You are on page 1of 233

Edukasyong Pangkatawan

DEPED COPY

1

YUNIT I
Ang Physical Activity Pyramid
ARALIN 1

Guide para sa Batang Filipino

Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto
l. Layunin
1. Nasusunod ang kahalagahan ng paggawa ng mga gawaing nakabubuti
sa kalusugan.
2. Naisasagawa ang mga gawaing pisikal na mas nakabubuti sa
kalusugan ayon sa Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang
Pilipino.
3. Naisasagawa ang mga gawaing nakatutulong sa pagpapaunlad sa
kalusugan.
ll. Nilalaman Kasanayan: Paglalarawan sa pamamagitan ng eksena o
representasyon
Paksa: Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino
Pagpapahalaga:
Disiplina
sa
sarili,
kooperasyon
Sanggunian:
- Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan, ni Vilma
V.
Perez., et al. pp.181-182, © 2009
- The Filipino Pyramid Activity Guide, PASOO 2000
Kagamitan: Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Filipino,
manila paper
lll. Pamamaraan
A. Pang-araw-araw na Gawain
Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan
B. Panimulang Gawain
1. Pampasiglang Gawain
Ipasagot ang gawaing pampasigla na nasa LM. Banggitin na lapis
lamang ang gamitin sa pagsagot.

2

Itanong ang sumusunod:
a. Lahat ba ng gawaing na nasa tsart ay ginagawa mo? Ilang beses
sa isang linggo?
b. Aling mga gawain ang mas madaling gawin? Ang mas mahirap
gawin?
2. Balik-aral
Itanong kung ano-anong mga gawaing pisikal ang kanilang
natatandaan at natutuhan sa Ikatlong Baitang. Talakayin ang halaga nang
patuloy na paggawa ng mga gawaing pisikal.
C. Panlinang na Gawain
1. Ipakita sa mga mag-aaral ang Physical Activity Pyramid Guide para sa
Batang Pilipino at itanong kung ano ang masasabi nila tungkol dito.
2. Ipaliwanag ang gamit ng Physical Activity Pyramid Guide para sa
Batang Pilipino at kung ano ang maitutulong nito sa kalusugan ng mga
mag-aaral na kasalukuyang aktibo at kasalukuyang hindi gaanong
aktibo.
3. Ipasuri sa mga mag-aaral ang kanilang sagot sa Simulan Natin at
itanong ang mga sumusunod:
- Aling mga gawain sa tsart ang ginagawa mo na naaayon sa
rekomendasyon ng pyramid?
- Aling mga gawain ang sa tingin mo ay dapat mong dalasan pa ang
paggawa?Alin ang dapat mong bawasan ang dalas ng paggawa?
Bakit?
D. Paglalapat
Pangkatin ang klase sa apat (pagbibilang ng 1-4).
Ilalarawan sa pamamagintan ng isang eksena o presentasyon ng bawat
grupo ang mga gawain sa araw-araw, 3-5 beses, 2-3 beses, at 1 beses
sa loob ng isang linggo na kanilang ginagawa. Ipaliwanag na kailangang
mag-isip sila ng mga gawaing wala sa pyramid. Ipaliwanag kung papaano
ang paggawa ng eksena o presentasyon.
Unang Grupo:
araw-araw na ginagawa
Pangalawang Grupo:
3-5 na beses sa isang linggo
Pangatlong Grupo:
2-3 beses sa isang linggo
Pang-apat na Grupo:
1 beses sa isang linggo
Tawagin ang bawat grupo para ipakita ang kanilang nabuo at tawagin
ang lider upang ipaliwanag ito. Tulungan ang bawat grupo sa
pagpapaliwanag ng kahalagahan at epekto nito sa kalusugan.

3

Itanong ang mga sumusunod:
-

Sang-ayon ka ba sa mga gawaing ipinakita ng ibang grupo?
Naaayon ba ang mga ito sa dalas ng paggawa na rekomendado ng
pyramid?

-

Kung ikaw ay kabilang sa ibang grupo, ano-ano ang mga gawaing
iyong ipakikita?
E. Pangwakas na Gawain
Ipagawa ang gawain sa LM. Huwag mag-alinlangan baguhin ang iyong
sagot batay sa iyong natutuhan.
IV. Takdang Aralin
Ipagawa ang gawain sa LM.

4

Nasusukat ang mga gawaing pisikal na nagtataglay.com/watch?v=KyrmbdnCtKc Kagamitan: iba’t ibang larawan ng mga indibidwal.. pagtakbo.YUNIT I Ang mga Sangkap ng Physical Fitness ARALIN 2 Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto l. at nakalilinang sa mga sangkap ng Physical Fitness .Nasusunod ang kahalagahan sa kalusugan ng mga sangkap ng Physical Fitness. Hornilla. masking tape.youtube. ll. at pagbalanse. pagbuhat. Pampasiglang Gawain 5 . paghagis. at determinasyon Sanggunian: - Manwal ng Kawanihan ng Eduk. PASOO 2000 Physical fitnes s Test Approach ni APARICIO H. Layunin . Pamamaraan A. pp. pp.D.Nakakapagpapamalas ng pakikiisa sa paggawa ng mga gawain.1997.Naisasagawa ng may kaukulang pag-iingat ang mga gawaing pisikal. Nilalaman Paksa: Ang mga Sangkap ng Physical Fitness Kasanayan: Pagtalon. . tumutugon. Ph.et al.20-24 The Filipino Pyramid Activity Guide. MEQUI.283-284 MSEP 4 ni Violeta E.’ 2004 https://www. Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino. Panimulang Gawain: 1.. pito lll. Pang-araw-araw na Gawain Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan B. Pagpapahalaga: Pakikiisa. . manila paper.sa PK. sariling disiplina.

Ipagawa ang gawaing pampasigla na nasa LM. C. Bawat grupo ay magsisimula sa estasyon na itinalaga para sa kanila. Ang epektibong pagganap sa mga inaasahang gawain ng isang propesyon ay nakasalalay nang malaki sa physical fitness ng isang indibidwal. Paglalapat Ipagawa ang gawaing pampasigla. 3. Ipasuri muli sa mga mag-aaral ang mga larawan sa Simulan Natin at itanong ang mga sumusunod: Aling sangkap ng physical fitness ang lubos na mahalaga para magampanan nila nang husto ang kanilang mga tungkulin? para sa pulis? manlalaro ng basketball? estudyante? D. 2. ang mga sangkap nito. mga halimbawa ng gawaing nagtataglay o nangangailangan nito. Pangkatin ang klase sa anim (pagbibilang ng 1-6). at mga paraan sa paglinang nito. 2. Panlinang na Gawain 1. Ipaliwanag ang pagamit ng Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino at ang kahalagahan ng mga gawain sa araw-araw sa pagpapaunlad ng mga sangkap ng physical fitness. Ipatukoy ang mga sangkap ng physical fitness na kaakibat ng gawain. Balik-aral Itanong sa mga mag-aaral kung ano-ano ang kanilang natutuhan sa Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino. Ipaliwanag ang kahulugan ng physical fitness. Ipagawa ang nakatalaga sa estasyon. Magbigay ng hudyat kung kailan lilipat sa susunod na estasyon ang bawat grupo para gawin ang 6 . Itanong ang mga sumusunod: Ano-anong mga katangian ang kailangang taglayin ng mga indibidwal na ito para magampanan nang ma ayos ang kanilang tungkulin? Gaano kahalaga ang mga katangiang ito sa kanilang trabaho o propesyon? Ipaliwanag na ang iba’t ibang propesyon ay nangangailangan ng iba’t ibang kakayanan.

IV. Pangwakas na Gawain Ipagawa ang gawain sa LM. Ipaliwanag na kailangan nilang ipagpatuloy na gawin ang lahat ng nakatalaga sa lahat ng estasyon.nakatalaga dito. Itanong ang mga sumusunod: .Ano-anong komponent ng physical fitness ang kadalasang magkasama o parehong kaakibat ng isang gawain? Sa aling istasyon ito kaakibat? E. Takdang-aralin Ipagawa ang gawain sa LM.Aling mga estasyon ang isa lamang ang sangkap ng physical fitness na kaakibat ng gawain? Ano-anong mga sangkap na ito? . 7 .

Nakapagpapamalas ng pakikiisa sa paggawa ng mga pagsubok. at mga pansapin/floor mats. pp. Nagagawa ang kahalagahan ng pagsubaybay sa sariling kakayahan gamit ang Physical Fitness Passport Card. 4. Pangkatawan nina Violeta E. Naisasagawa ang mga pagsubok sa sangkap ng physical fitness ayon sa nararapat na pamamaraan ng mga ito.https://www. Naisasagawa ng may kaukulang pag-iingat ang mga pagsubok sa sangkap ll. 3.com/watch?v=KyrmbdnCtKc Moving and Learning ni Beverly Nichols PhD. PASOO 2000 . Layunin 1.70-73 .youtube. manila paper. Kagamitan: Physical Fitness Passport Card. dingding. Hornilla. tennis ball/baseball. Nilalaman ng physical fitness. 3-4 . timer/ stopwatch. pp. yeso (chalk). tungtungan/hagdan.Musika. at determinasyon Sanggunian: . mesa. et. pito. Pang-araw-araw na Gawain 8 .al. Nasusunod ang kahalagahan sa kalusugan ng mga pagsubok sa sangkap ng physical fitness sa kalusugan 2.YUNIT I ARALIN 3 Ang Pagsubok sa mga Sangkap ng Physical Fitness (Pre-test) Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto l. Sining at Eduk. ruler/meter stick.The Filipino Pyramid Activity Guide. masking tape.“Tayo Nang Magpalakas “Batayang Aklat ng Edukasyong Pagpapalakas ng Katawan. 2 piraso ng kahoy/ beanbag. masking tape lll. sariling disiplina. megaphone (kung mayroon). upuan. Paksa: Ang Pagsubok sa mga Sangkap ng Physical Fitness (Pre-test) Kasanayan: Mga kasanayan na sinusubok ng physical fitness tests Pagpapahalaga: Pakikiisa. tape measure. Pamamaraan A. 5.

Ipaliwanag kung paano nakatutulong sa pagpapaunlad o paglilinang ng mga sangkap ng physical fitness ang pakikilahok sa mga gawain sa Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino. Panimulang Gawain 1. D. Tiyaking nararamdaman ng mga mag-aaaral ang kanilang pulso. C.Ano ang maitutulong ng mga physical activity na ginagawa mo para mapaunlad ang pintig ng iyong puso? Ibigay ang Physical Fitness Passport Card at ipaliwanag ang kahalagahan nito. Ipaliwanag din ang iba’t ibang pagsubok na karaniwang ginagamit sa partikular na sangkap ng physical fitness. at paano ito ginagawa. Ihanda ang mga kagamitang kailangan sa bawat estasyon. bakit kaya mabilis o mabagal ito? . 2. Siguraduhing naintindihan ng mga mag-aaral kung paano gagawin ang mga pagsubok. Paglalapat Iayos ang mga estasyon ng pagsubok ayon sa pagkakasunod-sunod nito (Unang araw at pangalawang araw ng pagsubok). 2. Ipaliwanag ang mga pagsubok ng physical fitness. 9 . kailan ito ginagawa (pre-test at post-test). Siguraduhing maitatala nang maayos ng mga magaaral ang kanilang pulso ayon sa iyong pagpapaliwanag. ang halaga nito sa kalusugan. Balik-aral Itanong sa mga mag-aaral kung ano-ano ang mga sangkap ng physical fitness na kanilang naaalala. Panlinang na Gawain 1.Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan B. Itanong ang mga sumusunod: . Pampasiglang Gawain Ipagawa ang nasa LM.Mabilis ba ang iyong pulso? Sa tingin mo.

E. Sa unang araw ng pagsubok. 10 . Ipaliwanag ang kahulugan at kahalagahan ng body composition. Ipaliwanag nang mabuti ang Talaan ng Iskor sa Pagsubok ng Physical Fitness. Ipaliwanag din kung bakit maaaring mag-iba-iba ng pagkakasunod-sunod ang partial curl-up. Umikot sa lahat ng istasyon at gabayan ang mga mag-aaral sa paggawa ng mga pagsubok at pagtala ng mga resulta o iskor. at stork balance stand test. Takdang-aralin Ipagawa ang gawain sa LM.Tiyaking ayon sa pamamaraan ng bawat pagsubok ang ginagawa ng magkapares. IV.Siguraduhing nakasulat sa bawat estasyon ang mga pamamaraan sa paggawa ng bawat pagsubok para nasusundan ito nang tama ng mag-aaral. Mabuti ring ipaliwanag ang kahalagahan ng warm-up at cooldown dahil ito ay dapat isama sa pagsubok. Ipaliwanag ang ibig sabihin ng Body Mass Index (BMI) at kung paano matutugunan ang resulta nito batay sa taas at timbang. Tiyaking naintindihan ng mga mag-aaral ang paggamit nito. push-up. ipaliwanag ang dahilan kung bakit dapat mauna ang 3-minute step test sa lahat ng mga pagsubok at dapat namang mahuli ang 50m run. Ipagpares ang mga mag-aaral at sabihing magsalitan sa paggawa at pagtala ng mga resulta o iskor sa bawat pagsubok. Pangwakas na Gawain Ipagawa ang gawain sa LM.

pito.Moving and Learning ni Beverly Nichols PhD Kagamitan: Physical Fitness Passport Card. pp. 2 piraso ng 11 . 5. et.YUNIT I Ang Pagsubok sa mga Sangkap ng ARALIN 4 Physical Fitness (Pre-test) Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. timer/ stopwatch. Naisasagawa nang may kaukulang pag-iingat ang mga pagsubok sa ll. tape measure.Musika. Nilalaman Paksa: Ang Pagsubok sa mga Sangkap ng Physical Fitness (Pre-test) Kasanayan: Mga kasanayan na sinusubok ng physical fitness tests Pagpapahalaga: Pakikiisa. Sining at Eduk. Nakapagpamalas ng pakikiisa sa paggawa ng mga pagsubok sangkap ng physical fitness.70-73 . Pangkatawan nina Violeta E. pp.com/watch?v=KyrmbdnCtKc . at determinasyon Sanggunian: - “Tayo Nang Magpalakas” “Batayang Aklat ng Edukasyong Pagpapalakas ng Katawan. Layunin 1. sariling disiplina. PASOO 2000 .youtube. yeso (chalk). tungtungan/hagdan.The Filipino Pyramid Activity Guide.https://www. 3-4 . Naisasagawa ang mga pagsubok sa sangkap ng physical fitness ayon sa nararapat na pamamaraan ng mga ito 4.al. Bibigyang pansin ang kahalagahan ng pagsubaybay sa sariling kakayanan gamit ang Physical Fitness Passport Card 3. Nasusunod ang kahalagan sa kalusugan ng mga pagsubok sa sangkap ng physical fitness sa kalusugan 2. Hornilla.

Tiyaking nararamdaman ng mga mag-aaral ang kanilang pulso. Itanong ang sumusunod: . Siguraduhing naintindihan ng mga mag-aaral kung paano gagawin ang mga pagsubok. Panlinang na Gawain 1. Ipaliwanag din ang iba’t ibang pagsubok na karaniwang ginagamit sa partikular na sangkap ng physical fitness. dingding. Ipaliwanag ang mga pagsubok ng physical fitness. Siguraduhing maitatala nang maayos ng mga mag-aaral ang 2.Ano ang maitutulong ng mga gawaing pisikal na ginagawa mo para mapaunlad ang pintig ng iyong puso? Ibigay ang Physical Fitness Passport Card. at mga pangsapin/floor mats. ang halaga nito sa kalusugan. Balik-aral Itanong sa mga mag-aaral kung ano-ano ang mga sangkap ng physical fitness na kanilang naalala. Ipaliwanag ang kahalagahan kanilang pulso ayon sa iyong pagpapaliwanag. lll. C. 2. 12 . nito. kailan ito ginagawa (pre-test at post-test). mesa. masking tape. ruler/meter stick.Mabilis ba ang iyong pulso? Bakit kaya mabilis o mabagal? . tennisball/batayball.kahoy/ beanbag. upuan. Pamamaraan A. Ipaliwanag kung paano nakatutulong sa pagpapaunlad o paglilinang ng mga sangkap ng physical fitness ang pakikilahok sa mga gawain sa Gawaing pisikal Pyramid Guide para sa Batang Pilipino. megaphone (kung mayroon). masking tape. at paano ito ginagawa. Pampasiglang Gawain Ipagawa ang nasa LM. Panimulang Gawain 1. manila paper. Pang-araw-araw na Gawain Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan B.

Umikot sa lahat ng estasyon at gabayan ang mga mag-aaral sa paggawa Ipaliwanag din ang kahulugan at kahalagahan ng body composition. Ipaliwanag din ang ibig sabihin ng Body Mass Index (BMI) at kung paano matutugunan ang resulta nito batay sa iyong taas at timbang. ruler drop test.  Ipaliwanag din nang mabuti ang Talaan ng Iskor sa Pagsubok ng Physical Fitness. Siguraduhing nakasulat sa bawat estasyon ang pamamaraan ng paggawa sa bawat pagsubok para nasusundan ito nang tama ng mga mag-aaral. Sa pangalawang araw naman ng pagsubok.  Ipaliwanag kung bakit maaaring mag-iba-iba ng pagkakasunod-sunod ang alternate hand wall test. Ipagpares ang mga mag-aaral at sabihing magsalitan sa paggawa at pagtala ng mga resulta o iskor sa bawat pagsubok. Paglalapat Iayos ang mga estasyon ng pagsubok ayon sa pagkakasunod-sunod nito (Unang araw at pangalawang araw ng pagsubok). Takdang-aralin Ipagawa ang gawain sa LM.D.  Ipaliwanag sa mga bata kung bakit dapat mag warm-up at cool down. Ihanda ang mga kagamitang kailangan sa bawat estasyon. gawin ang sumusunod:  Ipaliwanag kung bakit dapat mauna ang shuttle run sa lahat ng mga pagsubok at dapat namang mahuli ang vertical jump. IV. Pangwakas na Gawain Ipagawa ang gawain sa LM. E. ng mga pagsubok at pagtala ng mga resulta o iskor. at sit and reach. 13 . Tiyaking ayon sa pamamaraan ng bawat pagsubok ang ginagawa ng magkapares. Siguraduhing naintindihan ng mga mag-aaral ang paggamit nito.

MSEP 6 ni Vilma Perez et al. Pamamaraan A. pagtakbo. Nakapagpamalas ng pakikiisa sa paggawa ng mga gawain. Nasusuri ang mga indikasyon ng pag-unlad ng cardiovascular endurance at mga pagsubok dito. pp. 5. Nasusunod ang kahalagahan ng paglinang sa mga sangkap ng physical fitness gaya ng cardiovascular endurance. Pang-araw-araw na Gawain Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan B. sariling disiplina. Layunin 1. ll. 2...Musika. Nilalaman Paksa: Paglinang ng Cardiovascular Endurance Kasanayan: Pagsayaw. at determinasyon Sanggunian: . Naisasagawa ang mga gawaing nakalilinang ng cardiovascular endurance tulad ng aerobics at paglalaro ng mga larong Pinoy gaya ng tumbang preso. 2013 .MAPEH 3 ni Sonny F. pp. Meneses Jr.YUNIT I Paglinang ng Cardiovascular ARALIN 5 Endurance Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto l. Pangkatawan 5. yeso (chalk) lll. 4.. 3. lata ng gatas o kahit anong lata. 209-210 . Naisasagawa nang may kaukulang pag-iingat ang mga gawain.A Study of Philippine Games ni Mellie Leandicho Lopez Kagamitan: Tsinelas. Sining at Eduk. Panimulang Gawain 14 .96 . at paghagis Pagpapahalaga: Pakikiisa. et al.

Ipadama muli sa mga mag-aaral ang kanilang pulso at ipahambing sa kanilang mga naunang naitala.Ano ang iyong nararamdaman pagkatapos ng aerobics? . 2.Ano ang ibig sabihin kapag bumilis ang tibok ng iyong puso? C. Itanong ang sumusunod: a. Ipaliwanag kung paano ito nalilinang sa pamamagitan ng mga gawaing nagtataglay at nangangailangan nito at kung paano ito nasusubok. Pampasiglang Gawain Ipagawa ang nasa LM. D.Bumilis ba ang tibok ng iyong puso pagkatapos ng aerobics? . Siguraduhing nauunawan ng mga mag-aaral ang pagpapanatili ng mga gawaing pisikal kahit sa labas ng PE para mas malinang pa ito.1. 15 . Ipaliwanag na hindi lamang sa pakikilahok sa mga gawaing tulad ng aerobics nalilinang ang cardiovascular endurance kundi sa pakikilahok din sa mga larong Pinoy tulad ng tumbang preso. Ano ang maitutulong ng mga gawaing pisikal na ginagawa mo para mapaunlad ang pintig ng iyong puso? 2. Itanong ang sumusunod: . Siguraduhing nararamdaman ng mga magaaral ang kanilang pulso at naihambing sa nakuhang bilang noong nakaraang aralin. Ipaliwanag ang gamit ng mga gawain sa buong antas para mapaunlad ang naitalang resulta o iskor sa pre-test ng cardiovascular endurance. Paglalapat Ipagawa ang pampasiglang gawain na nasa LM. Balik-aral Itanong sa mga mag-aaral kung anong pagsubok ang ginamit para sa cardiovascular endurance. Ipagawa ang aerobics na nasa LM. Mabilis ba ang iyong pulso? Bakit kaya mabilis ito o mabagal ito? b. Paglinang na Gawain 1. Siguraduhing naintindihan ng mga magaaral kung ano ang ibig sabihin ng mabilis na pagtibok ng puso sa madali lamang at may kahirapang gawain. Ipaliwanag ang kahulugan ng cardiovascular endurance at kahalagahan nito sa kalusugan.

Tiyaking gagawin nila ang takda nang may katapatan at hindi lamang basta sasagutan o pupunuin ito para lamang sila ay may takda. Gabayan din ang kanilang kaligtasan. Ipaliwanag ang kahalagahan ng cardiovascular endurance ng pagsasagawa ng kasanayang ito. Gabayan ang mga mag-aaral at siguraduhing nasusunod nila ang mga alituntunin ng laro. IV. Ipalaro ang tumbang preso sa mga mag-aaral.aralin Ipagawa ang gawain sa LM.Ano ang pakiramdam mo habang naglalaro at pagkatapos maglaro? . Siguraduhing malinaw sa mga mag-aaral ang pagkakaiba ng mga gawain sa tsart.Bumilis ba ang pintig o tibok ng iyong puso? Kung madalas mo ba itong lalaruin. 16 . at paghabol. Pangwakas na Gawain Ipagawa ang gawain sa LM.Ipaliwanag ang mga alituntunin at mga kagamitang kailangan sa tumbang preso. i-evaluate ang kanilang pakikilahok. Ipaliwanag kung paano nalilinang ang mga kasanayan sa laro tulad ng paghagis ng tsinelas. E.Ano-anong mga bahagi ng iyong katawan ang higit na nagagamit sa paglalaro ng tumbang preso? . Takdang. mapaunlad ba nito ang iyong cardiovascular endurance? Ipaliwanag ang maitutulong sa cardiovascular endurance ng paglalaro ng tumbang preso. Pagkatapos ng laro. pag-iwas sa taya. Itanong ang sumusunod: .

Panimulang Gawain 1. Balik–aral 17 . Nakapagpapamalas ng pakikiisa sa pagsasagawa ng mga gawain Naisasagawa nang may kaukulang pag-iingat sa mga gawain.. pp. Pampasiglang Gawain Ipagawa ang nasa LM.et al.168-169 . Naisasagawa ang mga gawaing nakalilinang ng cardiovascular endurance at puwersa tulad ng paglalaro ng mga larong Pinoy gaya ng batuhang bola 4.MSEP 4 Vilma B.et al.. Meneses Jr. Nilalaman Kasanayan: Pagbato. at determinasyon Sanggunian: . Perez..et al. Pamamaraan A.Children Moving ni George Graham. pp. Paksa: Batuhang Bola ll. Nasusunod ang mga indikasyon ng pag-unlad ng cardiovascular endurance at puwersa.. pagtakbo. sariling disiplina. Naisasagawa ang kahalagan ng paglinang sa mga sangkap ng physical fitness gaya ng cardiovascular endurance at puwersa. 3. Layunin 1.YUNIT I ARALIN 6 Paglinang ng Power Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto l. pp. Pang-araw-araw na Gawain Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan B. yeso o chalk lll. at pag-iwas Pagpapahalaga: Pakikiisa. pagsalo.MSEP 3 ni Sonny F. 2. 513-514 . 308-309 Kagamitan: malambot na bola/ginusot na papel na binilog/lumang medyas na pinagsama-sama. 2.

18 .3. Itanong sa mga mag-aaral kung anong benepisyo ang nakukuha ng katawan sa paglalaro ng tumbang preso at kickball.

Siguraduhing tatayahin nang maayos ng mga mag-aaaral ang kanilang pakikilahok. pag-iwas sa bola. tayahin (evaluate) ang kanilang pakikilahok. Paglalapat Pangkatin ang mga mag-aaral at ipaliwanag ang mga alituntunin at mga kagamitang kailangan sa batuhang bola. Itanong ang sumusunod: . E. at pagbato. Takdang-aralin Ipagawa ang gawain sa LM. Panlinang na Gawain Ipaliwanag ang larong batuhang bola at ang mga kasanayang kailangan sa larong ito. IV.Ano-anong mga bahagi ng iyong katawan ang ginamit mo para maipakita . D.Ano ang pakiramdam mo habang naglalaro at pagkatapos maglaro? Bumilis ba ang pintig o tibok ng iyong puso? . Siguraduhing maintindihan ng mga mag-aaral ang mga kailangang kasanayan sa paglalaro nito. Ipaliwanag kung paano nalilinang ang mga kasanayan sa laro tulad ng pagtakbo. YUNIT I 19 . Pangwakas na Gawain Ipagawa ang gawain sa LM. Ipaliwanag ang halaga ng pag-ayon ng paggawa sa Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino para sa kalusugan. Pagkatapos ng laro.Naipamalas mo ba ang iyong cardiovascular endurance at power sa ang iyong puwersa? paglalaro ng batuhang bola? -Kung madalas mo ba itong lalaruin. Ipaliwanag kung gaano kahalaga ang cardiovascular endurance at power sa pagsasagawa ng mga kasanayang ito. mapauunlad ba nito ang iyong cardiovascular endurance at power? Ipaliwanag ang maitutulong sa cardiovascular endurance at power sa paglalaro ng batuhang bola. Gabayan ang mga mag-aaral at siguraduhing naisasagawa nila ang mga alituntunin ng laro. Gabayan din ang kanilang kaligtasan.C.

Pang-araw-araw na Gawain Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan B...168-169 .et al. Perez. Paksa: Batuhang Bola ll. Naisasagawa ang mga gawaing nakalilinang ng cardiovascular endurance at power tulad ng paglalaro ng mga larong Pinoy gaya ng batuhang bola 4. Panimulang Gawain 20 . sariling disiplina. yeso o chalk lll. Naisasagawa nang may kaukulang pag-iingat sa mga gawain. 3.MSEp 4 Vilma B. Nakapagpapamalas ng pakikiisa sa paggawa ng mga gawain 5.Children Moving ni George Graham. at determinasyon Sanggunian: . pagtakbo.. pagsalo.Batuhang Bola ARALIN 7 Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto l. Meneses Jr.. Gawaing Pamamaraan A.et al. pp. 513-514 . at pag-iwas Pagpapahalaga: Pakikiisa. Nasusunod ang mga indikasyon ng pag-unlad ng cardiovascular endurance at power.MSEP 3 ni Sonny F. Layunin 1. Nilalaman Kasanayan: Pagbato. pp. Naisasagawa ang kahalagan ng paglinang sa mga sangkap ng physical fitness gaya ng cardiovascular endurance at power.et al. pp 308-309 Kagamitan: malambot na bola/ginusot na papel na binilog/lumang medyas na pinagsama-sama. 2.

Siguraduhing tatayahin nang maayos ng mga mag-aaaral ang kanilang pakikilahok. Ipaliwanag kung gaano kahalaga ang cardiovascular endurance at power sa pagsasagawa ng mga kasanayang ito. Paglalapat Pangkatin ang mga mag-aaral at ipaliwanag ang mga alituntunin at mga kagamitang kailangan sa batuhang bola. Pangwakas na Gawain Ipagawa ang gawain sa LM.Ano ang pakiramdam mo habang naglalaro at pagkatapos maglaro? Bumilis ba ang pintig o tibok ng iyong puso? . Ipaliwanag kung paano nalilinang ang mga kasanayan sa laro tulad ng pagtakbo. tayahin (evaluate) ang kanilang pakikilahok. at pagbato. E. pag-iwas sa bola. Siguraduhing maintindihan ng mga mag-aaral ang mga kailangang kasanayan sa paglalaro nito.Kung madalas mo ba itong lalaruin. Itanong ang mga sumusunod: .Ano-anong mga bahagi ng iyong katawan ang ginamit mo para Naipamalas mo ba ang iyong cardiovascular endurance at power sa maipakita ang iyong power? paglalaro ng batuhang bola? .C. Gabayan din ang kanilang kaligtasan. mapauunlad ba nito ang iyong cardiovascular endurance at power? Ipaliwanag ang maitutulong sa cardiovascular endurance at power sa paglalaro ng batuhang bola. Balik–aral Itanong sa mga mag-aaral kung anong benepisyo ang nakukuha ng katawan sa paglalaro ng tumbang preso at kickball. Panlinang na Gawain 1. Gabayan ang mga mag-aaral at siguraduhing naisasagawa nila ang mga alituntunin ng laro. Ipaliwanag ang larong batuhang bola at ang mga kasanayang kailangan sa larong ito. D. 21 . Pagkatapos ng laro. Pampasiglang GawainIpagawa LM. ang nasa 2.

Pang-araw-araw na Gawain Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan B. Montes. at pagsalo Pagpapahalaga: Pakikiisa. tulad ng paglalaro ng mga larong Pinoy gaya ng syato. at determinasyon Sanggunian: Magpalakas at Umunlad ni Bernandino T. pp. Naisasagawa nang may kaukulang pag-iingat sa mga gawain ll. sariling disiplina. Nakapagpapamalas ng pakikiisa sa paggawa ng mga gawain 5. malaki o mahabang patpat bawat manlalaro lll.et al.109 111 Kagamitan: maliit o maikling patpat bawat manlalaro.Ipagawa ang gawain sa LM. Panimulang Gawain 1. Layunin 1. Ipaliwanag ang halaga ng pag-ayon ng paggawa sa Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino para sa kalusugan. pagtakbo. Nilalaman Paksa: Syato Kasanayan: Pagpukol o pagpalo. Pampasiglang Gawain 22 . 2. YUNIT I ARALIN 8 Syato Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. Naisasagawa ang mga gawaing nakalinang ng cardiovascular endurance at power. 4. Pamamaraan A. Naisasagawa ang kahalagan ng paglinang sa mga sangkap ng physical fitness gaya ng cardiovascular endurance at power. Nasusunod ang mga indikasyon ng pag-unlad ng cardiovascular endurance at power. 3.

D.C. mapauunlad ba nito ang iyong cardiovascular endurance at power? Ipaliwanag ang maitutulong sa cardiovascular endurance at power ng paglalaro ng syato. Paglalapat Pangkatin ang mga mag-aaaral at ipaliwanag ang mga alituntunin at mga kagamitang kailangan sa batuhang bola. Panlinang na Gawain Ipagawa ang nasa LM. tayahin (evaluate) ang kanilang pakikilahok. Itanong ang mga sumusunod: . Ipaliwanag ang larong syato at ang mga kasanayan na kailangan sa larong ito. 2. Balik-aral Itanong sa mga mag-aaral kung anong benepisyo ang nakukuha ng katawan sa paglalaro ng batuhang bola. Ipaliwanag kung paano nalilinang ang mga kasanayan sa laro tulad ng pagpukol o pagpalo sa patpat at pagtakbo para subukang saluhin ang patpat na pinalo. Siguraduhing maintindihan ng mga mag-aaral ang mga kailangang kasanayan sa paglalaro nito. Pagkatapos ng laro. E.Ano ang pakiramdam mo habang naglalaro at pagkatapos maglaro? Bumilis ba ang pintig o tibok ng iyong puso? - Ano-anong mga bahagi ng iyong katawan ang ginamit mo para mapakita ang iyong power? - Naipamalas mo ba ang iyong cardiovascular endurance at power sa paglalaro ng batuhang bola? - Kung madalas mo ba itong lalaruin. Gabayan ang mga mag-aaral at siguraduhing nasusunod nila ang mga alituntunin ng laro. Ipaliwanag kung gaano kahalaga ang cardiovascular endurance at power sa pagsasagawa ng mga kasanayang ito. Pangwakas na Gawain 23 . Gabayan din ang kanilang kaligtasan.

Ipagawa ang gawain sa LM.aralin Ipagawa ang gawain sa LM. IV. Itanong ito sa mga mag-aaral: Mas madalas ka bang gumagawa ng mga gawaing nasa pinakababa at pangalawa sa baba na baitang ng Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino? Umuubos ba ng iyong oras ang mga gawaing nasa pinakataas o tuktok na baitang ng pyramid? 24 . Siguraduhing matataya nang maayos ng mga mag-aaral ang mga sangkap ng physical fitness na natutugunan ng mga gawain sa buong Yunit I. Takdang.

Layunin 1. 4. Naipakikita ang kasiyahan at pag-iingat sa pagsasagawa ng mga gawain. Pamamaraan A. Pang araw–araw na Gawain 25 . Paksa: Physical Activity Pyramid Guide pasa sa Batang Pilipino II. 3. 2. Nilalaman Mga physical acitivity na nagdudulot ng muscular strength at muscular endurance Kasanayan: Lakas at Tatag ng Kalamnan Pagpapahalaga: Kalusugan na dulot ng malakas na katawan Sangggunian: Curriculum Guide Kagamitan: Larawan ng Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino Lubid o mahabang tela (siguraduhin na ang tela ay di nakakasugat kapag hinila ng mga bata) Pito Mesa na may bigat na kayang itulak ng mga bata Sako o bag na may pampabigat na damit o libro(Siguraduhin na ang bigat ng sako ay kakayaning dalhin ng mga bata) III.YUNIT 2 ` PAPAYAMAN SA MGA GAWAING MAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS ARALIN 1 Pagpapalakas at Pagpapatatag ng Kalamnan I. Naipaliliwanag ang pagkakaiba ng lakas ng kalamnan at tatag ng kalamnan. Naisasagawa nang wasto ang mga gawaing pisikal na nakapaloob sa aralin. Natutukoy ang mga gawaing pisikal na nagdudulot ng muscular strength at muscular endurance at nasusunod ang mga gabay sa Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino.

1. C. 3. D. Ipaalala ang mga pag-iingat na dapat gawin. Ihanda ang bawat estasyon na iikutan ng bawat pangkat. Paglalapat 26 . Ipagawa ang Gawain I. Panlinang na Gawain DEPED COPY Magkaroon ng talakayan sa ginawang gawain. Tanungin din kung anong kasanayan ang pinahuhusay nito at anong tulong ang maidudulot sa katawan. Magtala ng 30 segundo hanggang isang minuto lamang para sa bawat estasyon. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan Pagtsek sa takdangaralin 2. Ipagawa ang mga gawaing nakalaan sa bawat pangkat. Ipakita ang tamang paraan sa paggawa ng mga nakalaan sa bawat estasyon. Panimulang Gawain Itanong sa mga bata ang mga tanong sa LM. Bumuo ng apat na pangkat. B. Pampasiglang Gawain Ipagawa sa mga bata ang pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang aralin.Talakayin ang Physical Activity Pyramid Guide para sa Batang Pilipino at kung paano ito masusunod. Ipasagot sa mga bata ang mga tanong sa “Ipagpatuloy Natin” at ipaliwanag ito. Balik-Aral Tanungin kung paano nilalaro ang Syato.

IV. Pagtataya Ipasagot sa mga bata ang mga tanong sa Suriin Natin. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. Ugaliing gawin ang mga ito sa tuwina upang mapalakas ang inyong katawan. Tama 4. Tama 2.Ipagawa ang nasa LM na “Gawin Natin”.Tama V. Mali 3. Talakayin ang ginawang gawain. Sagot: 1. Gabayan ang mga bata sa pagsasagawa at ipaalala ang mga pag-iingat na dapat gawin. E. Takdang-aralin Itala ang mga ginagawa ninyo sa araw-araw na nangangailangan ng lakas at tatag ng kalamnan. 27 .

Pang-araw-araw na Gawain 1. Curriculum Guide Kagamitan: larawan. mga aklat III. Layunin 1. Nabibigyang halaga ang lakas at tatag ng kalamnan sa pakikilahok mga gawain sa klase.Pampasiglang Gawain • Ipagawa sa mga bata ang gawaing pampasigla na nasa LM sa Yunit I. Nilalaman Pag-unawa sa pagkakaiba ng lakas at tatag ng kalamnan Paksa: Mga gawaing sumusubok sa lakas at tatag ng kalamnan Kasanayan: lakas at tatag ng kalamnan Pagpapahalaga: Pagtitiyaga sa mga gawain gaano man kahirap Sanggunian:Grade 4 P. ng sa sa sa II. Naisasagawa nang maayos at tama ang mga gawaing nakalilinang lakas at tatag ng kalamnan. Naipakikita ang kasiyahan na puno ng enerhiya at tiyaga pagsasagawa ng mga gawaing pisikal. 5.YUNIT 2 Pagpapalakas at Pagpapatatag ng Kalamnan ARALIN 2 I. 28 . Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan 2. Naisasagawa ang mga gawaing sumusubok sa lakas at tatag kalamnan. Naipaliliwanag ang pagkakaiba ng lakas at tatag ng kalamnan. 3. 2. Pamamaraan A.E. bag. 4.

C. OO 29 HINDI . Balik–aral: Balik-aralan ang nakaraang aralin. ipasagot ang tanong sa LM. Talakayin at magtanong sa mga bata kung ano ang nakita nila sa larawan. Pagtataya Ipasagot ang mga sumusunod ng OO o HINDI. Ipaliwanag kung paano nagamit ang muscular endurance sa laro dito. Talakayin at ipaliwanag ang pagkakaiba ng may lakas at tatag ng kalamnan. Pagkatapos ng gawain. 3. Paglalagom Tulungan ang mga bata na makabuo ng isang paglalahat na dapat nilang DEPED COPY at kung anong mga pang-araw-araw na gawain na nangangailangan nito tandaan. Panimulang Gawain Ipakita ang mga larawang nasa LM. Panlinang na Gawain Ipagawa ang gawain na sumusubok sa lakas at tatag ng kalamnan na makikita sa LM. E. Ipaliwanag ang kahalagahan ng pagkakaroon ng lakas at tatag ng kalamnan. Linawin ang pagkakaiba ng konsepto ng lakas at tatag ng kalamnan IV. Linawin ang pagkakaiba ng lakas at tatag ng kalamnan. B. D. Ipagawa ang gawaing isinasaad sa LM. Paglalapat Ipagawa sa mga bata ang pangkatang gawain sa LM “Gawin Natin”.• Ipaalaala sa mga bata ang pag-iingat sa pagsasagawa. Itanong kung ang larawan ay nagpapakita ng gawaing magpapalakas at magpapatatag ng kalamnan. Maaaring may nakahanda ang guro na malalaking larawan.

Layunin 1. “Isabuhay Natin. buklod o hulahoop Sangggunian: PE Curriculm Guide. Pang-araw–araw na gawain 1. YUNIT 2 ARALIN 3 Pagpapaunlad ng Liksi I. 3. Nilalaman Paksa: Kasanayan ng Kaliksihan Kasanayan: Agility (Liksi) Pagpapahalaga: Pagiging maingat sa sarili at kapwaKagamitan: Tsart ng mga gawain. II.” Ipaliwanag ang paggawa ng Fitness diary. 2. Pampasiglang Gawain 30 . Naipapakita ang liksi sa pakikilahok sa obstacle relay. pito. Nauunawaan mo na ba ang pagkakaiba ng tatag at lakas ng kalamnan. III. Pamamaraan A.1. Naisagawa mo ba nang tama ang mga gawaing sumusubok sa tatag at lakas ng kalamnan. Nasisiyahan ka ba kapag pinagagawa ka ng mga gawain sa bahay at paaralan? V. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng agility (liksi) bilang sangkap ng Physical Fitness. 3. 2. cone. Takdang-aralin Ipagawa ang nasa LM. Nasasabi ang kahalagahan ng pakikilahok sa mga gawaing pisikal. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan 2.

Isaalang-alang ang konsepto ng mirror-image para sa mga bata. Pagkatapos ng gawain. Kung papupuntahin sa kanan. D. Ipaalala ang mga pag-iingat na dapat gawin sa tuwing maglalaro. Ipaliwanag ang pamamaraan ng paglaro. magkaroon ng talakayan o pag-uusap sa isinagawa. 3. Balik Aral Punan ang patlang. Paghudyat gamit ang pito. Paglalapat Ipagawa ang larong nasa LM. Pagtataya 31 . Paglalagom Gabayan ang mga bata sa pagbuo ng konsepto Maaaring magbigay ng mga gabay na tanong. Ang ilan sa mga gawaing nagpapahusay ng kasanayang ito ay ang______. Panimulang GawainPahanayin ang mga bata. (Hal. pag-usapan ang naging karanasan at talakayin angkasanayan na ginamit sa laro. Ipatukoy ang mga kasanayang nililinang sa gawain at itanong ang kahalagahan ng pakikilahok sa mga gawaing katulad nito. ituro kung ang mga bata ay hahakbang pakaliwa o pakanan. IV. Palawakin ang mga sagot ng mga bata. C. E.) Ulit-ulitin ito sa loob ng limang minuto. Panlinang na Gawain Ipagawa ang gawain na nasa LM na “Gawin Natin”. ituro ang pakaliwa. Magkaroon ng talakayan na may kaugnayan sa mga kilos na nagpapakita ng agility (liksi). Ipaliwanag ang kasanayang ginamit sa pagsasagawa ng mga gawain. Ang pagkakaroon ng lakas at tatag ng kalamnan ay mahalaga dahil______________________________. Tingnan kung nakasusunod ang mga bata.Pagkatapos ng gawain.Ipagawa sa mga bata ang pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang aralin. B.

Ipasulat ang kahalagahan ng ginawang gawain na may kaugnayan sa kaliksihan ng katawan. Takdang-aralin Pasulatan ang Fitness diary. A 2. C 5. YUNIT 2 32 . Sagot: 1. D 3. A 4.Ipasagot ang tanong sa LM na “Suriin Natin”. C V.

B. Layunin 1. Pang-araw–araw na gawain 1. 2. at kasiyahan sa Sangggunian: P.ARALIN 4 Paglinang ng Bilis I. may pag-iingat pagsasagawa ng mga gawaing pisikal. Pamamaraan A. Nakakikilos nang mabilis at may direksyon ayon sa tuntunin. Natutukoy ang kahalagahan ng bilis sa pagkapanalo sa laro. 3. II. 2 3. Nakasusunod sa alintunin ng laro. Nilalaman Paksa: Mga gawaing pisikal na nagpapakita ng bilis Kasanayan: Bilis Pagpapahalaga: sportsmanship.E 4 Curriculum Guide. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan 2. tsart ng mga gawain Kagamitan: tsart ng mga gawain III. 3. Pampasiglang Gawain: Ipagawa sa mga bata ang pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang aralin. Maaaring magbigay ang guro ng ibang pampasiglang gawain. Isulat ang mga pang-araw-araw na kilos o gawaing ginagawa sa paaralan o sa bahay na nagpapahusay ng kaliksihan 1. 4 5. Panimulang Gawain 33 . Balik-aral Ipagawa sa mga bata.

Pagkatapos ng pagsasagawa. Nakasunod ka ba ng may pagiingat sa alituntunin ng laro? 34 HINDI .) Pagusapan ang ginawang gawain. itanong sa mga bata kung ano ang kanilang pakiramdam. Ihanda ang paglalaruan ng mga bata at gabayan ang mga bata sa paglalaro. isang pares ng itim na sapatos at iba pa.Sabihin sa mga bata na magkakaroon sila ng paligsahan sa pag-aabot ng mga bagay. D. IV. Ipaalala muli ang mga pag-iingat na dapat gawin. Ipaalala sa mga bata ang mga dapat tandaang pag-iingat kapag naglalaro. Paglalagom Magbigay ng mga gabay na tanong sa mga bata upang makabuo ng paglalahat. Pag-usapan ang mga naging karanasan sa paglalaro. C. Maaaring itanong ang nasa LM. Panlinang na Gawain Ipaliwanag sa mga bata ang ibang kaalaman tungkol sa larong “Tapikan ng Tuhod”. magkaroon ng talakayan kung paano isinagawa ang laro at mga kasanayang nililinang nito. Mga tanong OO 1. Pagtataya Ipasagot sa mga bata ang mga tanong ng OO o HINDI sa pamamagitan ng paglagay ng tsek sa kolum ng kanilang sagot. Pagkatapos ng gawain. Talakayin at ipaliwanag ang kasanayang nililinang sa pagsasagawa ng laro. Paglalapat Talakayin ang pamamaraan sa larong Circle Chase. Maghanda ang guro ng mga premyo sa mga batang mabilis magbigay ng bagay na sasabihin ng guro. (Halimbawa: “Bigyan ako ng isang puting panyo. E. Ipaliwanag sa mga bata ang dapat gawin.

35 . Alamin ang mga paraan sa paglalaro ng Patintero para sa susunod na aralin. Nagsisikap ka ba na sanayin ang iyong sarili na kumilos nang mabilis? V. Takdang-aralin Ipatala sa mga bata sa kanilang kuwaderno ang mga gawain sa bahay o sa paaralan na tumutulong upang mapahusay ang kanilang bilis. Pinahalagahan mo ba ang mga gawaing tumutulong upang malinang ang kasanayan sa bilis? 3.2.

Nilalaman Paksa: Paglaro ng Patintero Kasanayan: Bilis at Liksi Pagpapahalaga: sportsmanship. Panimulang Gawain Ipasagot sa mga bata ang mga tanong sa LM. 3. Nakakakilos nang mabilis at maliksi habang naglalaro. 36 . B.E 4 Curriculum Guide III. Pag-usapan ang mga sagot. Pampasiglang Gawain: Ipagawa sa mga bata ang pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang aralin. Natutukoy ang kahalagahan ng laro sa pagpapaunlad ng mga sangkap ng Physical fitness. Maaaring magbigay ang guro ng ibang pampasiglang gawain. Ipaalala sa mga bata ang mga dapat tandaang mga sangkap ng Physical fitness. Layunin 1. Nakasusunod sa mga alintunin ng laro. 2. Pamamaraan A. pito Sangggunian: P. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan 2. may kasiyahan sa pagalaro ng invasion games Kagamitan: chalk. II. Pang-araw–araw na gawain 1.YUNIT 2 ARALIN 5 Patintero I.

Pagtataya Ipasagot ang mga tanong pamamagitan ng pagguhit ng Napakahusay Liksi sa pagtataya Patintero pag-iwas sa sa larong Bilis ng pagtakbo sa larong Patintero Magalang na pakikipaglaro Nauunawaan ang konsepto ng invasion games wastong hanay. Linawin ang mga tuntunin ng laro. IV.C. itanong sa mga bata kung anong mga skillrelated components ang ginamit sa laro. Talakayin at ipaliwanag ang sportsmanship sa paglalaro. Panlinang na Gawain: Ipaliwanag sa mga bata ang ibang kaalaman tungkol sa larong “Patintero” at mga halimbawa ng invasion games. E. D. 37 Mahusay sa Kailangan pang husayin . Paglalagom Magbigay ng mga gabay na tanong sa mga bata upang makabuo ng paglalahat. Pag-usapan ang mga naging karanasan sa paglalaro. Pagkatapos ng laro. Paglalapat Ihanda ang paglalaruan ng mga bata para sa Patintero.

. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotang pampisikal na gawain 2. Layunin 1. II. Pang-araw–araw na Gawain 1.V. pag-iingat sa sarili at pagiging isports Sangggunian: PE4 Curriculum Guide Kagamitan: bola III. pag-iingat at patas na pakikipaglaro sa kamag-aral. Naisasagawa nang may pag-unawa ang iba’t ibang gawain o liksi. Naipakikita ang kasiyahan. Pampasiglang Gawain: Ipagawa sa mga bata ang sumusunod: Jumping rope.. Nilalaman Kasanayan: Bilis. 3.Balik Aral: Ipakumpleto ang nakasulat sa kahon.………………………. laro na may liksi at bilis. liksi Paksa: Mga larong lumilinang sa kasanayan ng bilis at liksi Pagpapahalaga: pagiging masaya . Ipasiyasat ang tungkol sa larong Agawang Panyo. Takdang-aralin Ipasulat sa kanilang Fitness Diary ang mga natutuhan tungkol sa pagpapalakas at pagpapatatag ng kalamnan.. Kahapon kami ay naglaro ng 38 . Nakikilala ang mga larong lumilinang sa kasanayan ng bilis at 2. Pamamaraan A. Maaaring isulat sa pisara o manila paper.16 na bilang 3. YUNIT 2 Agawang Panyo ARALIN 6 I.16 na bilang Paekis-ekis na pagtakbo……………..

Pagkatapos ng paglaro. Panlinang na Gawain Ilahad sa mga mag-aaral ang kahalagahan ng bilis at liksi na mabasa sa LM. talakayin ang kasanayan na nalinang sa larong isinasagawa. Ihanda ang mga kagamitan at ang palaruan. Nalaman ko na dapat palang gawin_____________ ang mgagawaing pisikal upang laging ___________ ang katawan. Pagkatapos ng laro talakayin ang kasanayan na nilinang sa larong isinagawa. Itanong kung anong bahagi ng katawan ang ginamit at anong kasanayan ang nalinang nito.gawaing pisikal. Ipalaro ang Agawang Panyo sa Gabay Mo. Ipaliwanag ito sa mga bata at ipaala-ala ang mga pag-iingat na dapat gawin sa paglalaro. B. Ipabasa ang pamamaraan ng laro na makikita sa LM. Maaring pasagutan sa mga bata ang mga tanong na nasa LM. Panimulang Gawain Ipakita sa mga mag-aaral ang mga gawaing pisikal na nasa larawan (ang larawan ay makikita sa LM) Itanong ang mga sumusunod: Ano ang ginawa sa mga bata? Nagagawa mo rin ba ito? Anong kakayahang pisikal ang kailangan mong gawin upang magawa mo ito? Ipagawa sa mga mga-aaral ang Gawain I (Pagbabalik tanaw) Itanong kung ano ang palagian nilang ginagawa sa nabanggit na laro. Ipaliwanag ito sa mga bata at ipaalaala ang pagiging isport sa pakikipaglaro. C. Ihanda ang palaruan at mga kagamitan sa laro. 39 . Paglalapat Ilahad ang larong Agawang Panyo.________________________. Natutuhan ko na ang mga larong ito ay nagpapaunlad ng__________________________.Ipabasa ang pamamaraan ng larong nasa LM na “Ipagpatuloy Natin”. Pag-usapan ang mga dapat tandaan kung nagsasagawa ng mga Ilahad ang kasunod na laro. D.

E. Takdang-aralin Ipagawa ang gawain sa LM. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. IV. 40 . Pagtataya Ipasagot sa mga mag-aaral ang Gawain na nasa LM “Suriin Natin” V.

Palaruan III. Naipakikita ang kasiyahan na puno ng enerhiya at tiyaga. Upuan. Sanggunian: PE 4 Curriculum Guide.YUNIT 2 Agawang Base ARALIN 7 I. Naisasagawa nang maingat ang mga gawaing pisikal sa paglalaro ng habulan. 3. II. Pampasiglang Gawain Ipagawa sa mga bata ang mga pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang aralin. Natatalakay ang larong Agawang Base at natutukoy ang kahalagahan ng laro sa pagpapaunlad ng mga sangkap ng physical fitness 2. B. Pamamaraan A. Nilalaman Paksa: Invasion Game na Agawang Base Kasanayan: Bilis at Liksi Pagpapahalaga: Masiglang pakikilahok sa laro na may pag. Aklat sa PE Kagamitan: Puno. Layunin 1.iingat at tapat sa kapwa kalaro. Pag tsek ng attendance at angkop na kasuotan 2. paggalang sa kapwa at patas na pakikipaglaro. 4. Pang-araw-araw na Gawain 1. Panimulang Gawain 41 .

C. Itanong sa mga mag-aaral kung nasisiyahan sila sa pagsasagawa ng kilos at bakit. Mahina Pagtakbo nang mabilis Maliksing pag-iwas na mataya Paghuli ng kalaban 42 Katamtaman Mabilis . Pagtataya Palagyan ng tsek (/) ang bawat kolum kung nagawa nila ang mga ito. isagawa muna ang warm-up upang maiwasang mapinsala ang kalamnan. Paglalagom Tanungin ang mga mag-aaral kung ano ang mga sangkap ng physical fitness na nagamit sa Agawang Base. Panlinang na Gawain Ipabasa at talakayin ang mga pamamaraan ng paglaro ng Agawang Base. Itanong sa mga mag-aaral kung anong bahagi ng katawan ang ginamit sa isinagawang laro. D. Ipagawa sa mga mag-aaral ang mabilisang pagtakbo na paekis-ekis at pabalik-balik.Hikayatin ang mga bata na magbigay ng mga gawaing-bahay na nagpapakita ng bilis at liksi. IV. Paglalapat Ipalaro sa mga mag-aaral ang Agawang Base. Pag-usapan ang mga dapat tandaan kung nagsasagawa ng mga gawaing pisikal. Itanong sa mga mag-aaral kung bakit kailangang isagawa nang palagian ang mga gawaing pisikal. E. Itama ng guro ang mga galaw ng mga mag-aaral kung may mali sa isinasagawa. Ipaalala na mas mabuti na bago magsimula sa pagsasagawa ng anumang gawaing pisikal.

V. Balik-aral: Itanong sa mga mag-aaral ang mga sumusunod: Nasisiyahan ba kayo sa mga ginawa natin noong nakaraan? Ano-anong mga sangkap ng physical fitness ang iyong napaunlad? 43 . Pamamaraan Panimula 1. Pagligtas ng kakampi Takdang-aralin Ipasanay sa mga mag-aaral ang larong Agawang Base para sa paligsahan. Nakasusunod sa wastong paraan ng laro na may pag-iingat at naipakikita ang sportsmanship sa paglalaro. YUNIT 2 Lawin at Sisiw ARALIN 8 I. Natatalakay ang pinanggalingan ng larong Lawin at Sisiw at ang mga alintuntunin at mga kasanayan nito. 3. II. Ipagawa ang Gawain sa LM. Nilalaman Paksa: Invasion Game – Larong Lawin at Sisiw Kasanayan: Paggalaw nang mabilis at maliksi. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan 2. 3. Pampasiglang Gawain Ipagawa ang pampasiglang gawain na ibinigay sa mga un ang aralin. Layunin 1. koordinasyon ng Pagpapahalaga: Determinasyon at disiplina sa sarili pangkat Sanggunian: PE 4 Curriculum Guide. 2. panyo III. Aklat sa PE Kagamitan sa pagtuturo: mga larawan. Maaaring baguhin o dagdagan. Nakapaglalarawan ng mga alituntunin at kasanayan sa laro ayon sa pamantayan.

Dapat bang panatilihing malakas ang katawan? Bakit?
Naisulat mo ba sa iyong Fitness Diary ang natutuhang
kasanayan sa larong Agawang Base?
Panimulang Gawain
Ang gawaing ito ay nakapagpapaalala sa mga bata sa mga
nakikita o naranasang mga gawain.
Word Puzzle Game
Ipakita ang mga larawan ng iba’t ibang laro at mga kagamitan
nito. Invasion games tulad ng Lawin at Sisiw, Araw at Gabi,
Agawang panyo, Zigzag relay, Agawang Base at iba pa.
Itanong sa mga bata kung anong mga laro ang nasa larawan.
Ipahanap at pabilugan ang mga salita na tumutugma sa mga
laro at mga sangkap ng physical fitness.
C. Paglinang na GawainGawin ang talakayan sa pamamagitan ng
pagpapakita ng sunod-sunod na larawan na nagpapaliwanag sa
pinagmulan ng larong lawin at sisiw. Pahahalagahan din ang
wastong pagsunod sa mga alituntunin at kasanayan nito.
Tatalakayin ang mga kaisipan tungkol sa larong Lawin at Sisiw
at ang mga alituntunin nito.
Ilarawan kung bakit dinagit ng Lawin ang Sisiw.

D. Paglalapat
Pahanayin ang mga mag-aaral sa anim na hanay.
Maglaban-laban ang pangkat 1 at 2, pangkat 3 at 4, pangkat 5
at 6.
Sa iyong pangangasiwa, ipasanay sa mga bata ang wastong
paraan sa paghawak ng baywang ng kasunod na manlalaro,
pag-ilag at paekis-ekis habang naglaro.
Ipasubok ang laro para masanay sa pagsunod sa mga
alituntunin ng laro.

44

E. Paglalagom
Itatanong ng guro ang mga sumusunod:
Ano-anong mga kasanayan ang malilinang sa larong ginawa?
Ano ang dapat tandaan kapag naglalaro.
Sa kasaysayan ng larong Lawin at Sisiw, ano ang ginawa ng
Inahing Manok upang mabantayan ang kanyang mga sisiw?
Anong mga estratehiya ang ginamit upang hindi mahablot ng
kalaban ang buntot?
Batay sa mga naitala ninyong mga kasanayan sa inyong
Fitness Diary, may pagbabago ba o mas naipauunlad ba ang
mga sangkap ng physical fitness sa larong Lawin at Sisiw?
Paano ito nakatulong sa inyo?

IV. Pagtataya
Ipagawa ang Gawain sa LM na “Suriin Natin.”
Palagyan ng tsek ang kolum na naglalarawan ng sagot ng bata.
V. Takdang-aralin
Isulat sa inyong Fitness Diary ang iyong mga natutuhan na mga
kasanayan sa paglaro ng Lawin at Sisiw.

45

Yunit 3

PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL
FITNESS

ARALIN 1

Balik-tanaw sa mga Sangkap ng Physical
Fitness
(Cardiovascular Endurance, Lakas ng
Kalamnan, Tatag ng Kalamnan, at Flexibility)
Laang Oras ng Pagtuturo: apatnapung (40) minuto

I. Layunin
1. Naiisa-isa sa Filipino Pyramid Activity Guide ang mga
sangkap ng Physical Fitness na nalilinang/napapaunlad ng
mga gawaing pisikal.
2. Naisasagawa ang mga gawaing pisikal na nakapaloob sa aralin.
3. Naipakikita ang kasiyahan na puno ng enerhiya at tiyaga, paggalang
sa kapwa at patas na pakikipaglaro.
II. Nilalaman
a. Paksa: (1) Filipino Pyramid Activity Guide
(2) Fitness Challenge
b. Kasanayan: Balik-Tanaw sa mga Sangkap ng Physical Fitness
Cardiovascular Endurance, Lakas ng Kalamnan,Tatag ng Kalamnan,
Kahutukan (Flexibility))
c. Pagpapahalaga: Masiglang pakikilahok; pagiging maingat
d. Sanggunian: Curriculum Guide; www.obesity.org.ph/
e. Kagamitan: hula hoop, lubid, baton, palaruan
III. Pamamaraan
A. Pang- araw-araw na Gawain
1. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan.
2. Pampasiglang Gawain:
Ipagawa sa mga bata ang mga pampasiglang gawain na ginawa sa
mga nakaraang mga aralin.

45

3. Balik-aral
Ilahad sa mga bata na naisagawa na nila ang iba’t ibang
pagsubok sa physical fitness nang nakaraang unang markahan.
Sabihin din sa mga bata na sa Ikatlong Yunit, patuloy na
pauunlarin ang kanilang physical fitness.
Ilahad ang Filipino Activity Pyramid Guide.
Ipabasa sa mga bata ang talata tungkol sa Aralin 1 at pagusapan
ito.
B. Panimulang Gawain
Ipakita sa mga bata ang mga nakatalang gawaing pisikal
sabahay, sa paaralan at sa labas ng tahanan. Ipatukoy rin kung
gaano nila kadalas na ginagawa ang mga ito at ang fitness
component na napapaunlad ng gawain.
Ipasagot ang “Simulan Natin” na nasa LM.
Itanong kung ilang puntos ang kanilang natamo sa gawain.
Ipaliwanag ang kahulugan ng kanilang puntos na nakatala sa
kasunod na pahina.

C. Panlinang na Gawain
Magkaroon ng talakayan sa ginawang gawain.
Ipabasa ang “Ipagpatuloy Natin” at hikayatin ang mga bata na
pagtuunan ang pagpapaangat ng antas ng gawaing pisikal at
fitness.
Itanong kung ano-anong mga gawaing pisikal ang dapat isagawa
upang mapataas ang antas ng physical fitness.
D. Paglalapat
Ipagawa ang nasa LM “Gawin Natin”. Gabayan ang mga bata
sa pagsasagawa at ipaalala ang mga pag-iingat na dapat gawin.
Magkaroon ng talakayan sa ginawa.
Ipasagot ang checklist upang maitala ang kanilang ipinakitang
galing sa Fitness Challenge.
E. Paglalagom

46

V.Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. Ipapasa ang talaan sa susunod na pagkikita sa PE. Itanong kung paano malilinang ang mga sangkap ng fitness. IV. Ipasulat o ipalarawan sa mga bata ang kanilang paboritong gawaing pisikal sa loob ng isang linggo at lagdaan ito. Takdang Aralin Ipakopya sa isang malinis na papel o bond paper ang Talaan ng Isang Linggong Physical Activity na nasa LM. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan. 47 . Pagtataya Ipasagot sa mga bata ang “Suriin Natin” upang mataya ang antas ng pagkilos sa kanilang pakikilahok sa gawaing pisikal.

Nasusubok ang kaangkupang pisikal sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga gawaing nagpapaunlad sa kahutukan (flexibility) ng katawan. 48 . 2.org. paggalang sa kapwa Sanggunian: Curriculum Guide. Pamamaraan A.Natutukoy ang kahalagahan ng pakikilahok sa mga gawaing pisikal katawan. Pampasiglang Gawain: Ipagawa sa mga bata ang mga pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang mga aralin.Yunit 3 PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS ARALIN 2 Paglinang ng Flexibility Laang Oras ng Pagtuturo: apatnapung (40) minuto I .obesity. Layunin 1. paggalang sa kapwa at patas na pakikipaglaro.Naipapakita ang kasiyahan na puno ng enerhiya at tiyaga. pagiging maingat. 2. katulad ng mga gawaing nagpapaunlad sa kahutukan (flexibility) ng 3. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan.ph/ Kagamitan: palaruan III. II . Pang-araw-araw na Gawain 1. www. Nilalaman Paksa: (1) Filipino Pyramid Activity Guide (2) Two-Hand Ankle Grip Kasanayan: Pagpapaunlad ng flexibility ng katawan Pagpapahalaga: Masiglang pakikilahok.

Panlinang na Gawain Ipabasa ang Ipagpatuloy Natin. ehersisyo. Ipakiita ang mga larawan sa LM at ipatukoy kung alin sa mga larawan ang nagpapakita ng flexibility ng katawan. Ipabasa sa mga bata ang talata tungkol sa Aralin 2 at pag-usapan ito. Ipatukoy rin kung ito ay gawaing pang araw-araw. laro. Ipatukoy ang bahagi nito na may kaugnayan sa pagpapaunlad ng flexibility ng katawan. D. IV. Ipagawa ang nasa LM na “Gawin Natin”. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipang dapat tandaan. bahagi ng pyramid sa pagpapaunlad ng iba’t ibang bahagi ng Ipasagot ang tanong at talakayin. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. Panimulang Gawain Ipakitang muli ang Filipino Physical Activity Pyramid Guide sa “Simulan Natin”. Sabihin na sa araling ito.3. Pagtataya 49 . Magkaroon ng talakayan sa ginawa. Itanong kung paano pa malilinang ang mga fitness components. patuloy na pauunlarin ang kanilang flexibility kaya ihanda ang katawan sa mga gawain. o sayaw. Itanong kung bakit kailangang mapaunlad ang kahutukan (flexibility). Gabayan ang mga bata sa pagsasagawa at ipaalala ang mga pag-iingat na dapat gawin. B. Balik-aral Itanong kung naisagawa nila nang maayos ang Fitness Challenge noong nakaraang aralin. E. Ano ang kaugnayan ng bawat katawan? Gaano kadalas ang pagsasagawa ng mga gawaing makapagpapaunlad ng flexibility ng katawan? C. Itanong kung ano ang flexibility at sabihin ang mga gawain sa arawaraw na nangangailangan ng flexibility. Paglalapat Sabihin na kailangang masubok ang kanilang kakayahan sa flexibility.

Itanong kung ilan sa talaan ang nilagyan ng tsek. Ipakopya sa kwaderno ang talaan at ipasagot ito. Ipapuno ang talaan sa LM at ibabahagi nila sa kanilang kamag-aral ang ginawang talaan. Magtanong din kung ano pang mga gawain ang makatutulong upang mapaunlad ang flexibility. Ipapasa ang kontrata sa susunod na pagkikita. 50 . Takdang-aralin Sabihin na gawing madalas ang mga gawain o ehersisyong nakakatulong sa pagpapaunlad ng flexibility ng katawan upang maiwasan ang DEPED COPY pagka Sabihin din na sa tulong ng isang kontrata sa LM gagawa ang mga karoon ng sakuna o pananakit ng katawan.Ipakita ang talaan sa “Suriin Natin” sa LM at ipatukoy sa pamamagitan ng paglagay ng tsek sa kolum kung alin ang mga makapagpapaunlad ng kanilang flexibility. bata ng personal na kontrata para sa patuloy na paglinang ng flexibility. V .

Yunit 3 PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS Paglinang ng Koordinasyon ARALIN 3 Laang Oras ng Pagtuturo: apatnapung (40) minuto I . Nilalaman a. paggalang sa kapwa d. Kagamitan: palaruan. Sanggunian: Curriculum Guide. Kasanayan: Pagpapaunlad ng Koordinasyon ng Katawan (Coordination) c. Naipakikita ang kasiyahan na puno ng enerhiya at tiyaga. paggalang II. Pagpapahalaga: Masiglang pakikilahok. Nasusubok ang physical fitness sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga gawaing nagpapaunlad sa koordinasyon ng katawan. sa kapwa at patas na DEPED COPY pakikipaglaro. Paksa: Coordinated Walk b. pagiging maingat. Teaching Physical Education e. 3. hula hoop 51 . 2.Layunin 1. Natutukoy ang kahalagahan ng pakikilahok sa mga gawaing pisikal katulad ng mga gawaing nagpapaunlad sa koordinasyon ng katawan.

Gamit ng Hula Hoop. Pampasiglang Gawain Ipagawa sa mga bata ang mga pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang mga aralin. Gabayan ang mga bata sa pagsasagawa at ipaalala ang mga pag-iingat na dapat gawin. 2. Magkaroon ng talakayan sa ginawa. Panimulang GawainIpabasa ang “Simulan Natin”. Magkaroon ng talakayan sa ginawa.Pamamaraan A. Ipagawa ang nasa LM Gawain 1 . Itanong kung paano pa malilinang ang flexibility ng katawan. C. Pang. Itanong kung ano ang ginagawa ng mga bata. Paglalapat Sabihin na kailangang masubok ang kanilang kakayahan sa koordinasyon (coordination).Coordinated Walk. Pag-usapan ito. Ipakita ang larawan. Panlinang na Gawain Ipabasa ang “Ipagpatuloy Natin”. DEPED COPY Ipagawa ang Gawain 2 . Balik-aral Itanong kung naisagawa nila nang maayos ang Two-Hand Ankle Grip noong nakaraang aralin. 3. Pag-usapan ito. Itanong kung ano ang koordinasyon (coordination) at itanong din kung bakit kailangan itong malinang. Hikayatin ang mga bata na magbigay ng halimbawa ng mga gawaing pisikal na nagpapaunlad ng koordinasyon. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan. D. B.araw-araw na Gawain 1.III. Ipasagot ang mga tanong: (a) Mahirap bang gawin ang coordinated walk? Ang paggamit ng hula hoop? Bakit? (b) Paano makatutulong 52 .

Takdang-aralin Sabihin na gawing madalas ang mga gawain o ehersisyong nakatutulong sa pagpapaunlad ng koordinasyon (coordination) ng katawan.) V. gagawa ang mga bata ng personal na kontrata para sa patuloy na paglinang ng koordinasyon. 53 . (Muling balikan ang talaang ginawa makalipas ang isang linggo at muling ipakita kung talagang nagawa nila nang maayos ang mga pagsubok. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan.ang mga gawaing ito sa pagpapaunlad ng iyong koordinasyon? (c) Sa isinagawang gawain. maaari mo bang sabihin kung ano ang kahalagahan ng pagtaya ng iyong koordinasyon? E. Itanong kung bakit kailangang mapaunlad o malinang ang koordinasyon ng katawan (coordination). Pagtataya Ipabasa ang talaan sa “Suriin Natin” sa LM at ipatukoy sa pamamagitan ng paglagay ng tsek sa kolum kung alin ang mga makapagpapaunlad ng kanilang koordinasyon. Ipapasa ang konrata sa susunod na pagkikita. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. Itanong kung ilan sa talaan ang nilagyan ng tsek. IV. Ipakopya sa kwaderno ang talaan at ipasagot ito. Itanong din kung ano pang mga gawain ang makatutulong upang mapaunlad ang koordinasyon. Sabihin din na sa tulong ng isang kontrata sa LM.

DEPED COPY 54 .

Naisasagawa ang mga hakbang na gumagamit ng mga nilikhang kilos. 3.Yunit 3 PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS Rhythmic Interpretation ARALIN 4 Laang Oras ng Pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. Nakalilikha ng mga kombinasyon ng kilos na ginagamitan ng dalawa o higit pang kilos. II. Naisasagawa nang wasto ang mga nilikhang kilos nang may tiwala sa sarili. Layunin 1. Nilalaman Paksa: Likhang galaw Ayon sa Tema at Ritmo Kasanayan: Pagpapaunlad ng Pagkamalikhain Ayon sa Ritmo at Tema Pagpapahalaga: Masiglang pakikilahok. Naipakikita ang kasiyahan sa pakikilahok at wastong pag-iingat sa DEPED COPY likhang-galaw. paggalang sa kapwa 55 . 2. pagiging maingat. 4.

Ipagawa ang nasa larawan sa parehas na pahina. Itanong kung ano ang rhythmic interpretation. Itanong kung paano DEPED 56 . III. mga tugtog o musika na may iba’t ibang tempo o bilis. Teaching Physical Education Kagamitan: palaruan. Itanong kung paano pa malilinang ang koordinasyon (coordination) ng katawan. Pampasiglang Gawain Ipagawa sa mga bata ang mga pampasiglang gawain na ginawa sa mga nakaraang mga aralin. Pang-araw-araw na Gawain 1.E Curriculum Guide. Ipakita ang larawan sa LM sa Aralin 4. Pag-usapan ito. Ipabasa ang talata. Panimulang Gawain Ipasuri ang larawan sa “Simulan Natin”.Sanggunian: P. Itanong kung ano ang tempo ng tugtog kung lalapatan ng musika ang kanilang galaw. Ipabasa ang talata. 2. Pamamaraan A. Balik-aral Itanong kung naisagawa nila nang maayos ang Coordinated Walk at gawain sa hula hoop noong nakaraang aralin. Itanong kung ano ang ginagawa ng mga bata. Panlinang na Gawain Ipabasa ang “Ipagpatuloy Natin”. 3. Pag-tsek ng atendans at angkop na kasuotan. C. B. Pag-usapan ito.

barko. Itanong kung paano maipahihiwatig ang mensahe ng lilikhaing galaw.higante o duwende. malungkot. Sabihin na kailangang masubok ang kanilang kakayahan sa pagkamalikhain upang masanay nang husto.eroplano. bisekleta Machinery . ballet dancer. galit Hatiin sa apat na pangkat ang klase. 57 .orasan. E. (Pipili ang guro o maaaring gumawa ng sariling ideya. Maaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan. bus. halaman Likhang-isip na bagay . tren.COPY Pag-usapan ang mga inilahad na halimbawa ng interpretation. Itanong din kung paano ito maiintindihan ng mga manonood. awiting pambata Mga gawain/hanapbuhay ng tao . forklift Moods/feelings . elevator. Itanong kung ano ang rhythmic interpretation.guro. pagmamaneho Mga sasakyan . Itanong din kung ano ang mga dapat gawin upang maipahayag ang mensahe ng likhang galaw. Ipabasa ang nasa loob ng kahon sa “Gawin Natin”.engkantada. paglalaba. Papiliin ang mga bata ng lider sa bawat pangkat. Paglalapat Maghanda ng apat na tema na gagawan ng interpretasyon ng bawat pangkat. crane. hayop.masaya. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. ito ipakikita sa mga nanonood. D. driver.panahon.) Ilan sa mga halimbawa ng interpretasyon ay ang mga sumusunod: Kalikasan .

Ipagawa ang mungkahing gawain sa LM upang lubos na malinang ang kanilang pagkamalikhain . Layunin 58 . V . Itanong kung ano ang temang nabunot ng bawat pangkat. Magtanong din kung ano ang kanilang pakiramdam pagkatapos ng gawain. Ipakopya sa kuwaderno ang talaan at ipasagot ito. Ipapasa ang iskor kard sa sunod na pagkikita. Ipapuno ang talaan sa mga kapamilya batay sa pagtataya ng ipinakitang galing ng bata. Takdang-aralin Ipabasa ang talata sa “Pagbutihin Natin”.DEPED COPY IV . Yunit 3Yunit 3 PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FI PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS ARALIN 5 NESS Likhang Sayaw Laang Oras ng Pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. Pagtataya Ipakita at ipapuno ang talaan sa “Suriin Natin” sa LM at ipatukoy sa pamamagitan ng paglalagay ng tsek sa kolum na naglalarawan ng kanilang sama-samang pagganap bilang isang pangkat.

III. Natutukoy at naisasagawa ang mga batayang posisyon ng kamay at paa sa pagsasayaw. Naisasagawa ang mga hakbang pansayaw sa rhythm na na 4 gumagamit ng mga batayang kilos ng mga bisig sa pagsasayaw. Panimulang Gawain 59 . Teaching Physical Education Kagamitan: palaruan. Pansinin ang larawan sa LM sa Aralin 5. 2. Pampasiglang Gawain: Ipagawa sa mga bata ang mga pampasiglang gawain na ginawa sa nakaraang mga aralin.1. Ipabasa ang talata. 3. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan. pag galang sa kapwa Sanggunian: Curriculum Guide. usong kanta. Pag-usapan ito. 3 2. Pang araw-araw na Gawain 1. mga tugtog o musika na may iba’t ibang tempo o bilis. Nilalaman DEPED COPY Paksa: Likhang Galaw Ayon sa Tema at Ritmo Kasanayan: Pagpapaunlad ng Pagkamalikhain ayon sa Ritmo at Tema Pagpapahalaga: Masiglang pakikilahok. tugtugin na kinagigiliwan ng mga bata. Naipakikita ang kasiyahan sa pakikilahok at wastong pag-iingat sa pagsasayaw. II. B. Pamamaraan A. patalastas sa radyo at telebisyon. 3. pagiging maingat. Balik-aral Itanong kung ano ang rhythmic interpretation? Itanong din kung ano ang dapat gawin upang lubos na maintindihan ng manonood ang mensahe ng likhang galaw.

DEPED COPY D. kanluran.Ipabasa ang unang talata sa “Simulan Natin”. Maaari ding humarap sa timog. Palikhain sila ng mga galaw gamit ang mga kilos lokomotor at di-lokomotor. Magparinig ng iba’t ibang tugtugin. Itanong ang mga galaw na nagawa nila. Itanong kung sila ay gagawa ng sayaw ayon sa tugtugin. Ipagawa ang Gawain 1 na nasa LM. Panlinang na Gawain Ipabasa ang “Ipagpatuloy Natin” sa LM Pag-usapan ito. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan. Ipagawa ang mga kilos lokomotor at kilos di-lokomotor upang maigalaw ito nang maayos. Itanong din kung anong direksiyon ang kanilang tinahak. patalastas sa radyo at telebisyon. E. C. o silangan. hilaga. Pag-usapan ang ginawang kilos. anong mga hakbang ang nais nilang ilapat. Pagalawin sila patungo sa iba’t ibang direksiyon nang walang nasasagi o nababanggang kaklase. 60 . Itanong kung nakasunod sila sa bilis o bagal ng tugtog. atbp. (Maglaan ng 2 o 3 musika na kinagigiliwan ng mga bata: usong kanta. Gawain 2 at 3 na nasa LM . Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. Paglalapat Patayuin ang mga bata na medyo bahagyang magkakalayo. Magpatugtog ng musika at iparinig sa mga bata.

Sumangguni sa LM V. Gawin nang pangkatan ang nakatalagang gawain upang lubos na malinang ang pagkamalikhain.Itanong kung paano makatutulong ang likhang sayaw sa pagpapaunlad ng physical fitness.Takdang-aralin Ipabasa ang “Pagbutihin Natin”. DEPED COPY 61 . Pagtataya Palagyan ng tsek ang kolum na makapagsasalarawan ng kanilang kasagutan. IV.

Layunin 1. tugtugin ng Liki. (apat na minuto) 62 . Naipaliliwanag ang batayang kaalaman ng sayaw. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan. Naipamamalas ang wastong pag-iingat sa pagsasayaw. Nilalaman DEPED COPY Paksa: Sayaw na Liki Batayang Hakbang at Posisyon ng Kamay sa Kasanayan: Mga Batayang Kasanayan at Kaalaman sa Pag sayaw Pagpapahalaga: Kooperasyon at Pagkamatiyaga Sanggunian: Visayan Folkdance Vol. 3. 1 Kagamitan: larawan. cassette/CD player III. mapa ng Negros Occidental. Pampasiglang Gawain/Balik-aral Magpatugtog ng musikang kinagigiliwan ng mga bata. Naipakikita ang katuwaan at paggalang sa pakikilahok sa gawaing pagsasayaw. 2.Hayaan silang gumalaw batay sa tempo ng tugtog at sa kilos lokomotor at di-lokomotor na sasabihin ng guro.Yunit 3 PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS ARALIN 6Pangunahing Kaalaman sa Sayaw na Liki Laang Oras ng Pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. 2. Pang-araw-araw na Gawain 1. II. 4. tsart. Natutukoy ang kahalagahan ng pakikilahok sa gawaing pagsasayaw. Pamamaraan A. Nailalarawan ang mga kasanayang gamit sa sayaw. 5.

Sabihin din na sa Bago.Itanong kung paano nabubuo ang mga likhang sayaw.) Ipakitang-turo ang mga hakbang sa pagsasayaw at posisyon ng kamay sa sayaw na Liki. B. Sabihin na higit na mapahahalagahan ang sayaw na Liki kung aalamin muna ang mga batayang galaw nito tulad ng hakbangsayaw at galaw ng kamay at katawan. Ipabasa ang talata sa ibaba ng larawan. Tingnan ang LM. Negros Occidental ay may popular na sayaw na Liki na pagtutuunan ng pansin sa susunod na mga aralin sa PE. Ipaalala sa mga bata na ang mga batayang hakbang sa pagsasayaw DEPED COPY ay dapat sanayin upang mapadali ang pagkatuto nito habang isinasaalang-alang ang wastong pag-iingat. Panimulang Gawain Ipakita sa mga bata ang mapa ng Negros Occidental. Panlinang na Gawain (Note: Kabisahin ng guro ang mga hakbang pansayaw at posisyon ng kamay bago ituro sa mga bata. 63 . Magbigay ng karagdagang kaalaman tungkol sa lugar. Pag-usapan ito. Itanong din kung ano ang kabutihang dulot ng pagsasayaw. C.

Ipagawa ang mga hakbang ng may 16 na bilang pakanan at pakaliwa ayon sa saliw ng tugtugin. D. Itanong din kung ano ang kahalagahan ng pagsasayaw. IV. Gawaing May KaparehaPapiliin ang mga bata ng kani-kaniyang kapareha. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. Close step - balse (waltz step) Brush step - arms in lateral position Point step - arms in forward bend position DEPED COPY Tukuyin pagkakagawa ng kilos.Itanong kung masaya ang mga bata habang isinasagawa ang mga hakbang sa pagsasayaw. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan. Ipagawa ang Gawin Natin sa LM E. Gamitin ang tugtog ng Liki para masanay ang mga bata sa tempo ng musika. Pagtataya A. 64 kung wasto o mali ang . Itanong kung bakit kailangang isagawa nang tama ang mga hakbang sa pagsasayaw.Paglalapat Ihanda ang mga bata nang may kaniya kaniyang kapareha.

V .“Liki” II. Naisasagawa ang iba’t ibang hakbang sa pagsayaw ng Liki. Yunit 3 PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS Kasanayan sa Pagsayaw ng Liki La ARALIN 7 ang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I.Ipagamit ang talaan ng puntos na nasa LM upang magbigayan ng puntos ang magkapareha batay sa pagsasagawa ng kasanayan sa sayaw na Liki. Panlahat Ipagawa nang sabay-sabay ang bawat hakbang sa pagsasayaw na sasabihin ng guro. Paksa: COPY DEPED Pambayang Sayaw . 2. Nilalaman 65 . Naipakikita ang katuwaan at paggalang sa pakikilahok sa gawaing pagsasayaw. Layunin 1. Takdang-aralin Isaulo ang mga hakbang sa pagsasayaw na natutuhan at pagsanayin pa bilang paghahanda sa sayaw na Liki. B. Natutukoy ang kahalagahan ng pakikilahok sa gawaing pagsasayaw. 3.

tsart. ano ang katangian nito. cassette/CD player III. Starting with R foot. Boy’s hand on waist. Brush R foot and step on it immediately forward (ct. Partners face each other. Pasabayan ng palakpak ang tugtog upang madama ang wastong palakumpasan nito. Repeat (a) and (b) starting with L foot d. Itanong din sa mga bata kung saan nagmula ang sayaw. Girl holds skirt. bow to audience (1M) Pause (1M). Point L foot in front (cts. a. Three-step turn right in place (1M). b. C. take two close steps forward to partner’s 66 3 M 1 M 1 M 2 M . tugtugin ng Liki. ano ang kasuotan ng mananayaw at kung natatandaan pa nila ang mga pagsasanay na isinagawa hinggil sa mga hakbang sa pagsasagawa ng Liki. Panimulang Gawain Iparinig ang buong musika ng Liki. 3) Girl holds skirt swaying it in time with the music. step R foot sideward right (ct. Itanong din kung nagsanay sila sa mga hakbang ng sayaw. step L foot backward (ct.Kasanayan: Mga Batayang Kasanayan at Kaalaman sa Pagsayaw Pagpapahalaga: Kooperasyon at Pagtitiyaga. Pampasiglang Gawain/Balik-aral Itanong kung ano ang sayaw na pinag-aralan ng nakaraang linggo. Hands as in (a). Pagkamakabayan Sanggunian: Visayan Folkdance Vol. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan. 2). 1. Pamamaraan A. Panlinang na Gawain INTRODUCTION Music Introduction. 2. Pang araw-araw na Gawain 1. 1 Kagamitan: larawan. Music A. 3). 1). (Sumangguni sa LM) B. Boy’s hand on waist. c. 2.

2M 8M II Music B. Point L foot in front (cts. 2) step R foot backward (ct. 2M DEPED COPY partner.place. 1 (a) b. III Music A. Repeat Fig. 3). Step R foot forward (ct. Take two close steps backward (R. Repeat all (a-e). 3) Arms in fourth position. 2. passing by R shoulders. Three-step turn right about. Partners face each other. step L foot close to R (ct. finish in proper places. 1). Repeat (a) and (b) starting with L foot. finish facing Repeat all (a-e). Arms in lateral position moving sideward R and sideward L e.L) going to partner’s place 67 1 M 1 M 2 M 2 M 2 M 8 M 4 M . arms in forward bend position with a forearm turn R and L. hands as in (a). Reverse the position of hands in (b) d. Partners face away from each other. R arm high c. a. Finish facing each other.L) to partner’s place. 1. Two waltz steps forward (R. Finish in proper places. I (a-c) b. e. hands as in Fig. a. passing by R shoulders. Hands as in (a). Waltz turn R about.

b. Girl holds skirt swaying it in time with the music. 4 M 4M DEPED COPY c. Finish facing audience. Repeat Fig. Execute the 8M last turn slowly. Ipasanay na may tugtog. Repeat (a) and (b). II (a-c). Finish in proper places. Ipakita ang tamang pagsasayaw. Ipakitang-turo ang sayaw. c. Repeat Fig. a. Paglalapat 68 . Boy’s hands on waist. bow to partner or audience. moving forward little by little.passing by R shoulders. Partners face each other. Finish in partner’s place. Three step turn R about. 2 M 2 M 8 M IV Music B. D. finish facing away from each other. II (d) and (e). Ulitin hanggang matutuhan nang maayos ang buong sayaw na Liki. partners face each other. hands as in (b). Repeat (a-c).

Sabihin sa mga bata na maipakikita ang pagiging makabayan sa pamamagitan ng pagsasayaw ng mga katutubong sayaw mula sa iba’t ibang parte ng Pilipinas. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. IV . Ipasayaw sa buong klase ang Liki. E. Pagtataya Ipamarka ang kanilang ipinakitang performans. Itanong kung bakit kailangang tama ang pagsasagawa ng mga hakbang sa pagsasayaw lalo sa pambayang sayaw na Liki. Hakbang Galaw Napakagaling Magaling Di-gaanong Magaling Close step Brush step Point step 3-Step Turn DE tz (Balse) OP PED CY Wal Arms in Lateral Position V. Takdang-aralin Itanong kung ano ang saloobin ng mga bata sa natutuhang sayaw na Liki na nagmula sa Bago. Ipasulat ang sagot sa kanilang PE Journal. 69 . Ipasayaw muli ang buong sayaw na Liki na may saliw ng musika. Negros Occidental. nang may kapareha at ng pangkatan. Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan.Sabihin sa mga bata na sanayin ang pagsasagawa ng mga hakbang sa sayaw na Liki upang mas mapaunlad ang kakayahan sa pagsasayaw.

Pang araw-araw na Gawain 1. 70 . Naisasagawa ang pangwakas na gawain (culminating activity) ng yunit. Naipakikita ang iba’t ibang kasanayan sa pagsasagawa ng mga hakbang sa pagsasayaw.Yunit 3 PAGPAPATULOY SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS Liki: Ang Katutubong Sayaw Mula sa Negros Occidental ARALIN 8 Laang Oras ng Pagtuturo: apatnapung (40) minuto I . II . tugtugin ng Liki III . Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan. 2. Layunin 1. galaw at hakbang. Nilalaman Paksa: Kasanayan: Pagpapahalaga: Sanggunian: Kagamitan: Pangkatapusang Gawain (Culminating Activity) KatutubongSayaw . malikhain Visayan Folkdance Vol. Naipamamalas ang kasiyahan sa pagsasayaw na may wastong kilos. 1 cassette/CD player.Liki Kooperasyon at Pagkamatiyaga. Pamamaraan A. DEPED COPY 3.

C. Sumangguni sa LM para sa diagram.2. Panlinang na Gawain Hatiin sa apat na pangkat ang buong klase. Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng paglalahat. Pampasiglang Gawain/Balik-Aral Itanong: Anong sayaw ang pinag-aralan natin? Saan ito nagmula? Ano-anong mga hakbang sa pagsasayaw at posisyon ng kamay ang bumubuo rito? B. E. masusukat ang kanilang kasanayan sa pagsasayaw ng Liki suot ang kanilang damit pansayaw. Ipaintindi sa mga bata ang kanilang gagawin upang maayos ang pag- DEPED COPY Gamit ang 3-point scale sa LM magmamarkahan ang magkapareha na kakasunod-sunod sa pagsasayaw. D. Itanong 71 . Maaaring magtanong upang makabuo ng kaisipan na dapat tandaan. Panimulang Gawain Sabihin na sa araling ito. Paglalapat Ipabasa ang “Gawin Natin”. Ipakita kung saan ang nakatalagang lugar para sa kanila. Itanong kung ano ang kanilang pakiramdam habang may suot na Visayan costume? Sabihin din na dapat nilang maisagawa ang mga gawain nang may pag-iingat. sinusunod ang pamantayan.

Itanong kung paano makatutulong ang pagsasayaw sa pagpapaunlad ng kanilang physical fitness. Itanong din kung ano ang kabutihang maidudulot ng pakikilahok sa sayaw? IV. 72 . Pagtataya A. Balik-tanaw sa mga Sangkap ng SkillLaang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) Layunin 1. Takdang-aralin Pagawain ang mga bata ng poster ng mga katutubong sayaw sa kanilang lugar. Natutukoy ang mga sangkap ng skill-related fitness. 2. 3. Isama na rin ang paglalarawan ng saloobin. Ipasulat ito sa kanilang PE journal. Pansariling Ebalwasyon Palagyan ng tamang smiley ang inyong performance gamit ang talaan na nasa LM.kung paano makatutulong ang katutubong sayaw sa pagpapaunlad ng physical fitness. V . Napahahalagahan ang mga sangkap ng skill-related fitness upang lubos na maunawaan ang kahalagahan ng mga ito sa pagpapanatili at pagpapaunlad ng ating physical fitness. Yunit 4 PAGPAPANATILI SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS ARALIN 1 Related Fitness minuto I. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagpapanatili ang kasiglahan at kalakasan ng ating katawan.

Paglalapat 73 . Pampasiglang Gawain: sumangguni sa MAPEH 4. Panlinang na Gawain Muling bigyan ng pansin ang anim na sangkap skill-related fitness. D. 2. Balik-aral: Tanungin ang mga bata sa mga natutuhan sa mga nakaraang aralin tungkol sa sangkap ng skill-related fitness. 2. 3.Ipabasa ang talaan at lagyan ng tsek ang kolum kung ang mga gawaing pisikal (physical activity) na nabanggit ay lumilinang sa mga sangkap ng skill-related fitness. Pang –araw-araw na gawain 1. B.DEPED COPY II. Pamamaraan A. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotan. Panimulang Gawain 1. Kopyahin nila ang talaan at sagutan sa kuwaderno. C. Nilalaman Paksa: Balik-tanaw sa mga Sangkap ng Skill-RelatedFitness Kasanayan: Skill-Related Fitness Pagpapahalaga: kabutihang dulot ng skill-related fitness sa katawan Sanggunian: MAPEH 4 Kagamitan: Filipino Physical Activity Pyramid Guide III. Sagutin ang mga katanungan.

Sa pamamagitan ng malikhaing presentasyon. IV. Speed (bilis) c. balance (balanse). o mga gawaing pang-araw-araw. at sayaw. Basahin ang mga sumusunod na pangungusap na nasa kahon at sagutin ang tanong. Gumuhit ng mga gawaing nakalilinang ng mga sumusunod na sangkap ng skill-related fitness. Power V. Takdang. Huhulaan ito ng iba pang pangkat. pagsasayaw. power. Gumawa ng isang islogan na naaayon kung paano ito mapauunlad: a. laro/isports. Bibigyan ng laang DEPED COPY oras ang bawat pangkat upang umisip ng isang gawain. 2. Paglalagom Ang agility (liksi). coordination (koordinasyon). 74 . Bawat pangkat ay bibigyan ng isang sangkap ng skill-related fitness. Ang sinumang makahula ay bibigyan ng karampatang puntos.. ipakikita ng bawat pangkat sa buong klase ang naisip na gawain. speed (bilis).aralin Laging isaisip na sa lahat ng ating pang-araw-araw na gawain ay ginagamit natin ang mga sangkap ng skill-related fitness upang mas maging madali at ligtas ang mga gawain. at reaction time ay mga sangkap ng skill-related fitness na dapat linangin upang magawa nang buong husay ang mga kasanayan sa paglalaro. E. laro/isports.Ang klase ay hahatiin sa anim na pangkat. Agility (liksi) b. at sayaw na lumilinang sa ibinigay na sangkap sa grupo. Pagtataya 1.

Ipasa ang kontrata sa susunod na pagkikita. DEPED COPY 75 .Gumawa ng personal na kontrata para sa paglinang ng mga sangkap na nabanggit.

2. Naipaliliwanag ang mga kabutihang idunudulot ng likhang sayaw sa paglilinang ng balanse sa kalusugan ng katawan. at flexibility Pagpapahalaga: Mabibigyang-halaga ang mga kabutihang dulot ng likhang sayaw sa kalusugan ng katawan. pp. cds. Nabibigyang-halaga ang mga kabutihang idinudulot ng likhang sayaw sa paglilinang ng balanse sa kalusugan ng katawan.) III. II. Pang-araw-araw na Gawain 1. Balik-aral: Balik-aral sa gawaing lokomotor 76 . 3. Naisasagawa nang tama ang mga hakbang sa pagsasayaw . Sanggunian: MAPEH 4 Kagamitan: CD player. 2. koordinasyon. Pampasiglang Gawain: sumangguni sa LM Grade 4. 3. Pamamaraan A. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan.Yunit 4 PAGPAPANATILI SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS Paglinang ng Balanse ARALIN 2 Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. Nilalaman DEPED COPY Paksa: Paglinang ng Balanse Kasanayan: balanse. Layunin 1. 2 pirasong patpat o 2 piraso ng bao (ikalawang pwedeng gamitin upang magbigay ng tunog sa mga bata upang masundan ang kumpas kung walang CD player.

IV. Paglalapat Ipasagawa sa mga mag-aaral ang Balanse “Backward Hop”. Tanungin kung alin sa mga larawan ang nasubukan nilang gawin? C. Pagtataya Tanungin ang mga bata tungkol sa isinagawang “Backward Hop”. V. E. D. Ipasagot ang mga tanong sa Suriin Natin.B. Takdang-aralin Ipagawa sa mga mag-aaral ang personal na kontrata para sa paglinang ng balanse. Ipasa ang kontrata sa susunod na pagkikita. DEPED COPY 77 . Paglalagom Ipaliwanag sa klase na ang balanse ay mahalagang physical fitness components. Panimulang Gawain (Simulan Natin) Ipakita sa mga bata ang larawan. Panlinang na Gawain Ipaliwanag kung ano ang balanse.

Pagpapahalaga: kabutihang dulot ng likhang sayaw sa kalusugan ng katawan. reaction time. 2. DEPED COPY II . at flexibility. Nilalaman Paksa: Paglinang ng Reaction Time Kasanayan: koordinasyon.) 78 . dalawang pirasong patpat o dalawang piraso ng bao (ikalawa pwedeng gamitin upang magbigay ng tunog sa mga bata upang masundan ang kumpas kung walang CD player. cds. Nabibigyang-halaga ang mga kahalagahan ng kasanayan na maging alisto at may sapat na kakayahan sa reaction time. Sanggunian: MAPEH 4 Kagamitan: CD player.Yunit 4 PAGPAPANATILI SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS Paglinang ng Reaction Time ARALIN 3 Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I . Layunin 1. Nalilinang ang kaalaman at kasanayan sa reaction time.

Pampasiglang Gawain: sumangguni sa LM Grade 4. E. DEPED COPY V. Panlinang na Gawain Pagpapaliwanag tungkol sa reaction time. Pang-araw-araw na Gawain 1. Pagtataya Ipasagot sa mga bata ang mga katanungan ukol sa nararamdaman sa katatapos na gawaing Coin Catch. Pagtsek ng attendance at angkop na kasuotang pampisikal na gawain 2. Isasagawa nang ilang ulit ng bawat pangkat ang “Coin Catch B” upang ito ay maisagawa nang tama at malinang ang kasanayan. pp. Pamamaraan A. C. Paglalapat Ipapakita ng guro ang tamang pagsasagawa ng Coin Catch. Paglalagom Sabihin na ang reaction time ay mahalagang physical fitness components upang lubos na makagawa nang mahusay na gawain. 3. Balik-aral: Balik-aral tungkol sa paglinang ng balanse B. Panimulang Gawain Ipakita sa mga mag-aaral ang larawan at tanungin sila kung naranasan na ba nilang tumugon sa isang pangyayari na mabilis nilang naisagawa ang kanilang reaksyon. Pagkatapos ng pagsasagawa ng alituntunin ng Coin Catch hahatiin ang klase sa apat na pangkat. IV. D. Takdang-aralin 79 .III.

Naipakikita ang kamalayan sa kahalagahan ng sayaw. Ipasa ang kontrata sa susunod na pagkikita. cds. Kagamitan: CD player. Naiisa-isa ang mga katawagan sa sayaw. Pamamaraan A.Ipagawa sa mga mag-aaral ang personal na kontrata para sa ng reaction time. koordinasyon. Yunit 4 paglinang PANGUNAHING KAALAMAN SA SAYAW NA BA-INGLES ARALIN 4 I . Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan 2. Nasusuri ang pagganap pangunahing hakbang. II . at flexibility DEPED COPY Sanggunian: MAPEH 4 Pagpapahalaga: kabutihang dulot ng sayaw sa katawan. Pampasiglang Gawain: sumangguni sa LM Grade 4 80 . dalawang pirasong patpat o dalawang piraso ng bao (ikalawang pwedeng gamitin upang magbigay ng tunog sa mga bata upang masundan ang kumpas kung walang CD player. Layunin 1.) III. Nilalaman Paksa: Ba-Ingles Kasanayan: balanse. ng mga mag-aaral sa mga 3. 2. Pang-araw-araw na Gawain 1.

kumintang. bow. change step. Paglalagom 1. F. musika. Balik-aral: Magtanong tungkol sa sayaw na Liki. Pagtataya 81 . facing each other. ang isinusuot ng mga sasayaw. passing by right to right shoulder. boys hands on waist. girls holding skirt. Sanayin nang paulit-ulit ang mga isinasakilos na katawagan sa sayaw at lapatan ng musika. at mga kagamitan na gagamitin sa pagsayaw. Panimulang Gawain Talakayin ang tungkol sa pinagmulan ng sayaw. walking step. 2. b. Pangkatin ang mga bata at ipagawa sa kanila ang natutuhang mga galaw sa pagsayaw sa pamamagitan ng: a. C. touch step. paano pumalakpak para masundan ang rhythm. Panlinang na Gawain Talakayin at isagawa ang mga katawagan ukol sa sayaw: point step. DEPED COPY IV. towards the partner and away from the partner. bilang o palakpak o paggamit ng patpat. curtsy. D. 3-step turn. Pangwakas na Gawain Pasayawin nang pangkat-pangkat ang mga bata sa saliw ng musika. Ulitin hanggang matutuhan nang lubusan ng mga mag.aaral. Paglalapat 1.3. stand side by side. 4 steps in place. mga E. B.

nang walang pagkakamali ang mga hakbang ng sayaw. V. Naisasakilos ang galaw bilang pagsunod sa oral instruction. Layunin 1. Sabihan ang mga bata na magsanay sa bahay sa mga hakbang ng pagsayaw at ipasaulo ito. 3.INGLES ARALIN 5 Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. Nagagamit ang rubric o checklist sa pagsusuri ng pagsasakilos ng mga mag-aaral sa mga hakbang ng sayaw. 2.Tradisyunal/Performance na naaayon sa layunin ng aralin gamit ang rubrics. Takdang-aralin Mahusay Di-gaanong mahusay N a i s a s a g a w Naisasagawa ng hindi wasto ang mga a hakbang ng sayaw. Pangkat Napakahusay Naisasagawa nang walang pagkakamali at magiliw ang mga hakbang ng sayaw. Naipapakita ang kamalayan sa kahalagahan ng sayaw na Ba- 82 . Yunit 4 PANGUNAHING KAALAMAN SA PAGSAYAW NG BA.

. . dalawang pirasong patpat o dalawang piraso ng bao (ikalawang pwedeng gamitin upang magbigay ng tunog sa mga bata upang masundan ang kumpas kung walang CD player. . 2 M I Music A 83 . . . 2. Balik-aral: Magtanong tungkol sa terminolohiya na may kaugnayan sa sayaw na Ba-Ingles. at flexibility Pagpapahalaga: kabutihang dulot ng sayaw sa katawan. Panimulang Gawain Talakayin ang mga hakbang sa pagsayaw ng Ba-Ingles. II. . . . Girl holding skirt. . Pamamaraan A. . . Nilalaman Paksa: Ba-Ingles Kasanayan: balanse. koordinasyon. . . Sanggunian: MAPEH 4 Kagamitan: CD player. Pag-tsek ng atendans at angkop na kasuotan. . . B. . PANIMULA Music Introduction Three-step right in place and bow to partner or audience. Pampasiglang Gawain: sumangguni sa LM Grade 4 3. .. Boys hands on waist. . cds. .DEPED COPY Ingles.) III. Pang-araw-araw na Gawain 1.

. . . Kumintang R and L alternately. . . . . . . . .. . . . . . 4M Repeat (b). . . . . . . . . . . . . Finish facing partner. . . 2) throughout this figure. . kumintang hands as in figure I(a) . . 84 4M (d) 16 M . . . . 4M (b)Turn right about and repeat (a) going to proper places. . . . . . . turning right about . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4M Girl Clap hands three times to measure (cts. 4 M (b) Turn right about and repeat (a) going to proper places. . . . . . . . . . . free hand on waist. 1. . 4M (c) Repeat (a) and (b). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . and. . Finish facing partner. . . . . . . . III Music B Throughout this figure kumintang R and L alternately as in figure I (a). . . . . . . . . . . . . . take four change steps forward to meet partner at center. . . . turning right about. . . . . . . . . (c) Repeat (a) to partner’s left side. . Boy (a) Starting with R foot take four change steps forward to partner’s right side (take bigger steps to reach partner’s side). . . . . . . . II Music 8M DEPED COPY The movements of Boy and Girl are done simultaneously. . . . .(a) Starting with R foot.

. . 2 M (d)Change-step turn right about (use two change steps). kumintang R hand.. 2M (b) Face left and step R foot sideward (ct. . . . R hand on waist (ct. Finish facing each other. . . . . 1M 85 . . . . . . facing each other. . .2). . . . . . . . . . . . . . . . .(a)Partners take two change steps forward. . . going to partner’s place. . . turn right about and point R across the L in rear. . Partners stand side by side by L shoulders and looking at each other. . . point L foot across R in rear and bend knees slightly. . . . Finish the turn in front of partner.. . . . 1M (c) Step L foot sideward (ct. . . . Bend the knees slightly. . . kumintang L hand. (a) Starting with R foot. . take four steps forward to meet at center. . Boys hands on waist. . Girl holding skirt. to meet at center.2). . . . . Play slowly. . . . 2 M (e)Repeat all (a-d) finishing in proper places. 2M (b)Change-step turn right (use two change steps) in place. . . IV 8 M Music C. . . . L hand on waist DEPED COPY (ct. . .1). . . .1). . . . . . . . .. . . . . . . . . passing by each other’s R shoulder. . . . . . . . . . . 2 M (c)Two change steps forward. . . Partners stand side by side by the R shoulders and looking at each other. . . . . . . . . . starting with R foot. . . .

Boys hands on waist. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Boy claps hands. . . . .16 M SALUDO Music Finale Three-step right in place and bow to partner or audience. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .(d) Facing each other and starting with R foot. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 M VIII Music C Repeat figure IV.Sanayin nang paulit-ulit ang mga hakbang sa pagsayaw ng Ba- 86 . . . . . Hands as in (a). . . . starting with R foot. . 8M V Music A Repeat figure I. . . Girls holding skirt. . . . Paglalapat 1. . . . . . . . . . . 16 M VI Music B Repeat figure II. . . . . Panlinang na Gawain Isasagawa ang mga sa pagsayaw ng Ba-Ingles. . . . 2 M C. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 M VII Music B Repeat figure III. 2 M (f) Repeat all (a-e). . . . . DEPED COPY D. . . . . . . . Hands as in (a). . . . . . . . . . . . . 2 M (e) Four steps in place. . . . . . This time Girl goes to the right and then to the left side of partner. . . . . . . . . . . . take four steps backward to proper places. . .

Takdang-aralin Sabihan ang mga bata na magsanay sa bahay ng mga hakbang sa pagsayaw at ipasaulo ito.Ingles at lapatan ng musika. Naisasagawa nang walang pagkakamali ang mga hakbang ng sayaw. Pangwakas na Gawain Pasayawin musika. musika F. Ulitin hanggang matutuhan nang lubusan ng mga mag.aaral. Di-gaanong mahusay Naisasagawa ng hindi wasto ang mga hakbang ng sayaw. Paglalagom 1. Pagtataya nang pangkat-pangkat ang mga bata sa saliw ng Tradisyunal/Performance na naaayon sa layunin ng aralin gamit ang rubrics Pangkat Napakahusay Mahusay Naisasagawa nang walang pagkakamali at magiliw ang mga hakbang ng sayaw. 87 . IV. Pangkatin ang mga bata at ipasasagawa sa kanila ang natutuhang mga galaw sa pagsayaw sa pamamagitan ng: a. bilang o palakpak o paggamit ng patpat b. E. DEPED COPY V. 2.

) III. Nilalaman Paksa: Katutubong Galaw sa Makabagong Sayaw DEPED COPY Pagpapahalaga: Mabibigyang-halaga ang mga kabutihang Kasanayan: balanse. ng mga mag-aaral sa mga 3. cds. Naiisa-isa ang mga katawagan sa sayaw. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotang pampisikal na gawain 88 . 2. Layunin 1. Nasusuri ang pagganap pangunahing hakbang.Yunit 4 MALIKHAING PAGSAYAW ARALIN 6 Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. Pamamaraan A. koordinasyon. at flexibility dulot ng sayaw sa katawan. II. dalawang pirasong patpat o dalawang piraso ng bao (ikalawang pwedeng gamitin upang magbigay ng tunog sa mga bata upang masundan ang kumpas kung walang CD player. Naipakikita ang kamalayan sa kahalagahan ng sayaw. Pang-araw-araw na Gawain 1. Sanggunian: MAPEH 4 Kagamitan: CD player.

Paglalapat Ipasubok sa mga bata na gawin ang mga hakbang sa pagsayaw sa makabagong tugtugin. Paalalahanan ang mga bata na isiping maigi ang bawat hakbang at bilang.Gabayan ang mga bata sa pagbuo ng paglalahat F. IV. sa Ba-Ingles at sa Liki . Mga Batayang Posisyon 1 2 3 Hindi Bahagyang Lubos na Naisagawa Naisagawa Naisagawa Hop Step Close Step Touch Step Change Step 89 4 Kahangahanga ang Pagsasagawa .aralan at ipasakilos sa mga bata ang naitala nila. lagyan ng tsek (/) ang paraan ng pagsasagawa ng mga batayang hakbang. Pangwakas na Gawain Ipasayaw na muli sa mga bata ang lahat ng bahagi ng sayaw. Panlinang na Gawain Balik. E.2. Pagtataya Sa tulong ng inihandang checklist. C. Pampasiglang Gawain: sumangguni sa LM Grade 4 3. Paglalagom 1. Panimulang Gawain Ipagawa sa mga bata ang talaan ng mga hakbang na ginamit sa katatapos na aralin. Balik-aral: Magtanong tungkol sa sayaw na BaIngles. D. B.

Yunit 4 PAGPAPANATILI SA PAGPAPAUNLAD NG PHYSICAL FITNESS Physical Ang Pagsubok sa mga Sangkap ng ARALIN 7 Fitness (Post-test) Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I . Layunin 90 .Waltz Waltz Turn Three Step Turn Change Step Turn DEPED COPY Paraan ng Pagsasagawa V. Takdang-aralin/Pagbibigay-halaga sa Aralin (Pagbutihin Natin) Sabihan ang mga bata na sanayin ang mga hakbang sa pagsayaw at humanda sa sariling paglikha.

Pampasiglang Gawain: sumangguni sa LM Grade 4 3. Natutukoy kung ano ang estado ng physical fitness kumpara sa naunang pagsubok o pre-test. at flexibility Pagpapahalaga: Kabutihang dulot ng physical fitness. Panimulang Gawain Sabihan ang mga mag-aaral na muling pag-aralan ang Physical Fitness Passport Card na siyang naging talaan ng mga Pre-test scores. Pamamaraan A. Sanggunian: MAPEH 4 Kagamitan: Physical Fitness Passport Card. koordinasyon. Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotan. tungtungan o hagdan III. Balik-aral: Magtanong tungkol sa katutubong makabagong sayaw. Nasusubukang muli ang antas ng physical fitness. DEPED COPY 3.1. II . Pang-araw-araw na Gawain 1. Tanungin sila kung ano-anong mga gawaing pisikal (physical activity) ang kanilang mga ginawa para mapaunlad ang mga sangkap na ito. Naisasagawa ang pagsubok sa mga sangkap ng physical fitness o physical fitness test. 2. 91 . Tanungin ang mga bata kung anong sangkap o component sila o malakas. Nilalaman Paksa: Physical Fitness (Post-test) Kasanayan: balanse. galaw sa B. 2.

Yunit 4 ANG PAGSUBOK SA MGA SANGKAP NG PHYSICAL FITNESS 92 . upang malaman kung ano ang estado ng kanilang physical fitness V . Paglalagom Gabayan ang mga bata upang makabuo ng wastong kaisipan sa iba’t ibang pagsubok. Panlinang na Gawain Sa patnubay at gabay ng guro. Takdang-aralin Sabihan ang mga bata na bago nila itaya ang kanilang sarili sa mga pagsubok ng mga sangkap ng physical fitness.C. D. E. Pagtataya Muling ipagawa sa mga mag-aaral ang mga pagsubok DEPED COPY kumpara sa paunang pagsubok o pre-test. Itanong kung aling gawaing pagsubok ang dapat mauna at dapat mahuli. ipasagawa sa mga mag-aaral ang mga pagsubok nang naaayon sa tamang alituntunin at kaligtasan. IV. Paglalapat Ipagawa sa mga bata ang iba’t ibang pagsubok. nararapat lamang na muli nilang tandaan ang mga alituntunin para sa wastong pagsasagawa ng mga ito.

Sanggunian: MAPEH 4 Kagamitan: fitness passport card. Naisasagawa ang mga gawaing pagsubok ng physical fitness nasa talaan ng iskor sa mga II. Pamamaraan A. pp. Pang-araw-araw na Gawain 1. 2.Pangangasiwa ng Katawan ARALIN 8 Laang oras ng pagtuturo: apatnapung (40) minuto I. 2. Balik-aral : Tanungin ang mga bata sa mga 93 . talaan ng iskor sa mga pagsubok ng physical fitness III. Layunin 1. 3. Nasasagutan ang fitness passport card at post-test. Nilalaman Paksa : Pangangasiwa ng Katawan DEPED COPY Kasanayan: Health-related at Skill-related Physical Fitness Components Pagpapahalaga: Mabibigyang-halaga ang mga kabutihang dulot ng fitness level ng mga mag-aaral. Pampasiglang Gawain: sumangguni sa MAPEH 4.Pag-tsek ng attendance at angkop na kasuotang pampisikal na gawain.

Pangwakas na Gawain Sabihin sa mga bata na mag-cool down at kaunting stretching. V. Paglalagom (Tandaan Natin) Gabayan ang mga bata sa pagbuo ng kaisipan na nauukol sa mga pagsubok sa mga sangkap ng physical fitness F. Panimulang Gawain (Simulan Natin) Gabayan at ipaliwanag sa mga bata ang pagsasagawa ng mga gawain sa “Simulan Natin”. Paglalapat: (Gawin Natin) Ipalabas sa mga bata ang kanilang Talaan ng Iskor sa mga Pagsubok ng Physical Fitness at ipagawa ang “Gawin Natin” E. bilis.Takdang-aralin/Pagbibigay-halaga sa Aralin (Pagbutihin Natin) 94 . puwersa at liksi. C. lakas ng kalamnan. D. Panlinang na Gawain (Ipagpatuloy Natin) Ipabasa sa mga bata ang “Ipagpatuloy Natin” at ipaliwanag ito sa kanila. Pagtataya (Suriin Natin) Ipagawa sa mga bata ang gawain sa “Suriin Natin”. DEPED COPY IV.natutuhan sa mga nakaraang aralin tungkol sa Filipino Pyramid Activity gaya ng kahutukan. B.

Ipagawa ang nasa LM “Pagbutihin Natin” 95 .

Edukasyong Pangkalusugan DEPED COPY 96 .

DEPED COPY 97 .

HEALTH GRADE 4 PATNUBAY NG GURO YUNIT I DEPED COPY YUNIT I 98 .

Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagbabasa ng mga food label sa pagpili at pagbili ng mga pagkain c.PAGKAING LIGTAS AT TAMA Pamantayang Pangnilalaman Pamantayang Pagganap Nauunawaan ng mga mag-aaral ang kahalagahan ng pagbabasa ng food labels sa pagpili ng mas masustansiya at mas ligtas na pagkain. at nagsasagawa ng pang-araw-araw at angkop na gawi upang makaiwas sa mga sakit na nakukuha sa maruming pagkain. DEPED COPY BATAYANG KASANAYAN: a. Nauunawaan ng mga mag-aaral ang kahalagahan ng pagbabasa at pagsusuri ng food labels sa pagpili ng mas masustansiya at mas ligtas na pagkain. nauunawaan ang kahalagahan ng pagsunod sa mga pamantayan sa pagpapanatili ng malinis at ligtas na pagkain. Nakapagpapakita ng kakayahang bigyang pakahulugan ang mga impormasyong nakikita sa food label 99 . at nauunawaan ang katangian at pag-iwas sa mga sakit na nakukuha sa maruming pagkain. Natutukoy ang mga impormasyong nakikita sa food label b.

Ano ang tawag sa mga impormasyong makikita sa pakete ng pagkain? A. Nutrition Facts DEPED COPY C. Natutukoy ang mga karaniwang sakit na nakukuha sa maruming pagkain gamit h. Natatalakay ang kahalagahan ng pagpapanatili ng malinis at ligtas na pagkain upang makaiwas sa sakit g.d. D. 1. Isulat ang sagot sa iyong papel. Food Web Food Labels Food Groups Nutrition Facts 2. Alin ang HINDI makikita sa pakete ng pagkain? A. Date Markings B. Warning Statement 100 . Maramihang Pagpili Panuto: Piliin ang letra ng tamang sagot. Ways of preparing D. B. Nakapaglalarawan ng mga paraan upang mapanatiling malinis at ligtas ang pagkain f. C. Nasusuri ang halagang pangnutrisyon ng dalawa o higit pang produktong pagkain sa pamamagitan ng paghahambing ng mga impormasyon sa food label e. Nakapaglalarawan ng mga pangkalahatang palantandaan o sintomas ng mga sakit na nakukuha sa maruming pagkain I.

Bakit mahalagang itago ang tirang pagkain pagkatapos kainin? A. Upang malaman ang tamang oras kung kailan kakainin. Cholera B. pag-aralan ang impormasyon sa kahon. Upang malaman natin kung kailan ito ginawa. Upang kainin sa susunod na araw D. B. High blood D. Upang maging malamig. C. Aling sakit ang makukuha sa maruming pagkain? A. 4. Upang maging masarap B. C. Bakit mahalagang basahin ang impormasyon sa Food Labels? A. 5. Gamit ang guhit: Alin ang mas angkop na bilhin? A.3. C. B. Diabetes C. Upang malaman kung kailan masisira. Upang hindi masira at magapangan ng insekto. Upang malaman ang lasa. ginawa at mga nutrisyong makukuha rito. D. Alin ang maaaring magdulot ng food-borne diseases? 101 . 7. 6. Asthma Para sa bilang 6.

Kumain ng naaayon sa Food pyramid B. B. 102 Tama o Mali . Alin ang HINDI dapat gawin upang makaiwas sa mga sakit na dulot ng maruming pagkain? A. C. Hugasan bago hiwain ang mga gulay. gulay at karne galing sa palengke. Kumain sa mga karinderya sa lansangan 10.DEPED COPY B. D. Kumain ng prutas at gulay araw-araw D. Hiwain bago hugasan ang mga gulay. Alin sa mga sumusunod ang HINDI tamang gawain sa mga pinamiling prutas. Hugasan ang mga prutas bago kumain. Hugasan ang karne bago ilagay sa freezer. II. pagkaing hinuhugasan bago lutuin 8. C. Tingnan ang mga larawan sa kahon. Uminom ng gatas sa umaga at sa gabi C. B. Alin ang nagpapakita ng tamang paghahanda ng pagkain? A. pagkaing malinis A. D. A. pagkaing may takip D. 9. pagkaing panis C.

_________3 _________4 Ang Diarrhea ay makukuha sa malinis na pagkain. _________10 Ang malubhang pananakit ng tiyan ay maaaring maging sanhi ng biglaang pagkamatay. _________1 Tiyaking malinis ang pagkain upang makaiwas sa sakit. TAMA 6. TAMA 5. _________5 Mainam na basahin ang Food Label ng isang pagkain bago ito bilhin. MALI 9. MALI 3. 1. Ang Sodium ay maaaring pagkunan ng enerhiya sa katawan. DEPED COPY _________2 Isa sa sintomas ng Hepatitis A ang pagkahilo. MALI 8. _________7 Ang pagkain na maraming Cholesterol ay nakabubuti sa katawan. Wastong Pagkakasunod-sunod 103 10. TAMA 2. TAMA 4. Isulat ang sagot sa patlang. TAMA . TAMA 7. Lagyan ng (T) ang mga pangungusap na totoo at lagyan naman ng (M) ang pangungusap na hindi totoo. TAMA III. _________6 Nagdudulot ng maraming sakit ang maruming tubig at pagkain.Panuto: Basahin ang bawat pangungusap sa ibaba. _________9 Ang Typhoid Fever ay dulot ng salmonella na nakukuha sa kontaminadong pagkain. _________8 Ang Expiration Date ay isa sa mga impormasyong makikita sa Food Label.

E 4. D Takdang Aralin Panuto: Sabihin sa mga mag-aaral na magdala ng paboritong pagkain o inuming binibili mo sa tindahan. ________5. 104 . C 5. ________3.A 2. ________2. Hugasan ang mga sangkap at kagamitan na gagamitin. Mga tamang gawain sa paghahanda ng ulam: ________1.Panuto: Basahin ang pangungusap at ayusin ayon sa wastong pagkakasunod-sunod nito. Maaaring pakete na lamang ang dalhin. Gamitin ang mga letrang A-E para sa pagtatanda. Ilagay ang nilutong pagkain sa malinis na lalagyan. Hiwain ang karne at iba pang a mg sangkap sa pagkain. DEPED COPY 1 . Lutuing mabuti ang karne. ________4. B 3. Maghugas ng kamay.

Natutukoy ang mga impormasyong nakikita sa food label b. at ligtas na pagkain ay nakatutulong upang matiyak ang wastong nutrisyon para sa ating kalusugan. I. balanse. Sa yunit na ito ay tatalakayin ang kahalagahan ng pagbabasa ng Food Label upang matiyak ang tamang sustansiya. Nasusuri ang mga nutrition facts sa food labels 105 . sukat at kaligtasan ng pagkain. Mga Aralin Aralin 1: “Sustansiyang Sukat at Sapat” Bilang ng Araw: 2 Unang araw: Batayang Kasanayan a. Ang wasto.DEPED COPY Ang wastong nutrisyon ay kailangan para sa maayos na paglaki at pag-unlad. Mauunawaan din dito ang kahalagahan ng pagsusuri at pagpapanatiling malinis at ligtas ang pagkain upang maiwasan ang sakit na dala ng marumi at hindi ligtas na pagkain. Ang pagkain ay isa sa pangunahing pinagkukunan ng sustansiya para sa katawan.

Calories 106 . Pangalan at Paglalarawan ng Pagkain • Pangalan ng produkto • Uri • Timbang • Lugar ng manufacturing B. Serving Size / Serving Per Container Ang Serving Size ay iminungkahing dami ng serving na dapat kainin. Nutrition Fact Ang Nutrition Facts ay nagbibigay ng mga impormasyon tungkol sa mga sumusunod: C.c. Ang ilan sa mga ito ay ang mga sumusunod: A. D. Ang Serving Per Container ay bilang ng angkop na sukat sa loob ng isang pakete. Nasusuri ang halagang pangnutrisyon ng dalawa o higit pang produktong pagkain sa pamamagitan ng paghahambing ng mga impormasyon sa food label Karagdagang Kaalaman para sa Guro DEPED COPY Ang mga pakete ng pagkain ay nagbibigay ng mga impormasyon sa mga mamimili.

Low Density Lipoproteins (LDL): Ang “masamang” cholesterol na ito sa inyong dugo ay dumarami sa inyong mga ugat o daluyan ng dugo. Fat at Cholesterol Ang mga fats ay maaaring pagkuhanan ng enerhiya ng katawan. - trans-fat ay ang pinakamapanganib sa katawan kung kakainin. itlog. Ito ay makukuha sa karne 107 . - Ang unsaturated fats ay isang uri ng fats na makukuha sa mga gulay at nagdudulot ng mabuti sa ating katawan. mantikilya. itlog. at mantika at nakatutulong sa maayos na pagdumi. E. Ito ay ginagawa sa atay at matatagpuan sa mga pagkaing galing sa mga hayop. Makukuha natin ito sa labis na pagkain ng junk foods. fluid balance. biscuit.Ang Calories ay sukat ng enerhiyang maaaring makuha mula sa pagkaing nasa loob ng pakete. gaya ng karne. - Ang saturated fats ay makukuha sa mga karne. Maaari itong magdulot ng paninikip ng mga ugat. F. - Ang Cholesterol ay isang matabang sustansiya na kailangan ng ating DEPED COPY katawan upang gumana ito. at acid-base balance ng katawan. High Density Lipoproteins (HDL): Dinadala ng “mabuting” cholesterol na ito ang mga sobrang cholesterol sa inyong dugo pabalik sa inyong atay upang mailabas ito ng inyong katawan. mga produktong gatas. Magdudulot ito ng mga problema sa puso. Ito ay nagpapataas ng kolesterol sa dugo na maaaring magdulot ng masamang epekto sa katawan kung mapararami. instant noodles at pag-inom ng kape. Pinapababa ng trans-fat ang HDL at pinapataas ang LDL. na nagpapahirap sa pagdaloy ng dugo. Sodium Ang sodium ay nakatutulong sa nerve impulse transmission. at gata.

at MSG. gatas. asin. Vitamins at Minerals Ang vitamins at minerals ay tumutulong sa pagpapanatiling maayos ang mga proseso sa loob ng ating katawan. itlog. beans. Narito ang ilan sa mga ito: Vitamin Mga pagkain at paraan Mabuting Dulot Sa Katawan 108 . G. Protein Ang proteins ay maaari ring pagkuhanan ng enerhiya para sa katawan. atbp. Makukuha ito sa pagkain ng cereal. tumutulong din ang proteins sa pagsasaayos ng mga kalamnan (muscles) at mga selyula (cells). Ang sugar ay uri ng carbohydrates na nagdudulot ng mabilis at panandaliang enerhiya para sa katawan. H. gatas. I. at sweets. Ang dietary fiber ay isang uri ng carbohydrates na tumutulong sa pagpapanatiling malusog ang digestive system. gatas. Ang pagkakaroon ng mataas ng sukat ng carbohydrates ay maaaring magdulot ng malnutrisyon (obesity) at mataas na presyon. Maliban dito. Ang pagkaing gulay at mga DEPED COPY prutas na may iba’t ibang kulay ang pinakamainam na pinanggagalingan ng vitamins at minerals. kanin. gulay. pasta.ng hayop. Carbohydrates Ang carbohydrates ay pangunahing pinagkukuhanan ng enerhiya sa katawan. prutas. maaaring magdulot ito ng mataas na presyon. tinapay. Ngunit kung maraming sodium sa katawan. asukal. Maaaring makuha ito mula sa mga karne ng hayop.

Paglaban sa mga toxins sa katawan gulay na madahon. kamatis pagpapalakas ng Immune System para sa pag-iwas sa sakit Mineral Mga pagkain at paraan Mabuting Dulot Sa Katawan Calcium gatas. B karne. gatas. at isda. atay. parte ng pulang selyula sa dugo / red blood cells pagtulong sa pagsipsip ng sustansiya mula sa pagkain 109 . mga buto (seeds) K Mga berdeng gulay mahalaga para sa clotting ng dugo. mani. isda. karne pagbuo at pagpapanatiling malusog ang mga buto at kalamnan Potassium saging at gulay pagpapanatili ng balanse ng likido sa katawan pagpapanatiling malusog ang puso Iron karne. itlog. at sikat ng araw pagbuo at pagpapanatiling malusog ang mga buto at ngipin pagsasaayos ng mga daluyan ng dugo at kalamnan (muscles) Phosporus patatas. peas. mga berdeng gulay. itlog. grains. grains paggawa ng enerhiya ng katawan pagtunaw ng pagkain pagsasaayos ng mga selyula C citrus fruits. mga berdeng gulay. keso. mga Pagpapanatiling malusog ang kutis. mani. pagsasaayos ng mga buto pagbuti ng paningin D sikat ng araw pagpapalakas ng buto at gatas E plant oils. atay. beans. bell peppers.A atay. mani.

Mga Directions for Use at Storage . Ang pagkain ng sira o panis na ay mapanganib sa ating kalusugan.pahayag para sa ilang mga pagkain o sangkap na maaaring maging sanhi ng panganib sa kalusugan para sa mga mamimili.ay tumutukoy sa petsa kung kailan hindi mo na maaaring kainin o inumin ang produkto. • Best Before Date . at ng balanse ng thyroid hormone pagkaing-dagat J. Mga Advisory at Warning Statements .ay nangangailangan ng alinman sa mga direksiyon para sa paggamit o mga direksyon para sa imbakan ng pagkain.D PE COPY E D pagp apanatiling malusog ang utak Zinc mga lamang-dagat. grains. Ang pagkain ay dapat na magkaroon ng isang babala na pahayag kapag ang mga tao ay maaaring hindi alam ng isang malubhang panganib sa kalusugan na ibinebenta ng isang pagkain o ng isang sangkap. Maaaring magsimula nang masira o mapanis ang pagkain o inumin sa mga araw na lilipas matapos ang Best Before Date. Maaaring ito ay sira o panis na. 110 . ang mga consumer ay dapat na malaman kung papaano ito gagamitin. upang maisama sa label. L. atay Iodine halamang-dagat.ay tumutukoy sa huling araw na ang pagkain o inumin ay nasa pinakasariwa at pinakamagandang kalidad nito. pagtulong sa pagsipsip ng paggamit ng sustansiya sa pagkain pagpapanatili iodized salt. K. na kung saan para sa mga kadahilanang pangkalusugan at kaligtasan. Mga Date Markings • Expiration Date.

Magbigay ng hudyat (pagpapatunog ng bell o ng tambourine. pagpalakpak. atbp. Pangkatin ang klase na may tiglilimang miyembro sa bawat grupo. Ipalabas ang mga dalang paboritong pagkain o inumin o ang larbro. Ipalabas sa mga mag-aaral ang mga paboritong pagkain at inumin. Pag-aralan Natin 1. Bigyan ng tatlumpung (30) segundo ang bawat miyembro upang magbahagi ng kaniyang paboritong pagkain o inumin sa kanyang grupo. awan nito. Ano ang pagkaing dala mo? b. Ano ang pagkakaiba ng mga pagkain o inuming iyong dinala? d. 2. Magtakda ng mga bilang isa (1) hanggang lima (5) sa bawat miyem- DEPED COPY 3. 3. Ano ang pagkakahalintulad ng mga ito? (Inaasahang sagot: ang mga ito ay nasa loob ng isang pakete) B.) sa pagtatapos ng tatlumpung (30) segundo. 2. Itanong at talakayin ang mga sumusunod: 111 . 6. Bakit mo ito naging paborito? c. Itanong ang mga sumusunod sa pagtatapos ng gawain: a.Pamamaraan A. 5. 4. Magtawag ng mga mag-aaral upang sumuri ng kaniyang pagkaing nakalagay sa pakete. Pag-usapan Natin 1.

Pagyamanin Natin 1.• Ano ang napansin ninyo sa mga pagkain at inuming inyong dinala? • Bakit kailangang may mga nakalimbag sa pakete ng pagkain/ inumin? • Ipatago muna sa mga mag-aaral ang paboritong pagkain at inumin. Ano ang dulot ng pagkaing may Protein. Vitamins. at Minerals? C. Igayak ang mga mag-aaral sa larawan ng Nutrition Facts sa Pagaralan sa pahina ___. Para saan ang Serving Size at Serving Per Container? b. Carbohydrates. D. Talakayin ang bawat bahagi ng Nutrition Facts. Ano ang pagkakaiba ng Saturated at Trans Fat? d. Ano ang dulot ng pagkaing mayroon o mataas ang Cholesterol? e. Ipalabas muli sa mga mag-aaral ang kanilang paboritong pagkain at inumin. 112 . 4. Gamitin bilang gabay ang mga sumusunod na tanong: a. Ano ang naibibigay ng Calories sa ating katawan? DEPED COPY c. Ipasagot ang gawain sa pahina ___. 5. Pagsikapan Natin Ipasagot ang Gawain sa pahina __. 2.

Itanong: • Ano ang una mong titingnan sa pakete ng pagkain/inumin na iyong bibilhin? • Ano-anong sustansiya ang makukuha rito? • Gaano kahalaga ang pagbabasa ng Nutrition Facts? Magtawag ng mag-aaral at isa-isa silang papuntahin sa harap para bumunot ng pagkaing nasa kahon at ipasabi kung anong pagkain ito at ang sustansiyang makukuha. mag-aaral na c. b. Bigyan sila ng limang (5) minuto para sa gawain. Pagkatapos ay tumawag ng dalawang magbabahagi nga kanilang iginuhit. a. Bago Kainin!” Batayang DEPED COPY Kasanayan Bilang ng Araw: 1 a. Ipaguhit ang pagkaing dala. Ibigay ang gabay sa pagbabahagi. Sabihing paghambingin ang kanilang dalang mga paboritong pagkain. Nabibigyang halaga ang date markings at advisory statements sa food labels at 113 . Pagnilayan Natin Ulat Pangkalusugan Ipapuno sa mga mag-aaral ang pangungusap sa pahina __. Natutukoy ang mga impormasyong nakikita sa food label b. Aralin 2: “Suriin ang Pagkain. E.3. Pagparisin ang mga mag-aaral.

Ang mga Advisory at Warning Statements ay nagsasaad ng mga babala tulad ng pagkakaroon ng mga sangkap na maaaring magdulot ng allergens. Ang paglipas ng mga araw matapos ng Best Before Date ay maaari nang magdulot ng pagkasira o pagkapanis ng nilalaman ng pakete na maaaring mapanganib sa kalusugan. at iba pa. Ipabasa ang talata sa mga mag-aaral. o kung mapaparami ng kain ay maaaring magdulot ng masamang epekto sa katawan. pagtatakda ng mga grupo para sa palitang pagbasa.c. Pamamaraan A. Ang Expiration Date ay nagsasabi ng petsa kung kailan hindi na maaaring ikonsumo ang laman ng pakete dahil maaaring sira o panis na ang ilan sa mga sangkap nito. Bakit kaya sumakit ang kaniyang tiyan? (Maaaring sagot: dahil sira/panis na ang gatas o si Abdul ay lactose intolerant. Ang Best Before Date naman ay nagsasaad ng petsa kung hanggang kailan ang pagkain o inumin ay nasa pinakamagandang kalidad nito. Pag-usapan Natin 1. 2. Nakapagpapakita ng kakayahang bigyangpakahulugan ang mga impormasyong nakikita sa food label Karagdagang Kaalaman para sa Guro Mahalagang malaman ang Date Markings na nakasaad sa pakete ng pagkain o inumin. Ipasara ang modyul at itanong: a. Ano ang dapat na ginawa muna ni Abdul bago ininom ang gatas? 114 .) 3. pagtatakda ng piling mag-aaral. Ipakita ang larawan sa pahina __. (Maaaring sa paraan ng tahimik na pagbabasa. isang kondisyon sa katawan kung saan nahihirapan ang katawang iproseso ang lactose na karaniwang nasa mga produktong gatas (nagreresulta rin ito ng pagsakit ng tiyan at madalasang pagdudumi) b.

DEPED COPY c. Ano ang tawag dito? 3. larawan ng mga pagkaing may Advisory at Warning Statements 1. at Nutrition Facts. Ipasalaysay. Best Before Date. 2. Maliban sa Expiration Date. Maliban sa Expiration Date. B. Magpakita ng larawan ng pakete ng pagkaing may Advisory o Warning Statements. Ipaliwanag ang kahalagahan ng Expiration Date. Ano ang ibig sabihin ng Best Before Date? c. 7. Ipahanap sa isang magaaral ang Expiration Date ng pagkain. Ilabas ang isa pang pakete ng pagkain. Pagsikapan Natin Ipasagot ang Gawain sa pahina ___. Pagyamanin Natin 115 . Paano mo malalaman kung ang inumin o pagkain ay sira o panis na? b. Itanong: a. Pag-aralan Natin Kagamitan: karton ng gatas (walang laman at may malinaw na limbag ng expiration date). pakete ng pagkaing may Best Before Date. C. ano pang petsa ang nakasaad sa pakete? b. 4. D. ano-ano pang mga impormasyon ang naipakikita sa pakete ng pagkain? (Inaasahang sagot: mga sangkap) 6. Sa anong bahagi ng pakete mo ito makikita? c. Itanong: a. 5. Talakayin ang kahulugan nito. Ipakita ang karton ng gatas.

Ipasulat sa talaan ang makikitang impormasyon dito. Karaniwan itong makikita sa likod ng pakete. Maaari ding makita rito ang mga wasto at tamang paraan sa paggamit ng pagkain o produkto. Nakapaglalarawan ng mga paraan upang mapanatiling malinis at ligtas ang pagkain. Pagnilayan Natin Panatang Pangkalusugan 1. Isinasaad din dito kung ano ang angkop na lalagyan o lagayan ng pagkain upang hindi ito masira. 3. Ipaliwanag. Pag-usapan Natin 116 . Aralin 3: Basahin Bago Kainin at Inumin Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan a. Natutukoy ang kahalagahan ng pagsunod sa tamang paggamit at pagiimbak ng pagkain b. DEPED COPY 2.1. E. c. Pangkatin ang klase sa 3-4 na miyembro. Ipapuno ang pangungusap sa pahina ___. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagbasa ng food label Karagdagang Kaalaman para sa Guro Ang Directions for Use and Storage ay nagsasaad ng impormasyon kung paano mapapananatili ang pagiging sariwa ng isang pagkain. Ipasuri ang mga pagkain at inuming ipinakita ng guro. 4. Tumawag ng mga mag-aaral para ibahagi ang kanilang panata. 2. Pamamaraan A.

1. Ipakita ang larawan sa pahina___. Hikayatin ang buong klase na
basahin ang sitwasyon sa ilalim ng larawan.
2. Simulan ang pagbabahagi. Itanong:
a. Ano ang nangyari sa tinapay?
b. Ano ang dapat tingnan bago bumili ng tinapay at mantikilya?
c. Paano natin malalaman kung ang isang pagkain ay may
ganitong impormasyon?
B. Pag-aralan Natin
Kagamitan: pakete ng mantikilya at karton ng gatas.
1. Ipakita ang pakete ng mantikilya. Magtawag ng mag-aaral upang
hanapin kung mayroon itong impormasyon tungkol sa pagtatabi.
2. Sabihin na ang tawag sa ganitong impormasyong makikita sa
pakete ng pagkain ay “Directions For Use and Storage”.
3. Ilabas ang karton ng gatas at bote ng juice at ipahanap sa mga
magaaral ang “Directions For Use and Storage”.
4. Itanong: “Ano-ano pang pagkain ang sa tingin ninyo ay may
“Directions for Use and Storage”?”
5. Magpakita ng larawan ng gamot. Itanong:
a. Ano ang kadalasang ginagawa ng iyong magulang bago
ipainom sa iyo ang likidong gamot? (inaasahang sagot: inaalog
ang bote) b. Bakit kaya ito dapat gawin?

DEPED
COPY

Storage?”

c. Ano ang kahalagahan ng pagsunod sa “Directions for Use and
d. Ano ang maaaring mangyari kung hindi ito susundin?
C. Pagsikapan Natin
Ipasagot ang gawain sa pahina ___.
D. Pagyamanin Natin

117



1. Pangkatin ang mga mag-aaral sa mga grupong may tatlo (3)
hanggang apat (4) na miyembro. Bigyan ng kani-kaniyang gawain
ang bawat miyembro.
Miyembro 1: lider / tagapag-ulat
Miyembro 2: tagapagpatahimik / tagakuha ng kagamitan
Miyembro 3: kalihim
Miyembro 4: tagaguhit
2. Ipaliwanag ang gawain sa pahina ___.
3. Italaga ang mga sumusunod na pagkain sa bawat grupo.
Bumuo ng grupong may 3-4 na miyembro.
Miyembro 1: lider / tagapag-ulat
Miyembro 2: tagapagpatahimik/tagakuha ng kagamitan
Miyembro 3: tagatala/kalihim
Miyembro 4: tagaguhit
Ang bawat grupo ay may sampung (10) minuto lamang upang
magusap at gumuhit.
Mayroon lamang isang (1) minuto upang magbahagi sa klase ng
kanilang iginuhit na larawan at ang pagpapaliwanag kung paano ito
kakainin o gagamitin at ang tamang paraan ng pag-iimbak/storage.
Ang napiling lider ang bubunot sa “draw lots”
Bigyan ng sampung (10) minuto ang mga grupo upang mag-usap at
gumuhit.
- gumuhit ng ice cream
-

kahon ng mga itlog

-

bote ng palaman

-

bote ng skimmed milk

-

prutas at gulay

karne at isda (kung may nalalabing oras) Bigyan ang bawat grupo ng
isang (1) minuto upang ibahagi sa klase ang kanilang iginuhit na
larawan at ang pagpapaliwanag kung paano ito kakainin o gagamitin
at ang tamang paraan ng storage.

(Kung wala ng nalalabing oras) Kunin ang mga gawaing papel para sa

118

DEPED
COPY

pagwawasto.

E. Pagnilayan Natin
Ulat Pangkalusugan
Ipasuri ang guhit at magpabuo ng paglalagom sa pahina ___.
Aralin 4: Ating Alamin at Unawain
Bilang ng Araw: 1
Batayang Kasanayan
a. Natutukoy ang mga impormasyong nakikita sa food label
b. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagbabasa ng mga food label sa
pagpili at pagbili ng mga pagkain
c. Nakapagpapakita ng kakayahang bigyang pakahulugan ang mga
impormasyong nakikita sa food label
Karagdagang Kaalaman para sa Guro
Mahalaga ang pagbabasa ng mga food label dahil naglalaman ito ng
impormasyon upang:
a. malaman ang tatak, uri, at manufacturer ng pagkain (kung sakaling ito
ay may depekto or sira, malalaman ang pangalan ng kompanya at
lugar kung saan ito ginawa);
b. maintindihan ang nutrisyong nilalaman ng pagkain (para sa wasto at
balanced diet);
c. makuha ang babala tungkol sa nilalaman ng pagkain (tulad ng mga
allergens na maaaring magdulot ng reaksyon sa katawan);
d. malaman kung paano mapapanatiling sariwa ang pagkain (at hindi
agad masira at mapanis); at
e. makakuha ng impormasyong maaaring ihambing sa iba pang food
labels para sa mas wais na pamimili.
Pamamaraan
A. Pag-usapan Natin

119

1. Pangkatin ang klase sa mga grupong may limang (5) miyembro.
Magtakda ng mga bilang isa (1) hanggang lima (5) sa miyembro ng
grupo.
2. Gamitin ang larawan sa pahina ___.
3. Pangkatan ang mag-aaral sa tiglimang miyembro.
4. Magpabilang ng 1-5 at tsaka pagsasama-samahin ang mga bilang
1,
2, 3, 4, at 5.
Gawain:
-

Paano nagagamit ang mga guhit para sa pag-unawa ng
food labels?

-

Ano-ano ang maaaring mangyari sa iyo kung hindi ito
binabasa?

DEPED
COPY

5. Magbigay ng hudyat sa pagsisimula ng

gawain. Bigyan ang bawat
miyembro ng isang (1) minuto para sumagot. Magbigay muli ng
hudyat sa pagtatapos ng oras at pagpapasa ng papel sa susunod
na miyembro.
6. Iwasto ang mga sagot ng mga mag-aaral. Tumawag ng mga
magaaral para ibahagi ang kanilang sagot.
7. Itanong:
a. Ano-ano ang maaaring mangyari sa inyo kung hindi ito
binabasa?
B. Pag-aralan Natin
1. Gamitin ang mga larawan sa LM para sa pagtalakay ng mga
posibleng panganib ng hindi wastong pagbabasa ng food labels.
2. Ipahula sa mga mag-aaral ang larawan at ipasulat ang sagot sa
loob ng kahon.
Kasagutan at mga puntos para sa diskusyon:

120

maaari itong masira agad. t sumakit ang tiyan. pagsusuka/pagkakasaki (expired). TAMA 7. pagkahilo. Pagsikapan Natin Gamitin ang gawain sa LM. pagtaba dahil sa ang taong hindi nagbabasa ng food labels maling nutrisyon – ang anumang kulang o sobra ay masama sa katawan. TAMA 2. Makukuha ang tamang sukat ng pagkain sa pamamagitan ng pagbabasa ng Nutrition Facts. a. Pagpayat o Maaaring makakuha ng maling nutrisyonng mga mikrobyo at magkasakit. at iba pa. maaaring magsuka. TAMA 4. hirapng sasirang paghinga. maaaring mag-aksaya lamang ng pera. MALI 5. TAMA 121 . Pagkakaroon ng allergic May mga pagkaing naglalaman ng reaction allergens o mga mikrobyong maaaring magdulot ng allergies tulad ng paghahatsing. d. DEPED COPY Ipasagot ang Kaya Natin sa pahina ___. Susi sa Pagwawasto: 1. o makakuha c. Pagsakit ng tiyan/ Kung makakakain pagkain pangangati. maaari namang mapanatili ang pagkasariwa at pagkamasustansiya ng pagkain kung ito ay maitatabi nang wasto at tama. C. MALI 3.b. TAMA 6. Pagsasayang ng pera Kung makabibili ng pagkaing sira at panis na. e. Samantala. (Tama ba o Mali) Sagutan: Isulat ang mga sagot sa mga tanong sa iyong kuwaderno. Pagkapanis ng pagkain Kung hindi sa wastong lugar nakalagay ang pagkain.

MALI 10. Natatalakay ang kahalagahan ng pagpapanatiling malinis at ligtas ang pagkain upang makaiwas sa sakit Karagdagang Kaalaman para sa Guro Ang Food Safety Principles ay naglalaman ng mga alituntunin upang mapanatiling malinis at ligtas ang pagkain. Pamamaraan: A. Basahin ang kuwento sa Pagaralan Natin. Aralin 5: Pagkain Tiyaking Tama at Ligtas Bago Kainin (Food-Borne Diseases) Bilang ng Araw: 1 DEPED COPY Batayang Kasanayan: ang pagkain a. Nakapaglalarawan ng mga paraan upang mapanatiling malinis at ligtas b. 2. (slogan) 1. Pagnilayan Natin Panatang Pangkalusugan Ipapuno ang pangungusap sa LM.TAMA D. TAMA 9. Maglagay ng rubrik para sa pagtataya ng slogan. Pagyamanin Natin Gamitin ang gawain sa LM. E.8. Pag-usapan Natin 122 . Magbigay ng panuto para sa pagsasanay ng slogan.

1. Pag-aralan Natin lutong-ulam Kagamitan: larawan ng isang tatay. Hikayatin silang magbahagi ng mga pirmang kanilang nakuha. Tungkol saan ang mga tanong sa Food Bingo? b. Ano-ano ang mga dapat tandaan sa paghahanda ng pagkain bago at pagkatapos kumain? (Inaasahang sagot: maghugas ng kamay) c. Tumawag ng mag-aaral upang ipakita ang paraan ng tamang paghuhugas ng kamay. punasan ng malinis na tuwalya at patuyuing maigi. (Food Bingo) 2. Gamitin ang gawain sa LM. Itanong: a. karne ng baka/baboy/manok. Ibuka ang mga daliri at kuskusin ang likod ng kamay. 3. Huwag kalimutang hugasan ang pulso. Paano ang tamang paghugas ng kamay? 5. isda. 1. Bigyan ng limang (5) minuto ang mga mag-aaral upang lumibot at mangalap ng mga pirma sa Food Bingo. Hikayatin ang mga mag-aaral na sabayan ang natawag na mag-aaral. 4. Magbigay ng hudyat sa pagtatapos ng oras. Pabalikin sa upuan ang mga mag-aaral. Hugasan ang pagitan ng mga daliri. Itanong: “Maliban sa paghuhugas ng kamay. 123 . ano-ano pa ang mga dapat tandaan sa paghahanda ng pagkain at bago kumain?” DEPED COPY B. Magsarbey kung sino-sino ang mga nakatapos. Paraan ng Wastong Paghuhugas ng Kamay: • • • • • • • Hugasan ang mga kamay. sabunin at kuskusing mabuti. Maingat na kuskusin ang pagitan ng mga kuko at daliri. Pagkatapos maghugas at magsabon. Banlawan ang kamay at hugasang isa-isa ang mga daliri.

Huwag gumamit ng sabon. Hugasan ang karne gamit ang malinis na tubig mula sa gripo.) Itay hihiwain ko na po ba ang karne at gulay? (Kailangan ang pagkakaroon ng dalawang uri ng sangkalan.) Sa wakas! Maaari na kayong magluto ni Tatay.) Iyan! Malinis na ang mga kamay! Maaari na niyong simulan ang paghahanda. Tumawag ng ilang mag-aaral para magbahagi ng kanilang paboritong ulam. Kailangan ang pagkakaroon ng dalawang uri ng sangkalan. iba para sa mga meat products at iba para sa mga gulay upang maiwasan ang “cross-contamination” sa paghahanda ng pagkain. Ano-ano ang kailangan sa pagluluto? (Siguraduhing malinis ang kagamitang pangkusina tulad ng kawali.) Hayaan mong si Tatay ang magluto. Ibigay ang sitwasyon: Kasama mo ang iyong tatay papunta sa palengke. Pagdating sa bahay. Tulungan mo si Tatay. Ano kaya ang masarap na ulam? Itanong: Ano ang mga dapat malaman sa pagbili ng mga produkto? Ano ang unang titingnan bago bumili? 2. 3. Ngayong nakabili na kayo ni Tatay ng ____ (napiling ulam). at iba pa. para sa mga meat products at isa para sa mga gulay upang maiwasan ang “cross-contamination” sa paghahanda ng pagkain. “Bakit dapat hugasan ang karne bago iluto?” (Hinuhugasan ang karne upang maalis ang mga dumi na maaaring nakuha nito sa palengke. ano ang unang gagawin para sa paghahanda ng ulam? (Maghugas muna ng kamay. maaari na kayong umuwi.) Tinanong ka ni Tatay. “Matagal ba dapat lutuin ang karne?” 124 .Iabot mo ang mga kailangan niya. Kayo ay mamimili ng uulamin para sa tanghalian. Nagtanong muli si Tatay. Ipagpatuloy ang kuwento. sandok. Ano ang susunod na gagawin? (Ihiwalay ang sariwa sa lutong pagkain.1.

) 1. Tungkol saan ang kuwento? b. Kung ilalagay sa refrigerator/cooler habang mainit pa. Kung ito ay hindi na mainit. maaaring ilagay sa loob ng refrigerator/cooler para hindi mapanis. Sa kabilang banda. upang mamatay ang mga mikrobyong maaaring nasa loob ng katawan nito (tulad ng salmonella. 125 . (Picture Perfect) Ipasulat sa mag-aaral ang pangungusap kung paano pananatilihing malinis at ligtas ang pagkain sa mga larawang ibinigay. Itatapon ko na kaya ito? Saan ko ilalagay? (Maaaring takpan ang pagkain upang hindi dapuan ng mga insekto na maaaring magdala ng mga mikrobyong nagdudulot ng sakit. lalo na ang manok.DEPED COPY (Lutuin ang karne sa loob ng 45 minuto. Ang mga gulay na sariwa ay maaaring ihalfcooked na at ang mga dahon nama’y blanched lamang. Pagsikapan Natin Gamitin ang gawain sa pahina ___.) o kaya’y hintaying lumambot ang karne.) (Dumighay) Excuse Me! Ang sarap! Naku may natira pang pagkain. Pagyamanin Natin Ipagawa ang gawain sa pahina ___. D. Ano-ano ang iyong natutuhan mula rito? C. atbp. hindi naman maaari na sobrang patagalin ang pagluluto dahil ang pagkain ng sunog na pagkain ay masama rin sa katawan.) Sa wakas! Luto na ang ulam! Wow kakain na kami! Oops! Ano nga ulit ang dapat gawin bago kumain? (Maghugas ng kamay. maaari itong magtubig (moist) na magiging dahilan ng pagkapanis. Itanong: a.

F.E. cholera. Bukod sa diarrhea. Nakapaglalarawan ng mga pangkalahatang palantandaan at sintomas ng mga sakit na nakukuha sa maruming pagkain Karagdagang Kaalaman para sa Guro Ang mga foodborne diseases ay mga sakit na nakukuha sa marumi at hindi ligtas na pagkain at inumin. at hepatitis A. food poisoning. Sakit Nakaha hawa ba? Dahilan 126 Mga Sintomas . Aralin 6: Pagkain ay Suriin upang Hindi Maging Sakitin! DEPED COPY Bilang ng Araw: 2 Batayang Kasanayan: a. Ang diarrhea ay sanhi ng isang bacteria na nakukuha sa maruming pagkain. Natutukoy ang mga karaniwang sakit na nakukuha sa maruming pagkain b. Gamitin ang Pag-aralan Natin sa LM para sa paglalarawan ng bawat sakit. Lagyan ng mga alituntunin sa pagpapanatiling malinis at ligtas ang pagkain. Pagnilayan Ulat Pangkalusugan Ipasagot ang tanong sa pahina ___. Isa sa mga sakit na pinakamadalas na nakukuha mula sa pagkain ay ang diarrhea. Ang bacteria na ito ay nagdudulot ng pagsakit ng tiyan at madalas na pagdumi. dysentery. Takdang-aralin Sumulat ng mga paraan kung paano lutuin ang iyong paboritong panghimagas. ang mga halimbawa pa ng foodborne diseases ay typhoid fever. na maaaring magdulot ng pagdudurugo ng puwit. amoebiasis.

cholera amoebiasis Isa itong nakahahawang sakit na naipapasa sa pamamagitan ng kontaminadong dumi ng tao. o tubig Oo Karaniwang hindi nakikita ang mga sintomas ng sakit na ito. pagtatae. Maaaring magkaroon ng diarrhea na magdudulot ng pagkaubos ng tubig sa katawan protozoa na amoeba Oo pangmatagalang pagtatae at pagsakit ng tiyan pagsusuka. pagkain. isang bacteria na makukuha sa kontaminadong pagkain o inumin 127 tiyan. at Hindi Mataas na lagnat Pagsakit ng ulo Hindi magandang pakiramdam Pagkawala ng gana sa pagkain Madalas na pagtatae o paghirap sa pagdumi Mga pulang butlig sa dibdib at tiyan . lasong bagay na naihalo sa pagkain o inumin Food Hin Poisoning typhoid fever di Ang sakit na ito ay dulot ng salmonella. pagsasakit ng pagkain ng mga D PE D OP E C Y nakala panghihina.

Pag-usapan Natin Gamitin ang balita sa LM. Hayaang magbasa nang salitan ang mga upuan. ikalawa para sa ikalawang linya… Itanong: - Ano ang nakasaad sa balitang pangkalusugan? - Ano-ano ang mga paraang inirekomenda upang mapanatiling ligtas ang pagkain Gawin sa pangalawang araw: B. Pag-aralan Natin 128 . Nakukuha ito mula sa isang virus mula sa kontaminadong pagkain o tubig Hindi Pagkahilo Pagsusuka Pagsakit ng tiyan sa kanang itaas na bahagi Pagkakaroon ng lagnat Pagkawala ng gana sa pagkain Pagkakaroon ng madilaw na ihi Pagkakaroon ng matamlay na kulay ng dumi DEPED Pamamaraan COPY mag-aaral. Ang unang pangungusap ay ipabasa sa unang linya ng A.dysentery hepatitis A bacteria sa kontaminadong pagkain o inumin diarrhea na may kasamang pagdurugo Ang sakit na ito ay ang pamamaga ng atay.

Gamitin ang Karagdagang Kaalaman para sa Guro bilang gabay sa diskusyon. Pagsikapan Natin Ipagawa ang Gawain sa LM. (Hanapin Mo Ako) 2. 3. Ano-ano ang dapat nating gawin upang makaiwas sa mga ito? C. Itanong: a. Pangunahan ang paglalagom. Pagyamanin Natin 129 . Ipakita ang unang pangalan ng sakit na tatalakayin.1. Ipaliwanag na huhulaan ng mga bata ang pangalan ng sakit sa pamamagitan ng pagtatapat ng numero sa letra. Ano-ano muli ang mga sakit na makukuha sa marumi at hindi ligtas na pagkain at inumin? DEPED COPY b. Ipakita ang Disease Code. D.

Directions for weighing Directions for Use and Storage Directions for Manufacturing Directions for Packaging 2. Nilalaman 5 Pagkamalikhain 3 Kalinisan 2 Kabuuan Panghuling Pagtataya I. Maramihang Pagpili 10 puntos Panuto: Piliin ang letra ng tamang sagot. 3. B. Alin sa sumusunod na impormasyon ang makikita sa food label ng isang pagkain? A. Pangkatin ang mga mag-aaral sa mga grupong may apat (4) hanggang limang (5) miyembro at magtalaga ng lider.Tumawag ng limang mag-aaral ang ipasagot ang gawain sa LM. 2. Ano ang tawag sa bahagi ng Food Label na nagbibigay impormasyon tungkol sa mga sustansyang makukuha sa pagkaing nakapaloob sa pakete? 130 . Isulat ang sagot sa iyong papel. Ipaliwanag ang rubric para sa pagwawasto. C. Pagnilayan Natin Ulat Pangkalusugan Ipagawa ang gawain sa LM. E. 1. Ang bawat grupo ay gagawa ng isang poster na nagpapakita kung paano makaiwas sa mga sakit na dulot ng marumi at hindi ligtas na pagkain. D. 1.

Date Markings B. 2016 4. Nutrition Facts D. Kailangang itago sa kahon bago July 30. C. Upang malaman ang kulay ng pagkain B. Mga Advisory & Warning Statements 3. A. B. Alin ang dapat mong gawin kung ito ang nakalagay sa food label? “Expiration Date : July 30. D. 2013 Kailangang itago sa kahon bago July 30. C. Piliin ang mga sariwang pagkain. Itago ang mga biniling prutas sa karton. D. Bilhin ang mga mamahaling produkto. Bumili sa mga lisensiyadong tindahan. 2015 Kailangang ubusin ang pagkain bago July 30. Paano mapananatiling malinis ang pagkain? A. 131 . Alin ang tama sa mga sumusunod na pangungusap? A. Ilagay agad sa refrigerator ang biniling karne at isda B. 7. Basahin ang mga impormasyong nakasulat sa pakete. 6. D. B. Upang malaman kung masarap ang pagkain. Piliin ang hindi tamang gawain sa pagpili ng tiyak na ligtas na pagkain. 2015” A. Hugasan ang mga gulay bago ilagay sa refrigerator. Directions of Manufacturing C. C. Bakit mahalagang basahin ang food label sa pagbili ng pagkain? A. 2014 Kailangang ubusin ang pagkain bago July 30. Lagyan ng takip ang natirang pagkain. Upang maintindihan ang nutrisyong nilalaman ng pagkain 5.DEPED COPY A. Upang malaman kung paano ito itago sa kahon D. C. Balutin ng tela ang mga biniling gulay.

Vitamin A 9. 8. Ito ang pangkalahatang tawag sa mga sakit na nakukuha sa marumi at hindi ligtas na pagkain at inumin.Ito ay sakit na sanhi ng isang bacteria na nakukuha sa maruming pagkain. Carbohydrates B. Ito ang pangkalahatang tawag sa mga sakit na nakukuha sa marumi at hindi ligtas na pagkain at inumin. Sakit sa tiyan na nakukuha sa pag-inom ng maruming tubig. 4. Gamit pa rin ang larawan. Ito’y nakahahawang sakit na naipapasa sa pamamagitan ng kontaminadong dumi ng tao. Fat C. D. 41% D. Maglagay ng flower vase ang mesa upang hindi dapuan ng langaw. Carbohydrates B. Pinakamapanganib na Fat sa katawan 5. ilang porsiyento (%) ng enerhiya ang ibibigay ng bawat sukat/serving ang makukuha dito? II. Mag-ispray ng insecticide upang hindi dapuan ng insekto. o tubig DEPED COPY 132 . 39% Crossword B. 42% Mga Tanong: PAHALANG 3. 2. Fat C. 6. 9. Ito ang tawag sa mga impormasyong makikita sa pagkain. C. 7. Protein D. 10. Ito ang sukat ng sustansiyang maaaring pagkuhanan ng enerhiya. Anong bahagi ng food label ang nagbibigay ng pangunahing enerhiya? A. PABABA 1. Ito ang sustansiyang nagpapalakas ng kalamnan? A. Ang sakit na ito ay ang pamamaga ng atay. pagkain. Pabayaan lang sa mesa ang pagkain. Para sa bilang 8-10 Suriin ang larawan : DEPED COPY 8. A. Vitamin A 10. 40% C.B. Protein D. Ito ang tawag sa bitaminang nagsasaayos ng mga buto at nagpapalinaw sa paningin.

Maramihang Pagpili 1. 8. 6. Food Label 2. Hepatitis A Diarrhea Cholera Bitamina A 133 . C 3. C 10. D 5. Food-borne Disease 5.III. SUSI SA PAGWAWASTO I. Pagpapaliwanag Ipaliwanag ang kahalagahan ng malinis at ligtas na pagkain. C 6. A 8. (5 puntos) _____________________________________________________________ _ _____________________________________________________________ _ _____________________________________________________________ _ _____________________________________________________________. CROSSWORD 1. A 9. Total Fat DEPED COPY 4. D II. B 7. C 4. C 2. 7. Transfat 3.

cholera and dysentery. The Health Curriculum in Philippine Basic Education Volume 2: A resource book on Health for teachers. Ltd. (9thed. Pradeep. San Francisco: Pearson Education. Sodium 10.(2014).9. Salmonella III. 101 Health Problems of Children: A practical guide for parents. Kapoor. et al. Access to Health. Manila: UNESCO. Sanggunian Donatelle. World Health Organization.).int DEPED COPY 134 . Galvez Tan. (2006). National Commission of the Philippines. Inc. R. (2011). Retrieved from: www. New Delhi: Rupa Publications India Pvt..who. J. (2009).

HEALTH GRADE IV
PATNUBAY NG GURO
YUNIT II

DEPED COPY

135

DEPED COPY

136

YUNIT II
SAKIT AT KARAMDAMAN,
ATING IWASAN

Pamantayang Pangnilalaman

Pamantayan sa Pagganap

Nauunawaan ng mag-aaral ang
katangian, pag-iwas, at pagsugpo
sa mga karaniwang nakahahawang
sakit.

Naisasabuhay ang pansarili at
pangkapaligirang hakbangin sa pagiwas at pagsugpo ng mga
karaniwang nakahahawang sakit.

BATAYANG KASANAYAN

DEPED
COPY

a. Nailalarawan ang mga nakahahawang

sakit
b. Naiisa-isa ang iba’t ibang elemento o sangkap ng chain of infection
(kadena na impeksiyon)
c. Nailalarawan kung papaano naipapasa o naisasalin ang mga
nakahahawang sakit mula sa isang tao sa ibang tao
d. Nailalarawan ang mga nakahahawang mga sakit
e. Naipakikita ang mga pamamaraan kung papaano mapananatiling
malusog ang katawan at pagsugpo sa karaniwang nakahahawang
sakit Subukin Natin
Lagyan ng tsek (/) ang

kung nagpapakita ng magandang gawaing pangkalusugan

at ekis (x) kung hindi.
1. Araw-araw na paliligo
2. Pagtulog ng “late” tuwing gabi
3. Kawalan ng pang –araw-araw na pisikal na gawain

137

4. Pagkain ng balanse at masustansiya
5. Pagbisita sa doktor kung kinakailangan lamang

Piliin ang letra ng tamang sagot at isulat sa iyong sagutang papel.
6. Alin ang maaaring dahilan ng pagkakasakit ng isang tao?
A. Regular na pagpapabakuna
B. Paghuhugas ng kamay D. Paghina ng resistensiya
C. Pagtulog sa oras ng klase
7. Alin ang dapat gawin sa kamag-anak na may sakit?
A. Subuan siya ng pagkain.
B. Iabot sa bintana ang kaniyang pagkain.
C. Gumamit ng ‘mask’ kung lalapitan siya.
D. Komunsulta sa manggagamot para sa pag-aalaga ng maysakit.
8. Ano ang dapat gawin ng isang taong may sakit?
A. Magtago sa kaniyang silid
B. Makihalubilo sa ibang may sakit
C. Kumain, matulog, at manood ng TV
D. Mamahinga at sundin ang payo ng doktor
9. May ubo’t sipon ang iyong kaklase. Ano ang dapat mong gawin upang
hindi ka mahawa?
A. Pahiramin siya ng panyo.
B. Payuhan siyang umuwi na.
C. Magtakip ng ilong at bibig kapag kausap siya.
D. Sabihan siyang lumipat ng upuang malayo sa iyo.
10. Alin ang sanhi ng dengue?
A. Virus na dala ng lamok
B. Ihi ng dagang sumama sa tubig
C. Kontaminadong pagkain
D. Bacteria na nagmumula sa bulate
11. Anong sakit ang may impeksiyon sa atay?

138

Sasawayin ko sila. B. 139 . daga C. hindi papansinin B. Nakita mong nilalangaw at walang takip ang iyong basurahan. tuwalya D. Alin ang maaaring maging tagapagdala ng Amoebiasis? A. sipon C. eksema 16. alipunga B. Anong sakit ang maaaring makuha sa ihi ng daga na sumasama sa tubig? A. Tuberculosis 12. Lumusong si Ana sa tubig baha noong nakaraang bagyo. Pulmonya B. Hepatitis D. ano ang iyong gagawin? A. ubo B. lamok D. Anong uri ng karamdaman sa bahagi ng katawan ang may pamamaga? A. tatakpan ko ito D. bulate B. D. dugo C. heringgilya 17. kuto 15. Amoebiasis C. Tuberculosis 14. Ano ang iyong gagawin? A. Alipunga C. Anong sakit sa balat ang nakuha ni Ana dahil sa pagkababad sa baha? A. Leptospirosis B. Niyaya ang iyong kapatid ng kaniyang mga kaibigang magtampisaw sa baha. Hindi ko sila papansinin. daga B. Sasama ako sa kanila upang bantayan sila. buni D. sisigaan ito C. pigsa D. Hepatitis D. patatakpan ko sa ate ko 19. C. Isusumbong ko sila sa aking Nanay.A. an-an C. alipunga 18. Alin ang tagapagdala ng sakit na Leptospirosis? A.

Pagkain ng masasarap at matatamis D. Pag-inom ng tubig mula sa gripo B. Paghuhugas ng kamay B. pagligo kung kailan lamang ibig pagpapanatili ng mabuting B. Hindi paghuhugas ng kamay bago at pagkatapos kumain 22. Paglilinis ng bakuran B. Pagpapakulo ng tubig bago inumin C. nasusuri ang kalagayan ng kalusugan B. C.20. Wastong pagtatapon ng basura 140 D. Ang kalusugan ay pagkakaroon ng maayos na katawan. D. Aling gawain ang makatutulong sa kalusugan? A. C. Ano ang kahalagahan ng pagkonsulta sa doktor? A. Alin ang pinakaangkop na kahulugan ng kalusugan? A. nareresetahan ng gamot na dapat inumin C. naipaliliwanag ang iba’t ibang karamdaman D. Pagligo ng dalawang beses isang linggo. Ang kalusugan ay pagkakaroon ng maayos na pagkain. Pagkonsulta sa doktor kung malala na ang sakit D. Ang kalusugan ay pagkakaroon ng maayos na kayamanan. B. Paglilinis ng katawan . Pagtulog maghapon 21. Alin ang nagpapakita ng pakikiisa sa pagpapanatili ng kalinisan sa pamayanan? A. nasasabi sa pasyente na ang kanser ay maiiwasan 25. Alin ang dapat mong ugaliin upang hindi magkasakit? A. Paglilinis ng tahanan C. Ang kalusugan ay pagkakaroon ng maayos na tahanan. 24. pagsesepilyo ng tatlong beses sa isang linggo D. Aling gawain ang mabuti sa kalusugan? A. pagpapalit ng damit panloob tuwing ikalawang araw 23. paglilinis ng katawan at pagligo araw-araw C.

D. 18. 12. A. C. B. C. Aralin 1: Mga Nakahahawang Sakit. X 25. Maaari din itong sanhi ng mga mikrobyong nagdudulot ng sakit. Nailalarawan ang mga nakahahawang sakit Kaalaman para sa Guro Ang sakit ay hindi normal na kalagayan ng kalusugan ng isang tao. Ang dalawang uri ng sakit ay mga nakahahawang sakit at dinakahahawang sakit. D. / 21.11. Mabilis Kumapit Bilang ng Araw : 1 Batayang Kasanayan a. Sa kabilang dako. 20. X 22. A. C. / 24. 141 . B 2. 8. A 3.Susi sa Pagwawasto 1. X 23. Ang hindi nakahahawang sakit ay hindi naisasalin mula sa isang tao papunta sa ibang tao. A 5. A. 9. 14. B. B 4. C. 17. A. Maaaring makuha ito mula sa nakagawian at maling paraan ng pamumuhay (lifestyle). 15. D. 16. B. Ito ay maaaring sanhi ng hindi maayos na kondisyon ng mga selyula o parte ng katawan. 19. B 6. A. 10. 13. 7.

pulmonya. Ang nakahahawang sakit ay nagmumula sa mga mikrobyo o pathogens na pumapasok at sumisira sa mga selyula (cells) ng katawan. hayop o bagay sa ibang tao kung kaya’t kilala rin ito bilang “Lifestyle” disease. Ang nakahahawang sakit ay malaking suliraning pangkalusugan ng maraming tao sa iba’t ibang panig ng mundo. lalo na sa papaunlad na bansang gaya ng Pilipinas. at daluyan ng dugo. Ang halimbawa ng mga nakahahawang sakit ay sipon. sakit sa puso. lalamunan nilalabanan pagbahin. ubo. Iiwas ang bata sa usok (mula 142 . appendicitis. Mga Sakit na Dala ng Virus Mga Palatandaan (Signs)/Sintomas (symptoms) Pag-iwas at Pagsugpo Sakit Pagsalin ng Sakit Sipon (Common Colds) virus .Kusang pagubo. system) ang virus at nawawala ito sa loob ng isang linggo. tuberculosis.ang nakahahawang sakit ay naipapasa ng isang tao.Dapat na tandaan na ang sipon ay maaaring palatandaan ng iba pang sakit.. at ilang sakit sa balat. stroke. trangkaso. ulcer. paglanghap. pamamaga ng . epilepsy. diabetis. ear infection. Nangangailangan ito ng dagliang pagsugpo at masusing pag-iingat upang maiwasan ang paglaganap nito. Ilang halimbawa ng hindi nakahahawang sakit ay asthma. cancer.Pumapasok ang .Hirap lumunok ng ng direktang kontak naturalesa pagkain sa mga gamit na ng bata sinat at kontaminadong (immune lagnat virus ng sipon.Uminom ng virus sa ilong sa Hirap na paghinga 8-12 baso ng pamamagitan ng pangangati at tubig. . alzheimer’s. cystic fibrosis. hepatitis o sakit sa atay. .Baradong ilong.

Dagdagan ng gatas o maligamgam na tubig para marelax ang vocal cords at lumuwag ang plema. .Ubong mahigpit na tila kahol-aso Malat na boses dahil sa pamamaga ng vocal cords.Sanhi ng (pneumonia) bacteria. Lagnat. Impeksiyon ito ng tubong dinadaanan ng hangin sa paghinga (respiratory tract) . Tunog na magaralgal pag humihinga. sasakyan) Ubo (Cough) . 143 .sa sigarilyo.Ilayo sa usok .

Trangkaso (influenza) .Pagod Masakit na lalamunan (sore throat) Baradong ilong o tumutulong uhog. Pangangalumat a Lagnat na Celsius Giniginaw Sakit ng ulo. at mga kasu-kasuan. umuubo. o humahatsing.Impeksiyon ng sistemang paghinga (respiratory system) na sanhi ng Hemophilus influenza virus Nasasagap ang virus mula sa droplets na lumalabas sa bibig o ilong ng isang taong may trangkaso kung siya’y nakikipagusap. sumisinga. .Dagdagan ang tubig o juice na iniinom Pagpapabakuna . 144 Umiwas/lumayo sa mga taong may trangkaso . kalamnan.

Pagkakaroon ng tamang nutrisyon at ehersisyo. Tuberkulosis (TB) .Isang impeksiyon na sanhi ng mikrobyong Myobacterium tuberculosis.Ihiwalay ang kagamitan ng taong may TB Paarawan ang mga kagamitan ng kasamang may sakit Magpa-X-ray minsan man lang sa isang taon D 145 . Nahahawa ang isang bata kung malalanghap niya ang droplets mula sa isang taong may TB kung siya ay nagsasalita.Ipasuri ang mga kasambahay para malaman nang maaga kung mayroon silang TB. o bumabahin.Primary complex EPE Madaling mapagod Walang ganang kumain Pagbaba ng timbang Pag-ubo na may kasamang plema at dugo Nilalagnat at giniginaw sa hapon Lumalaki ang kulani sa leeg lymph nodes . umuubo. . Magtakip ng bibig at ilong kung may kausap na taong inuubo OP D CY an g tawag dito sa simula at di pa gaanong delikado.

Pulmonya Sakit na (Pneumonia nakaaapekto sa baga virus. bacteria.Tiyaking malinis ang kinakain ng balat Sanaying at puti ng maghugas ng mata kamay bago Pananamlay Kulay putik kumain o humawak ng na dumi Nagsususu pagkain at matapos gumamit ka ng banyo Nilalagnat Giniginaw .Tamang nutrisyon .Sumangguni sa Pagsakit ng doktor sa sandaling ulo Pagsakit ng maghinalang may Hepatitis A tiyan OPY EPE D DC 146 - Sapat na pahinga . .Hirap sa paghinga Kulang ng oksiheno (oxygen) sa katawan Pagpapabakuna -Wastong nutrisyon -Kalinisan sa sarili at kapaligiran Paninilaw .Magpabakuna .Isang matinding impeksiyon sa atay sanhi ng virus na maaaring makuha sa maruming pagkain o inuming tubig. ) o fungi (Hepatitis A) sakit sa atay .

May lumilitaw na skin rash pag bumaba ang lagnat Biglaang tumataas ang lagnat Nananakit ang kalamnan at kasukasuan 147 .Gumamit ng kulambo kapag natutulog Maglinis ng bahay at paligid araw-araw.Mukhang nanlalata at sa kagat ng lamok may na may dalang matinding dengue virus dinaramdam .Impeksiyon dahil .Sakit sa .Maglagay ng pambugaw ng lamok . fungi (Dermatitis) Dengue Fever Pamamanta . .Maging malinis sa l o pamamaga ng lahat ng oras balat Namumula Nangangati . lalo na sa mga lugar na madilim.Sanhi ng mga Balat bacteria. Alisin ang nakaimbak na tubig na pinamumugaran ng lamok.Maaaring magkaroon ng pantal o sugat kapag hindi naagapan .

ang tao ang may makapaminsalang mikrobyo sa kaniyang katawan. at maging sa pagkain. 2008.Bacteria na pumapasok sa balat o sugat mula sa tubig-baha o basang lupa o halaman kung saan may ihi ng daga - Nilalagnat Pananakit ng kalamnan at kasukasuan Pananakit ng ulo o magtampisaw sa tubig-baha o maruming tubig Gumamit ng bota kung hindi maiiwasan ang baha . Kung ang mga langaw rito ay dumapo sa pagkain. Ito ay maaaring isalin sa iba kapag siya ay umuubo. Iwas-Sakit Mula .Kumonsulta sa doktor kung nakararanas ng mga sintomas na nabanggit Ref. hayop. pahinga. Ilang halimbawa nito ang hindi tamang pagtatapon ng basura na kumakalat sa kapaligiran at nilalangaw. Reyes.D EP D OPY E C Leptospiros is - Iwasang maligo . Makati City Naisasalin ang nakahahawang sakit sa ibang mga tao ng alinman sa maysakit o nagiging tagadala ng sakit tulad ng insekto. o ang kaniyang ginagamit na kasangkapan na nagagamit ng iba. Maaaring masugpo sa pamamagitan ng intervention (bakuna. at iba pa. balanseng pagkain. Iba’t ibang katangian ng nakahahawang sakit: • • • • • • Nagdudulot ng impeksiyong sanhi ng pathogens o mikrobyo (infectious) Naipapasa/Nakahahawa) (contagious) Maaaring makamatay o makabalda (disable) • Maaaring maging sanhi ng pandemic Maaaring maging sanhi ng epidemic. at sapat na tulog. tubig. Kung minsan naman. at dinadaga.) Karaniwan sa mga sanggol at bata Pamamaraan 148 . hangin. regular na ehersisyo. magdadala ito ng mikrobyo na magpapahina sa ating katawan. dumudura. D. . iniipis. Delos.

magsama tayo Kay lungkot ng buhay Kung wala kang kasama Tayo ay magsama-sama. hand lotion. glitter 1. Pag-aralan Natin Ipabasa ang talata sa LM. magsama. tune: “The More We Get Together. Ipapasa ang bolang may glitters habang inaawit ang “Tayo ay Magsama-sama”. magsama tayo 3. Ipaliwanag ang kaugnayan ng nakahahawang sakit sa nangyari sa glitters. Dugtungan ang nasa kahon sa LM upang mabuo ang konsepto. Itanong: Ano ang sakit? Ano ang sanhi ng sakit? Paano nakukuha ang sanhi ng sakit? C. B. Ipagawa sa mga bata ang Mapa ng Konsepto sa LM. (Inaasahang kaugnayan: madaling makahawa o kumalat ang sakit). 2. 2. magsama Tayo ay magsama-sama.A. Tumawag ng lima hanggang anim na mag-aaral at patayuin sila nang pabilog sa harap ng klase. Itanong: Ano ang nangyari sa glitters sa bola? 4.” Tayo ay Magsama-Sama Tayo ay magsama-sama. Pagsikapan Natin Ipagawa ang Pasa-Pasa Kagamitan: bola. 149 . Pag-usapan Natin Mapa ng Konsepto 1.

F. at ang kapaligiran. Pagyamanin Natin Ipagawa ang Word Association sa LM.D. Samantala. madaling kapitan ng nakahahawang sakit ang isang taong mahina ang resistensiya. at kung papaano makaiiwas dito. Nakasasakit Bilang ng Araw : 1 Batayang Kasanayan a. sanhi ng mga mikrobyo (pathogens). Aralin 2: Mikrobyong Maliliit. Ito ay ang susceptible host o tao. Pagnilayan Natin Itanong: Ano ang gagawin mo upang makaiwas sa nakahahawang sakit? Isulat ang sagot sa loob ng Star graphic organizer. Ipagawa ang Kaya Natin sa LM. Naiisa-isa ang iba’t ibang elemento o sangkap ng chain of infection (kadena na impeksiyon) b. 1. katulad ng mga bata at matanda. Magbigay ng tatlong halimbawa ng nakahahawang sakit. 150 . E. Isulat sa kahon ang iyong sagot. Nailalarawan kung papaano naipapasa o naisasalin ang mga nakahahawang sakit mula sa isang tao sa ibang tao Kaalaman para sa Guro May tatlong mahalagang elemento ang pagkalat ng nakahahawang sakit at karamdaman. Kung malusog ang isang tao. Takdang-aralin Magpagupit ng balita sa pahayagan o maaaring mula sa ng internet upang maghanap ng balita tungkol sa sakit na nakahahawa. sintomas. Susceptible Host o sinomang tao ay maaaring kapitan ng pathogen o mikrobyo. Maglista ng mga salitang naiuugnay mo sa mga sakit at karamdaman na nasa loob ng kahon. hindi siya madaling dapuan ng sakit.

2. Tapeworm at Roundworm ay mga halimbawa nito. Picture Ipasuri ang ang larawan at sagutin ang mga tanong sa LM pahina Tanong: 1. d. Pag-usapan Natin Picture. Pag-aralan Natin Ipabasa ang talata sa LM. Ito ay sanhi ng pagkakasakit ng isang tao. Kapaligiran ay isang elemento sa pagkalat ng mikrobyo na maaaring sumasama sa himpapawid at hangin kaya ito ay airborne at tubig (waterborne). Virus – pinakamaliit na mikrobyo na makikita lamang sa pamamagitan ng mikroskopyo. Batay sa mga larawan. 151 . Pag –aralan ang tsart sa LM. Mikrobyo (Pathogens) ay mga mikrobyong nagdudulot ng sakit tulad ng virus. ubong may tunog. ang mga ito ay makikita lamang sa pamamagitan ng mikroskopyo. Nagiging sanhi nito ang alipunga at iba pang sakit sa balat. tubig.pinakamalaking pathogen na nabubuhay sa intestinal walls at nakikipag agawan sa sustansya para sa katawan. beke. at bulutong-tubig. C. Nagiging sanhi nito ang tuberculosis. Kung ikaw ang nasa sitwasyon sa larawan. sukat. ano ang iyong gagawin upang makaiwas sa nakahahawang sakit? B. fungi at parasite. Bulate (Parasitic Worms) . Nagiging sanhi nito ang ubo. Ang mga Uri ng Mikrobyo (Pathogens) ay: a. May iba’t ibang hugis. 3. Ano-ano ang mga nakahahawang sakit ang maaaring makuha sa nasa larawan? Ipaliwanag ang sagot. ano ano ang maaaring dahilan ng pagkakasakit ng isang tao? 2. at diphtheria. Sa sobrang liit. b. 3. tigdas. Ang Ascaris. Pagsikapan Natin Iaayos ang mga ginulong titik sa LM. trangkaso. Bacteria – mas malaki ito kaysa sa virus at nabubuhay kasama ng hangin. Fungi – tila halamang mikrobyo na nabubuhay at mabilis dumami sa madidilim at mamasa-masang lugar. c. bakterya. at anyo ang mikrobyo. at lupa. Pamamaraan A.

Rubrics 5 pts – (90–100%) . Itanong ang sumusunod: 1 Anong nakahahawang sakit ang naranasan na sa inyong pamayanan? 2 Kailan ito nangyari? 3 Ano-ano ang sanhi nito? 4 Papaano ito sinugpo? 5 Ano-ano ang maipapayo ninyo sa mga mamamayan upang maiwasan ang epidemya ng nakahahawang sakit? Aralin 3: Daloy ng Impeksiyon. 3 pts – (70– 80%) . D. F. Naisulat nang malinis ang dayalog. Takdang-aralin Magpasama sa iyong magulang at bumisita sa Rural Health Unit na malapit sa inyo at kapanayamin ang isa sa mga Health workers. Bumuo ng Slogan sa LM.Sagot: MIKROBYO BAKTERYA SABON TUBIG SAKIT Ipagawa ang Pathogens Kilalanin sa LM. Hindi gaanong malinis naisulat ang dayalogo.Hindi malinaw na naipahayag ang tamang dahilan ng pagkakasakit ng tao. Maraming bura (erasure) ang pagkakasulat ng dayalogo. Pagyamanin Natin Bumuo ng graphic organizer/flow chart sa LM.Naipahayag sa dayalog ang tamang dahilan ng pagkakasakit ng tao. Pagnilayan Natin Ipasagot ang pagnilayan Natin sa LM. 1 pt – (50-60%) Hindi nakatapos sa pagsulat ng dayalog. Mabilis ang Aksiyon Bilang ng Araw : 2 Batayang Kasanayan 152 . Gumawa ng dayalogo sa LM. E.

F. Mode of Transmission – Ito ang paraan ng pagsasalin o paglilipat ng tapagdala (causative agent) sa ibang tao sa pamamagitan ng droplets. Nailalarawan ang pagdaloy ng mga nakahahawang mga sakit sa pamamagitan ng chain ng infection Karagdagang Kaalaman para sa Guro Sangkap ng Kadena ng Impeksiyon: A. tinidor. Halimbawa nito ay sa bibig ng isang tao kung saan tumatalsik ang laway habang nagsasalita. E. tubig. at dugo ay halimbawa rin. Pamamaraan A. Reservoir or Source – Lugar kung saan nananahan at nagpaparami ang mga causative agents. Maaaring maisalin sa tuwiran (direct) o di-tuwirang (indirect) pakikipag. at iba pa. at paggamit ng personal na gamit. at pakikipagtalik. pinggan. Pag-usapan Natin Ipasuri ang dayalogo sa LM. Bagong Tirahan (Host) – sinumang immune na o exposed at mahina ang resistensiya ay madaling kapitan ng sakit gaya ng mga bata at matatanda. airborne. heringgilya. hayop. at bloodborne. Ito ay maaaring tao. Pag-aralan Natin Ipabasa ang talata tungkol sa kadena ng impeksiyon sa LM. maging mas maingat dahil maaaring sa sugat mo magdaan ang microorganism. C. o umuubo. D. lupa.ugnayan gaya ng lamok. Mode of Entry – Daanan ito ng microorganism sa katawan ng ibang tao. Maaaring ito ay sa pamamagitan ng pagkalanghap. Sagutin ang mga sumusunod na tanong sa LM. Sagutin ang mga sumusunod na tanong sa LM. kutsara. Causative/Infectious Agents (anomang microorganism na nagiging sanhi ng sakit) B. Ipasuri ang Picture Analysis sa LM. Ang sipon.a. B. vectorborne. dumi. C. Kung ikaw ay may sugat. tuwalya. naghahatsing o nagbabahing. foodborne. sa balat o sugat. Mode of Exit – Ito ang mga labasan ng microorganism . Pagsikapan Natin 153 . pagkain.

E. Takdang Aralin Magpasulat ng isang sanaysay ukol sa pag-iwas sa nakahahawang sakit. 2. sakit na dulot. Pagyamanin Natin Ipagawa ang Mikrobyong Palipat-lipat Ipasagot ang Tama o Mali sa LM. F. Pag-aralan ang tsart ng germs. D.Ipagawa ang Mikrobyo. 154 . Kilalanin Kagamitan: • Tsart ng bacteria. Maaaring humanap ng kagrupo upang maipakita ang katangian ng napiling mikrobyo at kung paano ito dumadaloy sa kadena ng impeksiyon. Pagnilayan Natin Sagutin ang tanong at Ipasulat sa scroll sa LM. Aralin 4: Pag-iwas ay Gawin upang Di-maging Sakitin Bilang ng Araw: 3 Batayang Kasanayan a. 1. sa LM. katangian. Naipakikita ang mga pamamaraan kung paano mapananatiling malusog ang katawan at pagsugpo sa karaniwang nakahahawang sakit Karagdagang Kaalaman para sa Guro Mahalagang pag-aralan kung paano maiiwasan at masusugpo ang pagkalat ng nakahahawang sakit. at hugis ng bawat isa. Ibahagi sa klase ang iyong ginawa. 3. Imolde gamit ang clay ang napili mong gayahing mikrobyo mula sa tsart. • clay Pamamaraan: Mo sa LM.

Paraan upang manatiling malusog 1. Ugaliin ang palagiang paghuhugas ng kamay. Ugaliin ang paggamit ng guwantes kapag hahawak ng body fluid gaya ng dugo. Bakit kailangang umiwas sa pagkakasakit? Basahin at sagutin ang Kadenang Lagot sa LM.Mga dapat tandaan upang makaiwas sa nakahahawang sakit: A. Pag-ubo b. Ugaliing linisan ang mga kontaminadong lugar at kagamitan 5. ng kusinera at serbidora Pamamaraan A. 2. 7. B. Ano ang ipinakita sa bawat pantomime? 2. Pagbahin o paghatsing e. Nagkakamot ng braso c. Paano makaiiwas sa bawat sakit? 3. Batas/Ordinansa na ipinaiiral para sa kalusugan ng mamamayan 1. laway. 2. ihi. a. 4. regular na pag-eehersisyo. sipon. 6. 3. Ugaliin ang pagpapabakuna sa oras. Paghuhugas ng kamay d. Ugaliin ang pagkain ng balanse. 3. Pagwawalis ng bakuran Itanong: 1. 4. • Paano natin masusugpo ang pagkalat ng nakahahawang sakit? 155 . Ugaliin ang wastong pag-ubo at pagbahing. Ugaliin ang pagkonsulta sa doktor kung kinakailangan. at pagkakaroon ng sapat na tulog at pahinga. Pag-usapan Natin Ipagawa ang acting-acting Ipapantomina ang sumusunod: sa LM. Wastong pagtatapon ng basura at dumi Pagpapagawa ng malinis na palikuran Pagbabawal ng mga alagang hayop sa daan Pagsusuring pangkalusugan ng mga nagsisipagtinda at naghahanda ng pagkain gaya.

D. _________________________________________________ 2. F. 1. Panuto: Magtala ng limang paraan sa pag-iwas o pagsugpo ng nakahahawang sakit. Pag-aralan Natin Ipasuri ang Sagutin mo ako sa LM. C. Basahin at pag–aralan ang mensahe ng tula sa LM. Pagsikapan Natin Ipagawa sa LM.B. Bakit mahalaga ang palagiang paghuhugas ng mga kamay? 3. Ano-ano ang wastong paraan ng paghuhugas ng kamay? mahugasan ang iyong mga kamay Ipagawa ang Kaya natin sa LM. Brain storming sa Checklist Pangkalusugan B. Pagyamanin Natin Basahin at sagutin ang mga tanong sa LM. Health Flash Notice D. Basahin at pag–aralan ang iba’t ibang paraan upang mapanatiling malusog ang katawan sa LM pahina. 1. Survey para sa Kalinisang Pangkalusugan sa Pamayanan Paalala: Maaari lamang pumili ng angkop na gawain. _________________________________________________ 156 . Booklet ng Nakahahawang Sakit E. A. Accordion ng Pagsugpo ng Nakahahawang Sakit. Ano ang iyong gagawin kung walang tubig at sabon upang 2. _________________________________________________ 3.Picture Analysis: Alin ang Naiba? C.

guro o nars ng paaralan na ikaw ay nakararamdam ng mga sintomas ng isang sakit?” F. Pinakamalaking organismong nagdudulot B. Pumili ng isa sa mga napagusapan at igawa ito ng poster o slogan. Protozoa organismong nagdudulot ng sakit F. Organismong nagdudulot ng sakit A. HANAY X HANAY Y 1. Pagnilayan Natin Ipasagot at Ipasulat sa Organizer “Ipaliwanag kung bakit kailangang ipaalam sa magulang. _________________________________________________ E. Hanapin sa Hanay Y ang organismong inilalarawan sa Hanay X. Pagtulung-tulungan ito ng buong pamilya. Fungi ng sakit at umaagaw sa sustansiya sa C. _________________________________________________ 5. Mikrobyo katawan. Takdang-aralin Kasama ng iyong buong pamilya.4.Komento ng magulang sa gawain: Sa likod ng inyong nagawa. Isulat ang letra ng tamang sagot sa iyong papel. ipasagot ito sa iyong mga magulang. pag-usapan kung ano-ano ang mga magagandang gawin kung paano makaiiwas o masusugpo ang nakahahawang sakit o karamdaman. Pinakamaliit. Salmonella- 157 . D. magaan at pinakamabilis na E. Bacteria 2. Parasito 3. ______________________________________________________ __ ________________________________________________________ __________________________________________________________ _________________________ Panghuling Pagtataya I.

Anong element ng kadena ng impeksiyon ang tinutukoy nito? A. 6. Reservoir 9. maruming gamit 10. transmission line D. Sipon 158 . Piliin ang letra ng tamang sagot at isulat sa iyong sagutang papel. Pigsa D. Portal of entry D. Portal of exit B.organismong nabubuhay at dumarami sa mga mamasa-masa at madidilim na lugar 5. Dengue C. mabahong prutas D. Tao B. Infectious Agent Suceptible Host Reservoir Portal of Entry Portal of Exit Ano ang nawawala sa “chain of infection”? A. transmission connection 7. malinis na pangangatawan B. Alin ang halimbawa ng infectious agent? A. Pag-aralan ang diagram. Organismong nagdudulot ng sakit na karaniwang humahalo sa hangin. Infectious agent C. Kamay D. circuit of transmission C. mode of transmission B. at mga pagkain II. Leptospirosis B. Bakterya 8. lupa. Anong sakit ang maaaring makahawa at kumalat sa pamamagitan ng respiratory droplet? A. Dugo C. mabangong damit C. Ito ang lugar kung saan nagpaparami ang mikrobyo. Alin ang madaling panirahan ng mga mikrobyo? A.

ano ang iyong gagawin? A. Magtakip ng ilong at bibig kapag magbabahing 15. Paano masusugpo ang kadena ng impeksiyon? A. Paggamit ng ‘mask’ at ‘gloves’ kapag nag-aalaga ng may sakit D. Ugaliing maghugas ng kamay bago at pagkatapos gumamit ng palikuran. Lagyan ng screen ang mga bintana ng bahay. Pagsubo ng pagkain 14. Iwasang B. Aalagaan ko siya B. Pagkain C. Tubig D. Parating manatili sa loob ng bahay C. Hayop 12. Sasabihan ko siyang magpagaling nang husto bago pumasok D. Ipis C.11. 16. C. Manirahan malayo sa mga kapitbahay D. Lamok D. at SARS? A. Alin ang HINDI nagpapakita ng pag-iingat sa pagkakaroon ng sakit? A. Daga B. Sasabihan ko siyang huwag na niya akong lalapitan pagpasok niya sa paaralan 159 . Hangin B. Pagsalo sa kinakain ng may sakit C. Sugat sa balat C. tuberculosis. Pagpapabakuna B. Lumayo sa kapuwa tao B. Dadalawin ko siya at yayakapin C. D. Alin ang dapat isagawa upang makaiwas sa sakit? makisalamuha sa ibang tao. Pagkonsulta nang regular sa doktor 17. Nabalitaan mong natrangkaso ang iyong kaibigan. Pakikipaglaro B. Paghinga D. Sa paanong paraan kumakalat ang sakit na trangkaso. Payuhan ang may sakit na manirahan na lamang sa ospital. A. Langaw 13. Anong hayop ang nagdadala ng dengue? A. Alin sa sumusunod ang HINDI halimbawa ng portals of entry and exit? A.

isaw.18. Magkukunwaring hindi ito napansin 19. Itutulak siya palayo sa akin panyo B. at daga sa basurahang malapit sa inyong bahay. Dengue B. Sipon C. Nakahilera malapit sa inyong paaralan ang tindahan ng barbecue. Pahihiramin siya ng Patatakpan ko ang bibig niya D. Pakikipaglaro sa kapuwa bata C. Pakikipagsayawan sa ibang bata D. Ipakakain ko ito sa aso B. Aling sakit ang HINDI tuwirang naihahawa ng tao sa ibang tao? 160 . Leptospirosis 21. at squid balls na walang takip. A. Magpapaskil ako ng babalang “BAWAL ANG MAGTAPON DITO!” B. Paggamit ng damit at sabon ng iba 23. Napansin mong maraming langaw. kikiam. Gagamit ako ng insect spray at panlason sa daga C. Ang leptospirosis ay madaling makuha ng isang tao kung siya ay may ________. tainga. ano ang iyong gagawin? A. ano ang iyong gagawin? A. Anong sakit ang maaaring makuha sa mga pagkain dito? A. fishball. Ibibigay ko ito sa aming kapitbahay D. Hepatitis C. 22. Iinitin ko ito bago ko ito ulamin C. Palilinisan ko ito sa aking mga kapatid D. ipis. Sugat 24. Aalis sa tabi ng umuubo C. Lagnat D. Pakikipag-away sa ibang bata B. Napansin mong ang ulam na nakahain ay dinapuan ng maraming langaw. Trangkaso D. Alin ang dapat mong gawin kung may katabi kang walang patid ang pagubo na walang takip ang bibig at ilong? A. Ano ang dahilan ng paghahawa-hawa ng sakit sa balat? A. Aalisin ko ang mga itlog ng langaw bago ko ito ulamin 20. Ubo B.

Bulutong C. A 3. Copiaco. C 16. D 12.D 9. Ubo 25. Makati City www. B 7. B 6. A 15. Health Consultant HEALTH GRADE IV PATNUBAY NG GURO YUNIT III 161 . Pagkain ng masustansiyang pagkain B. Delos. 2013. Vicencio. Maiiwasan ang paglaganap ng dengue sa isang pamayanan sa pamamagitan ng ________. . et. Reyes.92.yuna. Paglilinis ng mga kanal at paligid C. Pagdidilig ng mga halaman D. D 18. B 2. C 22. A 20. B 14.al. Pagsusunog ng plastik SUSI SA PAGWAWASTO 1. D.com. D 25.D 8. D 24. F 13.us/home/showdocument?id=7815 Communicable diseases and Reporting Requirements Yung Country Public Health Services District. A 5. Epidemiologist Our World of MAPEH. Philippines Mississippi Comprehensive Health Framework Disease Control and Prevention Manual K to 12 Health Video Presentation of Dr. D 19. Alipunga B. Quezon City. D 17. D 4. C 11. B 10 . A. Benito Lopez. A 23. B Sanggunian: Iwas-Sakit Mula .A. 2008. Rabies D.A 21.

DEPED COPY 162 .

DEPED COPY 163 .

Nasasabi ang kahalagahan ng pagpapatingin sa doktor f. BATAYANG KASANAYAN Naisasabuhay/naisasagawa ang wastong paggamit ng gamot. a. g. Natutukoy ang iba’t ibang gamit ng gamot sa medisina DEPED COPY ang wastong paggamit nito b. Nakikilala ang pagkakaiba ng inireseta at hindi iniresetang gamot at c. Nailalarawan ang maaaring maging panganib sa maling paggamit ng gamot e. Nailalarawan ang tamang paraan ng paggamit ng gamot. Nasusunod ang mga tamang paraan ng paggamit ng gamot 164 . Naisasagawa ang mga tamang paraan ng paggamit ng gamot h. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagbabasa ng impormasyon at ang mga nakasulat sa pakete ng gamot (medicine label) at iba pang paraan upang makasiguro na tama ang paggamit ng gamot i.YUNIT III GAMOT AY GAMITIN. Nailalarawan ang mga maling paggamit at pag-abuso sa gamot d. HUWAG ABUSUHIN Pamantayang Pangnilalaman Pamantayang Pangganap Naipakikita ang pag-unawa sa pagsusulong ng kaligtasan sa paggamit ng gamot para maiwasan ang masamang epekto/masamang dulot nito sa ating katawan.

A. Isulat ang sagot sa inyong papel.j. Naipaliliwanag ang kahalagahan sa pagsunod sa wastong paraan ng paggamit ng gamot Subukin Natin I. Anti-diarrhea 3. Alin ang maaari niyang inuming gamot upang maibsan ito? A. Sama ng loob at lumbay sa buhay 4. Addictive B. Maramihang Pagpili (Multiple choice) Panuto: Piliin ang letra ng tamang sagot. Prescribed C. Stimulant D COPY DEPED . D. C. Ilang beses nang nagpabalik-balik si Karim sa palikuran upang dumumi at nanghihina na siya. Over the counter 5. Anong uri ng gamot ang nabibili sa botika kahit walang reseta? A. Katalinuhan C. Kagalakan B. Analgesic B. Ano ang mabuting dulot ng bitamina sa atin? Galak at saya Mataas na grado Lungkot at ligaya Lakas ng katawan 2. Preventive D. Alin sa mga sumusunod ang magiging epekto ng gamot kung ito ay ginagamit at iniinom nang tama? A. 1. Alin sa mga gamot na ito ang maaaring mabili nang walang reseta? 165 . Nalulunasan ang sakit D. Mucolytic C. B.

C. Reseta B. wastong sukat. hindi paggamit ng gamot sa wastong paraan na nakaaapekto sa normal na pag-iisip? A. at dalas ng paggamit ng gamot? A. Alin DEPED COPY A. Rekomendasyon 7. Analgesic sa sumusunod ang gamot na nireseta sa kaniya? B. Anti-allergy D. D. Alin ang tumutukoy sa masamang dulot ng pag-abuso.A. 6. Pagiging matipid sa gamot C. Kumuha siya ng gamot mula sa kanilang medicine cabinet. Hindi na matiis ni Jun ang sobrang sakit ng kaniyang ngipin. Dependency 166 . Listahan D. Masakit ang kaniyang ulo. Ano ang hindi tamang gawi sa pag-inom ng gamot? A. Paggamot sa sarili B. B. Pagiging marunong sa pag-inom D. Malungkutin B. Eteketa C. Kumonsulta si Maria sa doktor. Ininom niya ang gamot na katulad ng ibinigay ng tatay niya minsang sumakit ang kaniyang ngipin. Pag-inom ng gamot na may reseta 8. Anti-diarrhhea 9. Antihistamine C. Sedative Antibiotics Paracetamol Antidepressant Ano ang tawag sa dokumento na ibinibigay ng doktor kung saan nakasulat ang mga tagubilin sa wastong pag-inom o paggamit.

Bumili ng gamot sa pinagkakatiwalaang botika. tindera at kapatid DEPED COPY D. Paghina ng immune system C. Pirma ng doktor na nagbigay ng gamot D. C. sumasakit ang ngipin C. Alin ang hindi nakikita sa pakete ng gamot? A. Paglakas ng nervous system 167 . Paglakas ng immune system B. Inumin ang gamot kahit walang preskripsiyon ng doktor. Paano inumin ang gamot B. Gaano kadalas inumin ang ang gamot 13. Masayahin 10.C. magulang at parmasya gamot? 14. Gamitin ang gamot na may gabay ang nakababatang kapatid. naninilaw ang mga mata D. 12. Alin ang hindi tamang hakbang sa pag-inom ng gamot? A. nanunuyo ang balat B. Ano kaya ang maaari niyang maramdaman sa hindi wastong paggamit at pag-inom ng gamot? A. D. Ilagay ang gamot sa lalagyan pagkatapos gamitin. Gaano karami ang iinumin C. kaklase at guro B. Pagkalulong D. pagkabingi at pagsusuka nanunuyo ang balat 11. Niresetahan si Peter ng gamot na antibiotic dahil sa kaniyang tonsillitis at pinayuhan siyang inumin ito sa loob ng isang linggo ngunit ito’y hindi niya ininom sa tamang oras kaya nakaramdam siya ng iba’t ibang sintomas. magulang at nars C. B. Ano ang naidudulot ng hindi tama at hindi saktong oras ng pag-inom ng A. Sino ang maaaring gumabay sa bata sa pag-inom ng gamot? A.

TAMA O MALI Panuto: Tukuyin kung Tama o Mali ang pangungusap. pagkabingi B. 168 . Kumonsulta siya sa doktor bago uminom ng gamot. pagkahilo D. Ano nagiging epekto ng sobrang paginom ng gamot? A. Bumili ng gamot sa tindahang malapit sa inyong bahay kung ito ay may reseta. Nararamdaman niyang lumalabo ang kaniyang paningin. pagkabulag C. Mahalagang huwag nang tignan ang nilalaman ng label ng gamot.D.Tiningnan at sinuri ni Leo ang pakete ng gamot bago ininom para sa kaniyang sakit ng ulo. Bumili ng gamot na kaiba sa inireseta ng doctor upang maka mura sa presyo. Ang pakete ng gamot ay nagsasaad kung gaano karami ang dapat inumin. _________20. Inumin ang gamot sa itinakdang oras. _________23. ________ 16. pagkalumpo II. Kung tama isulat ang salitang TAMA at kung mali isulat ang salitang MALI sa patlang. _________22. Ilagay ang gamot sa naaabot ng mga bata. _________25. _________17. Ilagay kahit saan ang gamot pagkatapos gamitin. _________19. _________18. _________24. Paghina ng nervous system 15. Dalawang araw nang pabalik-balik ang lagnat ni Riza.inom niya nito. _________21. Si Marta ay uminom ng gamot ngunit hindi niya sinunod ang payo ng doktor at sobra-sobra ang pag. Si Marie ay uminom ng sobrang antibiotic upang labanan ang sakit na dumapo sa katawan.

C 12. MALI 169 . A 18. MALI 20. MALI 22. MALI 25. A 8. D 5. TAMA 23. B 14. A 7. C 13. C 10. D 2. TAMA 9. MALI 24. C 4. TAMA 17.DEPED COPY Susi Sa Pagwawasto 1. A 16. B 15. C 6. TAMA 19. C 11. D 3.MAL I 21.

Gayumpaman. Natutukoy ang iba’t ibang gamit ng gamot sa medisina. Iwas Sakit Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan a. Aralin 1: Tamang Gamit. • Pangangalaga sa katawan • Pag-iwas sa sakit • Lunas sa sakit Kaalaman para sa Guro: 170 .DEPED COPY Mapalad tayong nabubuhay sa isang panahon kung saan madaling makakuha ng iba’t ibang gamot na kailangan natin. Tatalakayin din dito ang mga paraan kung paano maiiwasang maabuso ang paggamit ng gamot at makatutulong na maunawaan ang kahalagahan ng preskripsiyon at paggamot sa may karamdaman. ang paggamit ng gamot ay may kaakibat na responsibilidad. Sa yunit na ito. Kinakailangang tama ang paggamit ng gamot upang makatulong ito sa ating kalusugan sa halip na maging panganib. Ang pagkakaiba ng gamot na nangangailangan ng reseta ng doktor at gamot na di nangangailangan ng reseta upang gamutin ang iba’t ibang uri ng sakit at karamdaman. malalaman ang wastong paraan ng pag-inom ng gamot.

Antihistamine .Droga – anumang sustansiya maliban sa pagkain o tubig na maaaring inumin o ipainom. Kung may bata sa bahay. gaya ng paracetamol (para sa sakit ng ulo). DEPED COPY http://eskwelanaga. antibiotics (para sa impeksiyong dulot ng bacteria. Antibiotic . Antidiarrheals . mental. Kabilang dito ang mga gamot na iniinom natin kung may sakit tayo. Umiwas lang sa matagalang pag-inom nito (lampas sa ilang linggo) dahil puwede itong makaapekto sa ating bato. 171 .gamot para sa sakit ng ulo o kirot ng katawan at pamamaga. at malaking pigsa o pamamaga ng gilagid. at pagtatae).madalas ibigay sa mga sumusunod na karamdaman: namamagang tonsils. impeksiyon sa ihi (UTI). Antitussive . kainin o upang baguhin. bumili rin ng Paracetamol syrup para sa bata at Paracetamol drops para sa naman sanggol.gamot para sa pagtatae. panatilihin.iniinom para maiwasan na di matunawan at pangangasim sikmura. at emosyonal na kalagayan ng taong uminom nito. ubong madilaw ang plema.wordpress.gamot para maibsan at masugpo ang pag-ubo. o kontrolin ang pisikal. Mefenamic acid .isang uri ng analgesic para sa matinding kirot ng katawan. madalas ireseta ng mga doktor ang antibiotic. ng Antacid . at iba pang katulad. antipyretics (para sa lagnat).gamot para sa pangangati ng katawan o allergy.files. Inumin ang mefenamic acid pagkatapos kumain para hindi humapdi ang tiyan.com/2011/02 / Analgesic at Anti-inflammatory . Para sa sari-saring impeksiyon.

172 . 3. Pagsikapan Natin 1. http://tl.) B.usapan Natin Ipakita ang medicine cabinet sa mga bata. Balikan ang mga gamot na galing sa medicine cabinet.nagbibigay ng karagdagang nutrisyon sa katawan Retrieved from http://health. Ano-ano ang mga gamot na ating iniinom? Bakit tayo umiinom ng gamot? 2. Sagutin ang mga tanong. Pag. Ipabasa ang “Kilalanin si Kapitan Kapsula” sa LM.wikipilipinas.com/Q/ Pamamaraan A.answers. C.org/index. Ipabasa ang islogan Tama Ba Ako at ipadugtong ang larawang nagpapakita ng suporta sa kaisipang nakapaloob dito. Talakayin: Ano ang nakikita sa loob ng kabinet? Nasa aling bahagi ng kabinet ang mga gamot na maaaring inumin? Alin ang maaaring panlinis o pamahid lamang? Kilala ba ninyo ang mga gamot na ito? Kailan kayo umiinom o gumagamit nito? DEPED COPY (Hikayatin ng mga bata upang magbahagi sa kanilang mga karanasan sa pag-inom ng gamot. Ipaliwanag ang kahulugan ng droga sa LM. Pag-aralan Natin 1.php.Vitamins at minerals . Tawagin ang mga bata at isa-isahin ang laman nito.

D. Ipagawa ang Gawain Ano Kaya sa LM. E. 2. Nakasulat ang mga karaniwang sakit na nararanasan. Ipabasa ang nakasulat sa organizer sa LM. Pagyamanin Natin 1. Pipili ang guro ng isang batang magbibigay ng kaniyang karanasan sa karamdamang ito sa bawat sakit. 4. Itanong: Kailan tayo umiinom nito? Bakit kailangan nating uminom ng gamot? Ano-ano ang mga karaniwang gamot ng ating iniinom o ginagamit? Anong pagbabago ang nagagawa ng gamot sa ating katawan? 5. Ipasadula ang gawain sa Mam Sir Ano ang Dapat Bibilhin? DEPED COPY F. Kompletuhin ang kaisapang nasa scroll graphic organizer upang makabuo ng isang malinaw na mensahe sa LM. Pagnilayan Natin 1. 3. Takdang-aralin uminom ng mga gamot. Ipagawa ang Gawain sa Kompletuhin Mo Ito. Paghudyat ko ng GO mag-unahan kayong lumapit o tapakan ang sa sakit na naranasan ninyo kailan lang. Sa Botika Naroon Sila Bilang ng Araw: 1 173 . Heto ang mga plaskard na nakakalat sa sahig. 2. Gumawa ng sariling islogan na nagpapakita kung bakit kailangan nating Aralin 2: Gamot na Iba’t Iba.

mga gamot na nangangailangan ng reseta ng doktor (Prescription) Kaalaman para sa Guro Ang reseta ay isang dokumentong bahagi ng pangangalagang pangkalusugan. pagkuha ng presyon.wikipilipinas. Kailangan din na ito ay malinaw na nakasulat sa print at hindi cursive na sulat-kamay. sa inscription dapat nakalagay ang akmang generic name sa brand name. Habang tumatagal.php/WikiHealth Kadalasan. Nakapaloob sa Seksiyon 30 hanggang 38 ng Batas Republika 5921 o ang tinaguriang Batas Parmasyutiko ang mga panuntunan para sa mga parmasyutiko lalo na sa kung paano nila pangangalagaan ang mga resetang ibinigay sa kanila. Ayon naman ng Batas Republika 6675 o ang Generics Act ng 1988. Retrieved from http://health.Batayang Kasanayan 1. Bawat botika ay kailangang may mangangasiwang parmasyutikong kikilatis sa mga resetang dinala rito. 174 .org/index. mga gamot na hindi na nangangailangan ng reseta ng doktor (Over-the-counter) b. Dito isinusulat ng isang doktor o iba pang mga kawaning medikal na binigyan ng kapangyarihan ng batas ang mga instruksiyon para sa kanilang mga pasyente. at X-ray. kailangang bigyang-diin ng mga parmasyutiko ang kahalagahan ng generic name ng gamot sa brand name nito. tibok ng puso. May pananagutan sa batas ang mga doktor na nagsusulat ng reseta dahil ito ang nagpapatunay na siya ay nangangalaga ng kalusugan ng nireresetahang pasyente. nilalagay na rin sa reseta ang iba pang mga kailangang isagawa sa pasyente para manumbalik sa kalusugan. Nakikilala ang pagkakaiba ng inireseta at hindi iniresetang gamot at ang wastong paggamit nito a. Halimbawa rito ang mga pagsusuring tulad sa dugo. sa mga reseta nakalagay ang mga gamot na dapat inumin ng pasyente. Samakatwid.

Pag-usapan Natin 1.wordpress.org/index. Ngunit.php/ Ang over-the-counter (OTC) o mga gamot na nabibili nang hindi na nangangailangan ng reseta ng doktor. Itatala ng guro ang mga sagot ng mga bata. et al. dapat basahin at sundin ang mga tuntuning nakatatak sa etiketa pagkabili ng produkto.DEPED COPY Retrieved from http://health. 3. Ano-ano ang mga gamit ng gamot na ating natalakay? Magbigay nga kayo ng mga uri ng gamot na ito. Ipakita ang larawan sa LM.files.wikipilipinas. J. Hindi mo kailangan ng reseta mula sa doktor upang uminom ng over-the-counter na gamot. Manila: UNACOM. Nabibili itong deretso mula sa counter ng mga botika at pati na rin sa mga tindahan.Z. Ano ang napansin ninyo sa pagkakaiba ng dalawang bumibili ng gamot sa parmasya? 175 .com/2011/02/ Galvez Tan. (2009) The Health Curriculum in Philippine Basic Education. Ipasagot ang mga tanong na nababasa sa LM.. Kapag bumibili ng gamot na OTC. Saan natin nabibili ang nga gamot na ito? 2. Retrieved from http://eskwelanaga. Dahil dito. Mapanganib isipin na pare-pareho palagi ang dami ng kinakailangang inumin. Pamamaraan A. iniisip ng mga tao na walang panganib ang pag-inom ng mga naturang gamot. ang mga gamot na ito ay maaaring maging sanhi ng iba pang problema tulad ng taluhiyang (allergy).

B. Ipagawa ang gawain sa Kaya Natin sa LM. Pangkatin ang klase at bigyan ng mga lumang reseta ang bawat grupo. E. Ipaliwanag ang kanilang gagawin. C. Pag-aralan Natin 1. Pagyamanin Natin 1. Oras ng pag inom/kailan iinumin 4. at Antibiotic at iba pa. Pagsikapan Natin a. d. Sukat ng iinuming gamot 5.4.Ipaliwanag ang gamit ng Analgesic. LM. Gamot 3. Pagnilayan Natin 176 . Ipaliwanag ang Alamin Natin. 3. 2. 2. Pangalan ng doktor 2. Ipabasa ang tula sa mga bata sa Alin ang Nararapat Sa‘yo Ano ang dalawang uri ng gamot? Saan natin nabibili ang mga gamot na ito? Paano sila nagkakaiba? b. banggitin na ang mga gamot ay may iba’t ibang uri at gamit DEPED COPY nito. Ipagawa sa mga bata ang gawain sa “Tseklist ng Paggamit Ng Gamot” sa LM. Ipabasa ang nasa loob ng scroll organizer. Petsa ng pagbalik c. Ano-ano ang mga detalyeng nakapaloob sa isang reseta? 1. Bakit kailangan ang reseta? Ano ang dapat gawin sa resetang ibinibigay ng doktor? D. Mula sa karanasan ng mga bata sa pagbili ng gamot. Balikan ang listahan ng mga gamot na iyong isinulat sa pisara. Ipakita ang halimbawa ng reseta sa Dapat Sundin Mo Ito sa mga bata. Antihistamine.

F. excessive use) 177 . Nailalarawan ang mga maling paggamit at pang-aabuso sa gamot • Paggamot sa sarili • Maling paggamit ng gamot (overdose. Hatid ay Panganib Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan a. DEPED COPY Aralin 3: Maling Paggamit. Ipasagot ang mga tanong sa scroll up graphic organizer sa LM p _____. Alam mo ba na alinmang uri ng gamot may reseta man o wala.1. 2. Ilista ang mga gamot na nakikita roon. Walang Reseta GAMOT May Reseta 1. Takdang-aralin Magpatulong sa magulang at tingnan ang mga gamot sa inyong bahay. 5. 4. 3. Lagyan ng tsek ang hanay kung ito ay gamot na inirereseta o gamot na di-inirereseta. ay kailangang pangunahing isaalang-alang ang pagsunod ng tamang pag-inom? 2.

humingi ng payo sa mga doktor kung may sakit bago uminom ng gamot upang DEPED COPY Gayunman. Retrieved from http://health. na ligtas at epektibo namang gamitin kung tama ang paggamit nito.org/index. Paggamot sa Sarili Huwag gamutin ang sarili Ito ang iginiit sa publiko ng Food and Drugs Administration (FDA). na may Rx symbol sa kanilang label o nangangailangan ng preskripsiyon ng doktor. sumasailalim sa special diet 178 . Kasabay nito. binigyang-diin pa ng FDA na pinakamainam pa ring matiyak na tama at epektibo ang gamot na iinumin. Ilan sa mga halimbawa ng maling paggamit ng gamot ay: 1. sinabi ng FDA na maraming tao ang nagse-self-medicate gamit ang over-the-counter (OTC) preparation.Karagdagang Kaalaman para sa Guro: Ang maling paggamit ng gamot ang nagdudulot ng masamang epekto sa kalusugan.wikipilipinas. lalo na kung mali ang gamot na ginamit o mali ang paggamit ng isang indibidwal sa gamot.lalo na kung may kasalukuyang iniinom na medikasyon. nagbabala pa ang FDA na ang self-medication o pagbibigay ng lunas sa sarili nang hindi kumukonsulta sa doktor ng ilang indibiduwal na dumaranas karamdaman o kondisyong pangkalusugan ay maaaring lalo pang makasama sa kalusugan. Maaari ding magtanong sa mga community at hospital pharmacist na sinanay na magbigay sa mga pasyente ng counseling sa medisina o magbigay ng payo kung kinakailangang kumonsulta sa doktor bago uminom ng anumang gamot. o ‘di kaya’y ng mga prescription o ethical medicine. Hindi rin dapat na magpadala sa advertisement o product endorsers ng mga gamot at kumonsulta muna sa mga doktor o pharmacists sa pagdedesisyon kung anong OTC products o food supplement ang mabuting gamitin. 2013-057.php/WikiHealth Batay sa Advisory No.

Pag-inom ng gamot sa maraming oras kaysa nakatakda. epektibo at dekalidad tulad ng mga gamot na rehistrado ng FDA.:UNACOM. et al. Improper Use of Medicine.Z. J. at tagal ng paggamit nito. Palaging basahin ang package inserts ng gamot upang matiyak na ang mga medisinang gagamitin ay napatunayang ligtas. Pamamaraan A. Ipalaro ang Laro: Bring Me Ipakita sa mga mag-aaral ang iba’t ibang kaisipang may kaugnay sa mga gamot na ating iniinom. Dapat ding basahing mabuti ng pasyente ang mga label ng mga gamot at product information ng mga ito na nagsaad kung paano ito gamitin o inumin. (2009) The Health Curriculum in Philippine Basic Education. Mag-unahang 179 . Pagtigil sa pag-inom ng gamot nang mas maaga.files. precaution at warning ng gamot. Pag-usapan Natin: a. drug-food interaction o drug-disease interaction. Kahit pa maiklian o matagalan ay panggagamot. o pag-inom ng mas madalang o ang pag-inom sa takdang oras.com/2011/02/ Galvez Tan. Maling paggamit o pag-inom ng gamot katulad ng: • • • • Pag-inom ng di sapat na gamot sa nakareseta. paano imomonitor ang epekto ng gamot. 2. alamin ang posibleng interaction.o medical therapy upang maiwasan ang drug interaction.Manila. Retrieved from http://eskwelanaga. mga epekto at posibleng side effects nito. kahit mawala man ang mga sintomas Sobrang pag-inom ng gamot kaysa sa nakatakdang dami.. Dapat din tiyakin ng lahat ng mga drug outlet na ang ibebenta nilang mga gamot at food supplements ay rehistrado sa FDA.wordpress.

• • • • • • • Batayan ng oras ng pag inom (relo) Sukatan ng gamot na iinumin (kutsara/measuring cup) Lugar kung saan bumibili ng gamot (larawan ng botika) Taong awtorisadong mag reseta ng gamot( doktor) Dito nakasulat ang tagubilin sa pag-inom ng gamot (reseta) Gamit sa pagkuha ng temperatura ng katawan (Thermometer) Bigat ng Katawan (timbangan) Ano-ano ang mga bagay na ating naidikit sa pisara? Bakit kaya mahalagang bigyang pansin ang mga ito para sa ating pag-inom ng gamot? b.DEPED COPY pumunta ang limang bata sa harap at hanapin sa kahon ang larawan o bagay na naikakabit dito sa LM. Ipagawa sa mga bata ang gawain Alin Kaya? sa LM. Pagkatapos ng hapunan nagsimula siyang bumahing at may baradong ilong si Luis. Nag-iisa siya sa bahay at kailangang uminom siya ng gamot para 180 . Pag-aralan Natin: a. sipon. Kinaumagahan. Itanong: Alam ba ninyo ang maaaring mangyari kapag di natin sinunod ang mga tagubilin ng doktor sa tamang sukat at dami ng iniinom na gamot? b. nagising siyang may sinat. Ipag awa sa mga bata ang gawain sa Dapat Magbasa Muna Saan Nagkamali si Luis Masama ang pakiramdam Luis nang dumating galing paaralan. at ubo na. B.

Talakayin ang talata gamit ang mga sumusunod na tanong 1. Nagpasya si Nanay Daria na dalhin si Luis sa pinakamalapit na pagamutan. Ano nangyari sa kaniya? 4. Ipabasa ang Mga Dapat Tandaan sa Pag-inom ng Gamot. Ano ang mali sa ginawa ni Luis? 5. c. Pag-aralan ang kanilang mensahe. 2. Naglitawan din ang maliliit na pantal sa katawan na may kasamang pangangati. Nang dumating ang kaniyang Nanay nabahala ang ina sa kalagayan ng kaniyang anak. Tinanong niya si Luis kung anong gamot ang kanyang ininom. Agad niyang ininom ang gamot na hindi binabasa ang label. Suriin ang mga larawan at ipasagot ang mga tanong. Ano sa palagay ninyo ang dapat niyang ginawa? d. Binigyan karamdaman. Pinayuhan ng doktor ang mag-ina na siguraduhing di pa lipas DEPED COPY ng doktor si Luis ng tamang gamot at dosis ng pag-inom para sa kanyang ang gamot na iniinom. Ano ang naging sakit ni Luis? 2.gumaling ang karamdaman. 181 . Para saan ang ininom niyang gamot? 3. at laging nasa patnubay ng nakatatanda. mawala ang sipon ay lalo pa itong lumala. Kinuha niya ang gamot sa lagayan. Pagsikapan Natin 1. Ipasagot ang Paano Kaya? sa LM. Pagkalipas ang isang oras. Nagulat siya nang makita niya na ang gamot na ininom ni Luis ay lipas na ng apat na buwan. Isulat sa patlang sa ibaba ang mensaheng gustong ipahatid ng mga larawan. e. Ipagawa ang Saan Ako Nagkamali? Pagmasdan ang mga larawan. sa halip na bumaba ang lagnat. C.

Maghanap ng kapareha ang mga mag-aaral. Pagsasadula sa isang kalagayan na nagpapakita ng maling paggamit ng gamot at ipakita ang tamang paggamit nito. reseta o pamphlet ng gamot sa iyong gawain.D. Unang grupo : Paggamot sa sarili (self medication) Ikalawang grupo : Paggamit ng labis sa sukat (overdose) na kailangan na gamot Ikatlong grupo : Pag-inom ng iba’t ibang klase ng gamot sa parehong sakit. Gumamit ng mga patapong karton. dapat basahin at sundin ang mga tuntunin na nakatatak sa etiketa pagkabili ng produkto. 2. Mapanganib isipin na 182 . Pagyamanin Natin 1. E. Nailalarawan ang mga maling paggamit at pag-abuso sa gamot • Pagsandig (dependency) • Adiksiyon (addiction) Karagdagang Kaalaman para sa Guro: Kapag bumibili ng gamot na botika. Ipagawa ang Kaya Natin . Ipagawa ang Gawaing Ikaw at Ako Sundin Natin ‘to F. etiketa. Pagnilayan Natin 1. Upang Sakit Hindi DEPED COPY Danasin Bilang Araw: 1 Batayang Kasanayan a. Aralin 4: Gamot Huwag Abusuhin. Takdang-aralin Gumawa ng isang babala tungkol sa maling pag-inom ng gamot o pagabuso sa gamot.

Ipakita ang larawan sa mga bata at itanong ang mga sumusunod: 183 . Dapat maging maingat kapag pinapainom ng mga gamot na OTC ang matatanda o mga bata. gamit o pag inom ng gamot. di-natunawan. Huwag pahabain ang araw ng pag-inom ng gamot upang maiwasan ang pagsandig (dependency) dito. Mahalagang tandaan na ang mga gamot na over-the-counter (OTC) ay pumipigil lamang ng sintomas. Tingnan din ang mga sangkap kung mainam ang mga ito sa paggamot ng isang partikular na sakit. ubo. mahirap malaman kung ang sintomas ay malumanay o malubhang sakit. 3. Mabuting malaman ang expiration date ng isang gamot upang di mabawasan ang bisa nito at maging sanhi ng matagal na paggaling ng sakit. at iba pa. Hindi ginagamot ng mga ito ang sakit. Ipagawa ang Sumunod. diarrhea. Para Iwas Sakuna. Ang ibang analgesic ay maaaring maging sanhi ng ibang allergy.pare-pareho palagi ang dami ng kinakailangang inumin. Ang ibang tao ay nakakaranas ng mga masamang epekto mula sa gamot na OTC kahit ginagamit nila ito nang tama. Magbigay ng halimbawa na inyong naranasan tungkol maling pag paggamit ng gamot. Ang dami ng pagpapainom ay mahalaga sa parehong pagkakataon. Pamamaraan A. lagnat. Inumin ang gamot ayon sa tamang dami at haba ng panahon. Ito ang dahilan kung bakit ginagamit ito upang gamutin ang mga magaang na sakit. tulad ng sakit ng ulo. sipon. sakit sa kalamnan. Sa mga bata. Balik-aralan ang mga napag-aralan natin tungkol sa paraan sa maling DEPED COPY 2. Magmasid. Pag-usapan Natin 1.

Si Gabby ay dumaranas ng kondisyong pangkalusugan na tinatawag natin na drug dependency. Niresetahan siya ng kanyang doktor ng gamot na pampatulog. itinuturing na itong paggamit ng droga. Minsang wala siyang nabiling gamot sa botika at wala siyang nainom. 1. Kung umiinom tayo ng gamot upang pagalingin ang sakit ng ulo. Hindi makatulog kung hindi siya makainom ng gamot. Bakit pumunta si Gabby sa doktor? Anong gamot ang nireseta sakaniya? 2.Bakit ‘di Makatulog? : Ang Mga Gabi ni Gabby Ilang gabi na ang nagdaan na di makatulog si Gabby. Lumala ang kanyang karamdaman. Gawain. Ipagawa ang Gawain na Bawal Ang Sobra sa LM. Dahil sa ganitong kalagayan. sipon.a. Pag-aralan Natin 1. di siya nakatulog sa magdamag. at iba pang mga karaniwang sakit. lagnat. Ano ang kaniyang ginawa upang siya ay makatulog? 4. kumukonsulta siya sa doktor. Ano ang nangyayari kay Gabby kapag hindi siya umiinom ng gamot? 3. 184 . Ipasagot ang gawain sa Bakit ‘Di Makatulog?: Ang Mga Gabi ni Gabby 3. Naging bahagi na ng sistema ng kaniyang katawan ang gamot na pampatulog at napataas na ang dami ng iniinom. Paano nila ginagamit ang mga gamot? B. Anong karamdaman ang dinaranas ni Gabby? Paggamit ng droga – katamtamang paggamit ng mga droga upang baguhin ang kalagayan ng isang tao. Ipaliwanag kung paano ginagamit ang droga. Itanong: Alam ba ninyo na ang sobra o labis na pag-inom ng gamot ay nakapagdudulot ng ibang kondisyon o pagbabago sa utak? Gusto ba ninyong malaman kung ano-ano ang mga ito? 2. Natapos na ang takdang araw sa pag-inom ng gamot ngunit gabi gabi na niyang iniinom ito na lingid sa kaalaman ng doktor . 4. Ano-ano ang ginagawa ng mga bata? Mabuti ba ito? b.

ubo. (http://eskwelanaga..com/2011/02/nakalululong-na-droga-unangbahagi.pdf) Gawain: Bawal ang Sobra Si Kap Sirup ba ang Kasagutan? Usapan: Adi: Ubo... hay ang hirap naman ang ubong ito..wordpress..Pag-aabuso ng droga COPY DEPED – proseso ng paggamit ng anumang droga sa mga layuning liban sa mga isinaad na normal na pinaggagamitan nito o sa pamamaraan o daming labag sa itinatakda para dito...files...ubo. Talag DEPED 185 .

. Magaling na si Adi sa kanyang ubo. Kailangan na kitang iwanan. Ang lunas sa ubo mong nagpapahirap. Kailangan kita Kap Sirup. Sirup: Adi. Pagsikapan Natin a. brrrrr. Ibigay ang script sa kuwento ni Kap Syrup at ni Adi.Narito ang isang bata.Sirupppppppp.COPY Kap. Ano ang gamot para sa sakit niya? 4.) Brrrrrrrr. Tanong: 1. Bigyan ang mga bata ng tatlong minuto para magpalabas. magaling ka na.. Di ako makagalaw nang normal kapag wala ka. d. bigyan ng kalinga.. Kapag wala ka nang ubo ay dapat di mo na ako iniinom. (Pagkalipas ng 10 araw. na aking dapat ang pinahihirapan ako. Adi: (Nanginginig ito.. Kap. Anong kalagayang pangkalusugan ang dinaranas ni Adi? C. Di na kita natutulungan. Sirup: Aba.nasaan ka na? Kailangan kita.) Adi: Kap.. Ano ang ginawa ni Adi kahit magaling na siya? 5. c.aba.. Sirup. Gusto mo bang gamutin kita? Adi: Ha! Sino ka? Ikaw ba ang tutulong sa aking karamdaman? Kap... Sirup: Iba na ang nangyayari sa katawan mo Adi. Hindi ako mapalagay kapag wala ka! Kap. Ano ang sakit ni Adi? 3. 186 . Bakit patuloy na hinahanap ni Adi si Kap Sirup? 6. Sirup: Ako nga! Ako si Kap. Pangkatin ang mga bata sa apat. Hoy bata! Ako ang iyong kailangan. Nalululong ka na sa akin. Bigyan ng tatlong minuto ang mga bata para mag-usap at magsanaykung sino ang gaganap sa dalawang tauhan mula sa kanilang grupo. b. Sino-sino ang nag-uusap sa ating tekstong nabasa? 2.... Hindi mo na ako kailangan.aba.

Kapag may isang miyembrong nakaupo. Laro: Sino Ako? DEPED COPY 1. Ang isang grupo ay pangalanang Grupo Lulong at ang isa ay Grupo Pagsandig. Pagyamanin NatinGawain A. ipabubuo sa mga bata ang isang kongklusyon kung paano natin inaabuso o di ginagamit nang tama ang mga gamot. hudyat ito ng pagtayo ng lahat ng miyembro. 2. 187 . Ipasagot ang Kaya Natin! Sa LM. Ang pag-inom ng gamot ay________________________________________ _____________________________________________________________ _ _____________________________________________________________ _ E. Pagkatapos bigkasin ng guro ang “Sino Ako”.D. Panuto: Gamit ang larawan. Pagnilayan Natin Ipagawa ang Poster Pangkalusugan sa LM. Ang grupong may pinakamaraming tamang sagot ay tatanghaling panalo. • • Pangkatin ang klase sa dalawa. Takdang-aralin Gumuhit ng isang poster-slogan na naglalarawan ng di-wasto o pagabuso sa mga gamot. (Paano mo alagaan ang sarili upang iwasan ang pag-aabuso o maling paggamit ng gamot?) F. walang iskor ang maibibigay sa grupo. Pangkatin ang mga bata at ipapagawa ang poster. Lahat ng miyembro ng grupo ay tatayo at itataas ang plakard kung ang kaisipan ay tumutukoy sa kanilang grupo. Ipagawa ang Sino Ako? sa LM. Babasa ang guro ng kaisipang naglalarawan kung paano inaabuso ang mga gamot.

Aralin 5: Laging Ligtas: Pag-iwas sa Panganib ng Pag-abuso at Maling Paggamit ng Gamot! Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan a. Pisikal na Panganib kagaya ng pagkabingi dahil sa maling paggamit. Ito rin ay nakapagpapahina ng immune system laban sa sakit sapagkat sinisira nito ang mga kapaki-pakinabang o kaibigang bacteria na nagbabantay at lumalaban sa mga kaaway na bacteria na sumisira sa intestines o lamangloob ng tao. Taluhiyang Reaksiyon (Allergic Reactions) . Pananakit ng tiyan c. o dila . Pagtatae b.Pamamaga ng labi. 188 . Pangangapos sa paghinga o mahirap na paghinga f.Pagkakaroon ng butlig-butlig sa balat Ang pag-inom ng antibiotic sa mahabang panahon ay nagiging dahilan ng pagkakaroon ng sakit na kanser at diabetes. Pagsusuka d. Mga Epekto ng Sobrang Paggamit ng Gamot a. Pagbaba ng puwersa ng dugo e. Naiisa-isa ang maaaring maging panganib sa maling paggamit ng gamot DEPED COPY b. mukha. Nailalahad ang kahalagahan ng pagpapatingin sa doktor Karagdagang Kaalaman para sa Guro Ang mga maaaring panganib sa maling paggamit ng gamot ay ang mga sumusunod: 1.

Retrieved from http://www.Philippines.Ang iba pang gamot na inaabuso ng kabataan ay ang mga sumusunod: a.com 189 . 2. (2011) Comprehensive School Health Education 7th ed. Ang sobrang paggamit ng sangkap sa ubo at sipon na guaifenesin ang dahilan ng pagkakaiba ng pagbabago ng paningin o pagkilala sa kulay at tunog.Z. J. pagsususuka at paglabo ng paningin. Ang epekto ng sobrang dami na pag-inom nito ay nakapagdudulot ng pagkahilo.medicinenet.. Effects of Antibiotics Over an Extended Period. Sikolohikal na Panganib (Psychological Harm) Ang sobrang pag-inom ng antibiotic ay nagiging dahilan ng pagkapinsala ng kapaki-pakinabang o kaibigang bacteria sa lamang-loob ng tao ay nakapagdudulot ng pabigla-biglang pag-atake ng sakit sa pag-iisip. Ito din ang dahilan ng pagkakaroon ng guni-guni hanggang anim na oras. Stepens. Meeks L. E. pagdurugo ng tiyan. b. et al. at pagkakaroon ng iba’t ibang sakit sa puso. Nagpapaginhawa sa Kirot o Hapdi (Pain Relievers) Ang sobrang paggamit ng mga gamot na ito ang nagiging sanhi ng sakit sa bato. maiwasan ang pang-aabuso o maling paggamit ng gamot. Guaifenesin – Ito ang aktibong sangkap ng mga gamot sa ubo at sipon. MD (2011). Iwasan natin ang DEPED COPY Napakahalaga ang pagpapakonsulta o pagpapatingin sa doktor upang paggamit ng reseta ng kapitbahay o kamag-anak para makabili ng gamot sa parmasya. Sanggunian: Galvez Tan. (2009) The Health Curriculum in Philippine Basic Education.

parehong pinapatay ng antibiotic ang masasama at mabubuting bacteria. Pag-usapan Natin Ang guro ay magpapakita ng isang graphic organizer sa LM.Kagamitan: plaskard. Nakakita na ba kayo ng kapsula? b. Ang mga sanggol na binibigyan ng antibiotic ay 190 . HALIMBAWA NG GAMOT SANHI DEP C BUNGA 2. Maraming namamatay taon-taon dahil gumagamit sila ng antibiotic na hindi nila kailangan. Hindi lahat ng bacteria sa katawan ay nakapipinsala. Itanong ang mga sumusunod: a. LM Pamamaraan A. Ipaliwanag ang antibiotic ED OPY May hangganan ang paggamit sa lahat ng gamot lalo na sa mga antibiotic dahil sa mga sumusunod:  Pagkalason at reaksiyon. Maaaring makalason o maging sanhi ito ng allergy. nakapipinsala rin sa katawan ang antibiotic. tsart. Ano kayang mga posibleng mangyayari sa atin kapag uminom tayo ng gamot kahit hindi kailangan o masobrahan sa paggamit? Itala natin ang sanhi at bunga ng maling paggamit ng gamot. 1. Kadalasan. Bukod sa pinapatay ang bacteria.  Pagkasira ng balanse ng katawan. Ang iba ay kailangan ng katawan upang normal na tumakbo ito.

ng kahalagahan ng pagpapakonsulta sa doktor bago uminom ng gamot. Pagsikapan Natin 1.wikipilipinas.php/Kahalagahan_ng_Limitadong_Paggamit_ ng_Antibayotiko) B. Punan ang mga kahon sa LM. Ano ang dahilan at isinugod si Karen sa ospital? b. Ipagawa ang Ating Gawin. Ipasara ang modyul at itanong: a. Ano ang nangyari kay Karen pagkatapos uminom ng sobrang dami ng gamot? c. Ipagawa ang Mahalaga si Dok. at iba pa. Bakit kailangan ang reseta ng doktor bago uminom ng gamot? d. Pag-aralan Natin 1. pagtatakda ng piling mag-aaral.  Hindi na tatablan pag tumagal. ang pinakamahalagang dahilan kung bakit dapat magkaroon ng limitasyon sa paggamit ng antibiotic ay ito pagkabawas ng bisa nito. 191 .) 2. Paano nakaaapekto sa kalusugan ang maling paggamit ng gamot? C. Sa katagalan. pagtatakda ng mga grupo para sa pagpapalitang pagbasa. epekto ng maling paggamit ng gamot sa LM. Pangkatin sa apat o lima ang klase.nagkakaroon kung minsan ng impeksiyon sa bibig sanhi ng fungus (agihap) o sa balat (moniliasis). Ipabasa ang Dapat Tama Lang komik istrip sa LM sa mga magaaral. (http://health. Punan ang tsart ng mga DEPED COPY 2. Nangyayari ito dahil pinapatay ng antibiotic o ang mga bacteria na pumipigil sa fungus. (Maaaring sa paraang tahimik na pagbabasa.org/index.

Pagyamanin Natin 1. Ipagawa ang gawain sa Kaya Natin sa LM. 6. 5. Punan ang Flower Organizer sa LM. Alamin ang naging resulta ng hindi pagpatingin sa doktor bago uminom ng gamot. Gamitin ang gamot na may gabay ng responsableng nakatatanda. Wastong Preskripsiyon ang Kailangan Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan a. Aralin 6: Sa Oras ng Karamdaman. 2. Isulat sa iyong Health notebook ang kinalabasan ng iyong panayam.D. 2. Basahin at suriing mabuti ang nakasulat sa pakete ng gamot (medicine label). Tama 2. 3. Tingnan at suriin kung kailan mawawalan ng bisa ang gamot (expiration date). Kumunsulta sa doktor bago uminom ng gamot. Nailalahad ang tamang paraan ng paggamit ng gamot b. Mali 3. Pagnilayan Natin Ipasagot ang gawain sa Tandaan Mo sa LM.Tama 5. Sundin ang mga panutong nakasaad sa preskripsiyong pangmediko o medical prescription. Tanungin kung naranasan nilang uminom ng gamot ng hindi kumunsulta sa doktor. 192 . Naisasagawa ang mga tamang paraan ng paggamit ng gamot Karagdagang Kaalaman para sa Guro Mga Tamang Paraan sa Paggamit ng Gamot 1. Takdang-aralin/Kasunduan Kapanayamin ang iyong kapamilya o kapitbahay. 4. F. Isaalang-alang ang tamang pag-iimbakan o pagtataguan ng gamot. Mali E.Mali 4. Mga Sagot: 1.

Ben. likido. at tabletang gamot Pamamaraan: A.Z. aktuwal na likido. Bakit kailangang bumili ng gamot sa mapagkakatiwalaang botika? 193 . Bakit kailangan nating kumonsulta sa doktor bago uminom nggamot? 3.everybody. (2011).DEPED COPY 7. Sanggunian: Galvez Tan.nz Kagamitan: aktuwal na preskripsiyon ng doktor. Manila: UNACOM Meeks L. Bakit kailangan ng preskripsiyon ng doktor bago uminom ng gamot? 2. Medicines correct use.co. Dapat nating sundin ang mga tamang paraan ng paggamit ng gamot upang maiwasan ang ibat ibang problemang pangkalusugan. Ano-ano ang mababasa ninyong nakasulat sa pakete ng gamot o medicine label? Pag-aralan Natin Ipabasa ang Mahalaga Ang Mga ‘To tanong tungkol sa diyalogo sa LM. (2011) Comprehensive School Health Education 7th Edition. (2009) The Health Curriculum in Philippine Basic Education. J. Pag-usapan Natin Magpakita sa mag-aaral ng aktuwal na preskripsiyon mula sa lisensiyadong doktor. Ano-ano ang ibinahagi nina Rona. Retrieved from http://www. at tabletang gamot. Bumili ng gamot sa mapagkakatiwalaang botika. Belen at Roy sa kanilang kaklase at guro? 2. at ipasagot ang mga Itanong: 1. Tanong: 1. B.

Lagyan ng tsek ang inyong sagot sa LM. Pagyamanin Natin E. Pagsikapan Natin 1. Ipagawa ang Ating Sagutin sagutin ang tseklis. 1. sumulat sa iyong an ng paggamit ng gamot sa LM. Ipagawa ang gawain sa Dapat Gawin. 2. F. Maaaring gumamit ng pananaliksik sa internet. Punan ang tsart ng mga tamang paraan ng paggamit ng gamot sa LM. Castro sa mga ibinahagi ng kaniyang mgamag-aaral? Bakit? C. kaibigan upang ipaalam o ipaalala sa kaniya ang tamang para DEPED COPY 2. Isulat sa inyong kuwaderno ang mga nakalap na impormasyon. Aralin 7: Paliwanag Mo. Ipagawa ang gawain sa D. at aklat. Mahal Kita Kaibigan. Kailangan Ko! Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan 194 . pahayagan. Bumuo ng lima o anim na pangkat.4. Pagnilayan Natin Ipagawa ang Ating Alamin “House Organizer” sa LM. Nasiyahan ba si Gng. Takdang-aralin Magsaliksik ng iba pang paraan ng wastong paggamit ng gamot. Ipagawa ang gawain sa Kaya Natin! Ipapili sa kahon ang angkop na salitang bubuo sa diwa ng mga sumusunod na pangungusap sa LM.

Saan dapat imbakin o itago ang gamot? Ang pakete o label ng gamot ay nagsasaad din kung dapat kumain bago inumin ang gamot o inumin ang gamot na walang lamanang tiyan. Gaano kadalas iinumin ang gamot? c. Paano inumin ito? e. at iba pang paraan upang makasiguro na tama ang paggamit ng gamot b. Kumonsulta sa doktor bago uminom ng gamot. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagbabasa ng impormasyon. Gaano karami ang iinumin? b.a. Ang pakete ng gamot o medicine label ay nagsasaad ng mga sumusunod: a. Sa pag-inom ng gamot ng mga bata. kailangan pa rin ang gabay ng mga magulang o nakatatanda upang makasiguro na tama ang dami ng gamot na Basahin at suriing mabuti ang nakasulat sa pakete ng gamot DEPED COPY (medicine kanilang iniinom at upang mainom ang gamot sa tamang oras. label). Sundin ang mga nakasaad na panuto upang tamang dami ng gamot ang mainom. Kinakailangang basahin at suriing mabuti ang nakasulat sa pakete ng gamot o medicine label bago gamitin ito. Gaano katagal gamitin ang gamot? d. 195 . Nasusunod ang mga tamang paraan ng paggamit ng gamot Karagdagang Kaalaman para sa Guro Mga Tamang Paraan sa Paggamit ng Gamot Gamitin ang gamot na may gabay ng nakatatanda. mga nakasulat sa pakete ng gamot (medicine label).

Napakahalagang sundin ang preskripsiyon ng doktor upang gumaling ang karamdaman ng bawat tao. DEPED COPY Suriing maigi ang nakasulat sa pakete ng gamot o medicine label. Nababawasan ang bias ng gamot na lipas na o expired na.Z. Sundin ang mga panutong nakasaad sa preskripsiyong pangmediko o medical prescription. Para sa mabilis na paggaling ng karamdaman huwag tumigil sa pag-inom ng niresetang gamot hangga’t hindi sinasabi ng doktor. tanungin ang doktor kung ano ang dapat gawin. Tanungin ang lahat ng gusting malaman tungkol sa gamot na nireseta sa iyo ng doktor bago lumabas ng klinika. Publisher Meeks L. Sundin ang nakasaad kung ilang beses sa isang araw iinumin ang gamot at ang tamang dami nito.Philippines. Kapag may hindi nainom sa takdang oras. 196 . Dapat inumin ang gamot sa itinakdang oras. Sanggunian: Galvez Tan. (2009) The Health Curriculum in Philippine Basic Education. Karaniwang nakikita ang expiration date pagkatapos ng manufacturing date ng isang gamot. Ito ang nagiging dahilan ng mataagal na paggaling mula sa karamdaman at minsan nagiging sanhi din ng pagkakaroon ng ibang sakit. Siyasatin ang expiration date nito.Iwasang uminom ng gamot na walang konsultasyon mula sa lisensiyadong doktor. J. (2011) Comprehensive School Health Education 7th Edition.

Pangkatin ang klase sa lima o anim na pangkat. Guide to Proper Medication Use and Storage .(2011). Pagsikapan Natin Ipagawa Pag-usapan Natin sa LM. Retrieved from http://www. Alin sa mga larawan ang gusto mong tularan? Bakit B. Pag-usapan Natin Pagpapakita ng mga larawan. Bakit hindi naalis ang pananakit ng tiyan ni Omar sa unang ininom niyang gamot? 2. Ipabasa Bakit Nangyari unawain ang balita sa pahayagan at ipasagot ang mga tanong tungkol dito sa LM. D. Pag-aralan Natin 1. ano ang dapat mong gawin bago uminom ng gamot? DEPED COPY 4. Tingnan sa LM. Itala ang mga ito sa balangkas. aktuwal na likido at tabletang gamot Pamamaraan: A. Ano ang payo ng Kagawaran ng Kalusugan upang maiwasan ang nangyari kay Omar? 3. Ano ang epekto ng paginom ng expired na gamot? C. Pagyamanin Natin 197 .com Kagamitan: aktuwal na preskripsiyon ng doktor. Kung ikaw si Omar. Pag-uusapan ng pangkat ang kahalagahan ng ibang paraan ng paggamit ng gamot. Itanong: 1.maximhome.

Naipaliliwanag ang kahalagahan sa pagsunod sa wastong paraan ng paggamit ng gamot b. Ipagawa ang Kaya Natin. Pangkatin ang mga bata sa tatlong 2. Ipagawa ang pangkat. imbakin o itago ang gamot sa lugar na hindi maaabot ng mga DEPED 198 . Aralin 8: Wala Nang Bisa ‘Yan! Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan a. Nasusunod ang mga tamang paraan ng paggamit ng gamot Karagdagang Kaalaman para sa Guro Mga Tamang Paraan sa Paggamit ng Gamot Tingnan at suriin kung kailan mawawalan ng bisa ang gamot (expiration date) Mahalagang tingnan ang nakasulat sa pakete o medicine label kung kailan mawawalan ng bisa ang gamot (expiration date) upang maiwasan ang problemang pangkalusugan na maaring mangyari.1. Ipapuno ang patlang upang makabuo ng makabuluhang pangungusap sa LM. Ipapuno ang patlang upang makabuo ng pangungusap sa LM. Isaalang-alang ang tamang pag-iimbakan o pagtataguan ng gamot. Ating Alamin. E. Takdang-aralin Gumawa ng poster tungkol sa kahalagahan ng tamang paggamit ng gamot. ng maling gamot. F. Pagnilayan Natin Ipasagot ang Sundin Si Dok.

Ipagawa ang Kalusugan Iingatan. sa sasakyan.COPY Upang maiwasan ang hindi inaasahang pagkalason dahil sa pag-inom bata. (2011). Tanong: Saan ka bumibili ng gamot? Ano ang isinasaalang-alang sa pagpili ng pagbibilhan ng gamot? Bakit? B. iwasang bumili ng gamot sa palengke o tindahan. 199 .Manila: UNACOM Meeks L. Pag-usapan Natin Tumawag ng mga bata upang sagutin ang sumusunod na tanong sa LM. o sa palikuran. (2011) Comprehensive School Health Education 7 th Edition. cartolina. (2009) The Health Curriculum in Philippine Basic Education. Ang ibang gamot naman ay kailangang imbakin sa lugar na may mataas na temperatura. Sanggunian: Galvez Tan. Kailangang bumili sa mapagkakatiwalaang botika upang mabigyan ng tamang gamot ayon sa preskripsiyon ng doktor . Guide to Proper Medication Use and Storage. Bumili ng gamot sa mapagkakatiwalaang botika. Retrieved from http://www. tsart. Mahalagang imbakin o itago ang mga gamot sa tamang lugar at temperatura upang hindi mawala ang bisa ng gamot. Ipabasa ang tula at ipasagot ang mga tanong sa LM.com Kagamitan: aktuwal na lagayan ng gamot. LM Pamamaraan A. J. Huwag kalimutang isulat ang pangalan ng gamot.Z. Pag-aralan Natin 1. Ang ibang gamot ay kailangang imbakin sa refrigerator ngunit huwag ilagay sa freezer.maximhome. Iwasang imbakin o itago ang gamot sa tabi ng bintana. Iwasang ihalo ang gamot sa mga pamatay insekto at panlinis sa bahay. Upang maiwasang makabili ng mga palsipikadong gamot o peke.

Takdang-aralin Lumikha ng isang awitin na nagpapahayag ng kahalagahan ng tamang paggamit ng gamot. Ipagawa ang Gawain sa LM. Maramihang Pagpili 200 . Pagnilayan Ipagawa ang “Medicine Organizer” sa LM.” E. Panghuling Pagtataya I. Ipasagot ang mga tanong sa LM. Pagsikapan Natin 3. Pagyamanin Natin Ipagawa ang gawain sa Kaya Natin. Bakit kailangan nating suriin ang araw ng pagkawalang-bisa ng gamot o expiration date? c. F. Itanong: a. Pangkatin ang mga bata sa lima.2. D. Ipaliliwanag ng mga bata ang kasabihang: “Kalusugan ay makakamtan sa pagsunod sa paggamit ng gamot sa tamang paraan. Ipagawa ang gawain sa Pabili Po! Pangkatin sa lima o anim ang buong klase. Magpasulat ng patalastas sa ½ cartolina tungkol sa tamang bilihan ng mga gamot sa LM. Bakit kailangan nating bumili sa botikang mapagkakatiwalaan? DEPED COPY C. Paano natin mapapangalagaan ang ating kalusugan? b. Ipasagot ang gawain sa Tama Ba Ako.

Pangalan ng gamot D. DEPED COPY D. Doktor C. C. D. C. Ano ang gagawin mo kapag expired na ang gamot? A. 1. Tanggalin ang mga nakasulat sa pakete ng gamot. Nars 4. Ibenta sa kaibigan. Ano ang dapat mong ipakita sa parmasya upang makabili ng gamot? A. Sakit sa katawan B. Ibuhos sa inidoro. Isulat ang sagot sa iyong papel. Itapon lahat ng mga gamot sa basurahan. Midwife D. 3. B. Paano natin maiiwasan ang maling pag-inom ng inaakalang gamot? A. Kanino ka dapat magpakonsulta kapag ikaw ay may sakit? A. Nanay B. Hayaang nakakalat ang mga gamot sa sala. Itapon sa labas ng bintana. D. Ilagay sa kahon. Ihiwalay ang mga gamot sa mga kemikal na panlinis ng bahay o gamit. Listahan ng Nanay C. C. Preskripsiyon ng doktor 5. 2. B. A.Panuto: Piliin ang letra ng tamang sagot. B. Saan ka dapat bumili ng gamot? parmasya palengke restaurant sari-sari store 201 .

kapitbahay II. atihestamine D. Kanino dapat magpakonsulta kapag ikaw ay may karamdaman? manggagamot nars albularyo kapitbahay 9. Saan dapat bumili kung ang kailangan mo ay Antibiotic? A. paglilinis ng sugat C. A. B. pagkakaroon ng allergy D. Para saan ginagamit ang mga gamot na Antihestamine? Tuyong ubo Sakit sa ngipin Sakit sa kalamnan DEPED COPY D. analgesic B. antibiotic C. A. Kung Tama isulat ang salita TAMA at kung mali isulat ang salitang MALI bago ang bilang. botika C. penicillin 8. Alin sa mga sumusunod ang hindi karaniwang nararanasan ng mga bata? A.6. Ano ang ipinaiinom sa atin kung masakit ang iyong ulo? A. C. ubo at sipon B. D. pangangati ng kutis B. 202 . Tama o Mali Panuto: Tukuyin kung Tama o Mali ang pangungusap. palengke D. lagnat at pananakit ng kalamnan 7. tindahan 10. B. C.

Iniinom ang analgesic kapag sumasakit ang ulo. __________8. Binibigay sa kapitbahay ang natirang gamot. __________5. Binabasa nang mabuti ang direksyon at tamang sukat bago inumin ang gamot. __________4 Gumagamit ng kutsara sa pag-inom ng tabletang . __________9. __________10. __________14. Bumili ng gamot kahit walang reseta. Uminom ng gamot ng kaibigan mo kapag sumakit ang ulo. Ang sobra o labis napag-inom ng gamot ay nagkapagdudulot ng ibang kondisyon o pagbabago sa utak. __________7. Basahin at suriing mabuti ang nakasulat sa pakete ng gamot (medicine label). __________15. Bumilibili sa tindahan ng gamot para sa allergy ng walang reseta ng doktor.__________1. __________3. Maramihang Pagpili 203 . Ang mag-anak na Reyes ay sa mga ekspertong manggagamot lamang dapat nagpapakonsulta. __________6. __________12. Hindi na binasa ni Julia ang nakasulat sa pakete ng gamot at uminom siya ng mas marami sa itinakdang gamot upang mabilis ang paggaling. Uminom ng gamot na naiwan ng kapatid mo noong isang buwan. Ang tamang pag-inom ng gamot ay makakaiwas sa mas malalang karamdaman. __________11. Umiinom si Jose ng antibiotics kapag sumasakit ang ulo na hindi nagtanong responsableng nakakatanda. Susi sa Pagwawasto: I. Gumagamit ng tamang panukat sa pag-inom ng gamot para di masobrahan ang dosis (dosage). __________13. __________2. gamot.

TAMA 5. MALI 3. A 8. TAMA 2. A 9. MALI 11. TAMA 7. A II. A 6. MALI 14. MALI 4. D 5. MALI 8. MALI 6. A 4. D 10. D 3. TAMA 13. TAMA 9. D 7. TAMA HEALTH GRADE 4 PATNUBAY NG GURO YUNIT IV 204 .DEPED COPY 1.D 2. MALI 12. MALI 15. TAMA 10. Tama o Mali 1.

DEPED COPY 205 .

DEPED COPY 206 .

at kagipitan o mga hindi inaasahang pangyayari (emergency). Tama o Mali. at iba pang espesyal na okasyon Subukin Natin I. ATING PAG-INGATAN Pamantayang Pangnilalaman Pamantayang Pagganap Ang mga mag-aaral ay inaasahang maipamalas ang pagkaunawa tungkol sa mga kaligtasan at pangunang lunas sa oras ng kalamidad. ATING PAGHANDAAN. BATAYANG KASANAYAN a. pista. Natutukoy ang iba’t ibang uri ng kalamidad. d. 207 . at kagipitan o mga hindi inaasahang pangyayari (emergency). BUHAY AY MAHALAGA. 1. Nakapagpapakita ng mga angkop na tugon bago. at pagkatapos ng isang kalamidad. Natatangkilik ang paggamit ng alternatibong pamamaraan sa pagdiriwang ng iba’t ibang okasyon tulad ng Bagong Taon. 3. Nakinig si Fe sa radyo upang malaman kung walang pasok dahil sa bagyo. at oras ng kagipitan c. at kagipitan o mga hindi inaasahang pangyayari (emergency) b. Naisasalarawan ang maaaring idulot na kapahamakan na bunga ng mapanganib na gawi at kilos tulad ng paggamit ng paputok. Naisasalarawan ang angkop na batayang pangkaligtasan sa panahon o sitwasyon na maaaring magdulot ng kapahamakan sa buhay ng tao e. sakuna. sakuna. 5. Masayang naligo ang mga bata sa tubig-baha.Yunit IV SAKUNA AT KALAMIDAD. tuwing. 4. Hindi pinansin ni Mang Alfonso ang mga natumbang puno at sirang linya sa kanilang lugar. Ipinaskil ni Inay ang numero ng teleponong dapat tawagan sa oras ng sakuna. at pag-inom ng alak f. Isulat sa sagutang papel ang tsek (/) kung ang GAWAIN ay Tama at ekis ( X ) naman kung Mali. Naiuugnay ang paghahanda at angkop na tugon sa oras ng kagipitan sa pagsasalba at pagpapanatili ng buhay. sakuna. armas. Inilayo ni Dan sa kurtina ang kandilang may sindi. 2. sakuna. Ang mga mag-aaral ay inaasahang maisagawa ang mga wastong paraan sa batayang pangkaligtasan at pagbibigay ng pangunang lunas sa oras ng kalamidad.

______11.6. PAGASA D. MMDA C. DILG B. DOST D. Sumali si Erica sa earthquake drill ng paaralan. Anong ahensiya ang nag-aaral ng panahon at nagbibigay ng signal upang malaman ang lakas at bugso ng hangin dala ng bagyo? A. Lasing na nagmaneho ang tsuper. PHILVOCS _______14. 8. B. 10. II. 7. Gumamit si Michael ng kawayang kanyon noong BagongTaon. 1 2 3 4 _______1 3. Anong ahensiya ang nagtatakda kung gaano kalakas ang lindol ? A. C. DOH B. 9. nasa anong Signal Bilang ang bagyo? A. Nanonood ng pailaw sa plasa sina Helen at Julia tuwing pista. Gumamit malaking titik lamang. PAGASA ______12. Kapag ang bagyo ay may lakas at bugso ng hangin na umabot sa 61-100 kph. Pinagsama-sama ni Repot ang mga basura at itinapon lahat sa ilog. D. DILG C. Maramihang Pagpili Basahing mabuti ang mga tanong at piliin ang tamang sagot. Alin ang nagdadala ng malakas na buhos ng ulan at may bugso ng hangin? 208 .

Alin ang isinagawa sa paaralan o gusali upang maiwasan ang anumang sakuna kung may lindol? A. D. karton payong malaking bag malaking gallon ______19. Sina Mang Raul ay nakatira malapit sa Bulkang Mayon. C. Ano ang nararapat mong gawin? 209 . B. C. Ano dapat niyang gawin? A.Tsunami D. Mamasyal sa paligid Gumawa ng malaking bahay Makipag-usap sa kapitbahay Alamin ang ligtas na lugar para sa paglikas ______16.Storm Surge ______ 15. B. Baha B. Bagyo C. D. B. Lindol D. Ano ang maaaring gamitin upang mailigtas ang ating buhay sa pagbaha? A. D. Sunog ______17. Alin ang mapanganib na pagyanig ng lupa na maaaring dahilan ng pagbagsak ng malalaking gusali? A. Fun run Athletic meet Earthquake drill Nutrition program ______18. C.A. Lindol B. Bagyo C. May naaamoy kang tagas ng gasul sa bahay.

preschool kolehiyo mataas na paaralan mababang paaralan ______24. Biglang nawalan ng koryente sa bahay at nagsindi ka ng kandila. Saan mo dapat ilagay ito? A. maliit na lata B. awatin sila kunan ng litrato lumayo sa kanila tawagin ang kapitbahay ______21. malambot na upuan ______23. D. isawalang bahala lamang D. kabinet ng aklat C.1. Anong paunang lunas na dapat mong gagawin? A. Ano ang iyong gagawin? A.A. C. isara ang mga bintana C. D. sindihan ang kalan B. hugasan C. Aksidenteng naputukan ng labentador ang kamay ng iyong kalaro. anong antas ng mag-aaral ang otomatikong walang pasok sa paaralan? A. Anong ahensiya ng pamahalaan ang mabilis na tutugon upang matulungan iligtas ang mga biktima? a. pulis B. Ang bagyo ay nasa Signal No. buksan ang bintana at pinto ______20. Lumilindol sa sa inyong lugar. magtago D. Barangay 210 . C. malapit sa kurtina D. sumigaw ______22. balutin B. B. B. May nag-aaway na mga lasing na may mga armas o patalim.

C 18. A 23. NDRRMC D. 3. Tumalon sa bintana D. X 7. C 25. Tawagin ang Nanay B. C 17. Ano ang iyong gagawin? A. ̸ 5. B 13. / 10.C. D 16. / 8. Sumilong sa matatag na mesa Susi sa Pagwawasto I. / 9. Maramihang Pagpili 9. X 4.Nasa loob ka ng bahay at naabutan ka ng lindol. A 24. D 20. Tama o Mali 1. D 10. X 2. X II. D 19. D 211 . / 6. C 21. B 14 D 15. Sumigaw at umiyak C. B 22. Barangay Tanod ______25.

212 . Ang pagsunod sa mga alituntunin at batayang pangkaligtasan ay pagtitiyak sa pagpapanatili at pangangalaga sa ating buhay at ari-arian.DEPED COPY Ang mga kalamidad at sakuna tulad ng lindol. Upang maiwasan ang hindi mabuting epekto at bunga nito. tayo ay dapat maging handa sa lahat ng oras. Kinakailangang matutuhan natin ang iba’t ibang paraan ng angkop na pagtugon sa oras ng kagipitan. bagyo. at pagputok ng bulkan ay maaring magdulot ng malaking pinsala sa mga ari-arian at maging sa buhay ng tao.

Natutukoy ang iba’t-ibang uri ng kalamidad at sakuna na maaaring mangyari sa kanilang komunidad. landslide (pagguho ng lupa). lakas ng pagbuhos ng ulan. volcanic eruption (pagputok ng bulkan). at maging ang dami nito ay lubhang nakapamiminsala.Sa mga nakalipas na taon. at baha (pagtaas ng tubig). Ito ay kadalasang nabubuo sa karagatan katulad ng Dagat Pasipiko. Ang bugso ng hangin. maraming ari-arian at buhay na ang nasira at nawala dahil sa walang kahandaan sa sakuna at kalamidad. ng mga ari-arian at kapahamakan sa buhay ng tao. Madalas ang dulot nito ay ang pagtaas ng naiipong tubig (baha). BAGYO Ang Pilipinas ay nakararanas ng mahigit kumulang sa 22 bagyo sa loob ng isang taon. Nararapat na ito ay hindi na maulit pa sa pamamagitan ng pag-aaral ukol sa paghahanda sa mga inaasahan at di-inaasahang sakuna at kalamidad na makapagdudulot ng pinsala sa ating buhay at ari-arian. storm surge. Mayroon itong dalawang bahagi: ang eye wall at ang mata ng bagyo. Nauunawaan ang epekto ng iba’t ibang uri ng kalamidad sa ari-rian at buhay ng tao. Maaaring ang isang lugar ay madalas na daanan ng mga bagyong ito. at landslide o pagguho ng lupa. Karagdagang Kaalaman para sa Guro Ang kalamidad ay pangyayari na sanhi ng mga pagbabago sa kondisyon ng kalikasan at maaring magdulot ng pagkawasak o pagkawala bagyo (pabugso ng malakas na hangin). storm surge (daluyong ng dagat). Ilan sa mga ito ay lindol (paggalaw ng lupa). Aralin 1: Mga Uri ng Kalamidad sa Aking Komunidad Bilang ng araw: 2 Batayang Kasanayan a. Ang Philippine Atmospheric Geophysical Astromical Services Administration o 213 . b.

Pag-usapan Natin 214 .pdf LINDOL Ang lindol o pagyanig ng lupa ay maaaring dulot ng pagsabog ng bulkan (volcanic earthquake) o paggalaw ng tectonic plates sa ilalim ng lupa o earth’s crust. 4 : 186 pataas Sa pamamagitan ng pagsukat at pagtukoy sa bugso ng hangin ng isang bagyo. file:///C:/Users/Acer/Downloads/BEING%20PREPARED%20MODULE%20(1). maaaring malaman ang angkop na paghahanda ng mga tao sa isang lugar.pdf Pamamaraan A. file:///C:/Users/Acer/Downloads/Earthquake-Final. 1 : Signal No. Kung kaya’t mas makabubuting alamin ang panganib na dulot nito upang maiwasan ang anumang sakunang dulot nito. Signal Bugso hangin ng Signal No. Ang aktibong bulkan ay pumutok o sumabog sa huling 600 na taon. Ang hindi aktibong bulkan ay natutulog o walang anumang pagsabog o pagbuga ng usok sa loob ng mahabang panahon subalit hindi ito ngangangahulugang hindi na ito sasabog muli. 2 : 30-60 kph 61-100 kph Signal No. file:///C:/Users/Acer/Downloads/Typhoons%20in%20the%20Philippines %20(1). 3 : 101-185 kph Signal No.pdf PAGSABOG NG BULKAN May dalawang uri ang bulkan: aktibo at hindi aktibong bulkan.PAGASA ay nagbigay ng signal upang malaman ang lakas o bugso ng hangin na dulot ng bagyo.

Bakit ninyo naisip ang salitang ito? Ano ang maaaring maging epekto ng mga kalamidad na ito sa buhay? sa ari-arian? d.1. 3. Ibuod ang mahahalagang saloobin at impormasyon mula sa pagbabahagi ng bawat pangkat. 6. 4. Naranasan na ba ninyo ang ilan sa mga ito? Tumawag ng mag-aaral para sa pagbabahagi ng ilang karanasan. Paano maging ligtas sa panahon ng kalamidad? e. Ipaskil ang larawan sa pisara. f. Itanong sa klase ang mga sumusunod: a. Ano-ano ang mga uri ng kalamidad ayon sa inyong paglalahad? B. magtakda ng isang uri ng kalamidad o sakuna. 3. 1.bagyo. 4. Bigyan ng bilang ang bawat miyembro ng grupo. Gamitin ang gawain sa “Pag-aralan Natin” sa LM. 3. Bigyan ng oras ang bawat grupo na ibahagi ang gawain sa buong klase. Ano-ano ang inyong natutuhan batay sa paglalahad ng inyong kamag-aaral? (Itala ang sagot sa pisara.) b. Gamitin ang gawain sa “Pag-usapan Natin”sa LM. 2-lindol.pagputok ng bulkan 2. C. 2. Pangkatin ang mga mag-aaral at bumuo ng grupo sa na may apat hanggang limang miyembro. Pagsikapan Natin 215 . 5. Magkakatulad ba ang inyong naisip na salita/kaisipan? c. Bumuo ng tatlong pangkat. Pag-aralan Natin 1. Tawagin ang bilang ng pangkat na magbabahagi ng sagot sa klase.

Para sa susunod na pagkikita. Ipasagot sa mga mag-aaral ang Gawain A at B sa “Kaya Mo Mga Sagot: 1. Pagninilay Pangkalusugan (Reflection) Bigyan ng oras ang mga mag-aaral na isulat sa notebook ang kanilang sa loobin sa tanong na “Ano sa mga uri ng sakuna o kalamidad ang inyong pinakakinatatakutan? Bakit?” Ipasagot ang Gawain sa LM. Hikayatin ang bawat grupo na ibahagi ang gawain sa “Pagaralan Natin” sa pamamagitan ng mga sumusunod: • dula o role-play • skit • news report • awitin o sayaw • pagsasalarawan 2. Bagyo 2. Yan” sa LM. Ipasagot ang gawain sa “ Matuto Tayo”. tuwing at pagkatapos ng kalamidad o sakuna na naiulat sa klase ng bawat grupo. D. Sakuna at Kagipitan Bilang ng araw: 3 216 . Pagsaliksikin at pagbasahin ang mga mag-aaral tungkol sa mga dapat gawin bago. Pagputok ng Bulkan 3. 2. Pagyamanin Natin E.1. Lindol 5. Baha F. Landslide 4. G. Takdang-aralin 1. Aralin 2: Sa Panahon ng Kalamidad.

Batayang Kasanayan
a. Nakapagpapakita ng mga angkop at nararapat na tugon bago, tuwing
at pagkatapos ng anumang kalamidad o sakuna, at kagipitan
b. Nakapagbibigay ng mungkahi at paraan upang makaiwas sa hindi
mabuting dulot ng mga sakuna at kalamidad
c. Natutukoy ang mga mabuting maidudulot ng maagap at maagang paghahanda sa pagdating ng anumang kalamidad o sakuna, at kagipitan
Karagdagang Kaalaman para sa Guro

Ang sakuna dulot ng kalamidad ay maaring iwasan sa pamamagitan
ng pagiging laging handa. Ang mga sumusunod ay ilan lamang sa maaaring
gawin upang paghandaan ang dulot na epekto ng iba’t ibang uri ng
kalamidad.
BAGYO
Bago dumating ang bagyo:

Manood ng balita sa telebisyon o radyo ukol sa papalapit na bagyo.
Iayos at itabi sa ligtas na lugar ang mga importanteng bagay o
papeles.


Mag-imbak ng sapat na dami ng tubig o pagkain.
Siguraduhing kumpleto ang emergency supplies katulad na baterya
ng radyo, at first aid kit

Itsek ang bubong ng bahay at ang mga puno sa bakuran sa
posibleng pagbagsak dahil sa malakas na hangin.

Sa panahon ng bagyo:
Signal No.1

Makinig sa balita sa radyo o tv ukol sa bagyo.
Walang pasok ang pre-school sa paaralan.

217

Magdala ng payong, kapote, at bota kung lalabas.

Signal No. 2





Makinig sa balita sa radyo o tv ukol sa bagyo.
Walang pasok sa mababa at mataas na paaralan.
Manatili sa loob ng bahay kung kinakailangan.
Iwasang magbiyahe maging sa daan, dagat, o himpapawid.

Maging alerto at handa sa posibleng pagbaha.
Maghanda kung sakaling kinakailangang lumikas sa mataas at
mas ligtas na lugar.

Signal No. 3


Walang klase sa lahat ng antas ng paaralan maging sa opisina.
Manatili sa loob ng bahay o sa lugar na mas ligtas.
Kung nakatira sa mababang lugar, lumikas sa mas mataas at mas
ligtas na lugar.

Iwasan ang pagpunta malapit sa anumang uri ng anyong tubig.

Signal No. 4

Ipagpaliban ang anumang gawain at manatili sa loob ng bahay.
Lumikas sa mas mataas na lugar sa posibleng pagbaha o
landslide.




Patibayin ang mga bahagi ng bahay na maaaring maapektuhan.
Umantabay sa mga ulat sa mass media.
Putulin ang mga sanga na malapit sa bahay.
Siguraduhing walang nakaharang sa kalsada para sa pagdaan ng
emergency vehicles, at maghanda ng emergency kit.

Kapag bumaha, patayin ang main switch.

Pagkatapos ng bagyo

218


Kumpunihin ang mga naiwang sira o pinsala sa bahay at bakuran.
Iwasang magtampisaw sa baha ng mahabang oras upang
makaiwas sa sakit.

Ipagbigay alam sa kinauukulan ang anumang pinsala sa linya ng
koryente, tubig, at telepono.

Kung nasa evacuation site, maghintay ng hudyat kung kailan ligtas
nang bumalik sa inyong bahay.

file:///C:/Users/Acer/Downloads/Preparing%20for%20Typhoons.pdf

LINDOL
Hindi tulad ng bagyo, ang lindol ay hindi maaaring masabi kung kailan
magaganap. Isaisip na ang tanging magagawang paghahanda sa pagsapit
nito ay ang kaalaman sa kung ano ang dapat gawin kung ito ay nararanasan
na.
Ito ay mapanganib dahil sa dulot na sakuna pagkatapos yumanig ang
lupa.Ito ay maaaring magdulot ng pagbagsak ng mga gusali, pagbiyak ng
lupa, sunog, at tsunami. Ang karampatang paghahanda sa mga nasabing
sakuna ay kinakailangang paghandaan upang maiwasan ang pagkawala ng
buhay.
Bago ang lindol

Alamin kung may emergency plan ang opisina, paaralan o ang iyong
pinagtatrabahuhan.


Maghanda ng emergency supplies tulad ng sa paghahanda sa bagyo.
Alamin kung nasaan ang electric fuse box sa bahay. Kinakailangan`
itong maisara sa pagsapit ng lindol upang maiwasan ang sunog.

Suriin ang mabibigat na bagay kung ligtas sa pagkakakabit at
pagkakalagay sa tamang lugar. Iwasang maglagay ng mga bagay na
maaring mahulog at magdulot ng malaking panganib.

Magsagawa ng earthquake drill sa paaralan, bahay, at komunidad.

219

Sa panahon ng lindol

Manatiling kalmado. Maging alerto kung saan man abutan nito.

• Kung nasa loob ng isang gusali, tumayo sa isang pader malapit sa
sentro ng gusali. Maghanap ng matatag na maaaring pagsilungan
habang lumilindol.

Kung nasa loob ng sasakyan, ihinto ang sasakyan at hintaying
matapos ang pagyanig.

Kung nasa labas, ilayo ang sarili sa anumang maaaring mahulog o
mabuwal na puno o poste.

Pagkatapos ng lindol

Suriin ang sarili sa anumang sakit o sugat.
Suriin ang linya ng tubig, koryente o gasul sa anumang pagtagas.
Kung may pagtagas sa mga ito, lalo na ang gasul, buksan ang bintana
at lumikas sa ligtas na lugar. Ipagbigay-alam sa kinauukulan ang
pangyayari.


Makinig sa balita sa radyo o tv.
Umiwas
sa
mga
gusaling

nasalanta

ng

lindol.

file:///C:/Users/Acer/Downloads/Earthquake-Final%20(1).pdf

PAGPUTOK NG BULKAN
Maaaring ang pagputok ng bulkan ay magdulot ng sakuna sa buhay
ng tao. Ngunit maaari rin itong magdulot ng maganda sa kalikasan.
Nagbabago ang anyo at topograpiya ng isang lugar sa pagputok ng bulkan.
Bago pumutok ang bulkan

Tukuyin ang ligtas na lugar para sa paglikas.
Ihanda ang kinakailangan sa paglikas:
mahahalagang kagamitan.

220

damit,

pagkain,

at

tubig.• Mag-imbak ng kinakailangang pagkain. at tubig sa panahon ng paglikas.pdf Pamamaraan A. • Pag-aralan kung paano maaaring magamit ang lupa na may halong mga bato mula sa bulkan. at telepono. Ipasagot sa klase ang gawaing “Ako’y Laging Handa” sa LM. Magpakita ng halimbawa ng emergency kit sa klase. 5. Pag-usapan Natin 1. • Ayusin at kumpunihin ang pinsala sa bahay at linya ng koryente. Ipaguhit ang mga bagay na makikita sa loob ng emergency kit na nakikita sa “Bag Ko ‘To”. file:///C:/Users/Acer/Downloads/BEING%20PREPARED%20MODULE%20(1). 4. gamot. 221 . Hatiin ang klase ayon sa kasunduan sa unang pagkikita. Pagkatapos ang pagputok ng bulkan • Maghintay sa hudyat ng mga kinauukulan sa posibleng pagbalik sa tirahan. Itanong sa klase ang mga sumusunod: • Saan kadalasang makikita ito? • Ano ang tawag dito? • Ano kaya ang gamit nito? 3. 2. • Alamin ang lugar na maaaring pagdaanan ng lava mula sa bulkan. • Siguraduhing ligtas ang mga hayop.

Ibahagi ang nagawa sa klase. Pangkat B. Ipagawa sa klase ang gawain sa “Tara Tulong-tulong Tayo”. at kagipitan? d. sakuna. Ipaliwanag ang emergency kit. Ipabahagi nila sa klase ang nagawa.6. Bakit kinakailangang ihanda ang mga bagay na ito? c. Ano ang ibig sabihin ng emergency response team? 222 . Itanong sa klase: a. Pangkatin ang klase sa tatlo. Iguguhit ng pangkat B ang mga bagay na hindi dapat ilagay sa emergency kit. at Pangkat C at ipasagot ang “Mayroon Akong Ganito”. Itanong ang mga sumusunod: a. 8. Anong nakikita sa larawan? Paano ito nakatutulong sa kalamidad? Isulat sa pisara ang salitang ERT. Iguguhit ng pangkat C ang iba pang mga bagay na hindi nakikita sa larawan na maaaring ilagay sa emergency kit. Ano-ano ang mga bagay na makikita sa inyong emergency kit? b. Ano-ano pang pamamaraan ang dapat isaalang-alang sa pag-iwas sa kapahamakang dulot ng iba’t ibang uri ng kalamidad. Pangkat A . 7. Tingnan ang larawan at isulat ang sago sa loob ng bilog. Iguguhit ng pangkat A ang mga bagay na maaaring ilagay sa emergency kit.

Pagsikapan Natin 1. Pumili ng isang sakuna o kalamidad. Bigyan ang bawat grupo ng oras upang gawin ang Gawain B. Ano-ano kaya ang tungkulin ng mga miyembro ng emergency response team? d. 2. Ipasagot ang gawain “Tama at Dapat Ba”? 2. Pag-aralan Natin Bigyan ng oras ang mga mag-aaral na basahin ang nilalaman ng LM tungkol sa paghahanda sa oras ng kalamidad. Bumuo ang bawat pangkat ng ERT. C. E. Pagyamanin Natin 1. Ipakita kung paano tumugon ang kanilang ERT.Tayo: Anong Dapat Gawin”. sakuna. at kagipitan. Pagnilayan Natin Ipagawa ang “Tandaan Upang Maging Ligtas”. Ipasagot ang gawain sa “Ikaw. D. Maaari bang maging bahagi ng isang emergency response team ang kahit na sinong tao? Bakit? Bakit hindi? B. Takdang-aralin 223 . Ipasulat sa loob ng kahon ang sagot.b. F. Sila. Bakit mahalaga ang pagkakaroon ng emergency response team sa isang komunidad? c. Ipasagot sa bawat mag-aaral ang “Gawin Natin Ang Tama” sa LM.

evacuation protocol. Mas makabubuting turuan sila ng tamang pag-iisip at kasanayan sa pagharap sa anumang sakuna. Kung ito ay maisasakatuparan nang epektibo. masasagip ang pagkapinsala. flood drill. Naisasabuhay ang tamang kamalayang nauukol sa kahalagahan ng paghahanda at pag-iingat sa pagsagip ng buhay. Pag-usapan Natin Ipasagot sa klase ang “Pag-usapan Natin” sa LM. Aralin 3: Mas Ligtas Kung Laging Handa! Bilang ng Araw: 1 Batayang Kasanayan a. Pamamaraan A. Naiiuugnay ang paghahanda at angkop na tugon sa oras ng kagipitan sa pagsagip at pagpapanatili ng buhay. at emergency protocol ng kanilang komunidad o lugar. at pagkawala ng buhay.Pagsaliksikin sa barangay o paaralan o makipanayam ng kinauukulan tungkol sa earthquake drill. Pag-aralan Natin 224 . at b. Kinakailangang tumimo sa isipan ng mga bata ang tamang kamalayan sa pagiging handa. B. Karagdagang Kaalaman para sa Guro Ang Paghahanda ang sagot sa pag-iwas sa anumang sakuna dulot ng kalamidad.

Ipasagot sa bawat pangkat sa manila paper ang gawain sa “Magingat Tayo”. “Maging Mapanuri. 2. (Magpagabay sa magulang) 1. Takdang-aralin Sasagutin ang mga tanong. Ano-ano ang mga paghahandang ginagawa ng inyong mag-anak sa panahon ng kalamidad? 225 . D. Kompletuhin ang pangungusap sa loob ng talk balloon upang makabuo ng saloobin. Ipagawa ang Gawain A at B sa LM. Pagsikapan Natin A. Mapagmatyag”. F. Pagyamanin Natin Bumuo ng tatlong pangkat. 3. Ipagawa ang ang komunidad na maging handa sa anumang uri ng kalamidad o isang poster sa bawat ERT na naghihikayat sa mga tao sa kanilsakuna na maaaring maganap sa kanilang pamayanan. Itanong: Paano maiiwasan ang dulot ng ganitong klaseng kalamidad? C.1. Pangkatin ang klase ayon sa napagkasunduan. Bigyan ng panahon na magbahagi ang bawat pangkat ng kanilang pagninilay ang artikulo sa Pagaralan Natin. Ipakita ng bawat pangkat sa pamamagitan ng infomercial ang kahalagahan ng maagang paghahanda sa anumang kalamidad at sakuna. Tipunin ang mga miyembro ng bawat ERT. Magtalaga ng tagapagsalita sa bawat pangkat. B. E. Pagnilayan Natin Ipasagot sa klase ang gawain sa “Kaya Natin ‘To”.

armas. tulad ng paggamit ng paputok. May mga pagkakataong ito ay sanhi ng labis na pag-inom ng alak. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagpili sa mga alternatibong pamamaraan sa pagdiriwang ng iba’t ibang okasyon c. Ito rin ay maaaring idulot ng maling gawi at maling pagpili sa masamang gawain. Pamamaraan 226 . Umiwas sa Masama! Bilang ng Araw ng Pagtuturo: 2 Batayang Kasanayan a. at iba pang espesyal na okasyon. pista.2. at pag-inom ng alak b. tulad ng Bagong Taon. paggamit ng paputok o armas. Anong paghahanda ang ginagawa ng inyong paaralan sa panahon ng sakuna? Aralin 4: Piliin ang Tama. Nailalahad ang maaaring idulot na kapahamakan na bunga nmapanganib na gawi at kilos. Karagdagang Kaalaman para sa Guro Ang sakuna ay hindi lamang maaaring dulot ng kalamidad. Natatangkilik ang paggamit ng alternatibong pamamaraan sa pagdiriwang ng iba’t ibang okasyon. at pakikipag-away sa kapuwa.

Itanong ang mga sumusunod sa klase. Magdudulot ba ito ng kapahamakan sa buhay ng tao? c. Pag-usapan Natin 1. 2. Sa bawat pangkat. Ano ang nararapat gawin sa ganitong sitwasyon? 3. Pangkat 1: Bagon Taon Pangkat 2: Pista Pangkat 3: Kaarawan 3. Pagsikapan Natin 1. Itanong sa klase: Anong okasyon ang ipinagdiriwang sa larawan? Paano nila pinagdiriwang ang mga ito? 2.A. Ipasulat ang sagot sa loob ng kahon. Pag-aralan Natin 1. Pangkatin ang klase sa tatlo. Ipasagot sa klase ang nasa larawan sa “Huwag ‘Yan”. Paano natin maiiwasan ang anumang sakunang magiging dulot ng ganitong mga gawain? d. C. Sagutin ang mga tanong sa “Tayo’y Magsaya Huwag Mamroblema” 2. Bakit kailangang iwasan ang pag-inom ng alak? 227 . Itanong sa klase ang mga sumusunod: Paano nila ipinagdiriwang ang mga okasyon? Mabuti ba ang paraan ng pagdiriwang na ginawa nila? B. Ano ang maaaring epekto ng mga gawing ito? b. bigyan ng oras upang isadula ang mga pagdiriwang na nasa larawan. Itanong sa klase ang mga sumusunod: a. Ipasagot sa klase ang Gawain B at C sa LM. a. Ipagawa ang Gawain A.

Sinindihan ng mga bata ang nakitang paputok sa lansangan. Inilagay ni Pio ang mga balat ng prutas sa basurahang may nakasulat na nabubulok. Ano ang mas makabubuting gawin sa ganitong okasyon? d. 3. 4. Takdang–aralin Ipaguhit sa 1/8 illustration board ang maaaring gawin upang makatulong sa pag-iwas ng sakuna sa pagdiriwang ng okasyon. Naligo ang mga bata sa malakas na buhos ng ulan. 2. Panghuling Pagtataya I. Pagnilayan Natin Ipabuo ang pangungusap sa loob ng organizer. Umakyat sa mataas na lugar ang mag-anak dahil tumataas ang tubig-baha. Tama o Mali. Paano natin mahihikayat ang ibang tao sa ating komunidad na maging ligtas sa pamamagitan ng pag-iwas sa ganitong gawain? e. Ano-ano ang iba pang pangyayari na maaaring magdulot ng panganib sa buhay ng tao? D. 228 . Bakit kailangang iwasan ang paggamit ng paputok o pagpapaputok ng armas sa Bagong Taon? c. Hindi pumasok sa paaralan si Arnel dahil nasa Storm Signal No. 5. 1.b. F. 4 ang bagyo. E. Pagyamanin Natin Ipasagot sa klase ang Gawain sa A at B sa LM. Isulat sa sagutang papel ang tsek ( / ) kung ang GAWAIN ay Tama at ekis ( X ) naman kung Mali.

landslide C. 11. A. Sumama sa kanila pero di masyadong lalayo. 7. Namili ng malalakas na paputok ang tatay para sa Bagong Taon. Yayain si Inay na mag-shopping 229 . PAGASA D. storm surge 13. Ipagwalang bahala B. Nakalagay sa cellphone ni Matet ang mga numero ng pulisya at bombero.6. ano ang dapat gawin? A.Tumulong ang kabataan sa paglinis ng plasa matapos ang pista. kanal B. Ito ang ahensya ng pamahalaan na nagtatakda kung gaano kalakas ang lindol. PHILVOCS 14. sink hole D. Maramihang Pagpili Basahing mabuti ang mga tanong at piliin ang tamang sagot. MMDA C. II. Balewalain sila. Ito ang pagguho ng lupa dahilan sa pagbaha o pagyanig nito. 10. Pinanood ng mga mag-aaral ang video tungkol sa iba’t ibang sakuna at kalamidad. Ayon sa balita. B. DILG B. Ano ang gagawin mo? A. C. 8. 9. Awayin sila. 12. Isulat ang malaking letra lamang. may namumuong bagyo sa Pilipinas. Pagsabihan sila na huwag tumuloy dahil mapanganib. D. Ipinatong ni Ipe ang kandilang may sindi sa mga papel. Niyaya ka ng mga kaibigan mo na maligo sa tabing dagat kahit may bagyong paparating. A.

Ilabas lahat ng mga gamit sa bahay D. Takpan ng basahan ang gasul. malaking torotot C. maliit na baril 230 . Tawagan ang bombero B. Tawagan ang Nanay. Ipagbigay alam sa tanggapan ng koryente D. D. Lumabas at makiusyuso C. Sina Mang Raul ay nakatira malapit sa Bulkang Mayon. Ano ang pinakamabuting gawin? A. Tukuyin ang lugar para sa paglikas 17. Sindihan ang kalan. ano ang una mong gagawin? A. Mamasyal sa paligid B. Napansin mong may kumikislap sa poste ng kuryente at may lumalabas na usok.C. Ipaalam sa pari ng simbahan C. Antabayanan ang susunod na balita tungkol sa bagyoD. May sunog malapit sa inyong bahay. Buksan ang bintana ng bahay. Ano ang dapat nilang gawin ? A. 19. Gumawa ng malaking bahay C. May naaamoy kang tagas ng gasul sa loob ng bahay. Panoorin lamang ito B. kawayang kanyon B. C. Makipag-usap sa kapitbahay D. Alin ang DI-NARARAPAT gamitin sa paggawa ng ingay sa bagong taon? A. Batuhin ang poste ng koryente o buhusan ng tubig 16. B. Buhusan ng tubig ang mga kasangkapan 18. Pumunta sa tabing dagat at matyagan ang galaw ng alon 15. Ano ang HINDI mo dapat gawin? A.

231 . Awayin ang nagmamaneho D. kunan ng litrato C. pagyanig ng lupa. malakas na hangn. 23. bola. lumayo sa kanila D. flashlight.D. gamot. May nag-aaway na mga lasing na may mga patalim. sirang batya 20. Ano ang una mong gagawin? A. sapatos B. biglaang pag-ulan. Ano ang una mong gagawin? A. C. notebook. Ano ang dapat mong gawin? A. biscuit. Bumubuga ng usok ang bulkan sa karatig-probinsiya. Aksidenteng naputukan ang kamay ng inyong kalaro. slum book. Buhusan ng tubig ang sugat. rubber bonds 21. C. awatin sila B. tawagin ang kapitbahay 22. D. D. Alin-alin ang laman ng iyong “Emergency Kit”? A. Tumakbo at magtago Tumawag ng kapitbahay Balutin ng t-shirt ang sugat. ballpen C. Sigawan lahat ng pasahero 24.Napansin mong lasing ang nagmamaneho ng dyip na inyong sinasakyan. calculator. Maaari itong maging sanhi ng A. tubig D. Bababa ng sasakyan C. pagtaas ng tubig. B. loom bands. B. pulbo. Agawin ang manibela B.

25. C 22. C 15. B 24. 5. illegal logging D. 3. D 23. X 4. 7. D 232 . B 19. bush fire B. 8. kaingin Susi sa Pagwawasto: I Tama o Mali 1. X 9. C 13. C 12. D 17. C 14. Ano ang tawag sa walang habas na pagputol ng mga puno sa kagubatan na isang pangunahing sanhi ng pagbaha at landslide? A. X 10. 13. D 20. A 21. C 16. D 18. Maramihang Pagpili 11. forest fire C. A 25. II. 2. X 6.