του Σόλωνα Στην Αθήνα έζησε έως και τα μέσα του 6ου αιώνα π. Έγραψε ελεγείες με πολιτικό και γνωμικό περιεχόμενο. ενώ δεν λείπουν συμβουλές και προβληματισμοί γύρω από έννοιες. Νεότερος των προαναφερθέντων είναι ο Μίμνερμος. Στο επίκεντρο των πολεμικών εμβατηρίων του σε ελεγειακό δίστιχο βρίσκεται ο πόλεμος των Σπαρτιατών εναντίον των Μεσσηνίων. Από μια συλλογή ελεγειών που παραδίδεται με τον τίτλο Ναννώ. ο Σόλων. Τα λίγα αποσπάσματα του έργου του είναι στην ιωνική διάλεκτο.Χ.). ενόψει προφανώς κάποιας εκστρατείας ή πολέμου. πάλι. ασκώντας πάντοτε κριτική στην πολιτική κατάσταση των ημερών του και εκφράζοντας τις απόψεις του σε θέματα εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής.Χ. 1.Σύγχρονος του Καλλίνου ήταν κατά πάσα πιθανότητα και ο Τυρταίος από τη Λακωνία. το θάρρος και η αθανασία που προσφέρεται ως ύψιστο δώρο στον πολεμιστή που χάνεται ένδοξα στο πεδίο της μάχης. Εικόνα 3. ο Σόλων δεν διστάζει να μετατρέψει την ποίησή του σε «όχημα» αφύπνισης και προειδοποίησης του λαού. ποιήματα σε ιαμβικό τρίμετρο και τροχαϊκό τετράμετρο. το αυθεντικό σπαρτιατικό πνεύμα που είναι διάχυτο σε συνθέματά του που προορίζονταν για την εμψύχωση των νεαρών στρατιωτών. ίσως από τη Μίλητο. Δεν λείπουν και αποσπάσματα όπου υμνεί την πολυαγαπημένη του γενέτειρα και μελετά θέματα ηθικής και απονομής δικαιοσύνης. όπου τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα στράφηκαν εναντίον των γαιοκτημόνωνευγενών.π. Σε άλλα αποσπάσματα διηγείται με χάρη τον μύθο του Χρυσόμαλλου Δέρατος. στην Κολοφώνα ή τη Σμύρνη. ο οποίος έζησε κατά το τελευταίο τέταρτο του 7ου αι. όπως η «άνιση μάχη» μεταξύ της απαστράπτουσας νεότητας και του αναπόφευκτου γήρατος που απασχολεί τον ποιητή. Τα περισσότερα από αυτά αναφέρονται στα γλυκά δώρα ενός απαγορευμένου έρωτα. 9 . Ο Σόλων έμεινε γνωστός για μια σειρά πολιτικών και νομικών του μεταρρυθμίσεων που εφάρμοσε απομακρύνοντας τον κίνδυνο εμφύλιων διαμαχών εξαιτίας της βαθύτατης κοινωνικής και οικονομικής κρίσης που ταλάνιζε την Αθήνα και άλλες αρχαϊκές πόλεις-κράτη. Σε άλλες περιπτώσεις. σώζονται ορισμένα αποσπάσματα. καθώς και επωδούς. δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφιβολιών για την καταγωγή του Τυρταίου. Ωστόσο. κάτι που οδήγησε πολλούς στην υπόθεση ότι ο ποιητής καταγόταν είτε από την ανατολική Ελλάδα είτε από τη Μικρά Ασία. η οποία για χρόνια αποτελούσε το «μήλον της Έριδος» μεταξύ της Αθήνας και των Μεγάρων. όπως η ανδροπρέπεια. Στην ελεγεία του με τίτλο «Σαλαμίς» απευθύνει έκκληση στους συμπολίτες του για τη σωτηρία της Σαλαμίνας. ένας άνδρας που «σφράγισε» την πολιτική ζωή της πόλης του και έθεσε τις βάσεις για τη γένεση της δημοκρατίας. ή ακόμα και από την Αθήνα. το όνομα μιας αυλητρίδας με την οποία ήταν ερωτευμένος ο ποιητής. ενώ δεν λείπουν και άλλα μυθολογικά και ιστορικά θέματα σε διάφορα σημεία του έργου του. Αν και δεν σώζονται παρά ελάχιστα αποσπάσματα από το έργο του.

μαζί με πρωτοπόρους άλλων εκφάνσεων του ελληνιστικού πολιτισμού. 10 . Mέσα από μια συγκομιδή περισσότερων των 600 ελεγειακών δίστιχων επιβιώνει έως τις μέρες μας η ποιητική μορφή του Θέογνι από τα Μέγαρα. Πολύ περισσότερο.). Τα σπαράγματα από έργο του Λύδη (ο τίτλος παραπέμπει πιθανότατα στο όνομα της ερωμένης του) δείχνουν ότι πραγματεύτηκε σε ελεγειακό δίστιχο ποικίλα ερωτικά θέματα από τον χώρο της ελληνικής μυθολογίας.Στην Αμοργό του δεύτερου μισού του 7ου ή των αρχών του 6ου αι.3 Η εξέλιξη της ελεγείας στα ελληνιστικά χρόνια Η θριαμβευτική προέλαση του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία και την Αίγυπτο στο δεύτερο μισό του τέταρτου αιώνα διεύρυνε σημαντικά τα όρια του ελληνισμού αλλά και τους ορίζοντες του ελληνικού πνεύματος. η έμπνευσή του αυτονομείται και καθορίζεται από τη διάθεσή του (ή όχι) για λογοτεχνικούς πειραματισμούς. Σε αυτόν αποδίδεται ένα έργο για την ιστορία της Σάμου (ἀρχαιολογία τῶν Σαμίων) σε ελεγειακό μέτρο. π. 1. Στο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου αυτού. παριανής ή σαμιώτικης καταγωγής. Τα ποιητικά έργα δεν προορίζονται πλέον για δημόσιες θρησκευτικές τελετές και αγώνες ούτε περιλαμβάνουν παραινέσεις πάνω σε καίρια πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. τον αγαπημένο του σύντροφο Κύρνο. που σύντομα εξελίσσεται σε μητροπολιτικό και πνευματικό κέντρο του ελληνισμού. ελληνιστικά χρόνια (323-146 π. Το σύνολο σχεδόν των πόλεων-κρατών της μακεδονικής αυτοκρατορίας αναγνωρίζει πλέον μια κοινή αρχή στο πρόσωπο του Μακεδόνα στρατηλάτη και μια κοινή γλώσσα που έμελλε να μείνει γνωστή ως «ελληνιστική κοινή». ηθικών «διδαχών» και προβληματισμών γύρω από τον καθημερινό βίο και τον άνθρωπο. Ο παιδικός έρωτας αποτελεί το κεντρικό θέμα του λεγόμενου «Βιβλίου 2». συμποτικά δηλαδή ποιήματα που απαγγέλλονταν σε εορτές και είχαν ως κύριο θέμα τη συντροφικότητα. ο ποιητής απευθύνεται σε ένα πρόσωπο νεαρότερο. ενώ αρκετά αναφέρονται στις πολιτικές και κοινωνικές ζυμώσεις της εποχής. στην πρωτεύουσα του αιγυπτιακού βασιλείου. Φαίνεται. «προσωπικό» κοινό. Ο ποιητής της αλεξανδρινής εποχής συνιστά πλέον μια περισσότερο αυθύπαρκτη προσωπικότητα. Συχνές είναι και οι επικλήσεις του ποιητή σε διάφορες θεότητες για ποικίλους λόγους. τις χαρές της νιότης και της ζωής. όσον αφορά στη λογοτεχνία. δεν θα ήταν δυνατό να μείνει εκτός νυμφώνα. Ήταν ποιητής ιάμβων και ελεγειών. εξαιτίας των οποίων ο ποιητής φέρεται να απώλεσε την κτηματική του περιουσία και να οδηγήθηκε στην εξορία. Από την εκτενή συλλογή ποιημάτων του Θέογνι δεν λείπουν και τα λεγόμενα «σκόλια». Πολλοί ποιητές διέθεταν το δικό τους. όπως η σωτηρία των Μεγάρων από μια επιδρομή των Περσών κ. Η μέγιστη αυτή πολιτική αλλαγή συντελεί στη σταδιακή απομάκρυνση των Ελλήνων από κατεστημένες αξίες και παραδόσεις. έζησε ο Σημωνίδης. λειτουργώντας ως προάγγελος της μεγάλης άνθησης του τελευταίου κατά τα ιδιαίτερα παραγωγικά.Χ. χάρη κυρίως στους ίδιους τους μονάρχες της που ευνόησαν την άνθηση των γραμμάτων και των τεχνών. ο «καθρέπτης» του πνεύματος της εκάστοτε εποχής και των παραγόντων εκείνων που την προσδιορίζουν. την Αλεξάνδρεια.Χ. Μέσα σε αυτήν τη «δίνη» των εξελίξεων. με κωμικό και σκωπτικό χαρακτήρα. το οποίο εκτιμούσε ιδιαίτερα την ποίηση ως υψηλή μορφή τέχνης και «διψούσε» για νέα ταλέντα. Αν και δεν είναι δυνατό να αποτιμηθεί η προσφορά του λόγω της ισχνής παράδοσης του έργου του. τη φιλία μεταξύ ανδρών αλλά και τον έρωτα.Χ. αρχαίες πηγές μαρτυρούν ότι έχαιρε μεγάλης εκτίμησης τόσο μεταξύ των συγχρόνων του όσο και ανάμεσα στους μεταγενέστερους λόγιους και ποιητές. ομοφυλοφιλικό και μη. μάλιστα. Στα τέλη του 5ου και τις αρχές του 4ου αιώνα π. δεν αποσκοπούν στην πρόσκαιρη ψυχαγωγία ενός «ακροατηρίου». η ποίηση. Οι νέοι λογοτέχνες συγκεντρώνονται. ότι επηρέασε την εξέλιξη του ελεγειακού είδους.ά. Τα ελεγειακά του δίστιχα βρίθουν γνωμικών.Χ. του μοναδικού αρχαϊκού ποιητή του οποίου το έργο παραδίδεται ακέραιο. που διακρίνονταν για την αθυροστομία τους και συχνά κατέληγαν στη χρήση υβρεολογίου. αλλά και μια ελεγεία για τη φρικτή μοίρα του ανθρώπου. Ο Θέογνις καταγόταν από αριστοκρατική γενιά και έζησε πιθανότατα από τα μέσα του 6ου ως τις αρχές του 5ου αιώνα π. Ελάχιστα δείγματα των έργων του έχουν διασωθεί. όπως αυτό μας παραδίδεται σε μεσαιωνικά χειρόγραφα. τοποθετείται η λογοτεχνική παρουσία του Αντίμαχου από την Κολοφώνα.

η οποία διέθετε μια εντυπωσιακή συλλογή 200. η πρώτη μνημειώδους περιεκτικότητας ερευνητική βιβλιοθήκη. πάλι με βασιλική χορηγία. της γεωγραφίας. ένα συγκρότημα που αποτελούσε τμήμα των μεγαλοπρεπών ανακτόρων και περιλάμβανε αίθουσες διδασκαλίας. στον χώρο του πνεύματος. των μαθηματικών. αλλά χωρίς ερωτικό θέμα. ο οποίος έζησε γύρω στα 300 π. γραμμένο σε δακτυλικό εξάμετρο..Εικόνα 4. Ένα από τα γνωστότερα πονήματα της εργώδους φιλολογικής εργασίας του ήταν η σύνταξη των «Πινάκων» (Πίνακες τῶν ἐν πάσῃ παιδείᾳ διαλαμψάντων καὶ ὧν 11 . οι θεράποντες της φυσικής ιστορίας. Η διαπρεπής αυτή μορφή της αλεξανδρινής λογοτεχνίας έζησε από το 300 έως το 240 π. περίπου. Σε ελεγειακό δίστιχο. Συνδέθηκε με την Αλεξάνδρεια όταν διορίστηκε από τον Πτολεμαίο τον Α΄ παιδαγωγός του πρωτότοκου γιου του.Χ. Εργάστηκε στην Αλεξάνδρεια ως παιδαγωγός και ως βιβλιοθηκονόμος του Μουσείου στα χρόνια του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου.Χ. Ως λογοτέχνης υπήρξε παραγωγικότατος (αρκετά από τα έργα του επιβιώνουν έως τις μέρες μας). του μετέπειτα Πτολεμαίου του Φιλάδελφου. επιχειρώντας ίσως να εξηγήσει τη λατρεία της θεάς στη νήσο Κω. μια σειρά εργαστηρίων. Από τις σημαντικότερες προσωπικότητες. των πρώιμων ελληνιστικών χρόνων ήταν ο Φιλητάς από την Κω. Placido Costanzi. Τη μεγαλύτερη όμως αναγνώριση και εκτίμηση ανάμεσα στους ποιητές της ελληνιστικής εποχής απολαμβάνει έως σήμερα ο Καλλίμαχος από την Κυρήνη της Βόρειας Αφρικής. με θέμα την παραμονή του Οδυσσέα στο νησί του Αιόλου και την ερωτική του σχέση με την κόρη του Πολυμήλη. ακμάζει το πρώτο «Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογίας». Δίπλα της. ήταν η Δήμητρα. το «Μουσεῖον». απολαμβάνοντας τη βιοτική αμεριμνησία που τους εξασφαλίζει το παλάτι. Ανάμεσα στους λιγοστούς τίτλους που διαθέτουμε συγκαταλέγεται το επύλλιο Ερμής. ενώ συμμετείχε και στις φιλολογικές δραστηριότητες του Μουσείου. τα οποία διακρίνονται για το εκλεπτυσμένο ύφος και τις διακειμενικές εντρυφήσεις του ποιητή.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος ιδρύει την Αλεξάνδρεια (1759) Στην ελληνιστική βασιλεύουσα ιδρύεται το 300 π. Εδώ μοχθούν.000 τόμων. της ιατρικής· εδώ είναι ο γενέθλιος χώρος της φιλολογίας ως συντεταγμένης επιστήμης· και εδώ κάνει την επίσημη πρώτη της η συνομοταξία των ποιητών που διαθέτουν εκτός από πηγαία έμπνευση και πολλαπλές αποσκευές λόγιας σοφίας. όπου κατέλυαν και σιτίζονταν λόγιοι και επιστήμονες. βοτανολογικό και ζωολογικό κήπο και διαμερίσματα. Από το ποιητικό έργο του έχουν σωθεί ελάχιστα δείγματα. ένα ποίημα που αφηγούνταν την περιπλάνηση της Δήμητρας σε αναζήτηση της κόρης της Περσεφόνης. με δαψιλή κονδύλια του Πτολεμαίου του Α΄. γεγονός που καταμαρτυρεί ότι ο Φιλητάς υπήρξε ένας διαπρεπής νους και κορυφαίος λόγιος της εποχής. αστεροσκοπείο. Ο ίδιος αφοσιώθηκε τόσο στη φιλολογική μελέτη όσο και στη συγγραφή ελεγειών με θέματα από την ελληνική μυθολογία και τα ομηρικά έπη.

Μια τέτοια ελεγεία του Καλλίμαχου αφηγείται τη σπάνια ιστορία του Ακόντιου και της Κυδίππης. κεφ.3). 178 Pf. στα οποία δίνεται έμφαση στη σκιαγράφηση των ανθρωπίνων συναισθημάτων. αντικείμενο πραγμάτευσης είναι πλέον λιγότερο γνωστά «ρομαντικά» επεισόδια από τον ελληνικό μύθο.) του Καλλίμαχου σε πάπυρο της Οξυρρύγχου του 2ου αι. μ. Άλλες ελεγείες του Κυρηναίου ποιητή έχουν αιτιολογικό προσανατολισμό και καταλογικό χαρακτήρα: «εξηγούν». καθώς ο Καλλίμαχος είναι ο πρώτος ποιητής που με λογοτεχνική αυτοσυνειδησία αποκηρύσσει τη «σοβαρή» επική ποίηση χάριν της ελεγείας. η επίδραση του έργου του διαφαίνεται από ποικίλες αναφορές σε αυτόν Ρωμαίων ελεγειακών ποιητών. έθιμα και τοπικές λατρείες. Απόσπασμα από τον πρόλογο των Αἰτίων (fr. βλ. μέσα από τις αφηγήσεις τους μια σειρά από «φυσικά φαινόμενα». Ο Καλλίμαχος αντλεί και αυτός την έμπνευσή του από επεισόδια (συχνά ερωτικής φύσης) της μυθολογίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα στην περίπτωση αυτή αποτελεί η «Κόμη της Βερενίκης». αλλά και τη μετέπειτα ελεγειακή και λυρική ποίηση. καταλόγων του υλικού της Βιβλιοθήκης που απαριθμούσαν «τα έργα και τις ημέρες» κάθε μείζονα και ελάσσονα συγγραφέα του τότε γνωστού κόσμου. Εικόνα 5.Χ. Στα Αἴτια. Στο πλαίσιο της καλλιμαχικής ποιητικής η ελεγεία απέκτησε για πρώτη φορά κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τη διέκριναν σε σημαντικό βαθμό από την αρχαϊκή. Όπως είδαμε με αφορμή και την περίπτωση του Φιλιτά από την Κω.17-32). Αν και δεν έχει περισωθεί καμία πληροφορία για τη ζωή του. η οποία επηρέασε καίρια τη νεωτερική ποίηση της Ρώμης. 3.21-24). 3. κυρίως του Προπέρτιου (βλ. Σημαντική φαίνεται ότι ήταν και η συμβολή του Φανοκλή στη στροφή της ελεγειακής ποίησης σε περισσότερο ερωτικά θέματα. και ειδικότερα στον περίφημο Πρόλογο του έργου (απ. δηλαδή. Η περίτεχνη αρχαϊκή γλώσσα και η δεξιοτεχνία του στο μέτρο. σε 120 βιβλία). αναδεικνύεται για πρώτη φορά σε θεωρητικό επίπεδο το πνεύμα του λογοτεχνικού μοντερνισμού από το οποίο εμφορείται η αλεξανδρινή ποίηση. Από μια συλλογή του που επιγράφεται Ἔρωτες ἢ Καλοί έχουν διασωθεί μόνο 28 στίχοι. ξεχωρίζει η συλλογή ελεγειών με τον τίτλο Αἴτια που εκτείνεται σε τέσσερα βιβλία. μια ελεγεία του Καλλίμαχου για τον καταστερισμό του πλοκάμου της Βερενίκης της Β΄. ο λυρισμός και η πρωτοτυπία με την οποία χειρίζεται κοινούς τόπους αλλά και σπάνια θέματα από τον χώρο της μυθολογίας είναι τα στοιχεία εκείνα που τον ανέδειξαν σε κορυφαίο ποιητή της γενιάς του και εκφραστή της «αλεξανδρινής ποιητικής θεωρίας και αισθητικής».συνέγραψαν. σχετ.7. Από τα ποιητικά του έργα. οι οποίοι μας επιτρέπουν πάντως να υποθέσουμε ότι το θέμα του έργου του ήταν ο έρωτας μεταξύ ώριμων και 12 . συζύγου του Πτολεμαίου Γ΄ του Ευεργέτη.. 1. θέτοντας έτσι τις βάσεις ενός νέου ποιητικού «προγράμματος» που έμελλε αργότερα να καθιερωθεί στη συνείδηση των Ρωμαίων ομοτέχνων του ως «άρνηση του έπους» (recusatio.

Ο Ελικώνας και το Μουσείο. στην οποία φαίνεται να αναφέρεται o Οράτιος με το artes. Μ. Κατά κύριο λόγο. Η περίφημη αυτή φράση από τις Επιστολές του Οράτιου (2. μ.. Η Ελεγεία στη Ρώμη 2. είχαν ελληνική προέλευση. πλέον) κουλτούρας.156-7) αποδίδει με τον πλέον ευσύνοπτο τρόπο το «χρονικό μιας στρατιωτικής κατάκτησης που εξελίχθηκε σε πολιτιστική αυτομολία». εξασφάλισε την απελευθέρωσή του. με εισηγητή πιθανότατα τον Παρθένιο από τη Νίκαια. ερχόμενοι σε επαφή με ποικίλα στοιχεία της ελληνικής (ελληνιστικής. (μτφ. Το ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον των Ρωμαίων για τον ελληνικό πολιτισμό οφείλεται μεταξύ άλλων και στο γεγονός ότι πολλοί Ρωμαίοι αξιωματούχοι.. W. Κουκουζίκα – Κ. επιμ. έναν ελληνιστικό ποιητή που κατέφθασε στη Ρώμη από τη Νίκαια της Βιθυνίας μετά τους Μιθριδατικούς Πολέμους και. E. & Knox B. στον οποίο ο Παρθένιος αφιέρωσε τη συλλογή του. W.Ιακώβ – Α.. Κουκουζίκα & Μ.Χ. Δ. Σιββά. & Hunter R. τα γράμματα. (μτφ. Ο Παρθένιος είχε συνθέσει ελεγείες πάνω σε άγνωστες ερωτικές ιστορίες με μελοδραματική υπόθεση και τραγικό τέλος. 13 . Χρ. Συχνά γίνεται επίσης αναφορά. π.) κυριάρχησαν ουσιαστικά και στο τελευταίο ελληνιστικό βασίλειο. π.1.Χ. τις πρώτες δεκαετίες του 1ου αι. Φούρλας. πολλά ελληνικά λογοτεχνικά έργα μεταφράζονται ή διασκευάζονται στη λατινική γλώσσα. Α. Από τον 8ο αι. Α. δημιουργούνται οι προϋποθέσεις ενός μοντερνιστικού ρεύματος στη ρωμαϊκή ποίηση.Hohlweg Armin & Prinz Otto. Ενώ. Λώλος). Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (μτφ.αναλαμβάνουν την εκπαίδευση των γόνων εύπορων ρωμαϊκών οικογενειών. Κάπως έτσι. Αθανάσιος Α. Νούσια).Χ. Αθήνα 2005. όμως.Χ. η εν γένει κουλτούρα τους και ιδιαίτερα η ποίησή τους. οι Ρωμαίοι ήταν αυτοί που έως το 146 π. στη σκληρή τιμωρία που περιμένει όσους είναι επιρρεπείς στην παιδεραστία.. Η ελληνιστική ποίηση από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου έως την εποχή του Αυγούστου (μτφ.: Δ. Κονομή. χάρη στη λόγια παιδεία του και τη διδακτική του δράση. Θεσσαλονίκη 1981. δηλαδή. είχαν υποτάξει ολόκληρη την Ελλάδα και μετά τη ναυμαχία στο Άκτιο (31 π.. Ν. Κονομή). Τσοπανάκη). Easterling P. Αθήνα 1993-2003. τις οποίες συγκέντρωσε υπό μορφή περιλήψεων σε ένα μικρό βιβλίο με τον τίτλο Ἐρωτικά Παθήματα. αλλά και εκείνων του Προπέρτιου και του Οβίδιου. Fantuzzi M. Tusculum-Λεξικόν Ελλήνων και Λατίνων Συγγραφέων της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα. M. οι τέχνες.. για τους οποίους θα γίνει λόγος στη συνέχεια. έως τον 6ο αι. Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας. Θεσσαλονίκη 2008.1 Οι προδρομικοί ελεγειακοί ποιητές της Ρώμης Graecia capta ferum victorem cepit / et artes intulit agresti Latio «Η αιχμάλωτη Ελλάδα αιχμαλώτισε τον άγριο νικητή / και έφερε τις τέχνες στο αγροίκο Λάτιο». με έντονα δραματικό ύφος. (μτφ. στρατιωτικοί και έμποροι ταξιδεύουν ή εγκαθίστανται για ένα διάστημα στην Ελλάδα. Αθήνα 2002.Χ. Lesky A. επιμ. 2.έφηβων ανδρών που πρωταγωνιστούσαν σε διάφορες μυθολογικές ιστορίες. θέτοντας τα θεμέλια μιας πολύ ισχυρής αυτοκρατορία στη Μεσόγειο. Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας. Πλήθος Ελλήνων αγοράζονται ως δούλοι και πολλοί από αυτούς -όσοι διαθέτουν την ανάλογη μόρφωση. Αυτήν την περίοδο. Γρίμπα. την Αλεξάνδρεια των Πτολεμαίων. Montanari F. Α. Ο υποκειμενικός χαρακτήρας των ερωτικών ελεγείων του Κορνήλιου Γάλλου. ο Παρθένιος ήταν αυτός που μύησε τη ρωμαϊκή ιντελλιγκέντσια της εποχής στην ποιητική παράδοση του Καλλιμαχισμού. Επιλεγμένη Βιβλιογραφία Buchwald. Κουτράκης – Δ. Ρεγκάκος).

αλλά και σε κάπως μεγαλύτερα. έστω και αν υστερούν σημαντικά τόσο σε εκφραστικό όσο και στιχουργικό επίπεδο. Στην πρωτεύουσα έγινε μέλος της λογοτεχνικής συντροφιάς των λεγόμενων «Νεωτερικών Ποιητών».Χ. ταυτόχρονα όμως εμφορούνταν από το υπέρμετρο ερωτικό πάθος που θα δούμε να χαρακτηρίζει την ποίηση του Κάτουλλου. 2. Οι στενές αυτές επαφές με την ελληνική γλώσσα και παιδεία υπήρξαν καθοριστικής σημασίας για την υιοθέτηση ελληνικών μετρικών μορφών. το οποίο πραγματεύεται τη ρωμαϊκή ιστορία από τα χρόνια του Αινεία. Η ελεγειακή γραφή του Κορνηλίου Γάλλου φαίνεται ότι περιείχε αρκετά μυθολογικά στοιχεία. 66. Ο Κάτουλλος έμελλε να είναι ο μοναδικός νεωτερικός ποιητής του οποίου το εκτεταμένο έργο έχει διασωθεί. 87-54 π. μπορούμε να εκμαιεύσουμε αρκετά στοιχεία για τη ζωή του μέσα από την 6η και 10η Εκλογή του παιδικού του φίλου..Χ. του γνωστού στρατιωτικού και πολιτικού. μοτίβα και θέματα από τα προγενέστερα.). Πρωταγωνίστρια των ελεγειών του ήταν η Λυκωρίδα (Lycoris). καθώς αναφέρεται στον μύθο γύρω από τον αστερισμό με την ονομασία Κόμη της Βερενίκης. ξεχωρίζουν τρεις ελεγείες (π.) και ο Porcius Licinus (1ος αι. Εκείνος. Ρωμαίου πολιτικού με καθοριστικό ρόλο στη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα.) και τον ποιητή Έλβιο Κίννα (Helvius Cinna).Χ. πλούσια σε ποιητικά μοτίβα της ελληνιστικής περιόδου. π. ο Γάιος Βαλέριος Κάτουλλος (Gaius Valerius Catullus.). τα οποία ποικίλλουν σε είδος και μέγεθος και εξυμνούν τον έρωτα μέσα από ένα ευρύ φάσμα μετρικών σχημάτων. 82-47 π. π.) από την Καλαβρία. μέλους της Β΄ Τριανδρίας (43 π. Αν και διαθέτουμε μόλις μερικούς στίχους (και αυτούς χάρη σε έναν πάπυρο που ήρθε στο φώς πριν από μερικές δεκαετίες στην Αίγυπτο) από τα τέσσερα βιβλία της ελεγειακής συλλογής του που έφερε τον τίτλο Amores.Χ. αλλά και η επίδρασή που δέχτηκε ιδίως από τους τελευταίους με «προεξάρχοντα» τον Καλλίμαχο. Στο έργο του Saturae. τα πρώτα δείγματα ερωτικής ελεγειακής ποίησης τα έδωσαν τρεις ήσσονες Λατίνοι ποιητές. μεταξύ των οποίων και το ελεγειακό δίστιχο.Χ. Μολονότι ελάχιστες πληροφορίες σώζονται γι’ αυτούς. όπου. ενός λογοτεχνικού κύκλου που περιλάμβανε μεταξύ άλλων τον ποιητή και ρήτορα Λικίνιο Kάλβο (Licinius Macer Calvus. όπως το επύλλιο των γάμων του Πηλέα και της Θέτιδος (π. του Βιργίλιου. ο πρώτος Ρωμαίος ποιητής. ο οποίος αφιερώθηκε αποκλειστικά στην ερωτική ελεγεία είναι ο Κορνήλιος Γάλλος (Cornelius Gallus. με αποτέλεσμα η καλλιέργεια της λογοτεχνίας να βρει γόνιμο έδαφος. Το ποίημα 66 έχει καθαρά μυθολογικό περιεχόμενο. Πρόκειται για μια συλλογή από 116 συνολικά ποιήματα. οι οποίοι φαίνεται ότι διέθεταν και κάποια πολιτική ισχύ. 69-26 π. Τα περισσότερα από τα χρόνια της αρκετά σύντομης ζωής του τα πέρασε στη Ρώμη. στις οποίες διακρίνεται η αγάπη του Κάτουλλου για την ποίηση των αρχαίων ελλήνων και των «αλεξανδρινών» ελεγειακών. ξεκίνησε από νεαρή ηλικία την ποιητική του καριέρα. και 14 . ο αποκαλούμενος «πατέρας της ρωμαϊκής ποίησης». 64). συναντάμε τα πρώτα ελεγειακά δίστιχα στη λατινική γλώσσα.Χ. που επιχείρησε πρώτος να εισαγάγει ελληνικές μετρικές φόρμες στη λατινική ποίηση ήταν ο Quintus Ennius (239-169 π.). ο Quintus Lutatius Catulus (149-87 π. επιθαλάμια και επιγράμματα. Ο ίδιος είχε επιλέξει τον δακτυλικό εξάμετρο για να συγγράψει τα Χρονικά του (Annales).). ευρέως διαδεδομένα ελεγειακά έργα κυρίως της ελληνιστικής περιόδου.) από τη Βερόνα.Χ. που απευθύνονται σε ένα αριστοκρατικό κοινό. από τις τάξεις του οποίου προέρχονταν άλλωστε και αυτοί οι «ερασιτέχνες» δημιουργοί. η λατινική γλώσσα εμπλουτίζεται θεαματικά χάρη σε «δάνεια» από την ελληνική. μεταξύ άλλων και του ελεγειακού δίστιχου· οι πρώτοι «ανάδοχοί» του ερανίζονται εκφραστικούς τρόπους. όταν ζει ένας από τους σημαντικότερους Ρωμαίους ποιητές. μια συλλογή ποιημάτων γραμμένων σε διάφορες μορφές στίχου και με ποικίλη θεματολογία. μια Ελληνίδα απελεύθερη που έφερε το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Κυθηρίδα και φαίνεται ότι υπήρξε ερωμένη του Ιούνιου Βρούτου. Πρόκειται για ερωτικά επιγράμματα σε μορφή σπαραγμάτων. το πρώτο λατινικό έργο σε αυτό το μέτρο. όμως. Ωστόσο.2 Ο Κάτουλλος και οι Νεωτερικοί Ποιητές της Ρώμης (PoetaeNovi) Τις πραγματικές «ρίζες» της ρωμαϊκής ελεγείας τις εντοπίζουμε ουσιαστικά στο πρώτο μισό του 1ου αιώνα π. Παράλληλα. κατά τα πρότυπα των ερωτικών ελεγειών του Παρθένιου και των Αλεξανδρινών ποιητών. ο οποίος υπήρξε ένθερμος θιασώτης της ελληνικής γλώσσας και του πολιτισμού. ο Valerius Aedituus (1ος αι. ο οποίος ήρθε στη συνέχεια σε σύγκρουση με τον Οκταβιανό.Χ.υπήρξε σε μεγάλο βαθμό μια μετεξέλιξη των ερωτικών θεμάτων της αλεξανδρινού τύπου ελεγείας με την οποία έφερε σε επαφή ο Παρθένιος τους Ρωμαίους. 67 και 68). αλλά και του Μάρκου Αντώνιου.Χ. Ανάμεσα σε μικρά λυρικά ποιήματα. απολαμβάνοντας μια ανέμελη και πλούσια σε κάθε είδους απολαύσεις ζωή.

3 παρακάτω) με ίχνη σάτιρας. συγκεκριμένα. όταν ερωτεύθηκε μια παντρεμένη γυναίκα με το όνομα Λεσβία. όπως το 8. Τα επόμενα δύο ελεγειακά συνθέματα (π. χαρακτηρίζουν ουσιαστικά ολόκληρη την ποιητική παραγωγή του Κάτουλλου και προσδίδουν μοναδικότητα στο έργο του. 15 . 67. Εικόνα 6.αποτελεί μια άμεση αναφορά στην ποίηση των Αλεξανδρινών. θρήνου και μυθολογικών αναφορών. Αυτοί οι συνεχείς πειραματισμοί και η «μαεστρία» με την οποία ο ποιητής αυτός πραγματοποιεί στιχουργικούς ελιγμούς και ειδολογικές διασταυρώσεις. 3. Το όνομα αυτό δεν ήταν το πραγματικό της (ο Απουλήιος στην Apologia αναφέρει ότι το πραγματικό της όνομα ήταν Κλωδία). το κεφ. περιλαμβάνει μια περίοδο ειδυλλιακού μέλιτος. στη διάρκεια της οποίας το πάθος και το συναίσθημα εγγίζουν τα όρια της έκστασης. στους οποίους το θέμα αυτό ήταν αγαπητό. αλλά ψευδώνυμο που παραπέμπει εύγλωττα στη λυρική ποιήτρια της αρχαϊκής περιόδου Σαπφώ. ωστόσο. Lawrence Alma-Tadema. των σύγχρονων αναγνωστών της κλασικής ποίησης των Ρωμαίων ο Κάτουλλος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το «πάθος» και. η οποία καταγόταν από το νησί της Λέσβου. το οποίο σημάδεψε τη ζωή του και την ποιητική παραγωγή του. για να ακολουθήσει είτε ο κορεσμός είτε κάποια απιστία που θα οδηγήσει τη σχέση στην απομυθοποίηση και τον ποιητή σε μελαγχολία και απόγνωση. ο Κάτουλλος στο σπίτι της Λεσβίας (1865) Στη συνείδηση. όπως συμβαίνει τις περισσότερες φορές στη λογοτεχνία της Δύσης αλλά και στην ίδια τη ζωή. με το ερωτικό πάθος. Από αυτό μπορούμε να εκμαιεύσουμε κάποια στοιχεία σχετικά με τον φλογερό έρωτα του Κάτουλλου για εκείνη. ενώ το δεύτερο έχει επιστολικό χαρακτήρα με στοιχεία ερωτικής ελεγείας. Η θυελλώδης ερωτική σχέση του νεαρού δημιουργού με την ελευθεριάζουσας ηθικής Κλωδία περιγράφεται διεξοδικά σε μια σειρά ποιημάτων που είναι αφιερωμένα σε αυτήν. 68) διαφέρουν σε ύφος και στιλ: το πρώτο αποτελεί ένα «παρακλαυσίθυρον» (βλ. έναν έρωτα που.

γραμμένο μάλιστα σε ελεγειακό δίστιχο. ιδίως της αρχαϊκής ποίησης. Εδώ. σχεδόν «ηγεμονική». η σχέση μεταξύ του ποιητικού υποκειμένου και του αντικειμένου του πόθου του παύει να είναι εκείνη των ερωτικών ποιημάτων του παρελθόντος ή ακόμη και της εποχής του ποιητή. ο Κάτουλλος διαφοροποιείται σε σημαντικό βαθμό. όπως θα δούμε να συμβαίνει συνήθως με τις πρωταγωνίστριες των μετέπειτα ελεγειακών ποιητών της Ρώμης. είχαν αφιερώσει ποιήματα ή ολόκληρες συλλογές στις ερωμένες τους. συμπεριφορά θα ήταν αποδεκτή 16 .Αν και άλλοι λυρικοί ποιητές. Από τη σκοπιά αυτή. ένα από τα χαρακτηριστικότερα ποιήματα της συλλογής είναι το 72. μια τόσο ιδιότυπη. η κυρίαρχη του ερωτικού παιχνιδιού. το οποίο θεωρείται το κατεξοχήν «προδρομικό» ποίημα της συλλογής του Κάτουλλου όσον αφορά την ανάπτυξη της ελεγείας που ακολούθησε στη Ρώμη τις επόμενες δεκαετίες. Στην προγενέστερη ελληνική ελεγεία. Η Lesbia είναι η «domina». Στους δικούς του στίχους η αγαπημένη του λαμβάνει «σάρκα και οστά» και παρουσιάζεται με όλα τα προτερήματα και τις αδυναμίες της. δίχως να αποτελεί μια εξιδανικευμένη φιγούρα που «υποτάσσεται» απλώς στο παιχνίδι της ποιητικής δημιουργίας. με τον ποιητή να δηλώνει ευθαρσώς ότι υπήρξε έρμαιο των διαθέσεών της.

«λογοτεχνικά» (και κατ’ επέκταση, κοινωνικά) μόνο από μια θεότητα ή κάποια διάσημη ηρωίδα της μυθολογίας
αλλά όχι από μια θνητή γυναίκα, πολύ περισσότερο από μια εταίρα. Αυτή η νέα, ρηξικέλευθη προσέγγιση του
ερωτικού συναισθήματος, που έλαβε μια πρωτόγνωρη διάσταση στον Κάτουλλο, μετέβαλε ριζικά την
παραδοσιακή λογοτεχνική προσέγγιση της ισορροπίας των δύο φύλων σε μια ερωτική σχέση και επηρέασε σε
μεγάλο βαθμό και τους τρεις μείζονες ελεγειακούς ποιητές της Ρώμης. Οι τελευταίοι καλλιέργησαν συστηματικά
στις συλλογές τους την εικόνα του ακραίου, «υπερ-ρομαντικού» έρωτα για μια γυναίκα, για την οποία αξίζει
κανείς να υποστεί διάφορες θυσίες ή ακόμα και να γνωρίσει την ταπείνωση και τον εξευτελισμό.

2.3 Οι Μείζονες Ελεγειακοί Ποιητές της Ρώμης
2.3.1 Σέξτος Προπέρτιος (Sextus Aurelius Propertius)
Ο Προπέρτιος, όπως πληροφορούμαστε από το εισαγωγικό ποίημα του 4ου βιβλίου των ελεγειών του (4.1)
γεννήθηκε στην Umbria της κεντρικής Ιταλίας, γύρω στο 50 π.Χ. και πέθανε το 15 π.Χ. Αντί να ακολουθήσει
στρατιωτική, νομική ή πολιτική καριέρα, όπως ήταν αναμενόμενο από γόνο οικογένειας που ανήκε στην τάξη
των ιππέων, εκείνος προτίμησε να γίνει «στρατιώτης της Αφροδίτης» (4.1.37). Η έκδοση του πρώτου από τα
τέσσερα συνολικά βιβλία ελεγειών τού χάρισε τέτοια φήμη, που σύντομα έγινε προστατευόμενος και
συνδαιτυμόνας του Γάιου Κίλνιου Μαικήνα (Gaius Cilnius Maecenas), Ρωμαίου ιππέα, φίλου και σύμβουλου
του αυτοκράτορα Αυγούστου, ο οποίος είχε δημιουργήσει γύρω του έναν λογοτεχνικό κύκλο από ταλαντούχους
ποιητές (ανάμεσά τους ο Βιργίλιος, ο Οράτιος κ.ά.). Η σχέση του με τον αυτοκρατορικό οίκο έγινε σύντομα

17

αρκετά «στενή», αν κρίνουμε από τις δύο θρηνητικές ελεγείες που έγραψε για τον πρόωρο θάνατο του
Μέρκελλου (3.18), ανιψιού του αυτοκράτορα Αυγούστου και εκείνον της Κορνηλίας (4.11), θυγατέρας της
δεύτερης συζύγου του Οκταβιανού, από άλλο γάμο.

Εικόνα 7. Auguste Jean Baptiste Vinchon, ο Προπέρτιος και η Κυνθία στο Τίβολι

Στα τέσσερα βιβλία των ερωτικών ελεγειών του (από τα οποία το πρώτο παραδίδεται με το όνομα
Monobiblos), κύριο θέμα είναι η πενταετής (3.25.30) σχέση του με την Κυνθία (Cynthia), τη γυναίκα που
αποτέλεσε την πηγή της ποιητικής του έμπνευσης (2.1.3). Για τον Προπέρτιο, ο έρωτας είναι η υπέρτατη δύναμη
που κυριαρχεί στη ζωή του, για την οποία αξίζει κανείς να θυσιάσει τα πάντα. Ακολουθώντας τις ποιητολογικές
αρχές των Αλεξανδρινών, και ιδίως το ποιητικό μανιφέστο του Καλλίμαχου στον Πρόλογο των Αἰ τίων, ο
Προπέρτιος αρνείται κατηγορηματικά (2.1, 3.3, 3.9) να αφιερώσει χρόνο στη συγγραφή κάποιου πομπώδους
επικού έργου, όπως τον παροτρύνει ο Μαικήνας, υιοθετώντας έναν κοινό τόπο της νεωτερικής ποίησης, τη
recusatio (βλ. κεφ. 3.3). Στο 4ο βιβλίο του, ωστόσο, είναι έκδηλη μια αλλαγή στο ύφος και τη θεματολογία των
ελεγειών, καθώς τις διανθίζει με σατιρικά στοιχεία (4.1, 4.5, 4.8). Το ταλέντο του όμως ξετυλίγεται στην 4.11, τη
«βασίλισσα των ελεγειών» (regina elegiarum), μια ελεγεία πλούσια σε μυθολογικές αναφορές και δραματικότητα
γύρω από το στημονικό θέμα της ποίησής του, αυτό του θρήνου και της αγωνίας για τον θάνατο. Η ποικιλία των
θεμάτων σε συνδυασμό με την περιπλοκότητα της γλώσσας του τον καθιστούν τον «δυσκολότερο», ίσως όμως
και τον ωραιότερο, από τους Ρωμαίους ελεγειακούς.

2.3.2 ΆλβιοςΤίβουλλος (AlbiusTibullus)
Για τη ζωή του Τίβουλλου είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πολύ λίγα στοιχεία. Γεννήθηκε στα μέσα του 1 ου
αιώνα π.Χ. και πέθανε νέος, το 19 π.Χ. Σε αυτόν αποδίδονται 16 συνολικά ελεγείες, οι οποίες εμπεριέχονται στο
Corpus Tibullianum, μια ανθολογία ποιημάτων από λογοτέχνες που ανήκαν στον κύκλο του πολιτικού και
στρατιωτικού Βαλέριου Μεσάλλα (Marcus Valerius Mesalla Corvinus), ενός μεγάλου πάτρωνα των γραμμάτων
και των τεχνών. Στο Corpus Tibullianum, λοιπόν, εκτός από τις ελεγείες του Τίβουλλου, απαντούν έργα της

18

ανιψιάς του Μεσάλλα Σουλπικίας (Sulpicia) και του Λυγδάμου. Τον Τίβουλλο απασχολεί φυσικά ο έρωτας,
δοσμένος στην περίπτωσή του μέσα από ένα πρίσμα ρομαντισμού, για κάποια Δηλία. Στο δεύτερο βιβλίο των
ελεγειών, η Δηλία αντικαθίσταται από μια πιο «σκοτεινή» φιγούρα, τη Νέμεση, αγνώστων λοιπών στοιχείων.
Αγαπημένο θέμα του Τίβουλλου είναι η ηρεμία της ζωής στη επαρχία και η γαλήνια ευτυχία που προσφέρει η
επαφή με τη φύση και το βουκολικό τοπίο (1.10). Η ιδιαιτερότητα του ποιητή εντοπίζεται στην επιθυμία του να
ζήσει σε έναν πιο αγνό κόσμο και στη μόνιμη νοσταλγία του για μια άλλη εποχή που φαίνεται ότι είχε παρέλθει
οριστικά μέσα στην τύρβη και τη χθαμαλή καθημερινότητα της πρωτεύουσας. Ο Τίβουλλος αποστρέφεται ακόμα
τον πόλεμο και τη φιλοχρηματία, μια ζωή αφιερωμένη δηλαδή στο negotium, διότι θεωρούσε ότι οι παντοίες
στρατιωτικές και εμπορικές ενασχολήσεις παρεμποδίζουν την ελεύθερη έκφραση των ερωτικών συναισθημάτων.
Τέλος, ο Τίβουλλος είναι ο μοναδικός από τους τρεις ελεγειακούς που αναφέρεται στη γοητεία του
ομοφυλοφιλικού έρωτα, τον οποίο ενσαρκώνει ο νεαρός Μάραθος (1.4, 1.8, 1.9). Η γλώσσα των ελεγειών του
είναι απέριττη, ανάλαφρη και καθόλου προσποιητή. Αποδίδει με λιτό τρόπο την εναλλαγή των συναισθημάτων
του εραστή-ποιητή, δίχως να αναλώνεται σε περίτεχνες λεκτικές φόρμες και σε επίδειξη των γνώσεων (που
συναντά κανείς συχνότερα στον Προπέρτιο ή και τον Οβίδιο) γύρω από τη μυθολογία ή την προγενέστερη
λογοτεχνική παράδοση. Ο Τίβουλλος αρέσκεται συχνά στην αναγωγή του έρωτα και της συναισθηματικής του
κατάστασης σε ένα φανταστικό ή φαντασιακό επίπεδο.

Εικόνα 8. LawrenceAlma-Tadema, ο Τίβουλλος στο σπίτι της Δηλίας

2.3.3 Πόπλιος Οβίδιος Νάσων (Publius Ovidius Naso)
Ο τελευταίος της «τριανδρίας» των ελεγειακών ποιητών, ο Πόπλιος Οβίδιος Νάσων, ήταν αυτός που διέθετε
αναμφίβολα και το μεγαλύτερο λογοτεχνικό εκτόπισμα, ενώ φαίνεται να έζησε και την πιο πολυτάραχη ζωή. Ο
Οβίδιος γεννήθηκε στο Sulmo το 43 π.Χ., και πέθανε, εξόριστος από τον Αύγουστο, στους Τόμους της Μαύρης
Θάλασσας, το 17 μ.Χ. Τα αίτια που οδήγησαν τον ίδιο τον αυτοκράτορα στην απόφαση αυτή το 8 μ.Χ.
παραμένουν αδιευκρίνιστα. Ο Οβίδιος έγινε πολύ γρήγορα γνωστός στους λογοτεχνικούς κύκλους της Ρώμης. Ο
ίδιος μαρτυρεί ότι ήταν φίλος (sodalis) του Προπέρτιου (Trist. 4.10.45-8). Υπήρξε πολυγραφότατος ήδη από τα
νεανικά του χρόνια, καθώς η πρώτη έκδοση των Amores, μιας συλλογής ερωτικών ελεγειών σε πέντε, αρχικά,
βιβλία, τοποθετείται γύρω στο 25 π.Χ. Σε μας έχει παραδοθεί η δεύτερη έκδοση της συλλογής αυτής, σε τρία
βιβλία, περί τα τέλη του 1ου αι. π.Χ., όπως μας έχει παραδοθεί και το σύνολο σχεδόν του οβιδιακού έργου με

19

Το έργο αυτό. στα οποία κατέγραψε τις δυστυχίες και τις κακουχίες στον μαρτυρικό τόπο της εξορίας του αλλά και τη πολυθρήνητη νοσταλγία του για τη Ρώμη. ακολούθησαν οι Heroides. συγκεκριμένα. στις οποίες μάλιστα απευθύνεται ο ίδιος ο ποιητής στο τρίτο μέρος του έργου. παρατίθενται και οι απαντήσεις των τελευταίων). βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα ποιητικό είδος που είχε φθάσει στην ωριμότητά του και που. έχοντας διαβάσει ελεγείες του Κορνήλιου Γάλλου. έκδοσης των Μεταμορφώσεων στην αγγλική γλώσσα (1632) Για να επιστρέψουμε στην ελεγειακή του παραγωγή. ένα έργο απότοκο της απόγνωσης ενός βαθύτατα δυστυχισμένου ανθρώπου που δεν του μένει τίποτε άλλο από το να καταριέται έναν άπιστο φίλο. είτε παραπέμπει στην ομώνυμη συλλογή του προδρομικού Ρωμαίου ελεγειακού 20 . Σε πιο ώριμη ηλικία. τα Remedia Amoris (τα «αντιφάρμακα του έρωτα») με αντικείμενο αυτήν τη φορά τη θεραπεία από τον ατυχή έρωτα. Ακολούθησαν κάποια μικρότερα έργα και. ήταν ήδη μυημένοι σ’ έναν καλά επεξεργασμένο κώδικα με αναγνωρίσιμους κοινούς τόπους. και η Ars Amatoria. του Προπέρτιου όσο και του Τίβουλλου. Συνέθεσε τα Tristia και τις Epistulae ex Ponto. ενώ ο ίδιος ο ποιητής βρίσκεται μόλις στην αρχή της ποιητικής του σταδιοδρομίας. που απευθύνονται σε κάποια Corinna. παραθέτοντας και γι’ αυτές έναν οδηγό ερωτικής συμπεριφοράς. και το De Medicamine Faciei Femineae που περιλάμβανε συνταγές ομορφιάς για γυναίκες. Εξώφυλλο της μεταφρασμένης. 3. μια συλλογή ελληνικών και ρωμαϊκών μεταμορφωσιακών μύθων σε επεισοδιακή μορφή κατά τα αλεξανδρινά πρότυπα. συνιστά ένα εγχειρίδιο ερωτικής διδασκαλίας που προσφέρει σε επίδοξους γυναικοκατακτητές μια σειρά συμβουλών για την «τέχνη της αποπλάνησης». Εικόνα 9. Ακόμα και στην περίοδο της εξορίας του. ένα αρτιότερο έργο που περιλαμβάνει επιστολές μυθολογικών γυναικείων προσώπων προς τους αγαπημένους τους (σε κάποιες από αυτές. ταυτόχρονα. την επιτυχημένη σύναψη σχέσεων με νεαρές ή και ώριμες γυναίκες. όντας χρονολογικά οψιμότερος τόσο σε σχέση με τους Ρωμαίους ερωτικούς και νεωτερικούς ποιητές όσο -ακόμη περισσότερο. δηλαδή πλασματική (Αm. πάντως. ο Οβίδιος συνέγραψε σε δακτυλικό εξάμετρο το αριστουργηματικό έπος των Μεταμορφώσεων (Metamorphoses). Τα πρώτα του ελεγειακά δίστιχα. ο Οβίδιος. ο Οβίδιος δεν έμεινε άπραγος. Ο ίδιος ο τίτλος της συλλογής του.Ιουνίου με στοιχεία για την ανατολή και δύση διάφορων αστερισμών. υπό τον George Sandy.12). μέσα στη φορμαλιστικά οριοθετημένη ζώνη του.εξαίρεση κυρίως μια τραγωδία. εντοπίζεται μια κρίσιμη ιδιαιτερότητα του πρώτου έργου του Οβίδιου. καθώς και το έργο του Fasti. των Amores. είχε δοκιμάσει όλες σχεδόν τις τονικότητες της ερωτικής έκφρασης. η οποία πιθανότατα ήταν μια persona ficta. τη Medea. Ο ίδιος γνώριζε καλά ότι οι αναγνώστες του. μια ερμηνευτική πρόκληση: ο ερωτικός του λόγος είναι όψιμος. ιδιαιτερότητα στην οποία λανθάνει μια αντίφαση και. ωστόσο. ένα εορτολόγιο των μηνών Ιανουαρίου . Στο στοιχείο αυτό. Σαφώς ήσσονος λογοτεχνικής αξίας είναι το λιβελλογράφημα Ibis.και με τους Έλληνες ελεγειακούς ποιητές των ελληνιστικών χρόνων. τυπικά ερωτικά σενάρια και με μια συμβατική ερωτική ρητορική. το οποίο πολλοί θεωρούν ότι στάθηκε η αφορμή της εξορίας του ποιητή.

Ιστορία της Λατινικής Λογοτεχνίας. εμφανίζοντας μια σειρά τυπικών ερωτικών σεναρίων. 21 . Α. von. όπως και στα τρία βιβλία της Ars Αmatoria.Λ. μτφρ. τόμος ΙΙ: Από την πεζογραφία του Αυγούστου ως τον Αυγουστίνο. Θεσσαλονίκη 1996. Ηράκλειο 1997. Λώλος). London 1965. Wauconda 1980. Ζ. (μτφ. P. Τρομάρας). William Bouguereau. W. ο Οβίδιος φέρεται να επιζητά την ηδονή και την ξέφρενη ζωή μιας πόλης γεμάτης από κάθε είδους προκλήσεις. Δ. Knox.. Παρόλα αυτά. Ειδύλλιο (1898) Επιλεγμένη Βιβλιογραφία Albrecht M. Σκιαδάς). (μτφ. Ιστορία της Λατινικής Λογοτεχνίας. ακόμα και αν οι ερωτικές του ελεγείες στερούνται γνήσιου πάθους κι αισθήματος. Κ. Αθήνα 1994. Λυπουρλής . (μτφ. Latin Love Elegy. Buchwald. Α. Εικόνα 10.. Στα ποιήματά αυτά. ενώ αρέσκεται σε κάθε λογής εκφραστικά και γλωσσικά «παιχνίδια». Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Νικήτας.. Γρόλλιος).. αν όχι «γαργαλιστικούς». μπορεί να χαρακτηριστεί μάλλον παραδοσιακός. επιμ. Α. Πίκουλας. Tusculum-Λεξικόν Ελλήνων και Λατίνων Συγγραφέων της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα. ο Οβίδιος είναι ένας ιδιαίτερα ταλαντούχος ελεγειογράφος που θέτει την ερωτική ελεγεία καθαυτή στο επίκεντρο της ποίησής του ως μορφή τέχνης. Δ.. Ιστορία της Ρωμαϊκής Λογοτεχνίας. Kenney E. καθιστώντας τους στίχους του διασκεδαστικούς. Αθήνα 1972. Θ.Clausen W.. Η ποιητική των Ρωμαίων «Νεωτέρων». Rose H. Αθήνα 1993-2003. Maltby R. The Latin Love Elegy.V. Λεξικό Αρχαίων Συγγραφέων.Κορνήλιου Γάλλου είτε αποτελεί απλώς συντομογραφική απόδοση ερωτικών περιπετειών. (μτφ.: Δ. όπως η Ρώμη. Luck G. για τον αναγνώστη. Bieler L. Θ. Αθήνα 1993..Hohlweg Armin & Prinz Otto. Ιστορία της Ρωμαϊκής Λογοτεχνίας. Αθήνα 1999. (μτφ.Δ. Χειρίζεται με άνεση τη σάτιρα και την ειρωνεία.-επιμ. . Φούρλας.J. Α. Παπαγγελής. τόμος Ι: Από τις ρίζες ως την ποίηση του Αυγούστου. Από τον Ανδρόνικο ως τον Βοήθιο και η σημασία της για τα νεότερα χρόνια.. ακόμα κι αν ο ερωτικός του λόγος ορισμένες φορές εκφυλίζεται και γίνεται περισσότερο ρητορικός. J. αν όχι «συμβατικός». Σιδέρη-Τόλια).

Οι τρεις μείζονες ελεγειακοί της εποχής του Αυγούστου ήταν αυτοί που το χειρίστηκαν με περισσότερη προσήλωση στη δομή του. επίσης. Έτσι. κατά κανόνα. όπως πίστευαν αρκετοί παλαιότεροι μελετητές. στοιχείο που ενισχύει την άποψη ότι ο έρωτας αποτελεί για αυτούς απλώς το έναυσμα για τη 22 . οι ελεγειακοί ποιητές αφηγούνται ερωτικά επεισόδια στα οποία «πρωταγωνιστούν» οι ίδιοι και κάποια νεαρή γυναίκα (puella) η οποία και ανάγεται σε «ηρωίδα» τους. αλλά κυρίως τις υπαινικτικές αναφορές του σε προηγούμενα έργα ιδίως της αρχαιοελληνικής και ελληνιστικής λογοτεχνικής παράδοσης ή και τα σπάνια μυθολογικά παραδείγματα που χρησιμοποιεί. αλλά και του Οβίδιου. 3.3. προκειμένου να αντιληφθεί όχι μόνο τις λεπτές «αποχρώσεις» των συναισθημάτων του. το οποίο διέθετε την απαραίτητη «λογιοσύνη». δεν χρησιμοποίησε συστηματικά το ελεγειακό δίστιχο στην ποίησή του ούτε έμεινε προσκολλημένος στους «κανόνες» του. όπως διαπιστώνουμε από ποιήματα του Κάτουλλου. βασικό χαρακτηριστικό ενός ελεγειακού έργου είναι ο μετρικός του ρυθμός. αλλά αυτό είναι κάτι που φαίνεται να επιδιώκουν εν μέρει και οι ίδιοι. Ο ποιητής από τη Βερόνα.1 Μέτρο Στην αρχαιότητα. ακολουθώντας την αλεξανδρινή αρχή του «λιγότερο οικείου» (minus usitatum). όπου. προτιμάται ο «δάκτυλος»). σε συνδυασμό με τα όποια δικά τους συναισθήματα και την έμπνευση που εκπορεύεται από αυτά. στο οποίο ήταν γραμμένοι οι στίχοι. Αυτό βεβαίως γίνεται στο πλαίσιο ενός μοτίβου ειρωνικής αυτοϋποτίμησης που ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένο στη νεωτερική ποίηση. ενδεικτικά Prop. όπως αυτό στο οποίο απευθύνονταν πολλοί αλεξανδρινοί ποιητές. 3. Στις ελεγείες τους κάθε δίστιχο είναι. ενώ ο πεντάμετρος μια συνοδευτική. Ακόμα και οι ίδιοι οι Λατίνοι ελεγειακοί. Τα όρια μεταξύ της πραγματικότητας και της μυθοπλασίας στις ελεγείες τους είναι συνήθως συγκεχυμένα. αλλά πολύ σπάνια από το ένα δίστιχο στο επόμενο. ότι δεν ήταν σε θέση να εκτιμήσουν την αξία του. όπου τους δίνεται η δυνατότητα να καλλιεργήσουν και να αναπτύξουν διάφορα μοτίβα της ήδη προγενέστερης ελεγειακής παράδοσης. λογοτεχνικής πραγματικότητας. εννοούσαν περισσότερο ότι η ποίησή τους δεν προορίζεται για τον καθένα (βλ. νοηματικά αυτοτελές.1) γράφοντας odi profanum vulgus et arceo («μισώ τον κοινό λαό και τον κρατώ μακριά μου») και απευθυνόμενος σε ένα αναγνωστικό κοινό. Στο πνεύμα αυτό. παραδέχονται ότι οι στίχοι τους είναι «παιχνιδίσματα» (lusus ή nugae).2 Θεματολογία Αν η ιδιαίτερη αυτή ρυθμικότητα του μέτρου έκανε την ελεγεία να δείχνει ένα είδος ανάλαφρο. «κατώτερο» του έπους και της τραγωδίας. ήταν ο Κάτουλλος. Το ελεγειακό μέτρο είναι ιδιαίτερα ρυθμικό και οι παρεκκλίσεις που παρατηρούνται στα ποιήματα των τριών εκπροσώπων της ρωμαϊκής ελεγείας είναι γενικά λίγες.23). Αυτό υπαινίσσεται και ο λυρικός Οράτιος στον εναρκτήριο στίχο της πρώτης από τις «Ρωμαϊκές Ωδές» του (Hor. το «ελεγειακό δίστιχο». 2. Σε πολλές ελεγείες τους στοχεύουν ακριβώς στη δημιουργία μιας επίπλαστης. Ο πρώτος στίχος του δίστιχου είναι εξάμετρος και ακολουθείται από έναν πεντάμετρο (βλ. με εξαίρεση τον Τίβουλλο. και δεν σημαίνει ότι οι Ρωμαίοι ελεγειακοί περιφρονούσαν με αυτήν την «ομολογία» το έργο τους ούτε. εντοπίζονται «σπονδείοι» στο δεύτερο ημιστίχιο του πενταμέτρου. κατά κανόνα. εισάγοντας μάλιστα καινοτόμες αλλαγές (όπως η χρήση του «σπονδείου» στον πέμπτο «πόδα» του εξάμετρου. κεφάλαιο 4). σε ορισμένα ποιήματα του Προπέρτιου. για τον οποίο έγινε ήδη λόγος προηγουμένως. Carm. Με τον τρόπο αυτό. Τα Κύρια Χαρακτηριστικά της Ρωμαϊκής Ελεγείας 3. Πολύ συχνά ο εξάμετρος στίχος περικλείει την κύρια. ωστόσο. Πρόκειται για ένα αρκετά σύνηθες μετρικό σχήμα στην αρχαία ελληνική ποίηση· στη ρωμαϊκή λογοτεχνία ο πρώτος που το καλλιέργησε συστηματικά. Στη διήγηση αυτών των ερωτικών επεισοδίων οι ελεγειακοί δεν δείχνουν να ακολουθούν κάποια χρονολογική σειρά. αλλά για ένα εκλεπτυσμένο κοινό. η ποίηση ταξινομούνταν ανάλογα με το μέτρο. Πολλές φορές. η θεματολογία και η έκταση των περισσότερων σωζόμενων ελεγειών συνέβαλαν αναμφίβολα στην παγίωση αυτής της εντύπωσης. δευτερεύουσα πρόταση. πολύ περισσότερο. παρατηρείται διασκελισμός του νοήματος από τον εξάμετρο στον πεντάμετρο. ένα στοιχείο «μανιερισμού» που συναντάμε σε ελεγείες των Αλεξανδρινών προκατόχων τους. Για παράδειγμα.

3 Κοινοί Τόποι και Τυπικές Μορφές της Ρωμαϊκής Ελεγείας Με βάση όσα προηγήθηκαν. 1. Ένα «κατάλοιπο» των θρηνητικών τραγουδιών της αρχαϊκής ελεγειακής παράδοσης στη θεματική της ρωμαϊκής ελεγείας είναι το στοιχείο της querela.15. 1. δίχως οι τελευταίες να έχουν απαραιτήτως κάποιο βιωματικό υπόβαθρο. γεγονός που δείχνει να προβληματίζει τον Τίβουλλο (1.1.6. του μόνιμου δηλαδή «παραπόνου» του amator που πηγάζει από τη «σχέση» του με την puella.) όσο και ο Τίβουλλος (1.85-6).α. 1.85-6). είναι επόμενο να σχηματίσει την εντύπωση ότι πρόκειται για ένα λογοτεχνικό είδος όπου κυριαρχεί η 23 .3) και υποσχέσεις για «έρωτα που θα μείνει στην αιωνιότητα».συγγραφή ελεγειών. Jacques-Louis David. Am.10). 1. χωρίς να τον απασχολεί η φυσική φθορά που αναπόφευκτα επιφέρει ο χρόνος. φιλοχρήματος χαρακτήρας της puella (βλ. ο Προπέρτιος εισάγει έντονα το στοιχείο του θανάτου και του πετρωμένου. Πάρης και Ελένη (1788) Σε κάθε περίπτωση. Am. ο οποίος την οδηγεί στην απόρριψη αυτών των «πνευματικών δώρων» και στην απαίτηση περισσότερο υλικών και υλιστικών ανταμοιβών.59-62. η ελεγεία παρουσιάζεται συχνά ως το «όπλο» του amator στην προσπάθειά του να κερδίσει την εύνοια της puella. 3. παρά το γεγονός ότι ο ίδιος της αφιερώνει την ποιητική του έμπνευση (ingenium). είναι αυτός που βρίσκεται στο επίκεντρο των περισσότερων ελεγειών. Πολύ συχνά.15.36). ο έρωτας του ποιητή-εραστή (amator) για την puella. Ακόμα και η puella συχνά φαίνεται να αποτελεί λογοτεχνικό κατασκεύασμα (scripta puella) που υπακούει στους κανόνες ενός συντεταγμένου ελεγειακού κώδικα κι ενός πληθωρικού περί έρωτος λόγου. διαβάζοντας κανείς έστω και λίγους στίχους από τη συλλογή ενός Ρωμαίου ελεγειακού. mea Lesbia. δηλώνοντας ότι θα αγαπά με την ίδια θέρμη την ερωμένη του μέχρι να γεράσει. 2. ο ποιητής-εραστής παρουσιάζεται συχνότατα ως ένα δυστυχές «θύμα» του Έρωτα και της αγαπημένης του.6.19.6.1: vivamus. ένα στοιχείο που εισήγαγε στη λατινική ποίηση ο Κάτουλλος (c. Στην «πρακτική» της διάσταση. όπως θα δούμε στη συνέχεια. atque amemus) και το υιοθέτησαν αργότερα τόσο ο Προπέρτιος (1. προκειμένου να χαρίσει στον εραστή-ποιητή τον πολυπόθητο έρωτά της. Εικόνα 11. ιδίως Οv.41 κ. οι ελεγείες εμπεριέχουν όρκους αιώνιας αγάπης και αφοσίωσης (Ov. Στο αντίποδα βρίσκεται συχνά ο άπληστος. Ειδικότερα. Σε μια σειρά ποιημάτων.12.29. 5. στις διάφορες μορφές και εκφάνσεις του. ακόμα και μετά το θάνατο (2.

όπως ο έρωτας και η ενασχόληση με τη λογοτεχνία. Η επιθυμία του να ικανοποιήσει τον ερωτικό του πόθο και η συστηματική άρνηση της puella να ενδώσει σε αυτόν τροφοδοτούν μια σειρά στερεότυπων θεμάτων και καταστάσεων. που είναι γνωστός ως militia amoris. ειδικά στις λεγόμενες «προγραμματικές» ελεγείες που συναντάμε στην αρχή των ποιητικών συλλογών (ή των επιμέρους βιβλίων που τις απαρτίζουν) των Ρωμαίων ελεγειακών. προηγείται συνήθως μια ποιητολογικού χαρακτήρα διακήρυξη της αρχής της recusatio. εκφραζόταν μέσα από έναν κοινό τόπο. στις ορέξεις της οποίας ενδίδει ένας «επιρρεπής» σε ερωτικές περιπέτειες εραστής-ποιητής. Τοιχογραφία της Πομπηίας. αφιερωμένης σε καθημερινές χαρές. Πολλές φορές αυτή η επιλογή μιας ήσυχης ζωής (της vita umbratilis ή vita contemplativa). τη δικηγορία ή τον ρωμαϊκό στρατό και. όπως εκφράζεται μέσα από τη recusatio (recuso=αρνούμαι).φιγούρα κάποιας ερατεινής. Στον βωμό του έρωτά του για την puella ο ελεγειακός amator δεν «αναγκάζεται» να απαρνηθεί μόνο τη συγγραφή μεγαλεπήβολων έργων με σοβαρό ύφος. H άρνηση ειδικά του έπους. ωστόσο αυτός που «κινεί τα νήματα» στον ελεγειακό κόσμο δεν παύει να είναι ο εραστής-ποιητής και η ποιητική του τέχνη. δηλαδή πριν από τις ελεγείες εκείνες όπου συναντάμε μια σειρά από κοινούς τόπους και τυπικά ελεγειακά σενάρια. Πρόκειται ουσιαστικά για την έκφραση της συνειδητής επιλογής ενός ποιητή να αρνηθεί τη συγγραφή «υψηλής ποίησης». εταίρας πολυτελείας ή και Ρωμαίας ματρόνας ακόμα. και να αφοσιωθεί στη διακονία της ελεγειακής Μούσας. Αυτό μπορεί εν μέρει να είναι αληθές. αλλά και να υιοθετήσει μια στάση ζωής που αποκλίνει από τον κοινωνικοπολιτικό και ηθικό κώδικα της εποχής που τότε επέτασσε -ιδίως για τους γόνους της αριστοκρατίας.μια λαμπρή σταδιοδρομια στην πολιτική. Casa Iubiţilor Caşti Στην αρχή κάθε ελεγειακής συλλογής. οι ελεγειακοί ποιητές 24 . Μέσω αυτού. μιας ποίησης δηλαδή που ήταν συνυφασμένη με το έπος και την τραγωδία. Εικόνα 12. των λεγόμενων «κοινών τόπων» (loci communes) της ελεγειακής ποίησης. τον γάμο. δρόμο και έναν τρόπο ζωής που περιλαμβάνει την ολοκληρωτική αφοσίωση στον έρωτα και την ερωτική ποίηση. Αντί αυτών. σηματοδοτεί τη σταθερή προσήλωση των ελεγειακών ποιητών στις αρχές της αλεξανδρινής ποιητικής τέχνης. αλλά πολύ πιο ευχάριστο για εκείνον. δεν αποτυπώνει ούτε την έλλειψη ταλέντου ούτε -πολύ περισσότερο. που έχουν σταθερό σημείο αναφοράς την ευόδωση ή μη του ερωτικού ειδυλλίου.1). ο εραστής-ποιητής θα επιλέξει έναν εναλλακτικό. φιλήδονης.τη βούληση των ελεγειακών ποιητών να αποφύγουν να «αναμετρηθούν» με τον «βαρύγδουπο» δακτυλικό εξάμετρο της «υψηλής» ποίησης προκειμένου να συνθέσουν «εύπεπτα» ερωτικά δίστιχα. 1.. «πατριωτικό» χαρακτήρα και επικές διαστάσεις. ασφαλώς. Η άρνηση αυτή. τις οποίες ήδη ασπαστεί οι νεωτερικοί ποιητές της Ρώμης και οι οποίες «επιδοτούσαν» μικρότερες ποιητικές φόρμες και περισσότερο ανοίκεια και καθημερινά λογοτεχνικά θέματα. Στην προγραμματική ελεγεία των Amores ο Οβίδιος ομολογεί με αρκετή δόση ειρωνείας ότι ήταν έτοιμος να δοκιμάσει τις ικανότητές του στην «υψηλή» ποίηση πριν επέμβει ο Amor αφαιρώντας έναν μετρικό πόδα από τον δεύτερο εξάμετρό του (Αm. παρά τον συχνά σχηματοποιημένο τρόπο με τον οποίο εκφέρεται.

Με το ερωτικό του «τραγούδι». Συναφές με το μοτίβο της militia amoris είναι το servitium amoris (Prop. η οποία μάλιστα φαίνεται να απαντά για πρώτη φορά στους ελεγειακούς ποιητές (ο Κάτουλλος δεν τη χρησιμοποιεί καθόλου). Εικόνα 13. Συχνά.2-3). ο οποίος δέχεται άλλοτε τις απειλές και άλλοτε τις κολακείες ή ακόμα και τις δωροδοκίες του ποιητή. Εμπόδιο στην προσπάθειά του στέκεται συχνά ο ianitor. τον απελπισμένο amator δεν εμποδίζουν μόνο η κλειστή θύρα και ο θυρωρός. το οποίο έχει τις καταβολές του στην ελληνιστική ποίηση και τη Νέα Κωμωδία. 1. όπως πράττει ο Οβίδιος στην ελεγεία 1. ο εραστής-ποιητής υπομένει άκων μια ατέρμονη ταπείνωση που ήταν αφύσικη και ανάρμοστη. 25 .16. Ο εραστής. 2. 2. Am.17. Οv.39-40. η συχνή δηλαδή θεματική της ερωτικής υποδούλωσης. Και στην περίπτωση αυτή. 29-30). δεν διστάζει να ομολογήσει αυτοσαρκαζόμενος ότι έχει απολέσει την ελευθερία του (Tib. παρουσιάζεται εδώ ως exclusus amator. Tib.75-7. ευρισκόμενος στο κατώφλι της οικίας της αγαπημένης του. Prop. 2. 1. Prop.16. αποπειράται να την μεταπείσει. εφόσον συχνά έχουμε να κάνουμε με τον έρωτα ενός ελεύθερου Ρωμαίου πολίτη για μια εταίρα ή και δούλα.1.6.6. ιδίως Τib.1-2) και «προαγάγει» την puella από απλή ερωμένη σε domina.4. Ov. 2. Sir Lawrence Alma-Tadema.4. 1. ο εραστής-ποιητής της ελεγείας «στρατεύεται» και διοχετεύει όλες τις δυνάμεις και το ταλέντο του στον «πόλεμο» για τον έρωτα (Tib. 2. αλλά και κάποιος ερωτικός του αντίζηλος. 1.17. 3.11). θρηνεί την απόρριψη αυτή και. 1.6. ο vir. Έτσι. ένας δούλος της puella με καθήκοντα θυρωρού.υιοθετούν τη φιγούρα του στρατιώτη-εραστή. 2.4). που ασφαλώς θυμίζει τις σερενάτες και τις καντάδες στις παραδόσεις πολλών λαών.3. Tib. ο ελεγειακός ποιητής αποκλείει τον εαυτό του από τις παραδοσιακές ασχολίες και τις εν γένει «βιοθεωρητικές» επιλογές ενός Ρωμαίου ανδρός. Am. Am. δηλώνοντας ο ίδιος σκλάβος της ομορφιάς της puella και του δυνατού πάθους που του προκαλεί.2-3 2. την οποία ευρηματικά είχαν αναδείξει πρώτοι οι Ρωμαίοι κωμωδιογράφοι. σε μια «δέσποινα και αφέντρα» με κάθε είδους δικαιοδοσία πάνω του. όχι μόνο λόγω του φύλου αλλά και της κοινωνικής του θέσης. φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να υποβάλλει σε «εξαντλητική» σύγκριση τα βάσανα που συνεπάγεται ο έρωτας με τους κινδύνους του πολέμου. 3. και τη μετ-εξελίσσουν στο μοτίβο της ερωτικής εκστρατείας. έχοντας ακόμα και το δικαίωμα να «κλειδώσει» την ερωμένη του στο οίκημα που πιθανότατα της έχει παραχωρήσει. 2.17. 3.6. Προκειμένου να την κολακέψει και να εξασφαλίσει την ανταπόκριση ή ακόμα και τον οίκτο της. προκειμένου να δηλώσουν με κάθε τρόπο την αποστροφή τους προς τον πόλεμο και τις παραδοσιακές αξίες της ρωμαϊκής κοινωνίας. (βλ. 2. καθώς η αγαπημένη του δεν του επιτρέπει την είσοδο στο σπίτι και την κρεβατοκάμαρά της. παράλληλα.9 των Amores.11. 2. Στη ρωμαϊκή ελεγεία η λέξη αυτή παραπέμπει σε σύζυγο ή σε κάποιον άνδρα που διατηρεί ένα είδος ιδιόμορφου «ημιμόνιμου» δεσμού με την puella και απολαμβάνει βάσει ενός «συμβολαίου» (merces annua) τις υπηρεσίες της για ένα χρόνο. Ρωμαίες Γυναίκες (1865) Ένας άλλος σημαντικός τόπος στη ρωμαϊκή ελεγεία είναι το paraclausithyron-παρακλαυσίθυρον (βλ. Ορισμένες φορές.

αφετέρου.8. ο ποιητής επιχειρεί αρχικά να αποτρέψει την αγαπημένη του (ή ένα προσφιλές πρόσωπο) από την αναχώρηση. όπου οι αναγνώστες καλούνται είτε να παρηγορηθούν είτε να διδαχθούν από τα ερωτικά βάσανα των ποιητών.10 του Οβίδιου). Οι ρίζες του προπεμπτικού εντοπίζονται και αυτές στην ελληνιστική ποίηση. Η αποκρουστική μορφή της γριάς προαγωγού. Στην τέχνη της αποπλάνησης τον «συναγωνίζεται» και η lena. το οποίο εντοπίζουμε συχνότερα προς το τέλος των ποιητικών συλλογών.6. την ασφάλεια της ζωής στη Ρώμη και την ολοκληρωτική αφοσίωση του ιδίου σε εκείνη. Am.Ένας ξεχωριστής σημασίας κοινός τόπος που δεν απαντά μόνο στη ρωμαϊκή ελεγεία είναι το propempticon – προπεμπτικό (Prop. αφενός τους κινδύνους της θάλασσας και ενός μακρινού ταξιδιού μέσω αυτής και. Τέλος. Ωστόσο. θεώρησε σκόπιμο να συστηματοποιήσει τέτοιου είδους ερωτικές διδαχές στα έργα του Ars Amatoria και Remedia Amoris. 4. Tib. σε αντίθεση πάντοτε με τα πλούτη και τα δώρα ενός πλούσιου αντίζηλου.11). έτσι και η μακρά και επίμοχθη «διαδρομή» του εραστή-ποιητή προς την αγκαλιά της αγαπημένης του συχνά καταλήγει στον (απ)εγνωσμένο τόπο της renuntiatio amoris (Prop. που ακολούθησαν την ελεγειακή συλλογή Amores. Ο Οβίδιος. ακολουθώντας τα χνάρια του Κάτουλλου (τόσο στο π. Σύμφωνα με την παραδοσιακή τυπολογία του. 1.32.9. πρωταγωνιστεί για πρώτη φορά στην 5η ελεγεία του 4ου βιβλίου του Προπέρτιου. ο εραστής-ποιητής καταφεύγει σε θρήνους ή ακόμα και κατάρες εναντίον της. 1. μάλιστα. Όταν όμως αποτυγχάνει να πείσει την αγαπημένη του να ματαιώσει το ταξίδι της και να διακόψει τον δεσμό της με τον πλούσιο αντεραστή.8 του Προπέρτιου. όπου μια τέτοια αποτρόπαια μαστροπός.6. Βεβαίως.3). επικαλούμενος.8). ιδιαίτερα οικεία είναι και η persona του ποιητή ως praeceptor/magister amoris. που συχνά επιλέγουν οι ελεγειακοί ποιητές για τους ίδιους. Ov. Με το μοτίβο της ερωτικής αποκήρυξης.χ.8). 3. 3. βλέπουμε συχνά τον εραστή-ποιητή να προσεύχεται για την ακίνδυνη και ανώδυνη επιστροφή της αγαπημένης του στην ασφάλεια του αστικού τοπίου και την ερωτική θαλπωρή που ο ίδιος της υπόσχεται. 1. ερωτικές του εμπειρίες. η οποία συμβουλεύει τη νεαρή και άπειρη puella στα «μυστικά» του επαγγέλματος.5. 3. αυτή η περίπτωση του magister amoris δεν συνιστά ένα «αυτόνομο» μοτίβο με σταθερά τυπολογικά χαρακτηριστικά.Am. πάντως. περιστατικά απιστίας ή ζηλοτυπίας) που οδηγούν σε μια προσωρινή κρίση ή και οριστική ρήξη ανάμεσα στο ζευγάρι. 8). αλλά και σε αρκετές άλλες (π. στην 1.9.1 του Τίβουλλου και την 1. την 1. 2.25. 6. Και στην περίπτωση αυτή. του dives amator. λιγότερο ή περισσότερο επώδυνες. 72 όσο και στο π. επανέρχεται στη «λογική» και αποχαιρετά την αγαπημένη του puella που τόσο ανεξίτηλα τον πλήγωσε.26. για τον οποίο ήδη έγινε λόγος παραπάνω. εάν δεν συγκεντρώσει όσο περισσότερο χρυσό (και όχι τα ποιήματα που τις προσφέρει o φτωχός εραστής-ποιητής) μπορεί τώρα που είναι ακόμα νέα και τα κάλλη της συγκινούν τον ανδρικό πληθυσμό. καθώς η φιγούρα της lena στον Οβίδιο έχει πλέον μετατραπεί σε μια καρικατούρα. 2. Am. η Ακανθίς. Στο τέλος. η οποία απαντά ήδη σε έργα της Νέας Κωμωδίας. 1.10) όσο και του Τίβουλλου (1. Tib.7.«απελευθερώνεται» από τα δεσμά του έρωτα. προκειμένου να αναδείξουν τα αγνά τους αισθήματα για τις αγαπημένες τους και την ποίησή τους ως το μοναδικό αγαθό που έχουν να προσφέρουν σε αυτές. λανθάνει συχνά το πορτρέτο του pauper amans. προειδοποιεί την Κυνθία για το ερεβώδες μέλλον και το γήρας που την περιμένουν. Tib. 2.8 των Amores o Οβίδιος γίνεται ο ίδιος αυτήκοος μάρτυρας μιας αντίστοιχης ερωτοδιδαχής (erotodidaxis) της Dipsas προς την Κόριννα σε ένα σκηνικό που παραπέμπει στην αντίστοιχη προπερτιανή σκηνή με έντονη διάθεση ειρωνείας και χιούμορ. Οv. όπως στην ιστορία της δυτικής λογοτεχνίας σπανίως συναντά κανείς τη στιχουργική ή μυθιστορηματική εκδοχή ενός ευτυχισμένου και ανέφελου έρωτα δίχως προβλήματα (π. 1. του φτωχού δηλαδή εραστή-ποιητή. κυρίως επειδή δεν είναι μόνο ο εραστής-ποιητής που συμβουλεύει τους αναγνώστες του με βάση τις.χ. φεύγοντας σε μακρινό ταξίδι με κάποιον πλούσιο αντίζηλο ή πελάτη της (dives amator). Στις ελεγείες αυτές. δηλαδή ως ερωτοδιδάσκαλου. ο ελεγειακός εραστής-ποιητής.24. 2. 26 . Στην 1.11. 1. ο εραστής-ποιητής δεν έχει την επιθυμητή πρόσβαση στις χάρες της puella. πρώην εταίρα. η φιγούρα μιας πανούργας προαγωγού που την παριστάνει συχνά μια γυναίκα ώριμη σε ηλικία. προκειμένου να αποκομίσει τα μέγιστα δυνατά κέρδη από τη σχέση της με τον amator (Prop. 2. σε μια σειρά ποιημάτων τόσο του Προπέρτιου (1. 2. 3.9. μόνο που αυτή τη φορά ο λόγος είναι ότι η τελευταία ετοιμάζεται να τον εγκαταλείψει.

η αναδυόμενη αυτοκρατορία εξελίσσεται γρήγορα σε παγκόσμια δύναμη ενώ. όπως ήταν η πίστη (fides) στην οικογένεια και την πατρίδα και η ευσέβεια (pietas) προς τους θεούς. Γλυπτοθήκη του Μονάχου. Υπό την αυστηρή επίβλεψη του Αυγούστου. με σταθερό πάντοτε σημείο αναφοράς την πολιτισμική επαφή με την Ελλάδα. εγκαινιάζεται μια μακρά περίοδος ειρήνης. πραγματοποιήθηκε ανασύσταση διάφορων τομέων της δημόσιας διοίκησης και του στρατού. όπως η αγάπη για την πατρίδα. αυτό που απασχόλησε ιδιαίτερα τον Αύγουστο ήταν η χαλάρωση του θεσμού της οικογένειας και τα μειωμένα ποσοστά γεννήσεων. όπως το φορολογικό σύστημα. 27 . της Ιλλυρίας και περιοχών της Αφρικής. του «ήθους των προγόνων». δηλαδή από το 27 π. ενώ επανεξετάστηκαν θέματα δημοσιονομικής πολιτικής. η λογοτεχνία και ειδικότερα η προβολή νέων ηθών και προτύπων ζωής μέσα από τη ρωμαϊκή ελεγεία συνέβαλαν σε σημαντικό βαθμό προς την κατεύθυνση αυτή. Χ. έως και τον θάνατό του το 14 μ. ταυτόχρονα. της Δαλματίας. Γερμανία Σε αυτό το ευνοϊκό κλίμα άνθησαν τα γράμματα και οι τέχνες. Όπως ήδη έγινε αντιληπτό. τη στιγμή που η πρωτεύουσα εξωραΐζεται με ποικίλα έργα ευρείας κλίμακας. Θέματα Ερωτικής Ηθικής στον Ρωμαϊκό Κόσμο Η εποχή της εγκαθίδρυσης του Imperium Romanum από τον Οκταβιανό Αύγουστο (Gaius Julius Caesar Octavianus Augustus) και τα χρόνια της διακυβέρνησής του. Η οικονομία του κράτους ισχυροποιείται χάρη στους πλουτοπαραγωγικούς πόρους των επαρχιών του. αποτελούν μια από τις σημαντικότερες περιόδους της ιστορίας του ρωμαϊκού κράτους. όπως ο ρωμαϊκός στρατός. Από την άλλη πλευρά. η περίφημη Pax Romana.Χ. Πέρα από τη γενικότερη απαξίωση ιδανικών. Έτσι. Με την ολοκλήρωση της κατάκτησης της Ιβηρικής χερσονήσου. Εικόνα 14. στους κόλπους των Ρωμαίων έκαναν την εμφάνισή τους συνήθειες και έθιμα όχι μόνο από την κυρίως Ελλάδα αλλά και από τις υπόλοιπες ανατολικές επαρχίες. προχώρησε σε μια σειρά νομοθετικών μέτρων που είχαν ως στόχο την ηθική «ανάπλαση» της ρωμαϊκής κοινωνίας καθώς και την ανανέωση των πατροπαράδοτων οικογενειακών και κοινωνικών αξιών του mos maiorum. η οποία εμφάνιζε τάσεις απομάκρυνσης από τις παραδοσιακές ρωμαϊκές αξίες και τους θεσμούς.3. και θεσμών. ο οποίος σε ελάχιστο χρονικό διάστημα συγκέντρωσε όλες τις εξουσίες στο πρόσωπό του..4. Προτομή του Αυγούστου. με αποτέλεσμα να αλλάξουν πολλά από τα ήθη της παλαιάς ρωμαϊκής κοινωνίας. το εμπόριο εξαπλώνεται σε ολόκληρη τη μεσογειακή λεκάνη.

περιλάμβανε διάφορες ρυθμίσεις σχετικές με τον γάμο. Θεσπίστηκε η απαγόρευση των γάμων μεταξύ συγκλητικών ή απογόνων τους και απελεύθερων (συμπεριλαμβανομένων των κοινών γυναικών και των εταίρων) και των απογόνων τους. εάν τους συλλάμβανε επ’ αυτοφώρω.Στο πλαίσιο αυτής της «επιστροφής στις ρίζες». Η συνήθης τιμωρία για την υπόδικη ήταν η δήμευση του μισού της «προίκας» της (dos) και του ενός τρίτου της προσωπικής της περιουσίας (bona). μια σειρά νόμων. τις Leges Iuliae. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε γάμο αναγκάζονταν ακόμα και οι χήρες μετά την παρέλευση ενός έτους από τον θάνατο του συζύγου τους. η Lex Iulia de Maritandis Ordinibus. Εικόνα 15. Ανάλογες ποινές αντιμετώπιζε και ο εραστής της. καθώς και η εξορία. Godward. στους ελεύθερους πολίτες παρεχόταν η δυνατότητα να νυμφευθούν απελεύθερους και απελεύθερες. Οι ποινές ήταν αυστηρότατες. ο αυτοκράτορας εισήγαγε το 18-17 π. Γενικότερος σκοπός αυτού του νόμου ήταν η προώθηση του θεσμού του γάμου και η απόκτηση νόμιμων απογόνων. Ένας άλλος νόμος. τη μοιχεία (adulterium). Drusilla (1906) 28 . καθώς ο σύζυγος είχε το δικαίωμα να θανατώσει τη μοιχαλίδα (adultera) και τον εραστή της (adulter). Αντίθετα. αντίστοιχα. ήταν και ο ίδιος ένοχος. W. Ωστόσο. προκειμένου να επαναφέρει την απαραίτητη τάξη και να προστατέψει τον θεσμό της οικογένειας.Χ. Με τη Lex Iulia de adulteriis coercendis έθεσε για πρώτη φορά εκτός νόμου μια «μάστιγα» της εποχής. εάν την άφηνε ατιμώρητη ενώ γνώριζε για την παράνομη σχέση της.

πέραν ορισμένων κοινών χαρακτηριστικών που οδηγούν τον αναγνώστη πότε προς τη μια και πότε προς την άλλη κατεύθυνση. ανάλογα με τα δώρα που τους προσφέρονται. αλλά ακόμα και να επιδοθεί η ίδια στη σύνθεση μερικών δίστιχων (Prop.5 Το Κοινωνικό και «Οντολογικό» status της Ρωμαϊκής Puella Με τόσους περιορισμούς στις σχέσεις των δύο φύλων. είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς ποιο ακριβώς ήταν το κοινωνικό. που λατρευόταν ως θεότητα και όριζε τη συμπεριφορά της γυναίκας μέσα στον γάμο. μεταξύ άλλων. οι puellae των ελεγειών δεν ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. όπως είδαμε προηγουμένως. Στην πραγματικότητα. παρά την παρουσία κάποιου «συζύγου». Για μια έγγαμη γυναίκα δεν ήταν αποδεκτό. Εικόνα 16.21-2). η ελεγειακή puella παρουσιάζεται πολύ συχνά ως docta. το status των γυναικών αυτών δεν δίδεται με σαφήνεια στα ελεγειακά έργα. 29 .16. Ta νιάτα και ο χρόνος (1901) Άλλες φορές. Για παράδειγμα. 3. Godward. 1. δεν δείχνει να συμπεριφέρεται ως μια ευπρεπής παντρεμένη γυναίκα (casta puella) ούτε να περιβάλλεται από την αρετή της pudicitia (Tib. Αξιοσημείωτη είναι η ελευθερία τους στην επιλογή και εναλλαγή των ερωτικών τους συντρόφων. αλλά ακόμα και το «οντολογικό» υπόβαθρο των γυναικών που πρωταγωνιστούν στις ρωμαϊκές ελεγείες. η puella εμφανίζεται να είναι «δεσμευμένη» με έναν συγκεκριμένο άνδρα ή σύζυγο (vir) και να ανήκει στα υψηλότερα κοινωνικά στρώματα (Prop.33. καθώς φαίνεται ότι αρέσκονται σε κάθε είδους εξορμήσεις ή επιδίδονται ακόμα και σε καταχρήσεις.67-8). W.3. 2.20). χαρακτηρίζεται δηλαδή από εκλεπτυσμένη καλλιέργεια που της επιτρέπει όχι μόνο να εκτιμήσει τους ραφινάτους στίχους του εραστήποιητή. όπως η κατανάλωση ποτού (Prop. Προφανώς. να εκτίθεται στα βλέμματα ανδρών εκτός του οικογενειακού της κύκλου ή ακόμα και να αφήνει συχνά την οικία της. όπως ήδη αναφέρθηκε.3. 2.6. με αφορμή τη φιγούρα της γριάς προαγωγού που εμφανίζεται συχνά να τις καθοδηγεί.23-44). 1. Σε άλλες περιπτώσεις ωστόσο.

καθώς ο θυελλώδης δεσμός της θρυλικής Lesbia με τον Κάτουλλο είχε σίγουρα επηρεάσει τη δημιουργία της ποιητικής persona των δικών τους ερωμένων. όμως. 106-43 π. Ανάλογα γνωρίσματα. όπως καθιερώθηκε στην ελληνική αρχαιότητα και στις ελληνιστικές μεγαλουπόλεις του 4ου και 3ου αιώνα π. ζωή της βρίσκουμε πληροφορίες σε έναν λόγο που έγραψε ο Κικέρων (Marcus Tullius Cicero. Αυτή την άποψη ενισχύει και το γεγονός ότι κάποιες από αυτές τις «ηρωίδες» εμφανίζονται να αποδίδουν τιμές στην Ίσιδα.Χ. 2. Για την αρκετά σκανδαλώδη. περιγράφεται με χιούμορ και στα έργα της Νέας Κωμωδίας. λίγο αργότερα. που ήταν σύζυγος του Κόιντου Μέτελλου (Q. Ο Ρωμαίος κωμωδιογράφος Πλαύτος (Titus Maccius Plautus.) στις ελληνιστικές κωμωδίες που διασκεύασε φαίνεται αρχικά να αντιμετωπίζει τις εταίρες ως κάτι άγνωστο σε αυτόν. η οποία συνήπτε περισσότερο «σταθερές» και μακροχρόνιες σχέσεις με εύπορους Ρωμαίους και ήταν. ενώ. Συχνά. Πρωτίστως. ώστε να μην κατηγορηθούν για μοιχεία τόσο οι ίδιες όσο και οι εραστές τους. απελεύθερη.Χ. αλλά και τη φιλοχρηματία και τον ραδιούργο χαρακτήρα της. ενδεικτικά Prop. εκμεταλλεύονται τη χαλάρωση των ηθών. εντοπίζονται και στις puellae των τριών Ρωμαίων ελεγειακών. για να αποκομίσουν οι ίδιοι τα δικά τους οικονομικά οφέλη.33-4 και Tib. 1. Από τον 1ο αιώνα π.Χ. 254-184 π.5. Σε αυτήν τη κατηγορία των ερασιτεχνών φαίνεται ότι ανήκε η Λεσβία του Κάτουλλου. της συντρόφου στις ερωτικές και.5. Με βάση όσα προηγήθηκαν.28. με υπηρέτες που της παραχωρούσε. Οι εταίρες που παρευρίσκονταν στα τρυφηλά δείπνα των πλουσίων τελούσαν υπό την προστασία προαγωγών. οι επιρροές της οποίας στη ρωμαϊκή ελεγεία είναι διαπιστωμένες και έχουν ήδη επισημανθεί. από τον συγκεντρωτισμό της πολιτικής του Αυγούστου και τις LegesIuliae που έθεταν όρια στην ιδιωτική ζωή. που ήθελε τον άνδρα αφοσιωμένο στα δημόσια πράγματα. Ο θεσμός της εταίρας. καθώς είχε πιθανότατα φτάσει στο σημείο να δολοφονήσει τον σύζυγό της. άρχοντες με καθήκοντα αστυνομικών.15.Με άλλα λόγια. συντηρούνταν από τον πλουσιότερο εραστή της (και.Χ. τις λογοτεχνικές αναζητήσεις των ελεγειακών ποιητών. στις οποίες συμμετείχαν αυλητρίδες που προσέφεραν και υπηρεσίες ερωτικής φύσης στους παρόντες. με πολλές ομοιότητες με τις επαγγελματίες. δεν σημαίνει ότι η ελεγειακή ερωμένη ήταν μια απλή. η προκλητική φιγούρα μιας γυναίκας που εξουσιάζει τη ζωή και τους στίχους τους ήταν αυτή που τους επέτρεπε να εκφράσουν την ειρωνική αποστασιοποίησή τους από το πολιτικό και κοινωνικό «γίγνεσθαι» της εποχής τους. καθώς ακόμα και Ρωμαίες κυρίες. η meretrix ήταν η ιδανική «υποψήφια» για τον ρόλο της docta puella. όπως οι γιορτές των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων. βεβαίως.3. Τα συμπόσια αυτά έγιναν σύντομα «μόδα» στους αριστοκρατικούς κύκλους της Ρώμης και οι ελληνικές προτιμήσεις στον τομέα της διασκέδασης έγιναν με τη σειρά τους και ρωμαϊκές. όπως είδαμε. μιμούμενες τις εταίρες όσον αφορά στους τρόπους προσέγγισης πιθανών εραστών. είναι εύλογο να υποθέσει ότι ο έρωτας των γυναικών αυτών μπορούσε εύκολα να εξασφαλιστεί από κάποιον που ήταν σχετικά εύπορος. οι ελεγειακοί ήθελαν από την πλευρά τους να προβάλλουν με κάθε τρόπο τις δικές τους προτεραιότητες και αξίες τόσο στη ζωή όσο και στην τέχνη τους. συνήθως. 1. εφόσον ευσταθούν οι πληροφορίες. Όταν όμως αργότερα το ρωμαϊκό κράτος έθεσε υπό την κυριαρχία του εδάφη της μακρινής Ανατολής. τα πράγματα αλλάζουν. συχνά αμφιλεγόμενου -ίσως και σκόπιμα. για την οποία έγινε ήδη λόγος και συνάπτουν εξωσυζυγικές σχέσεις. αυτόν με τα περισσότερα δικαιώματα πάνω της) και κατοικούσε σε δική του κατοικία. του Μάρκου Καίλιου (M. υπάτου το 60 π.Χ. εμφανίστηκε και ο τύπος της «ανεξάρτητης» εταίρας. Οv. Caelius Rufus). όπως και οι κοινές γυναίκες..23-32). Tib.) για την υπεράσπιση ενός από τους εραστές της και φίλου του Κάτουλλου. Metellus). 1. ήταν ο καλύτερος τρόπος για να το επιτύχουν. κοινή γυναίκα του όχλου (scortum). 2. λειτουργώντας ως ένα είδος προτύπου. Σε μια κοινωνία. Prop. τα οποία συνθέτουν το προφίλ μιας εταίρας (mos meretricis). Μάλιστα. Οι ίδιοι δείχνουν να αναγνωρίζουν (βλ. η σχέση τους με μια εταίρα. τις ικανότητές της στον χορό. διαβάζοντας κανείς τις ελεγείες των Ρωμαίων ελεγειακών. Για τον λόγο αυτό. καθώς πληρούσε τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του ερωτικού τους λόγου και των συμβάσεων της ελεγειακής γραφής.61-2. κυρίως. συνεπώς. Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι στην ύστερη δημοκρατική περίοδο η λέξη puella έγινε συνώνυμο της γυναίκας «ελευθέρων ηθών». 4. λοιπόν. Εκεί διαβάζουμε ότι ήταν μια amica omnium (ερωμένη όλων). καθώς ο ίδιος είχε στο μυαλό του περισσότερο τους οίκους ανοχής (lupanaria) της Ρώμης. καθώς έπρεπε να δηλωθούν. θεότητα που σχετιζόταν με το επάγγελμα της εταίρας (βλ. κατά κόσμον Κλωδία.οντολογικού και κοινωνικού status.3) ότι η συνύπαρξή τους 30 . σύζυγοι επιφανών πολιτών. αλλά μάλλον μια ανεξάρτητη εταίρα (meretrix). Οι «κυρίες» αυτές αποτελούσαν ένα είδος «ερασιτέχνιδος» εταίρας. περίφημη για την ομορφιά της. στους aediles. δεν ήταν σπάνιο το φαινόμενο οι σύζυγοι να είναι γνώστες αυτής της κατάστασης και να την ανέχονται. πολλές «ξενόφερτες» συνήθειες «εισέβαλαν» στη ζωή των Ρωμαίων. Αυτό.

O Θρήνος (1866) 31 .5).21.11)· για τον Προπέρτιο. Εικόνα 117. ούτε καν αν πρόκειται με βεβαιότητα για υπαρκτό πρόσωπο.2. Η ομορφιά της συγκρίνεται συνήθως με εκείνη διάσημων ηρωίδων της μυθολογίας. Ερμιόνης (Prop. όπου θα υπάρχει μόνο ο έρωτάς τους. όπως της Αριάδνης ή της θυγατέρας της ωραίας Ελένης.4).24. η Κυνθία ξεχωρίζει για τη ροδοκόκκινη και λευκή συνάμα επιδερμίδα της (2. καθώς το χρονικό διάστημα που χωρίζει τον Απουλήιο από την περίοδο κατά την οποία έζησε ο Προπέρτιος είναι εξαιρετικά μεγάλο.33.27).23). την ξανθή της κόμη (2. τη μουσική (1. Από τους στίχους του Προπέρτιου. ασχολείται με τη σύνθεση ποίησης (1. 1. η Κυνθία ενσαρκώνει πλήρως το ιδανικό της docta puella: η συντροφιά της είναι ευχάριστη.10-12).με αυτή σε έναν κόσμο γαλήνιο.ξέρει να εκτιμά την ποίηση του Προπέρτιου (2. 2. τα μαύρα της μάτια (2.Χ. το κυριότερο.3.28) και.4.) στο έργο του Apologia (κεφ.28. καθώς η ίδια είναι πνευματώδης στις συζητήσεις της.2.5).12. είναι περισσότερο μια ιδέα και μια εξιδανικευμένη κατάσταση. Πρόκειται ασφαλώς για ένα στοιχείο που θα πρέπει κανείς να λάβει με δισταγμό υπόψη του.2. Edward Burne Jones.12) και το υψηλό της παράστημα (2. παρά μια εφικτή πραγματικότητα στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον.6 Τα Χαρακτηριστικά των Ερωμένων των Ελεγειακών Ποιητών Cynthia (Propertius): Ο Απουλήιος (125-180 μ. Τα αισθήματα και το ενδιαφέρον του ταλαντούχου εραστή της δεν περιορίζονται στην ομορφιά της (2. Σε άλλα σημεία.38). δεν είναι ξεκάθαρο εάν η Κυνθία είναι meretrix ή matrona.10) υποστηρίζει ότι το πραγματικό όνομα της Κυνθίας ήταν Hostia. που παρομοιάζονται με εκείνα της ίδιας της θεάς Minerva/Αθηνάς (2. 3. όπως πιστευόταν παλιότερα.

Delia et Nemesis (Tibullus): Ο Τίβουλλος είναι ο μοναδικός από τους τρεις μέγιστους ελεγειακούς που μοιράζει
τον έρωτα και τις δημιουργίες του ανάμεσα σε δύο γυναίκες. Στο πρώτο του βιβλίο πρωταγωνιστεί η Δηλία, την
οποία ο Απουλήιος (Apologia, 10) ταυτίζει με μια γυναίκα ονόματι Plania. Το όνομά της, όπως είδαμε,
παραπέμπει είτε στον Απόλλωνα, τόπος γέννησης του οποίου ήταν η Δήλος, είτε -μάλλον- στην αδελφή του
Άρτεμη, η οποία συνδέεται με την αγνότητα και τη φύση, όπως ακριβώς και η puella του Τίβουλλου. Η Δηλία
διαφοροποιείται αρκετά από το σύνηθες «μοντέλο» της τολμηρής και προκλητικής ελεγειακής puella· σε δύο
σημεία του πρώτου βιβλίου (1.3.85-92, 1.5.21-34) περιγράφεται ως μια γυναίκα αφιερωμένη στις οικιακές
εργασίες, μια Ρωμαία «νοικοκυρά», η οποία γνέθει και υφαίνει μαζί με τη μητέρα και τις υπηρέτριές της, μια
ασχολία κοινή για τις Ρωμαίες γυναίκες, ιδίως του παρελθόντος. Ο Τίβουλλος δίνει έμφαση στη σεμνότητά της
και τη fides της, όπως θα ταίριαζε σε μια matrona, αν και ούτε αυτή δεν παραμένει απόλυτα πιστή στον ποιητή
(1.6). Παρά ταύτα, η Δηλία αποτελεί για τον Τίβουλλο έκφραση και προσωποποίηση της αθωότητας και της
αγνότητας που εμπεριέχει η ζωή στην ύπαιθρο που τόσο αγαπά ο ποιητής.

Εικόνα 18. Sir Lawrence Alma Tadema, Silver Favourites (1903)

Περισσότερο παράδοξη είναι η επιλογή του ποιητικού «ψευδώνυμου» της πρωταγωνίστριας του δεύτερου
βιβλίου των ελεγειών του Τίβουλλου. Η Νέμεσις στην οποία αναφερόμαστε, έχει ένα όνομα που αντιπροσωπεύει
τη «Θεία Δίκη», τη δύναμη που τιμωρεί. δεν είναι η τρυφερή Δηλία ή η docta Κυνθία, αλλά μια dura puella, μια
γυναίκα σκληρή, ανοικτίρμων και ανηλεής απέναντι στον amator. Πολλοί μελετητές έχουν διατυπώσει την άποψη
ότι οι δύο puellae που αναστατώνουν τον εραστή-ποιητή είναι στην ουσία οι δύο «πτυχές», πλήρως αντιθετικές
μεταξύ τους, της ίδιας γυναίκας (φανταστικής ή μη), με τη Νέμεσι να «δημιουργείται» από τον Τίβουλλο

32

προκειμένου να «τιμωρήσει» τη Δηλία για την απιστία της. Σε κάθε περίπτωση, αν και είναι αδύνατο να
εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την εξωτερική της εμφάνιση, στην ελεγεία 2.4 η Νέμεσις έχει και αυτή
ορισμένα τυπικά χαρακτηριστικά της ελεγειακής puella: είναι μια ιδιαίτερα φιλοχρήματη (2.4.39-44) «γυναίκα
αρπακτικό» (rapax, 2.4.25), με τον ισχυρό και άπληστο χαρακτήρα μιας domina που δεν δείχνει ίχνος
ευσπλαχνίας στον ποιητή-εραστή που υποφέρει εξαιτίας της (2.4.39).
Corinna (Ovidius) Η ονομασία που επέλεξε ο Οβίδιος για την πρωταγωνίστρια των δικών του ελεγειών είναι
κάθε άλλο παρά τυχαία. Γνωστή στους Ρωμαίους ποιητές ήταν η λυρική ποιήτρια Κόριννα, η οποία έζησε τον 6ο
αιώνα π.Χ. στη Βοιωτία. Παραπέμποντας υπαινικτικά σε αυτήν, ο Οβίδιος φαίνεται να ενισχύει όχι μόνο το
πορτρέτο μιας ερωμένης που γνωρίζει να εκτιμά τις ποιητικές δημιουργίες (Am. 2.11.31, 3.8), αλλά και την
εντύπωση πως και η ίδια δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από μια λογοτεχνική persona, όπως ο ίδιος ο ποιητής
δείχνει να ομολογεί στην αποκαλυπτική -από ποιητολογική σκοπιά- ελεγεία 3.12. Οι ελεγείες 1.5 και 3.3
επιτρέπουν στον αναγνώστη να αναψηλαφήσει «σπιθαμή προς σπιθαμή» τα σωματικά προσόντα της Κόριννας, η
αψεγάδιαστη ομορφιά της οποίας δίδεται με αρκετή μάλιστα λεπτομέρεια που παραπέμπει σε μια εξιδανικευμένη
πλέον φιγούρα (scripta puella). Στο ειδυλλιακό απομεσήμερο της ελεγείας 1.5 υπερτονίζεται η συμμετρία ενός
νεανικού σώματος που αγγίζει την τελειότητα (Am. 1.5.19-22), ενώ σε έναν κατάλευκο λαιμό στηρίζεται ένα
κεφάλι με ανάκατα μαλλιά (Am. 1.5.10). Η αέρινη παρουσία της συγκρίνεται με τη θρυλική βασίλισσα της
Ασσυρίας Σεμίραμι και τη διαβόητη εταίρα Λαΐδα (Am.1.5.11-12). Περαιτέρω στοιχεία για το εκθαμβωτικό
παρουσιαστικό της αντλούνται από την ελεγεία Am. 3.3, όπου αναφέρεται η μακριά της κόμη (Am. 3.3.3) και τα
μικρά της πέλματα (Am. 3.3.7), ενώ επαινείται ο υψηλός και «κομψός» της κορμός (Am. 3.3.8) και τα
ακτινοβόλα, λαμπερά της μάτια (Am. 3.3.9). Από την άλλη πλευρά, ο Οβίδιος την κατηγορεί επανειλημμένα για
τη φιλαργυρία της (Am. 3.8.22) και την αδυναμια της να του παραμείνει πιστή (Am. 1.10), προσάπτοντας σε
αυτήν συσσωρευμένα όλα τα ελαττώματα που αποστρέφονται οι προηγούμενοι ελεγειακοί στις δικές τους
ερωμένες (βλ. ιδίως Am. 311b). Όλα αυτά δείχνουν ότι στους Amores το οντολογικό status της «επίσημης
αγαπημένης», το οποίο εμφανίζεται ήδη με ποικίλους τρόπους διακυβευμένο κυρίως στον Προπέρτιο, στην
περίπτωση της Κορίννας είναι εντελώς μετέωρο ανάμεσα στην κατάσταση της «δημόσιας» γυναίκας-εταίρας και
σ’ εκείνη της «δημοσιευμένης» ελεγειακής puella.

Εικόνα 19. Sir Lawrence AlmaTadema, Unconscious Rivals (1893)

33

3.7 «Διακειμενικότητα» και «Υπαινικτικότητα» στη Ρωμαϊκή Ελεγεία
O όρος «διακειμενικότητα» (“intertextuality”) είναι σχετικά πρόσφατος και αποδίδεται αρχικά στην Julia
Kristeva, η οποία εισήγαγε πρώτη την έννοια αυτή στη μελέτη των λογοτεχνικών κειμένων. Η διακειμενικότητα
είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται συχνότερα απ’ ό,τι θα πίστευε κανείς, και γι’ αυτό οι θεωρητικοί της
λογοτεχνίας μιλούν για «συνομιλία των κειμένων μεταξύ τους». Ο όρος αναφέρεται στην ύπαρξη άλλων,
προγενέστερων κειμένων, τα οποία είτε αυτούσια είτε αποσπασματικά επηρέασαν τη δημιουργία και το
περιεχόμενο νεώτερων λογοτεχνικών έργων. Στις περισσότερες μάλιστα των περιπτώσεων, ένα λογοτεχνικό
κείμενο στηρίζεται εμφανώς σε ένα παλιότερο, ακόμα κι αν ο δημιουργός δεν το αναφέρει καθόλου, παρά μόνον
αυτό καθίσταται εμφανές μέσα το πλέγμα των σχέσεων που αναπτύσσει το έργο του με ένα ή περισσότερα
κείμενα όχι μόνο διαφορετικών συγγραφέων αλλά και του ιδίου. Ο εντοπισμός και προσδιορισμός του πλέγματος
αυτού συνιστά τη διακειμενικότητα και μας βοηθάει να νοηματοδοτήσουμε το κείμενο και να το δούμε υπό
ακόμα ένα ερμηνευτικό πρίσμα, αυτό του παλιότερου κειμένου, που ο συγγραφέας επέλεξε να ενσωματώσει με
λιγότερο ή περισσότερο υπαινικτικό τρόπο στο κείμενό του.
Στην περίπτωση των έργων της κλασικής γραμματείας, η διακειμενικότητα βρίσκεται συχνά στο
επίκεντρο των περισσότερων ερμηνευτικών προσεγγίσεων, καθώς ειδικά τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής
λογοτεχνίας αποτελούσαν, όπως είδαμε σε προηγούμενα κεφάλαια, μια κοινή κληρονομιά για τους Λατίνους
ποιητές, την οποία αυτοί χρησιμοποίησαν για να επεξεργαστούν τα δικά τους θέματα, να τα διανθίσουν μέσα από
ακόμα μία οπτική και να προσανατολίσουν τους αναγνώστες τους του ως προς το μήνυμα που θέλουν να τους
μεταδώσουν. Για τον λόγο αυτό, συχνά η διακειμενικότητα συνδέεται με τον όρο «υπαινικτικότητα» (“allusion”)
που σχετίζεται αυτήν τη φορά με ένα ευρύ φάσμα μεταγλωσσικών δεικτών και αναφορών, μέσω των οποίων ένας
ποιητής υπαινίσσεται τις διακειμενικές οφειλές του σε προηγούμενα έργα και λογοτέχνες. Στην περίπτωση για
παράδειγμα ενός Ρωμαίου ελεγειακού όπως ο Οβίδιος, που χαρακτηρίζεται από την επιγονικότητα-οψιμότητα της
ερωτογραφικής του παραγωγής, οι οφειλές αυτές θα δούμε να παραπέμπουν είτε στους προηγούμενους
ελεγειακούς ποιητές της Ρώμης, όπως ο Τίβουλλος και ο Προπέρτιος, είτε σε νεωτερικούς ποιητές, όπως ο
Κάτουλλος, είτε ακόμα στους αλεξανδρινούς προκατόχους τους, όπως ο Καλλίμαχος, οι αισθητικές και
ποιητολογικές αρχές των οποίων επηρέασαν συνολικά την αυγούστεια ποίηση.
Από την άλλη πλευρά, είναι αυτονόητο ότι ένα λογοτεχνικό είδος με το ιδεολογικό φορτίο και στίγμα της
ρωμαϊκής ελεγείας δεν συνδιαλέγεται μόνο με άλλα κείμενα, πολλά από αυτά μάλιστα μπορεί να ανήκουν σε
άλλα λογοτεχνικά είδη και γένη (έπος, επύλλιο, Νέα Κωμωδία κλπ), αλλά και με το κοινωνικοπολιτικό
συμφραστικό πεδίο της εποχής. Σύμφωνα με τον Paul Allen Miller (2004), ο ελεγειακός ποιητής, καθώς βιώνει
τις αβεβαιότητες και τις ανακατατάξεις της μετάβασης στην αυγούστεια τάξη πραγμάτων, νιώθει την ανάγκη να
επαναπροσδιορίσει το ιδεολογικό του στίγμα ανάμεσα στην περίοδο της Δημοκρατίας και το μοναρχικό
καθεστώς που ανατέλλει ύστερα από το τέλος των εμφύλιων πολέμων. Η ανάγκη αυτή στον Προπέρτιο, σύμφωνα
με τον Miller, μπορεί να εκφράζεται με μια σειρά βαρύγδουπες recusationes ή με την προκλητική διαφήμιση: laus
in amore mori αντί τoυ παραδοσιακού laus pro patria mori, ενώ στον Τίβουλλο η αντίδραση φαίνεται να παίρνει
την πιο ήπια μορφή της επιστροφής στη φύση. Αντιθέτως, στον Οβίδιο παρατηρείται μια δραματική αύξηση των
διακειμένων και, κυρίως, της υπαινικτικότητας, της μεταγλώσσας, του ειδολογικού στοχασμού και της
αυτοστοχαστικής ειρωνείας μέσα από τη δραματοποίηση των ίδιων των συμβάσεων του ερωτικού λόγου, την
παικτική κυριολεκτικοποίηση των ερωτικών μεταφορών (βλ. εδώ την ελεγεία Αm. 1.9 του Οβιδίου), την
εξαντλητική και συστηματική ταυτοποίηση οικείων τόπων, χαρακτήρων και καταστάσεων κλπ., που αποκλίνουν
αισθητά από το πιο «αυθεντικό» συναισθηματικό θέατρο του Τίβουλλου και του Προπέρτιου –πόσο μάλλον του
Κάτουλλου.
Όλα τα παραπάνω συνθέτουν ένα πυκνό δίκτυο διακειμενικών και υπαινικτικών αναφορών που
προϋποθέτει έναν επαρκή αναγνώστη, ο οποίος, στην ιδανική του μορφή (“ideal reader”), δεν θα είναι απλώς
άριστα μυημένος στον ελεγειακό κώδικα, αλλά θα διαθέτει την απαιτούμενη εγρήγορση και καλλιέργεια
προκειμένου να αναγνωρίσει το μεταγλωσσικό φορτίο των ελεγειών και τις συνακόλουθες μεταποιητικές και
ιδεολογικές στοχεύσεις των εκπροσώπων του πλέον ξεχωριστού είδους της ρωμαϊκής λογοτεχνίας. Αξίζει να
λάβει κανείς υπ’ όψιν ότι το είδος αυτό υπήρξε τόσο βραχύβιο όσο κανένα άλλο, διανύοντας μια τροχιά μόλις

34

Παπαγγελής.. J.. αν τοποθετήσουμε την εμφάνιση της ερωτικής ελεγείας το 50 π. Σπανουδάκης (επιμ.V. Hallett J. Αθήνα 2003. με τους Amores του Κορνήλιου Γάλλου και θεωρήσουμε ως τελευταίο δείγμα του είδους τη δεύτερη έκδοση. Sexuality in Greek and Roman Culture. J... Wyke M. Oxford 2012.. London 1985. Greene E. Yardley. Η Ρητορική της «Επιγονικότητας». Ν. Lyne. Generic Composition in Greek and Roman Poetry. Χατζηκώστα). Gender and Reading in Roman Love Elegy. Tόμος Β: Ρώμη (μτφ: Δ. Ο Ελικώνας και το Μουσείο. Helsinki 1965. “Militia Amoris and the Roman Elegists. Ελεγειακοί Τόποι και Μοτίβα Cairns. Ross.. K. “The Elegiac Woman at Rome”. των Amores του Οβιδίου. Νούσια). Eranos 76 (1978) 19-34. A Companion to Roman Love Elegy.D. Elegy and Rome. Princeton 1997.. Roman sexualities. Επιλεγμένη Βιβλιογραφία Γενικά Αντωνιάδης. Δ.O. Αθήνα 2008. Latomus 34 (1975) 57-59. & Hunter R.. Poetry and the West.M.B. Malden. The Roman Mistress: Αncient and Roman Representations. London 1965... 35 . JRS 86 (1996) 1-22... Εισαγωγή στην Αρχαιογνωσία.Χ. Oxford 1989. James S. Graf.. &Κ. Baltimore 1998.. Η Ποιητική των Ρωμαίων «Νεωτέρων». Latin Love Elegy.). Lilja Saara. Θεσσαλονίκη 2009. Συνέχεια και Νεωτερισμός στην Ελληνιστική ποίηση. Roman Erotic Elegy: Love. Luck G. Hutchinson. Fr.S. Ελληνιστική ποίηση (μτφ. Wauconda 1980. Oxford-NewYork 2002. Berkley 2003.M.Χ.O. “The Poet and the Procuress: The Lena in Latin Love Elegy”... λίγο μετά το 7 π.. University of California Press. Wyke M.A.. Μανακίδου Φ. F. The Roman Elegists’ Attitude to Women. CQ 29 (1979) 117-130. O. Lyne R.. Learned Girls and Male Persuasion. Θ. Veyne P. Αθήνα 1994. 2005. P... PCPhS 213 (1987) 153-178. P. Chicago 1988. “The Elegiac Paraclausithyron”. Gold. Η ελληνιστική ποίηση από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου έως την εποχή του Αυγούστου (μτφ. Ερμηνευτικός Σχολιασμός των Amores του Οβίδιου. The Εrotics of Domination: Μale Desire and the Mistress of Latin love. Αθήνα 2007. “Servitium Amoris”. G.. Edinburgh 1972. R.Skinner Marilyn B. The Latin Love Elegy.Π. D. Latin Poets and Roman Life. Νικήτας). Skinner M. Αθήνα 1984. Αλεξανδρινή Ποίηση και Ρωμαίοι Νεωτερικοί Ποιητές Fantuzzi M.σαράντα ετών. . Κουκουζίκα & Μ. Ελεγειακή Puella Baldson J. Αλεξανδρινή Μούσα. The Latin Love Poets: From Catullus to Horace. Myers K. Cambridge 1975. Πετρόχειλος).A. Δ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.P. Θ. Backgrounds to Augustan Poetry: Gallus. Griffin.. Maltby R.. Ρωμαίες Γυναίκες: Η Ιστορία και τα Έθιμά τους (μτφ.C. Murgatroyd. B. Αθήνα 2002. Λ..

O'Rourke. W. D. Most). Segal). (Trans. K. Cambridge 1993.P. 390-409. The Shadow of Callimachus: Studies in the Reception of Hellenistic Poetry at Rome. G. 36 . Gold).B.A. G.. Cambridge 1993.E.. Conte.F. Oxford 2012. Cambridge 2006. Princeton 2004.. Baltimore and London.Διακειμενικότητα – Υπαινικτικότητα Conte.. Hinds. “Intertextuality in Roman Elegy”.. Allusion and Intertext: Dynamics of Appropriation in Roman Poetr. The Arts of Love: Five Studies in the Discourse of Roman Love Elegy. in A Companion to Roman Love Elegy (ed B.. P. Subjecting Verses: Latin Love Elegy and the Emergence of the Real. (Trans. Pliny’s Encyclopedia. WileyBlackwell. 1994. Ithaca and London 1986. The Rhetoric of Imitation: Genre and Poetic Memory in Vergil and Other Latin Poets. Cambridge 1998. Martindale. C. R.B. Kennedy. G. D. Miller. S.. Love Elegy. C. Redeeming the Text: Latin Poetry and the Hermeneutics of Reception. Hunter.. Genres and Readers: Lucretius.

Αναλόγως. Η χασμωδία μεταξύ των δύο ημιεπών αποφεύγεται. Λατινική Μετρική 4. ο στίχος ονομάζεται ολοδάκτυλος (όταν όλοι οι πόδες είναι δάκτυλοι). Δεν λείπουν. Το πρώτο ημιεπές συμπίπτει με τέλος λέξης.1 Το ελεγειακό δίστιχο Το ελεγειακό δίστιχο είναι το μέτρο τόσο της αρχαϊκής ελεγείας όσο και της ρωμαϊκής που μας απασχολεί εδώ. Σπονδείοι μπορούν να υπάρχουν μόνο στο πρώτο ημιεπές. και οι υπόλοιπες τομές. Εμφανίζει συχνά τη βουκολική διαίρεση (διαίρεση ονομάζεται η παύση μετά από το τέλος λέξης που συμπίπτει με τα όρια μιας μετρικής ενότητας) όταν το τέλος λέξης συμπίπτει με το τέλος του 4ου πόδα. την εφθημιμερή. ολοσπόνδειος (όταν όλοι οι πόδες είναι σπονδείοι) ή σπονδειάζων (όταν έχει δισύλλαβο τον 5ο πόδα. δηλαδή έχουμε διαίρεση. O πεντάμετρος στίχος Γενικά. Αποτελείται από έναν δακτυλικό εξάμετρο και έναν δακτυλικό πεντάμετρο στίχο. 37 . ο τελευταίος από τους οποίους είναι καταληκτικός.-) ονομάζεται σπονδείος. δηλαδή το τμήμα ενός δακτυλικού εξάμετρου στίχου από την αρχή μέχρι την πενθημιμερή τομή.4. Ο 6ος πόδας είναι πάντοτε δισύλλαβος με το τελευταίο στοιχείο αδιάφορο (δηλαδή μπορεί να καλύπτεται είτε από μακρά είτε από βραχεία συλλαβή). Κάθε δίβραχυ μπορεί να αντικατασταθεί από ένα μακρό: σε αυτή την περίπτωση ο πόδας που προκύπτει (. το τέλος του διστίχου συμπίπτει με συντακτική ή νοηματική παύση. Η μορφή του είναι η ακόλουθη: Ο εξάμετρος στίχος Αποτελείται από έξι δακτυλικούς «πόδες». Πολύ σπάνια υπάρχει εκθλιβόμενη λέξη. αλλά η πενθημιμερής τομή. κάτι που είναι πολύ σπάνιο). Οι δύο τελευταίοι πόδες είναι κατά κανόνα πεζολογικοί. στον ρωμαϊκό εξάμετρο πιο συχνή δεν είναι η κατά τρίτο τροχαίο τομή. ωστόσο. Πρόκειται ουσιαστικά για στροφικό και όχι για κατά στίχο μέτρο· συχνά. Αποτελείται από δύο ημιεπή. δηλαδή ο μετρικός τόνος συμπίπτει με τον λεκτικό τόνο. μετά από το τέταρτο μακρό στοιχείο. δηλαδή. Σε αντίθεση με τον δακτυλικό εξάμετρο της αρχαίας ελληνικής. την τριημιμερή μετά το δεύτερο μακρό στοιχείο και την κατά τρίτο τροχαίο μετά από το πρώτο βραχύ στοιχείο του τρίτου δακτύλου. ο πεντάμετρος στίχος παρουσιάζει μικρότερη προσωδιακή ποικιλία σε σύγκριση με τον εξάμετρο. Έχει ως κύριες τομές (τομή ονομάζεται η παύση μετά το τέλος λέξης που βρίσκεται στο εσωτερικό μιας μετρικής ενότητας) την πενθημιμερή τομή μετά από το τρίτο μακρό στοιχείο.

Στην περίπτωση της αφαίρεσης μένει το φωνήεν της προηγούμενης λέξεως και αποσιωπάται το –e του es ή est.χ. (π. -im. αν η επόμενη λέξη είναι το es ή est.Αφαίρεση Στη λατινική ποίηση όταν μια λέξη λήγει σε φωνήεν ή δίφθογγο ή σε φωνήεν και -m (δηλαδή σε -am. homo (e)st. Παραδείγματα Cōntĭcŭēr(e) ōmnēs īntēntīqu(e) ōră těnēbānt Īnsōnt(em) īnfānd(o) īndĭcĭō. -em. quĭă bēllă vĕtābat. ανάλογα με τις ανάγκες του μέτρου. -um) και η επόμενη λέξη αρχίζει με φωνήεν ή δίφθογγο (έστω και αν προηγείται h) υπάρχει χασμωδία (hiatus) δηλαδή το στόμα χάσκει (=παραμένει ανοιχτό) για πολλή ώρα. ― υ υυ x ―υυ Πίνακας 1: Μετρικά σύμβολα μακρό στοιχείο βραχύ στοιχείο δίλογο στοιχείο (biceps) αδιάφορη συλλαβή (anceps) δάκτυλος ―― σπονδείος ―υυ―υυ ― | ημιεπές || διαίρεση ^ ζεύγμα τομή Πίνακας 2: Τομές και διαίρεση στον δακτυλικό εξάμετρο Πενθημιμερής τομή 1―υυ 3―υυ 5―|υυ 7―υυ 9― υυ 11― ― Εφθημιμερής 1―υυ 3―υυ 5―υυ 7―|υυ 9― υυ 11― ― Τριημιμερής 1―υυ 3―|υυ 5―υυ 7―υυ 9― υυ 11― ― Κατά τρίτο τροχαίο 1―υυ 3―υυ 5―υ|υ 7―υυ 9― υυ 11― ― Βουκολικὴ διαίρεση 1―υυ 3―υυ 5―υυ 7―υυ|| 9― υυ 11― ― 4. om.Έκθλιψη . Το ίδιο ισχύει και για την φράση dicendum (e)st. Η χασμωδία στον έμμετρο λόγο των Ρωμαίων θεραπευόταν συνηθέστερα με έκθλιψη (δηλαδή η φωνηεντική κατάληξη της προηγούμενης λέξης αφομοιώνεται από το φωνήεν ή τη δίφθογγο της επομένης) είτε με αφαίρεση.2 Xασμωδία . η νέα «συλλαβή» που προκύπτει. 38 . homo (e)s.Αδιαφορία τελικού στοιχείου στο πρώτο ημιεπές κανονικά απαγορεύεται. λαμβάνεται είτε ως μακρά (συνηθέστερα) είτε ως βραχεία. Σε κάθε περίπτωση.

dedit hic īn cārmina iuris? 2.χ. amăt. Huc .χ. το παράρτημα στο τέλος του παρόντος κεφαλαίου 4.aut qua . vēstrōqu(e) īn nūmĭnĕ Trōia (e)st. 5 car. 6. saēve puēr. συνάγουμε ότι αυτό το in είναι το δεύτερο στοιχείο του προηγούμενου πόδα. όπου μόνον το dedit έχει μείνει χωρίς αναγνώριση. Εντοπίζουμε τις δυο τελευταίες συλλαβές του 6ου ποδός (από τις οποίες η πρώτη είναι μακρά και η δεύτερη αδιάφορη ως προς την ποσότητά της) και αυτές του 5ου πόδα που συνήθως είναι δάκτυλος. Άρα με ασφάλεια συνάγουμε ότι το hic είναι μακρό. Εντοπίζουμε το σημείο της κύριας τομής (στον λατινικό εξάμετρο κατά κανόνα αυτή είναι η πενθημιμερής) προκειμένου να κάνουμε παύση στο σημείο αυτό κατά την απαγγελία: 'Quīstĭbĭ. dedit hic īn cārmĭnă iūris? 4. όπου ξέρουμε ότι οι δύο τελευταίοι πόδες είναι carmina iuris και ότι το in πριν από το carmina είναι μακρό.3 Πρακτικές οδηγίες Μας δίνεται ο ακόλουθος εξάμετρος: 'Quis tibi. Εξαιρέσεις Δεν έχουμε έκθλιψη μόνον όταν η προηγούμενη λέξη είναι μονοσύλλαβο επιφώνημα (π. αφού έχουν ήδη αναγνωριστεί όλα τα τονιζόμενα μακρά (1 quis.Elysi umque colo. τονισμού και προσωδίας στα λατινικά βλ.235) Για τους κανόνες προφοράς. animăl). 2 sae. 1.gente mo ratur (Verg.χ. Διερευνούμε μήπως υπάρχει κάποιο βραχύ στοιχείο βάσει του κανόνα vocalis ante vocalem corripitur (βλ. Am. 6 iu). oratŏr. saēve pŭēr. είναι προφανές ότι πρόκειται για τα δύο βραχέα ενός δάκτυλου. ως συνέπεια του 3. 4. 4 hic.Vēr(um h)aēc tānt(um) ălĭās īntēr căpŭt ēxtŭlĭt ūrbes Īam īam nūllă mŏrā (e)st. 3 er. ο οποίος είναι σπονδείος.5).bylla (Verg. Eναλλακτικά. 5.1. Concili(a) . saeve puer. sĕquŏr ēt quā dūcĭtĭs ādsum. προσεκτικά τον πίνακα 4 του παραρτήματος) έχοντας υπόψη ότι οι τελικές συλλαβές των δισύλλαβων και πολυσύλλαβων λέξεων που λήγουν σε ένα μόνο σύμφωνο (εκτός από -s και x) είναι βραχείες εφόσον η επόμενη λέξη δεν ξεκινά και αυτή με σύμφωνο πλην του h (π. dedit hic īn cārmina iuris? 3. illŭd."). παράρτημα): 'Quīs tibi. Και ως συνέπεια της νέας εικόνας. donĕc. saēve pŭēr. saēvĕ pŭēr. Ασφαλώς το τελικό e του saeve είναι για τον ίδιο λόγο βραχύ αφού βρίσκεται μεταξύ ενός μακρού (sae) και ενός βραχέος (pŭ). αλλά και όταν μεταξύ των δυο λέξεων μεσολαβεί στίξη ή η κυρία τομή του στίχου: π. 5. ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα: (Ov.. "o et praesidium .mic(a) in . έχοντας υπόψη τυχόν εξαιρέσεις: 'Quīs tibi.735) ή Quid struit . 'Quīs tibi. Π. dedit hic in carmina iuris? Προκειμένου να τον αναλύσουμε μετρικά. | dĕdĭt hīc īn cārmĭnă iuris? 39 . Με βάση τους κανόνες που καθορίζουν την ποσότητα των συλλαβών (βλ. συμβουλευόμαστε τους κανόνες για την ποσότητα της λήγουσας (βλ. Aen. 1. Aen.. παράρτημα) αναγνωρίζουμε αρχικά τις φύσει (κυρίως αυτές με διφθόγγους) ή θέσει μακρές συλλαβές (αυτές που προηγούνται διπλών συμφώνων ή συμφωνικών συμπλεγμάτων).spe | ini .χ.casta Si . Vēstr(um h) ōc āugŭrĭūm. Αξιοποιούμε όλες τις συλλαβές που με σιγουριά χαρακτηρίσαμε ήδη και βλέπουμε αν γίνεται ορατή η ποσότητα συλλαβών που δεν χαρακτηρίσαμε.

Έτσι. στην ελληνικής προέλευσης λέξη Pieridum. π. pĕr ūndēnōs || ēmŏdŭlāndă pĕdēs! 30 Ακούστε την απαγγελία της ελεγείας με μέτρο εδώ (βλ. όπου το Πι. quŏd ŭbīquĕ. Επίσης. Nēc mĭhĭ mātĕrĭā (e)st | nŭmĕrīs lĕvĭōrĭbŭs āpta. saēvĕ pŭēr. pŭēr.2. quīd. διότι διατηρείται η ποσότητά της από την αρχαία ελληνική. | dĕdĭt hīc īn cārmĭnă iūris? 5 Pīĕrĭdūm vātēs. διότι μόνον αυτοί κατά κανόνα μπορούν να είναι είτε δάκτυλοι είτε σπονδείοι.της λ. 'Quīs tĭbĭ. ĕt īn văcŭō || pēctŏrĕ rēgnăt Ămōr. mātĕrĭā || cōnvĕnĭēntĕ mŏdīs. || nōn tŭă tūrbă sŭmūs. vēntĭlĕt āccēnsās || flāvă Mĭnērvă făcēs? Quīs prŏbĕt īn sīlvīs | Cĕrĕrēm rēgnārĕ iŭgōsis lēgĕ phărētrātaē || Vīrgĭnĭs ārvă cŏlī? 10 crīnĭbŭs īnsīgnēm | quĭs ăcūtā cūspĭdĕ Phoēbum īnstrŭăt. non tua turba sumus θα γίνει Pīĕrĭdūm vātēs. Sēx mĭhĭ sūrgăt ŏpūs | nŭmĕrīs. || āccĭpĕ' dīxĭt 'ŏpūs! Mē mĭsĕrūm! Cērtās | hăbŭīt pŭĕr īllĕ săgīttas. Μετρική ανάλυση της ελεγείας 1. δεν ισχύει (στη συλλαβή pi) o κανόνας vocalis ante vocalem corripitur. μπορείτε να επισκεφτείτε τον ιστότοπo με το λογισμικό Metron © 2011 Giuseppe Pezzini 40 . īn quīnquĕ rĕsīdat: fērrĕă cūm vēstrīs || bēllă vălētĕ mŏdīs! cīngĕrĕ lītŏrĕā | flāvēntĭă tēmpŏră myrto. vātēs. lūnāvītquĕ gĕnū|sĭnŭōsūm fōrtĭtĕr ārcum. το μακρό στοιχείο που συνήθως προηγείται και έπεται αυτής. 25 ūrŏr. 1 των Amores του Οβίδιου Σημειώνονται η κύρια τομή στον εξάμετρο στίχο και η διαίρεση στον πεντάμετρο Ārmă grăvī nŭmĕrō | vĭŏlēntăquĕ bēllă părābam ēdĕrĕ. Ουσιαστικά. Aūt pŭĕr aūt lōngās || cōmptă pŭēllă cŏmās. Mūsă. | nĭmĭūmquĕ pŏtēntĭă rēgna. Āttĕnŭāt nērvōs || prōxĭmŭs īllĕ mĕōs. τους δύο δάκτυλους που ακολουθούν. προσέχουμε και πάλι την ύπαρξη τυχόν εξαιρέσεων.||nōn tŭă tūrbă sŭmūs.4. 'quōd' quĕ 'cănās. Āŏnĭām || Mārtĕ mŏvēntĕ lўrām? Sūnt tĭbĭ māgnă. cūr ŏpŭs ādfēctās. και την αδιάφορη συλλαβή στο τέλος. κατά τη μετρική ανάλυση του πενταμέτρου δίνουμε προσοχή κυρίως στους δύο πρώτους πόδες. ‘Πιερίδων’ είναι μακρό. pār ĕrăt īnfĕrĭōr | vērsūs – rīsīssĕ Cŭpīdo dīcĭtŭr ātqu(e) ūnūm || sūrrĭpŭīssĕ pĕdēm. tŭūm (e)st? | tŭă sūnt Hĕlĭcōnĭă tēmpe? 15 vīx ĕtĭām Phoēbō || iāmlўră tūtă sŭā (e)st? Cūm bĕnĕ sūrrēxīt | vērsū nŏvă pāgĭnă prīmo. phărĕtrā|cūm prōtĭnŭs īllĕ sŏlūta lēgĭt ĭn ēxĭtĭūm || spīcŭlă fāctă mĕūm. || āmbĭtĭōsĕ.χ.Στο πεντάμετρο ακολουθούμε τους κανόνες 1. ο στίχος Pieridum vates. έκδοση epub) Για τον μετρικό έλεγχο οποιουδήποτε ελεγειακού στίχου.' 20 Quēstŭs ĕrām. nŏvūm? ān.5 έχοντας υπόψη επιπλέον το σημείο της διαίρεσης στη μέση ακριβώς του στίχου. sī praērĭpĭāt | flāvaē Vĕnŭs ārmă Mĭnērvae.

i ι V. π. π. m. β.χ. r. Το -gu μετά από ένρινο -n και πριν από φωνήεν προφέρεται σχεδόν ως -γκβ σε μία συλλαβή μαζί με το ακόλουθο φωνήεν. ι. u (v). musa (:μούζα). π.χ. c (k). s.χ. z ζήτα H. arbor. e.ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΜΕΤΡΙΚΗΣ Το Λατινικό Αλφάβητο Το λατινικό αλφάβητο στην τελική του διαμόρφωση αποτελείται από τα εξής 25 γράμματα Πίνακας 3: To Λατινικό Αλφάβητο ΓΡΑΜΜΑ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΓΡΑΜΜΑ ΟΝΟΜΑΣΙΑ A. k κα Y. j γιωτ X. casus (:κάζους). Το -b προφέρεται όπως το -μπ στο ρήμα "μπαίνω". ρ. m. d. y υγκραίκουμ L. υ. t. o. f εφ S. To -d προφέρεται όπως το -ντ στο ρήμα "ντύνω". t. l. -is. c κε P.χ. v βε J. m ( )α ε μ Από τα 25 γράμματα του λατινικού αλφαβήτου: Φωνήεντα (vocales) είναι τα a. Προφορά Τα σύμφωνα c. x εξ K. a α N. u. p. Ωστόσο. Σύμφωνα (consonantes) είναι τα b. π. ξ. q κου E. i. τ. σ. ν. Το ένα s ανάμεσα σε δύο φωνήεντα στο εσωτερικό μιας λέξης συνηθίζεται κατά την πρακτική της ελληνικής εκπαίδευσης να διδάσκεται ότι προφέρεται ως –ζ. u ου I. π. bibo. l. possum (:πόσουμ). n. dolor. μ. Το -g προφέρεται όπως το -γκ στη λέξη "αγκάθι". t τε χ U. fessus (:φέσους) 41 . f. y. p πε D. τα δύο -ss στη μέση της λέξης και μεταξύ δύο φωνηέντων προφέρονται σαν -σ. π. ε/η. φ. g. s ες G. doloris. z. f. g γκε T. ου. π. n εν B. gemma-ae. r. Κανονικά προφερόταν ως -σ. gero. ο/ω. h M. e ε R. r ερ F. u (v). Αυτά προφέρονται όπως τα ελληνικά α. Caesar (:Καίζαρ). deleo. anguis. x προφέρονται όπως τα αντίστοιχα ελληνικά κ. λ. p. o ο C. b μπε O. arboris. d ντε Q.χ. lego.χ. n. x. q. l ελ Z. s.

-au. ad-eunt. Boeotia. Οι δίφθογγοι ae. δηλαδή άλλοτε είναι μακρά και άλλοτε βραχέα. nόstrum. θα πρέπει να γνωρίζουμε την ποσότητά τους. -eu.au-dio (:άουντιο). puellae. τότε τονίζεται η προπαραλήγουσα (π. Aeneas.χ. conténtus. Ωστόσο. η οποία σε σύνθεση και πριν από φωνήεν γίνεται co: π. Εurus (:έουρους). comoedia. όπου επίσης δεν έχουν αντίστοιχη δίφθογγο: π. puélla. αλλά προφέρεται σχεδόν ως ε μακρό (πρόκειται για έναν φθόγγο ανάμεσα στο ο και το ε): π. Εξαιρέσεις. π.χ. co-eo. οι οποίες γράφονται και ως ahenus και aheneus. διότι από αυτήν κρίνεται ο τονισμός κάθε λέξης. t) και το δεύτερο υγρό (l ή r) λαμβάνεται κανονικά ως βραχεία. d. aduérsus.χ. οποία αντιστοιχεί προς τις ελληνικές -οι και ω. puélla. Το -eu στα εις -e-us και -e-um λήγοντα ονόματα και στους εις -eunt λήγοντες ρηματικούς τύπους: π. Το -oe στα σύνθετα από την πρόθεση -cum.χ. corréxi. Θέσει μακρά (syllaba positione longa). έτσι και στην λατινική.χ. co-erceo. Αντιστοιχεί προς την ελληνική -αυ. Eu-ro-pa (:έουροπα) -oe. όσο και με την ποσότητα των συλλαβών (με έμφαση σ’ αυτήν της λήγουσας) που μας ενδιαφέρει αναφορικά με τη μετρική ανάλυση των στίχων: 42 . a-e-r. στις πολυσύλλαβες τονίζεται μόνο αν είναι φύσει ή θέσει μακρά (π. αλλά προφέρεται έτσι ώστε να ακούγονται αμφότεροι οι φθόγγοι -eu σε μία μόνο συλλαβή. regína. e-unt. από τα οποία το πρώτο είναι άφωνο (b. p. π. Αντιστοιχεί προς την ελληνική -αι και προφέρεται το ίδιο: π. Κανόνες Οι παρακάτω κανόνες συνιστούν έναν γενικό οδηγό τόσο σχετικά με τον τονισμό (με έμφαση στην ποσότητα της παραλήγουσας). au. oe.χ. π. αν έχει βραχύ φωνήεν πριν από άλλο φωνήεν ή πριν από το h ή πριν από απλό σύμφωνο ή είναι στο τέλος της λέξης.χ. pópulus). Pha-e-thon. αν έχει μακρό φωνήεν ή δίφθογγο. Αν στις λέξεις αυτές η παραλήγουσα είναι βραχεία. π. ténĕbrae και tenébrae. Το -ae στις λέξεις a-e-nus και a-e-neus. q.Τονισμός των λατινικών λέξεων Όπως στην αρχαία ελληνική. Στη λατινική γλώσσα. de-us. con-tra-ho. μπορεί να λαμβάνεται και ως βραχεία και ως μακρά. αλλά προφέρεται έτσι ώστε να ακούγονται και οι δύο φθόγγοι au σε μία συλλαβή. Αντιστοιχεί προς την ελληνική -ευ. cho-e-phori. η συλλαβή που έχει βραχύ φωνήεν πριν από δυο σύμφωνα. eu δεν προφέρονται ως δίφθογγοι στις παρακάτω περιπτώσεις: Σε εκείνες τις λέξεις που έχουν ληφθεί από την ελληνική γλώσσα. Φύσει μακρά (syllaba natura longa).χ. Στο μέτρο. c.χ. αν έχει βραχύ φωνήεν πριν από δύο ή τρία σύμφωνα ή πριν από ένα διπλό. επειδή τα φωνήεντα είναι όλα δίχρονα.χ. fémina. horre-um. aure-us. Ποσότητα Συλλαβών . neque-unt. μία συλλαβή είναι: Βραχεία (syllaba brevis). Ενώ στις δισύλλαβες λέξεις η παραλήγουσα τονίζεται πάντοτε.χ. όμως. π. ιδιαιτέρως της παραλήγουσας. vόlŭcris. g.χ.Δίφθογγοι Οι δίφθογγοι στη λατινική γλώσσα είναι οι ακόλουθες: -ae. patérnus).χ. Π.

χ. rhētor (<ρήτωρ). ειδικά αν συντεθεί με λέξη που αρχίζει από -f-. prē. pĕr. Οι τελικές συλλαβές των δισύλλαβων και πολυσύλλαβων λέξεων που λήγουν σε ένα μόνο σύμφωνο (εκτός από -s και -x) είναι βραχείες. donĕc. Κάθε φωνήεν προερχόμενο από συναίρεση δύο άλλων φωνηέντων είναι μακρό: π. mē. Aenēas (<Αινείας). αλλά από μετρική σκοπιά λαμβάνονται ως μια μακρά συλλαβή.χ. Τα 43 . και ŏs (ossis).Φωνήεν προ άλλου φωνήεντος ή προ του -h. ŏb.μακρές· οι προστακτικές όμως fac και fer είναι βραχείες. āmitto. π. εφόσον είναι άκλιτα μέρη του λόγου ή ονομαστικές ενικού αντωνυμιών. audĭt. animăl. Sό-cra-tes (<Σωκράτης). εφόσον είναι ουσιαστικά. τότε κανονικά βραχύνεται. δίχως να ισχύει ο προηγούμενος κανόνας (φωνήεν προ φωνήεντος βραχύνεται). -que (populusque).χ. μακρό είναι και το φωνήεν με το οποίο έγινε έκπτωση συμφώνου (αναπληρωτική έκταση / αντέκταση): π. Τονίζονται όμως σύμφωνα με τους κανόνες της λατινικής: π.χ. sōl. Οι λέξεις. ăd. sic. quŏt. flōs. cápĭo. Οι μονοσύλλαβες λέξεις που λήγουν σε φωνήεν είναι γενικά μακρές. Me-dē-a (<Μήδεια). quĭd.Επίσης.χ. illŭd. sīdo<sisdo. monĕt. prŏ-fugus. Εξαιρέσεις Τα επιρρήματα hic.πολλές φορές βραχύνεται. ĕt. cur. ăb. cras. amăt. π. Οι μονοσύλλαβες λέξεις. nē.χ. Εξαιρούνται μόνο τα vĭr. Η πρόθεση pro. dēmitto. π. aēr (<ἀ ήρ). vēr. Me-ne-lā-us(<Μενέλαος). sē. κανονικά τηρούν την μακρά τους ποσότητα. π. en. oratŏr. του οποίου ακολουθεί και άλλο ένα είναι σχεδόν πάντα βραχύ (vocalis ante vocalem corripitur): π. π.της γενικής και δοτικής της 5ης κλίσης όταν προηγείται φωνήεν: diēi. έχουν το φωνήεν: α) μακρό. sāl. colláudo. ĭd. Apollodōrus (<Απολλόδωρος). π.χ. mōs. fĕl. prŏ-hibeo. fīebam (αλλά όχι πριν από -ĕr: fĭĕrem) γ) το -ē. β) βραχύ. Εξαιρούνται: α) η γενική ενικού των αντωνυμιών -īus: illīus. ōs (oris). διότι και τα ρήματα facio και fero έχουν τις συλλαβές fa και fe βραχείες. -ve (quidvĕ). pēs καθώς και τα επίθετα pār (impār) και το plūs. οι οποίες λήγουν σε ένα απλό σύμφωνο.tor. Στην περίπτωση όμως που μια μονοσύλλαβη πρόθεση συντεθεί με λέξη η οποία αρχίζει από φωνήεν ή h-.χ. prŏ-fiteor. Οι δίφθογγοι και στη λατινική γλώσσα είναι πάντα φύσει μακρές. dē. ĭs.χ. ā. που έχουν και στην ελληνική. du. οι οποίες δεν απαντούν ποτέ στον λόγο μόνες τους αλλά πάντοτε συνημμένες με άλλες λέξεις ως εγκλιτικές τους. που έχουν ληφθεί από την ελληνική και δεν έχουν εντελώς εκλατινισθεί.χ. cum + ago (=coago&cōgo). π. ēduco. huc.cŏr. fīunt.χ. τηρούν στην λατινική την ίδια ποσότητα των συλλαβών. iūs. διότι και τα ρήματα dico και duco έχουν τις συλλαβές di-. pauper. cum και οι αντωνυμίες hic και hoc έχουν το φωνήεν μακρό Οι προστακτικές dic και duc είναι μακρές. tēlum< texlum. prōmitto. π. dĕ-hor. Όταν οι μονοσύλλαβες προθέσεις συντεθούν με άλλη λέξη που αρχίζει από σύμφωνο. hábĕo. bōs. tē.χ. non. istīus β) η ριζική συλλαβή του fīo. Στην προφορά τονίζεται το πρώτο από τα δυο φωνήεντα. Βραχείες είναι μόνο οι εγκλιτικές λέξεις: -ne (egonĕ). mĕl.

Βραχεία είναι μόνο στην ονομαστική και κλητική των ονομάτων της γ' κλίσης σε -es. custōs. melioră. π. monē. quadraginta και στα άλλα μόρια: π. pedĕs (pedis). sermō. στα αριθμητικά. tibi. legī. regĕ. ibi. π.χ.itis ή -etis. sagĕs (sagĕtis). π. possīs. regī. essĕ. bonas.χ.χ. π. votĭs. Στα παρακάτω είναι μακρά: ibidem. η συλλαβή -us είναι βραχεία. π. legiō. fermē και στο επιφώνημα ohē. pecŭs. audīs. puerōs. -ō Το τελικό -o είναι μακρό: dominō. tenē. -utis ή -udis ονομάτων της 3ης κλίσεως. civīs (αιτιατική). -itis των εθνικών ονομάτων. π.χ. Εξαιρούνται τα benĕ και malĕ γ) Στο β' ενικό πρόσωπο της ενεργητικής προστακτικής των ρημάτων της β' συζυγίας. ită και στον σύνδεσμο quiă. contra. dominī. Κάποιες φορές στο μέτρο το -ο είναι βραχύ και στην ονομαστική των ονομάτων της γ’ κλίσεως (sermŏ. cui. -ēs Η συλλαβή -es είναι γενικά μακρά. Maecenas. manū Βραχεία είναι μόνο στα επίθετα compŏs και impŏs. π. ambŏ.χ. γιατί ελήφθησαν από την ελληνική γλώσσα. vidē και vidĕ δ) Στην αφαιρετική famē και στα επιρρήματα ferē. citŏ. γ) Στην ονομαστική των εις -is.χ.χ. Cyclopas είναι βραχεία. manūs. cornūs. amō. clarŭs. Εξαιρούνται τα εις -ies: ariēs (arietis). pulchrē.χ. ubique. Arpinas. amā. amēs. fueritis. αλλά cavē και cavĕ. venīs και στους τύπους: sīs. malīs. dā. trigintā. -ū -ŭs 44 . π. modŏ. Επίσης στο επίρ. -ī Το τελικό -i είναι γενικά μακρό. nolīs και στα vīs και malīs. -ĭs Η συλλαβή -is είναι γενικά βραχεία. plură. subitŏ. β)Στο β’ ενικό του ενεστώτα της οριστικής των ρημάτων της 4ης συζυγίας. στις προστακτικές της 1ης συζυγίας: π. nomină.χ. mensas. diē β) Στα δευτερόκλιτα επίθετα που παράγονται από επιρρήματα. terră. sibi. Επίσης και στην ονομαστική των εις -us. habē.χ. Σε κάθε άλλη λέξη είναι μακρό. obsĕs (obsĭdis). laudā. Quirīs. tenetĕ. Μακρά είναι στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) Στις πτώσεις του πληθυντικού (δοτική. amas Στις λέξεις Ilias. bonōs. omnĭs (αιτιατική). docēs. manŭs (ονομαστική ενικού). tempŭs. pariēs (parietis). -ōs Η συλλαβή -os είναι μακρά. π. palūs (palūdis). ilicŏ. -ās Η συλλαβή -as είναι μακρά. valē και valĕ.χ.χ. π. abiēs Βραχύ είναι μόνο στο nisi. fueris. patrĭs. ubi. patrĕ. rectē. omnibŭs. donă. parēs. Μακρά είναι μόνο στην γενική του ενικού και στην αιτιατική του πληθυντικού των εις -us ονομάτων της τέταρτης κλίσεως. γεν. consulĭs.χ. αιτιατική και αφαιρετική).χ. π. rē. . Μακρό είναι: α) Στην αφαιρετική των ονομάτων της 5ης κλίσεως. domīs. π. legerĕ. mensīs (δοτική και αφαιρετική). amabŏ). π. π. Sammīs Προσοχή: Στους τύπους του παρακειμένου και του συντελεσμένου μέλλοντος είναι και μακρά και βραχεία. quandŏ. gravĕ. amarĕ. amarī. legiŏ) και στο α’ ενικό πρόσωπο των ρημάτων (amŏ. nubēs.χ. π. π.χ. octŏ. quasi.Στις παρακάτω λέξεις η κατάληξη -i και ως μακρά και ως βραχέα: mihi. Το τελικό -u είναι πάντοτε μακρό. κλητική). π.χ.Πίνακας 4: H ποσότητα της λήγουσας Γενική οδηγία Εξαιρέσεις – Παρατηρήσεις -ă Το τελικό -a είναι βραχύ στα ονόματα (πλην της αφαιρετικής του ενικού της α’ κλίσης): π. ΚΑΤΑ ΛΗΞΗ -ĕ Το τελικό -e είναι γενικά βραχύ: π.χ. funditŭs (επίρρημα). Βραχύ είναι μόνο στις εξής λέξεις: egŏ. lampadas. π. virtūs (virtūtis). -dis. serō. ibique. legĭs.χ.χ. amatĕ. tegitĕ.χ. postea. amaveris. milĕs (militis).χ.χ. π. civĭs (ονομαστική.

-ĭnis -en. virtūtis honos. -ūdis Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως Ομοίως ciuitas. itinĕris (αλλά uēr. oratōris . rērum urbibus. -ōnis -io. aequŏris // fem. armōrum.Πίνακας 5: Η ποσότητα της παραλήγουσας στις καταλήξεις ουσιαστικών-επιθέτων -as. -ĕris -er. aggĕris papauer. natiōnis palus.) doctrīna -īlis (επίθ. Αφορά ουσιαστικά αρσενικού γένους.) ciuīlis -ĭlis. -ērum -ĭbus -ēbus -iōris. -ŏris ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ terrārum.) senātor (αλλά dător. fructibus diēbus meliōris.ΚΛΙΣΗ γενική πληθυντικού 1ης. -ĕris -is. honōris -or. χρον. Αφορά ουσιαστικά θηλυκού και ουδετέρου γένους. Ομοίως. αφαιρετική πληθυντικού 5ης κλίσης συγκριτικός βαθμός υπερθετικός βαθμός ίδια ποσότητα σε όλες τις πτώσεις ενικού και πληθυντικού 3ης κλίσης Ομοίως Ομοίως Ομοίως -is. genĕris lapis. uēris) pulvis.) calĭdus -īna (ουσ. valitudĭnis imago. papauĕris .) urbānus. -ĭnis -es. -ŏris -ur.) senātus -ātor (ουσ. corpŏris robur. meliōri. imagĭnis carmen.) crastĭnus -ĭtor (ουσ.) blandītor (όταν προέρχεται από ρήμα) -ītus (επίθ.leo. -ĕris -us. -ŏris Ομοίως. -ūtis -os.) ανάλογα με τη συζυγία του ρήμ. virtus. -ātis -er. -iōrem -(iss)ĭmus -āx. < ουσ. -ōris Ομοίως Ομοίως. 4ης κλίσης δοτική.iter. Αφορά ουσιαστικά ουδετέρου γένους. ποικίλλουν -ŭlus. Ομοίως.timor. -ĭdis -is. sanguĭnis valitudo. = -θεν) antiquĭtus 45 .) familiāris -ānus (επίθ. loquācis Πίνακας 6: H ποσότητα της παραλήγουσας στις παραγωγικές καταλήξεις ουσιαστικών και επιθέτων -āris (επίθ. αφαιρετική πληθυντικού 3ης.) formōsus -tūdo (ουσ. -iōnis -us.amabĭlis -īnus (επίθ.oscŭlum -ĭtus (επίρ.) ianĭtor -ītor (ουσ. -ōrum. 5ης κλίσης δοτική. -ĕris ΠΤΩΣΕΙΣ . milĭtis sermo.) masculīnus -ĭnus (επίθ. -ācis -us. arbor. lapĭdis sanguis. -bĭlis (επίθ. -cŭlus(m) (υποκορ. -ĭnis -go. -ĭtis -o. robŏris KATΑΛΗΞΗ -ārum. Romānus -ātus (ουσ. orator. carmĭnis miles.) credŭlus . -ōris -or. ciuitātis agger.) pulchritūdo (αλλά οι μτχ. pulvĕris genus. Ομοίως.) crinītus -ōsus (επίθ. acerrimus loquāx. timōris aequor. arbŏris corpus. -ĭnis -do. leōnis natio. Αφορά ουσιαστικά ουδετέρου γένους. < ρήμ. sător) -ĭdus (επίθ.) docĭlis . meiōrem tenuissĭmus. palūdis -us. Αφορά ουσιαστικά αρσενικού γένους. -iōri. sermōnis . 2ης.

-is . -es . // īrer -āris (-āre) // īris (-īre) -ēris (-ēre) = -ĕris (-ĕre) -ĕram. φωνή 2ο πληθ. φωνή legĭte // legĭto προστακτική 4ης συζυγίας.. legerēris (-ēre) β' ενικό παθητικής φωνής όλων των τύπων εκτός από το β' ενικό οριστ. παθ. delebāmur. amārer delērem // delērer legĕrem // legĕrer audīrem // audīrer amabĕris (-ĕre). deleāris (-āre)... -as . ενεστώτα από το β΄εν. legēbar.. amēris (-ēre). της 4ης συζυγίας ενεστώτας 4ης συζυγίας προστακτική 3ης συζυγίας. habēto σε όλες τις εγκλίσεις και τους χρόνους amētur. φωνή amāte. 2ης συζυγίας amābo. venirēmus. legĕris (-ĕre) ΠΡΟΣΟΧΗ legĕris = β' εν. ενεργ. delevĭmus. ēbam. Στην 3η συζυγία μόνον ο σωστός τονισμός διακρίνει το β' εν. 3η συζ. παθ. -es . φωνής. -ētis -ēte // -ēto -ētur. -es . -ābo. παθητ. -es . προστακτική 3ης συζυγίας. // ĕrer -īre -īrem.. legāris (-āre). -ūra . legĭtur ενεστ. habebamĭni. παθ. delēbor Απαρέμφατο 2ης συζυγίας ενεργ. legēmus. -it ūrus. ενεργ. amauĕram. -as. Πίνακας 7: Παραγωγικές Καταλήξεις Ρημάτων ΧΡΟΝΟΙ-ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ-ΣΥΖΥΓΙΕΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ σε όλες τις εγκλίσεις και τους χρόνους amāmus. at // ĕro. -īmur -ĭtor -ītor -mĭni -ābam. legĕris. φωνή habēte. audiēris (ēre).. ueniēbant σε όλους τους μέλλοντες 1ης. -ĭmur -ītur.KATΑΛΗΞΗ -āmus. legemĭni amābam. scribētur. φωνής. φωνή audīte // audīto σε όλες τις εγκλίσεις και τους χρόνους εκτός από τον amabĭmur. φωνη amātor σε όλες τις εγκλίσεις και τους χρόνους amēmus. -ēbor -āre -ārem. φωνής. φωνή προστακτική 4ης συζυγίας. -āmur -ātor -ēmus. προστακτική παθητικής φωνής Υποτακτική παρατατικού 1ης συζυγίας Amābar. delēbas. legāmur. legerēmus. παρακ. -ĕris. audīris (-īre) π. -ĭtis -īmus. -ābar. φωνής παντού σε όλους τους παρατατικούς audīmur legĭtor audītor amamĭni. φωνής. delēris (-ēre). ενεργ. μέλλοντα σε όλους τους συντελικούς χρόνους ενεργητικής φωνή εκτός από το γ' πληθ. habēmus.. legĭtis. habitūrus. audīmus = οριστ. -ātis -āte // -āto -ātur. μέλ. puniēbar amābor. deleuĕras. -as .. // ērer -ĕre -ĕrem. amāto σε όλες τις εγκλίσεις και τους χρόνους amātur. // ārer -ēre -ērem. venierāmus Προστακτική 1ης συζυγίας. 2ης συζυγίας. ενεστώτα της 4ης συζυγίας audivĭmus. παθητικής φωνής Απαρέμφατο 1ης συζυγίας ενεργ. 2ης και ενεστ.. delebĭtur.. legerēmur.. -ēmur -ētor -ĭmus. -is . προστακτική παθητικής φωνής Υποτακτική παρατατικού 2ης συζυγίας delēre Απαρέμφατο 3ης συζυγίας ενεργ. delēmur. ενεργ. παρακειμένου: -ērunt (ēre) 46 amāre amārem. // ēbo. lectūrus . -ītis -ĭte // -ĭto -īte // -īto -ĭtur. delebĕris (-ĕre). ορ. venerĭmus ενεστώτας 4ης συζυγίας Venīmus. ενεστ. venirētur προστακτική 2ης συζυγίας. delebāmus. veniebātur προστακτική 1ης συζυγίας.. legāmus... habebĭtis. προστακτική παθητικής φωνής Υποτακτική παρατατικού 3ης συζυγίας audīre β' ενικό παθητικής φωνής amāris (-āre). μέλλοντα 1ης. εν. παθ. ορ. φωνή habētor σε όλες τις εγκλίσεις και τους χρόνους εκτός από τον amabĭmus. αλλά legēris = β' εν..χ. delēbis Παρατατικός παθητικής φωνής όλων των συζυγιών σε όλους τους μέλλοντες 1ης.. προστακτική παθητικής φωνής Υποτακτική παρατατικού 3ης συζυγίας legĕre Απαρέμφατο 4ης συζυγίας ενεργ. amavissēmus προστακτική 2η συζυγίας. audiuĕrit αλλά amauērunt (-ēre) amatūrus.. -ābor. -uenĭmus = οριστ.. // -ēbar. legēbat. 2ης και ενεστώτα 3ης συζυγίας β' ενικό οριστικής μέλλοντα 1ης.

Πανουτσόπουλος Α...Β.Επιλεγμένη βιβλιογραφία για τη Λατινική Γραμματική – Μετρική: Βενθύλος Ι. Μήλτσιος . Θεσσαλονίκη 1993. Για τους πίνακες τονισμού (5-7) χρησιμοποιήθηκε διδακτικό υλικό από τον παλαιό ιστότοπο του Τμήματος Φιλολογίας στη διεύθυνση http://www-old. Κακριδής Θ.auth. Γραμματική της λατινικής γλώσσας. Αθήνα 2010. Θεσσαλονίκη 2007.Δ. Μέγας Α.php?id=13 (Επιμέλεια: Ν. Φυντίκογλου) 47 ..lit. Λατινική μετρική.Γ. Αθήνα 1997. Γραμματική της Λατινικής Γλώσσης.gr/lingua/index. University Studio Press. Σαλονικίδης . Στοιχεία Μετρικής της των Ελλήνων και Ρωμαίων Ποιήσεως..

c. ms. 1.1. ΣΕΞΤΟΣ ΠΡΟΠΕΡΤΙΟΣ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1.6 Εικόνα 20 Κώδικας του 1460 με ελεγείες του Προπέρτιου Padova.5. 97r 48 . 216 .

nec meminit notas. rursus in hirsutas ibat et ille feras. hoc. at vos. Κι ήτανε τότε που με ποδοπάτησε ο Έρωτας. nam me nostra Venus noctes exercet amaras. qua non ulla meum femina norit iter. ELEGIA I Cynthia prima suis miserum me cepit ocellis. donec me docuit castas odisse puellas improbus. ut prius. contactum nullis ante cupidinibus. iam toto furor hic non deficit anno. κι έχασα μονομιάς την όψη της παλιάς μου περηφάνιας.SEXTUS PROPERTIUS. qui sero lapsum revocatis. deductae quibus est pellacia lunae et labor in magicis sacra piare focis. amici. sitis et in tuto semper amore pares. ferte per extremas gentes et ferte per undas. quibus facili deus annuit aure. quaerite non sani pectoris auxilia. neque assueto mutet amore torum. sit modo libertas quae velit ira loqui. cum tamen adversos cogor habere deos. Tulle. nam modo Partheniis amens errabat in antris. quod si quis monitis tardas adverterit aures. 49 . Milanion nullos fugiendo. et facite illa meo palleat ore magis! tunc ego crediderim Manes et sidera vobis posse Cytinaeis ducere carminibus. aut vos. εμένα που ανέγγιχτος κι αμόλυντος ήμουν από ηδονές και πάθη. moneo. et nullo vacuus tempore defit Amor. ille etiam Hylaei percussus vulnere rami saucius Arcadiis rupibus ingemuit. heu referet quanto verba dolore mea! 5 10 15 20 25 30 35 MΕΤΑΦΡΑΣΗ Η Κυνθία ήταν η πρώτη γυναίκα που μ’ έκανε σκλάβο των ματιών της. labores saevitiam durae contudit Iasidos. en agedum dominae mentem convertite nostrae. ergo velocem potuit domuisse puellam: tantum in amore fides et benefacta valent. fortiter et ferrum saevos patiemur et ignes. et nullo vivere consilio. LIBER I (monobiblos). vitate malum: sua quemque moretur cura. in me tardus Amor non ullas cogitat artes. tum mihi constantis deiecit lumina fastus et caput impositis pressit Amor pedibus. ei mihi. ire vias. vos remanete.

κάντε να αλλάξει γνώμη το κορίτσι μου. Κι όποιος στα λόγια μου αυτά. όμως. τεχνάσματα και παγίδες δεν μου δασκαλεύει. δασύτριχα θηρία να τα βάζει. φίλοι.μέχρι που μ’ έμαθε να μην αγαπώ πια τ’ αγνά κορίτσια και μια ζωή χωρίς αιδώ. χωρίς νόημα να ζω. και που θυσίες μαγικές επάνω στους βωμούς τελείτε. ο Έρωτας στέκεται νωθρός. όμως. 30 Όσο για σας που οι θεοί τους έρωτές σας ευνοούν. Αφήστε την Αφροδίτη εμένα να ταλαιπωρεί. με το να αψηφά ο ίδιος τους πόνους και τα βάσανά του. λοιπόν. και το πρόσωπό της χλωμότερο κι από το δικό μου να γίνει! Τότε και εγώ θα πιστέψω πως έχετε τη δύναμη αστέρια και ποτάμια να κινήσετε με τα θεσσαλικά σας ξόρκια. δεν νίκησε την σκληρότητα της άτεγκτης Αταλάντης. 20 ελάτε. λοιπόν. Άλλοτε. πολύ σύντομα με πίκρα και πόνο θα τα θυμηθεί. από το ρόπαλο του Υλαίου χτυπημένος. Μια συμβουλή σας δίνω: Μακριά από τούτη τη συμφορά! Ας είναι αρκετή στον καθένα η αγάπη του. μη ψάχνετε άλλο φάρμακα για μια άρρωστη καρδιά. 5 Πέρασε κιόλας χρόνος που η μανία τούτη με κυρίεψε και τους θεούς τους έκανα εχθρούς μου. αρκεί μόνο ελεύθερα να λέω όσα ο θυμός μού προστάζει. που δεν με λησμονάτε μέσα στη συμφορά μου. Τούλλε. Εκεί όπου δεν θα μπορεί καμιά γυναίκα να σιμώσει. Μ’ αυτά. και τα γνώριμα από παλιά μονοπάτια του τώρα πια δεν μου τα δείχνει να τα διαβώ Εσείς. Ο Μιλανίωνας. Κι εσείς. Μέσα από τα πέλαγα οδηγείστε με στην άκρη της γης. στα κακοτράχαλα της Αρκαδίας τα βουνά μούγκριζε από τον πόνο. κατόρθωσε εκείνο το αέρινο κορίτσι να χαλιναγωγήσει: Τέτοια δύναμη έχουν στον έρωτα η αφοσίωση και οι προσφορές. πάλι. 35 τον σύντροφό του στο κρεβάτι να μην αλλάζει σαν αρχίσει να συνηθίζει. Μακάρι ήρεμοι πάντοτε να απολαμβάνετε την αμοιβαία αγάπη. 50 . 10 αφού πότε τον έβρισκες μανιασμένο στου Παρθενίου τα πυκνά δάση να τριγυρνάει και πότε με άγρια. που έχετε μάθει κόλπα ακόμα και στη Σελήνη. 25 Έχω τη δύναμη να αντέξω και την κόψη του μαχαιριού και την άγρια φλόγα. νύχτες πικρές ας με καίνε και ο Έρωτας στιγμή να μη μ’ αφήνει να ησυχάσω. τα αφτιά του σφραγίσει. 15 Σε μένα.

κύριο όνομα α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης puella-ae: η νεαρή κοπέλα. ουδέτερου γένους EI MIHI . ρήμα 2ης συζυγίας castus-a-um: ο ηθικά αγνός. επίθετο β’ κλίσης habeo-ui-itum-ere: έχω/κατέχω. ρήμα 3ης* συζυγίας ocellus-i: το μάτι. odisse: απαρέμφατο παρακειμένου IMPROBUS . ουσιαστικό β’ κλίσης. caput-itis: το κεφάλι. ρήμα 3ης* συζυγίας annus-i: ο χρόνος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους impono-posui-positum-ponere: εξαπατώ. αρσενικού γένους ET CAPUT IMPOSITIS PRESSIT AMOR PEDIBUS. ουσιαστικό β’ κλίσης. improbus-a-um: κακός/άσχημος. θηλυκού γένους capio-cepi-captum-capere: συλλαμβάνω/πιάνω/αιχμαλωτίζω. ET NULLO VIVERE CONSILIO. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους 5 DONEC ME DOCUIT CASTAS ODISSE PUELLAS doceo-ui-ctum-ere: γνωρίζω/διδάσκω. ρήμα 3ης συζυγίας consilium-ii: ο σκοπός. αρσενικού γένους CONTACTUM NULLIS ANTE CUPIDINIBUS . αρσενικού γένους pes-pedis: το πόδι. IAM TOTO FUROR HIC NON DEFICIT ANNO . ουδέτερου γένους fastus-us: η περηφάνια. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας deicio-deieci-deiectum-deicere: ρίχνω. adversus-a-um: ενάντιος. αρσενικού γένους deficio-defeci-defectum-deficere: απολείπω/εκλείπω. ουσιαστικό γ’ κλίσης.ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ CYNTHIA PRIMA SUIS MISERUM ME CEPIT OCELLIS. Cynthia-ae: η Κυνθία. ουσιαστικό δ’ κλίσης. αρσενικού γένους CUM TAMEN ADVERSOS COGOR HABERE DEOS . επίθετο β’ κλίσης vivo-vixi-victum-vivere: ζω. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους odi-odisse: μισώ. ελλειπτικό ρήμα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. furor-oris: το πάθος/η τρέλα. contigo-contigi-contactum-contigere: αγγίζω/επικοινωνώ ρήμα 3ης συζυγίας nullus-a-um: κανένας. θηλυκού γένους TUM MIHI CONSTANTIS DEIECIT LUMINA FASTUS consto-constiti-constatum-constare: συμφωνώ. ρήμα 2ης συζυγίας 51 . αντωνυμικό επίθετο cupido-inis: o ερωτικός πόθος. ρήμα 3ης συζυγίας premo-pressi-pressum-premere: πιέζω. ανώμαλο ρήμα 3ης* συζυγίας lumen-inis: το βλέμμα/το φως. ρήμα 3ης συζυγίας amor-oris: ο Έρωτας.

ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης contundo-contudi-contunsum ή contusum-contundere: συνθλίβω. ουδέτερου γένους ramus-i: το κλαδί/το ρόπαλο. amens-ntis: παράλογος/τρελός. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους ingemo-ingemui--ingemere: στενάζω. ρήμα 3 * συζυγίας vulnus-eris: το τραύμα/η πληγή. επίθετο β’ κλίσης. ρήμα 3ης* συζυγίας Tullus –i: o Τούλλος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους durus-a-um: σκληρός. επίθετο γ’ κλίσης erro-erravi-erratum-errare: περιπλανιέμαι. ουσιαστικό β’ κλίσης. 10 saevitia-ae: η σκληρότητα/η αγριότητα. θηλυκού γένους benefactum-i: η καλή πράξη. τοπικό όνομα α’ κλίσης. αρσενικού γένους SAEVITIAM DURAE CONTUDIT IASIDOS . ουδέτερου γένους RURSUS IN HIRSUTAS IBAT ET ILLE FERAS . ουσιαστικό ε’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας NAM MODO P ARTHENIIS AMENS ERRABAT IN ANTRIS . ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης.cogo-coegi-coactum-cogere: συνάγω/συλλέγω. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους (ΣΥΓΚΡ. κύριο όνομα β’ κλίσης. saucius-a-um: χτυπημένος/πληγωμένος. θηλυκού γένους ILLE ETIAM HYLAEI PERCUSSUS VULNERE RAMI Hylaeus-i: o Υλαίος. ρήμα 1ης συζυγίας TANTUM IN AMORE FIDES ET BENEFACTA VALENT . τοπικό επίρρημα hirsutus-a-um: αιχμηρός/τραχύς. ρήμα 3ης συζυγίας MILANION NULLOS FUGIENDO. αρσενικού γένους SAUCIUS ARCADIIS RUPIBUS INGEMUIT. αρσενικού γένους labor-oris: ο μόχθος/η εργασία. LABORES Milanion-ionis: ο Μιλανίων. TULLE. fides-ei: πίστη. ρήμα 1ης συζυγίας antrum-i: η σπηλιά.: maxime saucius) Arcadia-ae: η Αρκαδία. rursus: πίσω. επίθετο β’ κλίσης eo-i(v)i-itum-ire: πηγαίνω. ρήμα 2ης συζυγίας 52 . κύριο όνομα γ’ κλίσης. αρσενικού γένους fugio-fugi-fugitum-fugere: αποφεύγω. ουσιαστικό α’ κλίσης. αρσενικού γένους ης percutio-percussi-percussum-percutere: χτυπώ/σκοτώνω.: magis saucius ΥΠΕΡΘ. ρήμα 3ης συζυγίας ERGO VELOCEM POTUIT DOMUISSE PUELLAM : 15 velox-οcis: ταχύς. επίθετο γ’ κλίσης domo-domui-domitum-domare: δαμάζω. θηλυκού γένους rupes-is: ο βράχος. ανώμαλο ρήμα fera-ae: το άγριο θηρίο. ουδέτερου γένους valeo-valui-valitum-valere: είμαι ισχυρός. κύριο όνομα β’ κλίσης.

ΥΠΕΡΘ. duco-duxi-ductum-ducere: οδηγώ. επίθετο β’ κλισης (ΣΥΓΚΡ. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας os-oris: το στόμα/το πρόσωπο. θηλυκού γένους AT VOS . ρήμα 3ης συζυγίας ET FACITE ILLA MEO PALLEAT ORE MAGIS ! facio-feci-factum-facere: κάνω. QUI SERO LAPSUM REVOCATIS . agedum: εμπρός. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας prius: prius-primum/primo: πρωτύτερα. ρήμα 1ης συζυγίας ars-artis: το τέχνασμα/η τέχνη. χρονικό επίρρημα via-ae: ο δρόμος. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας manes-ium: οι ψυχές. IRE VIAS . αρσενικού γένος EN AGEDUM DOMINAE MENTEM CONVERTITE NOSTRAE. θηλυκού γένους converto-converti-conversum-convertere: μετατρέπω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους POSSE CYTINAEIS DUCERE CARMINIBUS . ελλειπτικό ρήμα 3ης συζυγίας nosco-novi-notum-noscere: γνωρίζω. ουδέτερου γένους AUT VOS . θηλυκού γένους mens-mentis: ο νους. ουδέτερου γένους TUNC EGO CREDIDERIM MANES ET SIDERA VOBIS credo-credidi-creditum-credere: πιστεύω.IN ME TARDUS AMOR NON ULLAS COGITAT ARTES . ουσιαστικό α’ κλίσης. χρονικό επίρρημα 53 .: sanctior-ior-ius. θηλυκού γένους NEC MEMINIT NOTAS . ρήμα 3ης συζυγίας pellacium-ii: η απάτη. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους sidus-eris: το άστρο. tardus-tarda-tardum: αργός. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης sacer-a-um: ιερός. UT PRIUS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης cogito-cogitavi-cogitatum-cogitare: σκέφτομαι. memini--meminisse: θυμάμαι. ουδέτερου γένους luna-ae: η σελήνη. θηλυκού γένους ET LABOR IN MAGICIS SACRA PIARE FOCIS . ρήμα 3ης συζυγίας palleo-pallui--pallere: ωχριώ.: sacerrimus-a-um) pio-piavi-piatum-piare: εξαγνίζω. AMICI. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας carmen-carminis: το άσμα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. 25 sero: αργά. DEDUCTAE QUIBUS EST PELLACIA LUNAE deduco-deduxi-deductum-deducere: οδηγώ μακριά. ρήμα 1ης συζυγίας focus-i: ο βωμός. επιφώνημα domina-ae: η δέσποινα. 20 magicus-a-um: μαγικός.

ουσιαστικό γ’ κλίσης. exter/exterus-a-um: έσχατος. ουσιαστικό γ’ κλίσης.: extremus) gens-gentis: το γένος. ανώμαλο ρήμα της 3ης συζυγίας ira-ae: η οργή. QUIBUS FACILI DEUS ANNUIT AURE . επίθετο β’ κλίσης patior-passus sum-pati: υπομένω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. τροπικό επίρρημα libertas-atis: η ελευθερία. ουσιαστικό β κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης 54 . tutus-tuta-tutum: ασφαλής. αρσενικού γένους QUAERITE NON SANI PECTORIS AUXILIA . ουσιαστικό β κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας amicus-i: ο φίλος. αρσενικού γένους (αφαιρετική σε –i και –e ) SIT MODO LIBERTAS QUAE VELIT IRA LOQUI . ρήμα 3ης συζυγίας auris-is: το αυτί. θηλυκού γένους SITIS ET IN TUTO SEMPER AMORE PARES . επίθετο β’ κλίσης pectus-oris: το στήθος. facilis-facilis-facile: εύκολος. ουδέτερου γένους VOS REMANETE . ουσιαστικό α’ κλίσης.: exterior. modo: μόνο. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους loquor-locutus sum-loqui: μιλώ. επίθετο β’ κλίσης semper: πάντα. ρήμα 2ης συζυγίας deus-i: ο θεός. θηλυκού γένος unda-ae: το κύμα. ΥΠΕΡΘ. τροπικό επίρρημα ferrum-i: το σίδερο. θηλυκού γένους nosco-nοvi-nοtum-noscere: γνωρίζω. θηλυκού γένους volo-volui-velle: θέλω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας ignis-is: η φλόγα. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας FERTE PER EXTREMAS GENTES ET FERTE PER UNDAS . ρήμα 3ης συζυγίας (εδώ: norim αντί για noverim) iter-itineris: πορεία. ρήμα 3ης συζυγίας sanus-a-um: ο υγιής. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας revoco-revocavi-revocatum-revocare: ανακαλώ. θηλυκού γένος QUA NON ULLA MEUM FEMINA NORIT ITER . επίθετο γ’ κλίσης remaneο-remansi-remansum-remanere: παραμένω/αναμένω.labor-lapsus sum-labi: ολισθαίνω. αρσενικού γένους annuo(adnuo)-annui-annutum-annuere: νεύω. quaero-quaesivi-quaesitum-quaerere: αναζητώ. ουδέτερου γένους FORTITER ET FERRUM SAEVOS PATIEMUR ET IGNES . ουδέτερου γένους saevus-a-um: άγριος. fortiter: δυναμικά. επίθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. ουδέτερου γένους auxilium-ii: η βοήθεια. ουσιαστικό β’ κλίσης. 30 femina-ae: η γυναίκα. χρονικό επίρρημα par-paris: όμοιος.

cura-ae: η έγνοια. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας torus-i: το κρεβάτι. ουδέτερου γένους defio-defieri: λείπω. αρσενικού γένους ΣΧΟΛΙΑ Εισαγωγικό σχόλιο: H εισαγωγική ελεγεία του πρώτου βιβλίου της συλλογής. που έμεινε γνωστό ως Monobiblos. έχει προγραμματικό χαρακτήρα. Ωστόσο. επίθετο β’ κλίσης tempus-oris: ο χρόνος. NEQUE ASSUETO MUTET AMORE TORUM . θηλυκού γένους assuesco (adsuesco)-assuevi-assuetum-assuescere: συνηθίζω. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας vito-vitavi-vitatum-vitare: αποφεύγω. καθώς και τα αισθήματα μοναξιάς που τον περιβάλλουν και τον αποξενώνουν από τον κοινωνικό του περίγυρο. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. όπου σε δραματικό επίπεδο δεσπόζει ο έρωτας του εραστήποιητή για μια γυναίκα.φ. Σε αυτό το αυστηρά υποκειμενικό πλαίσιο. επίθετο β’ κλίσης ET NULLO VACUUS TEMPORE DEFIT AMOR. ρήμα 3ης συζυγίας heu: αχ/αλίμονο. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους nox-noctis: η νύχτα. ανώμαλο ρήμα verbum-i: λόγος. έναν κόσμο αυστηρά ιδιωτικό. ρήμα 1ης συζυγίας CURA. ουσιαστικό γ’ κλίσης. MONEO. Venus-eris: η Αφροδίτη. monitum-i: η συμβουλή. καθώς εισάγει τον αναγνώστη στον κόσμο της ποίησης του Προπέρτιου. ουδέτερου γένους tardus-a-um: καθυστερημένος/αργός. ρήμα 3ης συζυγίας muto-mutavi-mutatum-mutare: αλλάζω. ρήμα 2ης συζυγίας amarus-a-um: πικρός. ρήμα 1ης συζυγίας malum-i: το κακό. ρήμα ελλειπτικό (μ.NAM ME NOSTRA VENUS NOCTES EXERCET AMARAS. αρσενικού γένους QUOD SI QUIS MONITIS TARDAS ADVERTERIT AURES . του deficio-defeci-defectum-deficere) HOC. επιφώνημα HEU REFERET QUANTO VERBA DOLORE MEA! refero-rettuli-relatum-referre: θυμάμαι/ανακαλώ. VITATE MALUM : SUA QUEMQUE MORETUR 35 moneo-monui-monitum-monere: παρακαλώ. κύριο όνομα γ’ κλίσης. ο Προπέρτιος μετέρχεται στους πρώτους στίχους (1-4) έναν από τους χαρακτηριστικότερους τόπους της 55 . ουδέτερου γένους (ουσιαστικοποιημένο επίθετο) moror-mοratus sum-morari: αφήνω/αναβάλλω. ο ποιητής προτιμά να μιλήσει λιγότερο για αυτήν και περισσότερο για τη συναισθηματική του κατάσταση. επίθετο β’ κλίσης adverto-adverti-adversum-advertere: στρέφω/προτρέπω. ουδέτερου γένους dolor-oris: ο πόνος/η λύπη. vacuus-a-um: κενός. θηλυκού γένους exerceo-exercui-exercitum-exercere: βασανίζω. Η Κυνθία παρουσιάζεται ως η πρώτη γυναίκα που έκανε τον Προπέρτιο να ερωτευθεί πραγματικά και παράφορα.

Βλ. Αυτό είναι το θέμα του δεύτερου Ειδυλλίου του Θεόκριτου.6. Για άλλες εκδοχές του μύθου. 65. 1.43-64. Ov. έμεινε παρθένα και εξελίχθηκε σε δεινή κυνηγό. Βλ. 412. κυβερνήτη της Ασίας το 30-29 π. Amor: Το πορτρέτο του προσωποποιημένου και ιδιαίτερα επιθετικού Έρωτα εδώ φαίνεται να απηχεί κυρίως ένα επίγραμμα του Μελεάγρου.7. Μεγαλωμένη στο δάσος αρχικά από μια αρκούδα και στη συνέχεια από κυνηγούς που την περιμάζεψαν. αλλά προτιμάται εδώ για μετρικούς και μόνο λόγους. Σύμφωνα με τη λιγότερο διαδεδομένη εκδοχή του μύθου. libet Partho torquere Cydonia cornu / spicula.Χ.Χ. ήταν πιθανότατα ανηψιός του L. 1. την προστάτεψε με αποτέλεσμα να τραυματιστεί για χάρη της. που σχετίζουν την Αταλάντη με τον Μελέαγρο και το κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου. 56 . κεφ. 3. non me ulla uetabunt / frigora Parthenios canibus circumdare saltus. κεφ.2).6. 769 εξξ. βλ. ocellis:To οcellis δεν διαφέρει σημασιολογικά από το αντίστοιχο oculis.17-8.1) και. κεφ. Ov. Ρόδ. στίχ. 34. Βλ. οι οποίοι ήταν εξειδικευμένοι σε αφροδισιακά ξόρκια προκείμενου είτε να προκαλέσουν έρωτα είτε να τον θεραπεύσουν. ΠΑ 12. κεφ. Το όνομά του παραπέμπει εδώ στην έννοια της αγνότητας που συνδέεται με την Αταλάντη. επίσης Prop. furor: H απεικόνιση του έρωτα ως παράφορου πάθους είναι σύνηθες μοτίβο στην ελεγεία και φαίνεται να έχει τις «ρίζες» του στην ερωτική μανία του ελεγειακού ποιητή Κορνήλιου Γάλλου (βλ. υπόδουλο του θεού Έρωτα (caput impositis pressit Amor pedibus -4). Tulle: O Τούλλος. 316 εξξ. 2. στον οποίο φαίνεται να αφιερώνει ο Προπέρτιος τη Μονόβιβλο. 1.. κόρη του Ιάσιου. vos: Στους στίχ.ρωμαϊκής ελεγείας. αλλά και οι συμβουλές που δίνει στους ερωτευμένους στο τέλος της ελεγείας (35-38) ως επίδοξος magister amoris (βλ. / aut acris uenabor apros. 191. Εκεί ο Γάλλος φέρεται να καταφεύγει στο δάσος για να βρει γιατρειά από το δικό του έρωτα. Volcacius Tullus.10-1: sive bonus color est. / seu malus. Διόδ. το servitium amoris (βλ. ο οποίος ήθελε μόνον αγόρια. συνυπάτου του Οκταβιανού το 33 π. palleat: Το χλωμό πρόσωπο συχνά θεωρούνταν ως σύμπτωμα του έρωτα. η υπόσχεση ερωτικής πίστης και αφοσίωσης (fides -16) στην αγαπημένη με αφορμή το μυθολογικό παράδειγμα του Μιλανίωνα και της Αταλάντης (9-15). Iasidos: Ο λόγος για την Αταλάντη. όπως την περιγράφει ο Βιργίλιος στην 10η Εκλογή. 2. 2. Σικ. Tib. Βλ. Όταν ο Κένταυρος Υλαίος θέλησε να τη βιάσει. Hylaei: Υλαίος ονομαζόταν ένας από τους δύο Κενταύρους που επιτέθηκαν στην Αταλάντη.9-10. alterius dicor amore mori.2. που έως τότε την αγαπούσε δίχως ανταπόκριση. Απολλ. 55-61: Interea mixtis lustrabo Maenala Nymphis.3). Met.12.3) παρουσιάζοντας τον εαυτό του αρχικά αιχμάλωτο των ματιών της (suis miserum me cepit ocellis . η καταφυγή του εραστή σε ερωτικά φίλτρα και ξόρκια προκειμένου να κερδίσει την αγαπημένη του (19-20). η Αταλάντη μόλις γεννήθηκε εγκαταλήφθηκε στο όρος Παρθένιο της Αρκαδίας από τον πατέρα της Ιάσιο. 1. επίσης Prop. 8. Cynthia: Για την Κυνθία και την προέλευση του ονόματός της βλ. στη συνέχεια. γεγονός που έκανε την Αταλάντη να τον ερωτευθεί. Αm.. / Iam mihi per rupes uideor lucosque sonantis / ire. in te quoque frigidus esse. 8.19-22 ο Προπέρτιος απευθύνεται σε κάθε λογής μάγους της εποχής εκείνης. 3. Αργ. tamquam haec sit nostri medicina furoris.101. ο Μιλανίωνας.2 και 19-20. 4. Άλλοι οικείοι τόποι στην ελεγεία είναι η απεικόνιση του έρωτα ως παράφορου πάθους (furor-7). όπως την παρουσιάζει εδώ ο Προπέρτιος. 5. 3. / aut deus ille malis hominum mitescere discat! Milanion: Η αναφορά στην ερωτική ιστορία του Μιλανίωνα και της Αταλάντης αποτελεί ένα σπάνιο μυθολογικό παράδειγμα (minus usitatum) κατά τα πρότυπα της ελληνιστικής ποίησης.55-60. τα σχόλια στο Milanion.4. Το συγκεκριμένο χωρίο επηρέασε και τον Οβίδιο στην Ars Amatoria 2. Partheniis:To Παρθένιο ήταν βουνό της Αρκαδίας. 4.

3 57 . Αλεξάνδρα. ο ποιητής παρουσιάζεται ως ερωτοδιδάσκαλος (Magister . όπως κάνουν οι ερωτευμένοι. ο Προπέρτιος ζητά από τους φίλους του να τον πάνε όσο πιο μακριά γίνεται από κάθε γυναίκα. Η Θεσσαλία θεωρούνταν στα αρχαία χρόνια η «πατρίδα της μαγείας». Η αποφυγή κάθε επαφής με γυναίκα προτεινόταν από τους φιλοσόφους ως συνταγή θεραπείας των ερωτευμένων. το επίθ.Cytinaeis: Η Κυτίνα ήταν πόλη της Θεσσαλίας (βλ. Βλ. moneo: Προειδοποιώντας όσους έχουν βρει ανταπόκριση στα συναισθήματά τους να μην αναζητούν αλλού τον έρωτα. Cytinaeis εδώ σημαίνει «θεσσαλικός». 3. Ως εκ τούτου. Λυκόφρων. extremas gentes: Αντί να δηλώνει. κεφ. την πρόθεσή του να φτάσει στην άκρη του κόσμου για την αγαπημένη του.Praeceptor amoris). 1389).

vivere me duro sidere certus eris. seu pedibus terras seu pontum remige carpes. ibis et accepti pars eris imperii: tum tibi si qua mei veniet non immemor hora. seu mollis qua tendit Ionia. mutatoque graves saepe colore preces. ut mihi deducta faciat convicia puppi Cynthia et insanis ora notet manibus. LIBER I (monobiblos). neque Aegaeo ducere vela salo. Όμως τα λόγια και η αγκαλιά του κοριτσιού μου πίσω με κρατούν. nam tua non aetas umquam cessavit amori. seu qua Lydia Pactoli tingit arata liquor. multi longinquo periere in amore libenter. Νύχτες ολόκληρες για την φλόγα που την καίει κάνει λόγο 58 5 . si quis lentus amare potest! an mihi sit tanti doctas cognoscere Athenas atque Asiae veteres cernere divitias. illa minatur quae solet ingrato tristis amica viro. et nihil infido durius esse viro? tu patrui meritas conare anteire secures. Tulle. illa meam mihi iam se denegat. Μαζί σου θα μπορούσα και στους Ριπαίους βράχους να αναρριχηθώ και στον Νότο να ταξιδέψω. quem semper voluit fortuna iacere. et vetera oblitis iura refer sociis. sed me complexae remorantur verba puellae. Τούλλε. τα παρακάλια της και η ωχρή της όψη με λυγίζουν. semper at armatae cura fuit patriae. huic animam extremam reddere nequitiae. 5 10 15 20 25 30 35 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Δεν είναι πως φοβάμαι στην Αδριατική να σ’ ακολουθήσω. πέρα από τα παλάτια του Μέμνονα. et queritur nullos esse relicta deos. at tu.SEXTUS PROPERTIUS. et tibi non umquam nostros puer iste labores afferat et lacrimis omnia nota meis! me sine. osculaque opposito dicat sibi debita vento. και στα αλμυρά νερά του Αιγαίου πανιά να ανοίξω. cum quo Rhipaeos possim conscendere montes ulteriusque domos vadere Memnonias. non ego sum laudi. non natus idoneus armis: hanc me militiam fata subire volunt. illa mihi totis argutat noctibus ignes. in quorum numero me quoque terra tegat. ELEGIA VI Non ego nunc Hadriae vereor mare noscere tecum. his ego non horam possum durare querelis: ah pereat.

Δεν είμαι εγώ για δόξα. Μακάρι εκείνος ο Ερωτιδεύς βάσανα ποτέ να μη σου φέρει κι όλα τα δάκρια που έχυσα εγώ. nunc: τώρα. Λέει πως δεν είναι πλέον δικιά μου. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ NON EGO NUNC HADRIAE VEREOR MARE NOSCERE TECUM . 25 Δεν είναι λίγοι αυτοί που με προθυμία θυσίασαν τη ζωή τους στον Έρωτα. χρονικό επίρρημα Hadria-ae: η Αδριατική θάλασσα. 10 Τα παράπονά της αυτά εγώ δεν μπορώ στιγμή να υπομένω. Αχ. 20 Στον έρωτα τα νιάτα σου δεν χάλασες και η σκέψη σου ήταν πάντοτε στα όπλα. 30 Εσύ. περήφανα θα προχωράς και θα είσαι μέρος της ξακουστής αυτοκρατορίας. και κάθε λογής απειλές χρησιμοποιεί. σαν κι αυτές που λένε οι πληγωμένες κοπέλας στα αγόρια τους που δεν τις προσέχουν. αποθετικό ρήμα 2ης συζυγίας 59 40 . το πεπρωμένο μου είναι αυτήν την εκστρατεία να αναλάβω. Εσύ κοίταξε τον θείο σου στα τρόπαια να ξεπεράσεις και το δίκαιο να αποκαταστήσεις στους συμμάχους μας που το έχουν χάσει.και όταν φεύγω μακριά της με τους θεούς τα βάζει και λέει πως δεν υπάρχουν. 15 να βλαστημά τον άνεμο που τα φιλιά της με την ορμή του αρπάζει εξαιτίας ενός σκληρού και άπιστου άντρα. είτε διασχίζεις το λαμπερό Ιόνιο. κατάρα σ’ όποιον στην αγάπη σκληρότητα μπορεί και δείχνει! Τι αξία έχει άραγε την πάνσοφη Αθήνα να επισκεφτώ και τους πανάρχαιους θησαυρούς της Ασίας να αντικρίσω. να ζω. αν είναι την Κυνθία να ακούω να στενάζει την ώρα που το πλοίο μου σαλπάρει και να τη βλέπω να ξεσκίζει με μανία το πρόσωπο της. στη δόξα της πατρίδας. δίχως κανένα σκοπό. δεν γεννήθηκα για τα όπλα. είτε στης Λυδίας τα μέρη βρίσκεσαι που τα αρδεύει ο Πακτωλός είτε στη στεριά πατάς είτε με κουπί στο πέλαγος ανοίγεσαι. Εμένα που η Μοίρα θέλησε να είναι εχθρική μαζί μου άφησέ με στο τέλμα. Κι αν κάποτε τύχει και με θυμηθείς. αρσενικού γένους vereor-veritus sum-vereri: φοβάμαι. τοπικό όνομα α’ κλίσης. Ανάμεσά τους κι εγώ. να είσαι βέβαιος πως ένα άστρο μοχθηρό τη ζωή μου ορίζει. όμως. κοινό το μνήμα μας ας είναι.

ρήμα 3ης συζυγίας mons-montis: το όρος. την ονομαστική και κλητική πληθυντικού σε dei. θηλυκού γένους MUTATOQUE GRAVES SAEPE COLORE PRECES .: ultime) domus-us: το παλάτι. αρσενικού γένους ULTERIUSQUE DOMOS VADERE MEMNONIAS . ulterius: πέρα. την ονομαστική-αιτιατική-κλητική πληθυντικού αριθμού σε –ia και τη γενική πληθυντικού αριθμού σε –ium) nosco-novi-notum-noscere: ανακαλύπτω. επίθετο γ’ κλίσης saepe: συχνά. queror-questus sum-queri: παραπονιέμαι. τη γενική πληθυντικού σε deorum και deum. arguto-argutavi-argutatum-argutare: πολυλογώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. τη δοτική και αφαιρετική πληθυντικού σε deis. όνομα β’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας remoror-remoratus sum-remorari: καθυστερώ.: ultra. ουσιαστικό β’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας verbum-i: ο λόγος. αρσενικού γένους (σχηματίζει την κλητική ενικού σε deus. ουσιαστικό β’ κλίσης.mare-is: η θάλασσα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. muto-mutavi-mutatum-mutare: μεταβάλλω. ουσιαστικό δ’ κλίσης. θηλυκού γένους ILLA MIHI TOTIS ARGUTAT NOCTIBUS IGNES . τοπικό επίρρημα σε συγκριτικό βαθμό (ΘΕΤΙΚ. ουδέτερου γένους (σχηματίζει την αφαιρετική ενικού σε –i. αρσενικού γένους duco-duxi-ductum-ducere: σαλπάρω (ducere vela=ανοίγω πανιά). NEQUE AEGAEO DUCERE VELA SALO. αρσενικού γένους prex-precis: η προσευχή. ΥΠΕΡΘ. ρήμα 1ης συζυγίας nox-noctis: η νύχτα. ΣΥΓΚΡ. ρήμα 3ης συζυγίας deus-i: ο θεός. ρήμα 3ης συζυγίας velum-i: το πανί. αρσενικού γένους (αφαιρετική σε –i και –e ) ET QUERITUR NULLOS ESSE RELICTA DEOS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. dive και dee. χρονικό επίρρημα color-oris: το χρώμα (όψης). τη γενική πληθυντικού σε-uum και-orum. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους puella-ae: η κοπέλα. θηλυκού γένους (σχηματίζει τη γενική ενικού σε-us και -i. ρήμα 3ης συζυγίας SED ME COMPLEXAE REMORANTUR VERBA PUELLAE . ουδέτερου γένους salum-i: το πέλαγος/η θάλασσα. diis και dis) 60 . ουδέτερου γένους CUM QUO RHIPAEOS POSSIM CONSCENDERE MONTES Rhipaeus-a-um: ο Ριπαίος. dii και di. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας TULLE. την αφαιρετική ενικού σε-o. θηλυκού γένους ignis-is: το πάθος. ρήμα 1ης συζυγίας gravis-gravis-grave: βαρύς/θλιβερός. την αιτιατική πληθυντικού σε-os) vado-vasi--vadere: βαδίζω.: ulterius. επίθετο β’ κλίσης conscendo-conscendi-conscensum-conscendere: σκαρφαλώνω. 5 complector-complexus sum-complecti: αγκαλιάζω. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας relinquo-reliqui-relictum-relinquere: εγκαταλείπω. Tullus-i: ο Τούλλος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης.

επίθετο β’ κλίσης tristis-tristis-triste: θλιμμένος/λυπημένος. ημιαποθετικό ρήμα 2ης συζυγίας ingratus-a-um: αχάριστος. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης* συζυγίας convicium-convicii(i): η κραυγή.ILLA MEAM MIHI IAM SE DENEGAT . ουσιαστικό β’ κλίσης. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης (ΘΕΤΙΚ. ΣΥΓΚΡ. ουσιαστικό α’ κλίσης (μόνο στον πληθυντικό) UT MIHI DEDUCTA FACIAT CONVICIA PUPPI 15 deduco-deduxi-deductum-deducere: απομακρύνω. ILLA MINATUR denego-denegavi-denegatum-denegare: αρνούμαι. ρήμα 1ης συζυγίας 61 . 10 soleo-solitus sum-solere: συνηθίζω. ουσιαστικό β’ κλίσης. την αφαιρετική ενικού σε-i και τη γενική πληθυντικού σε-ium) CYNTHIA ET INSANIS ORA NOTET MANIBUS. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης os-oris: το πρόσωπο. θηλυκού γένους vetus-eris: παλιός/αρχαίος.: veterrimus) cerno-crevi-cretum-cernere: βλέπω/διακρίνω. ρήμα 3ης συζυγίας facio-feci-factum-facere: κάνω. θηλυκού γένους AH PEREAT . επίθετο β’ κλίσης amo-amavi-amatum-amare: αγαπώ. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. όνομα α’ κλίσης. θηλυκού γένους duro-duravi-duratum-durare: αντέχω. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας QUAE SOLET INGRATO TRISTIS AMICA VIRO. ΥΠΕΡΘ. insanus-a-um: παθιασμένος/παράφορος. ρήμα 3ης συζυγίας Athenae-arum: η Αθήνα. ρήμα 3ης συζυγίας divitiae-arum: τα πλούτη. ουδέτερου γένους noto-notavi-notatum-notare: χαρακώνω. ουσιαστικό α’ κλίσης. τοπικό όνομα α’ κλίσης. θηλυκού γένους (σχηματίζει την αιτιατική ενικού σε-im. αρσενικού γένους (σχηματίζει τη γενική πληθυντικού σε-orum και-um) HIS EGO NON HORAM POSSUM DURARE QUERELIS : hora-ae: η ώρα. ουδέτερου γένους puppis-is: το πλοίο. ρήμα 2ης συζυγίας cognosco-cognovi-cognitum-cognoscere: γνωρίζω. επίθετο γ’ κλίσης amica-ae: η ερωμένη. ρήμα 1ης συζυγίας minor-minatus sum-minari: απειλώ. ανώμαλο ρήμα 4ης συζυγίας lentus-a-um: απαθής/αναίσθητος. Asia-ae: η Ασία. θηλυκού γένους (σχηματίζει μόνο πληθυντικό αριθμό) ATQUE ASIAE VETERES CERNERE DIVITIAS. SI QUIS LENTUS AMARE POTEST ! pereo-perii/perivi-peritum-perire: χάνομαι (μεταφορικά).: vetustior. ρήμα 1ης συζυγίας AN MIHI SIT TANTI DOCTAS COGNOSCERE ATHENAS doceo-docui-doctum-docere: διδάσκω. θηλυκού γένους vir-i: ο άνδρας.: vetus. ρήμα 1ης συζυγίας querela-ae: το παράπονο.

ουδέτερου γένους oppono-opposui-oppositum-opponere: εναντιώνομαι. θηλυκού γένους (σχηματίζει τη γενική πληθυντικού σε – um και –ium) umquam: ποτέ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους SEMPER AT ARMATAE CURA FUIT PATRIAE . ρήμα 2ης συζυγίας conor-conatus sum-conari: προσπαθώ. ρήμα 3ης συζυγίας dico-dixi-dictum-dicere: λέω. osculum-i: το φιλί. aetas-atis: η ηλικία. ουδέτερου γένους socius-ii(i): ο σύμμαχος. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους OSCULAQUE OPPOSITO DICAT SIBI DEBITA VENTO. αρσενικού γένους mereo-merui-meritum-merere: αξίζω. ρήμα 3ης συζυγίας (re+fero) NAM TUA NON AETAS UMQUAM CESSAVIT AMORI. αρσενικού γένους ET NIHIL INFIDO DURIUS ESSE VIRO? infidus-a-um: άπιστος. χρονικό επίρρημα cesso-cessavi-cessatum-cessare: υποχωρώ. ρήμα 2ης συζυγίας ventus-i: ο άνεμος. ρήμα 3ης συζυγίας debeo-debui-debitum-debere: χρωστώ/οφείλω. 20 obliviscor-oblitus sum-oblivisci: ξεχνώ. ρήμα 3ης συζυγίας (ab+fero) 62 . ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης durus-a-um: σκληρός. ρήμα 1ης συζυγίας amor-oris: η αγάπη.manus-us: το χέρι. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ανώμαλο ρήμα 4ης συζυγίας (ante+eo) securis-is: το τσεκούρι/η εξουσία (μτφ). αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας ius-iuris: το δίκαιο. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης TU PATRUI MERITAS CONARE ANTEIRE SECURES . αρσενικού γένους labor-oris: το βάσανο. αρσενικού γένους AFFERAT ET LACRIMIS OMNIA NOTA MEIS ! affero-attuli-allatum-afferre: φορτώνω. ρήμα 1ης συζυγίας cura-ae: η φροντίδα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας anteeo-anteivi--anteire: ξεπερνώ. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. armo-armavi-armatum-armare: οπλίζω. ουσιαστικό β’ κλίσης. patruus-i: ο θείος. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους (σχηματίζει την αιτιατική ενικού και σε –im και την αφαιρετική ενικού σε –i) ET VETERA OBLITIS IURA REFER SOCIIS . θηλυκού γένους patria-ae: η πατρίδα. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους refero-rettuli-relatum-referre: επαναφέρω. θηλυκού γένους ET TIBI NON UMQUAM NOSTROS PUER ISTE LABORES puer-eri: το αγόρι.

SEU QUA mollis-mollis-molle: ήρεμος. τροπικό επίρρημα IN QUORUM NUMERO ME QUOQUE TERRA TEGAT . επίθετο β’ κλίσης Pactolus-i: ο Πακτωλός. θηλυκού γένους (στον πληθ. numerus-i: ο αριθμός. ΥΠΕΡΘ. θηλυκού γένους fatum-i: η μοίρα/το πεπρωμένο. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. τοπικό όνομα β’ κλίσης. θηλυκού γένους tego-texi-tectum-tegere: καλύπτω. ουδέτερου γένους (σχηματίζει μόνο πληθυντικό αριθμό) HANC ME MILITIAM FATA SUBIRE VOLUNT . Lydius-Lydia-Lydium: λυδικός. ΣΥΓΚΡ. NON NATUS IDONEUS ARMIS : laus-laudis: η δόξα. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας idoneus-ea-eum: ιδανικός. θηλυκού γένους extremus-extrema-extremum: ο έσχατος. επίθετο β’ κλίσης (ΘΕΤΙΚ. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας (re+do) nequitia-ae: η μηδαμινότητα.: fortunae-fortunarum=η περιουσία) iaceo-iacui-iacitum-iacere: βρίσκομαι. SEU MOLLIS QUA TENDIT IONIA. επίθετο β’ κλίσης pereo-perii-peritum-perire: χάνομαι. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους LYDIA P ACTOLI TINGIT ARATA LIQUOR. ρήμα 3ης συζυγίας NON EGO SUM LAUDI. επίθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. αρσενικού γένους terra-ae: η γη.: maxime idoneus) arma-orum: τα όπλα. ουσιαστικό β’ κλίσης. QUEM SEMPER VOLUIT FORTUNA IACERE . ουδέτερου γένους subeo-subii-subitum-subire: υποβάλλω. ρήμα 3ης συζυγίας Ionia-Ιoniae: η Ιωνία.lacrima-ae: το δάκρυ. ανώμαλο ρήμα (sub+eo) AT TU. αρσενικού γένους 63 . anima-ae: η ψυχή/η πνοή. θηλυκού γένους MULTI LONGINQUO PERIERE IN AMORE LIBENTER . αρσενικού γένους libenter: πρόθυμα. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους liquor-oris: το νερό/το υγρό.: extremus/extimus) redo-redidi-reditum-reddere: επιστρέφω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ανώμαλο ρήμα fortuna-ae: η τύχη. ανώμαλο ρήμα (per+eo) amor-oris: η αγάπη/o έρωτας. ΥΠΕΡΘ.: exterior.: magis idoneus. ρήμα 3ης συζυγίας volo-volui--velle: θέλω. 25 sino-sivi-situm-sinere: αφήνω/επιτρέπω. τοπικό όνομα α’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης tendo-tetendi-tensum/tentum-tendere: εκτείνω. ρήμα 2ης συζυγίας HUIC ANIMAM EXTREMAM REDDERE NEQUITIAE . 30 militia-ae: η εκστρατεία. θηλυκού γένους ME SINE.: exterus. longinquus-a-um: διαρκής/μακροχρόνιος. θηλυκού γένους nascor-natus sum-nasci: γεννιέμαι.

Ωστόσο. βλ. Από τυπολογική σκοπιά. θηλυκού γένους imperium-ii(i): η αυτοκρατορία. 64 . ρήμα 3ης συζυγίας IBIS ET ACCEPTI PARS ERIS IMPERII : accipio-accepi-acceptum-accipere: αποδέχομαι. ρήμα 3ης συζυγίας aro-aravi-aratum-arare: οργώνω.tingo/tinguo-tinxi-tinctum-tingere & tinguere: βρέχω. αρσενικού γένους carpo-carpsi-carptum-carpere: διασχίζω/δρέπω. όπως θα συμβεί και στην επόμενη ελεγεία. ρήμα 3ης* συζυγίας pars-partis: το μέρος. της recusatio. ρήμα 4ης συζυγίας immeror-memoris: αμνήμων. 1-4) κατατάσσει την ελεγεία στα προπεμπτικά εκείνα που απευθύνουν συνήθως «κατώτεροι» προς «ανωτέρους». 35 venio-veni-ventum-venire: έρχομαι. sidus-sideris: το άστρο. δηλαδή. 3. κεφ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. τόσο σε βιοθεωρητικό όσο και λογοτεχνικό επίπεδο. Από την άλλη πλευρά. Ο εγκωμιαστικός χαρακτήρας των λόγων του Προπέρτιου προς τον Τούλλο (ειδικά στους στίχ. Η στράτευση του εραστή-ποιητή στον έρωτα. ρήμα 3ης συζυγίας VIVERE ME DURO SIDERE CERTUS ERIS . ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους pontus-i: ο πόντος. την ενεργό ζωή της πολιτικής και στρατιωτικής δράσης κατά τα πρότυπα της ρωμαϊκής κοινωνίας.6 ανήκει στην κατηγορία του προπεμπτικού (κατευόδιο για κάποιον που αναχωρεί για ταξίδι. Η σύγκριση της ζωής ενός δημόσιου άντρα με εκείνη του ιδιωτεύοντος εραστή συνδέεται άρρηκτα με αρκετούς κοινούς τόπους της ελεγειακής ποίηση. όπως την ενστερνίζονταν οι ελεγειακοί ποιητές της αυγούστειας περιόδου. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης ΣΧΟΛΙΑ Εισαγωγικο Σχόλιο: Στο 6o ποίημα της Μονοβίβλου ο Προπέρτιος δραματοποιεί μια πόλωση ανάμεσα ανάμεσα στη vita activa. αρσενικού γένους remex-igis: ο κωπηλάτης/(εδώ) το κουπί. Από τη άποψη αυτή. ειδικά στους στίχους 29-30 είναι εμφανής η διάθεση του Προπέρτιου να προσδώσει ευρύτερες ιδεολογικές και ποιητολογικές διαστάσεις στην ελεγεία ο Προπέρτιος ανάγοντάς την σε πεδίο αντιπαράθεσης δύο διαφορετικών κόσμων: του έρωτα και της ελεγειακής ποίησης από την μια πλευρά και του πολέμου και του έπους από την άλλη. κεφ. με σημαντικότερο αυτόν της militia amoris (βλ. ουσιαστικό β’ κλίσης. υπάρχουν και στοιχεία σχετλιασμού από την πλευρά της Κυνθίας (5-18). ουσιαστικό γ’ κλίσης. στάση ζωής και βιοθεωρία βασισμένη σε έναν περισσότερο στοχαστικό βίο (otium). μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης (χωρίς παραθετικά) vivo-vixi-victum-vivere: ζω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. η ίδια η μεταφορά του έρωτα ως εκστρατείας που βρίσκεται στο φόντο της παρούσας ελεγείας εκτείνεται. pes-pedis: το πόδι.3). ουδέτερου γένους certus-a-um: βέβαιος/σίγουρος. που εντοπίζονται συνήθως σε προπεμπτικά που απευθύνονται σε εραστές ή φίλους. ρήμα 1ης συζυγίας SEU PEDIBUS TERRAS SEU PONTUM REMIGE CARPES . ουδέτερου γένους TUM TIBI SI QUA MEI VENIET NON IMMEMOR HORA . η ελεγεία 1. και στη vita contemplativa. 3. η ελεγεία εμπεριέχει στοιχεία ενός κοινού τόπου που θα δούμε να εκτυλίσσεται στο επόμενο ποίημα.3). μια περισσότερο «επικούρεια».

Ο μύθος αποτελεί τον θεματικό πυρήνα ενός από τα Κύκλια Έπη. accepti: Η μετοχή acceptus έχει εδώ τη σημασία «λατρευτός» ή «ξακουστός». 9 των Amores του Οβιδίου. η Κύνθια θεωρεί ότι η παραμονή του Προπέρτιου στη στεριά και τα φιλιά που εκείνος της δίνει για να την παρηγορήσει δεν οφείλονται στην αγάπη του για εκείνη (στην περίπτωση αυτή δεν θα την εγκατέλειπε) αλλά στο ότι ο άνεμος δεν είναι ακόμα ούριος. Tulle: Όπως σχολιάσαμε με αφορμή τον στίχ. Βλ. όπου φαίνεται ότι ο φίλος του Προπέρτιου εστάλη από τον αυτοκράτορα σε κάποια ειδική αποστολή στη Μικρά Ασία λίγο διάστημα αφ’ ότου έληξε η θητεία του θείου του σε αυτή. ο οποίος συμμετείχε στον Τρωικό Πόλεμο στο πλευρό των Τρώων. εδώ την ελεγεία 1. 3.Χ. patrui: Βλ. το περίφημο laus in amore mori (Prop. 2).18. ιδίως τους στίχ. σε μια από τις βορειότερες περιοχές του τότε γνωστού κόσμου. Ένα πλοίο από τη Ρώμη με κατεύθυνση τη Μικρά Ασία διέσχιζε κατά κανόνα και τις δύο θάλασσες. Pactoli: Ο ποταμός Πακτωλός διέσχιζε τις Σάρδεις της Λυδίας και είχε από την εποχή του Κροίσου τη φήμη πως στα νερά του υπήρχαν κοιτάσματα χρυσού.Hadriae: Το πέρασμα τόσο από την Αδριατική θάλασσα όσο και από το Αιγαίο πέλαγος (Aegaeo-2) ενείχε πολλούς κινδύνους εξαιτίας τρικυμιών. 43 (Διδώ): quod tibi malueram sine me debere procellis. Volcacius Tullus. oscula…vento: To νόημα του στίχου έχει ως εξής: Όσο το πλοίο. 65 . ο Τούλλος ήταν πιθανότατα ανηψιός του L. γιου της Αυγής και του Τιθωνού.1. επίσης Prop. Rhipaeos: Οι Ριπαίοι βράχοι ήταν απόκρημνοι βράχοι στις ακτές της Σκυθίας. Βλ.47-48) που αποτελεί έναν από τους εμβληματικότερους στίχους του Προπέρτιου. επίσης Prop. Σκοτώθηκε από το δόρυ του Αχιλλέα. Her.9. αλλά και την Ωδή 3. Παρόμοια ιδέα εντοπίζεται και στον Οβίδιο. Βλ. 2. τα σχόλια στο Tulle (στίχ.1. Ασία φημίζονταν για τον πλούτο και την ευμάρειά τους. βλ. Memnonias: Mεμνονία αποκαλούνταν η Αιθιοπία από το όνομα του μυθικού βασιλιά της Μέμνονα. «Δόξα είναι να πεθαίνει κανείς για τον έρωτα». 1. κυβερνήτη της Ασίας το 30-29 π. non ego sum laudi: Πρβ. με το οποίο ετοιμάζεται να αναχωρήσει ο Προπέρτιος.28: Pactoli quas parit umor.9.-στοιχείο που μπορούμε να εκμαιεύσουμε από την παρούσα ελέγεία (βλ.43: te nihil in vita nobis acceptius umquam. opes. militiam: H φιγούρα του εραστή ως στρατιώτη του έρωτα και η συνακόλουθη μεταφορά του έρωτα ως εκστρατείας συνθέτουν ένα από τα συνηθέστερα μοτίβα της ρωμαϊκής ελεγείας. 2.26 του Ορατίου. της Αιθιοπίδας. αναμένει ευνοϊκό άνεμο για να ανοίξει τα πανιά. Ionia: Οι πόλεις της Ιωνίας στη Μ. 7. 19-20).

nos. του βασιλιά Κάδμου ιστορείς τις Θήβες. et iniustas saepe tulisse minas. Ποντικέ. longe miser agmina septem flebis in aeterno surda iacere situ.8A+B SEXTUS PROPERTIUS. nostros agitamus amores. Pontice. 66 5 . εμείς. ut consuemus. τη σύγκρουση των δύο αδελφών και τα άρματα της θλίψης. tunc ego Romanis praeferar ingeniis.'] tu cave nostra tuo contemnas carmina fastu: saepe venit magno faenore tardus Amor. atque. [nec poterunt iuvenes nostro reticere sepulcro 'ardoris nostri magne poeta iaces. Δεν είναι η έμπνευση αλλά ο πόνος που με κάνει να γράφω και να θρηνώ για τα πικρά βάσανα της νιότης μου. ELEGIA VII Dum tibi Cadmeae dicuntur. et frustra cupies mollem componere versum. hic mihi conteritur vitae modus. και καθώς διεκδικείς -με το καλό. Pontice. 1. atque aliquid duram quaerimus in dominam. με ερωτικά ποιήματα καταπιανόμαστε κάποια διέξοδο γυρεύοντας στη σκληρή καρδιά του κοριτσιού μας. me legat assidue post haec neglectus amator. primo contendis Homero (sint modo fata tuis mollia carminibus).τη θέση που ο θείος Όμηρος κατέχει (νά ’ναι μονάχα η μοίρα σπλαχνική στις ραψωδίες σου). LIBER I (monobiblos). haec mea famast. ΣΕΞΤΟΣ ΠΡΟΠΕΡΤΙΟΣ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ (συνέχεια) ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1.7. me laudent doctae solum placuisse puellae. Thebae armaque fraternae tristia militiae. hinc cupio nomen carminis ire mei. te quoque si certo puer hic concusserit arcu— quo nollem nostros me violasse deos!— longe castra tibi. 5 10 15 20 25 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ενώ εσύ.6. tum me non humilem mirabere saepe poetam. et prosint illi cognita nostra mala. nec tantum ingenio quantum servire dolori cogor et aetatis tempora dura queri. nec tibi subiciet carmina serus Amor. ita sim felix. καθώς το συνηθίζουμε.

: prior/ior/ius. και τα ποιήματά μου μη χλευάζεις Όταν ο Έρωτας αργεί να έρθει. ρήμα 3ης συζυγίας Ηomerus-i: ο Όμηρος. THEBAE dico-dixi-dictum-dicere: λέω/αφηγούμαι. κύριο όνομα β’ κλίσης. ΥΠΕΡΘ. [Στο μνήμα μου μάλιστα θαρρώ πως οι νέοι θα αναφωνούν: Εδώ κείσαι. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης primus-a-um: πρώτος. arma-orum: τα όπλα. αρσενικού γένους Thebae-arum: η Θήβα. αυτή είναι η φήμη μου. επίθετο γ’ κλίσης militia-ae: η εκστρατεία/(εδώ) η σύγκρουση. ρήμα 3ης συζυγίας Ponticus-i: ο Ποντικός. 67 . ουδέτερου γένους (σχηματίζει μόνο πληθυντικό) fraternus-a-um: αδελφικός. από εδω θέλω να γίνουν ξακουστοί οι στίχοι μου. πάνε και οι επτά στρατηγοί σου και γοερά θα κλαις βλέποντας τους βουβούς και καταπλακωμένους από την αιώνια σκόνη Και μάταια θα επιθυμείς σε τρυφερούς στίχους αγάπης να στραφείς. ουσιαστικό β’ κλίσης. Κι αν τύχει ο νεαρός τοξότης να χτυπήσει και σένα με το βέλος του -με το οποίο μακάρι οι θεοί ποτέ να μη με είχαν πληγώσει- 15 τότε πάνε οι στρατοί σου.: (prae). αρσενικού γένους (SINT MODO FATA TUIS MOLLIA CARMINIBUS ). τρανέ ποιητή των ερώτων μας] Πρόσεχε λοιπόν την περηφάνια σου. Ποντικέ. κύριο όνομα β’ κλίσης. PRIMO CONTENDIS HOMERO felix-icis: ευνοϊκός. Τα βάσανά μου ας μάθει κι ας διδαχτεί από την ιστορία μου.Κάπως έτσι σπαταλώ τη ζωή μου. αυτός στο εξής ας με διαβάζει. και επειδή πολλές φορές υπέμεινα τις άδικες απειλές της. θηλυκού γένους (σχηματίζει μόνο πληθυντικό) ARMAQUE FRATERNAE TRISTIA MILITIAE . επίθετο β’ κλίσης tristis-tristis-triste: λυπητερός/(εδώ) ολέθριος. δυστυχισμένε. 10 Ας με δοξάζουν επειδή σε μένα μόνον άρεσε ένα κορίτσι καλλιεργημένο. συχνά έρχεται με μεγάλο τόκο! 25 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ DUM TIBI CADMEAE DICUNTUR . P ONTICE. Κι όποιος στον έρωτα καταφρονήθηκε. θηλυκού γένους ATQUE . ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο 2ης κλίσης (ΘΕΤΙΚ.: primus-a-um) contendo-ndi-ntum-ere: αγωνίζομαι. ουσιαστικό α’ κλίσης. ITA SIM FELIX. 20 Τότε θα με δεις μια μέρα εμένα να θεωρούμαι σπουδαίος στιχουργός και να με υψώνουν πάνω απ’ όλους τους Ρωμαίους ποιητές. ΣΥΓΚΡ. θα είναι αργά για σένα πια ο Έρωτας να σε εμπνεύσει.

ουσιαστικό β’ κλίσης. NOSTROS AGITAMUS AMORES .: soli) placeo-cui-citum-ere: αρέσκω. ρήμα 3ης συζυγίας domina-ae: η οικοδέσποινα. ET INIUSTAS SAEPE TULISSE MINAS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. αντωνυμικό επίθετο (γεν. ρήμα 1ης συζυγίας (θαμιστικό του ago) amor-oris: η αγάπη/ο έρωτας. αρσενικού γένους consueo--ere: συνηθίζω. επίθετο γ’ κλίσης quaero-sivi-itum-ere: αναζητώ. θηλυκού γένους NEC TANTUM INGENIO QUANTUM SERVIRE DOLORI servo-ivi-itum-ire: υπηρετώ. ρήμα 3ης συζυγίας queror-questus sum-queri: παραπονιέμαι. αρσενικού γένους fama-ae: η φήμη. ρήμα 2ης συζυγίας P ONTICE. θηλυκού γένους modus-i: ο τρόπος. θηλυκού γένους 68 . ενικ. iniustus-a-um: άδικος. αρσενικού γένους COGOR ET AETATIS TEMPORA DURA QUERI . ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους HINC CUPIO NOMEN CARMINIS IRE MEI . ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας ATQUE ALIQUID DURAM QUAERIMUS IN DOMINAM . ουσιαστικό γ’ κλίσης. τοπικό επίρρημα nomen-inis: το όνομα. 5 agito-avi-atum-are: επιδίδομαι/αφοσιώνομαι. ουδέτερου γένους ME LAUDENT DOCTAE SOLUM PLACUISSE PUELLAE. ουσιαστικό γ ’ κλίσης. HAEC MEA FAMAST. durus-a-um: σκληρός. επίθετο β’ κλίσης mina-ae: η απειλή. UT CONSUEMUS . laudo-avi-atum-are: επαινώ. ουδέτερου γένους NOS . ρήμα 4ης συζυγίας dolor-oris: το πάθος/ο πόνος. ρήμα 1ης συζυγίας puella-ae: η κοπέλα. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. 10 hinc: από εκεί. θηλυκού γένους (σχηματίζει τη γενική πληθυντικού σε – um και –ium) cogor–coactus sum-cogi: αναγκάζομαι. ουσιαστικό β’ κλίσης.: solius.modo: μόνο. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους solus-a-um: μόνος. ρήμα 3ης συζυγίας vita-ae: η ζωή. ενικ. aetas-atis: η νεότητα. conteror-contritus sum-conteri: κατατρίβoμαι. δοτ. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας HIC MIHI CONTERITUR VITAE MODUS . ουδέτερου γένους carmen-inis: το ποίημα. τροπικό επίρρημα fatum-i: η μοίρα/το πεπρωμένο.

αρσενικού γένους QUO NOLLEM NOSTROS ME VIOLASSE DEOS !— violo-avi-atum-are: εξοργίζομαι. αρσενικού γένους negligo/neglego-neglexi-neglectum-negligere: παραμελώ. επίθετο β’ κλίσης puer-eri: το αγόρι. ουδέτερου γένους miser-era-erum: δυστυχής. ρήμα 3ης* συζυγίας arcus-us: το τόξο. ρήμα 3ης συζυγίας assidue: συνεχώς. ρήμα 3ης συζυγίας cupio-ivi-itum-ere: επιθυμώ. ουδέτερου γένους longe: πόρρω/μακριά. 20 serus-a-um: όψιμος . ρήμα 2ης συζυγίας surdus-a-um: άφωνος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης 69 . χρονικό/τοπικό επίρρημα agmen-inis: το στράτευμα. χρονικό επίρρημα amator-oris: ο εραστής. ρήμα 3ης συζυγίας ET PROSINT ILLI COGNITA NOSTRA MALA . frustra: μάταια. επίθετο β’ κλίσης situs-us: η λήθη/ο μαρασμός. επίθετο γ’ κλίσης versus-i/versus-us: o στίχος. ρήμα 1ης συζυγίας (εδώ: violasse αντί violavisse) LONGE CASTRA TIBI. ρήμα 3ης* συζυγίας mollis-mollis-molle: τρυφερός. LONGE MISER AGMINA SEPTEM castrum-i: το φρούριο. κουφός.ME LEGAT ASSIDUE POST HAEC NEGLECTUS AMATOR. ουσιαστικό γ’ κλίσης. lego-legi-lectum-ere: διαβάζω. fleo-evi-etum-ere: οδύρομαι. ουσιαστικό δ’ κλίσης. αρσενικού γένους concutio-cussi-cussum-ere: πληγώνω/παραλύω. ουδέτερου γένους TE QUOQUE SI CERTO PUER HIC CONCUSSERIT ARCU— 15 certus-a-um: βέβαιος/(εδώ) αλάνθαστος. επίθετο β’ κλίσης FLEBIS IN AETERNO SURDA IACERE SITU . prosum-profui-prodesse: ωφελώ (pro+sum) cognosco-novi-itum-ere: ξέρω/γνωρίζω. ρήμα 2ης συζυγίας ET FRUSTRA CUPIES MOLLEM COMPONERE VERSUM . ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους NEC TIBI SUBICIET CARMINA SERUS AMOR. ρήμα 3ης συζυγίας malum-i: το κακό. τροπικό επίρρημα compono-sui-situm-ere: συνθέτω. θηλυκού γένους iaceo-iacui-iacitum-iacere: κείμαι. ουσιαστικό γ’ και δ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης.

από εκείνη ενός στρατιωτικού ή ενός επικού ποιητή αντίστοιχα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 4ης συζυγίας faenus-oris: το κόστος/ο τόκος. ρήμα 3ης* συζυγίας (sub+iacio) TUM ME NON HUMILEM MIRABERE SAEPE POETAM . ρήμα 2ης συζυγίας contemno-contempsi-ptum-ere: καταφρονώ. ουσιαστικοποιημένο επίθετο γ’ κλίσης reticeo-reticui-ere: ησυχάζω/αποσιωπώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. συνεκδοχικά. ουσιαστικό δ’ κλίσης. στην παρούσα ελεγεία ο Προπέρτιος διακηρύσσει την προσήλωσή του στην ερωτική γραφή στο πλαίσιο μιας βασικής ελεγειακής αρχής την οποία άφησε με λεπτή ειρωνεία να διαφανεί στην προηγούμενη ελεγεία. στη συγγραφή ερωτικής ποίησης είναι εξίσου. επίθετο γ’ κλίσης miror-miratus sum–mirari: θαυμάζω. ουσιαστικό β’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας (ο τύπος mirabere είναι ο δεύτερος τύπος οριστικής μέλλοντα) saepe: συχνά. praefero-praetuli– praeferre: προκρίνω/προτιμώ. αρσενικού γένους TUNC EGO ROMANIS PRAEFERAR INGENIIS . πιο συγκεκριμένα. χρονικό επίρρημα poeta–ae: ο ποιητής. ρήμα 2ης συζυγίας sepulcrum-i: ο τάφος. ρήμα 3ης συζυγίας fastus-us: η αλαζονεία/η υπεροψία.3). venio-veni-ventum-venire: έρχομαι. αρσενικού γένους SAEPE VENIT MAGNO FAENORE TARDUS AMOR. κεφ. καλλιμαχική καταγωγή (βλ. ρήμα 3ης συζυγίας ingenium-i: η έμπνευση/το πνεύμα. επίθετο β’ κλίσης ΣΧΟΛΙΑ Εισαγωγικό σχόλιο: Ιχνηλατώντας την τυπολογία της recusatio. ουσιαστικό α’ κλίσης. αν όχι περισσότερο σημαντική.subicio-ieci-iectum-ere: βοηθώ. humilis-humilis-humile: ταπεινός. Η άρνηση του έπους που βρίσκεται στον πυρήνα μιας τυπικής recusatio. Πρόκειται για την αντίληψη ότι μια ζωή αφιερωμένη στον έρωτα και. ουδέτερου γένους [NEC POTERUNT IUVENES NOSTRO RETICERE SEPULCRO iuvenis-is: ο νεαρός (άνδρας). ουδέτερου γένους tardus-a-um: αργός.' ardor-oris: το πάθος/η φωτιά/η φλόγα. αρσενικού γένους TU CAVE NOSTRA TUO CONTEMNAS CARMINA FASTU: 25 caveo-cavi-cautum-ere: προσέχω. είναι μια λογοτεχνική αρχή με αλεξανδρινή και. ουσιαστικό β’ κλίσης. Στον Πρόλογο των Αιτίων ο Κυρηναίος ποιητής και φιλόλογος Καλλίμαχος προχωρά για πρώτη φορά σε ποιητολογική σύγκριση της υψηλής ποίησης με 70 . 1. ουδέτερου γένους 'ARDORIS NOSTRI MAGNE POETA IACES .

23: indue me Cois.1.78: huic misero fatum dura puella fuit. Στον Ποντικό απευθύνεται εκ νέου ο Προπέρτιος στην 1. αρνήθηκε να παραδώσει την εξουσία στον αδελφό του. Ita sim felix: Η φράση αποτελεί συχνή φόρμουλα σε προσευχές και μεταφράζεται απλώς ως «εύχομαι» ή «ορκίζομαι». έχοντας επικεφαλής επτά στρατηγούς. Αντίθετα. 71 . 2. Homero: Σύμφωνα με τον Παυσανία (9. Πρόκειται για μια πόλη με πλούσια ιστορία που τροφοδότησε με μια σειρά θεμάτων το αρχαίο έπος και δράμα.1. Βλ.1. ενώ τον αναφέρει και ο Οβίδιος (Tr. η ταπεινή άποψη που έχει ιδίως για τα ερωτικά του δίστιχα και ο θαυμασμός του για το μεγαλεπήβολο έπος του Ποντικού. αλλά μεταγενέστερο. Ομώνυμο έπος (Thebais).17. Τις οφειλές του στην ποιητική του Καλλίμαχου στο έργο του ο Προπέρτιος θα τις ομολογήσει στις προγραμματικές ελεγείες των δύο επόμενων βιβλίων του (βλ. καθώς ο Προπέρτιος δεν δείχνει να ενδιαφέρεται πραγματικά για την τύχη του επικού συνθέματος του Ποντικού.16: quamvis dura. βεβαίως.1).34. η Θηβαϊδα. όπως θα φανεί στη συνέχεια του ποιήματος. είχε παρόμοιο θέμα με την τραγωδία του Αισχύλου Επτά επί Θήβας.40 και 3. συχνά το έπος συνδέεται με το επίθετο durus (=σκληρός). ο τελευταίος συγκέντρωσε στρατό από Αργείους και. μ. tamen rara puella fuit. όπως π. deos: Ως θεοί των ερωτευμένων εννοούνται συνήθως η Αφροδίτη (Venus) και ο Ερωτιδεύς (Cupido).1.Χ. 2. 4.2. Το έπος που έγραψε. μετατρέπονται σταδιακά σε ισχυρή αυτοεκτίμηση και πίστη στην αξία των ελεγειών του και σε ευθεία αμφισβήτηση της πρακτικής αξίας του έπους που συνθέτει ο φίλος του. 4. Στην αρχή του ποιήματος ο Προπέρτιος επιδεικνύει με στοχαστικό και αρκετά ειρωνικό τρόπο μια διάθεση αυτοϋποτίμησης όσον αφορά τον τρόπο ζωής και το είδος ποίησης που επέλεξε (1-6). fraternae…militiae: Ο λόγος για τη διαμάχη ανάμεσα στον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη για το θρόνο της Θήβας που βρίσκεται στο επίκεντρο της τραγωδίας του Αισχύλου Επτά επί Θήβας.50: In veteres esto dura. fiam non dura puella. έγραψε ο ποιητής του 1ου αι. Prop.55 εδώ. 1. μετά από παραμονή για διάστημα ενός χρόνου στο θρόνο. Όσο όμως προχωρά η ελεγεία. επίσης Tib.2.1. δίχως ωστόσο να αναφέρεται απαραιτήτως σε αυτήν την παράδοση ο Προπέρτιος εδώ.1-2: Quaeritis. 2.1. 2. puella. δηλώνοντας εμφατικά την προτίμησή του για τις τελευταίες. τα σχόλια που ακολουθούν.χ. 2. Βλ. φίλος του Προπέρτιου. φαίνεται ότι καθιερώθηκε από τον Προπέρτιο. / unde meus veniat mollis in ore liber. Στη μάχη που ακολούθησε τα δύο αδέλφια αλληλοσκοτώθηκαν.9. Πρβ.42: nec mea conveniunt duro praecordia versu ingeniis: Με το ingeniis ο Προπέρτιος αναφέρεται είτε στους ποιητές της εποχής του είτε σε όλους τους Ρωμαίους λογοτέχνες ανεξαρτήτως του είδους στο οποίο διέπρεψαν. 1.10.5) ο Όμηρος έγραψε και ένα έπος με τίτλο Θηβαΐδα. όπως το επύλλιο και η ελεγεία. Cadmeae…Thebae: Οι αρχαίες Θήβες της Βοιωτίας είχαν ιδρυθεί από τον Κάδμο.8. Εδώ. unde mihi totiens scribantur amores. 1.9. ήταν ένας από τους ελάσσονες επικούς ποιητές της Ρώμης. περιόδου Παπίνιος Στάτιος. έχει ελαφρώς ειρωνικό χαρακτήρα.επίκεντρο το «στρατοκρατούμενο έπος» και με ολιγόστιχες ποιητικές φόρμες. Pontice: Ο Ποντικός. mollem: Ο Προπέρτιος χρησιμοποιεί πολύ συχνά το επίθετο mollis (=τρυφερός) για να χαρακτηρίσει την ποίησή του. επιτέθηκε εναντίον της Θήβας.87-96. To primo αναφέρεται περισσότερο στον Όμηρο ως τον κορυφαίο επικό ποιητή της αρχαιότητας. senes).47). Πρβ. όπως είχε συμφωνηθεί.26: serum te nostros laetor adire deos. fastu: Η εικόνα του ανθρώπου που ειρωνεύεται τους έρωτες των νέων και στο τέλος πέφτει και ο ίδιος θύμα του έρωτα συναντάται και στον Τίβουλλο 1. το οποίο και σώζεται. Όταν ο Ετεοκλής. duram…dominam: To στερεότυπο αυτό χαρακτηριστικό της ελεγειακής ερωμένης που παρουσιάζεται ως σκληρή και άκαρδη (βλ.

non Indis flectere conchis. cum tibi provectas auferet unda rates.' 5 10 15 13 19 25 B Hic erit! hic iurata manet! rumpantur iniqui! vicimus: assiduas non tulit illa preces. quo portu clausa puella meast?'. vita. Cynthia. iste videtur. LIBER I (monobiblos). hanc ego non auro. falsa licet cupidus deponat gaudia livor: destitit ire novas Cynthia nostra vias. tuo limine verba querar.SEXTUS PROPERTIUS. ut sine me vento quolibet ire velis? tune audire potes vesani murmura ponti fortis. sit Galatea tuae non aliena viae. quamvis magna daret. illa vel angusto mecum requiescere lecto et quocumque modo maluit esse mea. nec me deficiet nautas rogitare citatos 'dicite. mereris. et dicam 'licet Atraciis considat in oris. ferre nives? o utinam hibernae duplicentur tempora brumae. nec te mea cura moratur? an tibi sum gelida vilior Illyria? et tibi iam tanti. nec tibi Tyrrhena solvatur funis harena. nam me non ullae poterunt corrumpere. sed potui blandi carminis obsequio. atque ego non videam talis subsidere ventos. et sine me dulcia regna negat. ELEGIA VIII A Tune igitur demens. et licet Hylaeis. sunt igitur Musae. neque amanti tardus Apollo. quis ego fretus amo: Cynthia rara meast! nunc mihi summa licet contingere sidera plantis: sive dies seu nox venerit. quam sibi dotatae regnum vetus Hippodamiae. neve inimica meas elevet aura preces et me defixum vacua patiatur in ora crudelem infesta saepe vocare manu! sed quocumque modo de me. illi carus ego et per me carissima Roma dicitur. quicumquest. et sit iners tardis navita Vergiliis. non tamen illa meos fugit avara sinus. quamvis maiora daturus. et quas Elis opes apta pararat equis. periura. tu potes insolitas. de te quin ego. illa meast! 30 35 40 72 . ut te felici post victa Ceraunia remo accipiat placidis Oricos aequoribus. et in dura nave iacere potes? tu pedibus teneris positas fulcire pruinas. illa futura meast.

Μήπως μπορείς εσύ τη θάλασσα να ακούς μαινόμενη να μουγκρίζει και στο κατάστρωμα του πλοίου είναι δυνατό εσύ να κοιμάσαι δίχως φόβο. 5 Μπορούν τα λεπτά σου ποδαράκια στην παγωνιά να βαδίσουν και το χιόνι. συνεχώς. την σκληρότητά σου να καταριέμαι με χέρια σαν γροθιές. 25 κι αν οι Ύλλοι την κρατούν στη χώρα τους. τα απαλά νερά του. 45 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ 1.8Β Εδώ θα μείνει! Ορκίστηκε πως δεν θα φύγει! Στα τσακίδια οι εχθροί μας!Νενικήκαμεν! Τα αδιάκοπα παρακάλια μου δεν μπόρεσε ν’ αντέξει. Κυνθία μου. μέσα μου θα λέω: «Κι αν ακόμα στις όχθες του Άτρακος βρίσκεται.8Α Τα έχεις χάσει εντελώς.nec mihi rivalis certos subducet amores: ista meam norit gloria canitiem. σε ποιο λιμάνι είναι αποκλεισμένη η καλή μου. ζωή μου. Όσο άσχημα όμως κι αν μου φέρθηκες. μακάρι η Γαλάτεια να σου χαρίσει καλό ταξίδι. Ψεύτικη χαρά ας γευτούν στα σωθικά τους όσοι φθονούν: H Κυνθία έπαψε να περιφέρεται σ’ άγνωστα λημέρια. Προτιμάς τους πάγους της Ιλλυρίας περισσότερο από μένα. να υπομείνουν. λοιπόν. τις σερενάτες έξω από το σπίτι σου Ούτε ποτέ θα πάψω τους ναύτες μες στη βιασύνη τους να τους ρωτώ: «Πείτε μου. που ποτέ δεν το έχουν νιώσει. 20 Γιατί εμένα καμιά άλλη γυναίκα δεν μπορεί να με σαγηνεύσει ώστε να πάψω. Και θαρρείς ότι αξίζει τόσο αυτός ο άνθρωπος -όποιος κι αν είναιώστε να θέλεις στους πέντε ανέμους να φύγεις χωρίς εμένα πλάι σου. Μακάρι τούτος ο χειμώνας να κρατήσει δυο φορές και κάθε ναυτικό οι Πλειάδες σε απραξία να τον κρατούν αργώντας να φανούν. 1. (όπου και αν είναι) για πάντα δική μου θα είναι». 15 και μακάρι να δω τους ανέμους να καταλαγιάζουν όταν τα κύματα πέρα στο πέλαγος φέρουν το πλοίο σου.. Ώστε αφού με το καλό περάσεις τα βουνά της Κεραυνίας ο Ορικός να σε δεχτεί στα ήρεμα.» Και. και ούτε η αγάπη μου δεν σε κρατάει πίσω. 73 . 10 το παλαμάρι στον όρμο της Τυρρήνης πάντα δεμένο νά ’ναι και κανένας εχθρικός άνεμος να μην παρασύρει τις προσευχές μου και μ’ αφήσει σε μια έρημη ακρογιαλιά ασάλευτο. άπιστη.

τι κι αν συμβεί. τοπικό όνομα α’ κλίσης. για χάρη μου τη Ρώμη βρίσκει αξιολάτρευτη και αρνείται και (όλου του κόσμου) τα γλυκά παλάτια χωρίς εμένα. 10 Αν και πολλά της πρόσφερε (ο άλλος) και έτοιμος ήταν ακόμη περισσότερα να δώσει. ουσιαστικό α’ κλίσης. ανώμαλο ρήμα volo-volui-velle: θέλω.Εγώ είμαι ο εκλεκτός της. όμως. αντί για το αρχαίο βασίλειο που είχε για προίκα η Ιπποδάμεια και τα αρίφνητα πλούτη που είχε η Ήλιδα. εκείνη. θηλυκού γένους moror-moratus sum-moratum-morari: ξεγελώ. μέρα-νύχτα η Κυνθία είναι δική μου. ουσιαστικό β’ κλίσης. NEC TE MEA CURA MORATUR? demens-ntis: παράφρων. 5 Προτίμησε στο στενό κρεβάτι μου να πλαγιάσει και δική μου να γίνει. αποθετικό ρήμα α’ συζυγίας AN TIBI SUM GELIDA VILIOR ILLYRIA? gelidus-a-um: ψυχρός. αρσενικού γένους quolibet: οπουδήποτε. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης cura-ae: η φροντίδα. ό. επίθετο γ’ κλίσης Illyria-ae: Ιλλυρία. video-vidi-visum-videre: βλέπω. δεν θέλησε από την αγκαλιά μου να φύγει και άπληστη να φανεί. QUICUMQUEST . τοπικό επίρρημα eo-ivi-itum-ire: πηγαίνω. η τροφός των αλόγων. ISTE VIDETUR . οι Μούσες και ο Απόλλωνας που συμπαραστέκεται στους εραστες! 15 Σ’ αυτούς εγώ στηρίζομαι και μπορώ να αγαπώ: H ακριβή μου Κυνθία μού ανήκει! Τώρα μπορώ να φτάσω μέχρι στον ουρανό και να αγγίξω τα άστρα. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ 1. αλλά με τη θελκτική των στίχων μου τη μουσική. λοιπόν. Ζουν και βασιλεύουν. ανώμαλο ρήμα 74 20 . ρήμα 2ης συζυγίας UT SINE ME VENTO QUOLIBET IRE VELIS ? ventus-i: ο άνεμος. θηλυκού γένους ET TIBI IAM TANTI . Αυτήν εγώ ούτε με χρυσάφι την έκανα να ενδώσει ούτε με της Ινδίας τα μαργαριτάρια.8Α TUNE IGITUR DEMENS . επίθετο β’ κλίσης vilis-vilis-vile: ευτελής. Κανένας αντίζηλος δεν μπορεί πια να μου πάρει τη σίγουρη μου αγάπη: η δόξα αυτή θα με συντροφεύει μέχρι να ασπρίσουν τα μαλλιά μου.

επίθετο β’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης tardus-a-um: αργός. ρήμα 4ης συζυγίας pruina-ae: η πάχνη. ουσιαστικό α’ κλίσης. ενικ. αρσενικού γένους FORTIS . επίθετο β’ κλίσης navis-is: το πλοίο. 3ης συζυγίας funis-is: το σχοινί. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης duplico-avi-atum-are: διπλασιάζω. ουδέτερου γένους pontus-i: η θάλασσα. ουσιαστικό α’ κλίσης. επιφώνημα hibernus-a-um: χειμωνιάτικος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας TU PEDIBUS TENERIS POSITAS FULCIRE PRUINAS . κύριο όνομα β’ κλίσης (μόνο πληθυντικός αριθμός) NEC TIBI TYRRHENA SOLVATUR FUNIS HARENA. murmur-uris: το κόχλασμα/το μουρμουρητό. αρσενικού γένους tener-era-erum: τρυφερός. επίθετο β’ κλίσης navita-ae: ο ναυτικός. ανώμαλο ρήμα vesanus-a-um: παράφρων. επίθετο γ’ κλίσης durus-a-um: σκληρός. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 4ης συζυγίας possum-potui-posse: μπορώ. ανώμαλο ρήμα nix-nivis: το χιόνι. θηλυκού γένους ET SIT INERS TARDIS NAVITA VERGILIIS . pes-pedis: το πόδι. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους TU POTES INSOLITAS . αρσενικού γένους Vergiliae-arum: οι Πλειάδες. iners-ertis: αδρανής. FERRE NIVES ? insolitus-a-um: ασυνήθιστος.TUNE AUDIRE POTES VESANI MURMURA PONTI audio-audivi-auditum-audire: ακούω. nave και navi) iaceo-iacui-iacere: βρίσκομαι. ρήμα 3ης συζυγίας fulcio-fulsi-fultum-fulcire: πατάω πάνω. ET IN DURA NAVE IACERE POTES ? fortis-fortis-forte: δυνατός. θηλυκού γένους NEVE INIMICA MEAS ELEVET AURA PRECES 75 . θηλυκού γένους UTINAM HIBERNAE DUPLICENTUR TEMPORA BRUMAE . utinam: μακάρι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης pono-posui-positum-ponere: τοποθετώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. CYNTHIA. Tyrrhenus-a-um: τυρρηνικός. επίθετο β’ κλίσης solvo-solvi-solutum-solvere: λύνω. θηλυκού γένους (αφαιρ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας bruma-ae: η χειμωνιάτικη μέρα. αρσενικού γένους harena-ae: η ακτή. επίθετο β’ κλίσης fero-tuli-latum-ferre: φέρω.

76 . ρήμα 1ης συζυγίας aura-ae: το αεράκι/το φύσημα. ρήμα 2ης συζυγίας talis-is-e: τέτοιος-α-ο. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους ACCIPIAT PLACIDIS ORICOS AEQUORIBUS . θηλυκού γένους SED QUOCUMQUE MODO DE ME. proveho-provexi-provectum-provehere: σπρώχνω. επίθετο γ’ κλίσης victus-a-um: μετοχή παθητικού παρακειμένου του vinco-vici-victum-vincere. ουδέτερου γένους CRUDELEM INFESTA SAEPE VOCARE MANU ! crudelis-is-e: άγριος. θηλυκού γένους alienus-a-um: αλλότριος. επίθετο γ’ κλίσης subsido-subsedi/subsidi-subsessum-subsidere: καταλαγιάζω. επίθετο β’ κλίσης patior-passus sum-pati: ανέχομαι/υπομένω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης elevo-avi-atum-are: σηκώνω. ρήμα 1ης συζυγίας manus-us: το χέρι. ουσιαστικό β’ κλίσης.inimicus-a-um: εχθρικός. κύριο όνομα α’ κλίσης. αρσενικού γένους CUM TIBI PROVECTAS AUFERET UNDA RATES .) remus-i: το κουπί. MERERIS . ρήμα 3ης συζυγίας (pro+veho) aufero-abstuli-ablatum-auferre: αποφέρω/αποκομίζω. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας (sub+sedo) ventus-i: ο άνεμος. νικώ Ceraunia-iorum: τα Κεραύνια όρη. modus-i: ο τρόπος. τοπικό όνομα β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης mereor-meritus sum-mereri: αξίζω. ανώμαλο ρήμα (ab+fero) unda-ae: το κύμα. ουδέτερου γένους (μόνο πληθ. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους ET ME DEFIXUM VACUA PATIATUR IN ORA defigo-defixi-defixum-defigere: στερεώνω/καθορίζω. ρήμα 3ης συζυγίας vacuus-a-um: κενός/άδειος. θηλυκού γένους UT TE FELICI POST VICTA CERAUNIA REMO felix-icis: ευτυχής/ευδαίμων. επίθετο β’ κλίσης via-ae: η οδός. θηλυκού γένους prex-precis: η δέηση/η παράκληση. ρήμα 2ης συζυγίας SIT GALATEA TUAE NON ALIENA VIAE. αρσενικού γένους periurus-a-um: άπιστος. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας os-oris: το στόμα/(μτφ) η ακτή. θηλυκού γένους ATQUE EGO NON VIDEAM TALIS SUBSIDERE VENTOS . Galatea-ae: η Γαλάτεια. PERIURA . θηλυκού γένους ratis-is: το καράβι. επίθετο β’ κλίσης voco-vocavi-vocatum-vocare: καλώ. video-vidi-visum-videre: βλέπω. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης infestus-a-um: δυσμενής/ενάντιος.

dico-dixi-dictum-dicere: λέω. ουδέτερου γένους queror-questus sum-queri: οδύρομαι/παραπονιέμαι. consido-consedi-consessum-considere: κάθομαι.8b HIC ERIT! HIC IURATA MANET ! RUMPANTUR INIQUI ! iuro-iuravi και iuratus sum-iuratum-iurare: ορκίζομαι/υπόσχομαι. επίθετο β’ κλίσης 'DICITE. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης* συζυγίας nauta-ae: ο ναυτικός. ουδέτερου γένους NAM ME NON ULLAE POTERUNT CORRUMPERE . DE TE corrumpo-corrupi-corruptum-corrumpere: φθείρω.' Hylaeus-i: ο Ύλλος. TUO LIMINE VERBA QUERAR. ουσιαστικό α’ κλίσης. VITA. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους limen-inis: το κατώφλι/η είσοδος. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικoύ γένους 1.ης accipio-accepi-acceptum-accipere: λαμβάνω/παραλαμβάνω. ρήμα 3ης συζυγίας puella-ae: η κοπέλα. ουσιαστικό α’ κλίσης. ILLA FUTURA MEAST . αρσενικού γένους claudo-si-sum-ere: κλείνω. ρήμα 3 * συζυγίας placidus-a-um: ήσυχος/ήρεμος. ουδέτερου γένους verbum-i: ο λόγος. ρήμα 3ης συζυγίας iniquus-a-um: άδικος. αρσενικού γένους rogito-avi-tum-are: διερωτώ. ρήμα 2ης συζυγίας rumpo-rupi-ruptum-rumpere: καταστρέφω/διαλύω. αρσενικού γένους aequor-oris: το πέλαγος. ρήμα 3ης συζυγίας os-oris: η όχθη. επίθετο β’ κλίσης VICIMUS : ASSIDUAS NON TULIT ILLA PRECES . ουσιαστικό δ’ κλίσης. θηλυκού γένους ET DICAM ' LICET ATRACIIS CONSIDAT IN ORIS. ρήμα 1ης συζυγίας maneo-mansi-mansum-manere: μένω/παραμένω. ρήμα 1ης συζυγίας (θαμιστικό του rogo) citatus-a-um: ταχύς/γρήγορος. κύριο όνομα β’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας portus-us: το λιμάνι/ο όρμος. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας NEC ME DEFICIET NAUTAS ROGITARE CITATOS deficio-defeci-defectum-deficere: αφίσταμαι τινός/παύω/εκλείπω. ουδέτερου γένους ET LICET HYLAEIS. ρήμα 3ης συζυγίας QUIN EGO . vita-ae: ζωή. QUO PORTU CLAUSA PUELLA MEAST?'. 77 . επίθετο γ’ κλίσης Oricos(-us)-i: ο Ωρικός. κύριο όνομα β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης.

ΥΠΕΡΘ. ρήμα 3ης συζυγίας assiduus-ua-uum: επίμονος/συνεχής. ΥΠΕΡΘ. 78 .: veterrimus-veterrima-veterrimum ) Hippodamia-ae: η Ιπποδάμεια. αρσενικού γένους ET QUOCUMQUE MODO MALUIT ESSE MEA . αρσενικού γένους DESTITIT IRE NOVAS CYNTHIA NOSTRA VIAS . ανώμαλο ρήμα ille-illa-illud: εκείνος-εκείνη-εκείνο. ουσιαστικό β’ κλίσης.: magis assiduus-a-um. ρήμα 3ης συζυγίας via-ae: η οδός/ο δρόμος/η διέξοδος/η πορεία.: vetustior-vetustior-vetustius. ανώμαλο ρήμα QUAM SIBI DOTATAE REGNUM VETUS HIPPODAMIAE . ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους nego-negavi-negatum-negare: (απ)αρνούμαι.: maxime assiduus-a-um ) fero-tuli-latum-ferre: φέρω/υπομένω/ανέχομαι. θηλυκού γένους FALSA LICET CUPIDUS DEPONAT GAUDIA LIVOR : falsus-a-um: ψευδής/πλαστός/νόθος. modus-i: το μέτρο/το μήκος/το μέγεθος/η ποσότητα/ο τρόπος. μετοχή του ρήματος doto ως επίθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. ET SINE ME DULCIA REGNA NEGAT . ρήμα 1ης συζυγίας ILLA VEL ANGUSTO MECUM REQUIESCERE LECTO angustus-a-um: στενός/στενόχωρος/σύντομος/λιτός/δυσχερής. αρσενικού γένους malo-malui-male: προτιμώ/επιθυμώ. ρήμα 3ης συζυγίας gaudium-ii: η χαρά/η ηδονή. ουσιαστικό α’ κλίσης. δεικτική αντωνυμία prex-precis: η προσευχή/η ευχή/η δέηση. ουσιαστικό γ’ κλίσης.: dotatior-ior-ius. επίθετο γ’ κλίσης (επίθετο με ανώμαλα παραθετικά. ρήμα 3ης συζυγίας lectus-i: η κλίνη/το κρεβάτι. κύριο όνομα α’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. dico-dixi-dictum-dicere: λέγω/αποκαλώ/αγορεύω. ουδέτερου γένους livor-oris: ο φθόνος/η βασκανία/η ζηλοτυπία. desisto-destiti-destitum-desistere: σταματώ/παύω. απρόσωπο ρήμα 2ης συζυγίας cupidus-a-um: πρόθυμος. σφάλλω licet-licuit-licere: επιτρέπεται/είναι δυνατό. μετοχή ως επίθετο β’ κλίσης από το ρήμα fallo-fefelli-falsum-fallere. ουσιαστικό β’ κλίσης. ΣΥΓΚΡ. επίθετο β’ κλίσης depono-deposui-depositum-deponere: καταθέτω/αποθέτω/αφήνω. θηλυκού γένους ET QUAS ELIS OPES APTA PARARAT EQUIS . 35 dotatus-dotata-dotatum: πεπροικισμένος/κοσμημένος.vinco-vici-victum-vincere: νικώ/επικρατώ. επίθετο γ’ κλίσης regnum-regni: το βασίλειο/η εξουσία. ΥΠΕΡΘ. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης DICITUR . ρήμα 3ης συζυγίας dulcis-dulcis-dulce: γλυκύς.: dotatissimus-a-um ) vetus-eris: παλαιός/αρχαίος/πολυετής. επίθετο β’κλίσης requiesco-requievi-requietum-requiescere: αναπαύομαι/αναπαύω. θηλυκού γένους ILLI CARUS EGO ET PER ME CARISSIMA ROMA carus-cara-carum: φίλος/αγαπητός. επίθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ.

ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους rarus-a-um: σπάνιος/λίγος/αραιός/εξαίρετος. επίθετο β’ κλίσης carmen-inis: το άσμα/ο στίχος/το ποίημα. NEQUE AMANTI TARDUS APOLLO. fugio-fugi-fugitum-fugere: (δια)φεύγω/αποφεύγω/τρέχω. επίθετο β’ κλίσης Apollo-onis: ο Απόλλων. ουδέτερου γένους Indus-a-um: ινδικός. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους SIVE DIES SEU NOX VENERIT . κύριο όνομα α’ κλίσης. τοπικό όνομα γ’ κλίσης. αρσενικού γένους nox-noctis: η νύχτα.Elis-idis: η Ήλις-Ήλιδος. επίθετο β’ κλίσης paro-paravi-paratum-parare: παρασκευάζω/ετοιμάζω/πορίζομαι/αποκτώ. αρσενικού γένους HANC EGO NON AURO . επίθετο β’ κλίσης sinus-us: ο κόλπος/το στήθος/η κοιλιά/η στοργή (μεταφορικά)/η προστασία/το μέσον/η αγκαλιά. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης Flecto-flexi-flexum-flectere: λυγίζω/κάμπτω/στρέφω/βαδίζω. NON INDIS FLECTERE CONCHIS . θηλυκού γένους οps-opis: η δύναμη/το αξίωμα/η περιουσία/ο πλούτος. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους planta-ae: το φυτό/(εδώ) πέλμα. ουδέτερου γένους SUNT IGITUR MUSAE. ουσιαστικό γ’ κλίσης. tardus-a-um: βραδύς/νωθρός/οκνηρός/αμβλύς. QUAMVIS MAIORA DATURUS . ουσιαστικό ε’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης Cynthia-ae: η Κυνθία. θηλυκού γένους SED POTUI BLANDI CARMINIS OBSEQUIO 40 blandus-a-um: κολακευτικός/θελκτικός/τερπνός. ουδέτερου γένους obsequium-ii: η υποχώρηση/η αρέσκεια/η θεραπεία. do-dedi-datum-dare: δίνω/προσφέρω/παρέχω/παραχωρώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας equus-i: ο ίππος. ρήμα 3ης συζυγίας sidus-eris: το άστρο. θηλυκού γένους aptus-a-um: αρμόδιος/κατάλληλος/ικανός. ρήμα 3ης συζυγίας avarus-a-um: πλεονέκτης/φιλάργυρος. ILLA MEAST ! dies-diei: η ημέρα. ρήμα 3ης συζυγίας concha-ae: το κοχύλι/η πορφύρα/το μαργαριτάρι. αρσενικού γένους QUIS EGO FRETUS AMO : CYNTHIA RARA MEAST ! fretus-a-um: ο έχων εμπιστοσύνη. θηλυκού γένους 79 . ουσιαστικό β’ κλίσης. aurum-i: το χρυσάφι. αρσενικού γένους QUAMVIS MAGNA DARET . επίθετο β’ κλίσης NUNC MIHI SUMMA LICET CONTINGERE SIDERA PLANTIS : contingo-contigi-contactum-contingere: α) με αιτιατική: αγγίζω/μολύνω/ταιριάζω β) με δοτική ως απρόσωπο: συμβαίνει/τυχαίνει. ρήμα 1ης συζυγίας NON TAMEN ILLA MEOS FUGIT AVARA SINUS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. κύριο όνομα γ’ κλίσης.

8Α Εισαγωγικό σχόλιο: Τα ποιήματα 1. Tyrrhena: Πρόκειται για την ανατολική ακτή της κεντρικής Ιταλίας. Την ερωτεύθηκε ο κύκλωπας Πολύφημος. 1. αρσενικού γένους ISTA MEAM NORIT GLORIA CANITIEM . Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στις ελεγείες 3. Prop. 27-46) έχουμε μια αναδιήγηση της αντίδρασης της ερωμένης. βλ.8Β). Polypheme. Prop. στις αρχές του Απριλίου. Vergiliis: Πρόκειται για τον αστερισμό των Πλειάδων. nosco-novi-notum-noscere: γνωρίζω/μαθαίνω/εξετάζω/ανακρίνω/(απο)δέχομαι. Οι πρώτοι 26 στίχοι συνθέτουν ένα «σχετλιαστικό» προπεμπτικό. Βλ.7-8: quin etiam.8Α και 1. η εμφάνιση του οποίου στον ουρανό σηματοδοτούσε την έναρξη της περιόδου ναυσιπλοΐας. ως περισσότερο πιθανό σημείο αναχώρησης για την Ιλλυρία θα ήταν το λιμάνι του Βρινδησίου. Βρισκόταν πολύ κοντά στο ακρωτήρι της Ακροκεραυνίας. 3. νύμφες της θάλασσας. fera Galatea sub Aetna / ad tua rorantis carmina flexit equos. ουσιαστικό γ’ κλίσης. Στα αρχαία χρόνια.23. Βλ. στην οποία οι σχετλιασμοί και ικεσίες που προηγήθηκαν φαίνεται ότι βρήκαν ανταπόκριση. ουσιαστικό α’ κλίσης. ποιήματα. ρήμα 3ης συζυγίας amor-oris: η αγάπη/ο έρωτας.16. 2. Στο δεύτερο μέρος του δίπτυχου (στίχ. Igitur: Το igitur δίνει με πετυχημένο και έντονα δραματικό τρόπο την εντύπωση ότι το ποίημα ξεκινάει in medias res. αποτελώντας τους προγόνους των Ετρούσκων.17. μια στιχουργική απόπειρα δηλαδή του εραστή-ποιητή να αποτρέψει την αγαπημένη του Κυνθία από ένα ταξίδι με κάποιον αντίζηλό του (όπως θα φανεί στην 1.3: non potuit saxo vitam posuisse Cerauno? Oricos: O Ορικός ήταν αρχαίο λιμάνι της Ηπείρου στην περιοχή της αρχαίας Ιλλυρίας με έξοδο προς το Ιόνιο πέλαγος. ουσιαστικό ε’ κλίσης. Illyria: Η παροιμιώδης για την παγωνιά της Ιλλυρία ήταν ρωμαϊκή επαρχία βρισκόμενη στα νοτιανατολικά της Αδριατικής θάλασσας.8Β συνθέτουν ένα δίπτυχο το οποίο στις εκδόσεις της ελεγειακής συλλογής του Προπέρτιου βρίσκουμε είτε ως ένα ποίημα είτε ως δυο διαφορετικά.NEC MIHI RIVALIS CERTOS SUBDUCET AMORES : 45 rivalis-is: αντίπαλος/ερωτικός αντίζηλος. Ασίας απ’ όπου και μετανάστευσαν στην Ιταλία.7 και 3. θηλυκού γένους ΣΧΟΛΙΑ 1. το ταξίδι της Κυνθίας δεν αποτελούσε περισσότερο προϊόν της ποιητικής έμπνευσης του Προπέρτιου. Σήμερα καλύπτει μέρος της Αλβανίας και της πρώην Γιουγκοσλαβίας. 80 .25-6. βόρεια της Ηπείρου. τα βράχια στο ακρωτήριό τους ήταν γνωστά στους ναυτικούς για την επικινδυνότητά τους.2. πάντως. Οι Τυρρήνοι κατοικούσαν αρχικά στη Λυδία της Μ. επίσης Prop. αλλά άρρηκτα συνδεδεμένα από νοηματική σκοπιά. θηλυκού γένους canities-iei: η γκρίζα κόμη/(εδώ) βαθύ γήρας. Galatea: H Γαλάτεια ήταν μία από τις Νηρηίδες. brumae: Η λέξη bruma αναφέρεται σε όλη την περίοδο του χειμώνα κατά την οποία απαγορευόταν ο απόπλους των πλοίων. Ως θαλάσσια θεότητα είχε τη δυνατότητα να καταλαγιάζει τα κύματα εξασφαλίζοντας ένα ασφαλές ταξίδι στους ναυτιλλομένους. Αν. Ceraunia: Τα Κεραύνια όρη είναι οροσειρά βορειοδυτικά της Ηπείρου. ρήμα 3ης συζυγίας gloria-ae: η δόξα/το κλέος. ουσιαστικοποιημένο επίθετο γ’ κλίσης subduco-subduxi-subductum-subducere: κλέπτω/υφαρπάζω/αφανίζω/ανέλκω.

στο Hippodamiae του προηγούμενου στίχου. βλ. η Μούσα της τραγωδίας Τερψιχόρη (εκ του: τέρπω + χορός. καλώς τέρπω. Μόλις λοιπόν ξεκίνησε ο αγώνας. Indis…conchis: Ήδη από τα αρχαία χρόνια εισάγονταν μαργαριτάρια από την Ινδία στην Ευρώπη.3. Δεν αποκλείεται όμως να πρόκειται για λαό που κατοικούσε στην αρχαία Σκυθία. Ο Πέλοπας είχε φροντίσει να εξαγοράσει προηγουμένως τον Μυρτίλο. λοιπόν. Εδώ μετωνυμικά αναφέρεται σ’ ολόκληρη τη Θεσσαλία. τα οποία ήταν η προίκα της Ιπποδάμειας. η Μούσα της επικής ποίησης Κλειώ (εκ του: κλέος=δόξα). Οι Μούσες στην αρχαία ελληνική μυθολογία είναι εννέα αρχαίες θεότητες. ο Απόλλων και οι Μούσες. Ηylaeis: Οι αρχαίοι Ύλλοι ήταν πιθανότατα ιλλυρική φυλή. 1. το σχόλ. Elis: Η Ήλιδα ή Ήλις ήταν πόλη-κράτος της αρχαίας Ηλείας. υποσχόμενος ότι θα του έδινε το μισό βασίλειο ή την Ιπποδάμεια για μια νύχτα. Hippodamiae: Η Ιπποδάμεια στην ελληνική μυθολογία ήταν η πανέμορφη κόρη του Οινόμαου.Atraciis: «Άτραξ» ήταν το όνομα μιας κωμόπολης της αρχαίας Θεσσαλίας και ενός ποταμού της Αιτωλίας. 37-8 ο τελευταίος αναδύεται στην οικεία ελεγειακή φιγούρα του dives amator. Σύμφωνα όμως με άλλη εκδοχή του μύθου. Magna daret…maiora daturus: Για τη φιγούρα του dives amator. Βλ. το εισαγωγικό σημείωμα της ελεγείας και το κεφ. πήρε την απόφαση να μην τον εγκαταλείψει. Επειδή όμως τα άλογά του είχαν θεϊκή δύναμη και αντοχή. ο Οινόμαος νικούσε πάντα τον αντίπαλό του και υποψήφιο μνηστήρα της Ιπποδάμειας και συγκέντρωνε πλούτη από τους ηττημένους. βλασταίνω.8Β Εισαγωγικό σχόλιο: Μολονότι τα χειρόγραφα δεν διαχωρίζουν την 1. κόρες του Δία και της Μνημοσύνης. Τότε ο Μυρτίλος αντικατέστησε τα καρφιά στον άξονα του εμπρόσθιου τροχού στο άρμα του βασιλιά με κέρινα. η Μούσα της βουκολικής ποίησης και της κωμωδίας Μελπομένη (εκ του: μέλπω=μελωδώ + μένος). 3. και ο Απόλλωνας είναι ο ηγέτης τους (Μουσηγέτης). τον ηνίοχο του Οινόμαου. Διακήρυσσε. ο Πέλοπας νίκησε τον Οινόμαο χάρη στα άλογα που του είχε χαρίσει ο Ποσειδών και μετά σκότωσε ο ίδιος τον Οινόμαο. Στους στίχ. ότι θα έδινε ως σύζυγο την Ιπποδάμεια σε όποιον τον νικούσε σε αρματοδρομία. Μετά τη νίκη του ο Πέλοπας διέφυγε στην πατρίδα του με την Ιπποδάμεια και τον Μυρτίλο.8Α από την 1. πολλοί εκδότες προτιμούν αυτή τη σχηματική διαίρεση προκειμένου να «αποτυπώσουν» το χρονικό διάστημα ανάμεσα στα δυο ποιήματα. Πρόκειται για τις εξής: Καλλιόπη (εκ του: καλή + ωψ = αυτή με τα όμορφα μάτια). η Μούσα της μουσικής και της λυρικής ποίησης Θάλεια (εκ του: θάλλω=ανθίζω. διαβάζοντας τους προηγούμενους στίχους.8Β. Κάποια στιγμή εμφανίσθηκε μπροστά του ο Πέλοπας και προκάλεσε τον Οινόμαο σε αρματοδρομία ζητώντας την Ιπποδάμεια για γυναίκα. του πλούσιου ερωτικού αντιζήλου που διεκδικεί συνήθως την αγαπημένη του εραστή-ποιητή. η Μούσα της ορχήσεως 81 . ευχαριστώ). βασιλιά της Ήλιδας. οι θεοί-προστάτες της ποίησης. Έτσι. ακμάζω). Ο Οινόμαος δεν επιθυμούσε να την παντρέψει έχοντας πιστέψει σε έναν χρησμό σύμφωνα με τον οποίο ο γαμπρός του θα τον σκότωνε. η Μούσα της Ιστορίας Ευτέρπη (εκ του: ευ + τέρπω. ο αναγνώστης σχηματίζει την εντύπωση ότι στο μεσοδιάστημα η Κυνθία επισκέφτηκε τον ποιητή και. το τέθριππο του βασιλιά αναποδογύρισε και ο Οινόμαος σκοτώθηκε. η τέρπουσα δια του χορού). ο Προπέρτιος φαίνεται να συνθέτει άμεσα τον παιάνα της 1. ή δεν έβαλε καθόλου καρφιά. στα πλούτη του οποίου ο φτωχός εραστής-ποιητής αντιπαραθέτει συνήθως την ποιητική φήμη που υπόσχεται στην ερωμένη του (39-42). Μusae…Apollo: Σύμφωνα με τον Προπέρτιο εδώ. συντρέχουν τους ερωτευμένους ποιητές.8 Β προκειμένου να γιορτάσει τη νίκη του έναντι του ερωτικού του αντίζηλου. Ως αποτέλεσμα αυτής της απόφασης. ενώ στο τέλος τους σκότωνε.

εδώ 1. ο οποίος ζητά από την Κυνθία να τον ακολουθήσει σε ένα εθιμοτυπικό ταξίδι του στην Ιλλυρία (βλ. αρκετοί μελετητές επιχείρησαν να ταυτίσουν τον ερωτικό αντίζηλο εδώ (rivalis) του Προπέρτιου με τον πραίτορα που πρωταγωνιστεί στην ελεγεία 2. ειδικότερα.Ερατώ (εκ του: έρως). η Μούσα της λυρικής και. η Μούσα της Αστρονομίας rivalis: Με αφορμή τον στίχ. της ερωτικής ποίησης Πολύμνια (εκ του: πολύς + ύμνος).16.8Α.1) 82 . η Μούσα της ιερής ποίησης και των Ύμνων Ουρανία (εκ του: ουρανός). 45 (αλλά και τον 37 πιο πάνω).

Pontice. ΣΕΞΤΟΣ ΠΡΟΠΕΡΤΙΟΣ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ (συνέχεια) EΛΕΓΕΙΕΣ 1. 1. nec vigilare alio limine cedat Amor. ut non alterna presserit ille manu. nullus Amor cuiquam facilis ita praebuit alas. et cane quod quaevis nosse puella velit! quid si non esset facilis tibi copia! nunc tu insanus medio flumine quaeris aquam. si pudor est. si qua tuast. necdum etiam palles. quippe ubi non liceat vacuos seducere ocellos. me dolor et lacrimae merito fecere peritum: atque utinam posito dicar amore rudis! quid tibi nunc misero prodest grave dicere carmen aut Amphioniae moenia flere lyrae? plus in amore valet Mimnermi versus Homero: carmina mansuetus lenia quaerit Amor. nedum tu possis. et tibi nunc quaevis imperat empta modo. tum magis Armenias cupies accedere tigres et magis infernae vincula nosse rotae. spiritus iste levis. qui non ante patet. αργά ή γρήγορα ο έρωτας θα σε χτυπούσε και δε θα μπορούσες ελεύθερα γι’ αυτόν να μιλάς. 3. non me Chaoniae vincant in amore columbae dicere.19.7. nec tibi perpetuo libera verba fore: ecce iaces supplexque venis ad iura puellae. quare. donec manus attigit ossa: quisquis es. quam pueri totiens arcum sentire medullis et nihil iratae posse negare tuae. quam primum errata fatere: dicere quo pereas saepe in amore levat. assiduas tu fuge blanditias! illis et silices et possint cedere quercus. 5 10 15 20 25 30 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Σου τό ’λεγα. quod sit satis illa parata: acrius illa subit. amores. irrisor. είσαι ικέτης και έρμαιο μιας γυναίκας. LIBER I (monobiblos). Ιδού. vero nec tangeris igni: haec est venturi prima favilla mali. nec te decipiat. χλευαστή. ELEGIA IX Dicebam tibi venturos. quos iuvenes quaeque puella domet.9.24 SEXTUS PROPERTIUS. i quaeso et tristis istos sepone libellos. λοιπόν. 83 .

Πού να μην είχες και πληθώρα υλικού για έμπνευση! Ανόητε. λοιπόν. συχνά η ομολογία της πανωλεθρίας βοηθά να υπομείνει κανείς πιο ανάλαφρα τον έρωτα. να μην σ’ έχει αγγίξει για τα καλά η φλόγα: Αυτή είναι η πρώτη σπίθα της συμφοράς που πλησιάζει. Ποντικέ. IRRISOR. Τότε θα προτιμάς με τις τίγρεις της Αρμενίας να βρεθείς αντιμέτωπος. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ DICEBAM TIBI VENTUROS . 10 Πιο πολύ ο στίχος του Μίμνερμου έχει δύναμη στον έρωτα από εκείνον του Ομήρου Ο έρωτας. Όποιος κι αν είσαι. Κανένας Έρωτας δεν σου δίνει εύκολα φτερά. παράτα επιτέλους αυτούς τους άθλιους στίχους Και τραγούδα αυτό που κάθε γυναίκα θα λαχταρούσε να ακούσει. που με τη λύρα χτίστηκαν. Ο Έρωτας ποτέ δεν θα σ’ αφήσει στο κατώφλι κάποιας άλλης ξάγρυπνος να μείνεις. τότε μέσα σου θα κάνει αυτή κουμάντο. μακάρι όμως τέτοια πείρα στον έρωτα ποτέ να μην είχα αποκτήσει! Τι σ’ ωφελούν τώρα. δίχως με το άλλο του το χέρι κάποιες φορές να σε συντρίψει. Και στον τροχό της κολάσεως να είσαι δεμένος 20 Παρά στα σπλάχνα σου μέσα να αισθάνεσαι κάθε τόσο του Ερωτιδέα τα βέλη και να μην έχεις τη δύναμη να αρνηθείς ό. τα μεγαλόστομα έπη και τα μοιρολόγια για του Αμφίονα τα τείχη. σε παρακαλώ. AMORES.σκλάβος μιας μέχρι πρότινος σκλάβας! Τα περιστέρια της Χαονίας δεν μπορούν στις προβλέψεις να με νικήσουν όταν μαντεύω ποια είναι τα αγόρια εκείνα που αποτελούν τον πόθο των κοριτσιών. πόσο μάλλον η ευαίσθητη ψυχούλα σου! Γι’ αυτό. Εμπρός. επειδή σου φαίνεται κάπως πρόθυμη. δύστυχε. Ο έρωτας δεν σου φανερώνεται παρά μόνον μέχρι να φτάσει στο μεδούλι σου. λοιπόν. Αν κάποτε δική σου γίνει. dico-dixi-dictum-dicere: λέω.τι εκείνη πάνω στα νεύρα της προστάζει. 5 Ο πόνος και τα δάκρυα με έχουν κάνει έμπειρο σ’ αυτά τα πράγματα. γλυκός καθώς είναι. 25 Και από τη στιγμή που δεν θα μπορείς τα μάτια σου να σηκώσεις από πάνω της. δεν είναι ντροπή το σφάλμα σου εξαρχής να ομολογήσεις. ρήμα της 3ης συζυγίας 84 30 . θέλει τραγούδια τρυφερά. ψάχνεις ακόμα για νερό τη στιγμή που έχει πλημμυρίσει ο ποταμός! 15 Σαν να μην δείχνεις αρκετά χλωμός ακόμα. διώξε μακριά τους συνεχείς πειρασμούς του! Μήτε πέτρες μήτε βράχοι μπορούν να του αντισταθούν. Μην σε ξεγελά.

ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης ATQUE UTINAM POSITO DICAR AMORE RUDIS ! atque: αλλά και. quodque: καθένας/έκαστος. ρήμα της 4ης συζυγίας irrisor-oris: ο χλευαστής. τροπικό επίρρημα NON ME CHAONIAE VINCANT IN AMORE COLUMBAE 5 Chaonia-ae: Χαονία/Δωδώνη. να. iuvenis. θηλυκού γένους merito: άξια/δίκαια. QUOS IUVENES QUAEQUE PUELLA DOMET . επίθετο γ’ κλίσης QUID TIBI NUNC MISERO PRODEST GRAVE DICERE CARMEN 85 . ουδέτερου γένους ECCE IACES SUPPLEXQUE VENIS AD IURA PUELLAE . ρήμα 3ης συζυγίας modo: μόνο. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης liber-era-erum: ελεύθερος. αρσενικού γένους NEC TIBI PERPETUO LIBERA VERBA FORE: perpetuus-ua-um: συνεχής/αδιάλειπτος. ρήμα 3ης συζυγίας columba-ae: περιστέρι. quae. ρήμα 1ης συζυγίας emo-emi-emptum-emere: αγοράζω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. τροπικό επίρρημα peritus-a-um: έμπειρος. αναφορική αντωνυμία iuvenis. ecce: ιδού. ρήμα 2ης συζυγίας supplex-icis: ο ικέτης.venio-veni-ventum-venire: έρχομαι. ρήμα 1ης συζυγίας ME DOLOR ET LACRIMAE MERITO FECERE PERITUM : dolor-oris: η θλίψη/ο πόνος. qui. επίρρημα pono-posui-positum-ponere: θέτω/τοποθετώ. θηλυκού γένους DICERE . ουσιαστικό της γ’ κλίσης. αρσενικού γένους (<irrideo-irrisi-irrisum-irridere) amor-oris: η αγάπη/ο έρωτας. θηλυκού γένους ET TIBI NUNC QUOVIS IMPERAT EMPTA MODO. iuvene: νέος. nunc: τώρα. ρήμα 3ης συζυγίας rudis-rudis-rude: τραχύς/άξεστος. χρονικό επίρρημα impero-imperavi-imperatum-imperare: διατάζω. επίθετο β’ κλίσης verbum-i: ο λόγος/η λέξη. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίρρημα iaceo-iacui-iacitum-iacere: κείμαι/βρίσκομαι. κύριο όνομα α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους ius-iuris: το δίκαιο. αρσενικού γένους quique. αόριστη αντωνυμία (επιθετική) domo-domui-domitum-domare: δαμάζω/εξημερώνω/κατακτώ. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους puella-ae: η κοπέλα. quod: ο οποίος. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης iuvenis-is: ο νεαρός. σύνδεσμος utinam: μακάρι. θηλυκού γένους vinco-vici-victum-vincere: νικώ. αρσενικού γένους lacrima-ae: το δάκρυ. quaeque.

insanus-a-um: παράφρων/τρελός. επίθετο β’ κλίσης medius-a-um: μέσος.:plurimum) valeo-valui-valitum-valere: ισχύω/ωφελώ. επίθετο β’ κλίσης tango-tetigi-tactum-tangere: αγγίζω. ο λίβελλος. επίρρημα (ΘΕΤΙΚ. επίθετο γ’ κλίσης copia-ae: η αφθονία/η ευκολία. θηλυκού γένους PLUS IN AMORE VALET MIMNERMI VERSUS HOMERO: multum: πολύ. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας I QUAESO ET TRISTIS ISTOS SEPONE LIBELLOS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους (ΠΡΟΣΟΧΗ: copiae-arum: στράτευμα) INSANUS MEDIO FLUMINE QUAERIS AQUAM . ρήμα 2ης συζυγίας verus-a-um: αληθής. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης sepono-seposui-sepositum-seponere: εξαιρώ/χωρίζω.miser-era-erum: δυστυχής. επίθετο γ’ κλίσης quaerο-quaesivi-quaesitum-quaerere: ζητώ/επιζητώ.) fleo-flevi-fletum-flere: κλαίω/θρηνώ. mansuetus-a-um: ήμερος/πράος. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης carmen-inis: τραγούδι/ποίημα. ρήμα 3ης συζυγίας libellus-i: το βιβλιαράκι. ουδέτερου γένους AUT AMPHIONIAE MOENIA FLERE LYRAE? 10 moenia-ium: τείχη. ρήμα 2ης συζυγίας lyra-ae: λύρα. αρσενικού γένους CARMINA MANSUETUS LENIA QUAERIT AMOR. θηλυκού γένους NECDUM ETIAM PALLES . ανώμαλο ρήμα gravis-gravis-grave: βαρύς/δεινός. ουσιαστικο α’ κλίσης. tristis-tristis-triste: θλιμμένος/λυπημένος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας nosco-novi-notum-noscere: γνωρίζω/μαθαίνω. ουσιαστικό β’ και δ’ κλίσης. ΣΥΓΚΡ. ΥΠΕΡΘ.: multum. επίθετο β’ κλίσης lenis-lenis-lene: μαλακός/ήμερος. ρήμα 3ης συζυγίας 86 .: plus. ουδέτερου γένους acqua-ae: το νερό. αρσενικού γένους ET CANE QUOD QUAEVIS NOSSE PUELLA VELIT ! cano-cecini-cantum-canere: τραγουδάω. επίθετο β’ κλίσης prosum–profui--prodesse: συμφέρω. επίθετο β’ κλίσης flumen-inis: ο ποταμός. ρήμα 3ης συζυγίας QUID SI NON ESSET FACILIS TIBI COPIA? NUNC TU 15 facilis-facilis-facile: εύκολος. ουδέτερου γένους (μόνο πληθ. ρήμα 2ης συζυγίας versus-i και versus-us: o στίχος. VERO NEC TANGERIS IGNI: palleo-pallui--pallere: ωχριώ/είμαι χλωμός.

μετοχή παρακειμένου του ρήματος paro (1ης συζυγίας) ACRIUS ILLA SUBIT.: magis.: peior-ior-ius. 87 . ουσιαστικό α’ κλίσης.is: ο τίγρης. ουδέτερου γένους iratus-a-um: οργισμένος. δελεάζω. ποσοτικό επίρρημα arcus-us: το τόξο. ρήμα 4ης συζυγίας medulla-ae: ο μυελός των οστών/το μεδούλι. θηλυκού γένους NEC TE DECIPIAT . nihil: μηδέν/τίποτα. ρήμα 3ης συζυγίας manus-us: το χέρι. μετοχή παρακειμένου του ρήματος irascor (3ης συζυγίας. P ONTICE.ignis-is: η φωτιά.: maxime) cupio-cupivi/cupii-cupitum-cupere: επιθυμώ. επίθετο β’ κλίσης premo-pressi-pressum-premere: πιέζω/θλίβω. ΣΥΓΚΡ. επίρρημα (ΘΕΤΙΚ. ρήμα 1ης συζυγίας NULLUS AMOR CUIQUAM FACILIS ITA PRAEBUIT ALAS. 20 infernus-a-um: χθόνιος/υπόγειος. ουσιαστικό α’ κλίσης. αρσενικού γένους ET MAGIS INFERNAE VINCULA NOSSE ROTAE . ρήμα 3ης συζυγίας accedo-accessi-accessum-accedere: προσέρχομαι/πλησιάζω. επίθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. alternus-a -um: εναλλασσόμενος/διαδοχικός/αμοιβαίος. θηλυκού γένους UT NON ALTERNA PRESSERIT ILLE MANU. θηλυκού γένους QUAM PUERI TOTIENS ARCUM SENTIRE MEDULLIS puer-i: το παιδί. SI QUA TUA EST. ρήμα 3 * συζυγίας paratus-a -um: έτοιμος. favilla-ae: η τέφρα. επίθετο β’ κλίσης vinculum και vinclum-i: ο δεσμός. ΥΠΕΡΘ. ουδέτερου γένους vincla-orum: τα δεσμά/το δεσμωτήριο rota-ae: ο τροχός/ο κύκλος. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης.: magnopere. αρσενικού γένους sentio-sensi-sensum-sentire: αισθάνομαι. θηλυκού γένους malus-a-um: κακός. praebeo-praebui-praebitum-praebere: παρέχω. ουσιαστικό β’ κλίσης. QUOD SIT SATIS ILLA PARATA : 25 ης decipio-decepi-deceptum-decipere: εξαπατώ. ουσιαστικό α’ κλίσης. αποθετικό) nego-negavi-negatum-negare: αρνούμαι. ρήμα 3ης συζυγίας tigris. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους (αφαιρετική σε –i και –e ) HAEC EST VENTURI PRIMA FAVILLA MALI. ΥΠΕΡΘ. ουσιαστικό α’ κλίσης. αρσενικού γένους totiens: τόσες φορές. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας ala-ae: το φτερό. αόριστη άκλιτη αντωνυμία. θηλυκού γένους ET NIHIL IRATAE POSSE NEGARE TUAE .: pessimus-a-um) TUM MAGIS ARMENIAS CUPIES ACCEDERE TIGRIS magnopere: πολύ. ουσιαστικό δ’ κλίσης.

ρήμα 1ης συζυγίας limen -inis: το κατώφλι. αρσενικού γένους. spiritus-us: το πνεύμα/η ψυχή. DONEC MANUS ATTIGIT OSSA: pateo-patui--patere: φανερώνομαι. ουδέτερου γένους (γεν. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας os-ossis: το οστό. αρσενικού γένους QUARE . ουσιαστικό β’ κλίσης. quippe: όντως/πάντως. ρήμα 1ης συζυγίας 88 . ASSIDUAS A FUGE BLANDITIAS ! 30 assiduus-a-um: αδιάλειπτος/συνεχής. επίθετο β’ κλίσης seduco-seduxi-seductum-seducere: αποχωρίζω/χωρίζω. αρσενικού γένους cedo-cessi-cessum-cedere: υποχωρώ.acriter: σφοδρά. ρήμα 3ης συζυγίας ocellus-i: το ματάκι. silex-icis: το χαλίκι/ο βράχος. ανώμαλο ρήμα saepe: συχνά. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. vigilo-vigilavi-vigilatum-vigilare: αγρυπνώ. ουδέτερου γένους cedo-cessi-cessum-cedere: προχωρώ/απέρχομαι. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 4ης συζυγίας QUIPPE UBI NON LICEAT VACUOS SEDUCERE OCELLOS . ουσιαστικό δ’ κλίσης. pereo -perii-peritum-perire: χάνομαι. QUAM PRIMUM ERRATA FATERE : pudor-oris: η ντροπή/η αισχύνη. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης fugio -fugi-fugitum-fugere: φεύγω/αποφεύγω. χρονικό επίρρημα levo-levavi-levatum-levare: ανακουφίζω. SPIRITUS ISTE LEVIS . ρήμα 2ης συζυγίας attingo-attigi-attactum-attingere: εφάπτομαι/αγγίζω. θηλυκού γένους NEDUM TU POSSIS . επίρρημα (acriter-acrius-acerrime) subeo-subii-subitum-subire: υφίσταμαι/υπομένω. SI PUDOR EST.: ossium) QUISQUIS ES . ουδέτερου γένους fateor-fassus sum-fateri: ομολογώ. ρήμα 3ης συζυγίας quercus-us: η δρυς. αρσενικού γένους erratum-i: η πλάνη/το σφάλμα. αποθετικό ρήμα 2ης συζυγίας DICERE QUO PEREAS SAEPE IN AMORE LEVAT . θηλυκού γένους ILLIS ET SILICES ET POSSINT CEDERE QUERCUS . απρόσωπο ρήμα 2ης συζυγίας vacuus -a-um: κενός. ουσιαστικό γ’ κλίσης. πληθ. επίρρημα licet-licuit/licitum est-licere: επιτρέπεται/είναι δυνατόν. ρήμα 3ης συζυγίας blanditia-ae: η κολακεία. υποκοριστικό του oculus NEC VIGILARE ALIO LIMINE CEDAT AMOR. ρήμα 3ης συζυγίας QUI NON ANTE PATET .

παραβίασε τον ιερό για τους Έλληνες νόμο της φιλοξενίας. αυτός επιμένει στη σύνθεση ενός έπους.1). αλλά θριαμβολογεί για την ορθότητα της επιλογής του ειρωνευόμενος τον Ποντικό που ερωτεύθηκε και βιώνει την σκληρή πραγματικότητα του έρωτα. Το νόημα του στίχου είναι ότι ακόμα και ένας «ελάσσων» ελεγειακός ποιητής ασκεί μεγαλύτερη επίδραση στον έρωτα από τον Ομηρο! copia: Η λέξη χρησιμοποιείται εδώ για να δηλωθεί είτε η κατάκτηση/πρόσβαση στην ερωμένη είτε η ποιητική έμπνευση. Prop. και περιλαμβάνει τις παράκτιες περιοχές Ωρικού. 15-22 και 25-6 της 1. Et magis…rotae: Ο λόγος για τον περίφημο τροχό του Ιξίονα. ο Προπέρτιος δεν υπερασπίζεται απλώς την προσήλωσή του στην ελεγειακή γραφή. αφού σε μια τέτοια περίπτωση το κορίτσι δεν είχε δικαίωμα επιλογής στον έρωτα.2. Παρόμοια αναφορά στα περιστέρια κάνει ο Βιργίλιος στην 9η Εκλογή (στίχ. ο Ιξίονας τον δολοφόνησε σπρώχνοντάς τον στην πυρά. Στους πρώτους έξι στίχους. imperat (4). Το νόημα των στίχ. κεφ. (Βλ. ο Δηιονέας έκλεψε μερικά από τα άλογα του Ιξίονα για να τον εκδικηθεί. domet (6). όμως. βασιλιάς της Θεσσαλίας και γιος του Φλεγύα. columbae: Δεν είναι βέβαιο αν το columbae εδώ αναφέρεται πραγματικά σε κάποια περιστέρια με μαντικές ιδιότητες ή στις ιέρειες του μαντείου της Δωδώνης που ερμήνευαν τους οιωνούς. ο ποιητής με την persona του magister amoris επιχειρεί στη συνέχεια να μυήσει τον αδαή στα ερωτικά φίλο του στους κινδύνους του έρωτα άλλοτε συμπάσχοντας με αυτόν και άλλοτε με σαφώς περιπαικτική διάθεση που φτάνει τα όρια του σαρκασμού. Ο τελευταίος απέκρυψε την οργή του και προσκάλεσε τον πεθερό του σε εορταστικό γεύμα στη Λάρισα. η περιοχή σήμερα ανήκει στην νότια Αλβανία. 3. χωρίς βεβαίως αυτό να σημαίνει ότι είχε προβλέψει εκεί την ερωτική «υποδούλωση» του φίλου του.Χ.) υπήρξε ο πρώτος ελεγειακός ποιητής που έγραψε ερωτικές ελεγείες. γιου του Αιόλου.3). Στην προκείμενη περίπτωση. Με τη φρικτή αυτή πράξη. Από την άλλη πλευρά. Έλαβε ως σύζυγο τη Δία. Ως βασιλιάς της Θήβας θεωρείται ότι βοήθησε με τη μαγική μελωδία της λύρας που του χάρισε ο Ερμής να χτιστούν τα αρχαία τείχη της πόλης. πράγμα πολύ υποτιμητικό στην αρχαιότητα.7. Και στα δύο ποιήματα λανθάνει η αντιδιαστολή έπους-ελεγείας με γνώμονα την «πρακτική» ωφέλεια που προσφέρει το κάθε λογοτεχνικό είδος στον ποιητή. υποσχόμενος στον πεθερό του ένα πολύτιμο δώρο. 630 π.ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ: Η ελεγεία 1. θυγατέρα του Δηιονέα . Mimnermi: Ο Μίμνερμος από την Κολοφώνα (περ. ο Ιξίονας ήταν ένας από τους Λάπιθες. Αrmenias…tigres: Η Αρμενία στην αρχαιότητα ήταν διάσημη για τις τίγρεις της. Dicebam: Ο Προπέρτιος εδώ φαίνεται να «επικαλείται» στους στίχ. κεφ.7. 15-6 είναι ότι. Χειμάρρας.5-6: saxa Cithaeronis Thebanam agitata per artem / sponte sua in muri membra coisse ferunt. Μόλις έφτασε ο Δηιονέας. Η ελεγεία έχει πολλές λέξεις που παραπέμπουν σε υποδούλωση και δουλεία: supplex (3). Chaoniae: Η Χαονία ήταν περιοχή στη βορειοδυτική Ήπειρο όπου βρισκόταν το ιερό του Δία. προστάτης του οποίου ήταν ο Ξένιος 89 . έναν ελάσσονα επικό ποιητή της Ρώμης. παρά το γεγονός ότι ο έρωτάς του προσφέρει «υλικό» στον Ποντικό για να γράψει ελεγείες. 3. 13). Γιος του ήταν ο Πειρίθους. Amphioniae: Ο Αμφίoνας ήταν γιος του Δια και της Αντιόπης και σύζυγoς της Νιόβης. ο φίλος του Προπέρτιου παρουσιάζεται με αρκετά ρεαλιστικό και γλαφυρό τρόπο ως σκλάβος του έρωτα για μια δούλα με όρους και εικόνες που παραπέμπουν στο μοτίβο της ερωτικής δουλείας (servitium amoris. Πρβ. empta: Το empta υποδηλώνει ότι ο Ποντικός αγόρασε τη σκλάβα που ερωτεύθηκε προκειμένου να εξασφαλίσει τον έρωτά της. Επειδή αθέτησε όμως την υπόσχεσή του. βλ. Όγχησμου (σύγχρονων Αγίων Σαράντα) και Βουθρωτού στο Ιόνιο πέλαγος. 1. την οποία επίσης είδαμε να απευθύνει ο Προπέρτιος προς τον φίλο του Ποντικό. Σύμφωνα με τον μύθο. Γεωγραφικά.9 φαίνεται να αποτελεί συνέχεια της 1. βασιλιά της Φωκίδας. που αποτελούσε ένα από τα γνωστότερα μαρτύρια του Κάτω Κόσμου.

Συχνά απεικονίζεται ως τυφλό παιδί με τόξο και βέλη και με μια αναμένη δάδα που πυροδοτεί με πόθο τα σωθικά των ανθρώπων. Ο μύθος του Ιξίονα μνημονεύεται από τον Διόδωρο. 90 . αλλά στη συνέχεια απαιτεί από αυτούς θυσίες και να μείνουν προσηλωμένοι σε αυτόν. Οι γειτονικοί άρχοντες. έδωσε τη μορφή της Ήρας στην Νεφέλη (σύννεφο . ηταν γιος της Αφροδίτης. pueri: Ο Ερωτιδεύς (Αmor ή Cupido). τον Πίνδαρο (Πυθιόνικοι 2. vigilare alio limine: Έμμεση αναφορά στον κοινό τόπο του παρακλαυσίθυρου όπου ο εραστής-ποιητής ξενυχτά στο κατώφλι της αγαπημένης του. Δείχνοντας αγνωμοσύνη. καθώς και από τον Οβίδιο στις Μεταμορφώσεις (βιβλίο 12). προκειμένου να διαπιστώσει μέχρι ποιο σημείο θα έφτανε η αγνωμοσύνη του Ιξίονα. αρνήθηκαν να του προσφέρουν άσυλο ή να εκτελέσουν τα τελετουργικά που θα του επέτρεπαν να εξιλεωθεί. ο θεός του έρωτα για τους Λατίνους. τον Βιργίλιο (Γεωργικά 4. ειδάλλως τους συνθλίβει.Ζεύς. ο Δίας τον απέπεμψε από τον Όλυμπο και διέταξε τον Ερμή να τον δέσει με φίδια σ’ έναν φλεγόμενο τροχό προκειμένου να περιφέρεται αιώνια στον Τάρταρο. Αινειάδα 6). προσβεβλημένοι. τον ανέβασε στον Όλυμπο και τον κατέστησε ομοτράπεζο των θεών.2148). Από την ένωση αυτή προήλθε το γένος των Κενταύρων. ο Ιξίονας πόθησε τη θεά Ήρα. alas: Το νόημα του διστίχου 23-4 είναι το εξής: μπορεί ο έρωτας στην αρχή να «δίνει φτερά» στους ερωτευμένους (μια έκφραση που χρησιμοποιούμε ακόμα και σήμερα). Για να τον τιμωρήσει.θεότητα) και ξεγέλασε τον Ιξίονα ώστε να ζευγαρώσει μαζί της. Όταν ο Δίας το αντιλήφθηκε. Ο Δίας τον συμπόνεσε.

δεν μπόρεσε να ξεχάσει. illic Phylacides iucundae coniugis heros non potuit caecis immemor esse locis. quas dedit Argivis Dardana praeda viris: quarum nulla tua fuerit mihi. ακόμα κι αν έρθουν να με ανταμώσουν οι ωραίες ηρωίδες. που είναι αδύνατο -και στάχτη αυτά να γίνουν. την αγαπημένη του γυναίκα στο έρεβος του Άδη. τούτος ο φόβος είναι κι απ’ το θάνατο πιο τρομερός. illic formosae veniant chorus heroinae. busto abstrahat a nostro pulvere iniquus Amor. 5 10 15 20 25 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Δεν θλίβομαι ούτε φοβάμαι. τον θάνατο κι ούτε το πεπρωμένο μου διστάζω να εναποθέσω στην νεκρική πυρά ως πρέπει Φοβάμαι μόνο μήπως τη στερνή μου ώρα η αγάπη σου μου λείψει. 10 Εκεί. Manes.να σβήσει η ανάμνησή σου. illic quidquid ero. mea Cynthia. ne te contempto. semper tua dicar imago: traicit et fati litora magnus amor. quam vereor. forma gratior et (Tellus hoc ita iusta sinat) quamvis te longae remorentur fata senectae. sed ne forte tuo careat mihi funus amore. dum licet. Ο Έρωτας στα μάτια μου είναι τόσο βαθιά χαραγμένος. στο πανάρχαιο σπίτι του ο Θεσσαλός γύρισε σαν σκιά. Cynthia.SEXTUS PROPERTIUS. non adeo leviter nostris puer haesit ocellis. Κυνθία μου. ζητώντας την ευτυχία να αγγίξει με χέρια κίβδηλα. σκιά ολότελα δική σου για πάντα θα λογίζομαι Ο μεγάλος έρωτας μπορεί και φτάνει ως τις ακτές του πεπρωμένου. inter nos laetemur amantes: non satis est ullo tempore longus amor. quare. hic timor est ipsis durior exsequiis. sed cupidus falsis attingere gaudia palmis Thessalis antiquam venerat umbra domum. Cynthia. Όσο για μένα. ό. nec moror extremo debita fata rogo. quae tu viva mea possis sentire favilla! tum mihi non ullo mors sit amara loco. LIBER I. cara tamen lacrimis ossa futura meis. ELEGIA XIX Non ego nunc tristis vereor. Έτσι κι ο Πρωτεσίλαος.τι και αν είμαι εκεί στον Άδη. cogat et invitam lacrimas siccare cadentis! flectitur assiduis certa puella minis. 91 . ut meus oblito pulvis amore vacet. αλλά.

ας απολαύσουμε τον έρωτά μας. οι απειλές είναι ικανές να μεταστρέψουν και την πιο πιστή γυναίκα! Γι’ αυτό. timor-oris: o φόβος/η αγωνία (<timeo). αρσενικού γένους SED NE FORTE TUO CAREAT MIHI FUNUS AMORE . ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ NON EGO NUNC TRISTIS VEREOR. ο έρωτας ποτέ δεν φτάνει. αρσενικού γένους exsequiae-arum: η κηδεία (μόνο στον πληθ. ρήμα 1ης συζυγίας extremus-a-um: ο έσχατος. Αχ. δάκρυα κι αγάπη. ουσιαστικό β’ κλίσης. λοιπόν. ουσιαστικό α’ κλίσης.). moror-mοratus sum-morari: αφήνω/αναβάλλω. καμιά από αυτές στα μάτια μου δεν θα ξεπερνά στα κάλλη εσένα. Κυνθία μου. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. MANES. επίθετο β’ κλίσης (ΘΕΤΙΚ. τα δάκρυα που πέφτουν να στεγνώσεις. όσο μας δίνεται αυτή η χαρά. αρσενικού γένους haereo-haesi-haesum-haerere: προσκολλώμαι σε κάτι.: exterior. ουδέτερου γένους HIC TIMOR EST IPSIS DURIOR EXSEQUIIS . ουσιαστικό γ’ κλίσης.: exterus. επίθετο γ’ κλίσης Manes-ium: οι ψυχές. αρσενικού γένους (μόνο στον πληθυντικό) NEC MOROR EXTREMO DEBITA FATA ROGO . ρήμα 2ης συζυγίας 92 . πόσο φοβάμαι.που χάρισε ως λάφυρα στους μαχητές του Άργους η πόλη του Δάρδανου. ΣΥΓΚΡ.). MEA CYNTHIA. careo-carui-caritum-carere: στερούμαι/είμαι ενδεής κάποιου πράγματος (+ ΑΦΑΙΡ. μήπως την τέφρα μου περιφρονήσεις Κι ένας άλλος έρωτας. Ακόμα και παντοτινός.: extremus/extimus) rogus-i: η νεκρική πυρά. από τη στάχτη μου σε αποτραβήξει 20 και σ’ αναγκάσει. και ικέτευσα την άγια γη να μου κάνει τη χάρη ακόμα κι αν είναι η μοίρα σου χαρίσει μακρά γεράματα 15 θα κρατήσω για τα λείψανά σου. Αχ. 5 ocellus-i: το μάτι. σαν έρθουν να με βρουν. παρά τη θέλησή σου. ΥΠΕΡΘ. ρήμα 2ης συζυγίας funus-eris: η κηδεία. Κυνθία μου. tristis-tristis-triste: λυπημένος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους NON ADEO LEVITER NOSTRIS PUER HAESIT OCELLIS . άδικος για μένα. μακάρι να μπορούσες να αισθανθείς τα ίδια αισθήματα και για την τέφρα τη δική μου Τότε κι ο θάνατος μου δεν θα έχει χώρο για την πίκρα.

FORMA forma-ae: η ομορφιά. traicio(transicio)-traieci-traiectum-traicere: διασχίζω (<trans-jacio). 10 umbra-ae: η σκιά. επίθετο β’ κλίσης QUAS DEDIT ARGIVIS D ARDANA PRAEDA VIRIS : praeda-ae: η λεία. αρσενικού και θηλυκού γένους vaco-vacavi-vacatum-vacare: είναι κενός/άδειος (+ΑΦΑΙΡ. θηλυκού γένους GRATIOR ET (TELLUS HOC ITA IUSTA SINAT) gratus-a-um: ευγνώμων. obliviscor-οblitus sum-oblivisci: αμελώ/ξεχνώ/αδιαφορώ.). αρσενικού και θηλυκού γένους TRAICIT ET FATI LITORA MAGNUS AMOR . ουσιαστικό α’ κλίσης. caecus-a-um: τυφλός/σκοτεινός. ουσιαστικό α’ κλίσης. τη γενική πληθυντικού σε-uum και-orum. θηλυκού γένους THESSALIS ANTIQUAM VENERAT UMBRA DOMUM . ρήμα 1ης συζυγίας ILLIC P HYLACIDES IUCUNDAE CONIUGIS HEROS coniunx-gis: ο. αρσενικού και θηλυκού γένους iucundus-a-um: γλυκός. την αφαιρετική ενικού σε-o. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας pulvis-eris: η σκόνη/η στάχτη. η σύζυγος. η σύζυγος. CYNTHIA. επίθετο β’ κλίσης SED CUPIDUS FALSIS ATTINGERE GAUDIA PALMIS attingo-attigi-attactum-attingere: εφάπτομαι/αγγίζω. ουσιαστικό α’ κλίσης. formosus-a-um: όμορφος. επίθετο β’ κλίσης 93 15 . SEMPER TUA DICAR IMAGO : imago-inis: ο. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους (σχηματίζει τη γενική ενικού σε-us και -i. ουσιαστικό γ’ κλίσης. την αιτιατική πληθυντικού σε-os) ILLIC QUIDQUID ERO. ρήμα 3ης* συζυγίας ILLIC FORMOSAE VENIANT CHORUS HEROINAE . ουσιαστικό δ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας palma-ae: η παλάμη. θηλυκού γένους QUARUM NULLA TUA FUERIT MIHI .UT MEUS OBLITO PULVIS AMORE VACET . ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους domus-us: το παλάτι. επίθετο β’ κλίσης NON POTUIT CAECIS IMMEMOR ESSE LOCIS .

ουδέτερου γένους ABSTRAHAT A NOSTRO PULVERE INIQUUS AMOR. ρήμα 3ης συζυγίας assiduus-a-um: επίμονος/συνεχής. ρήμα 3ης συζυγίας cado-cecidi-casum-cadere: πέφτω. επίθετο β’ κλίσης QUAM VEREOR. θηλυκού γένους CARA TAMEN LACRIMIS OSSA FUTURA MEIS . ρήμα 3ης συζυγίας FLECTITUR ASSIDUIS CERTA PUELLA MINIS . ουσιαστικό α’ κλίσης. ΥΠΕΡΘ. ουδέτερου γένους senectae-arum: τα γηρατειά (μόνο πληθ. 20 mors-mortis: ο θάνατος. πληθ. CYNTHIA.: magis assiduus-a-um. επίθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. abstraho-abstraxi-abstractum-abstrahere: απομακρύνω με βίαιο τρόπο. επίθετο β’ κλίσης sino-sivi-situm-sinere: επιτρέπω. θηλυκού γένους QUAE TU VIVA MEA POSSIS SENTIRE FAVILLA ! sentio-sensi-sensum-sentire: αισθάνομαι. θηλυκού γένους amarus-a-um: πικρός. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας iniquus-a-um: άδικος.: ossium) lacrima-ae: το δάκρυ. επίθετο β’ κλίσης os-ossis: το οστό. carus-a-um: φίλος/αγαπητός. επίθετο β’ κλίσης (λειτουργεί συνήθως ως επιρρηματικό κατηγορούμενο) sicco-siccavi-siccatum-siccare: στεγνώνω. ρήμα 3ης συζυγίας QUAMVIS TE LONGAE REMORENTUR FATA SENECTAE . ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης COGAT ET INVITAM LACRIMAS SICCARE CADENTIS ! cogo-coegi-coactum-cogere: συνάγω/συλλέγω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας invitus-a-um: ακούσιος. remoror-remoratus sum-remorari: καθυστερώ. ουδέτερου γένους (γεν.tellus-uris: η γη. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας fatum-i: η μοίρα. επίθετο β’ κλίσης 94 . θηλυκού γένους TUM MIHI NON ULLO MORS SIT AMARA LOCO . flecto-flexi-flexum-flectere: λυγίζω/κάμπτω/στρέφω/βαδίζω. ρήμα 3ης συζυγίας bustum-i: o τάφος (το μέρος όπου καίγονταν οι νεκροί).: maxime assiduus-a-um) certus-a-um: σίγουρος/αποφασισμένος. θηλυκού γένους iustus-a-um: δίκαιος.). ουσιαστικό γ’ κλίσης. BUSTO contemno-contempsi-contemptum-contemnere: καταφρονώ. ρήμα 4ης συζυγίας favilla-ae: η τέφρα. NE TE CONTEMPTO . ουσιαστικό β’ κλίσης.

ειδικά αν επιλέξει κανείς τη γραφή tristes. τα σχόλια στην Prop. για μετρικούς πιθανότατα λόγους. τον πανέμορφο στίχο 12: traiecit et fati litora Magnus Amor). ουσιαστικό α’ κλίσης. Στην προκείμενη ελεγεία ο Προπέρτιος. προβάλλοντας ως μόνη αντίρροπη δύναμη τη φιγούρα της αγαπημένης του πάνω από τον τάφο του και την αύρα του Magnus Amor που μπορεί να διασχίσει το πεπρωμένο (βλ. Το δίπολο έρωτα και θανάτου μπορεί να αποτέλεσε αργότερα σημείο αναφοράς για τους ποιητές του ευρωπαϊκού Ρομαντισμού και ιδίως για τη γενιά των Παρακμιακών (decadents) ποιητών της Γαλλίας. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας NON SATIS EST ULLO TEMPORE LONGUS AMOR . θηλυκού γένους QUARE .6: Non ego nunc Hadriae vereor mare noscere tecum αλλά και 1. 95 . ιδίως τον Βιργίλιο. στην κλασική λογοτεχνία ωστόσο Amor και Mors βρίσκονται για πρώτη φορά σε διαλεκτική κινητικότητα στην ελεγειακή ποίηση του Προπέρτιου. Πρβ. αντιτίθενται ο ρεαλισμός και η κυνική πραγματικότητα που προσωποποιεί ο iniquus Amor (22) και αναγκάζουν τον ποιητή να επιζητήσει στο τέλος της ελεγείας την απόλαυση των χαρών του έρωτα όσο βρίσκεται στη ζωή. απευθυνόμενος για τελευταία φορά στην Κυνθία με το όνομά της σ’ αυτό το βιβλίο.242-3 (at illum sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi) και Αινειάδα 4. tempus-oris: ο χρόνος/ο καιρός. μέσα από μια έξαρση πάθους και συναισθήματος. Σε όλο το ποίημα περιγράφει την αβάσταχτη κενότητα του θανάτου και την ολοκληρωτική αφάνεια και λησμονιά στην οποία οδηγεί. ιδίως την αρχή της ελεγείας 1. 1. INTER NOS LAETEMUR AMANTES : 25 laetor-laetatus sum-laetari: χαίρομαι.15 Phylacides: Ο Πρωτεσίλαος. και το Manes που αναφέρεται στις ψυχές του Κάτω Κόσμου ή στον Κάτω Κόσμο εν γένει. ουδέτερου γένους longus-a-um: μακρός/εκτεταμένος. Στην υπόσχεση ποιητικής δόξας και υστεροφημίας που προσφέρει ο έρωτάς του για την Κυνθία. Οι θεοί λυπήθηκαν τη Λαοδάμεια για την τόσο πρόωρη χηρεία της και τον έφεραν πίσω από τον Άδη για να τον δει. η οποία αποτελεί το σύμβολο της ποίησης του Προπέρτιου. ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά θεματικά δίπολα της ρωμαϊκής ελεγείας.2.25: non ego nunc vereor ne sis tibi vilior istis Manes: Το επίθετο tristis θα μπορούσε να προσδιορίζει. ο Πρωτεσίλαος δέχθηκε να αποβιβαστεί πριν απ’ όλους. Non ego nunc tristis vereor: Για παρόμοια εκφραστικά σχήματα.19 αποτυπώνει. το οποίο απαντά σε πολλά ποιήματα του Προπέρτιου.387: audiam et haec Manis ueniet mihi fama sub imos. πρβ. DUM LICET . αλλά όταν οι θεοί τον οδήγησαν πάλι στον Κάτω Κόσμο ήταν απαρηγόρητη και αυτοκτόνησε. Ο Προπέρτιος δεν ανησυχεί για την παρουσία της Κυνθίας στην κηδεία του ούτε για το τελετουργικό καθεαυτό όσο για τα συναισθήματά της. Εκείνη χάρηκε πάρα πολύ νομίζοντας ότι ο Πρωτεσίλαος είχε επιστρέψει από την Τροία. τη στάση της απέναντι στη «μνήμη» του. Βλ.mina-ae: η απειλή. mihi funus: Αντί του meus funus. ουσιαστικό γ’ κλίσης. o οποίος περιγράφεται συχνά ως τόπος γεμάτος σκοτάδι και θλίψη. επίθετο β’ κλίσης ΣΧΟΛΙΑ Η 1. Παρά τον χρησμό που ήθελε να πέφτει νεκρός ο πρώτος που θα έβγαινε από τα πλοία κατά την άφιξη του στόλου στην Τροία. puer: το αγόρι ασφαλώς είναι ο φτερωτός Ερωτιδεύς ο οποίος «προσκολλάται» μέσα μας την στιγμή που ερωτευόμαστε. γιος του Φυλάκου και σύζυγος της Λαοδάμειας. Γεωργικά 1. ζητά από εκείνη να τον αγαπά ακόμα και μετά το θάνατό του προκειμένου ο έρωτάς τους να υπερβεί την άφευκτη μοίρα.7. υπήρξε ο πρώτος πολεμιστής που έχασε τη ζωή του στον Τρωικό Πόλεμο από την πλευρά των Αχαιών.

Πρβ. 11: illa rudem cursu prima imbuit Amphitriten 28: tum Thetis humanos non despexit hymenaeos.55-68.5. contempto. 3. ωστόσο. παρόλο που δεν ασπάζεται την παραδοσιακή εικόνα του Κάτω Κόσμου. lacrimis ossa: Το συναισθηματικό φορτίο της αντίστιξης των δύο λέξεων είναι η ιδιαίτερα υψηλό καθώς τα δάκρυα αφορούν τον εραστή ποιητή και τα οστά την αγαπημένη του.3: Phasidos ad fluctus et fines Aeetaeos. ο τελευταίος δεν θα μπορούσε να παραμελήσει ή να αφήσει απεριποίητο τον τάφο του ποιητή. busto: Όπως προκύπτει από την εμφατική παράθεση του ονόματος της Κυνθίας στο μέσο της αφαιρετικής απόλυτης. Ιλ. To minis. Prop. 65. Ομ.460: fundit humo facilem uictum iustissima tellus. 96 .5-6. Το sinat είναι ευχετική υποτακτική. το εννοούμενο ποιητικό αίτιο είναι η ίδια και όχι ο Amor. Για το επίθετο iusta ως συνοδευτικό της γης. όταν διαπιστώνει πως η τελευταία είναι φοβισμένη και το πάθος της για τον Πάρη τείνει να εκλείψει. τα Γεωργικά του Βιργιλίου. fati litora: To πέρασμα στην κατάσταση του θανάτου μέσω υδάτων παραπέμπει ασφαλώς στον γνωστό μύθο του Χάροντα που μετέφερε με τη βάρκα τις ψυχές των νεκρών στον Κάτω Κόσμο. certa puella minis: Ως certa εννοείται μεταφορικά η κοπέλα που παραμένει πιστή στη μνήμη του συντρόφου της και είναι αποφασισμένη να την τιμήσει. Tellus hoc ita iusta sinat: Η γη καλείται εδώ να φερθεί δίκαια και να εγγυηθεί μακρά γεράματα στην Κυνθία προκειμένου να μην χαθεί πρόωρα η ομορφιά της.399-412.Exsequiis: Oι exsequiae αναφέρονταν στο αμιγώς τυπικό και τελετουργικό που περιελάμβανε μια ρωμαϊκή κηδεία. 2. iniquus Amor: βλ. Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι. 4. κατά κύριο λόγο. πρβ. Άλλωστε.39-46. το εισαγωγικό σχόλιο. veniant: Ευχετική υποτακτική. δεν αρνείται επίσης την ιδέα ότι χάνεται κάθε ίχνος της ανθρώπινης ύπαρξης και συνείδησης μετά τον θάνατο. Οι απειλές μπορεί να προέρχονται είτε από κάποιον επίδοξο μνηστήρα της προκειμένου να εξαναγκαστεί να ενδώσει στις ορέξεις του είτε από τον ίδιον τον Έρωτα που απαξιώνεται πλέον επειδή η puella δεν θέλει να προδώσει τη μνήμη του Προπέρτιου. non ullo mors sit amara loco: H αγωνία του Προπέρτιου για τον θάνατο και τη μεταθανάτια ζωή είναι έκδηλη και σε άλλες ελεγείες του. πρβ. όπως συμβαίνει συχνά με τους ανθρώπους. 3.7.11. heroinae: Το τέλος στίχου με ελληνική λέξη που περιλαμβάνει τέσσερις μακρές συλλαβές θυμίζει ιδίως τον Κάτουλλο 64. 4. Πρβ. Ανάλογες είναι οι απειλές που εκτοξεύει η θεά Αφροδίτη στην Ελένη. είναι σκόπιμα αμφίσημο. 36: tene Thetis tenuit pulcerrima Nereine? Dardana praeda: O Προπέρτιος υπαινίσσεται εδώ είτε τη Βρισηίδα και τη Χρυσηίδα που ήταν σκλάβες του Αχιλλέα και του Αγαμέμνονα αντίστοιχα από την αρχή του τρωικού πολέμου είτε. Cynthia. τις κόρες του Πριάμου Κασσάνδρα και Πολυξένη που έγιναν σκλάβες των Αχαιών μετά την άλωση της Τροίας.15-6 και Cat.

Mens Bona. nunc demum vasto fessi resipiscimus aestu. Σ’ εξύμνησα προσδίδοντάς σου πολλά και διάφορα χαρακτηριστικά. Ο έρωτας μου ήταν αυτός που τέτοιους διθυράμβους σου αφιέρωσε. Ο πυρετός της Αφροδίτης μ’ έκαιγε και αισθανόμουν αιχμάλωτος με τα χέρια δεμένα στην πλάτη. et color est totiens roseo collatus Eoo. eluere aut vasto Thessala saga mari. vulneraque ad sanum nunc coiere mea. και οι πληγές μου άρχισαν να επουλώνονται. fiducia formae. Επιτέλους. 5 Πόσες φόρες το πρόσωπό σου δεν παρομοίασα με το φέγγος της ροδαυγής. quod non esses. ούτε κανένα ξόρκι από τη Θεσσαλία ούτε και το νερό της θάλασσας μπορούσαν να με καθάρουν. το καράβι μου φτάνει στεφανωμένο στο λιμάνι. noster amor talis tribuit tibi. κι ας προσπαθούσες εσυ με μακιγιάζ να το κάνεις να γυαλίζει. Ιδού. 5 10 15 20 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ψεύτικη είναι η ομορφιά σου στην οποία τόση πίστη έχεις. ut. Οι φίλοι από τα παλιά δεν μπορούσαν να με αποτρέψουν. ELEGIA XXIV Falsast ista tuae. traiectae Syrtes. αν υπάρχει μια τέτοια θεά. ο έρωτας με έκανε να μην βλέπω αυτό που πραγματικά ήσουν. ancora iacta mihist. δεν θα αναγνώριζα την πλάνη μου. βασανισμένος από το άγριο κύμα. LIBER III. όμως. cum tibi quaesitus candor in ore foret: quod mihi non patrii poterant avertere amici. αλήθεια. vinctus eram versas in mea terga manus. at ipsa naufragus Aegaea (vera fatebor) aqua. μετάνιωσα που τόσο διάσημη είσαι χάρη στους στίχους μου. si qua dea's. και ναυαγός στο Αιγαίο αν ήμουν. δεν εξαναγκάζεται από μαχαίρι ή φλόγα. laudes: versibus insignem te pudet esse meis. πέρασα τη Σύρτη κι έριξα άγκυρα. εσύ που κάποτε στα μάτια μου φάνταζες υπέροχη. 97 15 . hoc ego--non ferro. ecce coronatae portum tetigere carinae.SEXTUS PROPERTIUS. 10 Αυτό το ομολογώ. Καλή μου Γνώση. tua me in sacraria dono! exciderunt surdo tot mea vota Iovi. correptus saevo Veneris torrebar aeno. mulier. non igne coactus. esse putaret amor. mixtam te varia laudavi saepe figura. έχω έρθει στα συγκαλά μου πλέον. Cynthia. γύναιο. olim oculis nimium facta superba meis.

ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ESSE PUTARET AMOR . επίθετο γ’ κλίσης versus-i και versus-us: o στίχος. αρσενικού γένους pudet-puduit-pudere: είναι ντροπή. ουσιαστικό β’ κλίσης. totiens/toties: τόσες φορές. ρήμα 3ης συζυγίας cantor-oris: η λάμψη/η ομορφιά. αρσενικού γένους nimium: υπερβολικά. fallo-fefelli. ποσοτικό επίρρημα roseus-a-um: ρόδινος. ουσιαστικό α’ κλίσης. τροπικό επίρρημα superbus-a-um: υπερήφανος. 2ης συζυγίας MIXTAM TE VARIA LAUDAVI SAEPE FIGURA. επίθετο β’ κλίσης NOSTER AMOR TALIS TRIBUIT TIBI. ανώμαλο ρήμα (cum+fero) CUM TIBI QUAESITUS CANDOR IN ORE FORET : quaero-quaesivi-quaesitum-quaerere: αναζητώ. ρήμα 3 συζυγίας laus-laudis: η τιμή/ο έπαινος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους fiducia-ae: η αυτοπεποίθηση. αρσενικού γένους os-oris: το στόμα/το πρόσωπο. θηλυκού γένους UT. θηλυκού γένους forma-ae: η ομορφιά. MULIER. FIDUCIA FORMAE . oculus-i: το μάτι.σε σένα πλέον κάνω τάμα τον εαυτό μου. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ης misceo-miscui-mixtum-miscere: αναμειγνύω. fallere: εξαπατώ. απρόσωπο ρήμα. επίθετο β’ κλίσης Eous-Eoi: η Ηώς/η Αυγή. insignis-insignis-insigne: επιφανής/διάσημος. ρήμα 1ης συζυγίας ET COLOR EST TOTIENS ROSEO COLLATUS EOO. μιας και ο Δίας ουδέποτε εισάκουσε τις προσευχές μου. ουσιαστικό γ’ και δ’ κλίσης.20 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ F ALSAST ISTA TUAE . ρήμα 2 συζυγίας varius-a-um: διάφορος. επίθετο β’ κλίσης ης laudo-laudavi-laudatum-laudare: επαινώ. ρήμα 1 συζυγίας figura-ae: η μορφή. θηλυκού γένους OLIM OCULIS NIMIUM FACTA SUPERBA MEIS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. CYNTHIA. θηλυκού γένους VERSIBUS INSIGNEM TE PUDET ESSE MEIS . ουσιαστικό α’ κλίσης. puto-putavi-putatum-putare: νομίζω. ρήμα 3ης συζυγίας mulier-eris: η γυναίκα. ουδέτερου γένους 98 . ουσιαστικό α’ κλίσης. QUOD NON ESSES . θηλυκού γένους confero-contuli-collatum-conferre: συγκρίνω. falsum. LAUDES: ης tribuo-tribui-tributum-tribuere: αποδίδω.

ουδέτερου γένους manus-us: το χέρι.NON FERRO. naufragus-i: ο ναυαγός. επίθετο β’ κλίσης ELUERE AUT VASTO THESSALA SAGA MARI . ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας NAUFRAGUS AEGAEA ( VERA FATEBOR) AQUA. αρσενικού γένους tango-tetigi-tactum-tangere: αγγίζω/φτάνω. averto-averti-aversum-avertere: απομακρύνω/αποτρέπω. ουδέτερου γένους HOC EGO-. θηλυκού γένους ECCE CORONATAE PORTUM TETIGERE CARINAE . επίθετο β’ κλίσης tergum-i: η πλάτη. NON IGNE COACTUS . ρήμα 3 συζυγίας torreo-torrui-tostum. αρσενικού γένους verus-a-um: αληθινός. θηλυκού γένους iaciο-ieci-iactum-iacere: ρίχνω. ρήμα 3ης* συζυγίας NUNC DEMUM VASTO FESSI RESIPISCIMUS AESTU. ουδέτερου γένους VINCTUS ERAM VERSAS IN MEA TERGA MANUS . ρήμα 3ης συζυγίας amicus-i: ο φίλος. ρήμα 4ης συζυγίας versus-a-um: ανάποδος. αρσενικού γένους (αφαιρετική σε –i και –e ) cogo-coegi-coactum-cogere: συνάγω/συλλέγω. επίθετο β’ κλίσης (μτχ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. AT IPSA ferrum-i: το σίδερο. torrere: καίω. θηλυκού γένους CORREPTUS SAEVO VENERIS TORREBAR AENO . saevus-saeva-saevum: άγριος. coronatus-a-um: στεφανωμένος. ANCORA IACTA MIHIST . eluo-elui-elutum-eluere: καθαρίζω/ξεπλένω. ρήμα 3ης συζυγίας vastus-a-um: αχανής. ουσιαστικό α’ κλίσης.QUOD MIHI NON PATRII POTERANT AVERTERE AMICI. ρήμα 2ης συζυγίας aenum-i: (εδώ) το καζάνι. ancora-ae: η άγκυρα. vincio-vinxi-vinctum-vincire: δένω. ουσιαστικό δ’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 2 συζυγίας aqua-ae: το νερό/η θάλασσα. ουσιαστικό α’ κλίσης. του ρ. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. corono: στεφανώνω) portus-us: το λιμάνι. θηλυκού γένους TRAIECTAE SYRTES. αρσενικού γένους patrius-a-um: πατρικός. επίθετο β’ κλίσης ης fateor-fassus sum-fateri: ομολογώ. επίθετο β’ κλίσης ης* corripio-corripui-correptum-corripere: αρπάζω. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουδέτερου γένους ignis-is: η φλόγα. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης sagum-i: το μαγικό ξόρκι. 99 . ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας carina-ae: το πλοίο.

demum: επιτέλους, τροπικό επίρρημα
fatiscor-fessus sum-fatisci: κουράζομαι, αποθετικό ρήμα 2ης συζυγίας
resipisco-resipiscivi/ii-resipiscere: συνέρχομαι, ρήμα 3ης συζυγίας
aestus-us: η ζέστη, ουσιαστικό δ’ κλίσης, αρσενικού γένους
VULNERAQUE AD SANUM NUNC COIERE MEA .

vulnus-eris: η πληγή, ουσιαστικό γ’ κλίσης, ουδέτερου γένους
sanus-a-um: υγιής, επίθετο β’ κλίσης
coeo-coivi(ii)-coitum-coere: συγκεντρώνομαι/ επουλώνομαι (εδώ), ρήμα 3ης συζυγίας
MENS BONA, SI QUA DEA'S, TUA ME IN SACRARIA DONO!
sacrarium-ii: o ιερός τόπος, ουσιαστικό β’ κλίσης, ουδέτερου γένους
ης
dono-donavi-donatum-donare: δωρίζω, ρήμα 1 συζυγίας
EXCIDERUNT SURDO TOT MEA VOTA IOVI.

excido-excidi-excisum-excidere: εξολοθρεύω, ρήμα 3ης συζυγίας
surdus-a-um: κουφός, επίθετο β’ κλίσης
votum-i: η προσευχή, ουσιαστικό β’ κλίσης, ουδέτερου γένους
Jupiter-Iovis: ο Δίας, κύριο όνομα γ’ κλίσης, αρσενικού γένους

ΣΧΟΛΙΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ: Τόσο η παρούσα ελεγεία όσο και η επόμενη με την οποία συνδέεται στενά,
συνθέτουν μια renuntiatio amoris (βλ. κεφ. 3.3), μια αποκήρυξη δηλαδή, από την πλευρά του Προπέρτιου, του
έρωτά του για την Κυνθία εξαιτίας της αγνωμοσύνης της για την αγάπη που της έδειξε και τη φήμη που της
χάρισε μέσα από τα ποιήματά του. Στην 3.23 εδώ, η «έκρηξη» συναισθήματος και οργής εναντίον της
ερωμένης, που θυμίζει σε αρκετά σημεία το ποίημα 72 του Κάτουλλου (βλ. κεφ. 2.2), εμπεριέχει και αρκετές
αποκαλύψεις σε μεταποιητικό επίπεδο. Στους στίχ. 1-6 της ελεγείας ο Προπέρτιος, υπαινισσόμενος ότι τα
χαρακτηριστικά που προσέδωσε μέσα από τους στίχους του στην Κυνθία ήταν ψεύτικα, καθιστά την εικόνα
της μετέωρη ανάμεσα σε αυτήν μιας «δημόσιας» γυναίκας-εταίρας και σε εκείνην μιας «δημοσιευμένης»
ελεγειακής ηρωίδας, η ομορφιά της οποίας αποτελεί προϊόν ποιητικής μυθοπλασίας.
mulier: Απευθυνόμενος στην Κυνθία, ο Προπέρτιος επιλέγει σκοπίμως μια λέξη με εμφανώς υποτιμητικό
περιεχόμενο («γύναιο») και αρνητικές συνδηλώσεις όσον αφορά τον χαρακτήρα της.
mixtam…varia…figura: Η ομορφιά της Κυνθίας προβάλλεται εδώ ως αποτέλεσμα σύνθεσης ποικίλων και
σχεδόν ετερόκλητων χαρακτηριστικών. Ο Προπέρτιος αναφέρεται προφανώς σε περιγραφές της ελεγειακής
ερωμένης του σε άλλα σημεία του έργου του (πρβ. 2.1.1-16, 2.2.5-8, 2.3.9-26), αλλά δεν αποκλείεται να
υπαινίσσεται ταυτόχρονα ότι της απέδωσε χαρακτηριστικά άλλων ωραίων γυναικών, τα οποία δεν διέθετε η
ίδια. Για το κοινωνικό και οντολογικό status της ελεγειακής puella, βλ. σχετ. κεφ. 3.5)
Eoo: Πρόκειται για το άστρο του πρωινού, αλλά μετωνυμικά είναι η ίδια η Ροδαυγή (Ηώς). Ο έρωτας έκανε
τον ποιητή να συγκρίνει το ροδοκόκκινο χρώμα της Κυνθίας με αυτό της αυγής, μολονότι αποτελούσε
προφανώς προϊόν μακιγιάζ.
patrii: Περισσότερο αναφέρεται σε «οικογενειακούς» φίλους και όχι σε φίλους του πατέρα του, καθώς ο
τελευταίος είχε πεθάνει στην Umbria όταν ο Προπέρτιος ήταν ακόμα σε νεαρή ηλικία. Βλ. Prop. 4.1.127-8.

100

Thessala saga: Στα αρχαία χρόνια η Θεσσαλία θεωρούνταν η κοιτίδα της μαγείας. Πρβ. εδώ στίχ. 1.1.19-24.
naufragus: To νόημα των στίχων 11-12 είναι ότι ακόμα και την ώρα του ναυαγίου, μια στιγμή δηλαδή που
καταρρέουν όλες οι ψευδαισθήσεις, ο Προπέρτιος εξακολουθούσε να θεωρεί πανέμορφη την Κυνθία. Η
παρομοίωση του ερωτευμένου με ναυτιλλόμενο ή ναυαγό και του έρωτα με τρικυμία είναι οικεία στην
ερωτική ποίηση. Βλ. Prop. 2.14.29-30: nunc a te, mea lux, veniet mea litore navis / servato, an mediis sidat
onusta vadis, Hor. Carm. 1.5.13-16: me tabula sacer / votiva paries indicat uvida / suspendisse potenti /
vestimenta maris deo και, εδώ, Ov. Am. 3.11b.19-20: lintea dem potius ventisque ferentibus utar, / ut, quam, si
nolim, cogar amare, velim,
coronatae…carinae: Yπήρχε το έθιμο στους ναυτικούς της εποχής να τοποθετούν στεφάνια στα καράβια
τους, μόλις εκείνα έφταναν ασφαλή στον προορισμό τους. Βλ. Verg. G. 1. 303-4: ceu pressae cum iam portum
tetigere carinae, / puppibus et laeti nautae imposuere coronas.
Syrtes: Η Σύρτη, πόλη και λιμάνι της σημερινής Λιβύης, αποτελούσε ένα επικίνδυνο θαλάσσιο πέρασμα στα
αρχαία χρόνια. Πρβ. Prop. 2. 9. 33: Verg. Aen. 1.111-2: in breuia et Syrtis urget, miserabile uisu, / inliditque
uadis atque aggere cingit harenae, 4. 41: et Numidae infreni cingunt et inhospita Syrtis, Hor. Carm. 1.22. 5:
sive per Syrtis iter aestuosas,
Mens Bona: Πρόκειται για μια θεότητα που αντιπροσώπευε για τους Ρωμαίους την «Ορθή Κρίση» ή τη
«Συνείδηση». Ναός της υπήρχε στο Καπιτώλιo. Bλ. Liv. 22.9.10, Ovid. Fast. 6.241-6.
sacraria dono: Όσοι διασώζονταν από ναυάγιο αφιέρωναν στο θεό που πίστευαν ότι τους προστάτεψε ένα
προσωπικό αντικείμενο ως δώρο, όπως και σημερα. Φυσικά, ο Προπέρτιος προχωρεί εδώ σε μια τέτοια
συμβολική κίνηση επειδή θεωρεί ότι σώθηκε από έναν έρωτα-ναυάγιο.

Επιλεγμένη βιβλιογραφία για την ελεγειακή ποίηση του Προπέρτιου

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ - ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ
Barber, E.A., Sexti Properti Carmina, Oxford 1953 [=OCT].
Fedeli, P., Propertius, Stuttgart-Leipzif 1994 [=Teubner].
Goold, G.P., Propertius. Elegies, Cambridge 1990 [=LOEB].
Lee, G., Propertius. The Poems, Oxford 1996.
Λαζανάς, Βασ., Προπέρτιος, Αθήνα 1990 [εκδ. Παπαδήμας].
ΥΠΟΜΝΗΜΑΤA
Camps, W.A. Propertius Elegies. Book I, Cambridge 1961.
Camps, W.A. Propertius Elegies. Book II, Cambridge 1967.
Camps, W.A. Propertius Elegies. Book III, Cambridge 1966.
Camps, W.A. Propertius Elegies. Book IV, Cambridge 1965.
Richardson, L., Propertius. Elegies I-IV, Norman 1977.
ΑΡΘΡΑ – ΜΕΛΕΤΕΣ
Heyworth, S.J., Cynthia: A Companion to the Text of Propertius, Oxford 2007.
Hubbard, M., Propertius, London 2001.
Hutchinson, G., Propertius: Elegies Book IV, Cambridge 2006.
Papanghelis, T.D., Propertius. A Hellenistic Poet on Love and Death, Cambridge 1987.
Sullivan, J.P., Propertius: A Critical Introduction, Cambridge 1976.

101

8. ΑΛΒΙΟΣ ΤΙΒΟΥΛΛΟΣ
ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ
ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1.1, 2.6

Εικόνα 21 Κώδικας του 1460 με ελεγείες του Τιβούλλου Padova, ms. 216 , c. 97r

102

de facili conposuitque luto. Nunc agna exigui est hostia parva soli. Nec tamen interdum pudeat tenuisse bidentem Aut stimulo tardos increpuisse boves. fertis munera vestra. Terreat ut saeva falce Priapus aves. Quam iuvat inmites ventos audire cubantem Et dominam tenero continuisse sinu Aut. Non agnamve sinu pigeat fetumve capellae Desertum oblita matre referre domum. Fictilia antiquus primum sibi fecit agrestis Pocula. Parcite: de magno est praeda petenda grege.ΑLBIUS TIBULLUS. Et quodcumque mihi pomum novus educat annus. furesque lupique. Nec spes destituat. sed frugum semper acervos Praebeat et pleno pinguia musta lacu. Non ego divitias patrum fructusque requiro. Adsitis. Libatum agricolae ponitur ante deo. Vos quoque. Sed Canis aestivos ortus vitare sub umbra Arboris ad rivos praetereuntis aquae. tibi sit nostro de rure corona Spicea. seu stipes habet desertus in agris Seu vetus in trivio florida serta lapis. Ipse seram teneras maturo tempore vites Rusticus et facili grandia poma manu. Securum somnos igne iuvante sequi. Iam modo iam possim contentus vivere parvo Nec semper longae deditus esse viae. felicis quondam. Quos tulit antiquo condita messis avo: Parva seges satis est. satis requiescere lecto Si licet et solito membra levare toro. O quantum est auri pereat potiusque smaragdi. Flava Ceres. Dum meus adsiduo luceat igne focus. Agna cadet vobis. furorem Qui maris et tristes ferre potest pluvias. divi. Tunc vitula innumeros lustrabat caesa iuvencos. gelidas hibernus aquas cum fuderit Auster. Martia cui somnos classica pulsa fugent: Me mea paupertas vita traducat inerti. Hic ego pastoremque meum lustrare quotannis Et placidam soleo spargere lacte Palem. Hoc mihi contingat. Quam fleat ob nostras ulla puella vias. Lares. LIBER I – ELEGIA I Divitias alius fulvo sibi congerat auro Et teneat culti iugera multa soli. quam circum rustica pubes Clamet 'io messes et bona vina date'. Quem labor adsiduus vicino terreat hoste. neu vos e paupere mensa Dona nec e puris spernite fictilibus. Pomosisque ruber custos ponatur in hortis. Nam veneror. At vos exiguo pecori. quae templi pendeat ante fores. Sit dives iure. nunc pauperis agri Custodes. 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 103 .

sed parce solutis Crinibus et teneris. Εμένα η φτώχεια ας είναι οδηγός μου σε μια ήσυχη ζωή Αρκεί το τζάκι μου να φέγγει με άσβεστη φλόγα. Ut domus hostiles praeferat exuvias. signa tubaeque. Flebis et arsuro positum me. quaeso segnis inersque vocer. Tristibus et lacrimis oscula mixta dabis. mea Delia. Ite procul. lecto. αλλά πάντα να μου προσφέρει πλήθος από καρπούς και γεμάτα δοχεία από παχύ μούστο . Ferte et opes: ego conposito securus acervo Despiciam dites despiciamque famem. Illo non iuvenis poterit de funere quisquam Lumina. Αυτόν ο φόβος από τους γειτονικούς εχθρούς ας τον κρατά σε εγρήγορση και τα πολεμικά σαλπίσματα που ηχούν στον ύπνο του.Te bellare decet terra. ως καλός χωρικός. suprema mihi cum venerit hora. Tu manes ne laede meos. Et sedeo duras ianitor ante fores. Hic ego dux milesque bonus: vos. Te teneam moriens deficiente manu. dum fata sinunt. neque in tenero stat tibi corde silex. Nunc levis est tractanda Venus. Delia. 104 . tecum Dum modo sim. Iam subrepet iners aetas. σαν έρθει η εποχή τους τρυφερά αμπέλια θα φυτέψω και μεγάλα οπωροφόρα δένδρα με το άξιο του γεωργού το χέρι. sicca referre domum. Non ego laudari curo. nec amare decebit. 55 60 65 70 75 MΕΤΑΦΡΑΣΗ Τίβουλλος 1. Me retinent vinctum formosae vincla puellae. Μακάρι η Ελπίδα να μην (με) εγκαταλείψει. cupidis volnera ferte viris. κάθε παλιά πέτρα σε σταυροδρόμι να έχει στεφάνι με λουλούδια και οποιονδήποτε καρπό θρέψει ο καινούργιος χρόνος για εμένα τον προσφέρω στον θεό της γεωργίας . marique. iungamus amores: Iam veniet tenebris Mors adoperta caput. Messalla. dum frangere postes Non pudet et rixas inseruisse iuvat. Te spectem. non virgo.1 Ας συγκεντρώνει άλλος για τον εαυτό του πλούτη από ξανθό χρυσάφι και ας έχει πολλά στρέμματα καλλιεργημένης γης. Interea. 10 Γι’ αυτό κάνω την προσευχή μου φροντίζοντας κάθε κούτσουρο πέρα στους κάμπους. Flebis: non tua sunt duro praecordia ferro Vincta. 5 Εγώ ο ίδιος. Dicere nec cano blanditias capite. parce genis. Delia.

γύρω από το οποίο η νεολαία της αγροτιάς θα φωνάζει: ω! δώστε σοδειές και καλό κρασί. να παραδίνομαι στον ύπνο με τη φωτιά στο πλάι μου να καίει. 35 Θεοί.Ξανθή μου Δήμητρα. Πόσο ευφραίνομαι ν’ ακούω τους ανέμους να μαίνονται με το κορίτσι μου γλυκά στην αγκαλιά καθώς θα γέρνω 45 Ή. Μακάρι αυτό να μου συμβεί. τα καθαρά κεραμικά σκεύη να μην τα περιφρονείτε. πάρτε τα δώρα σας 20 Κάποτε μια δαμάλα σφαζόταν και εξάγνιζε αμέτρητα μοσχάρια. Αναζητήστε τη λεία σας στα μεγάλα κοπάδια. που κάποτε ήταν πλούσιοι μα τώρα φτωχοί. Ένας μικρός κλήρος μου αρκεί. Και εσείς. τις ώρες που αγριεύει ο Nοτιάς και ρίχνει παγωμένη τη βροχή του. φύλακες των αγρών μου. Και εσείς. Τα κεραμικά σκεύη τα έφτιαξε πριν από καιρό ένας καλοκάγαθος αγρότης και τα φιλοτέχνησε από εύπλαστη λάσπη. μη βλάψετε τα λιγοστά μου ζώα. Πλέον μπορώ να ζω αρκούμενος στα λίγα Φτάνουν άλλο τα ταξίδια δίχως τέλος και δίχως προορισμό 25 Μου αρκεί του Σείριου τις φλογερές αχτίδες να αποφεύγω το καλοκαίρι. μήτε σοδείες αμύθητες που σώρευαν από παλιά οι πρόγονοί μου. κάτω από τη σκιά του δένδρου κοντά στο ρυάκι με το τρεχούμενο νερό. 15 ο Πρίαπος να στέκει σαν κόκκινος φρουρός στα οπωροφόρα χωράφια για να διώχνει τα πουλιά με κοφτερό δρεπάνι. Ντροπή δεν αισθάνομαι την δικέλλα να κρατώ ή με τη βουκέντρα να χτυπώ τα αργοκίνητα βόδια. Θα σφαχτεί για χάρη σας αρνί. σας ζητώ να είστε παρόντες και τα δώρα από το φτωχό μου τραπέζι. Και όποιος αντέχει μπόρες και το μανιασμένο πέλαγος δικαίωμά του ο πλούτος. Λάρητες. Εδώ εγώ συνηθίζω να εξαγνίζω κάθε χρόνο τους βοσκούς μου και με γάλα να ραντίζω την ήρεμη Πάλη. μακάρι στεφάνι από στάχια του δικού μου χωραφιού να κρέμεται μπροστά στις πόρτες του ναού σου. Τώρα στη μικρή μου γη υπάρχει ένα μικρό αρνί για σφάγιο. για ανάπαυση μου φτάνει το στρώμα ετούτο όπου συνήθισε το σώμα να ξαπλώνει. 40 Εγώ των πατεράδων μου τα πλούτη δεν τ’ αποζητώ. 105 50 . κλέφτες και λύκοι. 30 Ούτε με ντροπιάζει να κρατώ στην αγκαλιά μου ένα αρνί ή ένα κατσικάκι που εγκαταλείφθηκε από την αδιάφορη μητέρα του και να το φέρνω σπίτι μου.

ουδέτερου γένους ET TENEAT CULTI IUGERA MULTA SOLI. άντρας ή γυναίκα. Δηλία μου. επίθετο β’ κλίσης congero-congessi-estum-ere: συγκεντρώνω/συλλέγω/συσσωρεύω. Σε σένα αρμόζει να πολεμάς στη στεριά και στη θάλασσα. ούτε στην τρυφερή καρδιά σου υπάρχει πέτρα. και θα μου χαρίσεις φιλιά ανάμεικτα με τα δάκρυα της θλίψης. αλλά λυπήσου τα τρυφερά σου μάγουλα και τα ατημέλητα μαλλιά σου. αρκεί να είμαι μαζί σου. Στο μεταξύ.) fulvus-a-um: χρυσαφένιος/ξανθός. Σε αυτά εγώ είμαι στρατηγός και γενναίος στρατιώτης συνάμα: μακριά τα λάβαρα και οι σάλπιγγες. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. Τώρα είναι η εποχή για τρυφερούς έρωτες. τώρα που το να ρημάξουμε τις πόρτες δεν είναι ντροπή και μας ευχαριστεί να μπαίνουμε σε έριδες. Δηλία μου. θηλυκού γένους (είναι εύχρηστο μόνο στον πληθ. εσένα να κρατάω στα αδύναμά μου χέρια. Δηλία μου. Μακάρι εσένα να κοιτάζω. καθώς θα πεθαίνω. ούτε να κάνουμε κοπλιμέντα όταν τα μαλλιά μας θα έχουν ασπρίσει. Φέρτε τους και πλούτη: εγώ πια είμαι ασφαλής και έχω συγκεντρώσει τα δικά μου εφόδια. 70 Πλησιάζουν ύπουλα και τα γηρατειά και δε θα επιτρέπεται να ερωτευόμαστε. 106 . ρήμα 3ης συζυγίας aurum-i: ο χρυσός. ας με αποκαλέσουν αργόσχολο και άπραγο. όταν στης πυράς θα κείμαι το κρεβάτι. Δε θα υπάρξει νέος. Εγώ αιχμάλωτος είμαι στα δεσμά μιας όμορφης κοπέλας και σαν θυρωρός στέκομαι έξω από τη σκληρή της πόρτα. ας μη διστάσουμε να απολαύσουμε τον έρωτα: Όπου νά ’ναι θα έρθει ο θάνατος με το κεφάλι του κρυμμένο στο σκοτάδι. όσο η μοίρα το επιτρέπει. 65 Μην πληγώσεις την ψυχή μου. ούτε τα πλούτη τους ούτε την πείνα θα λογαριάσω ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ DIVITIAS ALIUS FULVO SIBI CONGERAT AURO divitiae-arum: τα πλούτη.Ούτε τα σμαράγδια ούτε του κόσμου το χρυσάφι μ’ ενδιαφέρουν. μόνο άφησέ με να είμαι μαζί σου. αν είναι η φυγή μου να κάνει το κορίτσι μου να ξεσπάσει σε κλάματα. 60 Θα με κλάψεις. Μεσσάλα. που θα γυρίσει σπίτι Με στεγνά μάτια από αυτή την κηδεία. 55 Δε νοιάζομαι για τους επαίνους. όταν έρθει η τελευταία μου ώρα. έτσι ώστε το σπίτι σου να μπορεί να έχει τα λάφυρα του εχθρού. Θα με κλάψεις: τα σπλάχνα σου δεν είναι από κρύο ατσάλι. 75 φέρτε τραύματα στους άπληστους άντρες που πολεμούν.

θηλυκού γένους adsiduus-a-um: επίμονος/συνεχής. θηλυκού γένους vita-ae: η ζωή. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης somnus-i: ο ύπνος. ρήμα 3ης συζυγίας 107 . ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους NEC SPES DESTITUAT . ρήμα 1ης συζυγίας ME MEA PAUPERTAS VITA TRADUCAT INERTI . ρήμα 3ης συζυγίας iners-ertis: αδρανής/νωθρός. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικοποιημένο επίθετο β’ κλίσης facilis-facilis-facile: εύκολος. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης DUM MEUS ADSIDUO LUCEAT IGNE FOCUS . luceo-luxi--luxere: φωτίζω/φέγγω. επίθετο γ’ κλίσης grandis-grandis-grande: μεγάλος/άφθονος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους solum-i: το έδαφος/η γη/η χώρα/ο τόπος. ουδέτερου γένους vitis-is: η άμπελος/το κλήμα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης pomum-i: το οπωροφόρο δένδρο.teneo-tenui-tentum-tenere: έχω/κρατώ/γνωρίζω/φυλάω. επίθετο β’ κλίσης vicinus-a-um: γειτονικός. επίθετο β’ κλίσης terreo-ui-itum-ere: τρομάζω/φοβάμαι/απογοητεύομαι. ρήμα 3ης συζυγίας tener-era-erum: μαλακός/τρυφερός. αρσενικού γένους classicum-i: το πολεμικό σάλπισμα/η τρομπέτα. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους IPSE SERAM TENERAS MATURO TEMPORE VITES sero-sevi-satum-serere/sero-serui-sertum-serere: σπέρνω/φυτεύω. rusticus-i: ο αγρότης. θηλυκού γένους traduco-traduxi-traductum-traducere: μεταβιβάζω/μεταφέρω. ρήμα 3ης συζυγίας iu(n)gerum-i ή-eris: το στρέμμα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. SED FRUGUM SEMPER ACERVOS destituo-ui-utum-ere: εγκαταλείπω. ουσιαστικό δ’ κλίσης. αρσενικού γένους MARTIA CUI SOMNOS CLASSICA PULSA FUGENT : martius-a-um: πολεμικός. 5 paupertas-atis: η φτώχεια. labor-oris: ο μόχθος/η εργασία/η άσκηση. επίθετο β’κλίσης tempus-oris: ο χρόνος/ο καιρός. ουσιαστικό β’ κλίσης ουδέτερου γένους QUEM LABOR ADSIDUUS VICINO TERREAT HOSTE . ρήμα 2ης συζυγίας ignis-is: η φωτιά. ουσιαστικό β’ κλίσης (και -eris γ’ κλίσης). ουδέτερου γένους manus-us: το χέρι. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης maturus-a-um: ώριμος. ρήμα 2ης συζυγίας colo-colui-cultum-colere: θεραπεύω/εργάζομαι/επιμελούμαι/καλλιεργώ. ρήμα 3ης συζυγίας fugo-fugavi-fugatum-fugare: φυγαδεύω/διώχνω/κυνηγώ. ρήμα 2ης συζυγίας hostis-is: ο εχθρός. ουσιαστικό γ’ κλίσης αρσενικού γένους (αφαιρετική σε –i και –e ) focus-i: η εστία/ο βωμός/η φωτιά. θηλυκού γένους RUSTICUS ET FACILI GRANDIA POMA MANU. ουδέτερου γένους pello-pepuli-pulsum-pellere: ωθώ/χτυπώ/πλήττω.

ουδέτερου γένους pendeo-pependi--pendere: κρέμομαι/εξαρτώμαι. αρσενικού γένους SEU VETUS IN TRIVIO FLORIDA SERTA LAPIS .: novissimus) educo-xi-ctum-ere: τρέφω/ανατρέφω/εκτρέφω. κύριο όνομα γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους flavus-a-um: ξανθός/χρυσαφένιος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης SPICEA. ουσιαστικό β’ κλίσης. libo-libavi-libatum-libare: προσφέρω. αρσενικού γένους P RAEBEAT ET PLENO PINGUIA MUSTA LACU . ρήμα 3ης συζυγίας (desertus: έρημος) ager-agri: ο αγρός. αρσενικού γένους pono-posui-positum-ponere: τοποθετώ. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους (συνήθως στον πληθ. ουσιαστικό γ’ κλίσης αρσενικού γένους habeo-ui-itum-ere: έχω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ΥΠΕΡΘ. ουδέτερου γένους lapis-idis: η πέτρα. επίθετο γ’ κλίσης mustum-i: ο μούστος. SEU STIPES HABET DESERTUS IN AGRIS veneror-veneratus sum-venerari: σέβομαι/εύχομαι. ουδέτερου γένους corona-ae: το στεφάνι. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους NAM VENEROR. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους LIBATUM AGRICOLAE PONITUR ANTE DEO. μονοκαταληκτο επίθετο γ’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. επίθετο β’κλίσης (ΣΥΓΚΡ. ρήμα 2ης συζυγίας desero-deserui-rtum-deserere: εγκαταλείπω. fruges-um) semper: πάντα.: veterrimus) trivium-ii: το σταυροδρόμι. ΥΠΕΡΘ.) το σιτάρι. επίθετο β’ κλίσης sertum-i: το στεφάνι. ρήμα 1ης συζυγίας stipes-itis: ο κορμός. ουσιαστικό β’ κλίσης. novus-a-um: νέος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. vetus-eris: παλιός/αρχαίος. επίθετο β’ κλίσης pinguis-pinguis-pingue: παχύς/λιπαρός/πυκνός/βαρύς. ρήμα 2ης συζυγίας foris-is: η πόρτα/η είσοδος.frux-frugis: ο καρπός.: recentior από το recens. ουσιαστικό α’ κλίσης. QUAE TEMPLI PENDEAT ANTE FORES. ουσιαστικό β’ κλίσης. spiceus-a-um: στάχινος. ρήμα 2ης συζυγίας plenus-a-um: γεμάτος/πλήρης. ουδέτερου γένους lacus-us: η λίμνη/το δοχείο. επίθετο β’ κλίσης templum-i: ο ναός. 10 praebeo-praebui-praebitum-praebere: παρέχω. ουδέτερου γένους floridus-a-um: ανθηρός. χρονικό επίρρημα acervus-i: ο σωρός. αρσενικού γένους ET QUODCUMQUE MIHI POMUM NOVUS EDUCAT ANNUS. TIBI SIT NOSTRO DE RURE CORONA 15 Ceres-eris: η θεά Δήμητρα/(μετων. θηλυκού γένους 108 . ρήμα 3ης συζυγίας annus-i: ο χρόνος.: vetustior. ρήμα 1ης συζυγίας (ο τύπος libatum είναι αιτιατική σουπίνου) agricola-ae: ο γεωργός. θηλυκού γένους rus-ruris: ο αγρός/το χωράφι. ρήμα 3ης συζυγίας F LAVA CERES. ουσιαστικό α’ κλίσης.

ρήμα 1ης συζυγίας caedo-cecidi-caesum-caedere: κόβω/σφάζω. ρήμα 3ης συζυγίας rusticus-a-um: αγροίκος/αγροτικός/απαίδευτος. 20 munus-eris: το δώρο. ave και avi) VOS QUOQUE. θηλυκού γένους parvus-a-um: μικρός. αρσενικού και θηλυκού γένους hortus-i: ο κήπος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. FELICIS QUONDAM . μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης quondam: ποτέ/κάποτε. NUNC PAUPERIS AGRI felix-cis: ευτυχής. αρσενικού γένους (συνήθως στον πληθ. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους Lar-Laris: ο Λάρης. επίθετο β’ κλίσης hostia-ae: η θυσία. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους avis-is: το πουλί. ρήμα 2ης συζυγίας saevus-a-um: εξαγριωμένος/άγριος. θηλυκού γένους (αφαιρ. FERTIS MUNERA VESTRA. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους TERREAT UT SAEVA FALCE P RIAPUS AVES. τρικατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης CUSTODES. pomosus-a-um: οπωροφόρος. αρσενικού γένους NUNC AGNA EXIGUI EST HOSTIA PARVA SOLI . ενικ. εφέστιος θεός. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους CLAMET 'IO MESSES ET BONA VINA DATE'. ουδέτερου γένους AGNA CADET VOBIS . vitula-ae: το μοσχάρι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης ruber-a-um: ερυθρός/κόκκινος. θηλυκού γένους exiguus-a-um: μικρός/λίγος. χρονικό επίρρημα nunc: τώρα. επίθετο β’ κλίσης custos-odis: ο φύλακας/ο φρουρός. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους innumerus-a-um: αναρίθμητος/αμέτρητος/άπειρος. LARES. κύριο όνομα β’ κλίσης. Laresum) TUNC VITULA INNUMEROS LUSTRABAT CAESA IUVENCOS . QUAM CIRCUM RUSTICA PUBES cado-cecidi-casum-cadere: πέφτω. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης lustro-lustavi-lustratum-lustrare: εξαγνίζω/περιοδεύω. terreo-terrui-territum-terrere: φοβίζω/αποτρέπω/διώχνω.P OMOSISQUE RUBER CUSTOS PONATUR IN HORTIS . επίθετο β’κλίσης (ΣΥΓΚΡ. κύριο όνομα γ’ κλίσης.: minor-or-us. ρήμα 1ης συζυγίας 109 . ουσιαστικό γ’ κλίσης. χρονικό επίρρημα pauper-pauperis-paupere: φτωχός. ουσιαστικό β’ κλίσης. agna-ae: το αρνί. επίθετο β’ κλίσης falx-falcis: το δρεπάνι. θηλυκού γένους Priapus-i: ο Πρίαπος. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης pubes-is: η νεολαία/η νιότη. clamo-clamavi-clamatum-clamare: καλώ/φωνάζω.: minimus-a-um) solum-i: το έδαφος/η γη. ρήμα 3ης συζυγίας iuvencus-i: το βόδι. ΥΠΕΡΘ.

ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους AUT STIMULO TARDOS INCREPUISSE BOVES. boves-boum-bubus και bobus-boves-boves-bubus και bobus) NON AGNAMVE SINU PIGEAT FETUMVE CAPELLAE sinus-us: ο κόλπος/η στοργή/η φροντίδα. αρσενικού γένους (από το αποθετικό ρήμα 4ης συζυγίας orior-ortus sum-oriri) vito-vitavi-vitatum-vitare: φέυγω/αποφεύγω. ουδέτερου γένους do-dedi-datum-dare: δίνω. επίθετο β’ κλίσης ortus-us: η ανατολή/η γέννηση/η αρχή. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης.Io: ω!. επίθετο β’ κλίσης via-viae: η οδός/η μέθοδος. αρσενικού γένους tardus-a-um: νωθρός/αργός/αργοκίνητος. 30 stimulus-i: το μαστίγιο. ρήμα 3ης συζυγίας NEC SEMPER LONGAE DEDITUS ESSE VIAE. θηλυκού γένους ARBORIS AD RIVOS PRAETEREUNTIS AQUAE . αρσενικού γένους capella-ae: η κατσίκα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας umbra-ae: η σκιά. ουσιαστικό α’ κλίσης. arbor-οris: το δένδρο. ανώμαλο ρήμα (praeter+eo) NEC TAMEN INTERDUM PUDEAT TENUISSE BIDENTEM pudeo-pudui-puditum-pudere: ντρέπομαι. ανώμαλο ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης increpo-increpavi /increpui-increpatum /increpitum-increpare: χτυπώ/πλήττω. ρήμα 1ης συζυγίας IAM MODO IAM POSSIM CONTENTUS VIVERE PARVO 25 contineo-continui-contentum-continere: κατέχω/είμαι αυτάρκης. longus-a-um: μακρός/εκτεταμένος. αρσενικού γένους praetereo-praeterivi και praeterii-praeteritum-praeterire: παρέρχομαι/παραλείπω.: canum) aestivus-a-um: θερινός. ρήμα 2ης συζυγίας vivo-vixi--vivere: ζω. απρόσωπο ρήμα 2ης συζυγίας fetus-us: το νεογνό. αρσενικού και θηλυκού γένους (κλίνεται ως εξής: bos-bovis-bovi-bovem-bos-bove. αρσενικού γένους piget-piguit-pigitum est-pigere: λυπούμαι. ρήμα 1ης συζυγίας bos-bovis: το βόδι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους rivus-i: η όχθη. θηλυκού και αρσενικού γένους (γενική πληθ. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους SED CANIS AESTIVOS ORTUS VITARE SUB UMBRA canis-is: ο σκύλος/(εδώ) ο Σείριος. 110 . ουσιαστικό δ’ κλίσης. επιφώνημα vinum-i: το κρασί. θηλυκού γένους DESERTUM OBLITA MATRE REFERRE DOMUM . ρήμα 2ης συζυγίας bidens-ntis: η δικέλλα.

desero-rui-rtum-ere: εγκαταλείπω, ρήμα 3ης συζυγίας
obliviscor-οblitus sum-oblivisci: αμελώ/ξεχνώ/αδιαφορώ, αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας
AT VOS EXIGUO PECORI , FURESQUE LUPIQUE,
pecus-oris: η αγέλη/το ζώο, ουσιαστικό γ’ κλίσης, ουδέτερου γένους
fur-furis: ο κλέφτης, ουσιαστικό γ’ κλίσης, αρσενικού γένους
lupus-i: ο λύκος, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένους
P ARCITE: DE MAGNO EST PRAEDA PETENDA GREGE .
parco-peperci (parsi)-parcitum (parsum)-parcere: λυπάμαι, ρήμα 3ης συζυγίας
praeda-ae: η λεία, ουσιαστικό α’ κλίσης, θηλυκού γένους
peto-petivi (ii)-petitum-petere: ζητώ, ρήμα 3ης συζυγίας
grex-egis: η αγέλη, ουσιαστικό γ’ κλίσης, αρσενικού γένους
HIC EGO PASTOREMQUE MEUM LUSTRARE QUOTANNIS

35

pastor-οris: ο βοσκός, ουσιαστικό γ’ κλίσης, αρσενικού γένους
ET PLACIDAM SOLEO SPARGERE LACTE P ALEM
placidus-a-um: ήρεμος/πράος/ήσυχος, επίθετο β’ κλίσης
soleo-solitus sum-solere: συνηθίζω, ημιαποθετικό ρήμα 2ης συζυγίας
spargo-sparsi-sparsum-spargere: πασπαλίζω/ραντίζω/σκορπίζω, ρήμα 3ης συζυγίας
lac-lactis: το γάλα, ουσιαστικό γ’ κλίσης, ουδέτερου γένους
Pales-is: η θεά Πάλη, κύριο όνομα γ’ κλίσης, θηλυκού γένους
ADSITIS, DIVI, NEU VOS E PAUPERE MENSA
adsum-adfui-adesse: είμαι παρών, σύνθετο του βοηθητικού ρήματος sum
mensa-ae: το δείπνο/το τραπέζι, ουσιαστικό α’ κλίσης, θηλυκού γένους
DONA NEC E PURIS SPERNITE FICTILIBUS .
donum-i: το δώρο, ουσιαστικό β’ κλίσης, ουδέτερου γένους
purus-a-um: φτωχός/αγνός/καθαρός, επίθετο β’ κλίσης
sperno-sprevi-spretum-spernere: χωρίζω/περιφρονώ, ρήμα 3ης συζυγίας
fictilis-fictilis-fictile: πήλινος, ουσιαστικοποιημένο επίθετο γ’ κλίσης
F ICTILIA ANTIQUUS PRIMUM SIBI FECIT AGRESTIS
antiquus-a-um: αρχαίος/απαρχαιωμένος, επίθετο β’ κλίσης
agrestis-is-e: αγρότης/άγριος/αγροτικός, ουσιαστικοποιημένο επίθετο γ’ κλίσης
P OCULA, DE FACILI CONPOSUITQUE LUTO.

40

poculum-i: το κύπελλο, ουσιαστικό β’ κλίσης, ουδέτερου γένους
facilis-facilis-facile: εύκολος, επίθετο γ’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ.: facilior-ior-ius, ΥΠΕΡΘ.: facillimus-a-um)
compono/conpono-composui-compositum-componere: συνάπτω/συνθέτω, ρήμα 3ης συζυγίας
lutum-i/lutus-i: η λάσπη/ο πηλός, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού/ουδέτερου γένους
NON EGO DIVITIAS PATRUM FRUCTUSQUE REQUIRO,

111

divitiae-arum: τα πλούτη, ουσιαστικό α’ κλίσης, θηλυκού γένους (μόνο στον πληθυντικό)
fructus-us: ο καρπός/η ωφέλεια, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένους
requiro-requisivi και requii-requisitum-requirere: ζητώ/αναζητώ, ρήμα 3ης συζυγίας
QUOS TULIT ANTIQUO CONDITA MESSIS AVO:
condo-condidi-conditum-condere: συγκεντρώνω/αποθηκεύω, ρήμα 3ης συζυγίας
messis-is: η εποχή της συγκομιδής, ουσιαστικό γ’ κλίσης, θηλυκού γένους
avus-i: ο παππούς/ο πρόγονος, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένους
P ARVA SEGES SATIS EST , SATIS REQUIESCERE LECTO
seges-etis: η καλλιέργεια/το χωράφι, ουσιαστικό γ’ κλίσης, θηλυκού γένους
requiesco-requievi-requietum-requiescere: ξεκουράζομαι/αναπαύομαι, ρήμα 3ης συζυγίας
lectus-i: το κρεβάτι, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένους
SI LICET ET SOLITO MEMBRA LEVARE TORO
membrum-i: το μέλος, ουσιαστικό β’ κλίσης, ουδέτερου γένους
levo-levavi-levatum-levare: ανακουφίζω/διευκολύνω, ρήμα 1ης συζυγίας
torus-i/torum-i: το κρεβάτι, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού/ουδέτερου γένους
QUAM IUVAT INMITES VENTOS AUDIRE CUBANTEM

45

iuvo-iuvi-iutum-iuvare: βοηθώ, ρήμα 1ης συζυγίας
inmitis-inmitis-inmite: άγριος, επίθετο γ’ κλίσης
ventus-i: ο άνεμος, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένους
audio-audivi-auditum-audire: ακούω, ρήμα 4ης συζυγίας
cubo-cubui-cubitum-cubare: ξαπλώνω, ρήμα 1ης συζυγίας
ET DOMINAM TENERO CONTINUISSE SINU
domina-ae: η κυρία, ουσιαστικό α’ κλίσης, θηλυκού γένους
tener-era-erum: μαλακός/νεαρός, επίθετο β’ κλίσης
contineo-continui-contentum-continere: κρατώ, ρήμα 2ης συζυγίας
AUT, GELIDAS HIBERNUS AQUAS CUM FUDERIT AUSTER,
gelidus-a-um: παγωμένος/κρύος, επίθετο β’ κλίσης
hibernus-a-um: χειμωνιάτικος, επίθετο β’ κλίσης
aqua-aquae: το νερό, ουσιαστικό α’ κλίσης, θηλυκού γένους
fudo-fudavi-fudatum-fudare: χύνω, ρήμα 1ης συζυγίας
Auster-i: ο νοτιάς, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένος
SECURUM SOMNOS IGNE IUVANTE SEQUI.
securus-a-um: ασφαλής, επίθετο β’ κλίσης
somnus-i: ο ύπνος, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένους
sequor-secutus sum-sequi: ακολουθώ, αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας
HOC MIHI CONTINGAT. S IT DIVES IURE, FUROREM
contingo-contigi-contactum-contingere: συμβαίνω/τυχαίνω, ρήμα 3ης συζυγίας

112

dives-divitis: πλούσιος, μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης
ius-iuris: το δίκαιο, ουσιαστικό γ’ κλίσης, ουδέτερου γένους
furor-oris: η τρέλα/το πάθος, ουσιαστικό γ’ κλίσης, αρσενικού γένους
QUI MARIS ET TRISTES FERRE POTEST PLUVIAS .

50

mare-maris: η θάλασσα, ουσιαστικό γ’ κλίσης, ουδέτερου γένους
tristis-tristis-triste: λυπημένος, επίθετο γ’ κλίσης
pluvia-ae: η βροχή, ουσιαστικό α’ κλίσης, θηλυκού γένους
QUANTUM EST AURI PEREAT POTIUSQUE SMARAGDI,

aurum-i: το χρυσάφι, ουσιαστικό β’ κλίσης, ουδέτερου γένους
pereo-perii-peritum-perire: πεθαίνω, ανώμαλο ρήμα
potis-potis-pote: ικανός/άξιος, επίθετο γ’ κλίσης
smaragdus-i: το σμαράγδι, ουσιαστικό β’ κλίσης, αρσενικού γένους
QUAM FLEAT OB NOSTRAS ULLA PUELLA VIAS .
fleo-flevi-fletum-flere: κλαίω, ρήμα 2ης συζυγίας
TE BELLARE DECET TERRA, MESSALLA, MARIQUE,
bello-bellavi-bellatum-bellare: πολεμώ, ρήμα 1ης συζυγίας
decet-decuit-decere: αρμόζει, απρόσωπο ρήμα 2ης συζυγίας
Messalla-ae: ο Μεσάλλας, κύριο όνομα α’ κλίσης, αρσενικού γένους
UT DOMUS HOSTILES PRAEFERAT EXUVIAS ;
hostilis-hostilis-hostile: εχθρικός/κρύος, επίθετο γ’ κλίσης
praefero-praetuli-praelatum-praeferre: προβλέπω/προτιμώ, ανώμαλο ρήμα
exuvia-ae: το λάφυρο, ουσιαστικό α’ κλίσης, θηλυκού γένους
ME RETINENT VINCTUM FORMOSAE VINCLA PUELLAE,

55

retineo-retinui-retentum-retinere: κρατώ/διατηρώ, ρήμα 2ης συζυγίας (re+teneo)
vincio-vinxi-vinctum-vincire: δένω, συνδέω, ρήμα 4ης συζυγίας
formosus-a-um: όμορφος, επίθετο β’ κλίσης
vinclum-i: ο δεσμός, ουσιαστικό β’ κλίσης, ουδέτερου γένους
ET SEDEO DURAS IANITOR ANTE FORES.
sedeo-sedi-sessum-sedere: κάθομαι, ρήμα 2ης συζυγίας
durus-a-um: σκληρός, επίθετο β’ κλίσης
ianitor-oris: ο φύλακας/ο φρουρός, ουσιαστικό γ’ κλίσης, αρσενικού γένους
foris-is: η πόρτα (κυρίως αυλής), ουσιαστικό γ’ κλίσης, θηλυκού γένους
NON EGO LAUDARI CURO , MEA DELIA; TECUM
laudo-laudavi-laudatum-laudari: επαινώ, ρήμα 1ης συζυγίας
curo-curavi-curatum-curare: φροντίζω/νοιάζομαι, ρήμα 1ης συζυγίας
DUM MODO SIM , QUAESO SEGNIS INERSQUE VOCER.
segnis-segnis-segne: αργόσχολος, επίθετο γ’ κλίσης

113

ρήμα 2ης συζυγίας TRISTIBUS ET LACRIMIS OSCULA MIXTA DABIS . ουδέτερου γένους virgo-inis: η παρθένα. lumen-inis: το φως. tristis-tristis-triste: λυπημένος. ουδέτερου γένους LUMINA. vincio-vinxi-vinctum-vincire: δένω. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης lacrima-ae: το δάκρυ. SUPREMA MIHI CUM VENERIT HORA. ουσιαστικό α’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας deficio-defeci-defectum-deficere (de+facio): απογοητεύω. LECTO. ρήμα 3ης συζυγίας parco-peperci/parsi-parcitum/parsum-parcere: λυπάμαι/δείχνω οίκτο. DELIA. αρσενικού/θηλυκού γένους ILLO NON IUVENIS POTERIT DE FUNERE QUISQUAM 65 iuvenis-is: ο νεαρός/η νεαρή.iners-ertis: αδρανής/τεμπέλης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. NON VIRGO. ρήμα 1ης συζυγίας cor-cordis: η καρδιά. ουδέτερου γένους misceo-miscui-mixtum-miscere: αναμειγνύω. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους silex-icis: ο βράχος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους ferrum-i: ο σίδηρος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 4ης συζυγίας sto-steti-statum-stare: στέκομαι. SED PARCE SOLUTIS manes-manium: οι ψυχές. ρήμα 3ης συζυγίας 114 . ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους osculum-i: το φιλί. NEQUE IN TENERO STAT TIBI CORDE SILEX. ουδέτερου γένους VINCTA. αρσενικού/θηλυκού γένους funus-eris: η κηδεία. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας quaeso-quaesivi-quaesitum-quaesere: παρακαλώ/ζητώ. συνδέω. fleo-flevi-fletum-flere: κλαίω. θηλυκού γένους siccus-a-um: στεγνός. ρήμα 1ης συζυγίας hora-ae: η ώρα/η εποχή. αρσενικού γένους (μόνο στον πληθυντικό) laedo-laesi-laesum-laedere: πληγώνω. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης voco-vocavi-vocatum-vocare: καλώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. SICCA REFERRE DOMUM . ρήμα 2ης συζυγίας F LEBIS: NON TUA SUNT DURO PRAECORDIA FERRO praecordia-ae: το στήθος. ρήμα 2ης συζυγίας ardeo-arsi-arsum-ardere: καίω. ρήμα 3ης συζυγίας F LEBIS ET ARSURO POSITUM ME. ουσιαστικό γ’ κλίσης. 60 morior-mortuus sum-mori: πεθαίνω. ελλειπτικό ρήμα TE SPECTEM . ουσιαστικό γ’ κλίσης. specto-spectavi-spactatum-spectare: παρακολουθώ. επίθετο β’ κλίσης TU MANES NE LAEDE MEOS. θηλυκού γένους TE TENEAM MORIENS DEFICIENTE MANU. ουσιαστικό α’ κλίσης.

CUPIDIS VOLNERA FERTE VIRIS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους NON PUDET ET RIXAS INSERUISSE IUVAT . rixa-ae: ο καβγάς. ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 4ης συζυγίας (ad+operio) caput-itis: το κεφάλι. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης vulnus-eris: η πληγή. επίθετο γ’ κλίσης tracto-tractavi-tractatum-tractare: θεραπεύω. crinis-is: τα μαλλιά. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους (σχηματίζει τη γενική πληθυντικού σε – um και –ium) DICERE NEC CANO BLANDITIAS CAPITE. ουδέτερου γένους 115 . ρήμα 3ης συζυγίας HIC EGO DUX MILESQUE BONUS: VOS. ρήμα 1ης συζυγίας frango-fregi-fractum-frangere: σπάω. αρσενικού γένους miles-itis: ο στρατιώτης. χρονικό επίρρημα fatum-i: η μοίρα. τοπικό επίρρημα cupidus-a-um: άπληστος/πλεονέκτης. θηλυκού γένους INTEREA. θηλυκού γένους insero-inserui-insitum-inserere: εισάγω. ουσιαστικό α’ κλίσης. IUNGAMUS AMORES: interea: εν τω μεταξύ. θηλυκού γένους NUNC LEVIS EST TRACTANDA VENUS. ουδέτερου γένους IAM SUBREPET INERS AETAS. ρήμα 3ης συζυγίας postis-is: η πόρτα/ο στύλος της πόρτας. ουσιαστικό α’ κλίσης. DUM FRANGERE POSTES levis-levis-leve: απαλός. ουσιαστικό γ’ κλίσης. 70 mors-mortis: ο θάνατος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους gena-ae: το μάγουλο. procul: μακριά. αρσενικού γένους signum-i: η σημαία/το λάβαρο. ουδέτερου γένους tuba-ae: η σάλπιγγα. DELIA. θηλυκού γένους adoperio-adopertuus sum-adoperiri: κρύβω. NEC AMARE DECEBIT . ουδέτερου γένους sino-sivi-situm-sinere: επιτρέπω. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. PARCE GENIS . SIGNA TUBAEQUE . ρήμα 3ης συζυγίας iungo-iunxi-iunctum-iungere: ενώνω. ρήμα 3ης συζυγίας aetas-atis: η ηλικία. DUM FATA SINUNT. ουσιαστικό α’ κλίσης. canus-a-um: άσπρος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους ITE PROCUL. 75 dux-ducis: ο ηγέτης. επίθετο β’ κλίσης blanditia-ae: η φιλοφροσύνη.solvo-solvi-solutum-solvere: λύνω. ρήμα 3ης συζυγίας CRINIBUS ET TENERIS . subrepo-subrepsi-subreptum-subrepere: σέρνομαι. ρήμα 3ης συζυγίας IAM VENIET TENEBRIS MORS ADOPERTA CAPUT.

που συναντούμε τόσο στην επικούρεια όσο και στη στωική φιλοσοφία.F ERTE ET OPES: EGO CONPOSITO SECURUS ACERVO ops-opis: η δύναμη. κεφ. Γλυπτά του Πριάπου με μεγάλα. των κήπων και των ανδρικών γεννητικών οργάνων. despicio-despexi-despectum-despicere: περιφρονώ. 8. inerti: Μια ακόμα λέξη με ιδιαίτερο συμβολισμό ειδικά όταν σχετίζεται. otium). 3. Ήταν γιος του Διονύσου και της Αφροδίτης. labor: Λέξη με πολλαπλούς συμβολισμούς για τους Ρωμαίους. στοχαστικού βίου (vita contemplativa) με επίκεντρο την επιστροφή στη φύση και την απόλαυση των αγαθών που αυτή προσφέρει. Στο ιδανικό αυτό ενός λιτού και ολιγαρκούς τρόπου ζωής (contentus vivere parvo-25). θηλυκού γένους ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ: Εμπνευσμένος σε μεγάλο βαθμό από το βουκολικό τοπίο των Εκλογών και των Γεωργικών του Βιργιλίου. θηλυκού γένους (ελλειπτικό στον ενικό) acervo-acervavi-acervatum-acervare: συλλέγω. Για το πορτρέτο του pauper amans. ρήμα 3ης συζυγίας dis-ditis: πλούσιος. τον γάμο και τη μητρότητα. Priapus: Στην ελληνική μυθολογία ο Πρίαπος ήταν θεός της γονιμότητας.θεά των Ρωμαίων που προστάτευε τη γεωργία αλλά και τη γονιμότητα. Από τους πρώτους στίχους (1-10) γίνεται εμφανής μέσω ενός οικείου από την αρχαϊκή ποίηση αφηγηματικού σχήματος. paupertas: Στην ελεγειακή γλώσσα η paupertas δεν συνεπάγεται τόσο τη φτώχεια και τη στέρηση βασικών αγαθών όσον έναν λιτό και απέριττο τρόπο ζωής. απραξίας και νωχελικότητας (βλ. όπως εδώ. την Ωδή 1. τον θεό των αγρών και των κοπαδιών (arvorum pecorisque deus. καθώς στην περίπτωση ενός στρατιώτη συνδυάζει την έννοια του καθήκοντος με αυτή του μόχθου και των κακουχιών του πολέμου. η αντιδιαστολή της ενεργούς ζωής (vita activa) με σκοπό την απόκτηση πλούτου και δόξας διαμέσου της ενασχόλησης με τον πόλεμο και ενός ήρεμου. στην εισαγωγική ελεγεία της συλλογής του (29 π. Martia: Η θητεία στον ρωμαϊκό στρατό πρόσφερε σε πολλούς Ρωμαίους. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης fames-is: η πείνα. με έναν τρόπο ζωής (vita) προσδίδοντας σε αυτόν χαρακτηρισττικά αδράνειας. Virg. ουσιαστικό γ’ κλίσης. των οπωροφόρων δέντρων. Από την άλλη πλευρά. ο Τίβουλλος προσθέτει όμως και ερωτική διάσταση. βλ. ιθυφαλλικά γεννητικά όργανα ήταν τοποθετημένα σε κήπους 116 .Χ.) ο Τίβουλλος ονειρεύεται να ζήσει τον απλό βίο ενός αγρότη της υπαίθρου καλλιεργώντας τη γη που κληρονόμησε. Το φυσικό στοιχείο είναι αυτό που κυριαρχεί σε ένα ποίημα που αποτελεί έναν ύμνο στην αγροτική ζωή και τον έρωτα. έναν εύκολο τρόπο πλουτισμού. Βλ. ρήμα 1ης συζυγίας DESPICIAM DITES DESPICIAMQUE FAMEM . προστάτης των οικόσιτων ζώων. του priamel (απόρριψη μιας σειράς βιοθεωρητικών επιλογών προκειμένου ο ποιητής να αντιπαραθέσει την προσωπική του γνώμη σ’ αυτό που οι άλλοι θεωρούν ωραίο).29 του Ορατίου. deo: O Τίβουλλος αναφέρεται ίσως στον Silvanus. του φτωχού δηλαδή εραστή-ποιητή.3. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ιδίως εκείνους που ανήκαν στην τάξη των ιππέων.601) Ceres: Πρόκειται για την -αντίστοιχη της θεάς Δήμητρας. απορρίπτοντας ταυτόχρονα κάθε παραδοσιακή ρωμαϊκή αξία. που συχνά υιοθετούν οι ελεγειακοί ποιητές προκειμένου να αναδείξουν τα αγνά τους αισθήματα για τις αγαπημένες τους. για τους νεωτερικούς και τους ελεγειακούς ποιητές η λέξη ήταν ταυτόσημη του ποιητικού μόχθου. Aen.

Prop. Africus (νοτιοδυτικός άνεμος). και βρίσκεται στο νότιο ημισφαίριο του ουρανού.3. όπου ο Προπέρτιος αντιδρά με μεγαλύτερη δυσφορία στη δική του ερωτική υποδούλωση. Σιρόκος) και Zephyrus (δυτικός άνεμος. όπως συνέβη με τον Βιργίλιο και τον Προπέρτιο. Lares Patrii. στίχ. βλ. Κατά τη διάρκεια της γιορτής. Από άλλες ελεγείες συμπεραίνουμε ότι ο Τίβουλλος είχε συμμετάσχει στην εκστρατεία αυτή (1. 3. βλ. βλ. έπληξε και τον Τίβουλλο. Περισσότερο δημοφιλής. 1. 3.5. 31.10). Palem: Πρόκειται για την θεά Πάλη. το κεφ.6 του πρώτου βιβλίου. προς τιμήν της οποίας εορτάζονταν στις 21 Απριλίου τα Παλίλια. Lares Privati. Θεωρούνταν γιοι του Mercurius και της Lara. ήταν Ρωμαίος στρατηγός ο οποίος είχε εκστρατεύσει εναντίον των Ακουϊτανών το 27 π. satis requiescere lecto: Πρβ. οι βοσκοί κρατούσαν κλαδιά δάφνης και ράντιζαν με νερό το έδαφος. Lares Domestici. Valerius Messalla Corvinus. Lares Rurales. 27-8.και χωράφια για να εγγυηθούν μια άφθονη σοδειά. την οποία επίσης συναντούμε στα ποιήματα 2. επειδή ο ίδιος είναι αιχμάλωτος του έρωτα. Lares Compitalicii ή Compitales (λατρεύονταν σε βωμούς κοντά σε σταυροδρόμια). longae deditus esse viae: O Tίβουλλος εδώ φαίνεται να ομολογεί ότι έχει και ο ίδιος αναγκαστεί να στρατευθεί (αναφερόμενος ίσως στην εκστρατεία εναντίων των Ακουϊτανών υπό την ηγεσία του Μεσσάλα. Συνεπώς η αγροτική ζωή προβάλλεται περισσότερο ως ζητούμενο παρά ως απτή πραγματικότητα. Αquilo (βορειοανατολικός) Messala: Ο M. διότι η ανατολή του σηματοδοτούσε την έλευση θερινού καύσωνα. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι τούς τιμούσαν τοποθετώντας μικρά αγάλματά τους στις οροφές των κατοικιών. Οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν αυτές τις μέρες «κυνικά καύματα» επειδή μόνο τα σκυλιά (κύνες) τολμούσαν να βγουν έξω. ο Πρίαπος ήταν στους Ρωμαίους.Χ. Lares Grundules. felicis…agri: Eίναι αμφίβολο αν η δήμευση των αγρών στην οποία προχώρησε ο Οκταβιανός μετά τη μάχη των Φιλίππων το 42 π.3). Delia: Για τη φιγούρα της Δηλίας. που προστάτευαν την οικία. Lares Familiares. Zέφυρος). καθώς υμνεί τον θρίαμβο του Μεσάλλα (1.1-4. Σείριος είναι ο πιο λαμπερός μετά τον ήλιο. κεφ. ενώ χρησίμευαν και ως σκιάχτρα για να διώχνουν τα πουλιά. Lares Praestites (λατρεύονταν ως προστάτες του κράτους).6. Οι Λάρητες διακρίνονταν σε Lares Augusti. Lares Militares. Αuster: Νότιος άνεμος (Όστρια) στα λατινικά. Eurus (νοτιοανατολικός. παρακάτω σχόλ. Πιθανότατα εδώ ο Τίβουλλος χρησιμοποιεί τη φτώχεια και την εικόνα του φτωχού εραστή-ποιητή στο πλαίσιο της ελεγειακής θεματολογίας (βλ. Αυτό αποδεικνύεται και από μια συλλογή με περίπου 95 ποιήματα και επιγράμματα της ρωμαϊκής περιόδου με τίτλο Corpus Priapeorum. Σύμφωνα με το εθιμοτυπικό της γιορτής. 3. οι Ρωμαίοι άναβαν επίσης φωτιές με άχυρα και πηδούσαν τρεις φορές από πάνω για να εξαγνιστούν. την οικογένεια. Εξαιτίας της λαμπρότητάς του έκανε εντύπωση σε πολλούς λαούς και αποτέλεσε κομμάτι της κουλτούρας τους. Το όνομά του σημαίνει «καυτός».1. Lares Genii. Το έθιμο με τις φωτιές επιβιώνει ως σήμερα. 117 . Lares: Οι Λάρητες ήταν οι «εφέστιοι θεοί» των αρχαίων Ρωμαίων.Χ. Lares Permarini (προστάτες των θαλασσινών ταξιδιών). 53) και πιθανότατα καλείται να το πράξει εκ νέου.3). κεφ. Πρβ. Canis: O αστερισμός Μέγας Κύων ή.Χ. Lares Viales (προστάτες των στρατιωτών σε περίπτωση εκστρατείας). Cat. Οι υπόλοιποι άνεμοι ήταν συνήθως γνωστοί ως Boreas (Βοριάς-Τραμουντάνα). όταν καταργήθηκε με απόφαση της Ζ’ Οικουμενικής Συνόδου. στον λογοτεχνικό κύκλο του οποίου είχε ενταχθεί ο Τίβουλλος. Η γιορτή διατηρήθηκε μέχρι το 787 μ.7) vinctum formosae vincla puellae: H μεταφορά παραπέμπει εύγλωττα στο μοτίβο της ερωτικής υποδούλωσης (servitium amoris. ωστόσο. την προστάτιδα των ποιμνίων για τους Ρωμαίους. O Tίβουλλος δηλώνει αδυναμία να ακολουθήσει τον Μεσάλλα στο νέο του πολεμικό εγχείρημα. την πόλη ή ακόμη και τους αγρούς.10:desiderato acquiescimus lecto. αν και ο Τίβουλλος εδώ αναφέρει ότι ο βοσκός του ράντισε με γάλα το έδαφος (lacte-36). όπως είναι γνωστότερος.

miles (75). / ut mihi non ullo pondere terra foret. 1. Βλ.25-6 του Προπέρτιου που προτιμά επίσης το τέλος της ζωής του να τον βρει παραδομένο στον έρωτα: me sine. 1. vincla (55). quem semper voluit fortuna iacere.segnis inersque: Και τα δυο επίθετα προέρχονται από τη στρατιωτική γλώσσα. Η inertia σταδιακά εξελίχθηκε σε terminus technicus για να αποδώσει τον τρόπο ζωής του ελεγειακού εραστή. εδώ Οβίδιος Am. αλλά και από λέξεις με πολεμικές ή στρατιωτικές αποχρώσεις που βρίσκονται διάσπαρτες σε ολόκληρο το ποίημα: traducat (5). moriens: Η απαξιώση ενός ένδοξου θανάτου στο πεδίο της μάχης θυμίζει εδώ τους στίχ. Πρβ. Manes: Οι Manes (από αρχαϊκό λατινικό manus= «καλό») ήταν οι ψυχές των νεκρών που συχνά παρουσιάζονταν μετενσαρκωμένες ή ως φαντάσματα. αν η Δηλία θρηνήσει περισσότερο την απώλεια του αγαπημένου της Τιβούλλου. θα ταλαιπωρήσει τα μαλλιά της και τα μάγουλά της με αποτέλεσμα η ευαίσθητη ψυχή του Τιβούλλου να αναστατωθεί βλέποντας την ομορφιά της να αλλοιώνεται. Πρβ. / ultimus et posito staret amore lapis. vinctum. iners (58) και εδώ dux.9. Το νόημα του διστίχου 67-8 είναι ότι. / huic animam extremam reddere nequitiae.25-6: Non ego sum laudi. nec amare decebit: H ιδέα ότι ο έρωτας δεν αρμόζει στα γεράματα είναι οικεία στην ελεγεία. Flebis et arsuro positum me. Prop.19-24: illic si qua meum sepelissent fata dolorem.6. όπου χαρακτηρίζουν τον δειλό και φυγόπονο στρατιώτη. / illa meum extremo clamasset pulvere nomen. Delia. non natus idoneus armis: / hanc me militiam fata subire volunt. iners aetas.4: turpe senilis amor. / molliter et tenera poneret ossa rosa. 1. segnis. 118 . ιδίως την 1. lecto: H εικόνα της puella να θρηνεί στον τάφο του αγαπημένου της εραστή-ποιητή είναι κοινό θέμα στον Προπέρτιο.17. dux milesque bonus: To πορτρέτο του εραστή-στρατιώτη που ξεκάθαρα πλέον προβάλλει εδώ ο Τίβουλλος έχει ήδη φιλοτεχνηθεί υπαινικτικά στους στίχους 45-58. / illa meo caros donasset funere crines.6.

ne tibi neglecti mittant mala somnia manes. sed magnifice mihi magna locuto excutiunt clausae fortia uerba fores. tu me mihi dira precari cogis et insana mente nefanda loqui. maestaque sopitae stet soror ante torum. cum tenues hamos abdidit ante cibus: spes etiam ualida solatur compede uinctum: crura sonant ferro. illa mihi sancta est. ipse leuem galea qui sibi portet aquam. sed canit inter opus: spes facilem Nemesim spondet mihi. LIBER II . haec captat harundine pisces. magna loquor. illius ad tumulum fugiam supplexque sedebo et mea cum muto fata querar cinere. ipsa puella bona est. ne uincas. pes tamen ipse redit. spes sulcis credit aratis semina quae magno faenore reddat ager: haec laqueo uolucres. sis mihi lenta ueto. cum telis ad latus ire uolet? ure. sed negat illa. ei mihi. haec negat esse domi: saepe. languere puellam nuntiat aut aliquas extimuisse minas. tunc morior curis. atque iterum erronem sub tua signa uoca. illius dona sepulcro et madefacta meis serta feram lacrimis. non feret usque suum te propter flere clientem: illius ut uerbis. iuraui quotiens rediturum ad limina numquam! cum bene iuraui. ego cum dominae dulces a limine duro agnosco uoces. fractas utinam tua tela sagittas. quot teneatue modis: 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 119 . iam mala finissem leto. quisue meam teneat. ne dominae luctus renouentur acerbi: non ego sum tanti. ploret ut illa semel. ualeatque Venus ualeantque puellae: et mihi sunt uires et mihi laeta tuba est. parce. castra peto. extinctas aspiciamque faces! tu miserum torques. qualis ab excelsa praeceps delapsa fenestra uenit ad infernos sanguinolenta lacus. si licet. acer Amor. per immatura tuae precor ossa sororis: sic bene sub tenera parua quiescat humo.ALBIUS TIBULLUS. dura puella. puer.ELEGIA VI Castra Macer sequitur: tenero quid fiet Amori? sit comes et collo fortiter arma gerat? et seu longa uirum terrae uia seu uaga ducent aequora. lena necat miserum Phryne furtimque tabellas occulto portans itque reditque sinu: saepe. nec lacrimis oculos digna est foedare loquaces: lena nocet nobis. tunc mens mihi perdita fingit. quod si militibus parces. desino. deam. tua qui ferus otia liquit. quaeso. spes alit agricolas. sed credula uitam spes fouet et fore cras semper ait melius. erit hic quoque miles. ubi nox mihi promissa est.

στο όνομα της αδικοχαμένης αδελφής σου! Ας είναι ελαφρύ το χώμα που την σκεπάζει τα τρυφερά οστά της. η Ελπίδα τον κάνει στα αυλάκια που άνοιξε το αλέτρι να εμπιστεύεται τους σπόρους του για να τους επιστρέψει πολλαπλάσιους το χωράφι του. θα θελήσει στο πλευρό ενός θνητού να σταθεί με τα βέλη του. ας ήταν μια φορά άοπλο να σε δω! Σπασμένα τα βέλη σου και δίχως φλόγα τους δαυλούς σου να αντικρύσω! 15 Στη δυστυχία μου μέσα. mouerit e uotis pars quotacumque deos. Και φέρ’ τον ξανά πίσω τον λιποτάκτη κάτω από τις διαταγές σου. το βήμα μου πίσω σ’ αυτήν με φέρνει. η σάλπιγγα για μένα είναι φτιαγμένη! 10 Μεγάλα λόγια λέω! Όμως. κορίτσια! Έχω και εγώ κότσια. Και τώρα ο Έρωτας τι θα απογίνει. σαν τα ξεστομίσω ο αλαζόνας βουβαίνομαι και τα χάνω μόλις «φάω» πόρτα! Πόσες φορές ορκίστηκα ποτέ να μην ξαναπατήσω στο κατώφλι της! Παρά τους όρκους μου. δεν θα έπρεπε να τα βάζεις με τη θεά. 5 Όμως. σε χαιρετώ! Έχετε γεια. που κάτω από το δόλωμα κρύβει ένα ψιλό αγκίστρι. εσύ με βασανίζεις και κατάρες με κάνεις να ξεστομίζω και βλασφημίες βαριές από το τρελαμένο μου μυαλό. αν για τους στρατιώτες έχεις συμπάθεια. lena. Η Ελπίδα δίνει παρηγοριά στον σκλάβο που είναι δεμένος με αλυσίδες. 25 Η Ελπίδα μου υπόσχεται πως η Νέμεσις θα είναι καλή μαζί μου. να καταταγώ και εγώ στο στρατό. σκληρό μου κορίτσι. όμως. θα του βαστάζει μήπως και τα όπλα. Κι αν πρόκειται εκείνος να διασχίσει ατέλειωτες στεριές ή φουρτουνιασμένες θάλασσες. στην κάσκα μου και εγώ να κουβαλάω δροσερό νεράκι. Λυπήσου με. Στο μνήμα της δώρα και στεφάνια από τα δάκρυά μου ποτισμένα θα της φέρω. αυτή τα ψάρια οδηγεί στο καλάμι. βάλε φωτιά σε εκείνον που παράτησε την ξεγνοιασιά σου. 20 Η Ελπίδα θρέφει τον γεωργό. Φεύγω για τον πόλεμο! Αφροδίτη μου. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο Μάκρος πάει στον πόλεμο. Αχ. Στα πόδια του τρίζουν τα σίδερα. Σκληρέ Έρωτα. Από καιρό θα είχα βάλει τέλος στα δεινά μου με τον θάνατο. 120 30 . precor diras: satis anxia uiuas. Αλλά η Ελπίδα προσφέρει θαλπωρή και λέει πως το αύριο καλύτερο θα ’ναι. μα εκείνος μπορεί στη δουλειά να τραγουδά. Ω.tunc tibi. Έρωτα. αλλά εκείνη λέει όχι. Για μένα είναι ιερή. Θα πάει μαζί του ως συνοδός. Αυτή παρασύρει τα πουλιά.

ουδέτερου γένους ET SEU LONGA UIRUM TERRAE UIA SEU UAGA DUCENT vagus-a-um: περιλανώμενος/(μτφ)αβέβαιος-αμφίβολος. μου ανακοινώνει ότι το κορίτσι μου είναι αδιάθετο ή πως κάτι τάχα τη φοβίζει. καθώς με νοιάζεται. επίθετο β’ κλίσης 121 50 . 45 Πολλές φορές. Και δεν θα με αφήσει. αρκεί οι θεοί έστω και ένα μέρος από τις προσευχές μου να εισακούσουν. εξαιτίας σου να θρηνώ για πάντα Τα λόγια της άκου και μην είσαι αναίσθητη απέναντί μου. να πρηστούν από τα δάκρυα! Η μεσάζουσα είναι η καταστροφή μας! Το κορίτσι μου είναι μια χαρά κοπέλα! Αυτή η μαστροπός. tener-a-um: τρυφερός. και σκέφτομαι με το παλαβό μυαλό μου ποιος είναι αυτός που την καλή μου έχει στην αγκαλιά του και τι της κάνει. 40 Φτάνει άλλο! Στο κορίτσι μου δεν θέλω να θυμίσω πίκρες. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ CASTRA MACER SEQUITUR : TENERO QUID FIET AMORI? sequor-secutus sum-sequi: ακολουθώ. είναι που μου βάζει εμπόδια στα κρυφά πηγαινοφέρνοντας τα ραβασάκια μας μες στον κόρφο της. ενώ μου έχει δοθεί η υπόσχεση μιας νύχτας. ρήμα αποθετικό 3ης συζυγίας. αρσενικού και θηλυκού γένους collum-i: o λαιμός. Άλλες φορές πάλι. Τότε εγώ παθαίνω από την αγωνία. Τότε είναι που σε καταριέμαι. όταν αναγνωρίζω μέσα από τη σκληρή την πόρτα τη γλυκιά φωνή της αγαπημένης μου. η Φρύνη. 35 Μήπως η ψυχή της αναστατωθεί και ευθύς σου στείλει άσχημα όνειρα και την δεις στον ύπνο σου να στέκεται θλιμμένη μπροστά από το κρεβάτι σου. Ούτε ένα δάκρυ της δεν αξίζω ακόμη! Δεν αξίζει τα μάτια της. μαστροπέ! Μακάρι μες στον φόβο να ζεις πάντα. ουσιαστικό β’ κλίσης. εκείνη μου λέει πως η καλή μου δεν είναι μέσα.Στον τάφο της θα βρω καταφύγιο και θα σταθώ ικέτης και στη σιωπηλή της στάχτη της τη μοίρα μου θα κλαίω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. Όπως τότε που έπεσε απ’ το υψηλό παράθυρο και κι αιμόφυρτη έφτασε στις λίμνες του κάτω κόσμου. επίθετο β’ κλίσης SIT COMES ET COLLO FORTITER ARMA GERAT ? comes-itis: ο/η συνοδός. μ’ ένα βλέμμα όλο λόγια.

ουσιαστικό β’ κλίσης. αρεσενικού γένους signum-i: η σημαία/το λάβαρο. ρήμα 3ης συζυγίας miles-itis: ο στρατιώτης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας IURAUI QUOTIENS REDITURUM AD LIMINA NUMQUAM ! iuro-iuravi και iuratus sum-iuratum-iurare: ορκίζομαι/υπόσχομαι. ρήμα 3ης συζυγίας ATQUE ITERUM ERRONEM SUB TUA SIGNA UOCA . ουσιαστικό β’ κλίσης. erro-onis: ο περιπλανώμενος. ρήμα 3ης συζυγίας castra-orum: το στρατόπεδο.AEQUORA. 5 uro-ussi-ustum-urere: καίω. επίθετο γ’ κλίσης galea-ae: το κράνος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους 122 . ουδέτερου γένους (castrum-i: φρούριο) ET MIHI SUNT UIRES ET MIHI LAETA TUBA EST. ρήμα 4ης συζυγίας limen-inis: το κατώφλι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους linquo-liqui-lictum-linquere: αφήνω/εγκαταλείπω. QUAESO. ουσιαστικό α’ κλίσης. ERIT HIC QUOQUE MILES . ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους MAGNA LOQUOR . επίθετο β΄κλίσης tuba-ae: η σάλπιγγα. SED MAGNIFICE MIHI MAGNA LOCUTO loquor-locutus sum-loqui: μιλώ. ουδέτερου γένους URE. ρήμα 1ης συζυγίας redeo -redii-reditum-redire: επιστρέφω. θηλυκού γένους CASTRA PETO . ρήμα 3ης συζυγίας quaeso-quaesivi-quaesitum-quaesere: παρακαλώ/ζητώ. τύπος του ρ. ελλειπτικό ρήμα (αρχ. επίθετο β’ κλίσης otium-ii: η ραστώνη/η ανάπαυλα. αρσενικού γένους IPSE LEUEM GALEA QUI SIBI PORTET AQUAM . ρήμα 3ης συζυγίας claudo-clausi-clausum-claudere: κλείνω. PUER. excutio-excussi-excussum-excutere: εκδιώκω/πετάω έξω. parceo-parcui--parcere: λυπάμαι. 10 laetus-a-um: χαρούμενος. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας EXCUTIUNT CLAUSAE FORTIA UERBA FORES . ουδέτερου γένους QUOD SI MILITIBUS PARCES . quaero) ferus-a-um: άγριος. UALEATQUE VENUS UALEANTQUE PUELLAE: valeo-valui-valitum-valere: είμαι δυνατός/υγιής. levis-levis-leve: ελαφρύς. CUM TELIS AD LATUS IRE UOLET ? aequor-oris: το πέλαγος. TUA QUI FERUS OTIA LIQUIT . ρήμα 2ης συζυγίας peto-petivi(petii)-petitum-petere: αναζητώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους latus-eris: η πλευρά (εδώ του σώματος).

) αυτός που δεν λέγεται / υβριστικός (<ne+αρχ. ρήμα 3ης συζυγίας precor-precatus sum-precari: εύχομαι/ζητώ/εκλιπαρώ. SED CREDULA UITAM letum-i: ο θάνατος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας telum-i: το τόξο. TU ME MIHI DIRA PRECARI torqueo-torsi-tortum-torquere: τρέπω/στρέφω/ (μτφ. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας dirus-a-um: φριχτός/αποτρόπαιος. αρσενικού γένους (<αρχ. HAEC CAPTAT HARUNDINE PISCES . PES TAMEN IPSE REDIT . ρήμα 3ης συζυγίας mens-mentis: ο νους. αρσενικού γένους credo-credidi-creditum-credere: πιστεύω/ (μτφ. cogo-coegi-coactum-cogere: αναγκάζω. ουδέτερου γένους SI LICET . ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους TU MISERUM TORQUES . επίθετο β’ κλίσης COGIS ET INSANA MENTE NEFANDA LOQUI . ρήμα 3ης συζυγίας aspicio-aspexi-aspectum-aspicere: παρατηρώ/βλέπω. pes-pedis: το πόδι. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους 123 . όλκος) agricola-ae: o αγρότης. αρσενικού γένους ACER AMOR. ρ. χρονικό επίρρημα SPES ALIT AGRICOLAS .) αυξάνομαι. for=μιλώ) IAM MALA FINISSEM LETO. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους fīnio-finivi/ii-finitum-finire: τελειώνω. 20 foveo-fovi-fotum-fovere: θερμαίνω/ (μτφ. ρήμα 4ης συζυγίας SPES FOUET ET FORE CRAS SEMPER AIT MELIUS . ρήμα 3ης συζυγίας aro-aravi-aratum-arare: οργώνω. ρήμα 3ης συζυγίας fax-facis: ο δαυλός. 15 frango-fregi-fractum-frangere: σπάω. laqueus-i: η παγίδα. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας SEMINA QUAE MAGNO FAENORE REDDAT AGER : semen-inis: o σπόρος.CUM BENE IURAUI . FRACTAS UTINAM TUA TELA SAGITTAS .) στηρίζω cras: αύριο. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους faenus-oris: το κόστος/ο τόκος. SPES SULCIS CREDIT ARATIS sulcus-i: το αυλάκι που δημιουργείται κατά το όργωμα. ουσιαστικό γ’ κλίσης.) βασανίζω. ουδέτερου γένους HAEC LAQUEO UOLUCRES . ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους nefandus-a-um: (κυριολ. EXTINCTAS ASPICIAMQUE FACES ! ex(s)tinguo-extinxi-extinctum-extinguere: σβήνω κάτι που καίγεται.

ουσιαστικό γ’ κλίσης. σπονδή) nego-negavi-negatum-negare: αρνούμαι. ρήμα 4ης συζυγίας CRURA SONANT FERRO . ουδέτερου γένους cano-cecini-cantum-ere: τραγουδώ. vinco-vici-victum-vincere: νικώ. ουδέτερου γένους (γεν. γ’ κλίσης capio-cepi-captum-capere: πιάνω. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους piscis-is: το ψάρι. DEAM . ουδέτερου γένους ferrum-i: το σίδερο. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό αρσενικού και θηλυκού γένους. ουσιαστικό γ’ κλίσης. PER IMMATURA TUAE PRECOR OSSA SORORIS : os-ossis: το οστό. θηλυκού γένους vincio-vinxi-vinctum-vincire: δένω. 30 quiesco-quievi-quietum-quiescere: κοιμάμαι/αναπαύομαι. πληθ. αρσενικού γένους SIC BENE SUB TENERA PARUA QUIESCAT HUMO . ρήμα 3ης συζυγίας humus-i: η γη. επίθετο β’ κλίσης sertum-i: το στεφάνι. αρσενικού γένους CUM TENUES HAMOS ABDIDIT ANTE CIBUS : hamus-i: το αγκίστρι. SED CANIT INTER OPUS : crus-cruris: το πόδι. ουδέτερου γένους ET MADEFACTA MEIS SERTA FERAM LACRIMIS . ουδέτερου γένους 124 . θηλυκού γένους ILLA MIHI SANCTA EST . αρσενικού γένους abdo-abdidi-abditum-abdere: κρύβω. ρήμα 3ης συζυγίας harundo-inis: το καλάμι. madefactus-a-um: βρεγμένος/υγρός. ρήμα 3ης συζυγίας SPES ETIAM UALIDA SOLATUR COMPEDE UINCTUM : 25 solor-solatus sum-solare: παρηγορώ. ουσιαστικό β’ κλίσης. SED NEGAT ILLA . ILLIUS DONA SEPULCRO sanctus-a-um: ιερός. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας validus-a-um: δυνατός/ισχυρός. ουσιαστικό γ’ κλίσης.: ossium) sopor-oris: ο ύπνος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. DURA PUELLA . ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης κλίσης (<αρχ. επίθετο β’ κλίσης compes-edis: η αλυσίδα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης spondeo-spopondi-sponsum-spondere: υπόσχομαι. επίθετο β’ κλίσης sepulcrum-i: ο τάφος. ρήμα 3ης συζυγίας PARCE . ρήμα 1ης συζυγίας EI MIHI .volucer-cris: το πτηνό. facilis-facilis-facile: εύκολος. NE UINCAS . ρήμα 3ης συζυγίας SPES FACILEM NEMESIM SPONDET MIHI . ουσιαστικό γ’ κλίσης.

αρσενικού γένους sanguinolentus-a-um: αιμόφυρτος. ρήμα 3ης συζυγίας somnium-ii: το όνειρο. ρήμα 3ης συζυγίας cinis-eris: η στάχτη από την καύση νεκρού. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης DESINO. ρήμα 1ης συζυγίας NE TIBI NEGLECTI MITTANT MALA SOMNIA MANES . ρήμα 1ης συζυγίας 125 . ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους sedeo-sedi-sessum-sedere: κάθομαι. αρσενικού γένους MAESTAQUE SOPITAE STET SOROR ANTE TORUM . αρσενικού γένους NON FERET USQUE SUUM TE PROPTER FLERE CLIENTEM : 35 fleo-evi-etum-ere: οδύρομαι. lentus-a-um: απαθής/αναίσθητος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης queror-questus sum-queri: παραπονιέμαι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. SIS MIHI LENTA UETO . επίθετο β’ κλίσης renovo-renovavi-renovatum-renovare: ανανεώνω. αρσενικού ή ουδέτερου γένους QUALIS AB EXCELSA PRAECEPS DELAPSA FENESTRA excelsus-a-um: υπερυψωμένος. ρήμα 2ης συζυγίας ET MEA CUM MUTO FATA QUERAR CINERE . ρήμα 2ης συζυγίας ILLIUS UT UERBIS .ILLIUS AD TUMULUM FUGIAM SUPPLEXQUE SEDEBO tumulus-i: ο τάφος/το μνήμα. του ρ. ploro-ploravi-ploratum-plorare: θρηνώ/κλαίω. αρσενικού γένους supplex-icis: ο ικέτης. 40 lacus-us: η λίμνη. ρήμα 1ης συζυγίας NON EGO SUM TANTI . αρσενικού γένους acerbus-a-um: οξύς. θηλυκού γένους UENIT AD INFERNOS SANGUINOLENTA LACUS . PLORET UT ILLA SEMEL . soror-oris: η αδερφή. NE DOMINAE LUCTUS RENOUENTUR ACERBI : desino-desii(ivi)-desitum-desinere: σταματώ/παύω. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας fenestra-ae: το παράθυρο. ρήμα 3ης συζυγίας luctus-us: ο θρήνος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. mutus-a-um: βουβός/σιωπηλός. θηλυκού γένους torus-i & torum-i: το κρεβάτι. μτχ. ουσιαστικό α’ κλίσης. negligo/neglego-neglexi-neglectum-negligere: παραμελώ. επίθετο β’ κλίσης veto-vetavi-vetatum-vetare: απαγορεύω. excello-cellui-celsum-excellere=υπερέχω delabor-delapsus sum-delabi: ξεγλιστρώ. ουδέτερου γένους Manes-ium: οι ψυχές.

ελλειπτικό ρήμα 2ης συζυγίας NUNTIAT AUT ALIQUAS EXTIMUISSE MINAS . ρήμα 3ης συζυγίας vox-cis: η φωνή. τροπικό επίρρημα sinus-us: ο κόλπος/το στήθος/η κοιλιά/η στοργή (μεταφορικά)/η προστασία/το μέσον/η αγκαλιά. ουσιαστικό γ’ κλίσης. UBI NOX MIHI PROMISSA EST . HAEC NEGAT ESSE DOMI: agnosco-agnovi-agnotum-agnoscere: αναγνωρίζω. επίθετο β’ κλίσης loquax-acis: φλύαρος. αρσενικού γένους 126 . ουσιαστικό β’ κλίσης. IPSA PUELLA BONA EST . επίθετο γ’ κλίσης limen-inis: το κατώφλι. lena-ae: η προαγωγός/μαστρωπός. ρήμα 1ης συζυγίας dignus-a-um: άξιος. ρήμα 1ης συζυγίας furtim: κρυφά. 50 mina-ae: η απειλή. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους TUNC MORIOR CURIS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. TUNC MENS MIHI PERDITA FINGIT . ρήμα 3ης συζυγίας QUISUE MEAM TENEAT . LANGUERE PUELLAM promitto-promisi-promissum-promittere: υπόσχομαι. ης morior-mortuus sum-moriri: αποθνήσκω. αρσενικού γένους SAEPE . αποθετικό ρήμα 3 * συζυγίας perdo-perdidi-perditum-perdere: καταστρέφω.NEC LACRIMIS OCULOS DIGNA EST FOEDARE LOQUACES : oculus-i: το μάτι. ουσιαστικό α’ κλίσης OCCULTO PORTANS ITQUE REDITQUE SINU : occulto: κρυφά. ουσιαστικό α’ κλίσης noceo-nocui-nocitum-nocere: βλάπτω. επίθετο γ’ κλίσης LENA NOCET NOBIS . θηλυκού γένους SAEPE . τροπικό επίρρημα tabella-ae: πινακίδιο γραφής. αρσενικού γένους foedo-foedavi-foedatum-foedare: μιαίνω / (μτφ. ρήμα 3ης συζυγίας langueo-ere: είμαι καταβεβλημένος από κάποια αρρώστια. EGO CUM DOMINAE DULCES A LIMINE DURO dulcis-dulcis-dulce: γλυκύς. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας LENA NECAT MISERUM PHRYNE FURTIMQUE TABELLAS 45 neco-necavi-necatum-necare: σκοτώνω.) παραμορφώνω. ουδέτερου γένους AGNOSCO UOCES . ρήμα 2ης συζυγίας modus-i: ο τρόπος. QUOT TENEATUE MODIS : teneo-tenui-tentum-tenere: κατέχω. ουσιαστικό δ’ κλίσης.

9 των Amores του Οβιδίου εδώ).47-8. (Καλλίμαχος) 5. στο μετερίζι του έρωτα. 164.1-14. seu longa virum…ducent: Η αρχή του ποιήματος και ιδιαίτερα ο στίχ. κεφ. PRECOR DIRAS : SATIS ANXIA UIUAS . με ρίζες τόσο στην αρχαϊκή λυρική ποίηση όσο και το δράμα (βλ. στον οποίον και ο Οβίδιος απευθύνει την ελεγεία 2. ετοιμάζεται να συμμετάσχει σε μια εκστρατεία (1-6). επίθετο β’ κλίσης vivo-vixi-victum-vivere: ζω. 145.53-58. 23. castra peto: Αναμφίβολα πρόκειται για μια ειρωνική υπονόμευση του παραδοσιακού ελεγειακού μοτίβου της militia amoris (βλ.). 3. βλ. Τα ακατάσχετα παράπονα και τα παρακαλητά του θα διακόψει η αρκετά απρόσμενη είσοδος στην ελεγεία της Φρύνης. 3. το οποίο σταδιακά άρχισε να αποκτά ερωτικό περιεχόμενο κυρίως στα συμποτικά επιγράμματα των ελληνιστικών χρόνων. 1. Αριστοφ. Πολύ γρήγορα. anxius-a-um: ανήσυχος. 374. modo. Messalla. όλα δείχνουν ότι η «περιπέτεια» του ποιητή με αυτήν την αμφιβόλου ταυτότητας και υπόστασης εταίρα λαμβάνει τέλος. Στη συνέχεια. παρά το γεγονός ότι έχει σε πολλές ελεγείες (1. Πρβ. ο Τίβουλλος σχεδόν ειρωνεύεται τον φίλο του Μάκρο επειδή. ουσιαστικό β’ κλίσης.Α (Ασκληπιάδης) 5. απ. ίσως τον επικό ποιητή Pompeius Macer.TUNC TIBI .18 των Amores. θηλυκού γένους ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ: Στην τελευταία ελεγεία του δεύτερου βιβλίου. Εκκλ.1. Mors. 3 δίνουν την εντύπωση ότι ο Τίβουλλος θα απευθύνει ένα προπεμπτικό προς τον φίλο του Μάκρο που ετοιμάζεται να συμμετάσχει σε πολεμική εκστρατεία. Π. Αλκαίος.3. erit hic quoque miles: Ο Τίβουλλος αναφέρεται με άκρως ειρωνικό τρόπο στο ενδεχόμενο και ο ίδιος να «πάρει ξανά τα όπλα». / Me tenet ignotis aegrum Phaeacia terris. / abstineas avidas. εξαιτίας προφανώς μιας ερωτικής απογοήτευσης. per undas. votum-i: η ευχή. τόσο η εικόνα ενός εραστή που αφήνει τον έρωτά του για να πάρει μέρος σε έναν πόλεμο όσο και εκείνη ενός ποιητή που εγκαταλείπει την ελεγεία για να συνθέσει ένα έπος αποτελούν γνώριμες φιγούρες του ελεγειακού κόσμου. ωστόσο. την οποία ο Τίβουλλος απευθύνει προς τη Νέμεση. που διαθέτει «και το όνομα και τη χάρη» μιας τυπικής φιγούρας γριάς προαγωγού του ελεγειακού κόσμου (lena. Macer: Πρόκειται πιθανότατα για κάποιον φίλο του Τιβούλλου. καθώς ο Τίβουλλος εδώ δηλώνει έτοιμος να στρατευθεί και αυτός προκειμένου να απαγκιστρωθεί από τον έρωτά του. η οποία τον συκοφαντεί διαρκώς ενώπιον της αγαπημένης του και την απομακρύνει από αυτόν. LENA. όμως. τους εναρκτήριους στίχους της ελεγείας 1. βλ. Στο ευτράπελο ξεκίνημα του ποιήματος. clausae…fores: Η ξαφνική αναφορά στην «κλειστή θύρα» (clausae… fores) της αγαπημένης προσδίδει με αρκετά απροσδόκητο τρόπο έναν χαρακτήρα κώμου-παρακλαυσίθυρου στην ελεγεία. Σε κάθε περίπτωση. συνειδητοποιεί ότι εκείνος δεν μπορεί να απομακρυνθεί από το κατώφλι της αγαπημένης του και σταδιακά η ελεγεία μετατρέπεται σε ένα παρακλαυσίθυρο (29-40). Ο κώμος ήταν θρηνητικό τραγούδι. 189. ρήμα 3ης συζυγίας MOUERIT E UOTIS PARS QUOTACUMQUE DEOS . κεφ. nigra. δείχνει και ο ίδιος ο ποιητής να αμφιταλαντεύεται μήπως η στρατιωτική ζωή αποτελεί πράγματι ένα καταφύγιο από τα βάσανα του έρωτα. 49-50) απαρνηθεί τη στρατιωτική ζωή τάσσοντας τον εαυτό του. 167. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουδέτερου γένους pars-rtis: το μέρος.3 και την ελεγεία 1.3 προς τον Μεσσάλα: Ibitis Aegaeas sine me. 127 .1. manus. 952 εξξ. / o utinam memores ipse cohorsque mei. ως ένας τυπικός miles-amator.3).10.

Χ. αποτελεί συνήθη τακτική του exclusus amator. 96εξξ. tamen rara puella fuit. 213. 4. 6. Ειδ. / et solitum digito beryllon adederat ignis. Ov. / summaque Lethaeus triverat ora liquor. Η προσωποποίηση της Ελπίδας ως θεότητας έχει τις απαρχές της στον Ησίοδο. Πρβ. figit tuus arcus amicos?.78: huic misero fatum dura puella fuit. Οι στίχοι συνθέτουν έναν ικετευτικό θρήνο που αποτελεί την «καρδιά» και συνάμα το ωραιότερο μέρος του παρακλαυσίθυρου που «εμπερικλείει» ο Τίβουλλος στην ελεγεία. τὴν δ'. Οι αφηγήσεις τη θέλουν εξαιρετικά όμορφη και πρέπει να είχε μεγάλη επιτυχία στους κύκλους των πλουσίων. 2.23: indue me Cois.7-8 και 1.για όσους δεν ανταποκρίνονται στον έρωτα κάποιου ή δεν επιδεικνύουν την ίδια διάθεση ή θέρμη. Αν η Νέμεση δεν δεχτεί τον έρωτά του. επίσης το φάντασμα του Έκτορα στην Αινειάδα (2. 1.3 Phryne: Διόλου τυχαία ο Τίβουλλος επιλέγει για τη φιγούρα της γριάς προαγωγού το όνομα της διάσημης εταίρας της αρχαιότητας Φρύνης. φίλε Βάττε· τάχ' αὔριον ἔσσετ' ἄμεινον. όπως φυσικά και τα βέλη (sagittas-15). spes…Nemesim: Η Ελπίς και η Νέμεσις έρχονται σε μια ανάλογη αντιπαράθεση σε ένα ανώνυμο επίγραμμα της Παλατινής Ανθολογίας (9. si quis lentus amare potest. ύστερα από αυτές των στίχ. lena: Η επίρριψη ευθυνών στην προαγωγό. που αποδιδόταν πολύ συχνά σε εταίρες της λογοτεχνίας. lenta: Ένα από τα χαρακτηριστικότερα επίθετα στην ελεγειακή γλώσσα -ειδικά στον Προπέρτιο. Για τη φιγούρα της γριάς προαγωγού (lena). ἀνέλπιστοι δὲ θανόντες. Πρβ. και Tib. 1. Prop. κεφ. Bλ. fiam non dura puella. Πρβ. spes fovet…melius: O γνωμικός χαρακτήρας του στίχου αντανακλά τους πανέμορφους στίχους του Θεόκριτου. faces: Οι δαυλοί. Πρβ. 2. καθώς και Prop. dura puella: To στερεότυπο αυτό χαρακτηριστικό της ελεγειακής ερωμένης (βλ. βλ. Η Φρύνη έζησε κατά τον 4ο αιώνα π. 3.9. sororis: Στους στίχ.17. ο Τίβουλλος επαναφέρει τον παρακλητικό τόνο στα λόγια του εκφράζοντας την ανησυχία του για τα δάκρυα της αγαπημένης του. 1.16: ipse Amor accensas praecutit ante faces.7-10: eosdem habuit secum / quibus est elata capillos.5: cur tua fax urit. 3. πρβ.16: quamvis dura.14. το κεφ.12. insana mente nefanda loqui: Για την απεικόνιση του έρωτα ως μανίας (furor. εδώ Prop. 15-18 στον Amor. το φάντασμα της Κυνθίας στον Προπέρτιο 4. επίσης Tib.9. / ἐλπίδες ἐν ζωοῖσιν. 4. στην αρχαία Αθήνα.16. βλ.4. ἵνα μηδὲν ἔχῃς. θα προσευχηθεί προκειμένου το φάντασμα της αδελφής της να την κυνηγάει. Με τη ρωμαϊκή ελεγεία η ερωτική διάσταση του θρήνου καθιερώθηκε και τυποποιήθηκε. 3.16. 3.7. Am.2.7-8 (επικήδειο για τον θάνατο του Τιβούλλου): ecce. αποτελούσαν τα γνώριμα όπλα του Ερωτιδέα στην ελεγειακή παράδοση. Prop. Ερχόμενη στην αρχαία Αθήνα ξεκίνησε να εργάζεται ως 128 .8. 1. που λειτουργεί συνήθως ως μεσάζουσα ανάμεσα στην ελεγειακή ερωμένη και τον εραστή-ποιητή.12: a pereat. 1. / eosdem oculos: lateri vestis adusta fuit. qualis: Οι Ρωμαίοι πίστευαν ότι τα φαντάσματα των νεκρών διατηρούν τη μορφή που είχαν οι άνθρωποι τη στιγμή του θανάτου. Πρβ. Έργ. 3. (Ποσείδιππος) 5.48: Venit in exitium callida lena meum.1. 29-34 ο Τίβουλλος ικετεύει την αγαπημένη του Νέμεση επικαλούμενος τον θάνατο της αδελφής της. 1. / τὴν μέν.20. Για την αινιγματική φιγούρα της Νεμέσεως στο δεύτερο βιβλίο του Τίβουλλου.146): Ἐλπίδα καὶ Νέμεσιν Εὔνους παρὰ βωμὸν ἔτευξα.50) φαίνεται ότι έχει τις ρίζες του στον Προπέρτιο.15.9.Χ.14. ἵν' ἐλπίζῃς. puer Veneris fert eversamque pharetram / et fractos arcus et sine luce facem.5.272-9). 2. insania) στην ελεγεία.6. desino: Θεωρώντας ότι η Νέμεσις τρομοκρατήθηκε από την επίκληση του φαντάσματος της αδελφής της.6. ωστόσο καταγόταν από τις Θεσπιές της Βοιωτίας στις οποίες και φέρεται να γεννήθηκε το 371 ή το 365 π. 118. 41-2: θαρσεῖν χρή.1.

Postgate.αυλήτρια και πολύ σύντομα απέκτησε δόξα και πολλά χρήματα. J. Introduction and Commentary. Darmstadt 1964).). Leiden 1971. στον τόμο Catullus. Cambridge 2002. Αυτός ο τρόπος επικοινωνίας ανάμεσα σε ελεγειακούς εραστές και τις αγαπημένες τους περιγράφεται με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο στην ελεγεία 3.6. 1. W. βλ.. Tibullus and Pervigilium Veneris. Tibullus: Elegies. 129 . Βασ. Αλβίου Τιβούλλου Ελεγείαι. Tibull.ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ Lenz F. London 1956 [=LOEB]. limine duro: Όπως η ελεγειακή ερωμένη είναι dura (βλ. F. Liebeselegien. Tibullo. Oxford 1915. G. Am. Επιλεγμένη βιβλιογραφία για την ελεγειακή ποίηση του Τιβούλλου ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ . Bristol 1991. Άλβιος Τίβουλλος. Murgatroyd. Tibullus I. Tibullus... Properz. Norman 1973.. Λουιζίδης Λουίζος. Tibulle et les Auteurs du Corpus Tibullianum. Haec mihi fingebam: Tibullus and His World. Smith. Αθήναι 1956. The Elegies of Albius Tibullus. Della.). Postgate. M. Tibulli Aliorumque Carminum libri tres. η «σκληρότητα» της πόρτας αντιδιαστέλλεται με τη γλυκύτητα της φωνής της Νεμέσεως που ακούγεται από το εσωτερικό του σπιτιού της (dulces…voces). K. tabellas: Ο ρόλος της Φρύνης εδώ ως μεσάζουσας φαίνεται να επικεντρώνεται κυρίως στη μεταφορά κρυφών μηνυμάτων ανάμεσα στη Νέμεση και τους επίδοξους εραστές της.C. D...23 του Προπέρτιου και στις ελεγείες 1.. A Commentary..C. Oxford 1994. Cambridge 1979..F. New York 1913 (ανατύπ. Zurich 1964 (γερμαν. Είναι δε διάσημη γιατί ζητούσε πολύ υψηλή αμοιβή. Αθήνα 1989. F. Murgatroyd. Cairns. Lee.. καθώς προσκαλούνταν στα σπουδαιότερα συμπόσια της εποχής με συνέπεια να συνδεθεί με πολλούς σημαντικούς άνδρες της πόλης. P. G.P.68: dura super tota limina nocte iace. Καίμπριτζ 1975 (αγγλική μετάφρ. R. Putnam. P.. μετάφρ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση. Maltby. στίχ. F. Stuttgart 1988 [=Teubner]. P. Albii Tibulli Aliorumque Carmina.J. Leiden 1978. Tibullus: Elegies.11-12 των Amores του Οβιδίου. Le Elegie. Ponchont. ΥΠΟΜΝΗΜΑΤA Corte. Tibullus. Albii Tibulli Aliorumque Carminum libri tres. Ι. Οv.. Μ. Luck... Fondazione Lorenzo Valla 1980. Βιβλίον Πρώτον. G. Tibullus: A Hellenistic Poet at Rome. A Commentary on the First Book of the Elegies of Albius Tibullus. – Galinsky G. Text. J. Η tabella ήταν ένα ξύλινο πινακίδιο με επιφάνεια από κερί προκειμένου να γράφονται και να σβήνονται πάνω σε αυτήν τα μηνύματα. Paris 1968 [=Les Belles Lettres]. 28) έτσι και το κατώφλι της παρουσιάζεται συχνά στα παρακλασίθυρα ως «σκληρό». Tibullus Elegies II. ΜΕΛΕΤΕΣ Bright. Λαζανάς.. Luck.

1. ΠΟΠΛΙΟΣ ΟΒΙΔΙΟΣ Amores ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1.3. 1. 1.5 Εικόνα 22 Πορτραίτο του Οβιδίου στο «Χρονικό της Νυρεμβέργης» 130 .9.

lunavitque genu sinuosum fortiter arcum.PUBLIUS OVIDIUS NASO.έτσι λένεο θεός του έρωτα και μου έκλεψε απ’ το μέτρο μου ένα πόδα «Ποιός σούδωσε τέτοιο δικαίωμα στην ποίηση. lege pharetratae Virginis arva coli? crinibus insignem quis acuta cuspide Phoebum instruat. aut puer aut longas compta puella comas. Τι αν η ξανθομάλλα Αθηνά φούντωνε του έρωτα τον αναμμένο δαυλό. σε βαρύ ρυθμό. materia conveniente modis. δεν είμαστε δικιά σου ακολουθία. accipe' dixit 'opus!' Me miserum! certas habuit puer ille sagittas. nec mihi materia est numeris levioribus apta. ambitiose. in quinque residat: ferrea cum vestris bella valete modis! cingere litorea flaventia tempora myrto. uror. non tua turba sumus. quod ubique. par erat inferior versus--risisse Cupido dicitur atque unum surripuisse pedem. 'Quis tibi. puer. saeve puer. Aoniam Marte movente lyram? sunt tibi magna. παλιόπαιδο. et in vacuo pectore regnat Amor. pharetra cum protinus ille soluta legit in exitium spicula facta meum. Musa. Sex mihi surgat opus numeris. per undenos emodulanda pedes! 5 10 15 20 25 30 ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΗΝ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΓΕΙΑΣ ΜΕ ΜΕΤΡΟ ΕΔΩ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Για άρματα και φονικούς πολέμους. LIBER I – ELEGIA I Arma gravi numero violentaque bella parabam edere. Τι θα γινόταν αν η Αφροδίτη της ξανθομάλλας Αθηνάς άρπαζε τα όπλα. tuum est? tua sunt Heliconia tempe? vix etiam Phoebo iam lyra tuta sua est? cum bene surrexit versu nova pagina primo. quid. το μέτρο ταίριαζε στο θέμα μου. Εμείς οι ποιητές στις Πιερίδες ανήκουμε Μούσες. dedit hoc in carmina iuris? Pieridum vates. 'quod' que 'canas. novum? an. Ποιός θα το έβρισκε σωστό να βασιλεύει η θεά Δήμητρα στις ράχες και τα δάση. ventilet accensas flava Minerva faces? quis probet in silvis Cererem regnare iugosis. nimiumque potentia regna. si praeripiat flavae Venus arma Minervae. cur opus adfectas. vates. Ο δεύτερος στίχος ήταν ίσος με τον πρώτο. 131 5 .' Questus eram. Γέλασε. ετοιμαζόμουν να μιλήσω. attenuat nervos proximus ille meos.

πάρε υλικό για τα τραγούδια σου»! Αλίμονό μου! Του νεαρού οι σαΐτες δεν αστόχησαν. Δεν έχω ούτε αγόρι ούτε κορίτσι με όμορφα μακριά μαλλιά για να το κάνω θέμα μου. edo-edidi-editum-edere: τραγουδώ. σε πέντε ας ξαναπέφτει. Μούσα. επίθετο β’κλίσης paro-paravi-paratum-parare: προετοιμάζω. o δεύτερος μού βγαίνει κάπως αδύναμος. Μήπως νομίζεις πως όλα είναι δικά σου.RISISSE CUPIDO par-paris: ίσος. αρσενικού γένους PAR ERAT INFERIOR VERSUS -. ουσιαστικό β’ και δ’ κλίσης. νεαρέ. ρήμα 2ης συζυγίας 132 . Διάλεξε βέλη που ήταν φτιαγμένα για να με καταστρέψουν.: inferior. Το υλικό μου δεν είναι κατάλληλο για ανάλαφρο ρυθμό. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης inferus-a-um: ο κάτω. 10 Ποιός θα τολμούσε να μας παρουσιάσει με μυτερό κοντάρι τον Φοίβο που είναι ξακουστός για την κόμη του. Ούτε τη λύρα του δεν έχει σίγουρη ο Φοίβος. Σε σένα ανήκει του Ελικώνα η κοιλάδα. επιθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. 30 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ARMA GRAVI NUMERO VIOLENTAQUE BELLA PARABAM numerus-i: το μέτρο. Τέντωσε με δύναμη πάνω στο γόνατο το λυγερό του τόξο Και «Ποιητή» μου λέει «να. 20 Έτσι παραπονέθηκα. Καίγομαι και στήθη μου που μέχρι πρότινος ξένοιαστα ήταν ο έρωτας τώρα βασιλεύει. αρσενικού γένους rideo-risi-risum-ridere: γελώ. ΥΠΕΡΘ.: inferrimus και infimus) versus-i και versus-us: o στίχος. Μεγάλο και παντοδύναμο είναι το βασίλειό σου. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους convenio-veni-ventum-venire: ταιριάζω. αρσενικού γένους violentus-a-um: άγριος. ρήμα 4ης συζυγίας modus-i: ο τρόπος/μέτρο. και ’κείνος έλυσε αμέσως τη φαρέτρα του. βάλε γύρω στους ξανθούς κροτάφους σου μυρτιά κι εγώ σε δίστιχο ελεγειακό θα σε υμνήσω.των χωραφιών η καλλιέργεια να είναι στη δικαιοδοσία της φαρετροφόρας Παρθένας. Έχετε γεια πόλεμοι κι άρματα και αρειμάνια μέτρα. ρήμα 3ης συζυγίας materia-ae: το ποιητικό υλικό/θέμα. 25 Με έξι πόδες ας σηκώνεται λοιπόν ο στίχος μου. ουσιαστικό β’ κλίσης. Ποιός φαντάζεται με λύρα τον Άρη. Γιατί φιλόδοξα ζητείς καινούριες εξουσίες. 15 Ενώ ο πρώτος στίχος της νέας μου ποιητικής συλλογής μου ξεπρόβαλε ωραία. MATERIA CONVENIENTE MODIS . ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας EDERE .

ρήμα 3ης συζυγίας flavus-a-um: χρυσός/ξανθός. θηλυκού γένους INSTRUAT . θηλυκού γένους insignis-insignis-insigne: διακεκριμένος. επίθετο β’ κλίσης Virgo-inis: η παρθένα/(εδώ) η θεά Άρτεμις. επίθετο β’ κλίσης LEGE PHARETRATAE VIRGINIS ARVA COLI? 10 lex-legis: ο νόμος/η εξουσία. κύριο όνομα γ’ κλίσης. ρήμα 3ης* συζυγίας (prae+rapio) Minerva-ae: η θεά Αθηνά. ουσιαστικό β’ κλίσης. κύριο όνομα γ’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης acuo-acui-acutum-acuere: ακονίζω.) το σιτάρι. θηλυκού γένους arvum-i: το χωράφι/κτήμα. PUER . ρήμα 1ης συζυγίας accendo-accendi-accensum-accedere: βάζω φωτιά. επίθετο β’ κλίσης P IERIDUM VATES . κύριο όνομα α’ κλίσης. θηλυκού γένους pharetratus-a-um: αυτός που χρησιμοποιεί φαρέτρα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. SI PRAERIPIAT FLAVAE VENUS ARMA MINERVAE. 133 . ουδέτερου γένους colo-colui-cultum-colere: καλλιεργώ. 1ης συζυγίας iugosus-a-um: ορεινός. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους QUID. surripio-surripui-surreptum-surripere: κλέβω. θηλυκού γένους VENTILET ACCENSAS FLAVA MINERVA FACES ? ventilo-ventilavi-ventilatum-ventilare: φυσώ. αρσενικού γένους DICITUR ATQUE UNUM SURRIPUISSE PEDEM . praeripio-praeripui-praereptum-praeripere: αφαιρώ. AONIAM MARTE MOVENTE LYRAM ? instruo-instruxi-instructum-instruere: εξοπλίζω. NIMIUMQUE POTENTIA REGNA. ρήμα 3ης συζυγίας SUNT TIBI MAGNA. θηλυκού γένους Ceres-eris: η θεά Δήμητρα/(μετων. β’ κλίσης fax-cis: ο δαυλός.Cupido-inis: ο Eρωτιδεύς. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους QUIS PROBET IN SILVIS CEREREM REGNARE IUGOSIS. ρήμα 3ης συζυγίας CRINIBUS INSIGNEM QUIS ACUTA CUSPIDE P HOEBUM crinis-is: η κόμη. θηλυκού γένους regno-regnavi-regnatum-regnare: εξουσιάζω. αρσενικού γένους 'QUIS TIBI. επιθ. oυσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας silva-ae: το δάσος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. DEDIT HOC IN CARMINA IURIS? 5 saevus-a-um: βίαιος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. SAEVE PUER . ρήμα 3ης συζυγίας cuspis-idis: το δόρυ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. NON TUA TURBA SUMUS . probo-probavi-probatum-probare: αποδέχομαι. turba-ae: η συνοδεία. ρήμα 3ης* συζυγίας (sub+rapio) pes-pedis: ο μετρικός πόδας.

a(d/t)tenuo-attenuavi-attenuatum-attenuare: χαλαρώνω. AMBITIOSE . QUOD UBIQUE . επίθετο β’ κλίσης AN. θηλυκού γένους ATTENUAT NERVOS PROXIMUS ILLE MEOS . ουσιαστικό α’ κλίσης. ACCIPE' DIXIT 'OPUS!' cano-cecini-cantum-ere: τραγουδώ. ρήμα 3ης συζυγίας nervus-i: ο νευρώνας/η δύναμη. τα σχόλια VIX ETIAM P HOEBO IAM LYRA TUTA SUA EST? vix: με δυσκολία. ρήμα 3ης συζυγίας LEGIT IN EXITIUM SPICULA FACTA MEUM . ρήμα 1ης συζυγίας ambitiosus-a-um: φιλόδοξος. ουδέτερου γένους adfecto-adfectavi-adfectatum-adfectare: επιθυμώ. ουσιαστικό β’ κλίσης.' 20 como-compsi-comptum-comptere: στολίζω. επίθετο β’ κλίσης CUM BENE SURREXIT VERSU NOVA PAGINA PRIMO. ρήμα 1ης συζυγίας genu-us: το γόνατο. ουδέτερου γένους sinuosus-a-um: ελικοειδής. NOVUM ? opus-eris: απασχόληση. ποσοτικό επίρρημα CUR OPUS ADFECTAS . surgo-surrexi-surrectum-surgere: αρχίζω. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας pagina-ae: σελίδα. ρήμα 3ης συζυγίας solvo-solvi-solutum-solvere: λύνω. τροπικό επίρρημα tutus-a-um: ασφαλής. ουσιαστικό δ’ κλίσης. exitium-ii: η καταστροφή. ρήμα 3ης συζυγίας 134 . PHARETRA CUM PROTINUS ILLE SOLUTA queror-questus sum-queri: παραπονιέμαι. επίθετο γ’ κλίσης AUT PUER AUT LONGAS COMPTA PUELLA COMAS . levis-levis-leve: ελαφρύς. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας QUESTUS ERAM .nimium: υπερβολικά. ουδέτερου γένους LUNAVITQUE GENU SINUOSUM FORTITER ARCUM . αρσενικού γένους NEC MIHI MATERIA EST NUMERIS LEVIORIBUS APTA. VATES . TUUM EST ? TUA SUNT HELICONIA TEMPE ? 15 Heliconia tempe: βλ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. luno-lunavi-lunatum-lunare: λυγίζω κάτι σε σχήμα σελήνης. ουδέτερου γένους spiculum-i: το βέλος. επίθετο β’ κλίσης 'QUOD' QUE 'CANAS.

Η εξομολόγησή του Οβιδίου στους στίχ. όπου ο Οβίδιος αναδιηγείται το περιστατικό της μύησής του στον ερωτικό/ελεγειακό λόγο (discourse). Πρωταγωνιστής του επεισοδίου είναι ο φτερωτός τοξότης Ερωτιδεύς (Cupido). ρήμα 3ης συζυγίας litοreus-a-um: ακρογιάλιος. ουσιαστικό α’ κλίσης. αλλά ερωτογραφικά. Πιο συγκεκριμένα. αρσενικού γένους ME MISERUM ! CERTAS HABUIT PUER ILLE SAGITTAS . προσδίδοντας στην αναμενόμενη recusatio τον χαρακτήρα μιας εξ αποκαλύψεως (της «επιφάνειας» δηλαδή του Cupido) δήλωσης «αποκήρυξης» των bella και arma. επίθετο β’ κλίσης emodulor-atus sum-ari: προσαρμόζω. αν και δείχνει να έχει βιωματικό / αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. τη στιγμή ακριβώς που ο ποιητής είναι έτοιμος να δοκιμάσει τις στιχουργικές του δυνάμεις στο πολεμικό έπος. β’ κλίσης) CINGERE LITOREA FLAVENTIA TEMPORA MYRTO . ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας FERREA CUM VESTRIS BELLA VALETE MODIS ! ferreus-a-um: σιδερένιος (επιθ. ET IN VACUO PECTORE REGNAT AMOR. 19-20 (nec mihi materia est numeris levioribus apta. ρήμα 1ης συζυγίας ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ: H εισαγωγική ελεγεία των Amores έχει έντονα προγραμματικό χαρακτήρα. cingo-cinxi-cinctum-cingere: τυλίγω. Από τους εισαγωγικούς κιόλας στίχους η παρουσία του Cupido «απολυτοποιεί» και επιβάλλει τον έρωτα στον Οβίδιο όχι «βιωματικά». 25 sagitta-ae: το βέλος.vates-is: προφήτης/ποιητής. ουδέτερου γένους myrtum-i: το μύρτον. να καταστεί και πρωταγωνιστής των ελεγειών του. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους UROR. 1. ρήμα 3ης συζυγίας vacuus-a-um: άδειος. ρήμα 2ης συζυγίας tempus-oris: ο κρόταφος. εκτός από ποιητής. Η Am. επίθετο β’ κλίσης SEX MIHI SURGAT OPUS NUMERIS. IN QUINQUE RESIDAT: sex: ο αριθμός έξι (άκλιτο αριθμητικό) resido-resedi-resessum-residere: κάθομαι. καθώς στοιχειοθετεί ένα ποιητολογικό «μανιφέστο» τριάντα στίχων. ουσιαστικά αποκαλύπτει τα πρώτα συμπτώματα ειδολογικής αυτοσυνειδησίας που θα δούμε να χαρακτηρίζουν όλη την συλλογή των Amores. όλους τους τόπους της recusatio. PER UNDENOS EMODULANDA PEDES ! 30 undenus-a-um: ενδέκατος. o εραστής-ποιητής υπαινίσσεται ότι κατέχει την προηγούμενη ερωτική βιβλιογραφία και γνωρίζει καλά πως για να πληρωθούν στιχουργικά οι συμβάσεις και οι κοινοί τόποι του ελεγειακού κώδικα πρέπει ο ίδιος. δηλαδή ως ειδολογική κατεύθυνση. ουσιαστικό γ’ κλίσης. σε νέα σκηνοθεσία. uro-ussi-ustum-urere: καίω. εμφανίζοντας μια προφανή ιδιαιτερότητα-πρωτοτυπία.1 περιέχει. aut puer aut longas compta puella comas). ως πάθος. 135 . του υπεξαιρεί έναν μετρικό πόδα από τον δεύτερο αρειμάνιο εξάμετρo προσγειώνoντάς τον ανώμαλα σε ελεγειακό έδαφος (1-4). ο οποίος. ουδέτερου γένους MUSA. όπως τους βλέπουμε στο έργο των προηγούμενων ελεγειακών. επίθετο β’ κλίσης flaveo--flavere: χρυσίζω .

ο Οβίδιος. Cypassi.107): τὸν Φθόνον ὡπόλλων ποδί τ’ ἤλασεν ὧδέ τ’ ἔειπεν. Pieridum: Στη ρωμαϊκή λογοτεχνία ως Πιερίδες αποκαλούνται γενικά οι Μούσες. επίσης. 2. Cynthius aurem / uellit et admonuit: ‘pastorem. που συνήθως εναρμονίζονταν άμεσα με τα κελεύσματα της λεπταλέης Μούσης. με τους οποίους οι ρωμαίοι Νεώτεροι και οι διάδοχοί τους υπαινίσσονταν τις οφειλές τους στην προγενέστερη ποιητική παράδοση. quotiensque. /narrabo dominae. δημιουργούν εξαρχής την υποψία στον αναγνώστη πως ο ποιητής μάλλον ακολουθεί έναν κοινό ελεγειακό τόπο (recusatio) και μια διαδομένη νεωτερική σύμβαση. στη λατινική ωστόσο γλώσσα είχε και ερωτικό innuendo.) χρησιμοποίησε πρώτος τον όρο «ελληνιστική / αλεξανδρινή υποσημείωση» τόσο για το dicitur όσο και για άλλες λέξεις με αντίστοιχη λειτουργία.41: dicam horrida bella). 6.3-5): cum canerem reges et proelia. Θεογ.27-8: quoque loco tecum fuerim. όπου ο Μουσηγέτης καταφέρνει την περίφημη κλωτσιά στον Φθόνο προκειμένου να επαναφέρει με βίαιο τρόπο στην τάξη επειδή εκφράζει επικά φρονήματα (Καλλ. Am. Ο Rοss (1975. Οι Μούσες όμως νίκησαν στον συναγωνισμό στο τραγούδι τις Πιερίδες και για να τις τιμωρήσουν τις μεταμόρφωσαν σε κίσσες. ασφαλώς.8. Στην ελληνική μυθολογία. η οποία είχε εξελιχθεί σε σύμβολο της ποιητικής χειραφέτησης των προκατόχων του (Κορνήλιος Γάλλος. ο οποίος του συνέστησε να κρατήσει τη Μούσα του λεπταλέην και να πορευθεί σε κελεύθους …ατρίπτους της ποίησης. παρά φαίνεται να αποστρέφεται ή να αποχωρίζεται συνειδητά την επική σύνθεση. του τραβά το αυτί. θα είναι απρόθυμος να θεραπευτεί. Ανάλογη αφορμή ίσως έδωσε στον Οβίδιο και η 6η Εκλογή του Βιργιλίου. παρά την αφαίρεση ενός 136 . Οι ουσιαστικές όμως ποιητολογικές αρχές που ασπάζεται ο Οβίδιος βρίσκονται στη βάση της νεωτερικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στα bella (1) και στον Amor/Cupido (3). Αm. Troiae qui primus ab oris. χαρίζουν το σκήπτρο της ποίησης στον βοσκό Ησίοδο και καθιερώνονται ως οι πρώτες χορηγοί ποιητικής έμπνευσης. unum surripuisse pedem: H κρίσιμη «σκηνοθετική» λεπτομέρεια της αρπαγής ενός μετρικού ποδός που επιφέρει Ερωτιδέας/Cupido στον Οβίδιο θυμίζει επίσης την στην ποιητολογική κατακλείδα του καλλιμαχικού Ύμνου στον Απόλλωνα. Ecl.). 78 βλ. θέλησαν κάποτε να συναγωνιστούν τις Μούσες και ανέβηκαν στον Ελικώνα. πρβ. deductum dicere carmen. όπου ο βοσκός Τίτυρος. Υμν. ferunt. pinguis / pascere oportet ouis. επειδή ακριβώς ο έρωτάς του για την puella αποτελεί την αναγκαία συνθήκη και τη ζωτική προϋπόθεση του ερωτικού λόγου.26: me memini numeros sustinuisse novem! dicitur: Το dicitur θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους μεταγλωσσικούς δείκτες στη ρωμαϊκή ποίηση. Προπέρτιος. 3. ωστόσο. και διέμεναν στην Πιερία. Στον Πρόλογο των Αιτίων. Eδώ. modis: Το modis χρησιμοποιείται εδώ για να δηλώσει το μέτρο. καθώς υποδήλωνε τις ερωτικές στάσεις.’ non tua turba sumus: Σε αντίθεση με τον Καλλίμαχο και τους ρωμαίους «Νεωτέρους». ο μύθος των Πιερίδων συνοδεύεται από μια διαφορετική ιστορία και γενεαλογία: οι Πιερίδες Νύμφες ήταν οι εννέα θυγατέρες του Πιέρου και της Ευίππης. fama est κλπ. με πιο χαρακτηριστική περίπτωση αυτήν της Θεογονίας (Ησ. Επειδή τραγουδούσαν ωραιότατα. Tityre. 7. Όλα αυτά. δέχεται τη θεϊκή επιφοίτηση του Απόλλωνα. 2. τη βιβλιογραφία του 3ου κεφ. ο οποίος με λιγότερο βίαιο.7. Τίβουλλος). πλην εξίσου «φυσικό» τρόπο. παρόλα αυτά. ο Κυρηναίος ποιητής και φιλόλογος Καλλίμαχος αποκηρύσσει την εποποιία (ἄεισμα διηνεκὲς-3) και την ομηρίζουσα κατάχρηση. όπου οι Πιερίδες Μούσες (βλ. όπως memini. επειδή έχει καταπιαστεί –όπως και ο Οβίδιος εδώ– με τραγούδια για πολέμους και βασιλιάδες (Verg. 30 εξξ. επικαλούμενος την «επιφάνεια» του Απόλλωνα. ως μετενσάρκωση του Καλλίμαχου και ποιητική persona του Βιργίλιου. quotque quibusque modis! Το ερωτικό φορτίο του modus αυξάνεται περισσότερο με τη παρουσία εδώ του convenire. που αποτελούσε λατινικό ευφημισμό par excellence για την ερωτική συνεύρεση. συγκεκριμένα.δηλαδή εραστής· ένας εραστής που θα υποφέρει εξαιτίας του ερωτικού του πάθους και.1: Arma virumque cano. Arma gravi numero violentaque bella: Ο προγραμματικός χαρακτήρας της ελεγείας υποβάλλεται από την εμφατική πρόταξη των arma και bella στην αρχή του ποιήματος που παραπέμπει στα δύο προοίμια της Αινειάδας του Βιργιλίου αντίστοιχα (Aen. 1. το dicitur παραπέμπει σε εμπνευστικές «επιφάνειες» θεών στην προηγούμενη ποίηση. το επόμενο σχόλιο). Το ίδιο ισχύει και για το numerus του πρώτου στίχου: Πρβ.

ως εκ τούτου. Mε τον τρόπο αυτό. όπου βρίσκονταν ο Ελικώνας και ο Κιθαιρώνας. αδυνατεί να συμφιλιωθεί με το ελεγειακό πεπρωμένο του εραστή-ποιητή και αντιδρά μ’ έναν ανοίκειο. για τα ελεγειακά δεδομένα. Prop. όπου ο Λίνος απευθύνεται στον ελεγειακό ποιητή και πρόδρομο του Οβίδιου Κορνήλιο Γάλλο: hos tibe dant calamos (en accipe?) Musae (Ecl. 137 . όπως οι ελεγειακοί του προκάτοχοι. Εμφανίζεται 15 φορές στους Amores και συνολικά 45 στην ποίηση του Οβιδίου καταδεικνύοντας την εξαντλητική χρήση από τον ποιητή της ελεγειακής ρητορικής. Στους στίχ. Tib.μετρικού ποδός και την έμμεση επίπληξη που δέχεται για το επικό του εγχείρημα.78. 2 33B. Η Βοιωτία ήταν και η γενέτειρα του Ησίοδου. Aoniam: H Αονία ήταν μια περιοχή της αρχαίας Βοιωτίας.3. τρόπο. επιτονίζεται ο προγραμματικός ρόλος του Cupido στην ελεγεία. 2.23. accipe: Η προστακτική accipe εμφανίζεται συχνά σε συμφραζόμενα ποιητικής μύησης όπως εδώ. αλλά το ελεγειακώς γράφειν καθεαυτό. 35. 3. nec mihi materia est: Η έλλειψη ερωτικού υλικού (materia) αποδεικνύει πως. 6. Εδώ φαίνεται να σηματοδοτεί με σχηματικό τρόπο την ακαριαία ειδολογική υποταγή του Οβίδιου και την "μετάλλαξή" του σε ελεγειακό εραστή μετά την παρέμβαση του Cupido.19). ο έρωτας είναι αυτός που πρέπει να επινοηθεί εκ των υστέρων και να «δραματοποιηθεί» μέσα από μια σειρά ελεγειακών τόπων και συμβάσεων. 6-16 επιχειρεί μέσα από ένα σχεδόν επικίζοντα κατάλογο μια πραγματολογική επισκόπηση των αρμοδιοτήτων κάθε θεού και καταλήγει επικρίνοντας τον Cupido ότι με την παρέμβασή του εισέρχεται «στα χωράφια» του Απόλλωνα. Για τον λόγο αυτό θεωρούνταν ιερός τόπος των Μουσών. την 6η Εκλογή του Βιργιλίου. στην περίπτωση του Οβιδίου η επέμβαση του Cupido έχει πραγματοποιηθεί με τρόπο πρωθύστερο και. Me miserum: Η επιφωνηματική έκρηξη του me miserum αποτελεί κλασικό δείγμα κληρονομημένου ελεγειακού λόγου (πρβ. vacuo pectore: Το «ερωτικό κενό» που υπάρχει στην καρδιά του ποιητή ενισχύει την εντύπωση πως ο τελευταίος δεν έχει puella. Πρβ.69). Ο Οβίδιος δεν ξεκινά τη συλλογή του δραματοποιώντας τον έρωτά του για την puella.

siqua fides. nimium volui--tantum patiatur amari. cura perennis eris. iunctaque semper erunt nomina nostra tuis. non mihi mille placent. nos quoque per totum pariter cantabimur orbem. LIBER I – ELEGIA IΙΙ Iusta precor: quae me nuper praedata puella est.PUBLIUS OVIDIUS NASO. accipe. et me qui tibi donat. tecum. qui pura norit amare fide! si me non veterum commendant magna parentum nomina. Δέξου αυτόν που μπορεί να γίνει σκλάβος σου για πολλά χρόνια. nec meus innumeris renovatur campus aratris. sine crimine mores nudaque simplicitas purpureusque pudor. Δέξου αυτόν που ξέρει πώς να σε αγαπήσει με αγνή πίστη! 5 Αν τα μεγάλα ονόματα των αρχαίων προγόνων δεν μου επιτρέπουν. temperat et sumptus parcus uterque parens-at Phoebus comitesque novem vitisque repertor hac faciunt. et nulli cessura fides. Αν ο δημιουργός του αίματος μου είναι ιππέας. πολλά ζητώ! Μόνον ας ανεχτεί τον έρωτά μου! Μακάρι η Αφροδίτη να εισακούσει όλες τις προσευχές μου. Αλίμονο. cur ego semper amem! a. quos dederint annos mihi fila sororum.edu/ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ H προσευχή μου είναι δίκαιη: το κορίτσι που με σκλάβωσε Ή να μ’ αγαπήσει ή κάτι να κάνει ώστε να την αγαπώ για πάντα. και ο ευρετής του κρασιού 138 10 .dickinson. ούτε οργώνεται το κτήμα μου από αμέτρητα άροτρα Και οι γονείς μου και οι δύο είναι φειδωλοί στη διαχείριση του πλούτου— Και ο Απόλλωνας και οι εννέα ακόλουθοι του. vivere contingat teque dolente mori! te mihi materiem felicem in carmina praebe-provenient causa carmina digna sua. per longos tibi qui deserviat annos. carmine nomen habent exterrita cornibus Io et quam fluminea lusit adulter ave. 5 10 15 20 25 ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΗΝ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΓΕΙΑΣ ΜΕ EΡΑΣΜΙΑΚΗ ΠΡΟΦΟΡΑ εδώ © Dickinson College Commentaries http://dcc. non sum desultor amoris: tu mihi. quaeque super pontum simulato vecta iuvenco virginea tenuit cornua vara manu. si nostri sanguinis auctor eques. aut amet aut faciat. Amor. audierit nostras tot Cytherea preces! Accipe.

ο αψεγάδιαστος χαρακτήρας.:-. θηλυκού γένους Cythereus-a-um: ο έχων σχέση με τα Κύθηρα. χρονικό επίρρημα αντί του noviper από το novus (ΣΥΓΚΡ. ρήμα 3ης* συζυγίας nimium: υπερβολικά. Μαζί σου μακάρι να περάσω όσα χρόνια μου δώσει το αδράχτι των Μοιρών και όταν θα φύγω από τη ζωή από σένα θέλω να κλαφτώ! Γίνε το χαρούμενο αντικείμενο του τραγουδιού μου.: nuperrime) praedor-atus sum-ari: υποδουλώνω/σκλαβώνω. Εμένα δεν με ευχαριστούν χιλιάδες κορίτσια. a: επιφώνημα αντί του ah volo-volui-velle: βούλομαι. NIMIUM VOLUI — TANTUM PATIATUR AMARI. ρήμα 3ης* συζυγίας 139 . ΥΠΕΡΘ.είναι στο πλευρό μου. 20 Η Ιώ που τρόμαξε από τα κέρατα έγινε ξακουστή με την ποίηση Και αυτή που ο Δίας. και πάντα το όνομά μου ένα θα είναι με το δικό σου. CUR EGO SEMPER AMEM ! facio-feci-factum-facere: κάνω κάτι. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας AUT AMET AUT FACIAT. 15 Θα είσαι για μένα. ο μοιχός. ποσοτικό επίρρημα AUDIERIT NOSTRAS TOT CYTHEREA PRECES! prex-precis: ευχή/προσευχή. PER LONGOS TIBI QUI DESERVIAT ANNOS . η γυμνή απλότητα. η αιώνιά μου αγάπη. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης precor-precatus sum-precari: εύχομαι/ζητώ/εκλιπαρώ. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας nuper: πρωτύτερα. 5 accipio-accepi-acceptum-accipere: λαμβάνω. που με παραδίδει σε εσένα και η συνεχής αφοσίωση. 25 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ IUSTA PRECOR: QUAE ME NUPER PRAEDATA PUELLA EST. και τα τραγούδια μου θα είναι αντάξια του θέματός τους. ανώμαλο ρήμα patior-passus sum-pati: πάσχω/υπομένω. καταγωγικό επίθετο β’ κλίσης (Cytherea: η Αφροδίτη) ACCIPE. αποθετικό ανέχομαι. κι ο Έρωτας. ευγενική τιμή. iustus-a-um: δίκαιος. A. ρήμα 3ης* συζυγίας. δεν είμαι κάποιος που πάει από την μία στην άλλη. πίστεψε με. την ξεγέλασε δίπλα στο ποτάμι με τη μορφή πουλιού Και εκείνη που πάνω στη θάλασσα τη μετέφερε ένας ταύρος τα κέρατα του οποίου κράτησε με το παρθενικό χέρι της Οι δυο μας το ίδιο θα τραγουδηθούμε σε όλο τον κόσμο.

: vetustior-ior-ius. αναζωογονώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους 140 .: maior-ior-ius. Dono-avi-atum-are: χαρίζω/δωρίζω. ουδέτερου γένους TEMPERAT ET SUMPTUS PARCUS UTERQUE PARENS — 10 tempero-temperavi-temperatum-temperare: είμαι εγκρατής.annus-i: ο χρόνος. ΥΠΕΡΘ. αρσενικού γένους aratrum-i: το άροτρο. nomen-inis: το όνομα. επίθετο β’ κλίσης fides-ei: η πίστη. επίθετο β’ κλίσης deservio-deservire: υπηρετώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους NEC MEUS INNUMERIS RENOVATUR CAMPUS ARATRIS . αρσενικού γένους (από το ρήμα reperio) HAC FACIUNT.: veterrimus-a-um) NOMINA. ουσιαστικό γ’ κλίσης.: maximus-a-um) vetus-eris: παλιός/αρχαίος. αρσενικού γένους sanguis-inis: το αίμα. επίθετο β’ κλίσης sumptus-us: το κέρδος. ρήμα 1ης συζυγίας ET NULLI CESSURA FIDES . QUI PURA NORIT AMARE FIDE! nosco-novi-notum-noscere: γνωρίζω. innumerus-a-um: αναρίθμητος. ουδέτερου γένους parens-entis: o γονέας. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού και θηλυκού γένους novem: εννέα. YΠΕΡΘ. θηλυκού γένους SI ME NON VETERUM COMMENDANT MAGNA PARENTUM commendo-commendavi-commendatum-commendare: επιτρέπω/διατάζω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. το έθιμο. θηλυκού γένους repertor-oris: ο εφευρέτης. ρήμα 1ης συζυγίας magnus-a-um: μεγάλος. άκλιτο vitis-is: η άμπελος. SI NOSTRI SANGUINIS AUCTOR EQUES . μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. απόλυτο αριθμητικό. κύριο όνομα β’ κλίσης. AMOR. αρσενικού και θηλυκού γένους auctor-oris: ο/η δημιουργός ενός έργου. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας crimen-inis: έγκλημα/αιτία. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ET ME QUI TIBI DONAT. ουσιαστικό ε’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας campus-i: o κάμπος. μέλλοντας: noverit) purus-a-um: καθαρός. ρήμα 3ης συζυγίας (ο τύπος norit είναι συντελ. ρήμα 4ης συζυγίας ACCIPE. επίθετο β’ κλίσης (ΣΥΓΚΡ. αρσενικού γένους comes-itis: ο/η συνοδός. ρήμα 1ης συζυγίας parcus-a-um: φειδωλός. αρσενικού γένους AT P HOEBUS COMITESQUE NOVEM VITISQUE REPERTOR Phoebus-i: ο Φοίβος (προσωνύμιο για τον θεό Απόλλωνα). αρσενικού κα θηλυκού γένους equus-i: o ίππος/το ιππικό. αρσενικού γένους longus-a-um: μακρύς/μακροχρόνιος. ουσιαστικό β’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης (χωρίς παραθετικά) renovo-renovavi-renovatum-renovaare: ανανεώνω. ουδέτερου γένους mos-moris: το έθος. SINE CRIMINE MORES cedo-cessi-cessum-cedere: προχωρώ/παραδίδομαι/ υποτάσσομαι.

ρήμα 2ης συζυγίας desultor-oris: ο άμφιππος/(μτφ) ο μεταβάτης. 141 . κύριο όνομα γ’ κλίσης. γ’ κλίσης.μέλλοντας) filum-i: ο μίτος/το νήμα των Μοιρών. αρσενικού γένους amor-amoris: η αγάπη/ο έρως. αποθετικό ρήμα 3 * συζυγίας TE MIHI MATERIEM FELICEM IN CARMINA PRAEBE — materies-iei: η ύλη/το υλικό/ η υπόσταση. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης carmen-carminis: το άσμα/το τραγούδι/το ποίημα/το έπος. απόλυτο αριθμητικό. αρσενικού γένους purpureus-a-um: πορφυρός/(εδώ) ευγενής. ρήμα 1ης συζυγίας (ο τύπος dederint είναι συντελ. do-dedi-datum-dare: δίνω. ουσιαστικό β’ κλίσης.praebui. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό ε’ κλίσης. ουδέτερου γένους Io-Ionis: η Ιώ. ρήμα 2ης συζυγίας cornu-us: το κέρατο. επίθετο β’ κλίσης simplicitas-atis: η απλότητα/η άγνοια. SIQUA FIDES.NUDAQUE SIMPLICITAS PURPUREUSQUE PUDOR.praebitum.prοveni. ρήμα 4ης συζυγίας dignus-a-um: άξιος. NON SUM DESULTOR AMORIS: mille: χίλια. nudus-a-um: γυμνός/ακάλυπτος. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους ET QUAM FLUMINEA LUSIT ADULTER AVE. ουσιαστικό γ’ κλίσης. cura-ae: η φροντίδα. ουδέτερου γένους praebeo. QUOS DEDERINT ANNOS MIHI FILA SORORUM . CURA PERENNIS ERIS.provenire (pro+venio): παρέρχομαι.θηλυκού γένους perennis-perennis-perenne (per+annus): αέναος/συνεχής/αδιάλειπτος. ρήμα 2ης συζυγίας P ROVENIENT CAUSA CARMINA DIGNA SUA. ρήμα 3ης συζυγίας contingo-contigi-contactum-contingere (con+tango): τυγχάνω. ρήμα 2ης συζυγίας ης morior-mortuus sum-moriri: αποθνήσκω. 20 prοvenio. ουσιαστικό γ’ κλίσης. άκλιτο placeo-placui-placitum-placere: αρέσκω. ουσιαστικό δ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας (εδώ ευχετική υποτακτική) doleo-dolui-dolitum-dolere: οδύρομαι/κλαίω/λυπούμαι. επίθετο β’ κλίσης CARMINE NOMEN HABENT EXTERRITA CORNIBUS IO exterreo-exterrui-exterreritum-exterrere: εκφοβίζω/τρομοκρατώ. στον πληθ.praebere: προσφέρω/παρέχω. επίθετο β’ κλίσης (δεν έχει παραθετικά γιατί φανερώνει ύλη) NON MIHI MILLE PLACENT. θηλυκού γένους pudor-oris: η αισχύνη/η αιδώς/το σέβας. θηλυκού γένους felix-cis: ευδαίμων/ευτυχής. αρσενικού γένους TU MIHI. ουσιαστικό.proventum. ουδέτερου γένους soror-oris: η αδερφή/(εδώ. ουσιαστικό γ’ κλίσης.) οι Mούσες. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους VIVERE CONTINGAT TEQUE DOLENTE MORI! vivo-vixi-victum-vivere: ζω. επίθετο γ’ κλίσης TECUM .

εδώ 1. κυρίως. επίθετο β’ κλίσης cornu-us: το κέρατο. ενώ στην πραγματικότητα η puella που αναζητεί δεν έχει αποκτήσει ακόμη «σάρκα και οστά». ρήμα 3ης συζυγίας ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ: Ύστερα από την προγραμματική επέμβαση του Cupido (1.1) και την παράδοση του ποιητή στο θρίαμβο του Amor (Am. το servitium amoris εμφανίζεται μόνον εδώ και. ρήμα 1ης συζυγίας orbis-is: κύκλος/κόσμος. ρήμα 1ης συζυγίας veho-vexi-vectum-vehere: φέρω/κομίζω.57. απ. praedata: Η λέξη παραπέμπει εύγλωττα στο γνωστό στίχο του Προπέρτιου (2.1. 3 το πρόβλημα της απουσίας ερωμένης φαίνεται ότι έχει πλέον λυθεί.1. ουσιαστικό γ’ κλίσης. δ’ κλίσης. Η ερωτική υποδούλωση ως locus communis φαίνεται πως καθιερώθηκε στην ελεγειακή ποίηση από τον Κορνήλιο Γάλλο (πρβ. 1. ave και avi) QUAEQUE SUPER PONTUM SIMULATO VECTA IUVENCO pons-pontis: γέφυρα/κατάστρωμα/αποβάθρα. ενικ. Στην 1. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους manus-us: το χέρι.25. Την ίδια στιγμή όμως που οι εκκλήσεις του εραστή-ποιητή προς την puella να δεχτεί τον έρωτά του φαίνεται να τοποθετούν την Αm. ουσιαστικό β’ κλίσης.55): una meos quoniam praedata est femina sensus. Tib.2) σειρά έχει η εύρεση της materia…. ουσιαστικό γ’ κλίσης.numeris levioribus apta (Am. επίθετο β’ κλίσης (εκ του virgo) teneo-tenui-tentum-tenere: κατέχω. ουσιαστικό. 1. 25 canto-cantavi-cantatum-cantare: τραγουδώ. 1. καθώς ο εραστής-ποιητής εμφανίζεται αιχμάλωτος μιας puella ήδη από τον πρώτο στίχο. ουσιαστικό δ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης ludo-lusi-lusum-ludere: παίζω/υποκρίνομαι/σκώπτω. Prop. θηλυκού γένους (αφαιρ. αρσενικού γένους avis-is: το πουλί/το πτηνό. iungo-iunxi-iunctum-iungere: συνάπτω. Ο έρωτας δίχως ανταπόκριση είναι κοινός ελεγειακός τόπος. η χρήση του praedata est και. 142 . 4. αρσενικού γένους IUNCTAQUE SEMPER ERUNT NOMINA NOSTRA TUI. 1. 4-6 και 16-19 στη συνέχεια (“Du-Stil”) δημιουργούν εξαρχής την εντύπωση στον αναγνώστη ότι ο ποιητής καλλιεργεί το ρομαντικό πρόσχημα για να συνθέσει ελεγειακά δίστιχα. Σε αντίθεση με άλλους ελεγειακούς τόπους και μοτίβα που απαντούν ιδιαίτερα συχνά στους Amores. ρήμα 2ης συζυγίας varus-a-um: κυρτός. αρσενικού γένους VIRGINEA TENUIT CORNUA VARA MANU. 1. ρήμα 3ης συζυγίας adulter-eris: ο εραστής/ο μοιχός.6. ρήμα 3ης συζυγίας iuvencus-i: ο μικρός ταύρος. τον οποίο μετέρχεται ο ποιητής στην προσπάθειά του να κερδίσει την puella. Το βιωματικό αυτό κενό που παρουσιάζει «εν τη γενέσει» του το ζεύγος των δύο εραστών καλύπτεται εδώ από τον πληθωρικό περί έρωτος λόγο.flumineus-a-um: ποτάμιος. της puella δηλαδή που θα προσφέρει στον Οβίδιο το αναγκαίο ερωτικό «υλικό» των στίχων του. virgineus-a-um: παρθενικός. 3 στην περιοχή της «βιωματικής αλήθειας».2 Buchner: domina…mea) και χρησιμοποιήθηκε εκτενώς τόσο από τον Προπέρτιο όσο και από τον Τίβουλλο. Πρβ. η κατάχρηση της υμνικής τυπολογίας και φρασεολογίας στους στίχ. ουσιαστικό γ’ κλίσης. 19-20). αρσενικoύ γένους simulo-simulavi-simulatum-simulare: απεικάζω/μοιάζω. θηλυκού γένους NOS QUOQUE PER TOTUM PARITER CANTABIMUR ORBEM .

15. όπου επίσης λατρεύτηκε ως προστάτιδα του νησιού.8b. Μεταφορικά. 2. Μια οικογένεια που είχε δημιουργηθεί από ένα μέλος της τάξης των ιππέων ήταν απόλυτα σεβαστή. οι οποίοι σχημάτισαν τελικά μια ισχυρή τάξη εμπόρων.9.11-2: sanguine. όταν έπεσαν σε αυτήν τα αποκομμένα από τον Κρόνο γεννητικά όργανα του πατέρα του Ουρανού. έκφραση που περιλαμβάνεται συχνά σε όρκους. siqua fides: Χαρακτηριστική. η Αφροδίτη γεννήθηκε στους αφρούς της θάλασσας των Κυθήρων.9-18. σχεδόν τυποποιημένη.7. novissime ab Antonio trans-fugit ad Caesarem. τα σχόλια εδώ στην Prop. στην οποία ανήκε και ο Οβίδιος.εκτενέστερα. θεά – προστάτιδα του σαρκικού έρωτα και της αναπαραγωγής είχε κύριο τόπο λατρείας την Κύπρο. Suas. όσο και ο έρωτας και η πίστη που επικαλείται στη συνέχεια ο Οβίδιος. Οι ιππείς ξεκινούσαν έχοντας αρχικά στρατιωτικά δικαιώματα (π. 1. siqua fides. Αm. εδώ κυρίως την 1. 1. όπου επίσης προβάλλεται ως αντίβαρο η ποίησή του που θα χαρίσει αθάνατη φήμη στην puella. eques: Στην τάξη των ιππέων ανήκαν αρχικά όσοι μπορούσαν να συντηρήσουν ένα πολεμικό άλογο. 10 με ειρωνική όμως εκεί διάθεση. R. όχι όμως και με την ερωτική πίστη και αφοσίωση που υπόσχεται εδώ ο Οβίδιος.5-6: atque utinam dominae miti quoque praeda fuissem / formosae quoniam praeda futurus eram! Cytherea: Σύμφωνα με τον Ησίοδο. ενώ στην πορεία αποκτούσαν και πολιτικά. Ως «Πάνδημος». με τη λιγότερο γνωστή ιδιότητά της. στην Am. όπως εδώ. για να γίνει κάποιος ιππέας έπρεπε να διαθέτει πάνω από 400.19). τον οποίον φαίνεται να επικαλείται εδώ ο Οβίδιος. η οποία έφθασε στην Πάφο της Κύπρου. me non veterum commendant magna parentum: Η persona του φτωχού ελεγειακού εραστή απαντά στον Τίβουλλο 1. Τέλος. αυτό είχε ως αποτέλεσμα σε κάποιες οικογένειες ιππέων -σε αντίθεση με αυτές των συγκλητικών. vitisque repertor: Ως «ευρετής» του κρασιού υπονοείται φυσικά ο Διόνυσος ο οποίος εξαιτίας της ιδιότητάς του αυτής συνδέεται συχνά με την ποιητική έμπνευση.000 σηστέρτιους περιουσία και τον επέλεγε ο ίδιος ο αυτοκράτορας. hac faciunt: Ως υποκείμενο θα πρέπει να εννοηθούν τόσο ο Απόλλωνας. 1. λατρεύτηκε στη Θήβα και αλλού. R. Manil. ως «Αποστρόφια». αφού μπορούσαν να εργάζονται ως γραμματείς και λογιστές του αυτοκράτορα ή ως νομικοί στα δικαστήρια. Βλ. 23. a Cassio deinde transit ad Antonium. ο Οβίδιος το υιοθετεί μόνον εδώ και στην Am. 44. Από τα Κύθηρα η Αφροδίτη φέρεται να έχει και την προσωνυμία Cytherea – «Κυθέρεια» ως θεά – προστάτιδα της αγάπης και του αγνού έρωτα. quem Messala Corvinus desultorem bellorum civilium vocat quia ab Dolabella ad Cassium transiturus salutem sibi pactus est si Dolabellam occidisset. Sen.8. Ο αριθμός αυτός αυξήθηκε κατά τους δύο πρώτους αιώνες της αυτοκρατορικής εποχής εξαιτίας της ολοένα μεγαλύτερης εισροής υπηκόων από τις επαρχίες στη συγκεκριμένη τάξη. αλλά είχε σαφώς λιγότερο κύρος από μια συγκλητική οικογένεια. θεά που διασφάλιζε την ηθική τάξη και προστάτευε τη σύζυγο και τα παιδιά. Αργότερα. / purpureus Lunae sanguine vultus erat.41. 5. Liv. 2. Πρβ. Τα κύματα παρέσυραν στη συνεχεία τη θεά. stillantia sidera vidi. η ordo equester.85. vivere contingat teque dolente mori: Το θέμα του θανάτου που θα χωρίσει για πάντα το ζευγάρι. Την εποχή του Αυγούστου. οι Μούσες και ο Διόνυσος.8: Bellissimam tamen rem Dellius dixit. μολονότι ήταν ιδιαίτερα αρεστό στον Προπέρτιο (βλ.χ. 143 . οι άρρενες απόγονοι μπορούσαν να ανέλθουν μέχρι και τη συγκλητική τάξη. Ωστόσο.57 και στον Προπέρτιο 3. desultor: Λέξη σπάνια στη Λατινική που χρησιμοποιούνταν για τον αναβάτη που πηδούσε από το ένα άλλο στο άλλο σε αγώνες επίδειξης στο Circus. ήταν έπαρχοι). πρβ. Πρβ.1.000 μέλη.17.2. παραπέμπει σε έναν άνθρωπο με άστατο και ευμετάβλητο χαρακτήρα. κάτι που αποτελούσε μεγάλη τιμή. Επειδή η ένταξη στην τάξη των ιππέων δεν γινόταν απαραίτητα με κληρονομικό τρόπο. comitesque novem: O λόγος προφανώς για τις εννέα Μούσες που συνοδεύουν τον Απόλλωνα. ο οποίος συχνά στη λογοτεχνία αναφέρεται ως Μουσηγέτης. 2.οι απόγονοι να εκπίπτουν από την τάξη για αρκετές γενιές. απαριθμούσε 20. Varr.29.

Εντοπίζεται κυρίως στις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου (1. Πρβ. απελευθερώνοντας έτσι την Ιώ. Σύμφωνα με τον μύθο των Ελλήνων. / carmine dissiliunt abruptis faucibus angues. βασιλιά του Άργους και απογόνου του Ίναχου.3 και Prop.2.583-747) και στα Αργοναυτικά του Βαλέριου Φλάκκου (4. Μόλις δοκίμασε να τον ιππεύσει. H τριπλή αναφορά του carmina στους στίχους 19-21 αποτυπώνει εμφατικά τον προγραμματικό χαρακτήρα της ελεγείας και την κομβική σημασία της ελεγειακής ποίησης στο συγκεκριμένο ποίημα. Ήταν ιέρεια της Ήρας και έγινε ερωμένη του Δία. γυναίκα του Τυνδάρεως. quaeque …manu: Η τρίτη από τις γυναίκες που έκανε διάσημη με τον έρωτα του ο Δίας είναι η Ευρώπη. αποκοίμισε τον Άργο και μετά τον σκότωσε. Από τον Τυνδάρεω. insertaque posti. τον γιο της από τον Δία.351-421). Io: Η Ιώ ήταν κόρη του Ίασου. καθώς και η βασίλισσα της Σπάρτης Ελένη. το επεισόδιο το βρίσκουμε κυρίως στον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου (561-886). με την παραίνεση του Δία. Τότε ο Δίας. ο οποίος στο μέλλον θα γινόταν γενάρχης της φυλής των Δαναών. η Λήδα απέκτησε την Κλυταιμνήστρα. / et revocant niveos solis euntis equos. 1. και τελικά κατέληξε στην Μέμφιδα της Αιγύπτου όπου γέννησε τον Έπαφο. την οποία ερωτεύθηκε ο Δίας και. 1. έφθασε στην Ιλλυρία. Aνάλογη λειτουργία επιτελεί η επανάληψή του στην επίσης προγραμματική Am. πράγμα που εκείνος αναγκάστηκε να κάνει. Από τη συνεύρεση αυτή γεννήθηκαν οι Διόσκουροι Πολυδεύκης και Κάστωρ. που αγρυπνούσε εναλλάξ με τα πεντακόσια από τα χίλια μάτια του. ηγεμόνων της Φοινίκης. Am. Η Ήρα όμως δεν παραιτήθηκε από την εκδίκησή της και έστειλε έναν οίστρο (μύγα των βοδιών) για να τη βασανίζει. Σύμφωνα με τις διάφορες πηγές. Η Ήρα εμπιστεύτηκε τη φύλαξη της αγελάδας στον πανόπτη Άργο.13. Φλεγόμενος από την ομορφιά της όταν την είδε στις ακτές της Σιδώνας. Εκείνη τότε τον πλησίασε και άρχισε να τον χαϊδεύει γοητευμένη από την ωραία κορμοστασιά του και τη μυϊκή του δύναμη. 144 . / carminibus cessere fores. ζητώντας την συνδρομή της Αφροδίτης.23-28: carmina sanguineae deducunt cornua lunae. διήλθε από τον Βόσπορο (που πήρε το όνομά του βους+πόρος). quam fluminea lusit adulter ave: Ο λόγος για τη Λήδα. / inque suos fontes versa recurrit aqua. Στην αρχαία ελληνική ποίηση. για να την προστατεύσει από το μένος της συζύγου του. ιδρυτή της Θήβας και κόρη του Αγήνορα και της Τηλεφάσσας. διέσχισε όλη τη Σκυθία. Τότε ο Ερμής. η περιπέτειά της άρχισε όταν η Ήρα αντιλήφθηκε την παράνομη σχέση. Τότε η Ιώ καταδιωκόμενη από τον οίστρο άρχισε να περιπλανάται σε όλη την Ελλάδα.te mihi materiem felicem in carmina praebe: Η puella ως πηγή έμπνευσης του ποιητή απαντά σε όλους τους ελεγειακούς. τη μεταμόρφωσε σε αγελάδα. Ο μύθος της Ιώς ήταν ιδιαίτερα αγαπητός στους Ρωμαίους. εκείνος άρχισε να τρέχει με αστραπιαία ταχύτητα και τη μετέφερε στην Κρήτη όπου και έγινε η συνεύρεση. Διέτρεξε την ακτή του Ιονίου πελάγους (που εξαιτίας της πήρε το όνομά του). όμως.10. η Ευρώπη ήταν αδελφή του Κάδμου. Η Ήρα. διέτρεξε την ακτή της Μαύρης θάλασσας (που εξαιτίας της ονομάστηκε από Άξενος Πόντος σε Εύξεινος). υποχρέωσε τον Δία να αρνηθεί με όρκο την παράνομη σχέση του και να της παραδώσει την ωραία αγελάδα. ο Δίας μεταμορφώθηκε σε έναν κάτασπρο ταύρο.30. ο Ραδάμανθυς και ο Σαρπηδόνας. Καρποί της τελευταίας ήταν ο Μίνωας.1. πήρε τη μορφή κύκνου προκειμένου να ενωθεί μαζί της. έφθασε στον Προμηθέα που ήταν δεμένος στον Καύκασο.

mediamque dies exegerat horam. pars altera clausa fenestrae. Ήταν σαν το λυκόφως του δειλινού όταν ο ήλιος δύει Ή όπως όταν η νύχτα φεύγει αλλά η μέρα δεν έχει ακόμη ανατείλει. in toto nusquam corpore menda fuit. Deripui tunicam--nec multum rara nocebat.edu/ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ήταν κατακαλόκαιρο –περασμένο μεσημέρι. victa est non aegre proditione sua. quae cum ita pugnaret. quales vidi tetigique lacertos! forma papillarum quam fuit apta premi! quam castigato planus sub pectore venter! quantum et quale latus! quam iuvenale femur! Singula quid referam? nil non laudabile vidi et nudam pressi corpus ad usque meum. το άλλο κλειστό. pars adaperta fuit. proveniant medii sic mihi saepe dies! 5 10 15 20 25 ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΗΝ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΓΕΙΑΣ ΜΕ EΡΑΣΜΙΑΚΗ ΠΡΟΦΟΡΑ εδώ © Dickinson College Commentaries http://dcc. qua timidus latebras speret habere pudor. illa verecundis lux est praebenda puellis. ut stetit ante oculos posito velamine nostros. nec tamen orta dies. Και να! Ήρθε η Κορίννα φορώντας μισάνοιχτο μπλουζάκι. aut ubi nox abiit. Το φως έμοιαζε με ’κείνο που έχουν συνήθως τα δάση. Καταμεσίς του κρεβατιού ξάπλωσα να ξεκουραστώ. 5 Τέτοιο φως ταιριάζει στα σεμνά κορίτσια Που το θέλουν για να κρύψουν φόβο και ντροπή. Το ένα παραθυρόφυλλο ήταν ανοιχτό. quos umeros. Corinna venit. quale fere silvae lumen habere solent. candida dividua colla tegente coma-qualiter in thalamos famosa Semiramis isse dicitur. pugnabat tunica sed tamen illa tegi.PUBLIUS OVIDIUS NASO. adposui medio membra levanda toro. tunica velata recincta. tamquam quae vincere nollet. qualia sublucent fugiente crepuscula Phoebo. LIBER I – ELEGIA V Aestus erat. 145 10 . et multis Lais amata viris.dickinson. Τα μαλλιά της χωρισμένα στη μέση σκεπάζανε τον κάτασπρο λαιμό της. Cetera quis nescit? lassi requievimus ambo. ecce.

επίθετο β’ κλίσης (χωρίς παραθετικά) dies-iei: η ημέρα.Ήταν σαν τη Σεμίραμη που έμπαινε πανώρια μες στο δώμα της. όμως. 146 . adpono-adposui-adpositum-adponere (ad+pono): παρατίθημι. Πάλευε σαν εκείνον και δεν νοιάζεται να νικήσει Κι έτσι. γλυκά υπέκυψε. θηλυκού γένους QUALE FERE SILVAE LUMEN HABERE SOLENT. θηλυκού γένους adaperio-adaperui-adapertum-adaperire: ανοίγω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. Διαμιάς τράβηξα το φόρεμά της –διάφανο καθώς ήταν δεν έκρυβε πολλά. ουσιαστικό δ’ κλίσης. αρσενικού γένους exigo-exegi-exactum-exigere: εξάγω. αφού πρόδωσε τον εαυτό της. σ’ όλο το σώμα της δεν υπήρχε το παραμικρό ψεγάδι: Τι ώμοι. ουδέτερου γένους levo-levavi-levatum-levare: ελαφρύνω/ανακουφίζω. aestus-us: η ζέστη/η θερμότητα. ουσιαστικό β’ κλίσης. pars-partis: το μέρος. MEDIAMQUE DIES EXEGERAT HORAM . θηλυκού γένους ADPOSUI MEDIO MEMBRA LEVANDA TORO. με το ρούχο της αγωνιζόταν να σκεπαστεί. PARS ALTERA CLAUSA FENESTRAE. ρήμα 4ης συζυγίας claudo-clausi-clausum-claudere: κλείνω. και σαν τη Λαΐδα που πολλοί άνδρες ερωτεύτηκαν. αρσενικού γένους medius-a-um: μέσος. ρήμα 3ης συζυγίας membrum-i: το μέλος. Χάρμα ήταν ό. εκείνη. τι χέρια ήταν αυτά που είδα και άγγιξα! Πόσο στητά ήταν τα στήθη της στο άγγιγμά μου! 20 Πόσο επίπεδη κάτω από τα στήθη της η κοιλιά της! Τι λεπτό και ντελικάτο σώμα! Τι νεανική γάμπα! Γιατί να τα λέω ένα-ένα. 15 Σαν στάθηκε γυμνή μπρος στα μάτια μου. αρσενικού ή ουδέτερου γένους P ARS ADAPERTA FUIT. 25 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ AESTUS ERAT. ουσιαστικό α’ κλίσης.τι έβλεπα. ουσιαστικό ε’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας (ο τύπος levanda είναι γερουνδιακό) torus-i και torum-i: το κρεβάτι. ρήμα 3ης συζυγίας (ex+ago) hora-ae: η ώρα. ρήμα 3ης συζυγίας fenestra-ae: το παράθυρο. ουσιαστικό β’ κλίσης. και γυμνή σώμα της το έσφιξα στην αγκαλιά μου. όπως λένε. ουσιαστικό α’ κλίσης. Κατάκοποι αποκοιμηθήκαμε Μακάρι τέτοια μεσημέρια να μού ’ρχονται συχνά. Τα υπόλοιπα ποιός δεν τα ξέρει.

ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους QUA TIMIDUS LATEBRAS SPERET HABERE PUDOR. 147 . αποθετικό ρήμα 4ης συζυγίας ILLA VERECUNDIS LUX EST PRAEBENDA PUELLIS . ουσιαστικό α’ κλίσης. ρήμα 3ης* συζυγίας crepusculum-i: το σκοτάδι. επίθετο β’ κλίσης Semiramis. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας fugio-fugi-fugitum-fugere: φεύγω. επίθετο β’ κλίσης dividuus-a-um: χωριστός. ρήμα 3ης συζυγίας coma-ae: η κόμη. ουδέτερου γένους AUT UBI NOX ABIIT. κύριο όνομα α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης collum-i: ο τράχηλος. ανώμαλο ρήμα (ab+eo) orior-ortus sum-oriri: ανατέλλω. ρήμα 4ης συζυγίας tunica-ae: ο χιτώνας. latebra-ae: το καταφύγιο/η απόκρυψη. κύριο όνομα γ’ κλίσης. θηλυκού γένους timidus-a-um: δειλός. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ecce: ιδού!/να!. ET MULTIS LAIS AMATA VIRIS. ουδέτερου γένους tego-texi-tectum-tegere: στεγάζω/σκεπάζω. ρήμα 1ης συζυγίας recingo-recinxi-recinctum-recingere: λύνω. Semiramis: η Σεμίραμις.fere: σχεδόν. verecundus-a-um: σεμνός. θηλυκού γένους lumen-inis: το φως. επιφώνημα Corinna-ae: η Κορίννα. ουδέτερου γένους soleo-solitus sum-solere: συνηθίζω. επίθετο β’ κλίσης spero-speravi-speratum-sperare: ελπίζω. ουσιαστικό α’ κλίσης. NEC TAMEN ORTA DIES. CORINNA VENIT. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους famosus-a-um: περίφημος. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους QUALITER IN THALAMOS FAMOSA SEMIRAMIS ISSE thalamus-i: ο θάλαμος/ο κοιτώνας. ημιαποθετικό ρήμα 2ης συζυγίας QUALIA SUBLUCENT FUGIENTE CREPUSCULA P HOEBO. ουσιαστικό β’ κλίσης. 5 subluceo-subluxi-sublucere: λάμπω. ρήμα 3ης συζυγίας CANDIDA DIVIDUA COLLA TEGENTE COMA — 10 candidus-a-um: λαμπερός. αρσενικού γένους ECCE. θηλυκού γένους venio-veni-ventum-venire: έρχομαι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. nox-noctis: η νύχτα. TUNICA VELATA RECINCTA. ρήμα 1ης συζυγίας pudor-oris: η ντροπή. τροπικό επίρρημα silva-ae: το δάσος. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους DICITUR. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης lux-lucis: το φως. θηλυκού γένους abeo-abivi (abii)-abitum-abire: απέρχομαι. θηλυκού γένους velo-velavi-velatum-velare: καλύπτω.

QUALES VIDI TETIGIQUE LACERTOS ! umerus-i: ο ώμος.Lais. corpus-oris: το σώμα. θηλυκού γένους UT STETIT ANTE OCULOS POSITO VELAMINE NOSTROS . non aegre: χωρίς δυσκολία. επίθετο β’ κλίσης premo-pressi-pressum-premere: πιέζω. θηλυκού γένους vir-i: ο άνδρας. ουδέτερου γένους IN TOTO NUSQUAM CORPORE MENDA FUIT. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. deripio-deripui-dereptum-deripere: αρπάζω. ρήμα 2ης συζυγίας P UGNABAT TUNICA SED TAMEN ILLA TEGI. επίρρημα του ποσού (ΣΥΓΚΡ. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. αρσενικού γένους DERIPUI TUNICAM — NEC MULTUM RARA NOCEBAT. vinco-vici-victum-vincere: νικώ. ρήμα 3ης συζυγίας multum: πολύ. ουσιαστικό β’ κλίσης.: plus. τροπικό επίρρημα proditio-ionis: η προδοσία. sto-steti-statum-stare: στέκομαι/υπάρχω. TAMQUAM QUAE VINCERE NOLLET. ουδέτερου γένους menda-ae: το λάθος/το ψεγάδι. κύριο όνομα γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας nolo-nolui-nolle: δεν θέλω. αρσενικού γένους pono-posui-positum-ponere: τοποθετώ/αφήνω κάτω. αρσενικού γένους tango-tetigi-tactum-tangere: αγγίζω. ρήμα 3ης συζυγίας velamen-inis: το ρούχο. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους QUOS UMEROS. ρήμα 1ης συζυγίας QUAE CUM ITA PUGNARET. ανώμαλο ρήμα VICTA EST NON AEGRE PRODITIONE SUA. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας oculus-i: το μάτι. ρήμα 3ης συζυγίας lacertus-i: ο βραχίονας. Laidis και Laidos: η Λαΐς. pugno-pugnavi-pugnatum-pugnare: μάχομαι. θηλυκού γένους aptus-a-um: κατάλληλος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ΥΠΕΡΘ. θηλυκού γένους papilla-ae: το στήθος. αρνούμαι. αρσενικού γένους F ORMA PAPILLARUM QUAM FUIT APTA PREMI! 20 forma-ae: η φόρμα/η φιγούρα. ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας QUAM CASTIGATO PLANUS SUB PECTORE VENTER ! 148 15 . επίθετο β’ κλίσης noceo-nocui-nocitum-nocere: βλάπτω.: plurimum) rarus-a-um: αραιός/σπάνιος.

ρήμα 4ης συζυγίας lassus-a-um: αποκαμωμένος/κουρασμένος. 5 δεν διαμαρτύρεται ούτε θρηνολογεί για ένα ανεκπλήρωτο πάθος ή για την απουσία της ερωμένης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. η ελεγεία γιορτάζει την πλησμονή και την ευφορία του αισθησιακού έρωτα. τροπικό επίρρημα CETERA QUIS NESCIT? LASSI REQUIEVIMUS AMBO. 149 . αρσενικού γένους QUANTUM ET QUALE LATUS ! QUAM IUVENALE FEMUR! latus-eris: η πλευρά. είναι ταυτόχρονα το ερωτικό κορίτσι μιας μεσημεριάτικης συνάντησης και η ενσάρκωση ενός «ανοιχτού» και συνεχούς ερωτικού λόγου (discourse).: saepissime) ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ: Η παρθενική εμφάνιση της Κορίννας στον μεσημβρινό κοιτώνα του εραστήποιητή και στους Amores συνοδεύεται από ερωτικά δρώμενα και συναισθήματα που δεν ανήκουν στο «κανονικό» ρεπερτόριο της ρωμαϊκής ελεγείας. 1. 5 ως ένα «δυσπρόσιτο ή απρόσιτο αντικείμενο του πόθου» του εραστή-ποιητή. επίθετο β’ κλίσης nescio-nesci(v)i-nescire: δεν ξέρω. 25 ceterus-a-um: υπόλοιπος. Αντίθετα. Η ελεγεία ενσωματώνει και συμπυκνώνει εμμέσως και υπαινικτικά διάφορα επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας με σκανδαλοθηρική και γαργαλιστική εικονοποιία γύρω από το γυναικείο κάλλος (βλ. O εραστής της Αm. ουδέτερου γένους venter-tris: κοιλιά. όντας αμφίσημη ανάμεσα στο απτικά και οπτικά άμεσο και στο διακειμενικά δομημένο. Η δε Κορίννα. όταν η Κορίννα εμφανίστηκε μπροστά του ως απτή πραγματικότητα ενός καλοκαιρινού απομεσήμερου. χρονικό επίρρημα (ΣΥΓΚΡ. ρήμα 3ης συζυγίας ambo-ambae-ambo: αμφότεροι. ουσιαστικό γ’ κλίσης ουδέτερου γένους SINGULA QUID REFERAM ? NIL NON LAUDABILE VIDI singulus-a-um: ξεχωριστός. Σε αντίθεση με τις puellae που προηγήθηκαν στο ελεγειακό στερέωμα. ανώμαλο ρήμα laudabilis-laudabilis-laudabile: αξιέπαινος. ρήμα 1ης συζυγίας planus-a-um: επίπεδος. επίθετο β’ κλίσης refero-retuli-relatum-referre (re+fero): αναφέρω. επίθετος β’ κλίσης requiesco-requievi-requietum-requiescere: ξεκουράζομαι. η Κορίννα δεν προβάλλεται στην Am. σχόλια). ανακαλεί στη μνήμη του με αρκετά πρωτότυπο για τα ελεγειακά δεδομένα τρόπο μια αίσια ερωτική συνάντηση.: saepius. όπως επιτάσσει κατά κανόνα ο ελεγειακός κώδικας. ουδέτερου γένους iuvenalis-iuvenalis-iuvenale: νεανικός. επίθετο γ’ κλίσης femur-oris: μηρός. ουσιαστικό γ’ κλίσης.castigo-castigavi-castigatum-castigare: διορθώνω/τιμωρώ. 1. αόριστη αντωνυμία (δεν σχηματίζει ενικό αριθμό) P ROVENIANT MEDII SIC MIHI SAEPE DIES! Saepe: συχνά. επίθετο β’ κλίσης pectus-oris: στήθος. Απεναντίας. επίθετο γ’ κλίσης ET NUDAM PRESSI CORPUS AD USQUE MEUM . ουσιαστικό γ’ κλίσης. ΥΠΕΡΘ. Usque: με κάθε τρόπο.

ὢ μαστῶν. έχει διαπιστωθεί ότι αναφωνήσεις αυτές ενσωματώνουν και επανεπεξεργάζονται ορισμένα ερωτικά επίγραμματα του Φιλοδήμου. Ήταν τόσο περιζήτητη. ὢ τῶν (θῦ' ἐμὲ) φωναρίων. σύμφωνα με την παράδοση. π. ὢ περιάλλων γλωττισμῶν. τη γνωστή Βοιωτή ποιήτρια του 6ου αι.58. ὢ κνήμης. Πολλοί ποιητές. Π. καθώς ο Απόλλωνας ήταν ο θεός του Ήλιου. ὢ κατατεχνοτάτου κινήματος. 4. Semiramis: Η θρυλική βασίλισσα της Ασσυρίας Σεμιραμίς ή Σαμουραμάτ (8ος αι. που τολμούσε να ζητάει υπέρογκα ποσά από τους πελάτες της. Δεν αποκλείεται εδώ ο Οβίδιος να έχει υπ’όψιν του ένα χωρίο του Προπέρτιου (2. Juv. ὢ γλουτῶν.. άμεση και συνάμα ερεθιστική περιγραφή μιας ερωμένης στην ελεγειακή ποίηση (tetigi-19.1-6) που αναφερόταν στις δύο εταίρες λέγοντας χαρακτηριστικά για τη Λαΐδα πως «Όλη η Ελλάδα έλιωνε από πόθο μπροστά στην πόρτα της» (ad cuius iacuit Graecia toea fores). Πρβ.Χ) ήταν διάσημη τόσο για την ομορφιά της όσο αλλά και για τη ματαιοδοξία και τις σπατάλες της προκειμένου να τη διατηρήσει.χ. από τον Οβίδιο έχει εύγλωττες καλλιτεχνικές και αισθητικές συνδηλώσεις. τις ομοιότητες του οβιδιακού χωρίου με τους ηδονικούς στεναγμούς του Προπέρτιου στην 2.Χ. Αθήναιος 13.6. Με τον τρόπο αυτό.. pressi-24). Corinna: Το όνομα της πρωταγωνίστριας των Amores δεν σχετίζεται πιθανότατα με κάποιο υπαρκτό πρόσωπο. ὢ χειρῶν. ὢ κτενός.. Η επιλογή του ονόματος αυτού. Πρβ.premi: Οι θαυμαστικές αναφωνήσεις και η λεπτομερής επισκόπηση του σώματος της Κορίννας στους στίχ. 5) όπως συμβαίνει και εδώ με την Κορίννα (19-22). (Το medio λειτουργεί ως κατηγορηματικός προσδιορισμός στο toro) toro: Η λέξη torus συναντάται συνηθέστερα στην ποίηση αντί του lectus για να δηλώσει την ερωτική/συζυγική κλίνη. 150 . quos umeros. Bλ. πρβ.15. διηγούνται πως δέχτηκαν κατά τις μεσημεριανές ώρες επισκέψεις θεοτήτων που τους ενέπνευσαν.108. Ταυτόχρονα. όμως. από της οποίας το έργο σώζονται μερικά επιγράμματα. π. ὢ τῶν (ἀπόλωλα δικαίως) μηρῶν. 19-22 συνθέτουν ίσως την πιο απτή. Phoebo:Το Phoebo λειτουργεί ως μετωνυμία εδώ για τον ήλιο. Ξεχώριζε κυρίως για το υπέροχο σώμα της (Διόδ. ὢ τοῦ ῥαδινοῖο τραχήλου. στην Αντιγόνη του Σοφοκλή (415-417) ο Κρέοντας πληροφορείται πως ένα αφύσικο σύννεφο σκόνης σκέπασε τον ουρανό την ώρα ακριβώς που ο ήλιος βρισκόταν καταμεσής του ουρανού. 588Ε).mediam…horam: Τόσο στη λατινική όσο και στην προγενέστερη ελληνιστική παράδοση. που δεν μπορούσαν να πληρώσουν όλοι. premi-20. Παραπέμπει βεβαίως στην Κόριννα. οι μεσημβρινές ώρες αποτελούν σημαδιακό χρόνο υπερφυσικών φαινομένων και θεϊκών επιφανειών. είχε σαγηνεύσει ακόμα και τον ρήτορα Δημοσθένη. ὢ τῶν (μαίνομαι) ὀμματίων. 132: Ὢ ποδός. Η πιο γνωστή ήταν η διάσημη εταίρα της Κορίνθου η οποία φαίνεται πως ανταγωνιζόταν σε φήμη την γνωστή εταίρα της Αθήνας Φρύνη (πρβ. Lais: Υπήρχαν δύο τουλάχιστο εταίρες στην αρχαιότητα με το όνομα Λαΐδα. Τέτοια αρχαϊκά ονόματα άρεσαν πολύ στους Ρωμαίους. προσδίδοντας βάθος και υπαινικτικότητα στον κομψό αισθησιασμό και την ερωτική ευφορία της ελεγείας. ενδεικτικά ΠΑ 5. αλλά και για την ομορφιά της η οποία. medio: Το ότι ο εραστής-ποιητής ξαπλώνει στη μέση του κρεβατιού δηλώνει ότι είναι μόνος από ερωτική σκοπιά και δεν αναμένει κανέναν. ὢ λαγόνων. ὤμοιν. 2. 2. συνεπώς. Met. επίσης. Οv. Ο φιλόσοφος Σωτίων υποστήριζε ότι η παροιμιώδης έκφραση «οὐ παντὸς ἀνδρὸς ἐς Κόρινθον ἔσθ’ ὁ πλοῦς» αναφερόταν στις «τσουχτερές» τιμές της εταίρας Λαΐδας. Σικ. εικόνα 23. η Κορίννα εμφανίζεται στην ελεγεία και στη συλλογή ως η επιφανείσα Μούσα που θα εμπνεύσει τον ερωτικό λόγο του ποιητή.3 εξξ.

204. πέρα από τις αναντίρρητες αισθησιακές προβολές της.. όμως. επισημαίνει τη δυνατότητα της ελεγειακής γραφής να δημιουργεί επαναλήψεις ad libitum και ad infinitum. Η περιγραφή της «οργασμικής στιγμής» θα σηματοδοτούσε τη συγγραφική εκπλήρωση ή ολοκλήρωση του ελεγειακού ειδυλλίου. αντίστοιχα Μελέαγρος ΠΑ 5.5 δεν πρέπει να «αναλωθεί» ως ερωτικό αγαθό σ’ ένα «ρεαλιστικό» ερωτικό ραντεβού. Από την άποψη αυτή. ο Οβίδιος τηρεί το decorum για τους δικούς του λόγους. Cetera quis nescit: Σε γενικές γραμμές η ερωτική ελεγεία δεν φιλοξενεί συχνά και συστηματικά σκηνές και στιγμές ερωτικής πλησμονής και αποκορύφωσης. 3. κυρίως. Eδώ. 151 . πρβ.Ο Οβίδιος φαίνεται εδώ να τηρεί επιμελώς τους ρητορικούς κανόνες της «εκφράσεως προσώπου» ξεκινώντας την περιγραφή του από την κορυφή προς τα κάτω.dies: Η ευχή του εραστή-ποιητή στον ακροτελεύτιο στίχο για επανάληψη της ερωτικής συνεύρεσης αποκαλύπτει. Ηor. 8. Epod. proveniant. σε μεταποιητικό επίπεδο. Είναι προφανές ότι η «επιφαινόμενη» puella-Μούσα της Am. 1.53. αντισταθμίζεται τελικά από τη συνειδητοποίηση μιας καθαρά κειμενικής «κατασκευής» εν προκειμένω για την Κορίννα..3. Μart. η ψυχολογική-σκοποφιλική ανατομία αυτών των στίχων. τον διακαή ερωτογραφικό πόθο για επανάληψη της εμπνευστικής παρουσίας της Κορίννας ως ελεγειακής puella και.

Am.Εικόνα 23 Hans Holbein. Λαΐς η Κορίνθια (Οv.12) (1526) 152 .5. 1.

victique resurgunt. mitte puellam. turpe senilis amor. quis nisi vel miles vel amans et frigora noctis et denso mixtas perferet imbre nives? mittitur infestos alter speculator in hostes. et sua sopitis hostibus arma movent. 5 10 15 20 25 30 35 40 153 . Veneri quoque convenit aetas. Saepe soporatos invadere profuit hostes caedere et armata vulgus inerme manu. Attice. militat omnis amans. et. tenet. ibit in adversos montes duplicataque nimbo flumina. pervigilant ambo. quae bello est habilis. uxor erat. congestas exteret ille nives. quosque neges umquam posse iacere. nec freta pressurus tumidos causabitur Euros aptaque verrendis sidera quaeret aquis. 3. nempe maritorum somnis utuntur amantes. Ergo desidiam quicumque vocabat amorem. Argeas frangite.9. hic durae limen amicae obsidet. sic fera Threicii ceciderunt agmina Rhesi. LIBER I – ELEGIA IX Militat omnis amans. opes! Hector ab Andromaches conplexibus ibat ad arma. ΠΟΠΛΙΟΣ ΟΒΙΔΙΟΣ Amores ANΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΕΓΕΙΩΝ (συνέχεια) ΕΛΕΓΕΙΕΣ 1.10. visa Priameide fertur Maenadis effusis obstipuisse comis. ipse ego segnis eram discinctaque in otia natus. et habet sua castra Cupido. at ille fores. militis officium longa est via. desinat. summa ducum. hic portas frangit. quos petiere duces animos in milite forti. Troes. Atrides. Mars dubius nec certa Venus. ingenii est experientis amor. terra requiescit uterque-ille fores dominae servat. notior in caelo fabula nulla fuit. turpe senex miles. ille graves urbes. strenuus exempto fine sequetur amans. crede mihi. hos petit in socio bella puella viro.11b PUBLIUS OVIDIUS NASO. in rivale oculos alter. ut hoste. et dominum capti deseruistis equi. at ille ducis. cadunt. custodum transire manus vigilumque catervas militis et miseri semper amantis opus. galeam capiti quae daret. ardet in abducta Briseide magnus Achilles-dum licet. Mars quoque deprensus fabrilia vincula sensit.

Τα προσόντα που θέλουν οι αξιωματικοί από τους γενναίους στρατιώτες. 20 Συχνά κρίνεται ωφέλιμο να πιάσεις τον εχθρό στον ύπνο και μ’ οπλισμένο χέρι να χτυπήσεις το άοπλο πλήθος. ο πρώτος στο κατώφλι της κοπελιάς. άσχημο πράγμα και του γέρου ο έρωτας. θα διαβεί το πυκνό χιόνι. πόρτες παραβιάζει ο ένας. Αττικέ. Μακρές πορείες και ατέλειωτες πρέπει να υποστεί ο στρατευμένος. Κι αν είναι να περάσει τα πέλαγα δεν θα τον σταματήσει ο Σιρόκος. Όποιος για πόλεμο είναι ώριμος. Ο δόλιος ο εραστής κι ο στρατιώτης έχουν την ίδια πάντα αποστολή: μέσα από πλήθη φρουρών και σκοπών να ξεγλιστρούν. Θα σκαρφαλώσει σ’ απότομα βουνά.mollierant animos lectus et umbra meos. ακούραστος το ακολουθεί ο εραστής μέχρι τα πέρατα της γης. ο εραστής είναι ένας στρατιώτης. Ποιός εκτός από τον στρατιώτη ή τον εραστή είναι ικανός 15 και την παγωνιά της νύχτας να αντέξει και τα χιόνια που εναλλάσσονται με τη νεροποντή. amet! 45 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Πας εραστής είναι και στρατιώτης. στο χώμα στρωματσάδα και οι δυο. Έτσι κι οι εραστές εκμεταλλεύονται τον ύπνο των συζύγων και. inde vides agilem nocturnaque bella gerentem. ενώ οι εχθροί κοιμούνται. στρατώνα διαθέτει και ο έρωτας. αυτά ζητάει και η κοπέλα από τον σύντροφό της. είν’ ώριμος και για τον έρωτα: Άσχημο πράγμα ο γέρος στρατιώτης. 5 Ο εραστής και ο φαντάρος αγρυπνούν. Ωσαύτως. καθόλου σίγουρη η Αφροδίτη (έρωτας): 154 25 10 . Κάπως έτσι του Ρήσου του Θρακιώτη νικήθηκαν τα άγρια στρατεύματα και τα κλεμμένα άλογα εγκατέλειψαν το αφεντικό τους. qui nolet fieri desidiosus. ο δεύτερος φυλάει σκοπιά έξω από το αρχηγείο. ούτε θα αναζητήσει τα άστρα εκείνα που θα του δείξουνε τη ρότα. πύλες ο άλλος. σαν φύγει το κορίτσι του. Αβέβαιος ο Άρης (πόλεμος). μετέρχονται τα δικά τους όπλα. θα βουτήξει σε φουσκωμένα από τη βροχή ποτάμια. Πίστεψέ με. Ο ένας αποστέλλεται κατάσκοπος σ’ εχθρικό στρατόπεδο ο άλλος κοιτάζει προσηλωμένος τον αντίζηλο σαν νάναι εχθρός του. inpulit ignavum formosae cura puellae iussit et in castris aera merere suis.

35 Λέγεται ότι ο αρχιστράτηγος Αγαμέμνονας θαμπώθηκε από έρωτα μόλις είδε την κόρη του Πριάμου σαν Μαινάδα με ανάκατα μαλλιά. και γκρεμίζονται αυτού που θεωρούσες αχτύπητους. Atticus-i: ο Αττικός. Ο Έκτορας από την αγκαλιά της Ανδρομάχης ευθύς στον πόλεμο τραβούσε. 40 Εγώ ο ίδιος ήμουν νωθρός και γεννημένος να μην κάν ο ύπνος και η σκιά μου μ’ είχαν καταντήσει μαλθακό Όμως το ενδιαφέρον μου για ένα όμορφο κορίτσι έδιωξε τη ραθυμία μου. ουσιαστικό γ’ κλίσης. και νάμαι τώρα σ’ ενεργό υπηρεσία. όσο προλαβαίνετε. θηλυκού γένους (σχηματίζει τη γενική πληθυντικού σε – um και –ium) TURPE SENEX MILES . ας ερωτευθεί. αρσενικού γένους ATTICE. milito-militavi-militatum-militare: υπηρετώ στρατιωτική θητεία. Κι ο Άρης ακόμα ένιωσε τις αλυσίδες του σιδερά μόλις τον συνέλαβαν επ’ αυτοφώρω κανένα σκάνδαλο δεν υπήρξε πιο γνωστό στον ουρανό. ET HABET SUA CASTRA CUPIDO. ρήμα 3ης συζυγίας QUAE BELLO EST HABILIS. ρήμα 1ης συζυγίας (ο τύπος militat είναι γ’ ενικό οριστικής ενεστώτα ενεργητικής φωνής) castra-orum: το στρατόπεδο. CREDE MIHI. ουδέτερου γένους habilis-habilis-habile: κατάλληλος. Γι’ αυτό με βλέπεις αεικίνητο ολονυχτίς να πολεμάω: Όποιος δεν θέλει τεμπέλης να καταντήσει. ουσιαστικό β’ κλίσης. 45 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ MILITAT OMNIS AMANS . ρήμα 4ης συζυγίας aetas-atis: η ηλικία. ουδέτερου γένους (castrum-i: φρούριο) Cupidο-inis: ο Έρωτας. ουσιαστικό β’ κλίσης. τους Έλληνες χτυπάτε τώρα Τρώες. αρσενικού γένους credo-credidi-creditum-credere: πιστεύω.οι νικημένοι επανακάμπτουν. η ίδια η σύζυγος τού φόραγε το κράνος στο κεφάλι. bellum-i: ο πόλεμος. Φλέγεται περίλυπος ο Αχιλλέας επειδή του πήραν του την Βρισηίδα. VENERI QUOQUE CONVENIT AETAS . 30 Όποιος λοιπόν τον έρωτα τεμπέλικη υπόθεση τον νόμιζε ας πάψει: γιατί ο έρωτας θέλει πείρα και εξυπνάδα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης Venus-eris: η Αφροδίτη/ο έρωτας. κύριο όνομα γ’ κλίσης. MILITAT OMNIS AMANS . θηλυκού γένους convenio-conveni-conventum-convenire: αρμόζω. TURPE SENILIS AMOR . 155 . κύριο όνομα β’ κλίσης.

θηλυκού γένους mitto-misi-missum-mittere: στέλνω. ρήμα 3ης συζυγίας. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους 156 . ρήμα 1ης συζυγίας. επίθετο γ’ κλίσης QUOS PETIERE DUCES ANIMOS IN MILITE FORTI. αρσενικού γένους senilis-senilis-senile: ηλικιωμένος. ρήμα 1ης συζυγίας nimbus-i: η καταιγίδα. επίθετο β’ κλίσης mons-ntis: το βουνό. socius-a-um: συντροφικός. CONGESTAS EXTERET ILLE NIVES . ουσιαστικό γ’ κλίσης. foris-is: η πόρτα. αρσενικού γένους F LUMINA. αρσενικού γένους animus-i: το πνεύμα. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης eximo-exemi-exemptum-eximere: ξεπερνώ. ουσιαστικό β’ κλίσης. MITTE PUELLAM . ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα αποθετικό 3ης συζυγίας. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης (χωρίς παραθετικά) bellus-a-um: όμορφος. επίθετο β’ κλίσης P ERVIGILANT AMBO. TERRA REQUIESCIT UTERQUE — pervigilo-pervigilavi-pervigilatum-pervigilare: ξαγρυπνώ. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας dux-ducis: ο στρατηγός. ρήμα 3ης συζυγίας STRENUUS EXEMPTO FINE SEQUETUR AMANS strenuus-a-um: δραστήριος. ουσιαστικό β’ κλίσης.turpis-turpis-turpe: αισχρός/αναιδής. peto-petivi(petii)-petitum-petere: αναζητώ. επίθετο β’ κλίσης via-ae: ο δρόμος/το μονοπάτι. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους domina-ae: η δέσποινα. MILITIS OFFICIUM LONGA EST VIA. επίθετο γ’ κλίσης senex-nis: ηλικιωμένος. officium-officii: το καθήκον. IBIT IN ADVERSOS MONTES DUPLICATAQUE NIMBO adversus-a-um: εχθρικός. μονοκατάληκτο επίθετο γ’ κλίσης miles-itis: ο στρατιώτης. θηλυκού γένους servo-servavi-servatum-servare: φυλάω/προσέχω. επίθετο γ’ κλίσης HOS PETIT IN SOCIO BELLA PUELLA VIRO . ρήμα 3ης συζυγίας finis-is: το όριο. ουδέτερου γένους longus-a-um: μακρύς. AT ILLE DUCIS . αρσενικού γένους fortis-fortis-forte: δυνατός. αρσενικού γένους duplico-duplicavi-duplicatum-duplicare: διπλασιάζω. ILLE FORES DOMINAE SERVAT. flumen-inis: το ποτάμι. ρήμα 1ης συζυγίας requiesco-requievi-requietum-requiescere: ξεκουράζομαι. αρσενικού γένους sequor-secutus sum-sequi: ακολουθώ.

επιτίθεμαι. κύριο όνομα β’ κλίσης. αρσενικού γένους MITTITUR INFESTOS ALTER SPECULATOR IN HOSTES. ουδέτερου γένους ET DENSO MIXTAS PERFERET IMBRE NIVES ? densus-a-um: πυκνός. διασχίζω. ρήμα 3ης συζυγίας. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’κλίσης. θηλυκού γένους durus-a-um: σκληρός. επίθετο γ’ κλίσης urbs-urbis: η πόλη. ρήμα 3ης συζυγίας (verrendis aquis: υποχρεωτική γερουνδιακή έλξη του σκοπού σε δοτική μέσω του apta στη θέση του ‘verrendο aquas’) sidus-eris: ο αστερισμός. ρήμα 3ης συζυγίας extero-extrivi-extritum-exterere: συνθλίβω. tumidus-a-um: ογκώδης. ουδέτερου ή αρσενικού γένους premo-pressi-pressum-premere: πιέζω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. θηλυκού γένους NEC FRETA PRESSURUS TUMIDOS CAUSABITUR EUROS fretum-ti και fretus-us: (ποιητ.congerο-congessi-congestum-congerere: συσσωρεύω. ρήμα 3ης συζυγίας. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. UT HOSTE. ρήμα 2ης συζυγίας perfero-pertuli-perlatum-perferre: υπομένω. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης verro-verri-versum-verrere: σαρώνω. ρήμα 3ης συζυγίας imber-imbris: η νεροποντή. ρήμα 3ης συζυγίας ILLE GRAVES URBES . mitto-misi-missum-mittere: στέλνω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. aptus-a-um: κατάλληλος. ρήμα 1ης συζυγίας speculator-oris: ο κατάσκοπος. αρσενικού γένους IN RIVALE OCULOS ALTER. θηλυκού γένους QUIS NISI VEL MILES VEL AMANS ET FRIGORA NOCTIS frigus-oris: η παγωνιά. αρσενικού γένους hostis-is: ο εχθρός. αρσενικού γένους APTAQUE VERRENDIS SIDERA QUAERET AQUIS . επίθετο β’ κλίσης limen-inis: το κατώφλι. ουδέτερου γένους amica-ae: η φίλη. ρήμα 3ης συζυγίας aqua-ae: το νερό. επίθετο β’ κλίσης causor-causatus sum-causari: προβάλλω ως δικαιολογία/κατηγορώ. TENET.) η θάλασσα. ουδέτερου γένους quaero-quaesivi-quaesitum-quaerere: αναζητώ. θηλυκού γένους 157 . ρήμα 3ης συζυγίας nix-nivis: το χιόνι. ουσιαστικό α’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας Eurus-i: ο Εύρος (νοτιο-ανατολικός άνεμος). αρσενικού γένους teneo-tenui-tentum-tenere: κρατώ. επίθετο β’ κλίσης misceo-miscui-mixtum-miscere: αναμειγνύω. ουσιαστικό β’ή δ’ κλίσης. αρσενικού γένους oculus-i: το μάτι. rivalis-is: ο αντεραστής. HIC DURAE LIMEN AMICAE gravis-gravis-grave: βαρύς. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. infesto-infestavi-infestatum-infestare: παρενοχλώ.

ουσιαστικό γ’ κλίσης. ρήμα 1ης συζυγίας vulgus-i και volgus-i: o όχλος. αρσενικού γένους utor-usus sum-uti: χρησιμοποιώ. ρήμα 3ης συζυγίας desero-deserui-desertum-deserere: στερούμαι. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας ET SUA SOPITIS HOSTIBUS ARMA MOVENT . ρήμα 2ης συζυγίας (moveo arma: παίρνω τα όπλα. sopio-sopivi (ii)-sopitum-sopire: αναισθητοποιώ. επίθετο β’ κλίσης Threicius-a-um: Θρακιώτης. επίθετο β’ κλίσης manus-us: το χέρι. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουδέτερου γένους Rhesus-i: ο Ρήσος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους ET DOMINUM CAPTI DESERUISTIS EQUI. ουδέτερου γένους (μόνο στον πληθυντικό) moveo-movi-motum-movere: κινώ. ρήμα 4ης συζυγίας arma-orum: τα όπλα. ουσιαστικό α’ κλίσης. obsideo-obsedi-obsessum-obsidere: κατέχω. maritus-i: ο σύζυγος. ferus-a-um: άγριος. ρήμα 3ης συζυγίας armo-armavi-armatum-armare: οπλίζω. ρήμα 1ης συζυγίας invado-invasi-invasum-invadere: εισβάλλω. AT ILLE FORES . ρήμα 3ης συζυγίας prosum-profui-prodesse: ωφελώ (εδώ ως απρόσωπο. αρσενικού γένους inermus-a-um: άοπλος. επίθετο β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. αρσενικού γένους cado-cecidi-casum-cadere: πέφτω. ρήμα 3ης συζυγίας equus-i: ο ίππος. ρήμα 3ης συζυγίας SAEPE SOPORATOS INVADERE PROFUIT HOSTES soporo-soporavi-soporatum-soporare: κοιμίζω. ουσιαστικό β’ κλίσης. dominus-i: ο άρχοντας/ο αφέντης. αρσενικού και θηλυκού γένους transeo-transivi(transii)-transitum-transire: διασχίζω/περνώ. κύριο όνομα β’ κλίσης. θηλυκού γένους SIC FERA THREICII CECIDERUNT AGMINA RHESI. ουσιαστικό δ’ κλίσης. αρσενικού γένους capio-cepi-captum-capere: πιάνω. caedo-cecidi-caesum-caedere: σκοτώνω. ρήμα 3ης συζυγίας agmen-inis: το άγημα/ο στρατός. αρσενικού γένους somnus-i: ο ύπνος. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους frango-fregi-fractum-frangere: σπάω. ρήμα 2ης συζυγίας porta-ae: η πύλη/πόρτα.OBSIDET. HIC PORTAS FRANGIT . ρήμα 4ης συζυγίας 158 . αρσενικού γένους NEMPE MARITORUM SOMNIS UTUNTUR AMANTES . στασιάζω) CUSTODUM TRANSIRE MANUS VIGILUMQUE CATERVAS custos-odis: ο φύλακας. pro+sum) CAEDERE ET ARMATA VULGUS INERME MANU .

ρήμα 2ης συζυγίας cado-cecidi-casum-cadere: πέφτω. INGENII EST EXPERIENTIS AMOR. ρήμα 3ης συζυγίας ingenium-ii: το πνεύμα. CADUNT. ρήμα 3ης συζυγίας QUOSQUE NEGES UMQUAM POSSE IACERE. Mars-rtis: ο θεός Άρης. ουδέτερου γένους experior-expertus sum-experiri: δοκιμάζω/αποδεικνύω. απρόσωπο ρήμα 2ης συζυγίας Argeus-a-um: αργειακός. ανώμαλο ρήμα iaceo-iacui-iacitum-iacere: βρίσκομαι/κείμαι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. OPES! licet-licuit--licere: είναι δυνατόν/επιτρέπεται. θηλυκού γένους Achilles–is: ο Αχιλλέας. ρήμα 1ης συζυγίας umquam: ποτέ. επίθετο β’ κλίσης vinco-vici-victum-vincere: νικώ. επίθετο β’ κλίσης semper: πάντα. 159 . κύριο όνομα γ’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. αποφασισμένος. ρήμα 3ης συζυγίας ERGO DESIDIAM QUICUMQUE VOCABAT AMOREM . ARGEAS FRANGITE. θηλυκού γένους HECTOR AB ANDROMACHES CONPLEXIBUS IBAT AD ARMA . ρήμα 3ης συζυγίας Briseis-idos: η Βρισηίδα. TROES. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης Tros–Trois: Τρώας. αρσενικού γένους DUM LICET. ρήμα 3ης συζυγίας resurgo-resurrexi-resurrectum-resurgere: ανασταίνομαι. ουσιαστικό α’ κλίσης. κύριο όνομα γ’ κλίσης. nego-negavi-negatum-negare: αρνούμαι. χρονικό επίρρημα possum-potui-posse: μπορώ/δύναμαι. θηλυκού γένους voco-vocavi-vocatum-vocare: καλώ. αποθετικό ρήμα 4ης συζυγίας ARDET IN ABDUCTA BRISEIDE MAGNUS ACHILLES — ardeo-arsi-arsum-ardere: καίγομαι. αρσενικού γένους ops-opis: δύναμη. ρήμα 1ης συζυγίας DESINAT. VICTIQUE RESURGUNT . ουσιαστικό γ’ κλίσης. desidia-ae: η υποχώρηση/τεμπελιά. αρσενικού γένους dubius-ia-ium: αμφίβολος. κύριο όνομα γ’ κλίσης. αρσενικού γένους (Vigiles Urbani: οι χωροφύλακες) caterva-ae: το πλήθος. desino-desii(ivi)-desitum-desinere: εγκαταλείπω/αφήνω. χρονικό επίρρημα opus-eris: το έργο. ουσιαστικό γ’ κλίσης. εθνικό όνομα γ’ κλίσης.vigil-ilis: ο φρουρός. Miser-a-um: άθλιος/δυστυχής. ουδέτερου γένους MARS DUBIUS NEC CERTA VENUS. θηλυκού γένους MILITIS ET MISERI SEMPER AMANTIS OPUS . επίθετο β’ κλίσης certus-a-um: σίγουρος. ρήμα 2ης συζυγίας abduco-abduxi-abductum-abducere: διώχνω.

Maenas-adis: η Μαινάδα. θηλυκού γένους IPSE EGO SEGNIS ERAM DISCINCTAQUE IN OTIA NATUS. όνομα γ’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης nascor-natus sum-nasci: γεννιέμαι. galea-ae: το κράνος. ουσιαστικό β’ κλίσης. οκνηρός. ουσιαστικό γ’ κλίσης. επίθετο β’ κλίσης (υπερθετικός βαθμός του superus. nosco) caelum-i: ο ουρανός. επίθετο γ’ κλίσης vinculum-i: ο δεσμός. θηλυκού γένους effundo-effudi-effusum-effundere: χύνω. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους SUMMA DUCUM . ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους fero-tuli-latum-ferre: φέρνω.Hector-oris: ο Έκτορας. όνομα α’ κλίσης. VISA P RIAMEIDE FERTUR summus-a-um: ο ανώτατος. mollio-mollivi(ii)-mollitum-mollire: μαλακώνω. κύριο όνομα γ’ κλίσης. ρήμα 2ης συζυγίας Priameides-deae: η κόρη του Πριάμου. αρσενικού γένους Andromache-es: η Ανδρομάχη. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ΥΠΕΡΘ. ουσιαστικό β’ κλίσης. αποθετικό ρήμα 3ης συζυγίας discingo-discinxi-discinctum-discingere: αποδεσμεύομαι. ουσιαστικό α’ κλίσης. θηλυκού γένους caput-itis: το κεφάλι. ρήμα 1ης συζυγίας uxor-oris: η σύζυγος. αρσενικού γένους video-vidi-visum-videre: βλέπω. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους ET. ΣΥΓΚΡ. depre(he)ndo-deprendi-deprensum-deprendere: αρπάζω.: superior. ρήμα 3ης συζυγίας otium-ii: η ραστώνη/η ανάπαυλα. όνομα α’ κλίσης.: supremus/summus. notus-a-um: γνωστός. ανώμαλο ρήμα MAENADIS EFFUSIS OBSTIPUISSE COMIS . ουσιαστικό δ’ κλίσης. ρήμα 3ης συζυγίας Obstipesco-obstipui-obstipitum-obstipescere: ενθουσιάζομαι. ουδέτερου γένους sentio-sensi-sensum-sentire: αισθάνομαι. segnis-segnis-segne: νωθρός. επίθετο β’ κλίσης (από το ρ. ρήμα 3ης συζυγίας coma-ae: τα μαλλιά/η κόμη. ουδέτερου γένους do-dedi-datum-dare: δίνω. ουσιαστικό β’ κλίσης. GALEAM CAPITI QUAE DARET. ουδέτερου γένους fabula-ae: το δράμα/ο μύθος/το αφήγημα. θηλυκού γένους MARS QUOQUE DEPRENSUS FABRILIA VINCULA SENSIT. θηλυκού γένους 160 . ουδέτερου γένους MOLLIERANT ANIMOS LECTUS ET UMBRA MEOS . κύριο όνομα α’ κλίσης. ρήμα 4ης συζυγίας NOTIOR IN CAELO FABULA NULLA FUIT. αρσενικού γένους umbra-ae: η σκιά. UXOR ERAT. ρήμα 3ης συζυγίας fabrilis-fabrilis-fabrile: σιδερένιος. αρσενικού γένους con(m)plexus-us: η αγκαλιά. ουσιαστικό α’ κλίσης. Summa ducum: ο επικεφαλής των στρατηγών) Atrides-deae: ο Ατρείδης. ATRIDES . ρήμα 4ης συζυγίας lectus-i: το κρεβάτι.

Από τον στίχ. ο Οβίδιος εντάσσει και επαναπραγματεύεται κατά τρόπο εξαντλητικό.17). Η αντίληψη πως ο έρωτας συνδέεται μ’ έναν νωχελικό τρόπο ζωής και η αντιμετώπιση του εραστή ως προτύπου ψυχοσωματικής αδράνειας και αβελτερίας (οtium) αποτελούσαν κοινό τόπο στην κλασική ποίηση και τη φιλοσοφία. τοπικό επίρρημα video-vidi-visum-videre: βλέπω. ρήμα 3ης συζυγίας (bellum gero: κάνω πόλεμο) QUI NOLET FIERI DESIDIOSUS . επίθετο β’ κλίσης ΣΧΟΛΙΑ Εισαγωγικό σχόλιο: Η εντυπωσιακή κυκλικότητα του εναρκτήριου δίστιχου. ρήμα 2ης συζυγίας INDE VIDES AGILEM NOCTURNAQUE BELLA GERENTEM . Η αντίρροπη όμως ταύτιση της ερωτικής ζωής με πολεμική εκστρατεία. επίθετο β’ κλίσης cura-ae: η φροντίδα. 161 . είναι στενότερα συνυφασμένη με τον βίο και την πολιτεία του εραστή – ποιητή της ρωμαϊκής ελεγείας. ουδέτερου γένους mereo-merui-meritum-merere: αξίζω. ανώμαλο ρήμα fio-factus sum-fieri: γίνομαι. με την πομπώδη επανάληψη militat omnis amans σε μορφή sententia. 2.INPULIT IGNAVUM FORMOSAE CURA PUELLAE inpello-inpepuli/inpulli-inpulsum-inpellere: εξωθώ. 2. iubeo-iussi-iussum-iubere: διατάζω. στον οποίο ο ποιητής απευθύνει δυο επιστολές από την εξορία στους Τόμους (Pont. 2. τόσο την ελληνική όσο και τη ρωμαϊκή. inde: εδώ. επίθετο β’ κλίσης gero-gessi-gestum-gerere: κάνω/διεξάγω. Η «θέσις» αυτή επικαθορίζει σταθερά την επιχειρηματολογία που αναπτύσσει σ’ ολόκληρη την ελεγεία ο ποιητής στον φίλο του Αττικό προκειμένου να τον πείσει πως η ζωή ενός εραστή είναι «κυριολεκτικά» μια συνεχής και άκρως εξουθενωτική μάχη.4 και 2. ουσιαστικό γ’ κλίσης. Bλ. Στο πλαίσιο του αποδεικτικού συλλογισμού του. θηλυκού γένους formosus-a-um: όμορφος. ανώμαλο ρήμα desidiosus-a-um: αδρανής.10 (Graecinus) και την Am. όπως συμβαίνει εδώ. Attice: Πρόκειται για μια από τις σπάνιες περιπτώσεις στη συλλογή όπου ο Οβίδιος απευθύνεται σ’ άλλο πρόσωπο εκτός από την ελεγειακή ερωμένη. θέτει εξαρχής ως αποδεικτικό ζητούμενο του ποιήματος έναν από τους διασημότερους ελεγειακούς τόπους και. ρήμα 2ης συζυγίας aes-aeris: ο μισθός του στρατιώτη. επίσης την Αm. ρήμα 3ης συζυγίας ignavus-a-um: νωθρός. ουσιαστικό α’ κλίσης. επίθετο γ’ κλίσης nocturnus-a-um: νυχτερινός. επίθετο β’ κλίσης IUSSIT ET IN CASTRIS AERA MERERE SUIS. ταυτόχρονα. η οποία απαιτεί διηνεκή εγρήγορση και μαχητικότητα. σχεδόν ολόκληρη την γραμματολογική παράδοση περί της «νωθρότητας του έρωτα». Για την ταυτότητα του Αττικού μόνον υποθέσεις μπορούν να γίνουν. AMET nolo-nolui-nolle: δεν θέλω. 3 ο τόπος της militia amoris εξετάζεται από κάθε δυνατή σκοπιά. αλλά και με πλήρη ειδολογική αυτοσυνειδησία. μία από τις κυριότερες μεταφορές πάνω στην οποία βασιζόταν το σύστημα αξιών του ελεγειακού κόσμου. Πιθανότατα πρόκειται για ένα φίλο του Oβίδιου. ρήμα 2ης συζυγίας agilis-agilis-agile: ενεργός.18 (Μacer).

49εξξ και 2. Prop. το μένος και η αλκή του Έκτορα στη μάχη αποδίδονται εμμέσως πλην σαφώς σε προηγούμενη συνεύρεσή του με την Ανδρομάχη. στη συγκεκριμένη περίπτωση η τεχνική της "συγκρίσεως" φαίνεται να εξυπηρετεί περισσότερο την υπονόμευση της παραδοσιακής εκδοχής της militia αmoris. βλ.3. κατά παράβαση του μύθου. το «θεολογικό» κύρος που αποκτά η comparatio διαβάλλεται ειρωνικά από την «αμφισημία» των resurgunt και cadunt (29-30) που παραπέμπουν. Hector ab Andromaches: Eδώ.4. ερήμην του ομηρικού κειμένου.. 19-20 δεσπόζει η στερεότυπη ελεγειακή φιγούρα του exclusus amator του παρακλαυσίθυρου. / hic portas frangit. η δομή και η ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας του εραστή-ποιητή βασίζονται κατά κύριο λόγο στη μέθοδο της comparatio που αποτελούσε ένα από τα καθιερωμένα σχολικά προγυμνάσματα της εποχής.). 162 . Αm. 2. Στη σχετική. Eurus (νοτιοανατολικός άνεμος. 3-6 ως κοινά χαρακτηριστικά εραστή και στρατιώτη προβάλλονται η νεανική ηλικία και η σωματική ρώμη (στίχ.8). σκηνή του αποχαιρετισμού στη ραψωδία Ζ της Ιλιάδας (369 εξξ. Σύμφωνα με τον μύθο. 33-4 αφορούν το γνωστό επεισόδιο στο Λ440 εξξ. ο μόχθος του οποίου εξισώνεται μ’ εκείνον του στρατιώτη που πολιορκεί μια πόλη (ille graves urbes. μεταξύ άλλων. 3-6) ενώ οι συνθήκες πραγματικού πολέμου (bellum) εξομοιώνονται εκφραστικά και δραματικά με τις «ερωτικές μάχες» του εραστή με μία bella puella. Rhesi: Το ιλιαδικό περιστατικό όπου ο σύμμαχος των Τρώων Ρήσος πέφτει στην ενέδρα του Διομήδη και του Οδυσσέα και τα άλογά του τον εγκαταλείπουν ανήκει στη ραψωδία Κ 495εξξ. Dum licet in Arhaeas frangite opes: Οι στίχ.Quae bello…aetas: Από τον στ. προκειμένου η τελευταία να αποκτήσει απτό. Ωστόσο. καθώς επίσης και Am. η τεχνική της «συγκρίσεως» κλιμακώνεται με εντυπωσιακό τρόπο από το ανθρώπινο στο μυθικό και από εκεί στο ημιθεϊκό και ηρωικό επίπεδο. που έφερνε κατά κανόνα στο προσκήνιο τη βιοθεωρητική αντιπαράθεση ανάμεσα στο ερωτικώς ζην και στο πολεμικώς πράττειν. της Ιλιάδας όπου οι Τρώες. όμως. Mars dubius: Από το στίχ.26. Σιρόκος) και Zephyrus (δυτικός άνεμος -Zέφυρος). Στους στίχ. Αquilo (βορειοανατολικός) frigora…nives: Για την εικόνα του εραστή που δηλώνει αποφασισμένος να ακολουθήσει την αγαπημένη στα πέρατα της οικουμένης αψηφώντας κάθε λογής δυσχέρειες εξαιτίας των επικίνδυνων καιρικών φαινομένων.11. durae limen: Στους στ. στην αλληλουχία «στύσης» και «χάλασης».2/2.41εξξ. για τυπική μυθολογική λαθροχειρία η οποία. Πέρα όμως από τον προφανή επιδεικτικό χαρακτήρα της. όμως. με την ενθουσιώδη παρότρυνση του Έκτορα. Το στοιχείο. 1. Αντίστοιχα.16.1-8. 3εξξ. «φυσικό» και σεναριακό υπόβαθρο. 2.6. 2. ο Έκτορας εγκαταλείπει τη σύζυγό του με βαριά καρδιά και ακόμη βαρύτερα πόδια για να βρεθεί αντιμέτωπος στη συνέχεια με τον Αχιλλέα. custodum: Η φιγούρα του φύλακα-θυρωρού (custos/ ianitor) με τον οποίον έρχεται αντιμέτωπος ο εραστήςποιητής στην προσπάθεια του να διαβεί το κατώφλι της puella εμφανίζεται συχνά σε παρακλασίθυρα ποιήματα. Αuster (Νότιος άνεμοςΌστρια). καθώς με τη χρήση τέτοιων σημασιολογικά αμφίσημων όρων μεταφέρονται ποσότητες ενέργειας από τη σφαίρα του πολέμου προς εκείνη του έρωτα. ιδίως Αm. στίχ. παραπέμπει σε ευθεία σχέση ανάμεσα στις ορμόνες του έρωτα και του πολέμου και αναδεικνύει την αρετή του ιλιαδικού πολεμιστή ως άμεση συνέπεια της libido. 1. 29εξξ. Τib. οι ερωτευμένοι που υποφέρουν το τσουχτερό κρύο ξενυχτώντας έξω από το κατώφλι των ερωμένων τους (fores dominae servat. η τύχη της πολιορκίας Τροίας συνδεόταν άμεσα με τη ζωή αυτών των αλόγων. διασχίζουν την τάφρο των Ελλήνων και πλησιάζουν απειλητικά στα καράβια εκμεταλλευόμενοι την πατατεταμένη απουσία από το πεδίο της μάχης του Αχιλλέα εξαιτίας της αρπαγής της Βρισηίδας. 1. at ille fores). Πρόκειται. Πρβ. συνεπώς.19εξξ. Τη σύγκριση «προσωποποιούν» θεότητες που λειτουργούν ως τα κατεξοχήν σύμβολα του έρωτα και του πολέμου (Mars/Venus). που βρίσκεται στο επίκέντρο του οβιδιακού παιχνιδιού είναι η «κυριολεκτικοποίηση» της μεταφοράς του «έρωτα ως πολέμου». Eurοs: Οι άνεμοι ήταν γνωστοί στη λατινική ως Boreas (Βοριάς-Τραμουντάνα). Το παράδοξο είναι ότι η αντιπαράθεση αυτή τείνει να γίνει ταύτιση. hic durae limen amicae obsidet.29 εξξ. 7-8) παρουσιάζονται να μη διαφέρουν από στρατιώτες που μένουν ξάγρυπνοι φρουρώντας τον αρχηγό τους (ducis.7: per excubias custodum leniter ire και βλ. Africus (νοτιοδυτικός άνεμος).

O καταληκτικός πεντάμετρος (46). Η τύχη της ενώθηκε με τη δική του. inde vides. η οποία δόθηκε στον Αγαμέμνονα όταν οι Αχαιοί κατέκτησαν την Τροία. τη μάντισσα Κασσάνδρα.. καθώς οι Τρώες δεν έδωσαν βάση στους χρησμούς και τις προειδοποίησεις της. ανακεφαλαιώνει απλώς τη «λογική» επιχειρηματολογία που χρησιμοποιήθηκε για την αναίρεση του παραδόξου. 24. Εικόνα 24 Evelyn De Morgan. εκφερόμενος με γνωμικό κύρος.Priameide: Ο λόγος για την κόρη του Πριάμου. Βλ. Η αναφορά στην πλούσια κόμη της (effuses…comis) αλλά και στην κατάσταση παραφροσύνης (Maenadis) στην οποία περιήλθε κατά την άλωση της Τρόιας. Η Κασσάνδρα στη φλεγόμενη Τροία (1898) 163 . καθώς όταν έφθασαν στις Μυκήνες δολοφονήθηκαν και οι δύο από την Κλυταιμνήστρα και τον Αίγισθο. εδώ τον πίνακα της εικ. Με τη «θεσμική αναγνώριση» της ερωτικής μισθοφορίας. αποτέλεσε συχνό θέμα στη λογοτεχνία και την τέχνη..amet: Tο καταληκτικό τμήμα της ελεγείας επιστρέφει κυκλικά στο et habet sua sastra Cupido του εναρκτήριου στίχου της ελεγείας. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πιο θριαμβικό και πρωτότυπο «φινάλε» για μια «κουρασμένη» και κορεσμένη μεταφορική τροπή του ερωτικού λόγου. ο Οβίδιος δείχνει να κάνει ένα ακόμη βήμα πέρα από την κυριολεκτικοποίηση της μεταφοράς της militia amoris.

5 10 15 20 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Την άστατη καρδιά μου την τραβολογάνε και μέσα μου παλεύουν το μίσος και ο έρωτας. 5 Έτσι μαζί μ’ εσένα δεν μπορώ και χώρια από σένα εγώ δεν κάνω . ut. aut minus inproba.αλλά ο έρωτας νικάει.OVIDIUS NASO. Στο όνομα του προσώπου σου. vitiis plus valet illa suis! Parce. στις νύχτες που κοιμηθήκαμε μαζί. και τι να πω.είμαι σε πλήρη σύγχυση. vincit amor. Σιχαίνομαι τα βίτσια σου.αλλά με φέρνει πίσω η ομορφιά σου. perque tuos oculos. facta merent odium. αλλα αυτό που μισεί το υπομένει Φεύγω. Σε βλέπω και ξεχνώ τις αμαρτίες σου. si nolim. γιατί είσαι σκάρτη τελικά . quae tamen odit. per omnis qui dant fallendos se tibi saepe deos. non facit ad mores tam bona forma malos. 10 Γι’ αυτά που κάνεις σε μισώ.ιδού το πρόβλημα μου. mea semper eris. tu selige tantum. si potero. LIBER III – ELEGIA XIb Luctantur pectusque leve in contraria tendunt hac amor hac odium. habet. puto. sic ego nec sine te nec tecum vivere possum. γιατί δεν είναι ταιριαστή η ομορφιά με τέτοιον χαρακτήρα. Ούτε ο Ταύρος αγαπάει τα δεσμά του. velim. per o lecti socialia iura. τι να ευχηθώ δεν ξέρω. υποθέτω. et videor voti nescius esse mei. sed. Λέω: μακάρι να 'σουν πιο καλή ή να μην ήσουν τόσο ωραία. vellem. odero. aversor morum crimina — corpus amo. facies exorat amorem — me miserum. 164 15 . qui rapuere meos! quidquid eris. nequitiam fugio — fugientem forma reducit. Λυπήσου με. το θέλω. perque tuam faciem. cogar amare. που το έχω για θεό μου. Μακάρι να καταφέρω να σε μισήσω! Ειδάλλως θα σε αγαπώ κι ας μην το θέλω. στο όνομα όλων των θεών που σ’αφήνουν τόσες φορές να με απατάς. nec iuga taurus amat. invitus amabo. quam. aut formosa fores minus. me quoque velle velis. magni mihi numinis instar. αλλά ποθώ το σώμα σου. anne coactus amem! lintea dem potius ventisque ferentibus utar. για τη θωριά σου πάλι σε λατρεύω. si non.

vivo-vixi-victum-vivere: ζω. VINCIT AMOR . ουσιαστικό α’ κλίσης. INVITUS AMABO . ουδέτερου γένους tendo-tetendi-tensum και tentum-tendere: τείνω. ουσιαστικό β’ κλίσης. Δικιά μου θα 'σαι πάντοτε. θηλυκού γένους fugio-fugi-fugitum-fugere: φεύγω. ελλειπτικό ρήμα (το odi είναι παρακείμενος με σημασία ενεστώτα) invitus-a-um: ακούσιος. ουδέτερου γένους puto-putavi-putatum-putare: ηγούμαι. ουδέτερου γένους levis-levis-leve: ελαφρύς/μαλακός. ουδέτερου γένους taurus-i: ο ταύρος. SI POTERO . SI NON . iugum-i: ο ζυγός. odium-ii: το μίσος. ρήμα 1ης συζυγίας vinco-vici-victum-vincere: νικώ. ρήμα 3ης συζυγίας ODERO. όποια κι αν είσαι. PUTO. ουδέτερου γένους mos-moris: το ήθος/ο τρόπος/η συνήθεια. ρήμα 3ης συζυγίας 165 . επίθετο β’ κλίσης (λειτουργεί συνήθως ως επιρρηματικό κατηγορούμενο) NEC IUGA TAURUS AMAT . 5 nequitia-ae: η πονηριά/η ασωτεία. επίθετο β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. θηλυκού γένους reduco-reduxi-reductum-reducere: επαναφέρω. αρσενικού γένους SIC EGO NEC SINE TE NEC TECUM VIVERE POSSUM . ουδέτερου γένους contrarius-a-um: αντίθετος. ουσιαστικό α’ κλίσης. ουδέτερου γένους corpus-oris: το σώμα. aversor-aversatus sum-aversari: αποστρέφομαι. 20 ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ LUCTANTUR PECTUSQUE LEVE IN CONTRARIA TENDUNT 1 luctor-luctatus sum-luctari: παλεύω/αγωνίζομαι. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ουσιαστικό γ’ κλίσης. Διάλεξε μονάχα αν θες να σ’ αγαπώ επειδή είμαι αναγκασμένος ή να σε θέλω με όλη την καρδιά μου! Ας κατεβάσω όμως τα πανιά καλύτερα κι ας αφεθώ στους φουρτουνιασμένους ανέμους. επίθετο γ’ κλίσης. HABET . ρήμα 3ης συζυγίας HAC AMOR HAC ODIUM . ουσιαστικό β’ κλίσης. ρήμα 3ης* συζυγίας forma-ae: η μορφή/η φιγούρα/η ομορφιά. νομίζω. ουσιαστικό γ’ κλίσης. ειδάλλως ας την αγαπήσω κι ας μην το θέλω. SED. QUAE TAMEN ODIT.Στο όνομα των ματιών σου. ρήμα 3ης συζυγίας (re+duco) AVERSOR MORUM CRIMINA – CORPUS AMO. που έχουν σκλαβώσει τα δικά μου. ρήμα 1ης συζυγίας crimen-inis: το έγκλημα. odi--odisse: μισώ. αποθετικό ρήμα 1ης συζυγίας pectus-oris: το στέρνο/το στήθος. αρσενικού γένους NEQUITIAM FUGIO – FUGIENTEM FORMA REDUCIT . ουσιαστικό γ’ κλίσης.

formosus-a-um: όμορφος/ωραίος. ρήμα 3ης* συζυγίας FACTA MERENT ODIUM . ουδέτερου γένους instar: είδος/ομοίωμα. 166 . seligo-selegi-selectum-selegere (se+lego): εκλέγω/επιλέγω. ουσιαστικό β’ κλίσης. ουδέτερου γένους valeo-valui-valitum-valere: είμαι δυνατός/υγιής.ET VIDEOR VOTI NESCIUS ESSE MEI . AUT MINUS INPROBA . ουδέτερου γένους nescius-a-um: ανίδεος. votum-i: η ευχή. QUI RAPUERE MEOS ! rapio-rapui-raprtum-rapere: αρπάζω βίαια. επίθετο β’ κλίσης NON FACIT AD MORES TAM BONA FORMA MALOS . επίθετο γ’ κλίσης QUI DANT FALLENDOS SE TIBI SAEPE DEOS . PER O LECTI SOCIALIA IURA. 15 numen-inis: η θεϊκή βούληση. fallo-fefelli-falsum-fallere: απατώ/ξεγελώ. ουσιαστική β’ κλίσης. TU SELIGE TANTUM . επίθετο β’ κλίσης. ουσιαστικό β’ κλίσης. άκλιτο ουσιαστικό PERQUE TUOS OCULOS . ουσιαστικό γ’ κλίσης. 10 facio-feci-factum-facere: κάνω. ρήμα 3ης συζυγίας ME QUOQUE VELLE VELLIS . ρήμα 3ης συζυγίας lectus-i: η κλίνη. VELLEM . ρήμα 2ης συζυγίας P ARCE. ANNE COACTUS AMEM ! cogo-coegi-coactum-cogere: αναγκάζω. ρήμα 2ης συζυγίας exoro-exoravi-exoratum-exorare: ικετεύω/εκλιπαρώ. επίθετο β’ κλίσης inprobus-a-um: ανήθικος. αρσενικού γένους socialis-socialis-sociale: κοινωνικός/κοινός. ρήμα 3ης συζυγίας LINTEA DEM POTIUS VENTISQUE FERENTIBUS UTAR. ρήμα 3ης συζυγίας PERQUE TUAM FACIEM . αρσενικού γένους AUT FORMOSA FORES MINUS . ρήμα 3ης* συζυγίας QUIDQUID ERIS MEA SEMPER ERIS . PER OMNIS parceo-parcui--parcere: λυπάμαι. MAGNI MIHI NUMINIS INSTAR . VITIIS PLUS VALET ILLA SUIS ! vitium-ii: η αμαρτία/η πονηριά/το ελάττωμα. ρήμα 1ης συζυγίας ME MISERUM . FACIES EXORAT AMOREM – mereo-merui-meritum-merere: αξίζω.

VELIM . μ’ ένα συνδυασμό κλινικής αυτοπαρατήρησης και δικανικής ευχέρειας (46). Στην ελεγεία είχε σχεδόν αναχθεί σε τεχνικό όρο τον οποίο χρησιμοποιούσαν οι ποιητές για να περιγράψουν με αυτοσαρκαστική διάθεση την κατάστασή τους και τον εν γένει τρόπο ζωής τους που συχνά οδηγούνταν στο απόλυτο τέλμα εξαιτίας των ερωτικών περιπετειών και βασάνων τους. στην 3. χωρίς νόημα γενικότερα. Η νηφαλιότητα και η ρητορική ψυχραιμία του Οβιδίου ανατρέπει κάθε αίσθηση ηθικής και συναισθηματικής σοβαρότητας στην ελεγεία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι θεοί φέρονται να συνωμοτούν στις ψευδορκίες της Κορίννας. bona forma/malos mores) δίνουν μια αίσθηση συμμετρίας στην ελεγεία και την εντύπωση μιας συνειδητής και σκόπιμης επιλογής λέξεων προκειμένου να αναλυθεί διεξοδικά το υποτιθέμενο ερωτικό δίλημμα του ποιητή. puto: Το παρενθετικό puto δείχνει να υπονομεύει εξαρχής την ex profundis εξομολόγηση του ποιητή προσδίδοντας ειρωνική χροιά στο δίλημμά του. Οι παρηχήσεις (odero/potero. fugio/fugientem/forma). sed fieri sentio et excrucior. instar: αρχαϊκός τύπος. 20 nolo-nolui-nolle: δεν θέλω. 11b η διαδικασία αυτή. στο συγκεκριμένο ποίημα. vellem: Υποτακτική που δηλώνει μια μη πραγματοποιήσιμη ευχή. Σε αντίθεση με τον Κάτουλλο. καθώς οι όρκοι των ερωτευμένων έμεναν. ουσιαστικό β’ κλίσης. COGAR AMARE. εδώ χρησιμοποιείται επιρρηματικά. τα ασύνδετα σχήματα (puto). βεβαιώνει ότι ξέρει την ίδια στιγμή που ο αναγνώστης υποψιάζεται πως δεν αισθάνεται. το εναρκτήριο δίστιχο του οποίοι παραπέμπει εύγλωττα στο π. ο οποίος μ’ ένα απόκρημνο «δεν ξέρω» αποδίδει επιγραμματικά πλην πειστικά τον ερωτικό διχασμό του για τη Λεσβία. 167 . ατιμώρητοι. μολονότι ανατρέπει και αναβάλλει τη renuntiatio του πρώτου μέρους (3. τη γυναίκα που αποτέλεσε το μοιραίο πάθος της ζωής του. σύμφωνα με την παράδοση. αρνούμαι. ουδέτερου γένους ventus-i: ο άνεμος. πνίγεται μέσα στο ρασιοναλιστικό διάλυμα των στίχων του Οβίδιου. αρσενικού γένους potius: συγκριτικός βαθμός του τροπικού επιρρήματος potis/pote (ΥΠΕΡΘ. κοινωνική και αισθητική βαρύτητα για τους Ρωμαίους που την απέδιδαν σε μια ζωή χωρίς ενασχόληση με τα κοινά. ανώμαλο ρήμα ΣΧΟΛΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΧΟΛΙΟ: Η βιβλιογραφία που εξετάζει τον ρόλο του Κάτουλλου στη διαμόρφωση της ρωμαϊκής ελεγείας βρίσκει ένα από τα σημαντικότερα ερείσματά της. 85 του κατουλλικού corpus: Odi et amo: quare id faciam fortasse requires? / Nescio. velis: Υποτακτική απορηματική.linteum-i: το πανί. με το πάθος του Κάτουλλου να γίνεται τελικα αντικείμενο συναισθηματικής άσκησης.. ουσιαστικό β’ κλίσης. που εξαρτάται ασύνδετα από το selige. dant fallendos se: H περίφραση do me ad fallendum χρησιμοποιούνταν για να δηλώσει κάποιος τη συνειδητή εξαπάτησή του. οι αντιθέσεις (improba/formosa. SI NOLIM . QUAM . invidia/mora. nequitiam: Η nequitia ήταν λέξη με ηθική.: potissime) UT. Ο διχασμός ανάμεσα στο μίσος και την αγάπη. δεν παρουσιάζεται ως ζήτημα αντικρουόμενων και αντιφατικών συναισθημάτων αλλά ως προδιαγεγραμμένο ελεγειακό σενάριο που παραπέμπει στο διαβασμένο κατουλλικό διακείμενο. ο εραστής-ποιητής λεπτολογεί ακατάπαυστα γύρω από τη δική του ερωτική αμφιταλάντευση και. τη λογική (nescio) και το θυμικό (sentio) που συμπυκνώνει σ’ ένα μόλις ελεγειακό δίστιχο ο Κάτουλλος ψηλαφώντας «με γόμωση συναισθήματος υπό πίεση πολλών ατμοσφαιρών» το πάθος του.11a). Ενώ επίσης το sed fieri sentio et excrucior του Κάτουλλου προοιωνίζεται μια ανοιχτή συναισθηματική διαδικασία.

C. Fictus Adulter. Δίπλα στο velim εννοείται ξανά το amare. C. Θεσσαλονίκη 2009 168 . Amsterdam 1989 Holzberg. J. E. Ovid Amores. G. P. Ithaca. A. The Love Poems. NY 2002 Αντωνιάδης. Francis Cairns (Publications) Ltd.ventisque ferentibus: ventus ferens ήταν ο ούριος άνεμος. Goshgarian. Ovid's Literary Loves. 1989 McKeown. J. Θ. τ.. Trans. Η Ρητορική της Επιγονικότητας: Ερμηνευτικός Σχολιασμός των Amores του Οβιδίου. C. Ovidi Nasonis Amores. Ovid. J. Επιλεγμένη βιβλιογραφία για την ελεγειακή ποίηση του Οβιδίου ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ . Influence and Innovation in the Amores.W. Francis Cairns (Publications) Ltd. Οxford 1961 McKeown. Medicamina . ενώ πριν το quam εννοείται το eam. Michigan 1997 Davis. D. 1998 ΜΕΛΕΤΕΣ Boyd Β. ut…velim: Με το ut εισάγεται τελική πρόταση.II A Commentary on Book One.ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ Kenney. I Text and Prolegomena. Ovid: The Poet and His Work. N. Poet as Actor in the Amores. 1987 Melville. J. τ. Francis Cairns (Publications) Ltd. τ. J.. Ovid Amores. M. Ovid Amores.. Οxford 1990 ΥΠΟΜΝΗΜΑΤA McKeown.III A Commentary on Book Two.

Hylaeis (26) και να εντοπιστούν στον χάρτη (εικόνα 1) του κεφ. idoneus (29). reddere (26). ore (22). LIBER I (monobiblos). ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ SEXTUS PROPERTIUS. iniustas (12). LIBER I (monobiblos). LIBER I (monobiblos). humilem (21). posito (8). magno (26) Nα αναγνωρίσετε τα τυπολογικά χαρακτηριστικά της ελεγείας. Oricos (20). Να αναγνωριστούν τα ακόλουθα τοπωνύμια της ελεγείας: Illyria (2). Ποιο μυθολογικό παράδειγμα επικαλείται ο Προπέρτιος στους στ. venturi (18) και να δικαιολογηθεί η εκφορά των ακόλουθων ρημάτων: dicar (8). sim (3). duram (6). Atraciis (25). Tyrrhena (11). Ceraunia (19). daret (37). Να γραφούν τα παραθετικά των παρακάτω επιθέτων και επιρρημάτων στους αντίστοιχους τύπους των άλλων βαθμών: tristia (2). ELEGIA I Nα αναγνωριστούν συντακτικά οι λέξεις ocellis (1). longe (17). SEXTUS PROPERTIUS. saepe (21). consuemus (5). 169 . tanti (13). 1 Ποια στοιχεία ενός σχετλιαστικού προπεμπτικού εντοπίζετε στην ελεγεία 1. Σε ποιους στίχους της ελεγείας λανθάνει η φιγούρα του ποιητή ως ερωτοδιδάσκαλου (magister amoris) και το λεγόμενο «μοτίβο της χρηστικότητας». fugiendo (9). Να αναγνωρίσετε τo είδος του προπεμπτικού στην ελεγεία και τα τυπολογικά του χαρακτηριστικά παραπέμποντας σε συγκεκριμένους στίχους. patiatur (15). SEXTUS PROPERTIUS. Να μετατραπεί ο ευθύς λόγος των στίχων 3-8 σε πλάγιο με βάση το ρήμα εξάρτησης του πρώτου στίχου (dicebam). accipiat (20). natus (29). LIBER I (monobiblos). fastus (3). SEXTUS PROPERTIUS. remige (33). SEXTUS PROPERTIUS. laudi (29). ELEGIA VII Να αναγνωριστούν συντακτικά οι προτάσεις στις οποίες ανήκουν τα παρακάτω ρήματα και να δικαιολογηθεί η εκφορά τους: dicuntur (1). ELEGIA VIII Να γίνει χρονική αντικατάσταση των ακόλουθων ρηματικών τύπων: ire (4).11. prosint (14). complexae (5). laudent (11). Nα εντοπιστούν όλα τα ρήματα του ποιήματος σε προστακτική και να γραφούν οι αντίστοιχοι τύποι του Μέλλοντα. mansuetus (12). mollia (4). LIBER I (monobiblos). και σε ποια αλεξανδρινή λογοτεχνική «αρχή» εντάσσεται. ELEGIA VI Nα αναγνωριστούν συντακτικά οι λέξεις lentus (12). venerit (44). vacuus (34). 9κεξξ. attigit (29).8Α. Να γίνει χρονική αντικατάσταση των ακόλουθων ρηματικών τύπων: noscere (1). sit (25). legat (13). ELEGIA IX Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι παρακάτω μετοχές: venturos (1).

fractas (15). Να αναγνωριστούν οι κοινοί τόποι των στίχων 1-10. Nα χαρακτηριστούν συντακτικά οι λέξεις amore (3). 170 . superba (2). LIBER II . coiere (18). 55-56 και 75-76. Ποιο είναι το μεταποιητικό περιεχόμενο του διστίχου 19-20. Ποια η στάση του Προπέρτιου απέναντι στον έρωτα και το πεπρωμένο. LIBER I – ELEGIA I Nα γίνει χρονική αντικατάσταση των ρημάτων των στ. 1-6 και να δικαιολογηθεί η έγκλισή τους. lacrimis (18). invitam (23). supplex (33). tibi (8). satis (26). Ποια δευτερεύουσα φιγούρα του ελεγειακού κόσμου αναδύεται στους στ. LIBER III. correptus (13). αποτυπώνοντας με χαρακτηριστικό τρόπο την οβιδιακή ειρωνεία. exsequiis (4). Να αναζητήσετε παράλληλα χωρία για την ιστορία του Πρωτεσίλαου και της Λαοδάμειας (βλ. LIBER I.ELEGIA VI Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι παρακάτω λέξεις: collo (2). Nα γίνει χρονική αντικατάσταση των ακόλουθων ρηματικών τύπων: putaret (6). ELEGIA XIX Να γραφούν τα παραθετικά των παρακάτω επιθέτων και επιρρημάτων στους αντίστοιχους τύπους των άλλων βαθμών: extremo (2). mihi (10). Στην ελεγεία λανθάνουν λέξεις με ποιητολογική έγκλιση που ταυτόχρονα φέρουν σεξουαλικό φορτίο. LIBER I – ELEGIA I Να αναγνωριστούν οι μετοχές σε αφαιρετική απόλυτη της ελεγείας και να χαρακτηριστούν ως γνήσιες ή νόθες. nefanda (18). fessi (17). ΑLBIUS TIBULLUS.SEXTUS PROPERTIUS. contempto (21). Με ποιον τρόπο διαφοροποιείται ο Οβίδιος στην recusatio της προγραμματικής του ελεγείας σε σχέση με τους προκατόχους του. ALBIUS TIBULLUS. 7-10) στη λατινική ποίηση με επίκεντρο τα Γεωργικά του Βιργιλίου και τις Ηρωϊδες του Οβιδίου. κεφ. leviter 5). curis (51). locuto (11). 45 εξξ. Ποια είναι τα τυπικά της γνωρίσματα. ELEGIA XXIV Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι παρακάτω λέξεις: formae (1). mixtam (5). 11-14. στ. insignem (4). 3. tetigere (15).. gratior (16). palmis (9). Να αναγνωρίσετε τους κοινούς τόπους των στ. anxia (53). mihi (16). quarum (15).6) στην περίπτωση της Κορίννας στο ποίημα αυτό. miles (7). όπως διαφαίνεται στην παρούσα ελεγεία. SEXTUS PROPERTIUS. Mε ποιον τρόπο αποδομεί ο εραστής-ποιητής τη φιγούρα της scripta puella (βλ. Ποιο είναι το φιλοσοφικό υπόβαθρο της φιγούρας του pauper amator που υιοθετεί ο εραστής-ποιητής στην ελεγεία και με ποιες βιοθεωρητικές αρχές και αξίες του ελεγειακού κόσμου συνδέεται. PUBLIUS OVIDIUS NASO. facilem (27). cara (18). Μπορείτε να τις εντοπίσετε.

Να αναζητήσετε στο διαδίκτυο πίνακες ζωγραφικής που απεικονίζουν τη Λαϊδα και τη Σεμίραμις. Να τα εντοπίσετε και να αναζητήσετε τις πηγές τους στην αρχαία ελληνική λογοτεχνία. τη militia amoris.PUBLIUS OVIDIUS NASO. τον βιωματικό χαρακτήρα του ποιήματος σε σχέση με το δίστιχο του π. nollet (15). se (14). 15 και να δικαιολογηθεί η εκφορά τους. 85 του Κάτουλλου. LIBER I – ELEGIA IΙΙ Να γίνει χρονική αντικατάσταση και να δικαιολογηθεί η έγκλιση των ρημάτων σε υποτακτική στους στ. vitiis (12). Ποιος κοινός ελεγειακός τόπος λανθάνει στους εισαγωγικούς στίχους της ελεγείας (1-6) και με ποια τυπολογία συνδυάζεται παραπέμποντας στο πορτρέτο της divina puella. 13 (Euros) να αναζητήσετε στο διαδίκτυο τα ονόματα των βασικών ανέμων στη λατινική γλώσσα και να τα αντιστοιχήσετε με εκείνα των ανέμων στην ελληνική (Βοριάς. coactus (18). Στην ελεγεία υπάρχουν αρκετά μυθολογικά παραδείγματα από τον χώρο του έπους και της τραγωδίας. Ποια είναι η λειτουργία των μυθολογικών παραδειγμάτων των στ. referam (23). LIBER I – ELEGIA IX Να κλιθούν στον άλλο αριθμό τα παρακάτω ονόματα: fores (8). η ελεγεία συνδυάζει δύο από τους γνωστότερους ελεγειακούς τόπους. Ενδυναμώνουν ή υπονομεύουν τον ερωτικό λόγο του εραστή-ποιητή προς την puella. ωστόσο. 11-12. Νοτιάς. LIBER I – ELEGIA V Nα γίνει χρονική αντικατάσταση των ακόλουθων ρηματικών τύπων: tegi (14). dem (19). velle (18). frigora (15). Υπάρχουν συγκεκριμένες λέξεις που υποδηλώνουν τη «συναισθηματική αποστασιοποίηση» του εραστή-ποιητή. Να αναγνωριστούν οι δευτερεύουσες προτάσεις του στ. rapuere (16). 21-24. velim (20). vigilum (27). Απηχώντας το διάσημο π. H ελεγεία συνδυάζει ένα από το γνωστότερα ελεγειακά μοτίβα. 1-4. PUBLIUS OVIDIUS NASO. fallendos (14). με την ρητορική τεχνική της comparatio. PUBLIUS OVIDIUS NASO. pugnaret (15). nives (12). velle (18). Με αφορμή τον στ. 85 του Κάτουλλου. με τις οποίες συγκρίνει σε ομορφιά την Κορίννα ο εραστής-ποιητής στους στ. Nα γίνει χρονική αντικατάσταση των ακόλουθων ρηματικών τύπων: fores (9). Με τι είδους φαινόμενα συνδέονται στην κλασική λογοτεχνία οι μεσημβρινές ώρες και πως επιβεβαιώνεται αυτό στη συγκεκριμένη ελεγεία. voti (8). Ζέφυρος. LIBER III – ELEGIA XIb Να αναγνωριστούν συντακτικά οι ακόλουθες λέξεις: invitus (3). Μπορείτε να τους αναγνωρίσετε παραπέμποντας στους αντίστοιχους στίχους. ventis (19). 171 . Το ποίημα διέπεται φαινομενικά από έντονο ρεαλισμό στην αποτύπωση των συναισθημάτων του εραστήποιητή. Σιρόκος κλπ). Τι είναι αυτό που υπονομεύει. proveniant (26). Με ποιον τρόπο συμβαίνει αυτό και πως αναδεικνύει σε μεταποιητικό επίπεδο την επιγονικότητα του Οβιδίου ως ελεγειακού ποιητή. PUBLIUS OVIDIUS NASO. conplexibus (35). rivale (18).

0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.jpg [Public domain].org/wiki/File%3ACatullus_at_Lesbia's_by_Sir_Laurence_Alma_Tadema.jpg [Public domain]. https://commons. 1702-1759) [Public domain].org/wiki/File%3AArchilochos_fragment_PK7511r.org/wiki/File:Ovidius_Metamorphosis__George_Sandy%27s_1632_edition. https://upload.wikiart.wikimedia.Oxy. Band II. http://www. http://www. https://commons. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 5. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 10.org/wiki/File%3AProp_and_Cynth.wikimedia.org/wiki/File%3AP.wikimedia.jpg Lawrence Alma-Tadema [Public domain].ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ THE LATIN LIBRARY Ιστότοπος με τα έργα των σημαντικότερων Ρωμαίων ποιητών και πεζογράφων PERSEUS Ιστότοπος με τα σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής και λατινικής λογοτεχνίας.org/wiki/File%3AHelene_Paris_David.jpg Auguste Vinchon [Public domain].wikimedia.org/en/sir-lawrence-alma-tadema/gallo-roman-women-1865 Lawrence Alma-Tadema [Public domain].org/copyleft/fdl. via Wikimedia Commons 2. https://commons.wikimedia.jpg [Public domain].jpg Jacques-Louis David [Public domain]. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 9.wikimedia. https://commons. συνοδευόμενα από αγγλική μετάφραση και κατά λέξη/στίχο σχόλια GLOSSA Λογισμικό με το λατινοαγγλικό λεξικό Lewis-Short για εγκατάσταση στον υπολογιστή ΛΟΓΕΙΟΝ Ηλεκτρονικό λεξικό για την αρχαία ελληνική και τη λατινική γλώσσα (βασισμένο στα γνωστά λεξικά Lidell-Scott και Lewis-Short) ΜΕΤRON Ιστότοπος με ενσωματωμένο λογισμικό για τη μετρική ανάλυση του ελεγειακού διστίχου VERBIX Αυτόματη κλίση σε όλους τους χρόνoυς των ρημάτων της λατινικής γλώσσας ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΗΓΩΝ ΤΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ 1. https://commons. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 8. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 7.wikimedia. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 4. via Wikimedia Commons 11. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 6.wikimedia.org/wiki/File%3ASolon2. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 3.jpg By Placido Costanzi (Italian.org/wikipedia/commons/7/76/Augusto_30aC_-_6dC_55%25CS_jpg.suru.jpg William Bouguereau [Public domain]._XI_1362.jpg By Archilochos (Papyrussammlung KΓ ln.org/wiki/File%3AAugustus_Bevilacqua_Glyptothek_Munich_317. https://commons.0/)]. Nr. https://commons.org/wiki/File%3AAlexander_the_Great_Founding_Alexandria. via Wikimedia Commons from Wikiart Commons 14.gnu.wikimedia. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 172 .jpg The Egypt Exploration Society [Public domain or Public domain].html) or CC-BY-SA3.jpg By WolfgangRieger [Public domain]. http://www.wikiart. https://commons.org/wiki/File%3APompeii_-_Casa_dei_Casti_Amanti_-_Banquet.org/en/sir-lawrence-alma-tadema/tibulius-at-delia-s-1866#close Lawrence AlmaTadema [Public domain].JPG By Cristiano64 (Lavoro proprio.wikimedia. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 13. self-made) [GFDL (http://www. https://commons. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 12.wikimedia. 58) [Public domain]. https://commons.lt/srwrd/wp-content/uploads/2014/12/William-Adolphe_Bouguereau__1850_Lidylle.

wikimedia.org/wiki/John_William_Godward#/media/File:Youth_and_Time_1901.jpg Hans Holbein the Younger [Public domain].it/uffici/settextra/bertoliana/bibliotecadigitale/galleria/216bis.vicenza. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 17.jpg John William Godward [Public domain].jpg Lawrence Alma-Tadema [Public domain].org/en/edward-burne-jones/the-lament-1866 Edward-Burne-Jones [Public domain].jpg Comune di Vicenza Manoscritti medioevali miniati 22.wikipedia.vicenza.jpg Comune di Vicenza Manoscritti medioevali miniati 21. via Wikimedia Commons 173 . http://www. Wilhelm Pleydenwurff (Text: Hartmann Schedel) [Public domain].jpeg Evelyn De Morgan [Public domain].it/uffici/settextra/bertoliana/bibliotecadigitale/galleria/43.comune. https://commons.wikimedia.wikimedia.org/wiki/File:Cassandra1. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 18. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 19. http://www.wikiart. https://commons.jpg [Public domain]. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 20. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 16.comune. http://www.wikimedia.jpg Lawrence AlmaTadema [Public domain]. https://en.jpg By Michel Wolgemut.org/wiki/File%3APublius_Ovidius_Naso_in_the_Nuremberg_chronicle_XC IIIv.org/wiki/File%3ALais_of_Corinth%2C_by_Hans_Holbein_the_Younger. https://commons.org/wiki/File%3AGodward-Drusilla-1906.org/wiki/File%3AAlma_Tadema_Silver_Favourites. https://commons. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 24.wikimedia. https://commons. https://commons.wikimedia. via Wikimedia Commons from Wikimedia Commons 23.org/wiki/File%3AAlma-Tadema_Unconscious_Rivals_1893.15.