You are on page 1of 321

SSTEM YAYINCILIK

SINIRLAR
Hayatnz kontrol etm ek iin
Ne Zam an EVET
Ne Z am an HAYIR
Dem elisiniz?
3. BASKI

Dr. Henry Cloud


Dr, lohn Townsend

SSTEM YAYINCILIK

SINIRLAR
Dr. Henry Cloud
Dr. John Townsend
Hayatnz kontrolnz dnda m?
nsanlar sizden yararlanyor mu?
Hayr demekte zorlanyor musunuz?
Gereklemeyen arzularnz yznden hayal krklna uruyor musunuz?
Salkl ve dengeli bir hayat biimi iin kesin snrlar izmek gereklidir.
Snrlar, sorumluluk alannz belirleyen kiisel izgilerdir. Dier bir deyile,
snrlar kim olduumuzu ve kim olmadmz tanmlar.
"Bu kitap, kendisini hayr diyememe zellii iine hapseden insanlara,
anlay ve zgrlk kaps aacaktr. Henry ve John, bizlere zgrle giden
yolu atnz iin sizlere bir kez daha teekkrler."
RICH BUHLER, Yeni Seenekler, Yeni Snrlar

9789757397915
S is te m Y a y n c lk ,
b ilg i v e se v g in in
n e m li d e e r le r o ld u u
b ir r e n m e o rta m

9 789757 397915

o lu tu rm a k i in v a rd r.

Sistem Yaynclk, Tnel, Nergis Sk., Sistem Ap., No. 4 80050 Beyolu-STANBUL ^
Tel: (212) 293 83 72-pbx Faks: (212) 245 66 14 e-mail: sistem@sistem.com.tr

Sistem Y aynclk: 78
G elitiren K itaplar Dizisi

SINIRLAR
D r. H enry Cloud - D r. Jo h n Tow nsend
Kitabn zgn Ad
BOUNDARIES
ngilizceden eviren: dil Gpgpolu
Dizi Ynetmeni: D oan Ccelolu

Bu kitabn tm yayn haklan


Kezban Akal Telif Haklar Ajans araclyla
Sistem Y aynclk A..ye aittir.
Yaymevimizden yazl izin alnmadan ksmen veya tamamen alnt yaplamaz,
hibir ekilde kopya edilemez, oaltlamaz ve yaynlanamaz.
Birinci Basm: Haziran 1996/stanbl
nc Basm: Ocak 1997
ISBN: 975-7397-91-1
Dizgi: Zehra Ylmaz - Ebru Caalolu
Dzelti: ermin Yenice - Erdoan Yenice
Bask Organizasyon: Uur Karaman
Montaj: Belamir Grafik
Kapak Tasarm: Grafitti Tantm Yaynclk
Cilt: Gven Mcellithanesi
Basm: Kurti Matbaaclk
Yayn ve Datm:
SSTEM YAYINCILIK VE MAT.SAN.TCA..
Tnel, Nergis Sokak, Sistem Apartman, No:4 80050 Beyolu/stanbul
Tel: (212) 293 83 72 - pbx Fax: (212) 245 66 14
e-posta: sistem@sistem.com.tr
WWW: www.sistem.com.tr

Dr. Henry Cloud


Dr. John Townsend

SINIRLAR

ngilizceden eviren: dil Gpgpolu

SSTEM YAYINCILIK

GELTREN KTAPLAR DZS


yi DUtin Doru K a ra r V er (Doan Ccelolu)
Yetikin ocuklar (Doan Ccelolu)
imizdeki B Z (Doan Ccelolu)
letiim atm alar ve Em pati (stn Dkmen)
Communication ve Em pati (stn Dkmen)
Ayurveda - Strese E n K olay zm (Vesile Bola)
B aar in S tra tejiler (John Maxwell)
Kendine Gven ve G (Les Giblin)
efkatli Kapitalizm (Rich DeVos)
e Dnk Konumann Gc (Shad Helmstetter)
Kiiliinizi Tanyn (Florence Littauer)
Byk Dnmenin Bys (David J. Schwartz)
M esaj Sizsiniz (Roger Ailes)
Adm Adm B aarya Giden Yol (Shad Helmstetter)
Uyann ve Hayal K urun (Pat Mesiti)
Gdlenmenin Mucizesi (George Shinn)
S n rla r (Dr. Henri Cloud - Dr.John Townsand)
K azanan Tutum (John C. Maxwell)
K ra l, Sava, Byc, Ak (Robert Moore)
Bizi B iz Yapan Seim lerim iz (Shad Helmstetter)
Be Sevgi Dili (Gary Chapman)
G iriim cilik Tutkusu (Michael E.Gerber)
Hayat Boyu F l rt (Zig Ziglar)
B ir K ap K ap anr B ir Kap A lr (Arthur Pine)
Olumlu Dnmenin Gc (Norman V. Peale)
M ax S tratejisi - Deneme C esareti (P. Daude)
Hayalleri O lanlar Asla Uyumaz (Pat Mesiti)
Olumlu Yaam ann Gc (Norman V. Peale)
renme Ze'nginlii (Roz Townsend)

indekiler

KISIM I SINIR NEDR?


1.
2.
3.
4.
5.
6.

.............................................. 1

Snrlar Belirlenm em i Y aam dan B ir G n .........................3


Snr Neye Benzer?............................ .........................................20
Snrlarla lgili S oru nlar.......................
42
Snrlar Nasl Gelitirilir................ .......................................... 56
Snrlarn On K u r a l.................................................................80
Snrlar H akkn d aki Yaygn Yanl K a m la r.....................101

KISIM H SINIRLARLA LGL ELKLER.............121


7. Snrlar ve A ilen iz ....................................................................123
8. Snrlar ve A rkadalarn z......................................................138
9. Snrlar ve E in iz......................................................................154
10. Snrlar ve ocu klarn z......................................................... 174
11. Snrlar ve alm a....................................... ..........................205
12. Snrlar ve K en d in iz ................................................................ 220

KISIM m SALIKLI SINIRLAR GELTRMEK

245

13- Snrlara D iren m ek.............................


247
14. Snrlar K on u sun daki Baary lmenin Y ollan .......... 281
15. Snrlan B u lu n an Yaam da B ir G n................................. 301

Henry ve Louise Cloud


ve
John ve Rebecca Townsende

Teekkr
Scott Bolinder ve Bruce Ryskamp, bandan beri bu kitapla
ilgili grlerini oluturmulard. Michigan Gl'nde dzen
ledikleri toplantda, bu gr dier Zondervan alanlaryla
paylatk.
Sandy Vander Zicht basm ilerini ynetti ve Lori VValburg
ile birlikte, elyazlarn daha zarif, daha eksiksiz, daha kolay
okunabilir ve anlalabilir hale getirdiler. Dan Runyon, kitab
makul bir boyuta kltt.
Dave Anderson bu kitab, video dizisi haline getirdi.
Sealy Yates, szlemeden, bitmi kitaba kadar tm al
malarmzda bizi cesaretlendirdi ve destekledi.

BRNC KISIM

SINIR NEDR?

Snrlan Belirlenmemi Yaamdan


Bir Gn

Saat 06:00
aat ald. Yeterince uyuyamamaktan gzleri i halde
Sherrie grlt kaynan susturdu, baucu lambasn
yakt ve yatan iinde doruldu. Anlamszca duvara baka
rak, kendine gelmeye alt.

B u g n b en i n ed en korkutuyor? Tatrtm, ben im mutlu


b ir y aam n o lm a y a c a k m?
Sonra,, rmcek alar zihninden uzaklatka, Sherrie
korkusunun nedenini anmsad: nc snfa giden Todclun retmeniyle saat 16:00 da randevu. Telefon grmesi
aklna geldi: Sherrie, ben Jean Russell. Acaba Toddun du
rumu ve... davranlar hakknda konumak zere gre
bilir miyiz?
Todd hareketsiz duramyor ve retmenlerini dinlemi
yordu. Sherrie ve Walt dahi dinlemiyordu. Todd, istekleri
son derece gl bir ocuktu; Sherrie onun cesaretini kr
mak istemiyordu. Bu daha nemli deil miydi?
Her neyse, bu konuda endielenmenin zaman deil",
dedi Sherrie kendi kendine, otuz be yllk bedenini yatak
tan kaldrarak dua doru sessizce ilerledi. Beni tm gn
oyalayacak yeterince sorunum var zaten.

Snrlar

Duun altnda, Sherrienin zihni birinci vitesten kurtul


du. Gnn programn aklndan geirmeye balad. alan
bir anne olm asay d bile, dokuz yandaki Todd ve alt ya
ndaki Amy, yeteri kadar oyalayc olurdu.
imdi... kahvalt hazrla, iki le yemei paketle ve
Amynin okul tiyatrosunda giyecei kyafetin dikiini ta
mamla. in en nemli yan - kostmn dikiini 07:45de
servis gelmeden tamamlamak.
Sherrie zlerek nceki akam dnd. Amynin kos
tm zerinde almay planlamt, yeteneklerini kullana
rak kk kzna zel bir gn yaratmak zere. Ancak an
nesi beklenmedik bir ziyarette bulunmutu. Grg kurallar
ev sahibi roln iyi oynamas gerektiini sylyordu, bylece bir gece daha katledilmiti. Zaman kurtarma ynnde
ki giriimlerinin ans, pek ho deildi.
Diplomatik olmaya alarak Sherrie annesine, Srpriz
ziyaretlerinden ne kadar holandm tahmin edemezsin,
anne! Ama acaba konuurken bir yandan da Amynin kos
tmn diksem olur mu? demiti. Sherrie sinerek, annesi
nin ne diyeceini byk bir isabetle tahmin etti.
Sherrie, biliyorsun senin ailene ayrdn zaman igal
edecek en son kii benim. Sherrienin annesi, on iki yldr
duldu ve dulluunu ehitlik mertebesine ykseltmiti. Ya
ni, baban ldnden beri, zaman ok bo geliyor. Hala
ailemizi zlyorum. Seni bundan nasl mahrum edebilirim?
B a h se girerim n asl oldu u n u kefedeceim , diye d
nd Sherrie kendi kendine.
Bu nedenle Walt ve ocuklan neden artk beni grmeye
daha sk getirmediini anlayabiliyorum. Ben nasl elenceli
olabilirim? Ben sadece tm yaamn ocuklarna hasretmi
yal bir kadnm. Benimle vakit geirmeyi kim ister?

Snrlan Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

"Hayr anne, yo, yo, hayr! Sherrie hemen annesiyle


birlikte on yllardr yaptklar duygusal kk bir dansn ilk
admlarn att. Demek istediim hi de bu deil! Demek
istiyorum ki, senin gelmen ok zel bir ey. Tanr biliyor
ya, biz de daha sk gelmek istiyoruz, ama o kadar younuz
ki, beceremiyoruz. Bu nedenle ncecilii ele alm oldu
una seviniyorum! Tanrn, ben i bu k k y a la n m d a n
tr bala, diye sessizce dua etti.
Aslnda, bu kostm herhangi bir zaman yapabilirim",
dedi Sherrie. B en i bu y a la n n iin d e affet, imdi, neden
gidip ikimiz iin kahve yapmyorum?
Annesi iini ekti. Pekala, madem srar ediyorsun. Ama zorla oturuyormuum gibi bir dnceden nefret ediyo
rum.
Ziyaret ge saatlere kadar srd. Annesi gittiinde,
Sherrie kendisini tam anlamyla deli gibi hissetti, ancak
kendini hakl karan nedenler buldu. Hi deilse on u n y a l
m z g een g n n b ir a z iyiletirm eye altm . Derken so
runlu bir ses duyuldu. O k a d a r altra, n ed en g id erken
b l y a ln z l n d a n s z ediyordu? Sherrie, bu dnceyi
dikkate almamaya alarak, yatmaya gitti.

Saat 06:45
Sherrie yaamakta olduu zamana dnd. Herhalde
akp giden zamana alamak yararsz diye mrldand kendi
kendine, siyah keten eteinin fermuarn kapatmaya alr
ken. En sevdii takm da, dierleri gibi, dar gelmeye bala
mt. Orta y a belirtileri, bylesine y a k n m d a mym? diye
dnd. B u hafta, g erek bir rejim e, bir y a n d a n d a egzer
siz y a p m a y a balam alym .
Bir sonraki saat, her zaman olduu gibi felaketti. o
cuklar yataktan kmak istemedi, Walt da ikayetlerini esir
gemedi: ocuklar masaya zamannda getirsen olmaz m?"

Snrlar

Saat 07:45
Mucizevi bir ekilde, ocuklar servislerine yetiti, Walt
arabasyla ie gitti, Sherrie de dar karak kapy kilitledi.
Derin bir nefes alarak, sessizce dua etti, Tanrtm, bugne
umutla bakamyorum. Bana mitle yaklaacam bir ey
bahet. Otoyolda arabasn kullanrken bir yandan da mak
yajn tamamlad. Trafik skklklar iin Tanny a krler
olsun.

Saat 08:45
Moda danman olarak grev yapt McAllister Yatrmclka koarak girerken Sherrie, saatine gz att. Sadece
bir ka dakikalk bir gecikme. Belki imdiye dek meslekta
lar ge kalmann onun iin bir yaam tarz olduunu an
lamlard ve zamannda gelmesini beklemiyorlard.
Yanlyordu. Haftalk ynetim toplantsna onsuz bala
mlard. Sherrie ayak ularna basarak, fark edilmeden ieri girmeye altysa da, koltuuna yerlemeye alrken
btn gzler zerindeydi. Etrafa baknarak, kaamak bir
tebessm gnderdi ve skk trafik hakknda bir iki ey
mrldand.

Saat 11:59
Sherrie iin sabahn geri kalan blm olduka iyi
geti. Yetenekli bir moda tasarmcs olarak Sherrie ekici
kyafetler konusunda yanlmayan bir gze sahipti ve
McAllister iin deerliydi. Tek prz, yemee kmadan
hemen nce geldi.
Dahili telefonu ald. Buyrun, ben Sherrie Philips.
Sherrie, ok kr oradasn! Yemee km olsaydn,
bilmem ne yapardm! Bu sesi tanmamak olanakszd.

Snrlar Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

Sherrie, Lois Thompsonu ilkokuldan beri tanrd. Hassas ve


alngan bir kadn olan Lois, srekli kriz halindeydi. Sherrie
kendisini Lois iin her zaman amade klm, her istedi
inde yannda olmutu. Ancak Lois Sherrieye hibir zaman
bir sorunu olup olmadn sormaz, sorunlarndan sz et
meye baladnda da ya konuyu deitirir, ya da acelesi
olduunu sylerdi.
Sherrie Loisi gerekten sever ve sorunlaryla ilgilenirdi,
ancak Lois bir arkadatan ok, bir mteri gibiydi. Arka
dalklarndaki dengesizlikten hi holanmyordu. Sherrie,
Loise olan fkesi aklna geldiinde her zamanki gibi ken
disini sulu hissetti. Dine nem veren bir kii olarak, kutsal
kitapta dierlerini sevmek ve onlara yardmc olmak konu
sunda sylenenlere ne kadar byk nem verildiini bili
yordu. te yin e balyorum , derdi kendi kendine. B a k a
la rn d a n n ce ken d im i dnyorum . A llahm , n e olu r
L oise kar cm ert olayn ve ben n erkezci d av ran m ay ay m .
Sherrie sordu, Sorun nedir, Lois?
Felaket, gerek bir felaket dedi Lois. Bugn Anne
okuldan eve yolladlar, Tom bekledii terfii alamad, ara
bam da otoyolda bozuldu!
B en im y a a m m h er g n byle! diye dnd Sherrie,
fkelenmekte olduunu duyumsayarak. Yine de sadece,
Lois, zavallm! Btn bunlarla nasl baa kyorsun? dedi.
Lois, Sherrienin sorusunu tm ayrntlaryla yantlamak
tan honuttu -o denli detayl anlatt ki, Sherrie le tatilinin
yarsn, arkadan yattrmaya ayrm oldu. Olsun, diye
dnd, a lela cele b ir eyler attrabilnek, h i b ir ey y iy e
m em ekten iyidir.
Arabal serviste oturmu tavuklu sandviini beklerken
Sherrie, Loisi dnd. Yllar boyu on u d in lem ey e a y rd
n z a m a n , o n a gsterdiim an lay ve verdiim tler bir
ie y arasay d , belki deerdi. A n ca k Lois y irm i y l n c e y a p
t h a ta la r im di d e yapyor. Pekiyi, ben bu n u k en d im e
niye yapyorum ?

Snrlar

Saat 16:00
Sherrienin leden sonras, olaysz geti. Amiri Je ff
Moreland ona iaret ederek yolunu kestiinde, brodan
retmen randevusuna gitmek iin kmaktayd.
Sana
yetiebildiime
sevindim,
Sherrie dedi.
MacAllister Giriimcilik bnyesindeki baarl insanlardan
biri olarak Jeff, i bitirici biriydi. Sorun, J e ff in ileri halle
derken genellikle bakalarn kullanmasyd. Sherrie, o
eski arknn yznc eklinin balayacan hissedebili
yordu. Dinle, zamanm ok skk dedi, koca bir kat
demetini uzatrken. Kimbrough hesabna ait nihai nerile
rin verileri bunlar. Tm gereken, biraz yaz ve dzeltmeler.
Ve yarna yetimesi gerekiyor. Ama eminim senin iin so
run olmayacak. irin bir glmseme gnderdi.
Sherrie panie kapld. Je ff in dzeltme gereksinimleri
efsanevi idi. Sherrie katlar eliyle tartarak bunun, en az be
saatlik bir i olduunu grd. B en o n a b verileri b a fta
n c e verm itim ! diye aklndan geirdi fkeyle. B u a d a m
kendi i bitirm e tarih in i y a k a la y a b ilm ek ve kendisini k u r
tarab ilm ek iin ben i ku llan m akta n n e z a m a n v azgeecek?
Hemen kendini toplad. Tabii, Jeff. Hi sorun deil.
Yardm edebileceime sevindim. Bu sana saat kata lazm?
Dokuzda olsa yeterli. Ve., saol, Sherrie. Sktmda
ilk aklma gelen sen oluyorsun. Ne kadar gvenilirsin. Je ff
sakince uzaklat.
G ven ilir...sadk...dayanlr, diye dnd Sherrie.
B en d en bir ey isteyen in sa n la rca b e r z a m a n byle ta n m
lan dm . yi b ir katrn tarifin e ben ziy or.' Sululuk duygusu
aniden ve yeniden iini kaplad. te y in e k z m a y a balyo
rum . Tanrn, b a n a dikilm i olduum y e rd e i e k a a b il
m eyi bahet. Ancak gizliden gizliye baka bir saksya nakledilebilmeyi istediini fark etti.

Snrlar Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

Saat 16:30
Jean Russell iini iyi yapan bir retmendi; bu meslekte
olup, bir ocuun sorunlu davranlar altndaki girift et
menleri anlayan pek oklar gibi. Toddun retmeni ile
randevu, nceki pek ok toplantya benzer ekilde balad;
ancak bu kez Walt yoktu. Toddun babas iten kurtulmay
baaramadndan, grme yalnzca iki kadn arasnda
gemekteydi.
Yaramaz bir ocuk deil, Sherrie diyerek onu temin
etti Bayan Russell. Todd zeki, enerjik bir ocuk. Can is
tedii zaman snftaki en tatl ocuklardan biri oluyor.
Sherrie danann kuyruunun kopmasn bekledi. K o n u
y a gel, Je a n . B en im k i sorunlu b ir o c u k , deil mi? B u n u
biliyoruz. Yaam n d a b u n a ,uygun o la r a k sorunlu bir
y a a m zaten .
Sherrienin rahatszln hisseden retmen, devam et
ti. Sorun, Toddun snrlarna gereken hassasl gsterme
mesi. rnein, etd saatimizde, ocuklar dev yaparken,
Todd byk sknt ekiyor. Srasndan kalkp dier ocuk
lar rahatsz ediyor ve srekli konuuyor. Ona davrannn
uygunsuz olduunu sylediimde, kzp inatlayor.
Sherrie tek olu konusunda savunmaya geme gerei
duydu. Belki Toddun bir dikkat toplama sorunu vardr, ya
da belki hiperaktiftir?
Bayan Russell ban iki yana sallad. Geen seneki ret
meni bu hususu ikinci snftayken merak etmi, ancak psi
koloji testi bu olasl silmiti. Todd konuya ilgi duyduun
da grev bilincine tamamen sahip. Ben terapist deilim, ancak
onun kurallara uymaya alkn olmadn sanyorum.
Sherrienin savunmacl bu kez olundan kendi ze
rine kayd. Bunun bir eit ailevi sorun olduunu mu sy
lyorsunuz?

10

Snrlar

B'ayan Russell rahatsz grnd. Dediim gibi, ben da


nman deilim. Ancak biliyorum ki nc snfta, ocuk
larn pek ou kurallara direnir. Ama Todd, lein dn
da. Ona istemedii bir eyi yapmasn ne zaman sylesem,
III. Dnya Sava kyor. Ve tm zeka ve kavray testleri
normal ktna gre, evde durumun nasl olduunu me
rak ettim?
Sherrie artk gzyalarn tutmaya almad. Ban el
lerinin arasna gmerek ve kendisini her eyden bunalm
hissederek bir ka dakika sarsla sarsla alad.
Sonunda sakinleti. zr dilerim... Sanrm, kt bir
gnme rastlad. Sherrie antasn altst ederek bir mendil
arad. Yo, yo, sadece bu deil. Jean, sana kar drst ol
mam gerek. Senin onunla olan sorunlarn, benimkilerle
ayn. Walt ve ben evde Toddun dikkatini verebilmesi ko
nusunda epey glk ekiyoruz. Konuurken veya oyun
oynarken, Todd hayal edebileceim en tatl ocuk oluyor.
Ama onu ne zaman disipline etmem gerekse, aksilikleri
sabrm taryor. Yani sanrm sana sunabileceim zm
nerilerim yok.
Jean yavaa ban sallad. Bu bana gerekten yar
dmc oluyor, Sherrie; Toddun davranlarnn evde de so
runlara yol atn bilmek. imdi en azndan kafa kafaya
vererek beraberce bir zm arayabiliriz.

Saat 17:15
Sherrie garip ekilde akam trafiinin youn olmasna
kretti. H i deilse b u r a d a b en i ekitiren kim se yok, diye
dnd. Bu sreyi bundan sonraki krizlerini planlamakta
kulland: ocuklar, akam yemei, Je ffin projesi, kilise, ...
ve Walt.

Snrlar Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

11

Saat 18:30
Drdnc ve son kez, yemek hazr! Sherrie bar
maktan nefret ederdi, ancak bundan baka yolu var myd?
ocuklar ve Walt hep ne zaman isterlerse o zaman geliyor
lard sanki. ounlukla da herkes toplanana dek yemekler
soumu olurdu.
Sorunun ne olabilecei hakknda Sherrienin hibir fikri
yoktu. Bunun yemein kendisi olmadn biliyordu, nk
iyi bir ahyd. Hem bir kez masaya geldiklerinde, hepsi
yemei birka saniyede yutuyordu.
Amy dnda hepsi. Kznn sessiz oturuunu, ataln
dikkatsizce yemeinde gezdiriini seyreden Sherrie yeniden
kendisini huzursuz hissetti. Amy son derece sevimli, du
yarl bir ocuktu. Neden bu denli iine kapankt? Amy
hibir zaman da dnk olmamt. Zamann okuyarak,
resim yaparak veya sadece odasnda oturup bir eyler d
nerek geirmeyi yeliyordu.
Hayatm, nasl eyler? diye sorard Sherrie.
Bir eyler ite, olurdu her zamanki yant. Sherrie ken
disini kznn yaamndan soyutlanm hissederdi. Anne-kz
sohbetlerinin, sadece biz kzlar arasndaki konumalarn,
al-verilerin hayalini kurard. Ancak Amynin iinde bir
yerlerde kimsenin buyur edilmedii gizli bir yeri vard.
Sherrie kznn yreindeki bu ulalmaz noktaya dokun
maya ekiniyordu.

Saat 19:00
Yemein yarsndayken, telefon ald. Y em ek sra sn d a
a la n telefon lara y a n t v erecek bir telesekreter a lsa k h a k ik a
ten iyi olacak, diye dnd Sherrie. A ilece b ir a r a y a g e le
bildi im iz z a m a n la r o k a d a r en d er ve deerli oldu ki artk.
Sonra, sanki srasn beklermi gibi, bir baka dnce gel
di aklna. B elk i d e b a n a g ereksin im i olan birisidir.

12

Snrlar

Her zamanki gibi, Sherrie kafasndaki ikinci sesi dinledi


ve telefona yant vermek iin masadan frlad. Dier utaki
sesi tandnda yrei arlat.
Umarm bir eye engel olmuyorum, dedi Phyllis Renfrow, kilisedeki kadnlar kolu bakan.
Kesinlikle hibir eye
Sherrie yine yalan syledi.

engel olmuyorsunuz, diye

Sherrie, batm durumdaym, dedi Phyllis. Toplant


mzn etkinlikler koordinatr Margie olacakt, ancak vaz
geti. Evde ncelii olan eyler gibi bir neden. Sen bir
ekilde katlabilir misin?
Toplant. Sherrie kilise kadnlar kolu yllk toplantsnn
bu hafta sonu olduunu neredeyse unutmutu. Aslnda o
cuklar Walta brakp, iki gn boyunca muhteem dalk
arazide gezinmeyi ve sadece kendisi ile babaa kalmay
dlemiti. Gerekte, yalnz kalma fikri ona planlanm
grup etkinliklerinden daha ekici geldi. Margienin etkinlik
ler koordinatrl grevini stlenmek, yalnz kalabilecei
deerli zamandan vazgemek anlamna gelecekti. Yok, ie
yaramayacakt. Sherrienin yalnzca yle demesi gereke
cekti...
Otomatik olarak, ikinci dnce tarz araya girdi. Tann 'ya ve o k a d n la r a bizn et etm ek n e b y k bir ayrcalk,
S herrie/ m r n n u fa k bir bl m n f e d a ederek, b en cil
liini bir k e n a r a b rak arak, b a z la rn n y a a m la r n d a b
y k deiiklikler m ey d an a getirebilirsin. T ekrar dn.
Sherrie tekrar dnmek zorunda kalmad. Bu tandk
sese sorgusuz sualsiz yant vermeyi renmiti; tpk anne
sinin, Phyllisin ve belki de Tanrnn sesine yant verdii gib Her kime ait olursa olsun, ihmal edilemeyecek kadar
glyd. Alkanlk galip geldi.

Snrlar Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

13

Yardm etmek beni mutlu eder, dedi Sherrie,


llyllise. Sen yalnzca bana Margienin yaptklarn gnder,
1t-n onlar zerinde almaya devam ederim.
Phyllis i geirdi, ferahlad sesinden belliydi. Sherrie,
bunun bir fedakarlk olduunun farkndaym. Ben de bunu
gn iinde pek ok kez yapmak zorunda kalyorum. Ancak
gerek dindarn yaam da zaten b, yle deil mi? Ken
dimizi dierleri iin hizmeti klmak.
Sen yle diyorsan, yledir, diye dnd Sherrie. Ancak
yine de baskn tarafnn ne zaman ortaya kacan me
rak etmeden edemedi.

Saat 19:45
Akam yemei nihayet bitmiti, Sherrie Waltn, televiz
yondaki futbol mann karsna yerlemesini seyretti.
Todd telefona uzand, arkadalarn oyuna davet etti. Amy
fark edilmeksizin odasna szld.
Tabaklar masann stnde kald. Aile bireyleri, topla
maya yardm etme alkanln henz pek edinmemiti.
Ancak belki ocuklar bu i iin daha biraz ufakt. Sherrie
masadaki tabaklar toplamaya balad.

Saat 23:30
Yllardr, Sherrie akam yemeinden sonra ortal top
lar, ocuklar zamannda yatrr, Je ffin devrettii projeyi de
kolaylkla tamamlard. Yemekten sonra bir fincan kahve ve
kriz anlar ile bitirme tarihlerinin bir paras olan adrenalin
boalmas Sherrieyi retimde insan st baarlar iin ka
laylard. Ona Sper Sherrie denmesi bouna deildi!
Ancak bu, bugnlerde fark edilir biimde zorlayordu.
Stres, eskisi git?i ie yaramyordu. Dncelerini toplamada

14

Snrlar

gittike daha ok zorlanmaya, gnleri ve ilerin teslim ta


rihlerini daha ok unutmaya balyor, stelik tm bunlara
fazla nem de vermiyordu.
Nasl olsa, sadece azimle, grevlerinin pek ounu ye
rine getirmiti. Belki Jeffin projesi nitelik ynnden biraz
eksikti, ancak kendisini kt hissedemeyecek kadar ier
lemi olduunu hissediyordu. A m a J e f f e olu r dem itim g e r
ekten, diye dnd Sherrie. O nun deil, ben im k a b a h a
tim. O na bu n u benin zerim e b rak m asn n a d ilc e o lm a
dn n ed en y z n e syleyem edim sanki?
imdi buna zaman yok. Bu geceki esas grevine dn
meli: Walt ile konumaya.
Walt ile arkadalklar ve evliliklerinin ilk zamanlar
hotu. Onun ne yapacan bilemedii zamanlarda, Walt
kararlyd. Kendisini gvensiz hissetse, Walt glyd.
Sherrie evlilie katkda bulunmadndan deil. Waltm
duygusal balarnn eksikliini grm, ilikideki sevgi ve
scaklk eksikliini tamamlama grevini kendi zerine al
mt. Tanr iyi b ir takm yaratm , derdi kendi kendine.
W alt -liderlii elin d e tutuyor, ben d e sevgiyi. Bu dnce
ona, incinmi duygularn kocasnn pek anlayamad za
manlarda, yalnzlnn stesinden gelmesinde yardmc oiurdu. Ancak yllar getike, Sherrie ilikilerinde bir dei
iklik fark etti. nce belirsizce balad, sonralar daha belir
ginleti. Bir derdi olduunda, kocasnn alayc bir ses to
nuyla yant vermesinde bunu duyabiliyordu. Ondan daha
ok destek beklediini kendisine sylemeye altnda,
gzlerinin iindeki sayg eksikliinde bunu grebiliyordu.
Onun, ilerin yaplmasnda kendi yntemlerinin kullanlma
s konusundaki gittike artan srarc taleplerinde bunu his
sediyordu.
Ve sinirleri. Belki iin verdii gerginlikti ya da ocuk sa
hibi olmann. Her ne ise, Sherrie evlendii adamn azmdan,
o yaralayc, kt szlerin dkleceini hi tahmin etmemiti.

Snrlar Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

15

fkeye maruz kalmas iin fazla ey de gerekmiyordu yank ekmek, banka hesabndan fazla para ekmek veya
arabaya benzin almay unutmak - bunlardan herhangi biri
yeterli grnyordu.
Tm bunlar bir tek sonuca iaret etmekteydi: Eskiden
yle olmusa bile, evlilik artk bir takm oluturmuyordu.
Sherrienin yanl bir konumda bulunduu bir ebeveynocuk ilikisiydi.
nceleri kuruntu sand. Kendi kendine, ite y in e h a r i
k a b ir y aan ty a sahipken , sorun a r a m a y a halyorum ,
dedi. Bu, bir sre daha durumu idare ederdi - Walt yeni
den sinirleninceye kadar. O zaman ac ve znts on a
aklyla kabullenmek istemedii gerei anlatrd.
Sonunda Waltn denetleyici bir insan olduunun fark
na vardnda Sherrie, suu kendinde arad. B en d e yle
olurdum , ben im gibi, bir sepet d u ru m u n d a birisiyle y a a saydm , diye dnd. Bu kadar eletirel ve fkeli olmas
nn nedeni benim.
Bu sonular, Sherrieyi yllardr uygulad bir zme
yneltmiti: Waltn fkesini Sevgiyle Sndrmek. Bu a
re yleydi: nce Sherrie, Waltn hislerini, vcut dilini ve
konumasn izleyerek onun duygularn rendi. Onun
nasl bir ruh hali iinde olduunu ve ge kalma, fikir ayr
l, karsnn fkelenmesi gibi onu zellikle kzdran, has
sas olduu eyleri incelikle ayrdedebilir hale geldi. Sessiz
ve uyumlu olduu srece, iler yolunda gidiyordu. Ancak
onun tercihleri irkin kafalarn kaldrd m, kafasnn uurulmas tehlikesi ile kar karya kalm demekti.
Sherrie, Walt okuyabilmeyi iyi ve abuk rendi. Duy
gusal bir izgiyi gemekte olduunu hissettiinde, Walt
Sevmenin kinci Blmn uygulamaya koyuyordu: He
men geri adm atyordu. Onun bak asna dnmek (aslnda
pek de deil), sessizce dilini tutmak veya aka geimsiz"
olduu iin zr dilemek, bunlarn hepsi ie yaryordu.

16

Snrlar

Walt Sevmenin nc Blm, bir sre ie yarad.


Ancak bar hibir zaman kalc olmad. Waltn fkesini
Sevgiyle Sndrme deki sorun, Sherrienin Waltn fke ve
huysuzluk nbetlerini yattrmaya almaktan lesiye
bkm olmasyd. Bylelikle, daha uzun sre kzgn kalyor
ve bu da onu kocasndan daha uzun sre soyutluyordu.
Kocasna duyduu sevgi ypranyordu. ler ne kadar
kt giderse gitsin, onlar Tanrnn bir araya getirdiini ve
sevginin bu zorluklar yenmede yardmc olacan hisse
derdi. Ancak son bir ka ylda bu, sevgiden daha ok, bir
taahht halini almt. Drst olduunda, pek ok kez
Walta kar fke ve korku dnda hibir ey hissetmediini
itiraf ediyordu.
Ve bu gece de bununla ilgiliydi. Bir eylerin deimesi
gerekiyordu. Bir ekilde, ilk sevgi atelerini yeniden can
landrmalar gerekliydi.
,
Sherrie oturma odasna gitti. Televizyon ekrannda ge
saatler komedyenlerinden biri monologunu henz bitirmi
ti. Hayatm, konuabilir miyiz? diye sordu isteklice.
Yant yoktu. Yaklatnda, nedenini anlad. Walt ka
nepede uyuya kalmt. Walt uyandrmay dnrken,
onun geen defa dncesiz davrandnda syledii i
neli szleri hatrlad. Televizyonu ve klar kapatarak bo
yatak odasna girdi.

Saat 23:50
Yataa yattnda Sherrie, hangisinin baskn olduunu
kestiremiyordu, yalnzl m yoksa yorgunluu mu. lki
olduuna karar vererek, komodinden ncilini ald ve Yeni
Ahit blmn at.
Ruhen fakir olanlar kutsanmtr, nk cennet
lkesi onlarndr. Yas tutanlar kutsanmtr, nk
onlar teselli edilecektir. Uysal olanlar kutsanmtr,
nk dnya onlara miras kalacaktr.

Snrlar Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

17

A m a Tanrm , ben z a ten ken d im i yle hissediyorum ! di


ye kar kt Sherrie. R uhen ken d im i f a k i r hissediyorum .
Yaam m , evliliim, ocu klarm iin znt duyuyorum .
N azik o lm ay a alyorum , a n c a k h er z a m a n ken d im i i
n en m i hissediyorum . V aatlerin nerede? Umutlarn nerede?
Neredesin?
Sherrie karanlk odada bir yant bekledi. Gelmedi. Tek
duyulan, yanaklarndan szlerek Inciline damlayan gz
yalarnn sessiz ptrtsyd.

Sorun Nedir?
Sherrie, yaamn doru biimde srdrmeye almak
tadr. Evlilii, ocuklar, ii, ilikileri ve Tanrs ile iyi ge
inmeye almaktadr. Yine de bir eyin yanl olduu aktr. Yaam doru gitmemektedir. Sherrie byk bir ruh
sal ve duygusal ac iindedir.
Kadn veya erkek, hepimiz Sherrienin yaad ikilemi
grebiliriz - soyutlanml, aresizlii, kararszl, sululu
u. Ve, her eyin tesinde, yaamnn kendi denetiminde
olmad duygusunu.
Sherrienin koullarna yakndan baknz. Sherrienin
yaamnn baz blmleri sizinkiyle byk benzerlikler
gsteriyor olabilir. Onun mcadelesini anlamak, sizinkine
k tutabilir. Sherrie iin zm olm ay an bir ka hususu
hemen ayrt edebilirsiniz.
nce, d a h a o k g ay ret etm ek ie y a r an la m aktad r.
Sherrie baarl bir yaam srmek iin byk enerji harca
maktadr. Tembel deildir. kinci olarak, korktuu iin n a
z ik olm ak ie y a r an la m aktad r. Sherrienin insanlar mem
nun etmeye ynelik abalar, gereksinim duyduu yaknl
ona salamada bir zm olmamaktadr.

18

Snrlar

nc olarak, b a ka larn n soru m lu lu u n a stlenm ek


ie y a r an la m aktad r. Bakalarnn duygu ve sorunlarn ele
almada bir uzman olan Sherrie, kendi yaamnn i karartc
bir baarszlk olduunu dnmektedir. Sherrienin ve
rimsiz enerjisi, korku dolu nezaketi ve ar sorumluluk
duygusu, ana soruna iaret etmektedir: Sherrie, k e n d i y a
am n sah ip len m ed e cid d i zo rlu k la r ekm ektedir.
Bizler belirli grevlerde sorumluluk almak zere yara
tldk. Sorumluluk almann veya sahip olmann bir ksm,
grevinizin ne oldu u n u ve ne olm ad n bilmektir. Ken
dilerinin olmayan sorumluluklar stlenenler, eninde sonunda
tkenir. Neyi yapmamz ve neyi yapmamamz gerektiini bil
mek iin akl gerekir. Her eyi baarmamz olanakszdr.
Sherrie neyin kendi sorumluluu oldu u n u ve neyin
olm ad n anlamakta byk glk ekmektedir. Doru
sunu yapmaya veya elikilerden kanmaya arzu duyarak,
sonuta kendisine ait olmayan sorunlar zerine almaktadr:
Annesinin kronik yalnzl, amirinin sorumsuzluu, arka
dann sonu gelmez krizleri, kilise liderinin sululuk ta
yan kendini feda etme mesaj ve kocasnn olgun davran
sergileyememesi.
Sorunlar burada bitmiyor. Sherrienin gerektiinde ha
yr diyememesi, hem olunun mutluluk duygusunu erteleyebilmeye okulda doal, kendisi gibi davranabilme yete
neini nemli lde etkilemi, hem de kznn kendisini
ekmesine yol am olabilir.
Yaamlarmzdaki herhangi bir sorumluluk ve sahiplen
me yanlgs, bir sn rlar sorunudur. Tpk ev sahiplerinin
arazilerinin evresine fiziksel mlkiyet izgileri ekmeleri
gibi, bizim de yaammzda neyin bizim sorumluluumuzda
olduunu ve neyin olmadn ayrt etmemize yardmc ola
cak zihinsel, fiziksel, duygusal ve ruhsal snrlar belirle
memiz gerekir. Sherrienin pek ok mcadelesinde grd
mz gibi, uygun zamanlarda uygun kiilerle uygun snr
lar belirleyememek, son derece ykc olabilir.

Snrlar Belirlenmemi Yaamdan Bir Gn

19

Bu, gnmzde insanlarn karlamakta olduu en


ciddi sorunlardan biridir. ten, kendini adam insanlarn
pek ou, ne zaman snrlar koymak gerektii hakknda
byk zihinsel karklklarla boumaktadr. Snrlarn be
lirsizlii ile karlatklarnda, anlaml sorular ortaya atarlar:
1. Snrlarm belirlerken, sevecen bir insan olmay sr
drebilir miyim?
2. Uygun snrlar nelerdir?
3. Ya birisi benim snrlarm yznden kzarsa veya
incinirse?
4. Zamanm, sevgimi, enerjimi veya param isteyen bi
rine yantm ne olmal?
5. Snrlar belirlemeyi dndmde neden kendimi
sulu veya korkmu hissediyorum?
6. Snrlar teslimiyetle ne ekilde ilintilidir?
7. Snrlar bencil midir?
Kutsal kitaplarn bu hususlara salad yantlar hakkn
da yanl bilgilenme, snrlar hakknda pek ok yanl bilgi
ler edinilmesine yol amtr. Sadece bununla kalmamakta,
depresyon, youn endie, yeme bozukluklar, bamllklar,
tepki bozukluklar, sululuk sorunlar, panik, evlilik ve iliki mcadeleleri gibi pek ok klinik psikolojik belirtinin
(semptomun) kkeninde, snrlar konusundaki elikiler
yatmaktadr.
Bu kitap, snrlara tutarl bir bak sunmaktadr: snrla
rn ne olduklar, neyi koruduklar, nasl gelitikleri, nasl
zedelendikleri, onlar nasl onarmak gerektii ve onlarn
nasl kullanlaca. Hedefimiz, bu ve dier sorular yantla
mada size yardmc olmaktr.

Snr Neye Benzer?

irmi be yandaki bir adamn anne ve babas, bana


gelmiler: Benim oullar Billi dzeltmemi istiyor
lard. Billin nerede olduunu sorduumda, Eh, o gelmek
istemedi, diye yantladlar.

Neden? diye sordum.


Vallahi, sorunu olduunu zannetmiyor, diye yantladlar.
Belki de hakldr demem, onlar artt; Anlatn.
ok kk yata balayan, sorunlarla dolu bir gemii
hikaye ettiler. Onlarn gznde Bili asla burnuna ekenler
den olmamt. Son yllarda uyuturucu, okula devam et
me ve i bulma konularnda baz sorunlar sergilemiti.
Oullarn ok sevdikleri ve onun srdrd yaam
konusunda kalplerinin krk olduklar belliydi. Onun dei
mesini ve sorumluluk tayan bir yaam srmesini salaya
bilmek iin bildikleri her yolu denemiler, ancak bunlarn
tm baarszlkla sonulanmt. Hl uyuturucu kullan
yor, sorumluluktan kayor ve ne olduu anlalamayan ki
ilerle ahbaplk ediyordu.
Bana daima ona her istediini salam olduklarn sy
lediler. Okul yllarnda hep ok paras olmu, bylelikle
almak zorunda kalmam, derslere ve sosyal yaama
ayrabilecei epey zaman olmutu. Bir okulda baarszl
a uradnda veya derslere girmekten vazgetiinde,
onun iin daha iyi olabilecek bir baka okula devam edebilmesi iin ellerinden geleni isteyerek yapyorlard.

Snr Neye Benzer?

21

Onlar bir mddet konutuktan sonra, dedim ki: San


rm olunuz hakl. Onun sorunu yok.
Yz ifadelerini. grseniz, fotoraf sanrdnz; inanmaz
gzlerle tam bir dakika boyunca bana baktlar. Sonunda
baba dedi ki, Sizi doru anladm m? Sorunu olmadn
m dnyorsunuz?
Doru, dedim. Onun bir sorunu yok. Sizin var. O aa yukar her istediini yapabiliyor, sorun yok. Siz d
yor, zlyor, merak ediyor, planlyor, onun iin enerji
harcyorsunuz. Onun bir sorunu yok, nk siz bunu on
dan almsnz. Bu tarz eyler onun sorunu olm al, ancak
imdiki durumda bunlar sizin. O nun d a b a z soru n lar o l
m asn s a la m a n z d a siz e y a rd m c olm am ister misiniz?"
Bana deliymiim gibi baktlar, ancak kafalarnda baz klar yanmaya balamt. Ona baz sorunlar edinmesinde
yardmc olmakla kastettiiniz nedir? diye sordu annesi.
Vallahi, diyerek akladm, Sanrm bu sorunun z
m baz snrlar aa kavuturarak davranlarnn size de
il, ken d isin e baz sorunlar yaratmasn salamak olacaktr
. 'Snrlar' demekle neyi kastediyorsunuz? diye sordu
baba.
yle dnn. O sanki sizin, kendi bahesini hi su
lamayan bir komunuz gibi. Ancak, siz sulama fiskiyenizi
ne zaman altrsanz, su onun bahesine ulayor. Sizin
imleriniz sararp lrken, Bili kendi yeil imlerine baka
rak kendi kendine, Benim bahem iyi gidiyor diye d
nyor. te olunuzun yaam byle. Ders almyor, plan
yapmyor, ii yok, yine de iyi bir yerde yayor, ok paras
var, kendi grevini yerine getiren bir aile bireyinin sahip
olduu tm haklara sahip.
Eer mlkiyet snrlarn biraz daha iyi tanmlarsanz,
eer sulama sistemini sadece kendi bahenizi sulayacak

22

Snrlar

ekilde ayarlarsanz ve o da kendi bahesini sulamazsa,


toz-toprak iinde yaamak zorunda kalacak. Bir zaman
sonra bundan honut olmayabilir.
imdiki durumda, soru m su z ve mutlu, siz de sorum lu
ve m utsuzsunuz. Snrlarn biraz aa kavuturulmas ye
terli olacak sanrm. Ve onun sorunlarn, bir tahta perde
yardmyla sizin baheden uzak tutmalsnz; onun bahe
sinde, ait olduklar yerde kalmallar.
Bu biraz insafszca deil mi, byle birden bire yardm
kesmek? diye sordu baba.
imdiye kadar, ona yardmc olmann faydas oldu
mu? diye sordum.
Bak, beni anlamaya baladn gsteriyordu.

Grnmeyen Mlkiyet izgileri ve Sorumluluk


Fiziksel dnyada, snrlar grmek kolaydr. Parmaklk
lar, iaretler, duvarlar, timsahl hendekler, tralanm imler
veya allar - bunlarn tm, fiziksel snrlardr. Farkl gr
nlerinde, ayn mesaj tarlar: BENM MLKM BURADA
BALAMAKTADIR. Mlkn sahibi kendi mlk zerinde
olanlardan yasal olarak sorumludur. Sahip olmayanlar o
mlkten sorumlu deildir.
Fiziksel snrlar birinin sah ip olduu mlkn gzle g
rlr izgilerini belirler. Tapuya giderek bu sorumluluk s
nrlarnn tam olarak nerede olduunu ve orada bir iiniz
varsa kiminle grmeniz gerektiini renebilirsiniz.
Soyut dnyadaki snrlar da ayn ekilde gerektir, an
cak grlmeleri genellikle daha zordur. Bu blmn hede
fi, sizin elle tutulamayan snrlarnz tanmlamanza ve on
lar sevginizi artrabilecek ve yaamnz kurtarabilecek s
rekli bir gerek olarak grmenize yardmc olmaktr. Ger
ekte bu snrlar, sizin ruhunuzu tanmlar onu korumanzda
ve ona bakmanzda size yardmc olur.

Snr Neye Benzer?

23

Ben ve Benim Dmdakiler


Snrlar, bizi tanmlar. Neyin ben oldu u n u ve neyin
ben olm ad n tanmlar. Snr bana, benim nerede bittiimi
ve bir bakasnn nerede baladn gsterir, bylelikle
beni bir mlkiyet duygusuna ynlendirir.
Neye sahip olacam ve neyin sorumluluunu stlene
ceimi bilmek, bana zgrlk verir. Bahemin nerede ba
layp nerede bittiini bilirsem, ona her istediimi yapmada
zgr olurum. Yaammn sorumluluunu stlenmek, farkl
pek ok olaslk salar. Ancak, yaamma sahip olmazsam,
seeneklerim ve olaslklarm son derece kstl hale gelir.
Birisi size, bu mlke mukayyet ol, orada olanlardan
seni sorumlu tutacam dese ve size o mlkn snrlarn
bildirmese, aklnzn ne denli karacan dnn. Veya
size, mlk koruyacak aralar verilmese? Bylesi, sadece
kafa kartrc olmakla kalmaz, ayn zamanda tehlike de
arz ederdi.
Duygusal ve ruhsal olarak da bamza gelen, tam budur. Tanr hepimizin kendi iinde yaad bir dnya ta
sarlamtr; yani biz kendi ruhlarmz iinde yaarz ve bizi
biz yapan eyler iin sorumluluk stleniriz. Sonunda her
koyun kendi bacandan aslacandan snrlarmz bil
memiz ve korumamz gerekir. Eer parametreler verilmezse
ya da yanl parametreler retilirse, byk aclara maruz
kalrz.
Ailemiz veya gemiteki dier ilikilerimiz parametrele
rimiz konusunda genellikle aklmz kartrr.
Nelerden sorumlu olduumuzu gstermenin yan sra,
snrlar, neyin bizim mlkmz olm ad n ve nelerden so
rumlu olm ad m z da tanmlamada bize yardmc olur; r
nein dier insanlardan, sorumlu deiliz. Bunu elde etmek
iin byk enerji ve zaman harcadmz halde, bakasnn
denetiminden asla sorumlu deiliz!

24

Snrlar

Kime ve Ne in
Sorumluluumuz, dierlerin e kar ve k e n d im iz iin
dir. Her dinde insanlarn birbirine yardm etmesi, birbirleri
ne kar olan sorumluluklarn bilmesi ifade edilmitir.
Pek ok kez bakalar, tanamayacak kadar byk
yklere sahiptir. Yk tayabilmek iin yeterli gce, kay
aklara ya da bilgiye sahip deildirler ve yardma gereksi
nimleri vardr. Onlarn kendileri iin y a p a m a d k la r n onlar
iin yapmak zere kendimizi yadsmak, bir ermiin kendini
feda edici sevgisini gstermektir.
Bakalarna yardm tleyen dinlerde, ayn zamanda
Herkes kendi ykn tamaldr mesaj da vardr. Her
kesin, sadece kendi tayabilecei kadar yk vardr. Bun
lar bizim, gnlk, sorumluluunu stlenmemiz ve zme
miz gereken kendi yklerimizdir. Belirli eyleri kimse bi
zim iin yapamaz. Bizim kendi ykler imiz olan yaamn
baz ynlerini sahiplenmemiz gerekir.
Yk ve arlk kelimelerinin Yunanca karlklarnn
kkeni, onlarn anlamna k tutar. Arlk, kaya paras
gibidir. Bizi ezebilir. Bir kayay da kendi bamza tama
mz beklenemez! Belimizi krabilir. Kayalar-yaammzdaki
kriz ve trajedi anlarn- tamada bize yardm gerekir.
Yunancada y k kelimesi kargo veya gnlk ura
yk anlamna da gelir. Bu kelime hepimizin yapmas ge
reken gndelik ileri tanmlar. Bu ykler, srt antas gibi
dir. Srt antalar tanabilir. Kendimizinkini bizim tama
mz beklenir. Gayret gerektirse de, kendi duygu, tutum ve
davranlarmzla olduu kadar, Tannmn her birimize bah
ettii sorumluluklarla da bizim uramamz beklenir.
nsanlar, arlklar onlarn gnlk ykleriymi gibi
davandmda ve yardm kabul etmediinde veya gndelik
ykleri tamak zorunda olmadklar arlklarm gibi dav
randnda, sorunlar ortaya kar. Her iki durumun sonucu,
ya srekli ac veya sorumsuzluktur.

Snr Neye Benzer?

25

Ac iinde kalsak da, sorumsuz olsak da, benin ne


olduunu, sorumluluk snrmzn nerede olduunu ve bakasnnkinin nerede baladn belirlemek ok nemlidir.
Nelerden sorumlu olduumuzu bu blmde daha sonra
mumlayacaz. imdiyse, snrlarn yapsna daha yakndan
bakalm.

yiler eri, Ktler Dar


Snrlar, mlkmz ayrt etmede ve bylelikle onu ko
ruyabilmemizde yardmc olur. Bizi besleyecek eyleri tahta
perdenin iinde ve zarar verecekleri de dnda tutmalyz.
Ksacas, sn rlar b iz e iyiyi ierid e ve kty d a rd a tut
m a d a y a rd m c olur. Zenginliklerimizi alnmaktan korur.
Hzineleri ieride, haramileri darda tutar.
Bazen, ktler ieride, iyiler darda olabilir. Bu du
rumda, snrlarmz aabilmek ve iyileri ieri alp, ktleri
dar karabilmek gerekir. Dier bir deyile, tah ta p e r d e
lerim izd e k a p la r bu lu n m as gerekir. rnein, iimde ac
veya ktlk olduunu fark edersem, dzelmek iin al
mak ve bunu bakalar ile paylamak gereksinimi duyarm.
Bylece iimin zehirlenmesini nlemi olurum.
Ve iyi darda olduunda, kaplarmz aarak onu
ieri alma gereksinimi duyarz. Genellikle dierlerinden
gelecek iyiliklere snrlarmz kapatr, kendimizi bunlardan
yoksun brakrz.
Ksacas snrlar, d u v arlar deildir. Her toplumda, her
yenin kendi alan ve mlk bulunur. nemli olan, mlki
yet izgilerinin geilere izin verecek kadar geirimli ve
tehlikeyi uzak tutacak kadar da gl olmasdr.
Byme anda insanlar istismar edildiinde, sk sk suistimale uratldnda, snrlar ilevini tersine evirir ve k
ty ierid e ve iyiyi d a rd a tutarlar. Mary byme amdayken babasndan kt davranlar grmt. yi snrlar

26

Snrlar

oluturmas iin tevik grmedi. Sonu olarak kendisini ka


patarak acy iinde tutar, alp acsn ifade ederek onu ru
hundan karmazd. Ayn zamanda dardan gelerek kendi
sine iyilemede yardmc olacak yardm da kabul etmezdi.
Buna ek olarak, srekli bakalarnn, ek aclar onun ruhu
na boca etmelerine izin verirdi. Sonu olarak, yardm aramak iin geldiinde, byk miktarda ac tayan, hl sui
istimal edilen ve dardan gelecek yardma kar duvar
larla evrili bir haldeydi.
Snrlarnn ilevini tersine evirmesi gerekmekteydi.
Kty darda tutacak kadar gl tahta perdelere ve bu
tahta perdeler zerinde halihazrda ruhunda bulunan kt
lklerin dar kmasn ve byk gereksinim duyduu iyi
likleri ieri almasn salayacak kaplara gereksinimi vard.

Snrlara rnekler
Snrlar sizi bir bakasndan ayrt edici, veya sizin nere
de balayp nerede bittiinizi gsteren her eydir. te snr
lara baz rnekler.

Deri
Sizi tanmlayan en temel snr, fiziksel derinizdir. nsan
lar bu snr genellikle kiisel snrlarnn ihlal edildiini be
lirtmek iin mecazi anlamda kullanr: O adam (kadn),
hakikaten bana batyor. Fiziksel benliiniz, dierlerinden
ayr olduunuzu renmede ilk yoldur. ocuklukta, sizi
saran anne veya babanzdan farkl olduunuzu yava yava
renirsiniz.
Deri snr, iyiyi ieride ve kty darda tutar. Kan
nz ve kemiklerinizi ieride ve bir arada tutar ve korur.
Mikroplar darda tutarak da sizi enfeksiyondan korur.
Deride ayn zamanda besin gibi iyiyi ieri alan ve atklar
gibi kty dar atan delikler vardr.

Snr Neye Benzer?

27

Bedensel ve cinsel taciz kurbanlar genellikle snrlar


alglamada zayftr. Gemi yaamlarnda mlkiyetlerinin
gerekten derilerinde balamad onlara retilmitir. Di
erleri onlarn mlkn ele geirebilir ve her istediklerini
yapabilir. Sonu olarak, yaamn dier yarsnda snrlar oluturmada glk ekerler...

Kelimeler
Fiziksel dnyada bir tahta perde veya baka eit bir
yap genellikle bir snr ifade eder. Soyut dnyada, tahta
perdeler grnmez. Yine de, szlerinizle iyi koruma sala
yan tahta perdeler oluturabilirsiniz.
. En temel snr belirleyici kelime, b a y r dr. Dierlerine
sizin onlardan farkl olduunuzu, varolduunuzu ve kendi
denetiminizde olduunuzu bildirir. Hayrnz - ve evetinizi
- aklkla ifade etmeniz gerekir.
Hayr, yzletirici bir szcktr. nsanlara sevgiyle,
Hayr, bu davran uygun deil. Ben bunda yer alamam
demeyi renmek gerekir. H ayr kelimesi ayn zamanda,
suiistimale kar snrlamalar belirlerken de nemlidir.
Dierlerine gnlsz veya mecburen verme konusun
da da bilinli olmalyz. Snrlar yetersiz kiiler denetime, bas
kya, taleplere ve bazen de dierlerinin gerek gereksinim
lerine hayr demede zorlanr. Eer birisine hayr derlerse, o
kiiyle ilikilerini tehlikeye atacaklarndan korkar, bylelik
le pasife uyum gsterir, ancak iten ie fke duyarlar.
Bazen bir kii sizi bir ey yapmaya zorlar; bazen de bask,
ne yapmanz gerektii konusunda kendi iinizden gelir.
Eer bu i veya d baskya hayr diyemiyorsanz, mlk
nz zerindeki denetiminizi yitirmisinizdir ve z dene
tim in meyvesinden yararlanamamaktasnzdr.

28

Snrlar

Duygularnz, niyetlerinizi veya holanmadklarnz ifade ederken kullandnz kelimeler, ayn zamanda baka
larna sizin mlkiyetinizi tanmlar. Mlknz tanmlamak
iin kelimeler kullanmadnzda, insanlarn sizin nerede
durduunuzu anlamalar zordur. Kelimeleriniz, insanlara
nerede durduunuzu ifade eder, bylelikle onlara sizi ayrt
etmede yardmc olan kenarlar hakknda bir 'fikir verir.
Bana barmandan holanmyorum! ifadesi, insanlara ilikileri nasl srdrdnz hakknda duru bir mesaj verir
ve sizin bahenizdeki kurallar onlara bildirir.

Gerek
Yaamn gereklerini bilmek, size snrlar getirir. Doa
nn gereklerinin farkna varmak, onunla ilikili olarak ken
dinizi tanmlamanza yardmc olur. Size ne ekerseniz onu
bieceiniz sylediinde rnein, ya kendinizi bu geree
gre tanmlar veya buna kar davranmaya alarak ac
ekmeyi srdrrsnz. Doann gerei ile temasta bu
lunmak ve bu geree uygun yaamak, daha iyi bir hayat
demektir.
Gerekte her zaman emniyet bulunur, Tanrnn gere
ini bilmek veya kendi gereinizi bilmek de olsa. Pek ok
insan, kendi snrlarnn dnda yaamaya alarak, kim
olduklar gereini kabullenmeyerek ve ifade etmeyerek
dank ve kark yaamlar srer. Kim olduunuz husu
sundaki drstlk, size kiisel btnlk ve birliin ilahi
deerini getirir.

Corafi Uzaklk
Bazen bir durumdan kendinizi fiziksel olarak uzakla
trmak, snrlar korumada yardmc olur. Snrlarnz belir
ledikten sonra kendinizi fiziksel, duygusal ve ruhsal olarak
yenilemek iin bunu yapabilirsiniz.

Snr Neye Benzer?

29

Tehlikeden uzaklamak zere, kendinizi ekerek kt


ye snrlar koyabilirsiniz. Bizi incitmeye devam edenlerden
uzaklamak ve kendimiz iin emin bir yer oluturmak, akllca
Iir davrantr. Kendinizi kt durumdan uzaklatrmak, ay
n zamanda geride kalanda onu davran deiikliine sevk
edebilecek bir terk edilmilik duygusuna yol aacaktr.
Bir ilikide ktye kullanma varsa ou kez, dier kii
ye snrlarnz benimsetmenin yolu, onlar sorunla ura
maya hazr olana dek boluk yaratmaktr.

Zaman
Bir kii veya projeden bir sre uzaklamak, snrlarn
belirlenmesi asndan, yaamnzn denetimden km bir
ynn yeniden kazanmann bir yolu olabilir.
Ruhsal ve duygusal olarak ana babalarndan hi ayrl
mam yetikin ocuklar, genelde onlardan uzakta geirile
cek bir sreye gereksinim duyar. Bu kiiler, tm yaamla
rn sarlarak ve elleri tutularak geirmilerdir; sarlmaktan
vazgemek ve ilikilerinde artk kendilerine kk gelmeye
balam baz davranlarn bir kenara atmak onlar korku
tur. Eski yntemler yeni iliki yntemleri oluturmalar,
ana babalarna bir sre iin itici gelebilir. Bu sreci uzakta
geirmeleri, onlarn ana babalaryla olan ilikilerini genel
likle iyiletirir.

Duygusal Uzaklk
Duygusal uzaklk, yreinizin yeniden gven kazan
mas iin gereksinim duyduu mekan veren geici bir s
nrdr; asla kalc bir yaam tarz deildir. Ktye kullanlan
ilikide taraflar, duygusal ynden "buzlarn erimesi iin
emin bir yere gereksinim duyar. Bazen siistimalci evlilik
lerde suiistimale urayan e, eiyle arasnda, nn kendi
sorunlar ile yzleerek gvene layk olmasn salayana
dek duygusal bir uzakl koruma gereksinimi duyabilir.

30

Snrlar

Ac ve hayal krkl iin kendinizi hazrlkl tutmaya


devam etmemelisiniz. Eer istismar edildiiniz bir iliki iinde bulunmusanz, geri dnmek iin emniyet salanma
sn ve deiikliin gerek belirtilerinin grlmesini bekle
melisiniz. Pek ok kii, balama adna birisine gvenme
de aceleci davranr ve karsndakinin tvbekarla bal
kalmann meyvesini verdiinden emin olmaz. Gerek de
iiklii grmeden suiistimalci veya baml bir kiiye ken
dinizi amaya devam etmek, aptallktr. Balayn, ancak
tutarl deiiklik grene dek kalbinizi gzetin.

D ier Kiiler
Snrlar belirlemede ve bunlar korumada yardmc ola
cak dier insanlara baml olmak zorundasnz. Baka bir
insann bamllklarna, denetimine veya suiistimaline ma
ruz kalan kiiler farkna varmaktadrlar ki, yllar ve yllar
boyu sren ok fazla sevmeden sonra, snrlar oluturabil
meyi ancak bir destek grubu ile baarabilmektedirler. Des
tek sistemleri yoluyla bu kiiler, suiistimale hayr deme ve
yaamlarn denetleyebilme gcn hayatlarnda ilk kez
tatmaktadrlar.
Bakalarnn size snrlar konusunda yardm etmelerine
iki nedenden tr gereksiniminiz vardr. Birincisi, y a a m
d a k i en tem el g ereksin im in iz ilikilerdir. nsanlar ilikiler
edinebilmek iin ok ac eker, ou suiistimale katlanr zira
ortaklarnn kendilerini terk edeceinden ve ona kar gelir
lerse yalnz kalacaklarndan korkar. Yalnz kalma korkusu
pek ok kiiyi incitici hallerde yllar boyu tutar. Eer snrlar
olutururlarsa yaamlannda sevgi kalmamasndan korkarlar.
Ancak dierlerinden gelecek destee kendilerini atk
larnda, suiistimalci kiinin dnyada sevgi verebilecek ye
gane kii olmadn fark eder ve destek sistemi kanalyla
belirlemeleri gereken snrlar belirleme gcn kendilerin
de bulurlar. Artk yalnz deildirler.

Snr Neye Benzer?

31

Dierlerine gereksinimimiz olmasnn bir dier nedeni,


y en i gird ilere ve retilere g ereksin im im iz old u a iindir.
Pek ok kiiye kiliseleri veya aileleri tarafndan snrlarn
ilahi olmad, kaba veya bencilce olduu retilmitir. Bu
insanlarn kendilerine, ilerindeki eski bantlar dan ykse
len ve kendilerini bal tutmak iin yalanlar syleyen sulu
lua kar koymada yardmc olacak, iyi destek sistemlerine
gereksinimi vardr. Eski mesajlara ve deiimdeki sululua
kar durabilmek iin destekleyici dier kiilere gereksinim
leri bulunmaktadr. II. Ksmda, yaamnzdaki tm birinci
derecedeki ilikilerde snrlarn nasl ina edilebileceini
daha ayrntl olarak tartacaz. imdilik belirtmek istedi
imiz, snrlarn boluk iinde ina edilmediidir; sn rlar
olutu rm ak h er z a n a n bir destek a ile balan tldr.

Sonular
Dier kiilerin arazilerine izinsiz girmek, baz sonular
beraberinde getirir. Girmek Yasaktr levhalar genellikle
eer birisi snr aacak olursa, onun cezalandrlaca teh
didini tar. Eer bir ynde yryorsak, bunun olacan ve
bir baka yne yryorsak, baka bir eyin meydana gele
ceini bilmemiz gerekir.
Snrlarmz, sonularla desteklemeliyiz. Elerden birisi
eer sen imeyi bir kenara brakmazsan (veya eve gece
yars gelmeyi, veya bana vurmay, veya ocuklara ba
rmay), biraz tedavi olana dek seni terk ederim! dese,
ka evlilik kurtulmu olurdu. Veya ka yetikin gencin ana
babas eer bir daha yeni bir i bulmadan iini brakrsan,
sana para yok ya da eer benim evimde mariuana ime
ye devam edersen, sana yatak yok dese, yaamlar tama
men deiirdi.
Bilge kiiler eer birisi almyorsa, ona yiyecek ver
meyin derken aka yapmyorlard. Kimse sorumsuz davra
n sevmez. Alk, tembelliin bir sonucudur.

32

Snrlar

Sonular, tahta perdeler iin iyi dikenli tellerdir. nsan


lara bakasnn- mlkne izinsiz girmenin ve kendimize
duyduumuz saygnn ciddiyetini anlatr. Bu, onlara yar
dmsever deerlere uygun yaamamzn bizim iin deerli
olduunu ve onu korumak iin savaacamz retir.

Snrlarmn inde Kalanlar Nelerdir?


Klasiklemi yardmsever adam yks, pek ok boyut
ta doru bir davran modeli sergiler. Snrlarn ne olduu
ve onlarn ne zaman hem gzlenmesi hem de ihlal edil
mesi gerektiini bu tr ykler iyi gsteriyor. Bir an iin
bu yardmsever kii, snrlara sahip olmayan birisi olsa, y
knn nasl olacan hayal edin.
yky bilirsiniz. Kudsten Jerikoya gitmekte olan bir
adam, saldrya urar. Hrszlar onu soymu ve yar l bir
hale gelene dek dvmlerdir. Bir rahip ve Levit yolun di
er yanndan geerek yaral adam grmemezlikten gelmi,
ancak bir Samaryai ona acm, yaralarn sarm, onu bir
hana getirerek bakmtr. Ertesi gn Samaryai, hann sahi
bine bir miktar para vererek, Qna iyi bak. Geri dnd
mde, eer daha fazla masraf yapmsan, bunu sana de
rim demitir.
Burada, bildik hikayeden ayrlalm. Bu noktada yaral
adamn kendine gelerek yle dediini varsayalm:
Nasl? Gidiyor musunuz?
Evet, gidiyorum. Jerikoda ilgilenmem gereken biraz
iim var, diye cevap verir Samaryai.
Bencillik ettiini dnmyor musun? Ben baya kt
durumdaym. Konuacak birisine ihtiyacm olacak. sa seni
nasl olup da bir rnek olarak kullanacak? Bir Hristiyana
yarar biimde dahi davranmyorsunuz, beni byle gerek
sinim iinde olduum bir zamanda yalnz brakarak!
Kendini hizmete verme nereye gitti?

Snr Neye Benzer?

33

Sanrm haklsnz, der Samaryal. Sizi burada yalnz


brakmak ilgisizlik olacak. Dahasn yapmalym. Yolculu
umu bir ka gn erteleyeceim.
Bylelikle adamla gn daha handa kalr, onunla
Konuur, onun mutlu ve mesut olduundan emin olur. , iinc gn leden sonra, kap vurulur ve bir ulak ieriye
girer. Samaryalya, Jerikodaki i ilikisi bulunan kiiden bir
mesaj uzatr: Bekleyebileceimiz kadar bekledik. Develeri
I>akasna satmaya karar verdik. Bir dahaki srmz alt ay
.sonra burada olacak.
Samaryal mesaj havada sallayarak, iyilemekte olan adama, Bunu bana nasl yapabildin? diye barr. imdi ne
yaptna bak! im iin gerekli olan o develeri kaybetme
me sebep oldun. imdi mallarm teslim edemeyeceim. Bu
benim iflasma yol aabilir! Bunu bana nasl yapabildin?
Bu yk bir ynden hepimize aina gelebilir. Gereksi
nim iindeki birisine bata bulunmak iin efkat duyabi
liriz, ancak o zaman bu kii bizim ona vermek istediimiz
den fazlasn vermemiz iin bizi kullanr. Sonuta kendi
yaammz iin istediimiz bir eyi karm olmaktan fke
duyar, gceniriz. Veya, bakasndan daha ok ey ister,
onlar raz olana dek bask altnda tutarz. Kalpten gelerek
ve kendi rzalar ile deil, boyun eerek ve verdikleri iin
bize gcenerek verirler. kimiz de kazanl kmayz.
Bu senaryolardan uzak durmak iin, snrlarmz iinde
yer alanlara ve nelerden sorumlu olduumuza bakmalyz.

Duygular
Duygular, birok dinde kt bir ne sahiptir. nemsiz
den, bedensi ye kadar her sfat onlara yaktrlmtr. Ayn
zamanda, duygularmzn gdlenmemizde ve davranlar
mzda ne kadar byk rol oynad rneklerle gsterilir. n
cinmi duygular yznden bakasna ho grlmeyecek
davranlarda bulunan insanlar ka kez grmsnzdr?

34

Snrlar

Veya insanlar yllar boyu neler hissettiklerini gzard etme


ye alarak, intihar edecek noktaya gelmi ve depresyona
girerek hastaneye kaldrlmtr?
Duygular ne gzard edilmeli, ne de onlarn emrine gi
rilmelidir. Duygularmza sahip olmay ve onlarn farknda
olmay renmeliyiz. Onlar bizi genelde iyilikler yapmaya
gdleyebilir. Yardmsever Samaryalnn duyduu znt,
onu yaral Israilliye yneltmiti.
Duygular yreinizden gelir ve size ilikilerinizin du
rumunu bildirir. lerin iyi gidip gitmediini, sorun olup
olmadn size syler. Kendinizi yakn ve sevecen hissedi
yorsanz, iler muhtemelen iyi gitmektedir. Eer fke du
yuyorsanz, zm bekleyen bir sorununuz var demektir.
Ancak nemli olan, duygularnzn sizin sorumluluunuzda
olmalar ve onlara sahip kmanzdr; onlar sorunlarnz
olarak grmeniz gerekir. Bylelikle iaret etmekte olduklar
konu her ne ise, ona bir yant bulmaya ynelebilirsiniz.

Tutum ve nanlar
Tutumlar bir eye yneliinizle, Tanryla, yaamla, a
lmayla ve ilikilerinizle ilgilidir. nanlar, gerek olduu
nu kabul ettiiniz her eydir. Genellikle bir tutumu veya
inan, yaammzn rahatszlk nedeni olarak grmeyiz.
Adem ile Havva gibi, biz de dierlerini sularz. K en d i tu
tum ve kanaatlerimize sahip kmalyz, nk bunlar bizim
snrlarmzn iinde kalmaktadr. Onlarn etkisini hisseden
ve onlar deitirebilecek olan tek kii, yine biziz.
Tutumlarla ilgili zorluk, onlar yaamn ilk yllarnda renmemizdir. Onlar kimliimizin ve ilevimizin belirlenme
sinde nemli rol oynarlar. Kendi tutum ve inanlarn hi
sorgulamam kiiler, gerekleri bulmakta glk ekerler.

Snr Neye Benzer?

35

Snrlar konusunda sorunlar olan kiiler, sorumluluk


konusunda genellikle arptlm tutumlara sahiptir. nsan
lar duygu, seim ve davranlarndan sorumlu tutmann
kt olduu duygusu iindedirler. Ancak bilge kiiler, tek
rar tekrar snrlamalar belirlemenin ve sorumluluk kabul
lenmenin hayat kurtarc olduunu sylerler.

Davranlar
Davranlarn, sonulan vardr. Kii, ne ekerse onu bi
er. Dersimizi alrsak, iyi not alrz. e gidersek, maa
alrz. Egzersiz yaparsak, daha salkl oluruz. Dierlerine
kar sevecen davranrsak, daha yakn ilikiler ediniriz. te
yandan tembellik, sorumsuzluk veya denetimsiz davranlar
ekersek; fakirlik, baarszlk ve kt yaam sonulan bimeyi
bekleyebiliriz. Bunlar, davranlarmzn doal sonulandr.
Sorun birisinin, bir dierinin yaamndaki ekme ve bi
me kuralna karmas ile ortaya kar. Bir insann iki i
mesinin veya suiistimalinin, ien veya suiistimalde bulunan
o kii iin sonular tamas gerekir. nsanlar kendi davra
nlarnn doal sonularndan kurtarmak, onlar gsz
klmaktr.
Bu, ana babalar ve ocuklar arasnda sk grlr. Ana
babalar genellikle ocuklarnn davranlarnn doal sonu
laryla karlamasna izin vermek yerine onlara barr,
onlar azarlar. Oysa sevgi ve snrlarla, scaklk ve sonular
la ana babalk etmek, kendi yaamlar zerinde denetim
duygusuna sahip, kendine gvenen ocuklar ortaya karr.

Seimler
Seimlerimizin sorumluluunu stlenmeliyiz. Bu da,
zn denetleme ye gtrr. Snrlarla ilgili olarak sk
rastlanan bir sorun, seeneklerimizi sahiplenmemek ve on
larn sorumluluunu bir bakasna maletmeye almaktr.

36

Snrlar

Bir an iin mecburdum veya o beni mecbur etti terimle


rini, bir eyi neden yaptmz veya neden yapmadmz
aklamada ne kadar sk kullandmz dnn. Bu terim
ler, ilikilerimizin pek ounda etkin olmadmz temel ya
nlgsn ele vermektedir. Bir bakasnn denetimi elinde
bulundurduunu, bizi bylelikle temel sorumluluumuz
dan kurtardn sanrz.
Duygularmz ne olursa olsun, seimlerimizin kendi de
netimimizde olduunu fark etmemiz gereklidir. Bu bizi,
gnlszce veya mecburiyetten verme seimlerinden ko
rur. Bilge bir kii, verenin onu vermesi gerektiini hisset
tiini anlad hibir armaan kabul etmezdi. Bir keresinde
bir armaan yaptnz her iyilik iten olmal, zorlanarak
yaplmamal diyerek geri gnderdi.
Kutsal kitaplarda, insanlara seenekleri hatrlatlmakta
ve seeneklerin sorumluluunu stlenmeleri kendilerinden
istenmektedir. Dierlerinin onayn almak iin verilen veya
sululuk duygular zerine dayandrlan kararlar iimizi ra
hatsz eder. Dierlerine ne yapmamz gerektii hususun
da ylesine eitilmiizdir ki, baz eyleri mecburiyetten
yaptmzda, sevecen olduumuzu sanrz.
Snrlar belirlemek, kanlmaz olarak seeneklerimizin
sorumluluunu stlenmeyi ierir. Onlar yapan sizsinizdir.
Onlarn sonularna katlanmas gereken sizsinizdir. Ve
mutlu olabileceiniz seimleri yapmaktan kendinizi alko
yan da siz olabilirsiniz.

Deerler
Deer verdiimiz ey, sevdiimiz ve nem verdiimiz
eydir. Genellikle neye deer verdiimizin sorumluluunu
stlenmeyiz. Yanl yerletirilmi deerler yznden yaamda
baz eyleri karrz. Gcn, zenginliin ve zevkin, gerekte
sevgiye olan en derin zlemimizi tatmin edeceini sanrz.

Snr Neye Benzer?

37

Yanl eyleri sevmekten veya deeri srekli olmayan


.eylere deer vermekten kaynaklanan denetimsiz davran
larn sorumluluunu stlendiimizde, d oy u m la o lm ay an
eylere deer veren bir y re im iz olduunu itiraf ettiimiz
de, iimizde yeni bir yrek yaratmak iin yardm grebi
liriz. Snrlar bize, eski incitici deerlerimizi yadsmada
deil, onlar sahiplenmede yardmc olur; bylelikle onlar
deitirebilme bilincine eriiriz.

Limitler
Sra daha doru snrlar oluturmaya geldiinde, limit
lerin iki yn ne kar. lki, dierleri z erin d e lim itler b e
lirlem eler. Snrlardan bahsettiimizde en ok duyduumuz
ey, budur. Gerekte, dierleri zerinde limitler belirlemek,
yanl adlandrmadr. Bunu yapamayz. Y apabileceim iz,
zayf davran sergileyen kiilere maruz kalmamzda limitler
belirlemektir; bu kiileri deitiremez veya onlar doru
davran sergilemeye zorlayamayz.
Modelimiz, Doadr. O aslnda insanlar iyi davranma
ya zorlamak iin onlar zerinde snrlar belirlemez. Do
a standartlar belirler, ancak insanlar olduklar kii olmada
serbest brakr ve onlar uygunsuz davran gsterdiinde
kendisini onlardan ayrarak, aslnda Eer bunu seersen
byle olabilirsin, ancak benim verebileceim sal ve
mutluluu bulamazsn der.
Snrlardan bahsederken, onlarn yardmc olan dier
bir yn, k en d i i sn rlarm z belirlem ekr. Kendi iimiz
de, darya vurmakszn bir duygu, bir drt veya bir arzu
duyabileceimiz alanlara. gereksinimimiz vardr. K en d im izi
bask altn a so k m a d a n den etleyebilm e gereksin im in deyiz.
Kendi kendimize hayr diyebilme gereksinimindeyiz.
Bu; tahripkar arzularmza kar olduu kadar, baz zaman
larda uygulanmas akllca olmayacak olumlu baz arzulan

38

Snrlar

da kapsar. yap, snrlarn ve zdeimin olduu kadar,


sahip olmann, sorumluluun ve zn denetlemenin de
ok nemli bir bileenidir.

Yetenekler
Yeteneklerimiz, aka snrlarmz dahilinde ve sorum
luluumuz altndadr. Yine de onlar sahiplenmek genelde
korkutucu ve her zaman da risklidir.
Bilge kiiler, doa vergisi ynlerimizi kullandmzda
ve retken olduumuz zamanlarda - ok daha mutlu olma
mz bir yana - sorumluluklarmz da stlendiimizi syler.
Baarszlk korkusunu yenmek iin almak, egzersiz yap
mak, renmek, dua etmek, kaynaklar kullanmak ve k
retmek gerekir. Yeni ve zor olan bir ey denerken, hepimiz
korkarz. nsan korkusuyla yzlemedii iin deil, elinden
gelenin en iyisini yapmad iin cezalandrlr.

Dnceler
Aklmz ve dncelerimiz evrensel bilincin nemli
yansmalardr. Yeryznde baka hibir yaratk, bizim d
nme yeteneimize sahip deildir. Bizler, evreni btn
gcmzle sevmeye davet edilen tek varlz.
Dncede snrlar belirlemenin yn vardr.
K en d i d n celerim izin sahibi, b iz olm alyz. Pek
1.
ok kii kendi dnce ilevlerine sahip kmamtr. Meka
nik olarak, dierlerinin dncelerini, zerinde kafa yorma
dan dnmektedirler. Dierlerinin fikirlerini ve kurduklar
sebep-sonu ilikilerini yutmakta, bunlar asla sorgulama
makta ve onlarn dncelerine kafa yorma giriiminde
bulunmamaktadrlar. Dierlerinin dncelerini tabii ki din
lemeli ve tartmalyz; ancak asla hi kimseye kendi zihni
mizi vermek yanlgsna dmemeliyiz. Nesneleri kendimiz
iin iliki balamnda tartmal, birbirimizi demir gibi par
latmak, ancak ayr dnrler olarak kalmalyz.

Snr Neye Benzer?

39

2.
Bilgi y n n d en hym eli ve zih in lerim izi gen ilet
meliyiz. Bymemiz gereken bir alan, doann zn
renmektir. Bilgelie giden yolda ruhumuz, aklmz daima
doann kurallarna zlemle dolu olmaldr. Doann yasa
lar bizim memnuniyetimiz, bizim danmanmz olmaldr,
bilge kiiler olabilmek iin doay renmeliyiz. Beyin ameliyat da yapyor olsak, ek defterimizin hesaplarn da
kontrol ediyor olsak, ocuklarmz da yetitiriyor olsak, da
ha iyi yaamlara sahip olmak iin aklmz kullanmalyz.
3- arptlm d n celeri ay d n latm alyz. Hepimiz
nesneleri berrak olarak grmeme, arptlm ekillerde d
nme ve alglama eilimindeyiz. Belki de fark edilmesi en
kolay arpklklar, kiisel ilikilerde yatmaktadr. nsanlar
nadiren olduklar gibi grrz; alglamalarmz, gemi ili
kiler, nyarglarmzla - en yakn tandklarmzn dahi kim
olduklar hususundaki alglarmz kendi nyarglarmzla arptlr. Gzlerimizdeki mertekler yznden iyi gremeyiz.
likiler hakkndaki dncelerimizi sahiplenmek, ne
rede hata yaptmz denetlemede aktif olmay gerektirir.
Yeni bilgileri zmledike, dncelerimiz de uyum gste
rir ve geree yaklar.
Ayn zamanda, dncelerimizi dierlerine iletmekte
olduumuzdan da emin olmalyz. Pek ok kii, dierleri
nin onlarn zihnini okuyabildiini ve ne istediklerini bilme
leri gerektiini dnr. Bu, sinir bozukluuna yol aar.
Kendi dncelerimiz vardr ve eer dierlerinin bunlar
bilmesini istersek, bunlar onlara sylememiz gerekir.

Arzular
Arzularmz, snrlarmz iinde yatar. Her birimiz farkl
arzu ve taleplere, hayal ve isteklere, hedef ve planlara, a
la ve susuzlua sahibiz. Hepimiz, beni tatmin etmek
isteriz. Ancak neden etrafta bu kadar az tatmin bulmu
ben bulunmaktadr?

40

Snrlar

Sorunun bir ksm, kiiliimiz iinde yaplanm snrla


rn eksikliindedir. Gerek beni ve gerekte neyi arzula
dmz tarif edemeyiz. Arzularn pek ou, gerekmi gibi
maskelenmitir. Onlar, gerek arzulara sahip olmamamzla
ortaya kan heveslerdir. rnein, seks dknlerinin pek
ou, cinsel deneyimler aramaktadr, ancak gerekte arzu
ladklar, sevgi ve yaknlktr.
Bilge bir kii, katksz eilimler tayan gerek arzula
rmz sahiplenmememiz ve onlar aramamamz hakknda
unlar yazmaktadr: Bir ey ister, elde edemezsin. ldrr
ve tamah eder, ancak istediini elde edemezsin. Kavga eder, dvrsn. Yine elde edemezsin, zira her eyin kay
na olan Evrensel Bilinten istemezsin. Evrensel Bilinten
istediinde, yine elde etmezsin, zira yanl ekilde, elde
edeceini kendi zevklerin iin sarfetmek zere istersin".
Ana babalar, evlatlarna armaanlar vermekten haz du
yar. Ancak bilge bir ebeveyn, armaanlarnn ocuklarna
uygun olduundan emin olmak ister. Ne istediini bilmek
iin, gerekte olduumuz kii ve gerek niyetlerimizle te
masta bulunmalyz. Gururumuzu besleyecek veya egomu
zu artracak, bir ey istemekteysek, ebeveynimiz bunu bil
melidir; bize yararl olacak eyleri verme konusuna ilgi
duymaldr. Ancak verilecek ey bizim iin iyi olacaksa, onun da ilgisi byk olmaldr.
Arzularmz ararken aktif bir rol stlenmeliyiz. Kendi
arzularmzn sahibi olmal ve yaamda emellerimize ula
mak iin onlar kovalamalyz. Baaryla sonulanm bir
arzu, ruha ho gelir, ancak baar iin ok almak gerek
tii de kesindir!

Sevgi
Sevgi verebilme ve sevgiye karlk verebilme, hediye
lerin en ycesidir. Varlmzn merkezi, yrektir. nsann
sevgiye alma ve sevgiyi dar vurabilme yetisi, yaam iin
vazgeilmezdir.

Snr Neye Benzer?

41

Pek ok kii ac ve korku yznden sevgi al veriinde


glk eker. Yreklerini dierlerine kapatm olduklarn
dan, kendilerini bo ve anlamsz hissederler. Kutsal kitap
lar, yrein her iki ilevi hususunda aktr: kran ve sev
giyi ieri alma ve bunlarn darya akn salama.
Seven yreimiz de fiziksel olan gibi, y a a m sa l ka n n
i ir t olduu k a d a r d ar d a a k m a s n a g ereksin im duyar.
Ve fiziksel sureti gibi yreimiz de bir kastr; bir gven ka
s. Bu gven kas, kullanlma ve egzersiz yapma gereksinimindedir; eer zedelenirse arlar veya gszleir.
Kendimize ait bu sevme ilevinin sorumluluunu st
lenmeli ve onu kullanmalyz. Gizlenen veya kabul edilme
yen sevgi; her ikisi d.e bizi ldrebilir.
Pek ok kii sevgiye nasl direndiklerinin sorumluluu
nu stlenmez. Etraflarnda pek ok sevgi bulunur, ancak
yalnzlklarnn kendi karlk verme eksikliklerinden kay
naklandn fark etmezler. Sklkla yle derler; Dierle
rinin sevgisi ieri giremez. Bu cmle, karlk verme so
rumluluklarn olumsuzlatrr. Sevgide sorumluluktan ka
mak iin ,ustaca manevra yaparz; yreklerimizi kendi ma
lmz gibi sahiplenmeli ve bu alandaki zayflklarmz ze
rinde ah'malyz. O bize, yaamn kaplarn aacaktr.
Yukarda bahsedilen alanlarn tmnde, ruhumuzun
sorumluluunu stlenmeliyiz. Bunlar, snrlarmz iinde
kalmaktadr. Ancak snrlarmz iinde kalanlarla ilgilenmek
kolay deildir; dier insanlarn kendi snrlar iinde kalan
larla ilgilenmelerini salamann da kolay olmad gibi. S
nrlar belirlemek ve onlar srdrmek, zor itir. Ancak, bir
sonraki blmde greceiniz gibi, snrlarla ilgili sorunlar,
gayet bariz baz ekillere brnr.

Snrlarla lgili Sorunlar

oyut snrlarla ilgili olarak, bir gn sren bir semine


rin sonunda, bir hanm elini kaldrd ve dedi ki,
Snrlarla ilgili sorunlarm olduunu anlyorum. Ancak bir
bakasyla iliki kurup btn paramz alan, ayr yaadm
kocamdir. Onun snrlar konusunda bir sorunu yok mu?

Snrlar yanl alglamak kolaydr. lk bakta, snrlama


lar belirlemede glk ekmekte olan kiinin, snrlar ko
nusunda sorunu olduu zannediiebilir; ancak, dierlerinin
snrlamalarna sayg duymayan kiilerin de snrlar konu
sunda sorunlar bulunur. Yukarda bahsi geen hanm, snr
lamalar belirlemede zorluklar ekiyor olabilir, ancak, buna ek
.olarak, kocas da onun snrlarna sayg gstermemitir.
Bu blmde, snrlarla ilgili temel sorunlar kategorilere
ayracak, bylelikle size dncelerinizi yerletirebilecei
niz birka nirengi vermi olacaz. Snrlar konusundaki e
likilerin, hayr diyemeyenlere zg olmadn greceksiniz.

Yumuak Ballar: Ktye Evet Diyenler


Robert, Sylemeye utandm bir eyi sizinle payla
abilir miyim? diye sordu. Yeni bir damc olan Robert,
einin srekli taleplerini anlayabilme konusunda neden bu
denli zorlandn anlamaya alyordu. Jo n eslarla yara
bilmek iin, srekli btesini aan harcamalar yapmaktayd.

Snrlarla lgili Sorunlar

43

Ailemizdeki tek erkek ocuk bendim; drt kardein en


k. Bizim evde, fiziksel dv konusunda garip bir
ifte standart vard. Robert devam etmeye abalayarak,
boazn temizledi. Ablalarm benden, ile yedi ya ara
snda byklerdi. Altnc snfa gelene kadar, benden ok
daha iri ve glydler. Daha byk ve daha gl olma
larndan yararlanarak, sam-solumu morartncaya dek ba
na vururlard. Yani gerekten canm yanard.
Bunun en garip yn, anne babamn tutumuydu. Bize
derlerdi ki, Robert; erkek. Erkekler kzlara vurmaz. Kabalk
olur. Kabalk! Bire kar , ve karlk vermek de kabalk
m? Robert duralad. Utanc devam etmesini engelledi, an( ak yeterince konumutu. Eiyle arasndaki elikilerin
nedenlerinin bir blmn su yzne karmt.
Ana babalar ocuklara snrlar belirlemenin veya hayr
menin kt olduunu retirken, bir yandan onlara di
nerlerinin kendilerine istediklerini yapabileceini de
retmektedirler. ocuklarn, iinde pek ok ktln bu
lunduu bir dnyaya korumasz bir biimde gndermeki'dirler. Denetleyici, maniple edici ve istismarc bir tarzda
kt olan bir dnya. Gnahkar bir tarzda kt olan bir
dnya.
Bu denli kt bir dnyada kendilerini gvende hisset
mek iin ocuklar, unlar syleyebilme gcne sahip ol
maldr:
. Hayr.
. Ayn fikirde deilim.
. Olmaz.
. Yapmayacam.
. unu kes.
Canm actyor.
. Bu yanl.
. Bu kt.
Bana bu ekilde dokunmandan holanmyorum.

44

Snrlar

Bir ocuun hayr deme yetisini bloke etmek, o ocuu


mr boyu zrl birisi haline getirmektir. Robertin ana
babas gibi zrl yetikinler, snrlar konusunda ilk yara
larn almaktadrlar: kt eylere evet demektedirler.
Bu tarz snr elikisine, y u m u a k ballk ad verilmek
tedir. Yumuak ballar, trtll ve belirsiz snrlara sahiptir;
dier insanlarn talep ve gereksinimleri iinde erirler.
Onlardan bir talepte bulunanlara tek balarna kar dura
mazlar. Yumuak ballar rnein, srf onlarla iyi geinmek
iin, arkadalar ile ayn restoranlar ve sinema filmlerini
beenmekteymi gibi davranrlar. Dierleri ile farkl olan
ynlerini en aza indirerek, kay sallamamaya alrlar.
Yumuak ballar, bukalemundur. Bir sre sonra onlar or
tamlarndan ayrt etmek olanakszlar.
Ktye hayr diyememek, her alanda kendini gsterir.
Bu bizim, yaamlarmzdaki ktlkleri reddetmemize en
gel olmakla kalmaz, g en eld e b iz i kty tehis etm ekten d e
alkoyar. Yumuak bal pek ok kii, tehlikeli veya suiistimalci bir iliki iinde olduklarn ok ge farkeder. Ruhsal
ve duygusal radarlar bozulmutur; yreklerini koruyacak
yeteneklerini kaybetmilerdir.
Bu eit snr sorunu, kiilerin hayr kaslarn fel eder.
Hayr diyerek kendilerini korumalar gerektiinde bu sz
ck, boazlarna taklr. Bu olay, birka nedenden tr
meydana gelir:
. Dier kiinin duygularn incitme korkusu
Terk edilme ve ayrlma korkusu
. Bir bakasna tamamen baml olma istei
. Bir bakasnn fkesinden korkma
. Cezalandrlma korkusu
Mahcup duruma drlme korkusu
. Kt veya bencil bulunma korkusu
. Manevi yaamnn salkl olmamas korkusu
. Kiinin, fazla kat, eletirel vicdan

Snrlarla lgili Sorunlar

45

Bu son korku, gerekte sululuk olarak duyumsanr.


Fazla kat, eletirel vicdan olanlar, gerekle sulu olmadk
lar hususlarda kendilerini sulu grrler.
lerindeki gerekte ilahi olmayan, eletirel ebeveynle
yzlemekten korkarak, gereken snrlarn sklatrrlar.
Sululuk duygularna teslim olduumuzda, acmasz bir
vicdana boyun emekte oluruz. Bu acmasz vicdana kar
gelme korkusu, dierlerine kar duramamaya dnr ktye evet demek -zira bylesi, daha ok su yaratacaktr.
Manevi yaamn zenginliinden kaynaklanan yumuak
balln, bu tarz yumuak ballktan ayrt edilmesi gere
kir. Manevi yaam zengin insanlar ierden darya doru
efkatlidir, dtan efkatli ve iten fkeli deildir. Yumuak
ballar pek ok sorumluluk stlenir ve pek az snr belir
ler; seimleri byle olduundan deil, korktuklar iin.

Uzak Duranlar: yiye Hayr Diyenler


Oturma odas birdenbire sessizleti. ncil alma grubu
alt aydan beri Craigin evinde toplanmaktayd ve aniden
ok yaknlamt. Bu gece be ift, her zamankinden farkl
olarak, sadece Ltfen Saral Teyze iin dua edelim te
mennilerinden te, yaamlarndaki gerek mcadeleleri
paylamaya baladlar. Gzyalar dkld ve sadece iyi
niyetli tler deil, gerek -destek sunuldu. Ev sahibesi
Rachel Henderson dnda srayla herkes, bir eyler syledi.
Rachel, ncil alma grubunun arkasndaki itici g
olmutu. O ve kocas Joe, format gelitirmi, dier iftleri
davet etmi ve evlerini almaya amlard. Ancak liderlik
rolne kendisini kaptrm olan Rachel, asla mcadelelerin
den sz amamt. Bu tarz frsatlar ortaya ktnda hep
rkm, dierlerini tevik etmeyi tercih etmiti. Bu gece,
dierleri beklemedeydi.

46

Snrlar

Rachel boazm temizledi. Odada etrafna bakarak, so


nunda konutu, Odadaki tm dier sorunlar dinledikten
sonra, sanrm Tanr bana sesleniyor. Szlerin uramakta
olduunuz eylere nazaran, benim konularmn birer hi
olduunu sylediini duyar gibiyim. Karlatm ufak m
cadelelerden bahsetmekle zaman kaybna neden olmak
bencilce geliyor. O yzden... kim tatl ister?
Kimse konumad. Ancak yzlerin hepsinde, hayal k
rkl aka okunuyordu. Rachel yine, kendisinin dierle
rini sevmesi gibi onlarn da onu sevmelerini salayacak bir
frsattan uzak duruyordu.
Bu snr sorunu, u z a k d u rm a olarak adlandrlmaktadr:
iyiye hayr demek. Dierlerinden yardm isteyememe,
kendi gereksinimlerini tehis edememe, dierlerini ieriye
buyur edememe.
Uzak durmak, neden bir snr sorunudur? Mcadelenin
tam ortasnda, snrlarn duvarlarla kartrlmas hakkndaki
yanl anlama yer alr. Snrlarn nefes alabilir olmalar,
kaplar bulunan tahta perdeler gibi iyiyi ieri alabilecek ve
kty dar karabilecek ekilde olmalar gerekir. Snrlar
yerine duvarlara sahip bireyler ne iyiyi, ne de kty ieri
alabilir. Kimse onlara dokunmaz.
Doa kiisel snrlarmz kaplar bulunacak ekilde ta
sarlamtr. Gvenilir ilikilerden zevk alma ve tahripkar
olanlardan uzak durma bamszlmz olmaldr. Hatta
doa bize, doa bilincini ieri almamza veya onu darda
brakmamza izin verir.
Doa, snrlarmz ihlal ederek bizimle iliki kurma a
basnda deildir. htiyacmz olduunda doaya almak
bizim sorumluluumuzdadr. Uzak duranlar iin, doaya
veya dier insanlara almak neredeyse olanakszdr.

Snrlarla lgili Sorunlar

47

Uzak duranlarn geirimsiz snrlar, onlarn doadan


kaynaklanan gereksinimlerine katlk getirir. Sorunlarn ve
yerinde taleplerini kt, ykc veya utanlacak bir ey gibi
alglarlar.
Marti gibi baz kiiler, hem uysal hem de uzak duran
kiilerdir. Yakn gemiteki bir alma toplantsnda Marti,
kendisine ac ac gld. Burada belirgin bir durum grme
ye balyorum. Birisi benimle drt saat almak istediin
de, hayr diyemiyorum. Benim on dakika iin birisine ihti
yacm olduunda, bunu talep edemiyorum. Kafamn iinde,
yerine yenisini koyabileceim bir transistor niye yok?
Martinin yaad ikilem, pek ok yetikin tarafndan
bilinmektedir. Ktye evet demekte (uysal) ve iyiye
hayr demektedir (uzak durucu). Her iki snr atmasna
sahip bireyler kty reddedememekle kalmaz, bunun
yan sra dierlerine kolaylkla ikram edebildikleri destei
onlardan alamazlar da. Kendilerini boalm hissetme, an
cak kaybedilen enerjiyi yenileyecek hibir eyleri olmad
n duyumsama gibi bir ember iine hapsolmulardr.
Uyumlu uzak durucular, ters evrilmi snrlar denen
bir sorundan muzdariptirler. Gereksinim duyduklar yerde
snrlar bulunmamakta, olmamas gereken yerde snrlar
bulunmaktadr.

Denetleyenler: Dierlerinin Snrlarna


Sayg Gstermeyenler
Nasl yani, vazgeiyorsun? imdi gidemezsin! Steve
masasndan, idari asistanna bakt. Frank, birka yldan beri
Steve ile almaktayd, ancak artk bkmt. Grevi iin
elinden geleni yapt halde, Steve ne zaman geri adm at
mas gerektiini bilmiyordu.

48

Snrlar

Steve srekli Frankin fazla mesai almadan broda ka


larak, nemli projeler zerinde almas iin srar ederdi.
Frank, tatil planlarn dahi Stevein srarlar sonucu iki kez
deitirmiti. Ancak barda taran damla, Stevein Franki
i iin evden aramaya balamas oldu. Evden kendisini ara
da bir aramasn Frank ho karlad. Ancak hemen her
gn, yemek saatinde, aile Frankin amiriyle yapt telefon
grmesinin bitmesini bekler oldu.
Frank, Steve ile zamanlama konusunu birka kez ko
numaya yeltendi. Ancak Steve, Frankin ne denli tkenmi
bir durumda olduunu hi anlayamad. Neticede, Franke
ihtiyac vard. Frank, kendisini baarl gstermeye yaryor
du. Ve onu daha ok altrabilmek de gayet kolayd.
Stevein, dierlerinin snrlarn duymakta ve kabullen
mekte bir sorunu bulunmaktadr. Stevee gre hayr, kar
sndakinin fikrini deitirme konusunda kendisinin nnde
duran ve almas gereken bir engelden ibarettir. Bu snr
sorununun ad, den etim dir. Denetleyiciler, dierlerinin s
nrlamalarna sayg gstermez, kendi yaamlarnn sorumlu
luunu alma yerine, bakalarnn yaamlarn denetlemeye
kalkarlar.
Denetleyenler, baarl sat elemanlar hakknda anlatlan
fkralara inanr: hayr dersem belki demek, belki dersem
evet anla. Bu, bir rnn satn renirken verimli olabi
lirse de, bir ilikide son derece ykc olabilir. Denetleyici
ler, maniplasyoncu ve saldrgan zorbalar olarak alglanr.
K en d ilerin e b a y r d en m esin e tah am m l ed em ey en bi
reylerin ilk sorunu -ki bu b a y r diyem em ekten farkldr-, ya
amlarnn sorumluluunu bakalarnn zerine ykma ei
liminde olmalardr. Tanr tarafndan sadece kendilerinin ta
mas gerekli grlm yk tamak zere bakalarn gdlemek iin, eitli denetleme mekanizmalar kullanrlar.

Snrlarla lgiliSorunlar

49

kinci blmdeki yk veya srt antas rneini hatr


lyor musunuz? Denetleyiciler, yklerine (kriz anlarna ve
ezici yklere) ek olarak, kendi srt antalarn (bireysel so
rumluluklarn) tayacak birisini ararlar. Eer Steve kendi
grevinin arln omuzlam olsayd, Frank de zaman
zaman fazla mesai yapmaktan zevk duyard. Ancak Stevein
sorumsuzluunu rtme basks, yetenekli bir elemann ba
ka i aramasna yol at.
Denetleyiciler, iki eittir:
1. S aldrgan denetleyiciler. Bu kiiler bariz ekilde di
erlerinin snrlarna aldrmaz. Dier kiilerin tahta perdele
rini bir tank gibi iner, geerler. Bazen szleriyle suiistimalci olurlar, bazen de fiziksel suiistimalde bulunurlar. An
cak genelde dierlerinin de snrlar olabileceini dn
mezler bile. Sanki bir evetler dnyasnda yaar gibidirler.
Orada, bir bakasnn hayrna yer yoktur. Dierlerini dei
tirmeye alr; btn dnyay, yaamn nasl olmas gerek
tii hakkndaki dncelerine uydurmaya kalkarlar. Dier
lerini olduklar gibi kabullenme sorumluluklarn gzard
ederler.
2. M an iplasyon cu denetleyiciler. Saldrgan denetleyi
cilerden daha az drst olan maniple ediciler, kiileri s
nrlarndan dar kmaya ikna etmeye alrlar. Dierleri
ne evet dedirtmeye alrlar. stediklerini elde etmek iin
dolayl yoldan koullar maniple ederler. Dierlerini, yk
lerini tamak iin kandrrlar. Sululuk mesajlar kullanrlar.
Tom Sawyerin, arkadalarn tahta perdeyi kire boya
syla boyamaya nasl ikna ettiini hatrlar msnz? Bunu
yle bir ayrcalk olarak gstermiti ki, ocuklar badana
yapabilmek iin sraya girmilerdi!
ster inann, ister inanmayn, yumuak ballar ve uzak
duranlar da denetleyici olabilir. Ancak, saldrgandan ziya
de, maniplasyoncu olma eilimindedirler. Yumuak bal
lar duygusal destee gereksinim duyduklarnda rnein, bir

50

Snrlar

arkadalar iin bir iyilik yapabilirler. Sevecen olmakla, sev


gi greceklerini umarlar. O zaman beklemeye geer, yap
tklar iyiliin karln umarlar. Ve bazen yllarca bekler
ler. zellikle de, akllarndan ne getiini tahmin edeme
yen birisine bir iyilikte bulunmularsa.
Bu resimde, yanl olan nedir? Bu, bir sevgi resmi de
ildir. Gerek sevgi, yatrmna karlk beklemez: Bir ba
kasnn bize nem vermesi iin ona nem vermek, yalnzca
o kiiyi denetlemede kullanlan dolayl bir yoldur. Eer
imdiye kadar bu tarz bir manevrann alc tarafnda hi
bulunmusanz, anlayacaksnz. Bir dakika kompliman veya
bir iyilikle karlam - sonraki an, iliikteki fiyat etiketini
hesaba katmamakla, birisinin duygularn incitmisinizdir.

Snrlara likin ncinmeler


Bu noktada kendi kendinize, Bir dakika. Denetleyici
ler nasl olur da incinmi olarak adlandrlabilir? Onlar
incitenlerdir, incinenler deil! diyebilirsiniz. Gerekten de,
denetleyiciler dierlerine pek ok zarar verir, ancak ayn
zamanda snr sorunlar da yaarlar. Yzeyin altnda neler
olup bittiine bir gz atalm.
Denetleyiciler, disiplinsiz kiilerdir. Drt veya arzula
rna gem vurma yetenekleri azdr. Yaamdan istediklerini
alm gibi grnseler de, aslnda alklarnn tutsaklardr
lar. Onlar iin tatmini ertelemek zordur. Bu nedenle dier
lerinden hayr yant almaktan nefret ederler. Kendi snrla
rn grmeleri iin srekli bakalarnnkileri dinlemeyi
renmeleri gerekir.
Denetleyiciler ayn zamanda, kendi yaamlarnn so
rumluluunu sahiplenme yetenekleri de snrl kiilerdir.
Baskc veya dolayl olmaya gvenerek, dnyada kendi
balarna i gremezler. Tek are; denetleyicilerin, sorumsuz
luklarnn sonularyla kar karya kalmalarna izin vermektir.

Snrlarla lgili Sorunlar

51

Son olarak denetleyiciler, yaltlm olurlar. nsanlar


korku, sululuk veya bamllk nedeniyle onlarla bir arada
bulunur. Eer drst iseler, denetleyicilerin sevildiklerini
hissetmeleri pek seyrek grlr. Neden? nk yrekleri
nin ta dibinde, bilirler ki insanlarn onlarla birlikte olmalar
nn tek sebebi, iplerin onlarn elinde bulunmasdr. Eer
tehdit etmeyi veya maniplasyonu bir kenara brakacak ol
salar, terk edilirler. Ve, derinlerde bir yerde, yaltlm ol
duklarnn farkndadrlar. Sevgide korku yoktur. Kusursuz
sevgi, korkuyu karr. nsanlar korkutarak veya onlarn
kendilerini sulu bulmalarna yol aarak, onlarn bizi sev
melerini salayamayz.

Tepkisizlik: Dierlerinin Gereksinimlerini Duymamak


Konuurken, Brendann eli titriyordu. Genellikle
Miken yaptklar beni fazlaca incitmez. Ancak sanrm son
birka hafta boyunca, ocuklarla ilgili sorunlar ve iteki
gerginlikler, beni incinmelere daha ak bir hale getirdi. Bu
kez cevab beni kzdrmad. Yaralad. ok kt yaralad.
Brenda, yakn gemite evliliinde yaad bir mcade
leyi anlatyordu. Btnyle, Mike ile olan evliliinin iyi ol
duunu dnyordu. Gereksinimleri yerine getirmede ba
arlyd, dini btn, iyi de bir babayd. Yine de bu ilikide,
einin aclarna veya gereksinimlerine yer yoktu.
Brendann anlatt olay, olduka zararsz bir ekilde
balad. ocuklar yatrdktan sonra Mike ile yatak odasnda
konuuyorlard. Brenda, ocuklar arka plana itme ve iteki
yetersizlik korkularn amaya balad.
Mike anszn ona doru dnerek, Eer duygularndan
holanmyorsan, duygularm deitir. Hayat zor. O yz
den... hallet ite, Brenda, dedi.
Brenda perian olmutu. Byle ters bir cevab tahmin
etmesi gerektiini dnd. Zaten gereksinimlerini ifade

52

Snrlar

etmek kolay olmamt; hele Miken souk tutumu kar


snda. imdi, sanki onun, duygularn kk paralara do
radn hissediyordu. Mcadelelerini hi anlamaz - ve an
lamak da istemez gibiydi.
Bu nasl olup da snrlarla ilgili bir sorun olabilir? Yal
nzca temel hissizlik deil midir? Ksmen. Ancak pek de o
kadar basit deildir. Hatrlarsanz snrlar, sorumluluk kre
lerimizi tanmlayc bir yntemdir: nelerden sorumlu oldu
umuz ve nelerden olmadmz. Dierlerinin duygu, tutum
ve davran sorumluluunu stlenmememiz gerekirken,
birbirim ize kar baz sorumluluklarmz bulunmaktadr.
Gerekte Miken, Brenda ile badatrlabilecek bir so
rumluluu bulunmaktadr; sadece gereksinimleri karlayan
veya babalk yapan bir e olarak deil, ayn zamanda seven
bir koca olarak. Brenda ile duygusal balantda bulunmak,
onu kendisi gibi sevmenin bir blmdr. Onun duygusal
olarak salkl olmasndan sorum lu deildir. A n c a k o n a
kar sorum ludur. Onun gereksinimlerine cevap veremiyor
olmas, sorumluluklarn ihmal etmesidir.
Sevgiyle ilgili sorumluluklarna nem vermemelerine
dayanarak tepkisizler olarak adlandrlan bu bireyler, tlenen kalbn tam tersi ynde davranr: Verilmesi gere
kenden iyilii esirgeme, eer elinde ise (bunu yerine geti
rebilecek konumda isen) (bu son cmle, eer elinde ise,
bizim kaynaklarmz ve yetilerimizle ilgilidir). Burada bir
baka temel anahtar da, Eer mmknse, sana bal oldu
u mddete, herkesle barl gein dir. Yine, koula
dikkat ediniz: sana bal olduu mddete: Onu kabul
etmeyecek birisine, bar getiremeyiz!
Yukardaki deyilerin her ikisi de, ayn fikri ifade et
mektedir: B a z sn rla m a la r iinde, yaammz paylat
mz kiilerle ilgilenmek ve onlara yardm etmekle ykm
lyz. Gerekli kaynaklara sahipken byle yapmay kabul
etmemek, snrlarla ilgili bir eliki anlamna gelebilir.

Snrlarla lgili Sorunlar

53

Tepkisizler, iki gruba ayrlr:


1. Dierlerinin gereksinimlerine kar eletirel bir bak
olanlar (kendi gereksinimlerimize kar duyduumuz nef
retimizin, dierleri zerine drlmesi). Bu kiiler, kendi
ilerinde eksik olmaktan nefret eder. Sonu olarak, dier
lerinin gereksinimlerini grmezlikten gelirler.
2. Dierlerini dlayacak kadar kendi arzu ve gereksi
nimleri iine dalm olanlar (narsizmin bir ekli).
Bu kendi iine dalmay, bakalarn sevebilmek iin
kendi gereksinimlerine ncelik vermesi duygusu ile kar
trmaynz: Tarih boyunca bilge kiiler, Sadece kiisel
karlarnz iin etrafa bakmaynz, dierlerinin karlarn da
gznnde tutunuz grn dile getirmilerdir. Bu gr
bizim, kendimizi salkl ve gl tutarak dierlerine yar
dm edebilir halde olmamz, bunu yaparken de bir kriz
yaamamamz ifade eder.

Denetleyiciler ve Tepkisizler
Tepkisiz denetleyiciler kendilerinin tesine bakmada
glk eker. Dierlerini kendi mcadelelerinden sorumlu
grr ve kendilerine bakacak birisini ararlar. Snrlar net
olmayan, ilikide doallkla fazla sorumluluk yklenen ve
bundan ikayeti olmayacak birine doru ekilirler. likiler
hakkndaki u yllanm espri gibi: Kurtarc, yaptrc biriy
le, denetleyici, duygusal olmayan biri tanrsa ne olur?
Yant: evlenirler!
Gerekte bu, mantkldr. Yumuak bal uzak durucu
lar, tamir edici birisini arar. Bu onlarn srekli evet demesi
ne yol aar ve onlar kendi gereksinimlerinin uzanda tu
tar. Denetleyici tepkisizden daha iyi kim olabilir? Ve denet
leyici tepkisizler de, kendilerini sorumluluktan uzak tutacak
birisini arar. Yumuak bal bir uzak durucudan daha iyisi
bulunur mu?

54

Snrlar

Aada, snrlarla ilgili sorunlara yer veren bir tablo


bulunmaktadr. Bu size, bir bakta, mcadele edebilece
iniz problem eitlerini grmenizde yardmc olacaktr.
S nr S oru n lar zeti

HAYIR

EVET

SYLEYEMEZ

DUYAMAZ

Yumuak bal

Denetleyici

Sululuk duyar ve/veya


dierlerince denetlenir;
snrlar belirleyemez.

Saldrganca veya
maniplasyonla
dierlerinin snrlarn
ihlal eder.

Tepkisiz

Uzak Duran

Sevgi sorumluluuna
kar snrlar belirler

Dierlerinden ilgi
grmeye kar
snrlar belirler

levsel ve likisel Snr Konular


Son bir snr sorunu, ilevsel ve ilikisel snrlarla ilgili
dir. levsel (fon ksiyon el) sn rlar bir kiinin bir grevi, pro
jeyi veya ii tamamlayabilme yetenei ile ilgilidir. Perfor
mans, disiplin, giriimcilik ve planlama ile ilikilidir. likisel
snrlar, ilikide olduumuz kiilere kar yalansz konuma
yetenei ile ilgilidir.
Pek ok kii iyi ilevsel snrlara, ancak yetersiz ilikisel
snrlara sahiptir; yani, olduka baarl bir dzeyde iler
baarabilir, ancak bir arkadalarna onun srekli ge gel
mesinden holanmadklarn syleyemezler. Tersi de olabi
lir. Baz kiiler dierlerine kar onlardan ikayeti olduklar
ve beenmedikleri konularda tam bir drstlk iinde olup, sabah da ie zamannda gitmek zere yataktan kalk
mada baarsz olabilirler!

Snrlarla lgili Sorunlar

55

Deiik kategorilerdeki snrlara bir gz atm olduk.


Ancak, snrlar nasl gelitirilir? Neden baz kiiler doal s
nrlara sahipmi gibi grnrken, dierlerinin hibir snr
yoktur? Dier pek ok eyde olduu gibi bu konu da, iin
de yetitiiniz aile ortamnzla olduka yakndan ilgilidir.

Snrlar Nasl Gelitirilir

im asla birisine hayr diyememiti, zellikle de iteki


amirlerine. Byk bir irkette iletme mdrl ko
numuna gelmiti. Gvenilir oluu kendisine Bay Yapabilir
namn kazandrmt.
Ancak ocuklar, ona baka bir isim takmlard: Ha
yalet. Jim hi evde olmazd. Bay Yapabilir olmak, bro
da ge saatlere kadar kalmak demekti. Haftann birka ge
cesi i yemekleri demekti. ocuklarna balk avlama yolcu
luklar ve hayvanat bahesi ziyaretleri sz vermi de olsa,
hafta sonlar seyahat yapmak zorunda kalrd.
Jim bu kadar sk yok olmaktan holanmyordu, ancak
kendince bunu hakl gryor ve yle diyordu: B u ben im
o c u k la r a katkn, ben im o n la ra iyi bir y a a m verm e y o
lum. Kars Alice, babasz akam sofralarn ocuklara (ve
kendisine) yle diyerek kendince makul gstermekteydi,
Bu babanzn, bizi sevdiini ifade etme yolu. Ve neredey
se buna inanyordu da.
Ancak sonunda, Alicein canna tak etti. Bir gece Jim i
oturma odasndaki kanepeye oturttu ve dedi ki, Ben ken
dimi, einden ayrlm bir anne gibi hissediyorum, Jim. Bir
sre senin yokluunu hissettim, ancak artk hibir ey his
setmiyorum.
Jim gzlerini ondan kard. Biliyorum, biliyorum ca
nm, diye yantlad. nsanlara gerekten daha fazla hayr
diyebilmeyi isterdim, ancak o kadar zor ki

Snrlar Nasl Gelitirilir

57

Ben senin hayr diyebilecein kiileri buldum, diye


szn kesti Alice. Ben ve ocuklar!
O oldu. Jim in ta iinde bir eyler krld. Bir ac duygu
su, bir ey yapamamann ve fkenin sululuu ve utanc.
Kelimeler azndan dkld. Ben byle olmaktan
honut muyum sanyorsun, her zaman bakalarna boyun
emekten? Ailemi ihmal etmekten holanyor muyum san
yorsun? Jim duralad, kendisini toplamak iin g harc
yordu. Tm yaamm boyunca bu byle oldu/Alice. Hep
insanlar hayal krklna uratmaktan korktum. Bu y
nmden nefret ediyorum. Yaammdan nefret ediyorum.
Bu hale nasl geldim?
Jim nasl bu hale gelmiti? Ailesini seviyordu. En son
istedii, en deerli ilikilerini ihmal etmekti: ei ve ocuk
lar. Jim in sorunlar, evlendii gn balamamt. lk nemli
ilikilerinde ok nceleri ortaya kmaya balamt. Bu tr
sorunlar onun karakter yapsnn bir paras haline gelmi
lerdi bile.
Snrlarla ilgili yetenekler nasl geliir? Bu bl
mn amac budur. Umarz kendi snrlarnzn ne
relerde ufalanmaya veya betonlamaya yz tuttu
unu ve onlar nasl tamir edebileceinizi biraz ol
sun anlamaya balayabileceksiniz.
Gerekten sizi sevenlerin sizin iin arzusu, kendinizden
veya baka nedenlerden kaynaklanan incinmiliklerinizin
ve eksikliklerinizin nerelerde olduunu bilmenizdir. Ge
mi, imdiki zaman onarmada ve daha iyi bir gelecek sa
lamada sizin yannzdadr.

Snr Gelitirmek
u eski deyii hatrlar msnz, Delilik, kaltmsaldr.
ocuklarnzdan size geer? Dier yandan, snrlar kaltm
sal deildir. Onlar ina etmek gerekir. Gerekleri syleyen,
sorumluluk sahibi, bamsz ve sevgi dolu insanlar olmak

58

Snrlar

iin snrlamalar, ocukluumuzdan balayarak renme


miz gerekir. Snr gelitirme, srekli bir ilemdir; yine de en
nemli aamalar karakterimizin olumakta olduu ilk yl
larmza rastlar.
Tarih boyunca bilge kiiler, insanlarn kendi z potan
siyellerini kefederek ve bu z gelitirerek anlaml ve et
kili bir yaam gelitirebileceklerini syleye gelmilerdir. Bu
keif ve gelime aama aama olur: kk ocuklara,
gen adamlara, ve babalara hitabeden eyler ayn ayrdr.
Snrlar belirli, birbirinden ayr fazlar halinde geliir.
Gerekte, ana-babalaryla kurduklar ilk iletiimlere dikkat
ederek, ocuk geliimi uzmanlar, snr geliimlerinin belirli
evrelerini tespit edebilmilerdir!

Balanma: Snr Oluturmann Temeli


Wendy hi anlayamyordu. Oturmayan bir eyler vard.
Tm o karlkl dayanma kitaplar. Tm o kendine g
venme zerine kasetler. Daha yzleici olma zerine kendi
kendine konumalar. Yine de, annesiyle her telefonda ko
nutuunda, tm nasihatler, tm kendine yardm etme tek
nikleri eriyip gidiyor; silik, bulutlu anlar haline geliyordu.
Wendynin ocuklaryla arasndaki tipik bir konuma,
daima annesinin, Wendynin kusursuz olmayan analk tarz
hakkndaki analiziyle son bulmaktayd. Ben senden daha
uzun sredir anneyim, derdi annesi. Sen sadece benim
dediimi yap.
Wendy, onun nasihatlerinden nefret ediyordu. Ynlen
dirilmeye ak olmadndan deil - Tanr bilir ya, ona ge
reksinimi vard. Ancak annesi, kendi kulland yntemin
tek kar yol olduu dncesindeydi. Wendy, annesiyle
yeni bir iliki iinde olabilmeyi istiyordu. Annesinin dene
timi, nazik geri evirmeleri ve toleransszl konularnda
drst olabilmeyi istiyordu. Wendy, annesiyle aralarnda iki
yetikine yarar bir iliki olmasn arzuluyordu.

Snrlar Nasl Gelitirilir

59

Ancak kelimeler, dudaklarn geemiyordu. Duygularn


aklayan mektuplar yazard. Telefon etmeden nce prova
yapard. Yine de o an geldiinde, panie kaplr ve sesini
karamazd. Annesine kar uysal, beeni sergileyici ve
ocuksu olmay renmiti. Ancak bazen kzdnda, ken
disine grev dtn gryordu. Bu yntemin deiebi
leceine olan inancn artk kaybetmeye balamt.
Wendynin mcadelesi, hepimizin snrlar gelitirmede
gereksinim duyduumuz bir hususu ortaya koymaktadr.
Kendi kendinizle ne kadar konuursanz konuun, okursa
nz okuyun, alrsanz aln veya pratik yaparsanz ya
pn, yine de b aka lar ile bu n u destekleyici ilikiler o lm a k
szn sn rlar belirleyem ez ve on lar gelitirem ezsin iz. Sizi
her ne olursa olsun sevecek kiilerle derin, kalc balant
lara girmeden, snrlar belirlemeye sakn kalkmayn.
En derin gereksinimimiz, ait olma, iliki iinde olma,
ruhsal ve duygusal bir ev sahibi olma gereksinimidir.
Yaamn gerek doas, ilikide olmaktr: Yaam sevgidir.
Sevgi, iliki demektir - bir bireyin, dieriyle ilgili, kendisini
ona hasretmi gibi balan.
Bizim de en temel gereksinimimiz balantda olmaktr.
likide olmak demek kendi dmzda, balanabileceimiz,
gvenebileceimiz ve destek vermek zere yaklaabilece
imiz dier insanlarn var olmas demektir.
Bizler, ilikiler iin yaratlmz. Ruhun varlnn temeli,
balanmadr. Bu temel atladnda veya yanl atldnda,
snrlar oluturmak olanakszlar. Neden? nk ilikileri
miz olmadnda, eliki d u ru m u n d a g id eb ilece im iz bir
y e r yoktur. Sevildiimizden emin olmadmzda, iki kt
seenekten birini tercih etme durumunda kalrz:
1.
S n rlar belirler ve bir ilikiyi kaybetm eyi g z e alrz.
Wendynin korkusu, buydu. Annesinin kendisini kabul et
meyeceinden, soyutlanmaktan ve yalnz kalmaktan kor
kuyordu. Kendisini gvende hissetmek iin hl annesinin
ilikisine gereksinim duyuyordu.

60

Snrlar

2.
Sn rlar belirlem ez ve bakasn n isteklerinin esir
olm ay srdrrz. Annesine kar snrlar tekil etmemek
le Wendy, onun taleplerinin esiri olarak kalmaktayd.
yleyse ocuklarn, geliimle ilgili ilk grevleri, anne
ve babalaryla ba kurmaktr. Dnyada istendiklerini ve
gvende olduklarn renme ihtiyacmdadrlar. Bebekle bir
ba oluturmak iin anne ve babann ona istikrarl, lk, se
vecen ve nceden kestirilebilir bir ortam yaratmas gerek
mektedir. Bu aama sresince kendisiyle olan ba saye
sinde, ocuun dnya ile ilikiye girmesinde ona sevgi
gsterisinde bulunmak, anneye der (bu genelde annenin
iidir, ancak baba veya bakc da bunu yapabilir).
Balanma; anne, ocuun gereksinimlerine yant ver
diinde oluur; yakn olma, kucaklanma, beslenme ve alt
nn deitirilmesi. Bebek bu gereksinimleri yaadnda ve
annesinin bu gereksinimlere kar olan olumlu yantlarn
yaadnda, sevecen ve srekli bir anneyi iselletirmeye
veya iine almaya balar.
Bu dnemde bebekler, Anneden ayr bir kiilik (ben
lik) olduklarnn farknda deildirler. Annem ve ben ayn
yz diye dnrler. Bu bazen sim biosis olarak adlandrlr;
bir eit, annenin yaknnda yzmek. Bu smbiotic birlik
telik, anne evrede olmad zamanlarda, bebeklerin pani
e kaplmalarnn nedenidir. Onlar, annelerinden baka hi
kimse rahatlatamaz.
ocuklar tarafndan gelitirilen duygusal tablo, yaamn
ilk birka ayndaki binlerce deneyimle oluur. Annenin
orada bulunmasmn nihai hedefine, duygusal n esn e s a
bitlii (em otio n a l object con stan cy) denir. Nesne sabitlii
ocuun, annesinden uzakta olduunda dahi, isel bir aidi
yet ve gven duygusuna sahip olmasdr. Tm bu srekli
seVgi deneyimleri ocuun, isel gven duygusu ile sonu
lanp; Bu, onun iine yerletirilmi olur.

Snrlar Nasl Gelitirilir

61

Burada perev, balanmadr. ocuklar ilk ilikileriyle


kendilerini gvende ve evinde hissetmeyi rendike, ayr
lklara ve snr geliimine bal olarak ortaya kacak eli
kilere dayankl olacak salam temeller ina etmeye balarlar.

Ayrlk ve Bireyselleme:
Bir Ruhun na Edilmesi
Sanki bir dme evrilmiti, dedi Millie, kilisedeki Ana Grubu arkadalarna. Ana Grubu, kk ocuklar ve
bebekleri olan anneler iin etkinlikler ve birbirleriyle gr
ebilecekleri bir yer salamaktayd. Hillaryi ilk ya g
nnde -ve tam d a o g n e kad ar-, o zamana dek grdm
en zor ocuk olmutu. Bir gn nce, spanak yemeini,
sanki mrnn son yemeiymi gibi yiyen bebek, sanki o
deildi. Ertesi gn, her ey yerdeydi!
Millienin fkesi, kendisini hakl bulan ba sallamalarla
ve glmsemelerle karland. Tm anneler ayn fikirdeydi
- bebekleri/ aa yukar ayn zamanlarda kiilik deiimine
uram gibiydi. Uysal, sevimli ocuklar gitmiti. Yerine geim
siz, isteinin yerine getirilmesi iin zrlayan veletler gelmiti.
Neler olmutu? Herhangi bir uzman pediatrist veya o
cuk terapisti, yaamn ilk ylnda balayan ve yaklak
yana kadar devam eden bir deiimin varln dorular.
Bu deiim bazen rahatsz edici ve zarar verici olabilir, an
cak tamamiyle doaldr. Bu doann, ocuk iin tasarladk
larnn bir blmdr.
Bebekler isel bir gven ve ballk duygusu edindike,
ikinci bir gereksinim ortaya kar. Bebein, otonomi veya
bamszlk iin duyduu bir istek belirir. ocuk uzmanlar
buna, ay rlm a ve bireysellem e adn verir. Ayrlma ocu
un, kendisiyle anne veya ben olmayan arasndaki fark
alglamas gereksinimi anlamna gelmektedir. Bireyselle
me ocuun, anneden ayrlmaktayken gelitirdii kiilii
tanmlamaktadr. Bu bir, ben d en ey im i olmaktadr.

62

Snrlar

nce ben olmayan anlalmadan, ben gereklee


mez. Bu sanki, aalarla ve allklarla rtl bir arsa ze
rine bir ev ina etmeye almak gibidir. nce biraz ak
alan elde etmeniz, sonra evinizi ina etmeye balamanz
gerekir. Tanr vergisi, gerek kiiliinizin zgn yanlarm
kefetmeden nce, kim olm ad n z belirlemeniz gerekir.
Ayrlma-bireyselleme ilevi, bir kiilie dnmede
kolay bir gei dnemi deildir. ocuklukta salkl snrlar
gelitirmede evre ok nemlidir: oluum, deneyim ve
uziam.

Oluum: Annem ve Ben, Ayn Kii Deiliz


Bu hi de adil deil diyordu, be aylk bebein an
nesi. Drt aylk bir mutluluk ve yaknlk yaadk. Ben
Ericin aresizliini ve gereksinim duymasn seviyordum.
Bana ihtiyac vard ve ben onun iin yeterliydim.
Birdenbire durum deiti. Nasl anlatabileceimi bi
lemiyorum; daha huzursuz, daha hareketli oldu. Kucam
da oturmak istemez oldu. Dier insanlara benden daha ok
ilgi duymaya balad - hatta parlak renkli oyuncaklara bile!
Anlamaya balyorum, diye bitirdi hanm. Bana drt
ay boyunca gereksinimi vard. Artk annelik, bundan son
raki on yedi buuk yl boyunca onun beni terketmesi iin
sarf edilecek!
Pek ok ynden bu anne, meseleyi anlamtr. Yaamn
ilk be ile on ay bebeklerde, nemli bir deiiklii iaret
ler: Annem ve ben ayn kiiyiz den, Annem ve ben ayn
deiliz e. Bu sre iinde bebekler, Anne ile olan pasif bir
likteliklerinden, d dnyaya etkin bir ilgiye doru hareket
etmeye balar. Darda byk, heyecan verici bir dnya
olduunun farkna varmaya balarlar - ve onlar da bu ko
uturmann bir paras olmak isterler!

Snrlar Nasl Gelitirilir

63

ocuk aratrmaclar tarafndan bu sre, oluum ve


ya farkllama olarak adlandrlmaktadr. Bu sre yeni
eylerin kefi, onlara dokunma, onlar tatma ve hissetme
dnemidir. Bu dnemde ocuklar hala anneye gereksinim
duymakla birlikte, onunla ok yakn deildirler. Beslen
meyle geen aylar, semeresini vermitir - ocuk kendisini,
riske girebilecek kadar gvende hisseder. Emeklemekte
olan bebeklerin ne kadar eik durduklarn seyrediniz.
Hibir eyi karmak istemezler. Bu, hareket etmekte olan
corafi bir snrdr - anneden uzaa doru.
Oluum evresindeki bir bebein gzlerinin iine ba
knz. O gzlerde insann kendisi iin yaratlm bitki, hay
van ve muhteem bir dnyaya doru alm gzlerini g
receksiniz. Kefetmeye ve renmeye duyulan arzuyu ora
da greceksiniz.
Bu dnem, yeni anne olanlar iin zor bir sretir. Bu
blmn banda bahsi geen anne iin olduu gibi, cesa
ret krc olabilir. Bu, zellikle kendisi asla tam anlamyla
oluum srecinden gememi kadnlar iin zor bir dnem
dir. Onlar bebeklerinden yaknlk, gereksinim ve baml
lktan baka hibir ey beklememektedir. Bu kadnlar ge
nellikle ok ocuk sahibi olur veya ok kk yataki o
cuklarla uzun zaman geirebilecekleri yollar bulurlar. Ge
nellikle anneliin, ayrlma blmnden holanmazlar.
Kendileriyle bebek arasndaki uzakl sevmezler. Anne iin
ac verici, ancak bebek iin gerekli bir snrdr bu.

Deneyim: Ben Her eyi Yapabilirim!


yi ama, elenmek istemenin ne ktl var? Yaam
skc olmamal, diye kar kt Derek. Krkl yalarnn
sonlarnda olan Derek, yksek okul rencisi gibi giyinirdi.
Yz, orta yal bir adama uygun dmeyen yanm, p
rzsz bir grnm sergilemekteydi.

64

Snrlar

Bir eyler yerinde deildi. Derek, rahiple konumakta


ve otuz be ve st ya grubundan, yirmiler ve otuzlar
grubuna gei konusunu tartmaktayd. Onlar hi de be
nim hzmda deil. Ben lunaparklardan, geceleri ge saatle
re kadar gezmekten ve sk sk i deitirmekten holanyo
rum. Bu beni zinde tutuyor, anlarsnz ya?
Derekin tarz, hala ayrlma-bireyselleme dneminin
ikinci evresinde; deneme evresinde takl kalm birisini
betimlemektedir. Genellikle on aylktan, on sekiz ayla
kadar sren (ve sonra geri dnen) bu sre boyunca be
bekler, yrmeyi ve kelime kullanmn renir.
Oluum ve deneyim arasnda, temelde bir fark bulunur.
Oluum srecindeki bir bebek, karsndaki yepyeni dn
yadan ok etkilenmekte ve annesine olduka fazla yaslan
maktaysa da deneyim srecindeki ocuk, onu geride bra
kabilme abasndadr! Yeni kefedilen yrme yetenei,
her eyin stesinden gelebilme duygusunu da beraberinde
getirir. Yeni yrmeye balayan ocuklar coku ve enerji
hisseder. Ve her eyi denemek isterler; dik merdivenlerden
aa inmek, elektrik prizlerine atal sokmak ve kedilerin
kuyruu peinde komak, bunlara dahildir.
Derek gibi bu evrede taklp kalm kiiler, bir hayli
elenceli olabilir. Ancak onlarn gereki olmayan aaala
rn ve sorumsuzluklarn sndrmeye yeltendiinizde de
il... O zaman siz, bir slak battaniye oluverirsiniz. Dene
yim srecindeki bir ocukla evli olan slak battaniye ile
konumak, bunu aa karr. Hibir i, bundan daha yo
rucu deildir.
Deneyim evresinde olanlar, asla yakalanmayacaklarn
dnr. Ancak yaam, onlar yakalar.
Deneyim safhasndaki ocuklar (her eyin stesinden ge
lebileceine inanmas y erin d e olanlar!)n ana babalarndan
yana en ok gereksinim hissettikleri; duyduklar sevince
karlk onlarn da sevin duymalar, cokuya karlk onla
rn cokusu ve deneyim iin biraz da gvenli snrlamalardr.

Snrlar Nasl Gelitirilir

65

yi ana babalar, yatan zerinde zplayan kk ocukla


ryla birlikte elenir. Yetersiz ana babalar ya ocuklarnn
zplamasna izin vermeyerek onlarn hevesini krar, ya da
hi snr belirlemeyerek onlarn ana babalarnn portakal
suyunu ya da kahvesini devirmesine msamaha gsterir.
(Derekin ana babas, ikinci gruptand).
Deneyim evresinde ocuklar, saldrgan ve giriken ol
mann iyi olduunu renir. Bu dnemde ocuklar iin
kesin ve srekli olarak snrlar belirleyen, ancak onlarn
hevesini krmayan ana babalar, onlara gei dnemi bo
yunca yardmc olurlar.
Acaba, bebein ilk admlarn betimleyen resimleri
anmsar msnz? Bunlarn bazlar yanl bir kavram sergi
ler. ocuu, bekleyen bir anneye doru kollarn am
halde, mtereddit admlar atarken resmeder. Oysa gerek
farkldr. Pek ok anne, Bebeimin ilk admlarn attn,
arkasndan izledim! demektedir. Deneyim evresindeki o
cuk, gven ve scaklktan, heyecan ve kefe doru gider.
Fiziksel ve .corafi snrlar ocua, tehlikesizce hareket et
meyi retir.
Deneyim evresi ocua, enerji ile birlikte, bir birey ha
line gelmesinde son adm atma drtsn salar; ancak bu
enerjik canll sonsuza dek sremez. Otomobiller biteviye
son srat gidemez. Koucular ayn hzlarn kilometrelerce
koruyamaz. Ve deneyim evresindeki ocuklar da bundan
sonraki aamaya gemek zorundadr: uzlam .

Uzlam: Ben Her eyi Yapamam


Uzlam, on sekiz ay ile ya arasnda ortaya kar,
Franszcada anlam, ahenkli ilikilerin yeniden salanma
s dr. Baka bir deyile ocuk, geree geri dner. Geen
birka ayn azameti ocukta yerini yava yava, Ben her
istediimi yapamam fark etmeye brakr. ocuk dnyann
korkutucu bir yer olduunun farkna vararak endielenir.
Anneye hl gereksinimi olduunu fark eder.

66

Snrlar

Uzlam evresi; anneyle yeniden balantya girilmesidir,


ancak bu kez durum farkldr. Bu kez ocuk, ilikiye daha
ayr bir kiilik getirir. imdi iki kii vardr, dnceler ve
duygular farkldr. Ve ocuk, kendi kiiliini duyumsamay
kaybetmeden, d dnya ile iliki kurmaya hazrdr.
Tipik olarak bu hem ocuklar, hem de ana babalar iin
zor bir dnemdir. Uzlam evresindeki kk ocuklar irkin, itirazc, sinirli ve tmyle kzgn olur. Size srekli di
ars eken birisini hatrlatabilirler.

'
j

j
|
!
j

imdi, bu dnemdeki ocuklarn snrlar ina etmek iin kullandklar aralara bir gz atalm.
fk e . fke, bir arkadatr. Doa tarafndan bir amala;
bize, yzleilmesi gereken bir sorun bulunduunu anlat
mak zere verilmitir. fke ocuklar iin, kendi deneyim
lerinin bir bakasnnkinden farkl olduunu anlama yolu
dur. fkeyi kendisini ve bakalarn ayrt etmede kullana
bilmek, bir snr oluturur. fkeyi doru olarak ifade edebi
len ocuklar, yaamlarnn ileriki dnemlerinde birisinin
kendilerini denetlemeye mi, yoksa incitmeye mi altn
ayrt edebilen kiiler olurlar.
Sahiplen m e. Bazen sadece bir bencillik dnemi ola
rak yanl anlalan uzlam, ocuun kelime haznesine
ben, b a n a ve ben im gibi kelimeler ekler. Aye, kendisinden
bakasnn, bebeini tutmasna izin vermez. Ahmet kamyo
nunu, misafirlie gelen yatyla paylamak istemez. Kiilik
oluumundaki bu nemli yan, baz ana babalar tarafndan
kolay anlalamaz. Ona dierlerini sevmeyi ve onlarla
paylam retmeye alyoruz, ancak hepimizdeki o
bencillik, onun da yakasna yapveriyor derler.
Bu doru deildir. ocuun yeni kefettii benim e
kar duyduu dknln kkleri, iimizdeki ben mer
kezciliktedir.

Snrlar Nasl Gelitirilir

67

Benim olmakszn, bize bahedilen zaman, enerjiyi,


yetenekleri, deerleri, duygular, davranlar, paray ve ikinci blmde bahsedilen tm dier eyleri gelitirebilece
imiz, besleyeceimiz ve koruyacamz bir sorumluluk
duygusu da olamaz.
ocuklarn muhakkak, ben, ben im ve b a n a szckle
rinin kt olmadn renmeleri gerekir. Ana babalarn
doru ynlendirmeleriyle . onlar da fedakarlk etmeyi ve
verici, sevecen bir yrek gelitirmeyi reneceklerdir; an
cak sevgi vermek iin ncelikle yeterince sevgi grm bir
kiilik gelitirdikten sonra.
H ayr: Tek K elim elik Snr. Uzlam dnemindeki kk
ocuklar, insan dilindeki en nemli kelimelerden birisini
sklkla kullanr: h a y r szc. Oluum evresinde ortaya
kabilirken bayr, uzlam dneminde kusursuzlatrlmaktadr. Bu; ocuklarn rendii ilk szl snrdr.
H ayr kelimesi ocuklara istemedikleri eylerden ayr
kalmay retir. Onlara seim yapabilme gc verir. Onlar
korur. Bir ocuun hayryla baa kmay renmek, o
ocuun geliimi iin ok nemlidir. ocuklarnn baz yi
yeceklere hayr demesine kulak asmayan bir ana baba, da
ha sonralar onun bu gdalardan birisine kar alerjisi oldu
unu renmiti!
Genellikle bu yataki ocuklar, hayr bamls olur
lar. Sadece sebzeleri ve uyku saatlerini reddetmekle kal
maz, ayn zamanda top ekeri ve en sevdikleri oyuncaklar
dahi geri evirirler! Onlar iin hayra sahip olmak, bunlarn
tmne deer. Bu onlar, kendilerini tamamen aresiz ve
gsz hissetmekten korur.
Ana babalarn, hayr ile ilgili olarak iki grevleri bu
lunmaktadr. Birincisi, ocuklarnn kendisini hayr diyebi
lecek kadar gvende hissetmesini salayarak, on u n sn r
larn tevik etm ek. stedikleri tm seenekleri pek tabiidir
ki yapamasalar dahi kk ocuklar, uyulan bir hayra sa
hip olabilmelidir. Bilgilenen ana babalar, ocuklarndaki
direnmeden incinmeyecek veya buna kzmayacaklardr.

68

Snrlar

ocua hayrmn da eveti kadar sevimli olduunu hisset


mesinde yardmc olacaklardr. Hayr diyen bir ocuktan
duygusal olarak uzaklamayacak, onunla balarn srdre
ceklerdir. bebein hayrlar ile ypranmaktaki ana yahut
babay genelde, einin desteklemesi gerekir. Bu ilem de
emek gerektirmektedir!
Bir ana baba, kzlarnn kendisini her ziyarette pmeyi
ve sarlmay reddetmesi yznden duygular incinen bir
teyzeyle yzlemek durumunda kalmt. ocuk bazen ya
kn olmak istiyordu; bazen geride kalarak seyretmeyi tercih
etmekteydi. Teyzenin ikayetine ise ift, Caseyin, insanla
ra sevgi gstermenin, onlara bir bor olarak alglamasn
istemiyoruz. Kendi yaamnn iplerini kendi elinde tutma
sn isteriz eklinde yantlyordu. Bu ana baba, ocuklar
nn evetinin evet, ve hayrnn da hayr olmasn istemek
teydi. Onun hayr diyebilmesini, bylelikle ileride ktye
de hayr demesini istiyordu.
Uzlam dnemindeki ocuklarn ana babalarn bekle
yen ikinci grev, ocu a b aka larn n sn rlarn a sayg
gsterm ed e y a rd m c olmaktr. ocuklar sadece hayr di
yebilmekle kalmamal, bakalarnn hayrn da yant olarak
kabullenebilmelidir.
Ana babalarn, ocuklar ile yalarna uygun snrlar belirleyebilmeleri ve bunlar koruyabilmeleri gerekir. Bu da,
dkkann yarsn satn almakla ocuu susturmak daha az
utandrc olsa bile, yine de oyuncak dkkannda geiri
len huysuzluk nbetlerine teslim olmamak anlamna gelir.
Bu, gerektiinde ara (teneffs) vermeler, uygun yzleme
ler ve aplak vurma demektir. Olunu terbiye et, nk
bunda umut vardr; onun lmn isteyen taraf olma. Di
er bir deyile ocua, ok ge olmadan snrlamalar ka
bullenmeyi renmede yardmc olun.
Snr ina etmek, yandakilerde en belirgin haldedir.
Bu zamana kadar, u grevleri renmi olmalar gerekir:

Snrlar Nasl Gelitirilir

69

1. Duygusal olarak bakalarna balanma yetenei, ancak


z bilincini ve ayr olabilme zgrln yitirmemek.
2. Sevgi kaybetme korkusu olmadan bakalarna uygun
hayr yantlar verebilmek.
3. Bakalarndan gelen hayr yantn kabullenebilme ve
bu nedenle duygusal olarak onlardan uzaklamama.
Bu koullan gren bir arkadam, yar-aka, dedi ki:
Bunlar yama kadar m renmeleri gerekiyor? Sakn
krk olmasn? Evet, bunlar byk beklentilerdir. Ancak
yaamn ilk yllarnda snr geliimi elzemdir.
Yaamn bundan baka iki dnemi daha snrlar konu
sunda nem kazanr. lki, ergenliktir. Ergenlik a, yaa
mn ilk yllarnn yeniden yasalamasdr. Burada cinsellik,
cinsel kimlik, rekabet ve yetikin kimlii gibi daha olgun
konular yer alr. Ancak ne zaman kime evet ve ne zaman
kime hayr demek gerektii gibi konular, zihin kartrc
olmaya devam eder.
kinci dnem, gen yetikinlik dnemidir; ocuklarn
evden veya okuldan ayrlarak bir ie baladklar, ya da
evlendikleri dnem. Gen yetikinler bu sre iinde yapsal
bir kayp yaarlar. Ders zili, bakalar tarafndan empoze
edilen izelgeler yoktur ancak, olduka korkutucu, byk
bir zgrlkle, yine byk bir yaknlk ve taahht talebi
onlar bekler. Bu sre genellikle doru snrlar belirlemeyi
renmede youn bir dnem haline gelebilir.
ocuk doru snrlar ne kadar erken renirse, yaa
mnn ileriki dnemlerinde o kadar az alkant yaar. Ba
arl geen bir ilk yl, daha az engelli (ancak hi engel
siz olmayan!) bir ergenlik ve yetikinlie daha kolay bir
gei salar. Sorunlu bir ocukluk, ergenlikte aileden gele
cek gayretli almalarla byk lde telafi edilebilir. An
cak her iki dnemde de ciddi snr sorunlar yaamak, ye
tikin yalarda yaralayc olabilir.

70

Snrlar

Nasl olmas gerektiini bilmek, bana fayda salyor,


demiti, ocuk geliimi zerine bir konumaya katlan bir
hanm. Ancak esas yardmc olacak olan, benim iin nele
rin yanl yaplm olduunu bilmektir. Gelin bundan son
ra, snr geliimimizin nerelerde hatal olduuna bakalm.

Snr ncinmeleri: Yanl Giden, Nedir?


Snr sorunlarnn kkleri, dier kiilerle binlerce kar
lama ile, kendi doamza ve kiiliimize uzanr. Ancak en
nemli snr elikileri, yaamn o en nemli ilk yllarnda
ortaya kar. Ayrlma-bireysellemenin, evresinden her
hangi birinde veya hepsinde meydana gelebilir: oluum,
deneyim ve uzlam. Genellikle, incinme ne denli erken ve
ciddi ise, snr sorunu da o denli derindir.

Snrlardan ekilme
Niye oluyor bilmiyorum, ama oluyor ite, diye dn
ceye dald ngrid, arkada Alice ile kahvesini ierken. An
nemle ayn fikirde olmadm her sefer, bunlar kk ey
ler bile olsa, artk onun orada olmad gibi berbat bir hisse
kaplyorum. Sanki incinmi, kendisini geri ekmi ve ben
de ona yeniden kavuamayacakmm gibi. Sevdiin birisini
kaybettiini sanmak, gerekten ok kt bir duygu.
Drst olalm. Hibirimiz, bize hayr denmesinden
holanmayz. Bir bakasndan destek, yaknlk veya ba
lanma talep ettiimizde, bu isteimizin geri evrildiini ka
bullenmek zordur. Yine de salam ilikiler, itiraz etme ve
yzleme zerine kuruludur: Demirin demiri biledii gibi,
bir insan da dierini biler.
Sadece salam ilikiler deil, olgunlam karakterler de
uygun hayrlar zerine ina edilirler. Gelimekte olan ocuk
lar, snrlarnn onurlandrlacam bilme gereksinimindedirler.

Snrlar Nasl Gelitirilir

71

O nlarn fik ir ayrlklarnn, egzersizlerin in ve den ey lerin in ,


sevginin o n la rd a n esirgenm esi ile so n u la n m a m a s o k nem lidir.
Bunu ltfen yanl anlamaynz. Ana babalarca ortaya
konan snrlamalar ok nemlidir. ocuklarn, gememeleri
gereken davran izgilerini bilmeleri gerekir. izmeyi atk
larnda, genel kabul gren, yaa uygun sonularla kar
lamalar gerekir. (Gerekte aa babalar, ocuklarna sa
lam snrlar belirleyip bunlar korumadklarnda, ocuklar
snrlarla ilgili bir baka eit incinme ile kar karya kalr
lar ki, bunu birazdan tartacaz). Burada bahsettiimiz,
ocuun tm dizginlerini salvermek deildir. Ana babala
rn, o n la rla ayt fik ir d e olm ad k lar z a m a n la r d a d ahi, o
cuklarna bal ve onlarla balantda kalmalar gerekir. Bu,
fke duymamalar gerektii anlamna gelmez. Kendilerini
geri ekmemeleri gerektii anlamna gelir.
Ana babalar ac, hayal krkl veya pasif fke ile geri
ekildiklerinde, ocuklarna u mesaj vermektedirler: D o
ru d a v ran d n d a sevgiyi baked iy orsu n . G erektii g ib i d a v
ra n m a d n d a sevilm eye layk deilsin.
ocuk bu mesaj, una benzer bir ifadeye tercme eder: yi davran rsam , sevilirim. Kt d av ran rsam , b a
lan tlarm kesilir.
Kendinizi ocuun yerine koyun. Siz ne yapardnz?
Zor bir karar deildir. nsanlar, bir balanma ve iliki ge
reksinimiyle yaratlmlardr. ocuklarndan uzaklaan ana
babalar temelde, ru h sal ve duygusal a n ta j uygulamaktadr
lar. ocuk ya fikir ayrlnda olmadn varsayarak ilikiyi
srdrr, ya da dnyadaki en nemli ilikisinden ayrlmaya
ve onu kaybetmeye devam eder. Kuvvetli olaslkla sessiz
kalacaktr.
Snrlar belirlemeye baladklarnda, ebeveynleri kendileri
ni eken ocuklar, kendi uyumlu, sevecen, hassas ynlerini

72

Snrlar

vurgulamay ve gelitirmeyi renirler. Ayn zamanda sal


drgan, doruyu syleyen ve aykr yanlarndan korkmay,
ona gvenmemeyi, hatta ondan nefret etmeyi renirler.
Eer sevdikleri bir kii fkelendiklerinde, geimsizletiklerinde veya deneysel olduklarnda onlardan uzaklarsa, o
cuklar, bu ynlerini saklamay renirler.
ocuklarna, fkelendiin zaman ac veriyorsun di
yen ana babalar, ocuu kendilerinin salndan sorumlu
klmaktadrlar. Gerekte, o cu k bylelikle a n a b a b a n n a n a
b a b a s b a lite getirilm i o lm a k ta d r - bazen iki veya ya
ndayken. fkelendiini biliyorum, ancak yine de o oyunca alamazsn demek, bundan ok ok daha iyidir.
Sonra da incinmilik duygularnz einize veya bir arkada
nza gtrmek.
ocuklar doal olarak, kendi glerinin her eye yetti
ini dnrler. Gnein, onlar iyi davrand iin parlad
, yamurun, onlar yaramazlk yapt iin yad bir dn
yada yaarlar. ocuklar zaman iinde, onlarnkilerin yan
sra baka gereksinim ve olaylarn da nemli olduunu
rendike, bu her eye gc yeter olma duygusundan vaz
geerler. Ancak ilk yalarda bu duygu, snr incinmelerinin
iine girer. ocuklar ana babasnn kendilerini ektiini
hissettiklerinde, onlarn duygularndan kolaylkla kendile
rini sorumlu bulurlar. H er eye g c y etm e nin anlam bu
dun Ben, anne ve babamn kendilerini ekmelerini sala
yacak gce sahibim. Bu konuya dikkat etmem gerek.
Ana babann duygusal geri ekilii, yavaa olabilir:
ncinmi bir ses tonu. Sebepsiz yere uzun bir sessizlik. Ve
ya aktan aa olabilir: alama nbetleri, hastalanma, ba
rma. Bu tarz ana babalarn ocuklar bydklerinde, s
nrlar oluturmann ciddi soyutlanmlklara ve terk edilme
ye yol aacandan ok korkan yetikinlere dnr.

Snrlar Nasl Gelitirilir

73

Snrlara Kar Dmanlk


Larry, Neden hayr diyemeyeceimi, ben anlyor mu
yum? .diye kkrdad. Neden bana zor bir soru sormuyor
sun? Ben askeriyede bydm. Babamn dedii, yasa de
mekti. Ve fikir ayrl da her zaman isyan. Onunla bir kez,
dokuz yandayken elitim. Tek hatrladm, odann dier
tarafnda, mthi bir ba arsyla uyanmam. Ve pek ok da
incinmilik duygusuyla.
kinci ve ilkinden daha kolay ayrt edilebilen snr incinmilii, ebeveynin snrlara kar olan dmanldr. Ebeveyn, ocuun kendisinden ayrlma giriimlerine kzar.
fkeli szler, fiziksel cezalandrma veya uygun olmayan
sonular halinde, dmanlk ortaya kabilir.
Baz ana babalar ocuklarna, Dediimi yapacaksn
derler. Bu, olabilir. Doa ocuklarn, ana babalarnn yne
timinde olmalarn buyurmutur. Ancak sonra da derler ki,
Ve bunu yapmaktan holanacaksn. Bu bir ocuu ldr
tr, zira bu, ocuun ayr bir ruh olduunu yadsmaktr.
ocuu, onu sevmeye mecbur etmek, ocuu insanlar
memnun edici hale zorla sokmaktr.
Baz ana babalar ocuklarnn snrlarn eletirirler:
Benimle ayn fikirde olmazsan, ben d e...
Ya benim dediimi yaparsn, ya da..
Anneni sorgulama.
Tutumunun deimesi gerekiyor.
Kendini kt hissetmen iin hibir neden yok.
ocuklarn, ana babalarnn otorite ve denetiminde ol
malar gerekir, ancak ana babalar ocuklarn bamsz ol
maya baladklar iin cezalandrrlarsa, onlar da genellikle
incinme ve gcenmilikle geri ekilirler.
Disiplin ocuklara, sonular kullanarak, kendini denet
lemeyi retme sanatdr. Sorumsuz davranlar bizi, daha
sorumlu olmaya gdleyen bir rahatszla drmelidir.

74

Snrlar

Ya benim istediim, ya da... yaklam ocuklara, en


azndan ana babann duyma menzilindeyken, ona boyun
eermi gibi yapmay retir. Senin seme hakkn var
yaklam ocuklara, kendi davranlarndan sorumlu ol
may retir. Ya yatan dzeltirsin, ya da bir ay cezal
sn, demek yerine anne veya baba, Seim senin: Yatan
dzeltirsen, Nintendo oynamana izin veririm; yatan d
zeltmezsen, bugnlk Nintendo ayrcalklarn kaybedersin
der. ocuk, sylenenleri yerine getirmemekle ne kadar ac
ekeceine kendisi karar verir.
Doann disiplini cezalandrc deil, eiticidir: Do
a bizi, iyiliimiz iin disipline eder; onun kutsall
n paylaabilmemiz iin. Disiplinsizlik gzel g
rnse de, ac vericidir. Ancak daha sonra hasat vak
ti, onunla eitilmilere doruluk ve skun getirir.
Ana babalar ocuklarnn fikir ayrlklarn, boyun emezliklerini veya basit dmanlk denemelerini ho karla
dklarnda ocuklar, eitilmenin yararlarndan mahrum b
raklm olurlar. Mutluluu ertelemenin ve sorumluluk duy
mann yararlar olduunu renemezler. Sadece, birisinin
gazabndan nasl uzak kalabileceklerini renirler.
Bu dmanln sonularn grmek zordur, zira bu o
cuklar abuklukla, uyumlu bir glmsemenin altna sak
lanmay renirler. Bu ocuklar bydklerinde depres
yon, endie, ilikilerde elikiler ve uyuturucu veya alkol
bamllna ilikin sorunlar ekerler. Snrlar Zedelenmi
pek ok kii yaamalarnda ilk kez, bir sorunlar olduunun
farkna varr.
Dmanlk hem hayr demede, hem de hayr kabul
etmede sorunlar yaratabilir. Baz ocuklar, bakalarna girift
ekilde dolanrlar. Ancak bazlar aka tepki gsterir ve
denetleyen kii olurlar - tpk dman bir ana baba gibi.

Snrlar Nasl Gelitirilir

75

Ar Denetim
Ar denetim, aslnda sevecen olan ana babalarn ok
kat kurallar ve snrlamalarla, ocuklarn hata yapmaktan
korumaya almalaryla ortaya kar. rnein, ocuklarn
incinmekten veya kt alkanlklar edinmekten korumak
iin, onlar dier ocuklarla oynamaktan alkoyabilirler.
ocuklarnn tmesi hususunda o denli endie duyabilir
ler ki, havann bulutlu olduu gnlrde onlar izme giy
mek zorunda brakabilirler.
Ar denetimle ilgili sorun, udur: yi bir anne babann
lemel sorumluluu, kesinlikle denetlemek ve korumak ol
duu halde, ocuklarnn hatalar da yapmasna mahal ver
melidirler. Olgunluu, srekli kullanmla rendiimizi
hatrlaynz. Ar denetlenen ocuklar baml olma, insan
lar arasna karmada elikiler yaama ve salam snrlar
belirlemede ve bunlar korumada zorluk ekme tehlikele
riyle kar karyadrlar. Ayn zamanda risk altna girme ve
yaratc olmada da sorunlar yaarlar.

Snrlamalarn Yokluu
Eileen iini ekti. Kocas Bruce, haftada iki kez olduu
gibi yine, o ne zaman topu elinden karacak olsa, kriz
geirme halindeydi. Bu kez, Billingslerle dar kacaklar
bir gece iin yeniden program yapmak zorunda kald iin
baryordu. Eileen o gn saat drtten nce ocuk bakc
sn aramay unutmutu.
Bruceun bylesine ufak eylere neden bu kadar sinir
lendiini bir trl anlayamyordu. Belki de bir tatile ihtiyac
vard, y ley d i! Eileen ldad. B ir tatile ih tiy acm z var! Bir
ay nce tatil yaptklarn unutmutu.
Eileenin anne ve babas ok sevecen ancak ok da
hogrl insanlard. Onu hibir eye zorlamaya dayana madklar gibi, aralarna mesafe koyarak, sonularla yzyze brakarak veya aplak atarak disipline etmeye de daya
namazlard. Dncelerine gre onu sevgi ve hogrye
garketmek, istedii gibi bir yetikin olmas iin yeterliydi.

76

Snrlat

O nedenle Eileen kendi dankln toplamadnda,


eksik braktklarn annesi tamamlard. Otomobilleriyle
kez kaza yapnca, babas ona da bir araba satn almt. Ve;
ek hesabndaki paradan daha fazlasn harcadnda, anne;
ve babas sessizce ilave bir miktar para yatrrlard. Sonuta,
sevm ek, sabrl o lm a k deil midir? derlerdi.
:
Eileenin ana babasnn ona kar olan snrlamalarn
daki eksiklikler, onun karakter geliimini zedeledi. Sevecen
bir e, bir anne ve alkan bir kadn olduu halde, baka
lar srekli onun disiplinsiz, dikkatsiz yaam tarzndan t
r sinirlenmekteydiler. Onunla iliki iinde olmak, baka
larna pahalya malolmaktayd. Yine de o denli sevilesi bir
insand ki ou arkada, onunla yzleerek duygularn
incitmekten kanyordu. Bylelikle sorun, bir trl z
me kavuamyordu.
Ana babann snrlardan yoksun olmas, dmanln
tersi bir durumdur. Oysa uygun disiplin, Eileenin karakte
rini gelitirmesinde gereken yapy temin edebilirdi.
Bazen ana babadaki snr eksiklii, balant eksiklii ile
birletiinde, saldrganl kullanarak denetleyici olan bir
kiiliin ortaya kmasna yol aabilir. Hepimiz bir sper
markette karlatmz drt yandaki bir ocuun, anne
sini tamamen denetimi altna aldn grmzdr. Anne,
huysuzluk nbetinden vazgemesi iin oluna yalvarr, rica
eder, onu tehdit eder. Sonunda, aklna baka yol gelmedi
inde onun, urunda lklar atmakta olduu ekerleri alr.
Ama bu son der, biraz denetim iin mcadele ederken. An
cak o zamana gelindiinde denetim, artk bir hayal olmutur.
imdi bu drt yandaki ocuun, krk yanda bir adam olduunu dnn. Senaryo deimitir, ancak metin
ayndr. Kzgn olduunda veya birisi ona snrlama getir
diinde, ayn huysuzluk nbeti patlak verir. Ve o zamana
kadar geen otuz alt ilave yl boyunca dnya, ona hizmet
etmitir. Ona yardmc olabilmesi iin, iyileme programnn

Snrlar Nasl Gelitirilir

77

Kyet kuvvetli ve gayet tutarl olmas gerekmektedir. 1yil-me bazen hastanede kalma, bazen boanma, bazen hap
si-dilme ve bazen de hastalanma yoluyla olur. Ancak ya
samn disiplininden kimse tam anlamyla kurtulamaz. O her
/.aman kazanr. Bizlerse, daima ektiimizi bieriz. Ve disip
lin, yaamda ne kadar ge kalrsa, resim o denli hznl
olur; zira bedeli o kadar yksek olacaktr.
Burada elbette, bakalarnn snrlarn ve/veya gerek
sinimlerini dinlemekte glk eken birisini tarif etmekte
yiz. Bazlarnn esneklikten hi payn almam snrlar do
laysyla incitilmesi gibi bu kiiler de, snrlarn yokluu
l daysyla zarar grm kiilerdir.

Tutarsz Snrlamalar
Bazen, ocuk yetitirme hususunda kafalarndaki kar
klk veya kendi incinmilikleri dolaysyla baz ana baba
lar, sk ve gevek snrlamalar birletirerek, ocuklarna
elien mesajlar gnderirler. ocuklar, ailenin ve yaamn
kurallarnn neler olduunu bilmezler.
Alkolik aileler genelde tutarsz snrlamalar sergiler. Bir
ana baba bir gn sevecen ve nazik olabilir; ertesi gnse,
mantk d bir hainlik sergileyebilir. Bu zellikle, iki i
mekten kaynaklanan davran deiiklikleri iin dorudur.
Alkolizm ocukta, snrlarla ilgili olarak byk lde
karkla neden olur. Alkoliklerin yetikin ocuklar, iliki
lerde kendilerini asla gvende hissetmezler. Daima karlarndakinin onlara beklenmedik biimde saldrmasn veya
onlar terk etmesini beklerler. Srekli kendilerini savunma
ya hazrdrlar.
Snrlamalar belirlemek, alkoliklerin yetikin ocuklar
iin yaralaycdr. Alkolik kiiye ocuun hayr demesi sayg
da getirebilir, fke de. Bu ocuklar nelerden sorumlu ol
duklar ve olmadklar konusunda emin deildirler.

Snrlar

78

Yaralanma (Travma)
Buraya kadar, aile ii ilikilerin zelliklerini gzden geir
dik. Kendini geri ekme, dmanlk ve uygun olmayan snr
lamalar belirleme, ana babann ocuklarna kar olan davran
biimleridir. Zaman iinde bunlar, ocuun ruhuna iler.
Buna ek olarak, baz yaralanmalar da snr geliimini
zedeleyebilir. Travma, bir karakter zelliinden ok, youn
ac veren, duygusal bir deneyimdir. Duyusal, fiziksel ve
cinsel istismar, travmatiktir. Kazalar ve gsz dren
hastalklar, travmatiktir. Bir ebeveynin lm gibi ciddi
kayplar, boanma veya maddi ynden son derece zor du
rumda olmak da travmatiktir.
Kendini geri ekme, dmanlk ve travma gibi, karak
terle ilgili kalplara bakmada iyi bir yntem, ormandaki bir
aacn nasl rselenebileceine bakmaktr. Topraktaki bile
enlerin kt olmasyla yetersiz besleniyor, ok fazla veya
ok az su alyor ya da gne gryor olabilir. Bu, karakter
kalplaryla ilgili sorunlara bir benzetmedir. Travma, aaca
arpan bir yldrm gibidir.
Travma snr geliimini etkileyebilir, zira ocuklarn b
ymesindeki iki gerekli temeli sarsar:
1. Dnya, olduka gvenlidir.
2. Yaamlar kendi denetimlerindedir.
Travmaya urayan ocuklar, bu temellerin sarsldn
hisseder. Dnyada gvende ve koruma altnda olduklar
hususundan artk pek emin olamazlar ve onlara yaklaacak
herhangi bir tehlikeyi ifade edemeyeceklerinden korkmaya
balarlar.
Jerry yllarca hem annesi, hem de babas tarafndan is
tismara uramt. Evi erken terk etmi, Deniz Kuvvetlerine
katlm ve birka hatal evlilik yapmt. Otuzlu yalarnda
tedavi grrken, o sert grnmnn altnda gerekte ne
den hep denetleyici kadnlar aradn anlamaya balad.

Snrlar Nasl Gelitirilir

79

Onu idare edebilecekleri gereine lgnca ak olurdu.


Sonra onda, kadna kar bir uyumluluk kalb ortaya kar,
Jerry de hep kaybeden taraf olurdu.
Seans srasnda bir gn, ufak bir kusuru nedeniyle an
nesinin, suratnn ortasna bir tokat attn anmsad.
Ltfen anne, zr dilerim. Ne istersen yaparm. Anne, lt
fen! diyerek, aresizce kendini korumaya altn ok
net hatrlyordu. Sorgulamakszn boyun emeye sz ver
diinde, vurular kesilirdi. Bu an, elerine ve kz arkada
larna kar ondaki g ve zn denetleme eksikliiyle
badat. Onlarn fkesi onu her zaman dehete drr ve
hemen sylenene uyard. Jerrynin snr geliimi, annesinin
istismaryla ciddi biimde zedelenmiti.
Ailedeki travma kurbanlar neredeyse her zaman, ka
rakterle ilgili yetersiz veya kt kalplara maruz kalm kii
lerdir. Snrlarmzdan geri ekilmek ve snrlarmza kar
dmanlk, travmann kaynakland zeminlerdir.

Kendi Karakter zelliklerimiz


imdiye kadar hi birisinin, beikten beri bu halde
olduu tanmlamasn duydunuz mu? Belki hep etkin ve
yzleici bir insan oldunuz, her zaman yeni ufuklar kefet
tiniz. Veya belki de, ezelden beri sessiz ve dncelisiniz.
Snrlarla ilgili ynlerimizi, kendi bireysel karakter tip
lerimize malederiz. rnein, miza itibariyle dierlerinden
daha saldrgan olan baz kiiler, snrlarla ilgili sorunlar ele
almada daha yzleici olurlar. Ve daha az saldrgan olan
bakalar, snrlardan daha ok ekinirler.

Snrlarn On Kural

ir an iin, farkl ilkelerle ileyen bir baka gezegen


de yaadnz hayal edin. Farzedin ki gezegeniniz
de yer ekimi yok; para gibi bir deiim arac da bulunmu
yor. Enerjinizi ve yaktnz yeme-ime yerine, ozmos yo
luyla elde ediyorsunuz. Birdenbire, hibir uyar verilmek
sizin, kendinizi Dnya denen bir gezegene nakledilmi
buluyorsunuz.

Seyahatinizin sonunda uyandnzda, uzay aracnzdan


dar adm atyor, ve serte yere dyorsunuz. Ahh! di
yorsunuz, neden dtnz tam olarak anlayamadan.
Kendinizi toparladnzda biraz etraf dolamak istiyorsu
nuz, ancak yerekimi denen bu yeni fenomen yznden
uamyorsunuz. O halde, yrmeye balyorsunuz.
Bir sre sonra, garip bir ekilde ackp susadnz
farkediyorsunuz. Neden byle olduunu merak ediyorsu
nuz. Geldiiniz yerde galaksi sistemi, bedeninizi otomatik
olarak yenilemekteydi. Ancak anslsnz; sorununuzun ne
olduunu anlayan ve size besin ihtiyacnz olduunu sy
leyen bir dnyalyla karlayorsunuz. Bundan da iyisi o
size, yemek yiyebileceiniz bir yer de tavsiye ediyor: Hasann Yeri.
Onun tarifini izliyor, restorana giriyor ve gereksinimle
rinizin tmn karlayacak dnyal yemeklerden sipari
etmeyi baaryorsunuz. Hemen kendinizi daha iyi hissedi
yorsunuz. Ancak sonra yemei getiren adam, verdiinin

Snrlarn On Kural

81

karl olarak sizden, yedi yz bin lira istiyor. Ne dedi


ini hi anlayamyorsunuz. Bir mddet tarttktan sonra,
niformal bir takm adamlar gelip sizi gtryor ve par
maklkl ufak bir odaya sokuyorlar. A ca b a n eler oluyor, di
ye merak ediyorsunuz.
Kimseye zarar verme niyetinde deildiniz, yine de
hapishane denen bir yerdesiniz. Artk istediiniz gibi ha
reket edemiyor ve bu durumdan hi holanmyorsunuz.
Sadece kendi iinizle ilgilenmek isterken aryan bir bacak,
uzun yry yznden yorgunluk, ok yemekten de mide
ars hissediyorsunuz. Bu Dnya denen yer, yle pek de
gzel bir yer deilmi dorusu...
Bu size biraz abartl m geldi?-levsellikten uzak veya
snrlarn uygulanmad ailelerde yetien ocuklar, baka
bir gezegenden gelen bu adamnkine benzer deneyimler
edinmitir. Kendilerini, onlara daha nce hi anlatlmam
soyut ilkelerin ilikilerine ve esenliklerine egemen olduu
bir yetikinler dnyasna nakledilmi bulurlar. Ac eker,
alk duyar ve sonunda hapse girebilirler, ancak gereklie
kar deil de onunla uyumlu olarak hareket etmelerini
salayabilecek ilkelerden asla haberdar olmazlar. Bylelik
le, kendi grmezden gelmelerinin tutsa olurlar.
Dnya, kurallar ve ilkeler zerine kuruludur. Soyut
gerekler de yerekimi kadar gerektir; ve eer onlar bil
miyorsanz, etkilerini kefedersiniz. Eer yaamn ve iliki
lerin bu gerekleri bize retilmemise bu, onlarn egemen
olmayaca anlamna gelmez. Yaamn iine ilenmi bulu
nan ilkeleri bilmeli ve onlara uygun biimde davranmalyz.
Aada size, yaamnz farkl klabilmeniz iin renilebi
lecek on adet snr kural verilmektedir.

82

Snrlar

Kural N o.l: Ekme ve Bime Kural


Sebep ve sonu kural, yaamn temel kuraldr. Ne ekersen, onu biersin. Kendi bencilliine dikersen, soysuzla
ma biersin; ruhuna dikersen, ondan sonsuz yaam biersin.
Sigara ierseniz muhtemelen ksrr, akcier kanserine
dahi yakalanabilirsiniz. Fazla para harcarsanz, olaslkla
kredi kurulularndan uyarlar alr, hatta gda alacak paranz
olmad iin alk bile ekebilirsiniz. Dier yandan, eer
iyi beslenir ve dzenli egzersiz yaparsanz, muhtemelen
gribe daha az yakalanrsnz. Eer btenizi akllca yapar
sanz hem taksitlerinizi deyebilir, hem de manava verecek
para bulursunuz.
Ancak bazen insanlar ektiklerini bimezler, zira bir
bakas ortaya karak semereyi onlarn yerine toplayverir.
Eer her borlandnzda veya kredili harcamalarnzn
limitini getiinizde anneniz size borcunuzu karlayacak
mebla gnderse, msrifliinizin sonularn siz gsle
mi olmazsnz. Anneniz sizi doal sonulardan, kredi kuru
lularnn kovalamasndan veya a kalmaktan korumutur.
Bu rnekteki annede de grld gibi Ekme ve Bi
me Kural, mdahaleye urayabilir. Ve genellikle bu m
dahalelerde bulunanlar, snrlar olmayan kiilerdir, Tpk
masadan yuvarlanmakta olan bir barda yakalamakla yer
ekimine kar koyabildiimiz gibi, insanlar da olaylarn
iine girerek ve sorumluluunu bilmeyen kiileri kurtara
rak, Sebep ve Sonu Kuraln kesintiye uratabilir. Bir in
san kendi davrannn doal sonularndan kurtarmak,
onun sorumsuz davranm srdrmesine yol aar. Ekme
ve Bime Kural ortadan kaldrlm olmaz. Hala geerlidir.
Ancak sonularna katlanmak zorunda kalan; hareketi ya
pan deil, bir bakasdr.
Bugn srekli bir bakasn kurtaran kiiyi bal veya
baml olarak adlandrmaktayz. Gerekte baml, snrlar

Snrlarn On Kural

83

bulunmayan kiiler, sorumluluunu stlenmekten kanan


bireyin yaamndaki ikinci imza drlar. Sonunda faturala
rn denmesi onlara kalr -fiziksel, duygusal ve ruhsal ola
rak- ve msriflik de, hibir sonu getirmeksizin devam eder.
O yine sevilmeyi, pohpohlanmay ve ho tutulmay srdrr.
Snrlar oluturmak baml kiilerin, sevdiklerinin ya
amndaki Ekme ve Bime Kuraln kesintiye uratmalar
nn nlenmesinde yardmc olur. Snrlar, ekimi gerekleti
ren kiiyi, bime ilemini de yapmaya zorlar.
Sorumluluunu kabullenmeyen kiiyle sadece yzle
mek, yeterli deildir. Bana gelenler sk sk, Ama ben
Jack in yzne vuruyorum. Ona pek ok kez, davran
hakknda dndklerimi ve deimesi gerektiini syle
dim derler. Gerekte bu kii sadece, konuyu Ja ck in ba
na kakmaktadr. Davran kendisine hibir rahatszlk ver
medii iin Jack, deimesi gerektiini dnmemektedir.
Sorum luluunu kabu llen m ey en b ir kiiyle y zlem ek on u n
iin sknt verici b ir du rum deildir; a n c a k so n u la r r a
hatszlk verebilir.
Eer Jack akll biriyse, yzlemek onun davrann
deitirebilir. Ancak ykc eilimlere kaplm kiiler, ge
nellikle akll deildir. Kutsal kitaplar kiilerle yzlemenin
yararsz olduunu syler: "Alay edeni azarlama, nk
senden nefret eder; akll birini azarla, zira seni sever der.
Baml kiiler sorumluluunu inkar edenlerle yzle
tiklerinde, kendilerine hakaret ve ac getirirler. Gerekli olan, yalnzca bakasnn yaamndaki ekme ve bime ile
mine karmaktan vazgemeleridir.

Kural No. 2: Sorumluluk Kural


nsanlar kendi yaamlaryla ilgili olarak, snrlar veya
sorumluluk stlenme konularnda konuulduunu duyduk
larnda ounlukla, Bu o kadar da ben-merkezci ki. Birbi
rimizi sevmeli ve kendi kendimizi yadsmalyz derler; ya,

84

Snrlar

gerekten ben-merkezci ve bencil olurlar, ya da birisine bir


iyilik yaptklarnda, kendilerini sulu hissederler. Bunlar
sorumlulua yanl alardan bakmaktr.
Sorumluluk Kural dierlerini sevmeyi kapsar. Dierle
rini her sevm ediinizde, kendiniz iin tam sorumluluk al
mam olursunuz; kendi yreinize sahip kmamsnzdr.
Sorumluluk snrlar kartrlrsa, sorunlar doar. Birbi
rimizi sev m em iz gerekir, birbirimiz o lm a m z deil. Ben si
zin duygularnz sizin yerinize hissedemem. Ben sizin ye
rinize dnemem. Ben sizin yerinize davranamam. Snr
larn size getirdii kstlamalarla ortaya kan hayal krklk
larn ben yenemem. Ksacas, ben sizin yerinize byyemem; bunu sadece siz yapabilirsiniz. Ayn ekilde siz de
benim yerime byyemezsiniz. Siz, ken d in iz d en sorumlu
sunuz, Ben, k en d im d en sorumluyum.
Size nasl davranlmasn istiyorsanz, siz de karnz
dakine yle davrann. Eer kt durumdaysak, aresiz ve
mitsizsek, tabii ki yardm edilmesini, baz eylerin sa
lanmasn isteriz. Kime kar sorumlu olduumuzun ok
nemli bir yn bulunmaktadr.
Birisine kar sorumlu olmann bir baka yn sadece
verici olmada deil, bakasnn zarar verici ve sorumsuz
davrannda da snrlamalar belirleyebilmededir. Bir ba
kasn kendi davranlarnn sonucundan korumak ve kur
tarmak uygun deildir; zira bu sizi sadece ileride tekrar
ayn eyi yapmaya gtrecektir. Siz sadece eilimi glendirmisinizdir. ocuk yetitirmede de bahsi geen ilke ay
ndr; dierlerine kar snrlara sahip olmamak, zedeleyici
dir. Onlara zarar verir.

Kural No. 3: Gcn Kural


nsanlar snrlar gelitirmeye altka, ortak bir soru
ortaya kar: Ben, davranlarm zerinde etkili olamyor
muyum? Olamyorsam, nasl etkili hale gelebilirim? Neyi
gerekletirmeye gcm yeter?

Snrlarn On Kural

85

ncelikle, gszlnz kabullenmeksiniz. Alkolik


ler iki karsnda gsz kaldklarn itiraf ederler; zn
denetlemenin meyvesini elde edememilerdir. Alkanlklar
karsnda gszdrler.
Bu eilimlerin stesinden gelecek gc kendinizde ve
iinizde bulabilirsiniz.

Kural No. 4: Sayg Kural


nsanlar snrlara ilikin sorunlarn dile getirdiklerinde,
bir kelime tekrar tekrar ortaya kar: on lar. "Hayr dersem
o n la r bunu kabul etmez. Snrlar ortaya koyarsam o n la r
kzar. Gerekte neler hissettiimi sylersem, o n la r benim
le bir hafta konumaz.
Dierlerinin, snrlarmza sayg gstermeyeceinden kor
karz. Bakalar zerinde odaklanr, kendimiz zerindeki
netlii kaybederiz. Bazen sorun, dierlerinin snrlarm yarglamamzdr. unlara benzer eyler syler veya dnrz:
Gelip beni almay nasl reddedebildi? Tam da yolunun
st! Kendine ait zaman baka zaman da bulabilir.
Yemek davetine gelmemesi ok bencilce. Neticede he
pimiz feragatte bulunuyoruz.
r
Ne demek, hayr? Bu paraya sadece ksa bir sre ihtiya
cm var.
yle grnyor ki, senin iin tm yaptklarmdan sonra,
sen de bana en azndan byle ufak bir yardmda bulu
nabilirsin.
Dierlerinin snrlarla ilgili kararlarn yarglar, onlarn
neleri nasl vermeleri gerektiini en iyi bizim bildiimizi
dnrz ve bu da genellikle o bana istediklerimi, benim
istediim ekilde vermeli! anlamna gelir.
Ama unu unutmayalm ki, her yargladmzda, yarg
lanrz. Dierlerinin snrlarn yargladmzda, bizimkiler

86

Snrlar

de ayn yarglamaya tabi olur. Dierlerinin snrlarn ceza


landrrsak, onlarn da bizimkileri cezalandrmalarn bekle
riz. Bu iimizde bir korku emberi oluturur; belirlememiz
gereken snrlar belirlemekten ekiniriz. Sonuta; nce bo
yun eer, sonra bundan honutsuzluk duyarz ve vermek
ten doan sevgi aclar.
te bu noktada, Sayg Kural devreye girer. Bilgelerin
dedii gibi, Her eyde, bakalarnn sana yapmalarn is
tediin eyi sen onlara yap. Dierlerinin snrlarna sayg
gstermemiz gerekir. Kendi snrlarmza sayg talep ede
bilmek iin, dierlerinin snrlarn sevmeliyiz. Onlarn bi
zim snrlarmza kar nasl davranmalarn istiyorsak, bizim
de onlarn snrlarna o ekilde davranmamz gerekir.
Eer bize hayr diyen kiileri sever ve onlara sayg
gsterirsek, onlar da bizim hayrlarmz sevecek ve onlara
sayg gstereceklerdir. Bamszlk, bamszlk getirir. Eer
bilgelik yolunda yryorsak, insanlara kendi seimlerini
yapmada zgrlk veririz.
Dierleri ile ilgili olarak esas zerinde durmamz gere
ken husus, Onlar benim yapacam veya benim istediim
eyi mi yapyorlar? olmamal; Gerekten serbest bir se
imde bulunuyorlar m? olmaldr. Dierlerinin zgrl
n kabullendiimizde, bize kar snrlar belirledikleri za
man onlara fkelenmeyiz, kendimizi sulu hissetmeyiz ve
ya onlardan sevgimizi esirgemeyiz. Dierlerinin zgrl
n kabullendiimizde, kendi zgrlmz hususunda
kendimizi daha iyi hissederiz.

Kural No. 5: Gdlenme Kural


Stanin akl karmt. Vermenin, almaktan daha yce
olduunu din kitaplarnda okumu ve bunu kilisede de
duymu, ancak genelde doru olmadn fark etmiti. Sk
lkla, tm yaptklar iin yeteri kadar beeni almadn

Snrlarn On Kural

87

(nyordu. Keke insanlar, sarfettii zaman ve enerjiye


kar daha takdir edici olabilselerdi. Yine de ne zaman bi
risi ondan bir ey istese, yapard. Bunun sevgi olduunu
dnyor ve sevecen bir kii olmak istiyordu.
Sonunda yorgunluk, yerini depresyona braktnda
reni grmeye geldi.
Meseleyi sorduumda Stan, fazla sevecen olduunu
syledi.
Nasl fazla sevecen olabilirsin? diye sordum. Hi
byle ey duymadm.
ok kolay, dedi Stan. nsanlara, yapmam gerekenin
ok stnde eyler yapyorum. Bu da beni epeyce depres
yona sokuyor.
Neler yaptn pek bilemiyorum dedim, ancak bu
nun sevgi olmad kesin. Gerek sevgi insanlar kutsanm
bir duruma ynlendirdirir ve onlara mutluluk getirir. Sevgi
mutluluk getirir, depresyona srklemez. Eer sevmek seni
depresyona gtryorsa, bu muhtemelen sevgi deildir.
Bunu nasl syleyebildiinizi anlamyorum. Herkes iin o kadar ok ey yapyorum. Veriyorum, veriyorum ve
veriyorum. Benim sevecen olmadm'nasl syleyebilirsi
niz?
Bunu sylememdeki neden, hareketlerinin meyvesidir.
Kendini mutlu hissetmen gerekir, depresyonda deil. Bana
insanlar iin yaptn eyleri biraz anlatsana.
Birlikle biraz daha zaman geirdike Stan, kendi
yaptklar ve feragatlerinin pek ounun sevgiyle deil,
korkuyla gdlendiini rendi. Stan yaamnn erken bir
dneminde, isteklerini yerine getirmediinde annesinin,
sevgisini ondan ektiini renmiti. Sonu olarak, Stan de
gnlszce vermeyi renmiti. Vermesindeki gd sevgi
deil, sevgiyi kaybetme korkusuydu.

88

Snrlar

Stan ayn zamanda dier insanlarn fkesinden de kor*


kuyordu. Kkken babas ona sk sk bard iin, fke(
gsterilerinden korkmay renmiti. Bu korku onu, dier
lerine hayr demekten alkoymaktayd. Ben-merkezci kii-?
ler, bakalar onlara hayr dediinde genellikle fkelenirler,
i

Stan, sevgi kaybetmekten ve bakalarnn ona kzma


sndan korktuu iin evet diyordu. u sahte eilimler ve
dierleri, bizi snrlar belirlemekten alkoyan
1. Sevgiyi kay betm e veya terk ed ilm e korkusu. Evet di
yen ve sonra evet dedii iin rahatsz olan insanlar, birisi( nin sevgisini kaybetmekten korkarlar. Bu, mazlumluun
baskn eilimidir. Sevgi grmek iin verir, bunu alamaynca
da kendilerini terk edilmi hissederler.
2. B a k a la rn n fkesin d en korkm ak. Eski yaralanmlklar ve zayf snrlar yznden baz insanlar, hi kimsenin
kendilerine kzmasna tahamml edemez.
3- Y alnzlk korkusu. Baz insanlar, sevgi kazanacak
larn ve yalnzlklarnn sona ereceini dnerek baka
larna boyun eerler.
4. im iz d ek i iyi in s a n kay b etm e korkusu. Bizler
sevmek iin yaratldk. Dolaysyla, sevmediimizde ac e
keriz. Pek ok kii, Seni seviyorum ve bunu yapman is
temiyorum diyemez. Bu tarz bir cmle onlar iin anlam
tamaz. Onlar sevmenin, her zaman evet demek anlamna
geldiini dnrler.
5. Sululuk. Pek ok kii iin vermek, sululukla gd
lendirilir. lerindeki sululuu yenebilmek ve kendileri
hakknda iyi eyler hissedebilmek iin yeteri kadar iyilik
yapmaya alrlar. Hayr dediklerinde, kendilerini kt his
sederler. Bu nedenle srekli olarak, bir iyilik duygusu edinmeye alrlar.

Snrlarn On Kural

89

6. Geri dem e. Pek ok kii, aldklar eylere eklenmi


bir de sululuk mesaj bulur. rnein ana babalan yle
eyler sylemektedir, Ben hi senin kadar iyisine sahip
olmadm. Tm elde ettiklerin iin utan duymalsn.
Kendilerine verilenlerin tmn demede kendilerini y
kmllk altnda hissederler.
7. O n aylan m a. Pek ok kii kendisini hala ocukmu
ve ana babasnn onayn beklermi gibi hisseder. Bu ne
denle de birisi onlardan bir ey istediinde, onu yerine ge
tirmeleri ve bylelikle bu sembolik ebeveyni mutlu etme
leri gerekir.
8. D ierlerinin kayplaryla k en d in i g ere in d en f a z l a
zdeletirm e. Pek ok kez insanlar, kendi d krklklar
ve kayplaryla zamannda yeteri kadar ilgilenmemitir; bu
nedenle de bir bakasn hayrla yoksun braktklarnda,
onun zntsn sonuna kadar hissederler. Birisini bu
denli incitmeye tahammlleri olmadndan, boyun eerler.
nemli olan, udur: bizler, zgrle arldk. Ve bu
zgrlk kranla, cokun bir yrekle ve dierlerine kar
sevgi ile sonulanmaktadr. Cmerte vermenin byk d
l vardr. Vermek gerekten de almaktan daha kutsaldr.
Eer verdiiniz neeye gtrmyorsa, Gdlenme Kuraln
incelemeniz gerekir.
Gdlenme Kural unu sylemektedir: nce zgrlk,
sonra hizmet. Eer korkunuzdan kurtulmak iin hizmet ederseniz, baarszla mahkum olursunuz.

Kural No. 6: Deerlendirme Kural


Ama ben ona bunu yapmak istediimi sylesem, o
incinmi olmaz m? diye sordu Jason. Ortann gerektii
gibi yapamad iler konusunda sorumluluk stlenmek
istediini sylediinde, Jasonu bu hususu onunla gr
meye tevik ettim.

90

Snrlar

Tabii incinebilir, dedim, sorusuna yant olarak.1Peki,


sorunun nedir?
yi ama, ben onu incitmek istemem, dedi Jason, bana
bunu bilmem gerektiini dnrcesine bakarak.
Onu incitmek istemediinden eminim, dedim. Ama
bunun, alman gereken kararla ne ilgisi var?
Vallahi, onun duygularn gz nnde bulundurmadan
bir karar veremem. Bylesi, kabalk olur.
Seninle ayn fikirdeyim. Bylesi, kabalk olur. Ama, ona ne zaman syleyeceksin?
Bunu sylemenin onu inciteceini ve kabalk olaca
n imdi siz sylediniz dedi Jason, ararak.
Hayr, ben sylemedim, diye yantladm. Ben, ona
bunu du y g u larm d n m eksizin sylemenin kabalk ola
can syledim. Bu, yapman gerekeni yapmamaktan ok
farkldr
Ben hibir fark grmyorum. Bu yine onu incitir.
Ancak bu ona z a r a r verm ez, byk fark da burada.
Eer bir ie yarayacaksa, incinmenin ona faydas dokunur.
imdi iyice aklm kart. Onu incitmenin, ona nasl bir
yarar olabilir ki?
Sen hi di doktoruna gittin mi? diye sordum.
Tabii.
re mdahale etmek iin, dii senin diini oydu
unda, senin cann yakmad m?
Evet.
Sana zarar verdi mi?
Hayr, kendimi daha iyi hissetmemi salad.

Snrlarn On Kural

91

n citm ek ve z a r a r verm ek farkl eylerdir, diye dikka


tini ektim. endeki bu re yol aan ekeri yerken,
rann yanm myd?
Hayr, tad gzeldi dedi, anlamaya baladn gste
ren bir glmseme ile.
Sana zarar verdi mi?
Evet.
te demek istediim bu. Baz eyler canmz yakar,
ancak bize zarar vermez. Gerekte bunlar bizim iin iyi
bile olabilir. Ve hoa giden eyler de bizim iin son derece
zararl olabilir.
Snrlar belirlem en in etkilerin i d e erlen dirm eli ve k a r
n z d a k in e kar sorum lu olm alsn z, ancak bu; bakas
ac- veya fkeyle yant verdiinde, snrlar belirlemekten
vazgemeniz anlamna gelmez. Snrlara sahip olmak - bu
durumda, Jasonun, ortana hayr demesi -, amac olan bir
yaam srmektir.
Bilge kiiler buna, dar kap der. Tahribe giden geni
kapdan gemek ve gereksinim duyduumuzda snrlar
oluturmamay srdrmek her zaman daha kolaydr. Sade
ce drst, ama sahibi yaamlar olumlu meyveye doru
gider. Snrlar oluturmaya karar vermek zordur, zira bu
karar almay ve yzyze gelmeyi gerektirir, bunlar da so
nuta sevdiiniz birisinin ac ekmesine yol aabilir.
Seimlerimizin yol at acy deerlendirmemiz ve
kendimizi karmzdakinin yerine koymamz gerekir. rne
in, Sandyi ele alalm. Sandy, Noel tatilinde eve giderek ai
lesiyle birlikte olmak yerine, arkadalaryla kayaa gitmeyi
tercih etti. Annesi zlm, hayal krklna uram ancak
zarar grmemiti. Sandynin karar znt yaratmt, ancak
annesinin duyduu znt, Sandynin kararn deitirme
sine yol amamalyd. Annesinin incinmi duygularna kar

92

Snrlar

sevecen bir yant, "Ah, anne, ben de bir arada olmayaca


mz iin zgnm. Yazn gelmeyi iple ekiyorum olabilir.
Eer Sandynin annesi onun seim yapma zgrlne
sayg duyuyorsa, yle bir ey syler: Noelde eve gelme
men beni ok zd, ancak umarm hepiniz ok iyi bir tatil
geirirsiniz. Bylelikle kendi zntsn sahiplenmi ve
Sandynin zamann arkadalaryla geirme seimine sayg
gstermi olur.
Bakalarnn holanmadklar seimlerde bulunarak on
larn ac ekmesine neden olduumuz gibi, haksz olduk
larnda onlarla yzlemekle de acya sebebiyet veririz.
Ancak, kendi fkemizi bir bakasyla paylamazsak, iimize bir burukluk ve nefret kebilir. ncinmiliimiz hu
susunda birbirimize kar drst olmalyz. Unutmamalyz:
Komumuza yalansz konumalyz, nk hepimiz ayn'
vcuda aitiz.
Demirin demiri biledii gibi, bymek iin dierleriyle,
yzlemeye ve gereklere gereksinim duyarz. Kimse ken
disi hakknda olumsuz eyler duymaktan holanmaz. An
cak uzun vadede bu bizim iyiliimize olabilir. Eer aklly
sak, bundan alnacak dersler bulabiliriz. Ac verse de, bir
dosttan gelecek uyar, yardm demek olabilir.
Yzlemenin dierlerine getirecei cy deerlendirme
miz gerekir. Bu acnn bakalarna nasl bir yardm sala
dn ve bazen de hem onlar, hem de ilikilerimiz iin ya
pabileceimiz en iyi eyin aslnda bu olduunu grmemiz
gerekir. Acy, olumlu bir k altnda deerlendirmeliyiz.

Kural No. 7: Giriimcilik Kural


Her bir etki (hareket) iin, buna e ve zt ynde bir
tepki meydana gelir.

Snrlarn On Kural

93

Pek oumuz yllarca pasif ve boyun een bir insan


olduktan sonra, birden patlamaya hazr hale dnen kii
ler tanr ve neler olup bittiini merak ederiz. Bunun, grltikleri danman veya birlikte altklar firma yznden
meydana gelmi olabileceini dnr, suu onlara ykarz.
Gerekte, yllarca ba een bu kiilerin, sonunda hap
sedilmi fkeleri patlar. Snr yaratmadaki bu tepkisel d
nem, zellikle kurbanlar iin yararldr. Fiziksel veya cinsel
istismar yoluyla veya duygusal antaj ve maniplasyonla
/oia kapatlm olabilecekleri gsz, kurban edilmi ko
numdan kma ereksinimindedirler. Onlarn azat edilile
rini kutlamamz gerekir.
Ancak, bunun karar ls nedir? Snrlar oluturmada
lepki evreleri g ereklid ir a n c a k yeterli deildir. ki yandaki
ocuun annesine bezelye atabilmesini anlayla karlamak
ok nemlidir, ancak bunu krk iki yana kadar srdr
mesi fazladr. stismar kurbanlarnn kendilerini gsz his
sederek fke ve nefret duymalar nemlidir, ancak kur
banlara tannacak haklar konusunda mrnn geri kalan
ksmnda avaz kt kadar barmak, bir kurban zihniyei iine skp kalmak demektir.
Duygu ykl tepkisel tutum, zaman iinde azalan fay
dalar salar. Kendi snrlarnz bulmak iin tepkide bulun
mal, ancak onlara eritikten sonra bunlar, bamszlnz
kullanarak doas kt olana teslim etmemelisiniz... Eer
birbirinizi srmaya ve yok etmeye devam ederseniz, dikkat
'din siz de birisi tarafndan yok edilirsiniz. Sonu olarak,
lepki gstermi olduunuz insanoluna yeniden katlmal
ve eit bireyler olarak onlarla ilikiler kurmal ve komunu
zu da kendiniz gibi sevmelisiniz.
Tepkisel olmak yerine, giriim cilik ieren snrlarn olu
umu byle balar. Bu noktada sevme, zevk alma ve kar
nzdakine hizmet etme yoluyla elde ettiiniz zgrl kulla
nabilirsiniz. Giriimci kiiler ne sevdiklerini, ne istediklerini,

94

Snrlar

neyi hedeflediklerini ve ne sebeple orada bulunduklarn


size gsterir. Bu kiiler neden nefret ettikleri, neden ho
lanmadktan, neyin karsnda olduklar ve neleri yapmaya
caklar ile nam salm kiilerden ok farkldr.
Tepki kurbanlarnn ncelikle neyin karsnda olduk
lar bilinirken, giriimci kiiler haklar talep etmez, onlar
bilfiil y aarlar. G, talep ettiiniz veya hakettiiniz bir ey
deil, ifade ettiiniz bir eydir. Gcn nihai temsil yolu
sevgidir; gc ifade etmeme, ancak onu kstlama yetenei
olabilir. Giriimci olanlar, dierlerini de kendileri gibi sevebilen kiilerdir. Birbirlerine karlkl sayg duyarlar. K
tle kar ktlk yerine, sevgi verirler. Kuraln tepkisel
konumunu geride brakm, onun yerine sevmeye balam
kiilerdir.
Kendi tepkisel srecinizi ve duygularnz sahiplenme
den, zgrle ulamaya almaynz. Bunu davranlar
nzla da vurmanz gerekmez, ancak duygular ifade etme
gereksinimi duyarsnz. Pratik yaparak, haklarn savunan
bir kii olabilirsiniz. stismarc kiilerden olabildiince uzak
lama ihtiyac hissedebilirsiniz, bylelikle kendi mlknz
daha fazla istilaya uramaya kar parmaklklarla korumu
olursunuz. Ancak bundan sonra ruhunuzda bulduunuz
hzineleri sahiplenebilirsiniz.
Ancak, orada kalmayn. Ruhsal erikinlik, kendini bul
m a c a n daha yksek hedefler ierir. Tepkisel sre bir s
retir, bir kimlik deil. Gereklidir, ancak yeterli deildir.

Kural No. 8: Kskanma Kural


Kskanmann, snrlarla ne ilikisi var? Kskanma muh
temelen, sahip olduumuz en temel duygudur.
Gpta etme iyi yi, benim sahip olmadm eklinde
tanmlar ve sahip olduu iyilikten nefret eder. Birinin,
dierlerinin baarlarn gzard ederek kenara koyduunu,

Snrlarn On Kural

95

onlarn edindii gzellikleri sahiplerinden bir ekilde al


dklarn ka kez duymusunuzdur? Hepimizin kiiliinde
kskanan ynler bulunur. Ancak bu ynmzn esas zarar
verici taraf, istediimizi elde etmememizi garanti etmesi ve
bizi ilelebet agzl ve doyumsuz yapmasdr.
Bu, sahip olmadmz eyleri elde etmek istemememiz
anlamna gelmez. Doa, yreimizdeki arzular bize verir.
Kskanma ile ilgili sorun; bunun bizim snrlarmz dmda,
dier kiiler zerinde odaklanmasdr. Eer dierlerinin
sahip olduklar veya baardklar zerinde odaklanyorsak,
kendi sorumluluklarmz ihmal etmekteyiz ve sonunda bo
bir yree sahip olacaz demektir.
Kskanma, kendi kendisini besleyen bir emberdir. S
nrlara sahip olmayan kiiler kendilerini bo ve tatmin ol
mam hissederler. Bir bakasnn tatmin olmuluuna ba
kar ve gpta ederler. Bu zaman ve enerjinin, onlarn eksik
liini gidermek zere sorumluluk alma ve bu konuda bir
eyler yapma yolunda harcanmas gerekir. Tek kar yol,
harekete gemektir. Gpta ettiklerimiz, yalnzca sahip olu
nanlar ve baarlar deildir. Doann bize bahettiklerini
gelitirmek yerine, bir bakasnn karakterine ve kiiliine
de gpta edebiliriz.
u durumlar gzden geiriniz:
Yalnzlk eken birisi, dierlerinin sahip olduu yakn
ilikilerden soyutlanm ve onlara gpta eder ekilde
durur.
Bekar bir kadn sosyal yaamdan kendisini eker, ar
kadalarnn evliliklerine ve ailelerine gpta eder.
Orta yal bir kadn, kendisini iine hapsolmu hisse
der ve ona zevk verecek bir ey yapmak ister, ancak
bunu gerektetirememesi iin her zaman evet, ama... gibi bir sebebi vardr, ve ardndan gidebilen
ler e kar fke ve kskanlk duyar.
Bir insan erdemli bir yaam srdrmeyi seer, ancak
tm zevki paylaanlar a kar kskanlk ve fke duyar.

96

Snrlar

Bu insanlarn tm, kendi davranlarn yadsmakta ve


kendilerini bakalaryla kyaslamakta, hapsolmuluklarn
ve fkelerini korumaktadrlar. Bu cmlelerle, aadakilerin
arasndaki farklara dikkat ediniz:
Yalnzlk eken birisi, kendi ilikilerindeki eksiklikleri
sahiplenir ve kendisine, Acaba neden hep kendimi
insanlardan ekiyorum. Bu konuda en azndan bir
danmana gidip konuabilirim. Sosyal birliktelikler
den korksam bile, yardm isteyebilirim. Hi kimse bu
biimde yaamamal. Bir arayaym bakalm, der.
Bekar kadn sorar, Acaba neden beni kimse bir yere
davet etmiyor, veya benim davetlerimi kimse kabul
etmiyor? Benim yaptklarmda, iletiim kurma bii
mimde veya insanlarla birlikte olmak iin gittiim
yerlerde yanl olan nedir? Kendimi nasl daha ilgin
bir hale getirebilirim? Belki bir terapi grubuna girerek,
bunun nedenlerini bulabilir veya bir arkada edin
dirme kurumuna bavurarak bana benzer zevkleri olan insanlar bulabilirim.
Orta yal kadn kendisine sorar, Ben neden ilgi
duyduum konular hayata geirmede tereddt edi
yorum? Neden iimi brakmay ve zevk alacam bir
ey yapmay aklmdan geirdiimde, kendimi bencil
hissediyorum? Neden korkuyorum? Eer gerekten
drst olsaydm, istediklerini yapan kiilerin baz
risklere giren ve bazen de ilerini deitirebilmek iin
bir yandan okula gidip, bir yandan da alan insanlar
olduunu grrdm. Belki de bu benim yapmak iste
yeceklerimden daha fazla.
Erdemli yaamay seen kii kendisine sorar, Eer
ben gerekten Tanry sevmeyi ve ona hizmet etmeyi
seiyorsam, neden kendimi bir kle gibi hissediyo
rum? Benim ruhani yaammda yanl olan nedir? imde, plkte yaayan birisine gpta eden, nedir?

Snrlarn On Kural

97

Bu insanlar, bakalarna gpta etme yerine kendilerini


sorgulamaktadrlar. Gpta etmeniz, sizin iin daima bir
eylerin sizde eksik olduunun bir gstergesi olmaldr. O
anda, nelerden hi haz etmediinizi, neye sahip olmad
nz ve her neye gpta etmekteyseniz, ona neden sahip ol
madnz ve bunu gerekten isteyip istemediinizi sorgu
layn. Ne yapmanz gerektii konusunda size yardm ede
cek danmanla konuma, olaylar zerinde dnme gibi
faaliyetler iine giriniz.

Kural No. 9: Etkinlik Kural


nsanlar hem tepki veren, hem de balatanlardr. Snr
larla ilgili sorunlar yaamamzn nedeni pek ok kez, giri
imci, yani kendimizi yaamn iine doru itme yetenei
mizin eksikliinden kaynaklanr. Davetlere icabet edersek
kendimizi yaamn iine iteriz.
En salkl snrlar, bir ocuun dnyaya kar doallk
la kendisini itmesiyle oluur ve d dnya ocuk zerinde
kendi snrlarn belirler. Saldrgan ocuk da bu yolla, ru
hunu sndrmeden, kendi snrlarn renir. Ruhsal ve
duygusal salmz, ite bu ruhun snmemesine baldr.
Kssadan hisselerdeki elikiyi dnn. Baarya ula
anlar, etkin olanlar ve haklarn savunanlardr. O n lar b a
latm lar ve zorlam lar, itmilerdir. Sonunda kaybeden,
pasif ve hareketsiz kalanlar olur.
zcyan, pasif olan pek ok kiinin doal olarak
kt niyetli veya kt kiilikli kiiler olmamasdr. Ancak
ktlk etkin bir kuvvettir ve pasiflik de ona kar durma
makla, ktln mttefiki olabilir. Pasiflik hibir zaman
fayda getirmez. Doa emeimizin karln verir, ancak
asla bizim yapmamz gerekenleri bizim yerimize yapmaz.
Bylesi, bizim snrlarmzn ihlal edilmesi demek olur. O
bizim, aray iinde olarak ve yaamn kapsn alarak, et
kin ve kendi haklarmz savunan kiiler olmamz ister.

98

Snrlar

Gnah olan, deneyerek baarsz olmak deildir; de


nemeyi baaramamaktr. Denemek, baarsz olmak ve ye
niden denemek, renmek demektir. Denemeyi baaramamak iyi sonu vermeyecektir; bu, ktln zaferi olur.
Bir yavru ku yumurtadan kmadan hemen nce onun
yerine yumurtann kabuunu krarsanz, kuun leceini
sylemilerdi. Ku, yumurtadan d dnyaya kendi kuvve
tiyle kmalyd. Bu mcadeleci zm kuu glendirmekte ve onun d dnyada ilev grmesini salamaktayd.
Bu sorumluluktan arndrldnda, lyordu.
Bizlerde byle yaratlmz. Eer biri bizi yumurtadan
karrsa, bizim yerimize ilerimizi yaparsa, snrlarmz
ihlal ederse, lrz. Pasife geriye ekilmemeliyiz. Snrla
rmz yalnzca etkin ve mcadeleci olmamzla yaratlabilir,
kendi vurularmzla, araylarmzla ve taleplerimizle.

Kural No. 10: Maruz Kalma Kural


Snr, bir mlkiyet izgisidir. Nerede balayp, nerede
bittiinizi tanmlar. Neden byle bir izgiye gereksiniminiz
olduunu tartageldik. Tm nedenlerin banda gelen bir
tanesi udur: sizier, bolukta bulunmuyorsunuz. Sizler, Do
a ile ve baka insanlarla iliki halindeyken varsnz. Snr
larnz sizi bakalarna, greceli olarak tammlamaktadr.
Tmyle snrlar kavram, bizlerin ilikilerimizle var ol
duumuz gerei ile ilikilidir. Bu nedenle, gerekte snrlar
ilikilerle ilintili ve son olarak da sevgi ile balantldr. Bu
nedenle Maruz Kalma Kural bu denli nemlidir.
Maruz Kalma Kural; snrlarnzn dierleri tarafndan
grlebilir klnmas ve ilikilerle onlara iletilmesi gerekti
ini syler. likiler hakkndaki korkularmz nedeniyle, s
nrlar konusunda pek ok sorunumuz vardr. Sululuk, se
vilmeme, sevgi yitimi, balant kayb, onay eksiklii, fkeye
hedef olma, tannma ve benzeri korkularla kuatlmzdr.

Snrlarn On Kural

99

Bunlarn tm sevgide baarszlktr, oysa evrenin plan,


bizim nasl seveceimizi renmemizdir. Bu iliki sorunlar
yalnzca ilikiler iinde zlebilir, nk sorunlarn ken
disi ve ruhsal varlk, bu kapsam iinde yer alr.
Bu korkular nedeniyle, gizli snrlar edinmeye alrz.
Sevdiimiz birine drste hayr demek yerine, pasife ve
sessizce kendimizi ekeriz. Karmzdakine bizi incittii iin
kendisine fke duyduumuzu sylemek yerine, gizlice kz
gnlk duyarz. ou kez, bir bakasnn sorumsuzluu ile
gelen acy tek bamza gsler, onlarn bu hareketinin
bizi ve sevenleri nasl etkilediini kendilerine sylemeyiz;
oysa bu, onlarn ruhu iin yararl olacak bir bilgidir.
Baka durumlarda, bir kadn, kocasyla uyum indey
mi gibi davranarak, ondan duygu veya dncelerini yirmi
yl boyunca esirgeyerek sonra da birden bire bir boanma
davas aarak snrlarn ifade eder. Veya ana babalar yl
lar boyu, snrlar belirlemeksizin, feragat ederek ocuklarn
sever ve bu gsterdikleri sevgi iin fke duyarlar. ocuk
lar sevildiklerini asla hissetmeden byr, zira drstlkten
yoksun braklmlardr ve ana babalar da akndr: B
tn yaptklarmza-ramen.

Bu anlatlan durumlarda ilikiler, ifade edilmemi snr


lar nedeniyle hasar grmtr. Snrlarla ilgili olarak hatr
lanmas gereken bir nemli husus, onlar ifade etsek de
etmesek de, onlarn var olduu ve bizleri etkileyeceidir.
Uzaydan gelen yaratn, Dnyadaki kurallar bilmemekle
ektii zorluklar gibi, bizler de snrlarmzla ilgili gerekleri
ifade etmediimiz zaman ac ekeriz. Eer snrlarmz ifade
edilmezse ve dorudan aa vurulmazsa, dolayl olarak
veya maniplasyonlarla iletileceklerdir.

100

Snrlar

Kutsal kaynaklar srekli olarak bizlerin aydnlkta ol


masndan ve bizim doa ile ve bakalar ile ilikide olabile
ceimiz biricik yer olarak da aydnlktan bahseder. Ancak,
korkularmz nedeniyle kendimize ait baz ynleri karanlkta
saklarz. Snrlarmz gn nda olduunda, yani aka
ifade edildiinde, kiiliklerimiz ilk kez olarak btnlemeye
balar. Grnr olur ve k olur. Deiir. yileme her
zaman gne nda olur.

Snrlar Hakkmdaki
Yaygn Yanl Kanlar

anl kan, gerek gibi grnen gerek d inantr.


Bazen kulaa, o kadar geree yakn gelir ki, inanc
btnler, insanlar buna sorgulamakszm inanr. Bu yanl
kanlardan bazlar aile gemilerimizden kaynaklanr. Baz
lar ibadet yerlerinden veya dinsel kurumlardan gelir. Ve
bazlar da kendi yanl anlamalarmzdan kaynaklanr. Kay
na ne olursa olsun, aadaki kulaa gerekmi gibi ge
len durumlar saduyuyla inceleyiniz:

Yanl Kan No. 1: Eer Snrlar Belirlersem


Egoistlik Etmi Olurum

imdi, bir dakika, dedi: Teresa, ban sallayarak.


Bana gereksinimi olan kiilere kar nasl olur da, snrlar
belirleyebilirim? Bu, bencillik olmaz m?
Teresa, dindarlarn snrlar belirlemedeki temel itirazla
rndan birisini dile getirmekteydi: derinlere yerlemi bir
ben-merkezci olma endiesi; sadece kendi sorunlaryla ilgili
olma ve bakalarnnkilerle ilgilenmeme.
nsanlar sevmemiz gerektii kesinlikle dorudur. Ba
kalarnn esenlii ile ilgilenmek gerekten gerekir.
yleyse snrlar bizi, bakas-merkezci (diergam) ol
maktan, ben-merkezcilie dndrmez mi? Bunun yant,

102

Snrlar

hayrdr. G erekte uygun snrlar, d i erlerin e ilgi gsterm e


y eten e in izi artrr. Doru gelimi snrlara sahip kiiler,
dnyada bakalarn en ok dnen kiilerdir. Bu nasl
gerek olabilir?
nce, bencillik ve yol gstericilik arasndaki fark belir
leyelim. Bencillik, dierlerini sevme sorumluluu dnda,
kendi arzu ve emellerimize bir sabitlenme ile ilgilidir. Arzu
ve emellere sahip olmak doann verdii bir zellik olma
sna ramen, onlar salkl hedefler ve sorumlulukla bir
izgide tutmamz gerekmektedir.
Bir kere, gereksin im d u y d u u m u z eyi istiyor olma
yabiliriz. Bay Duygusuzun, berbat bir dinleyici olma konu
sunda yardma gereksinimi olabilir. Ancak bunu isteme
yebilir. Bizim gereksinimlerimizin karlanmasyla, tm is
teklerimizin yerine getirilmesi ayn ey deildir.

Gereksinimlerimiz, Sorumluluklarmzdr
Kendi gereksinimlerimizi karlamak temelde yine b i
z im iimizdir. Pasif kalarak, dierlerinin bize bakmalarn
bekleyemeyiz.
Bu durum, pek oumuzun alk olduundan olduka
farkl bir resim sergilemektedir. Bazlar kendi gereksinim
lerini kt, bencil, en azndan lks bulur. Ancak resim, ak seiktir: bizim yaammz, kendi sorumluluumuzdadr.

Yol Gstericilik
Snrlar belirlemenin nemini anlamada yardmc ola
cak bir yol, yaamlarmzn bize bir armaan olduunu
bilmektir. Tpk bir maaza mdrnn, sahibi adna o
maazaya gz kulak olmas gibi, biz de ruhlarmza byle
davranmalyz. Eer snrlarn yokluu ynetimde bir aksa
maya yol amaktaysa, sahibi bu duruma kzmakta hakldr.

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

103

Kendi yaammz, yeteneklerimizi, duygu ve dnce


lerimizi ve davranlarmz gelitirmek durumundayz. Ruh
sal ve duygusal bymemiz, doann bize yapt yatrmn
faizi dir. Bize zarar verecek kii ve etkinliklere hayr de
diimizde, zmz korumu oluruz. Grdnz gibi,
bencillikle yol gstericilik arasnda olduka byk fark
bulunmaktadr.

Yanl Kam No. 2: Snrlar, taatsizliin Habercisidir


Pek ok inanm kii, snrlar belirlemenin ve bunlar
srdrmenin bakaldr veya itaatsizlik iaretleri olacan
dan korkar. Aslnda, snrlarn yokluu, genelde itaatsizliin
gstergesidir. Sallantl snrlara sahip kiiler genellikle d
ardan uyumlu gibi grnr, ancak ilerinde bakaldr ve
fke tarlar. Hayr diyebilmek ister, ancak bundan ekinir
ler. Bu nedenle korkularn, Barrynin yapt gibi yar is
teksiz bir evetle rterler.
Toplant knda Barry neredeyse otomobiline var
mt ki, Ken ona yetiti. te balyor, diye dnd Barry.
B elki b u n d an b a la kurtulabilirim .
Barry! diye grledi Ken. Seni yakaladma sevin
dim!
Bekarlar grubu yneticisi Ken, bu etkinliklere kendisini
adam birisiydi, ancak herkesin onun toplantlarna gel
mek istemedii gereine genellikle duyarszd.
Peki, seni hangi alma grubuna koyabilirim, Barry?
Barry kendi kendine mitsizce dnd. yle d iy eb i
lirim, B u n la rd a n h ib iri ilgim i ekm iyor. B en i a r a m a ben sen i a r a r n . A n ca k o, b e k a r la r g ru bu n u n yetkilisi.
G rubun d i er yeleri ile ola n ilikilerim i tehlikeye sokabilir.
A ca b a bu gru plarn en ksa s reli olan hangisi?

104

Snrlar

Gezilerle ilgili olanna ne dersin? diye tahminde bu


lundu Barry. Yanlyordu.
Harika! Bundan sonraki on sekiz ay boyunca, son
gezileri konuacaz! Pazartesi grrz. Ken muzaffer
bir ekilde uzaklat.
Ne olduuna geliniz birlikte bir gz atalm. Barry,
Kene hayr demekten kand. lk bakta, uysallktan yana
bir seim yapm gibi grnyor. Kendisini bir gezi grubu
na dahil etti. Bu da iyi bir eydir, deil mi? Kesinlikle.
Ancak bir daha baknz. Barrynin, Kene hayr deme
mesi iin eilimler nelerdi? Yreindeki dnce ve tutum
lar nelerdi? Korku. Barry, Kenin bekarlar grubundaki po
litik gcnden ekinmiti. Eer Keni hayal krklna u
ratrsa, baka ilikilerini kaybedeceinden korkmutu.
Bu, neden nemlidir? nk bu, kutsal bir ilkeye iaret
etmektedir: isel bir bayr, da vuran bir eveti geersiz k
lar. Da vuran uyumumuzdan ziyade, yreimizdeki dilek
nemlidir.
Dier bir deyile, eer gerekte hayr demek isterken
bir bakasna evet dersek, boyun em e durumuna deriz.
Bu da, yalan sylemeye edeerdir. Dudaklarmz evet der,
ancak yreimiz (ve genelde de yar-gnlsz hareketle
rimiz) hayr der. Barrynin, gerekten Ken ile birlikte bir
buuk yllk bir almay tamamlayacan sanyor musu
nuz? Olaslkla ncelii olan baka bir ey ortaya karak
Barrynin verdii sz sabote edecek ve o da ayrlacaktr ancak Kene gerek nedeni aklamadan.
te, snrlarn itaatsizliin bir iareti olduu yanl ka
nsna bakmada iyi bir yol: eer bay r diyemiyorsak, evet
diyemeyiz. Bu neden byledir? Bu, itaat etme, sevme veya
sorumlu olma konusundaki gdlenmemizle ilgilidir. Her
zaman sevgi dolu bir yrekle evet demeliyiz. Gdleyenimiz korku olduunda, sevemeyiz.

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

105

Vermenin ilk iki ekline baknz: gnlszce ve


mecburiyetten. kisi de korku ile ilintilidir - ya gerek bi
rine, ya da sulu bir vicdana ait. Bu eilimler sevgi ile yan
yana bulunamaz, zira sevgide korku yoktur, ancak kusur
suz sevgi, korkuyu kovar. Her birimiz kendi verdiimiz
kararlara gre vermeliyiz. Hayr demekten korktuumuz
zamanlarda, evetimizin itenlii yoktur.
Korku, cezalandrma ile ilintilidir. Korku duyan, sevgi
de kusursuz olamaz.
Snrlar, itaatsizliin bir iareti midir? Olabilir. Yanl se
bepler yznden iyi eylere hayr diyebiliriz. Ancak hayr
demek bizim ak, drst olmamz, gdlerimiz hakknda
doruyu sylememizi salar; bylelikle yaammzn bizim
iin bir eyler yapmasna olanak vermi oluruz. Bu ilem,
korku dolu bir yrekle yerine getirilemez.

Yanl Kan No. 3: Eer Snrlar Oluturmaya


Balarsam, Dierleri Tarafndan ncitilirim
Genelde sessiz biri olan Debbie, sesini ykseltti.
Dncelerim hakkndaki gerekleri ve savlar, deer verir
ekilde nasl sunacam bilirim. Ancak kocam, eer ben
ayn fikirde deilsem, beni ezmeye balar! imdi ben ne
yapmalym?
D ebbienin sorunu, pek ok kiinin de sorunudur. Ger
ekten snrlara inanmakta, ancak sonularndan byk
korku duymaktadrlar.
Dierlerinin bizim snrlarmza fke duymas ve bize
saldrmalar veya bizden kendilerini ekmeleri mmkn
mdr? Kesinlikle. Bazlar bunu ho karlayacak, bazlar
da bundan nefret edecektir.
nsanlar manipiile ederek, ekerle kapladmz snr
larmz yutmalarm salayamayz. Snrlar, ilikilerim izin

106

Snrlar

kalitesi iin b ir litnus testi dir. Yaammzdaki insanlar- ]


dan snrlarmza sayg duyanlar, isteklerimizi, fikirlerimizi j
ve ayr oluumuzu severler. Snrlarmza sayg gstereme
yenler bize, hayrmz sevmediklerini sylemektedirler. ,
Sadece bizim evetimizi, itaatimizi sevmektedirler.
Bir bilge kii, Herkes senden iyi bahsediyorsa, sen j
gerek deilsin der. Eer her dediiniz herkese sevitiyorsa pek muhtemeldir ki, siz gerei saptrmaktasnz.

Snrlar belirlemek, gerei sylemekle ilintilidir. Ya- r


am, gerei sevenlerle sevmeyenleri ayrr. ncelikle, sizin i
snrlarnz ho karlayan kii vardr. Onlar kabul eder. 1
Onlar dinler. Der ki, Senin farkl bir fikrin olduuna se- j
vindim. Bu beni daha iyi bir insan yapar. Bu kiiye, bilge
veya erd em li denir.
kinci tip insan, snrlardan nefret eder. Farkl oluunuzdan hi haz etmez. Sizi, zenginliklerinizden vazgeme
ye maniple etmeye alr. nemli ilikilerinizde, litmus
testini uygulaynz. Bir hususta onlara hayr deyiniz. Ya
artan bir yaknla kavuacak - veya aslnda balangta
dahi pek az ey bulunduunu reneceksiniz.

'
i

yleyse, kocasnn snr ihlalcisi olduu ilan edilmi


bulunan Debbie ne yapmal? Kocas, onu terk etmekle
tehdit.etm eye devam edecek mi? Olabilir. Karmzdakini
denetleyemeyiz. Ancak Debbienin kocasn evde tutan tek
ey onun kusursuz itaatiyse, buna bir evlilik demek mm
kn mdr? Peki, her ikisi de onlardan kat srece, so
runlar nasl ele alnacaktr?
D ebbienin snrlar, onu soyutlanm bir yaama mah
kum etmekte midir? Kesinlikle hayr. Eer doruyu syle
mek birinin sizi terk etmesine yol amaktaysa, zaten se
vilmiyorsunuz demektir.
Kesinlikle boanmay savunuyor deiliz.nemli olan, kim
seyi sizinle kalmaya veya sizi sevmeye zorlayamayacanzdr.

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

107

IU, eninde sonunda einizin karar verecei bir husustur.


Bazen snrlar oluturmak, sizin uzun sre nce fiziksel olalak olmasa da, bunun dnda her ynden terk edilmi ol
duunuzu aa karr. ou kez, buna benzer kriz anlanda, mcadele etmekte olan iftin uzlamas ve evlilikle iti daha uyumlu hale getirmeleri yarar salar. Sorun ortaya
kmtr, yleyse imdi halledilebilir.
Uyar: Snrlar olmayan ve bunlar oluturmaya bala
yan bir e, evlilii deitirmeye balar. Daha fazla fikir ayr
l ortaya kmaya balar. Deerler, programlar, para, o
cuklar ve seks konularnda daha ok eliki belirir. Ancak
ounlukla, snrlar denetim d olan ein, onu gdleye<ek ve evlilikte daha fazla sorumluluk stlenmesini sala
yacak acy tatmaya balamasna yardmc olur. Snrlarn
belirlenmesiyle pek ok evlilik daha da glenir, zira e,
ilikiyi zlemeye balar.
Baz insanlar, snrlarmz olduu iin bizi terk eder ve
ya bize saldrr m? Evet. Onlarn karakterini renmek ve
soruna kar tedbirler almak, onu hi tanmamaktan daha
iyidir.

nce Balanma, Sonra Snrlar


Danman kendisine snrlarla ilgili sorunlardan bahse
derken Gina, onu dikkatle dinlemekteydi. imdi her ey
bir anlam ifade etmeye balad dedi, grmeden ayrlr
ken. Yapmam gereken deiiklikleri gryorum.
Bir sonraki grme, olduka farklyd. Odaya yenik ve
incinmi olarak girdi. Bu snrlar, balangta grndkleri
gibi deil, dedi zntyle. Bu hafta kocamla, ocuklarm
la, annem, babamla ve arkadalarmla benim snrlarma
nasl sayg gstermedikleri hakknda konutum. imdi, hi
kimse benimle konumuyor!

Snrlat

108

Sorun neydi? Gina snrlar konusundaki almasna


byk bir istekle balamt - ancak snrlar konusunda al
acak gvenli bir yer bulmay ihmal etmiti. Sizin iin nemli olan herkesi bir anda karnza almak akllca olmaz.
likilerin sizin iin ne denli nemli olduunu hatrlayn. n
sanlara muhtasnz. Balantda olduunuz, koulsuzca se
vildiiniz yerlere gereksiniminiz var. Gerei sylemeye,
yalnzca sevgi iine dikilmi ve' kk salm bir yerden
balayabilirsiniz. Sizin uygun snrlar oluturmanza dierle
rinin gsterecei dirence kendinizi byle hazrlayabilirsiniz.

Yanl Kan No. 4: Eer Snrlar Oluturursam,


Dierlerini incitirim
Anneme hayr demedeki en byk sorun, incinmilik
sessizlii dedi Barbara. Yaklak krk be saniye sryor
ve her zaman onu ziyaret etmemin olanaksz olduunu
sylediimde meydana geliyor. Sadece de benim bencilli
imden tr zr dilememle ve ziyaret iin bir zaman be
lirtmemle ortadan kalkyor. O zaman memnun oluyor. O
sessizlikten uzak kalabilmek iin h er eyi yaparm.
Eer snrlar oluturursanz, snrlamalarnzn bir ba
kasn inciteceinden korkarsnz - gerekten mutlu ve doyumlu olduunu grmek istediiniz aadaki tipler gibi
lerden birisini:
. Sizin gereksiniminiz olduu bir zamanda, otomobili
nizi dn almak isteyen arkada
. Kronik mali darboazda olup, muhakkak bor almak'
isteyen akraba
. Siz kendiniz iyi durumda olmadnz bir zamanda
sizi arayan ve desteinizi isteyen biri
Sorun, snrlar bazen rah atsz e d ic i b ir silah o la ra k
grm en izd ir. Yerli yerinde snrlar hi kimseyi denetlemez,

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

109

incitmez veya onlara saldrmaz. Onlar sadece sizin hzine


lerinizin yanl zamanlarda alnmasna engel olur. Kendi
gereksinimlerini yerine getirme sorumluluundaki yetikin
lere hayr demek, baz rahatszlklara yol aabilir. Baka
yerde aranmak zorunda kalabilirler. Ancak bu incinmeye
yol amaz.
lke sadece bizleri denetlemek veya maniple etmek
isteyenlere hitap etmez. Bu ayn zamanda dierlerinin me
ru gereksinimleri iin de dorudur. Birisinin geerli bir so
runu olduunda dahi, her ne sebeple olursa olsun, feragat
te bulunamayacamz baz zamanlar vardr.
Bu, ok nemli bir noktadr. Hepimizin Tanr ve bir
yakn dosttan daha ouna gereksinimimiz bulunmaktadr.
Destekleyici bir ilikiler demetine gereksinim duyarz. Ne
deni basittir: yaammzda bir kiiden daha fazlasna sahip
olmak, arkadalarmzn insan olabilmelerine olanak tanr.
Uralar iinde olmalarna. Baz zamanlar ulalmaz olma
larna, ncitmeye ve kendilerine zg sorunlara sahip olma
larna. Kendi balarna zaman geirmelerine.
Byle bir durumda, birisi bizim iin eriilmez olduun
da, aranacak bir baka telefon numaras vardr. Verecek bir
eyi olabilen bir bakas. Ve biz de bir tek kiinin progra
mndaki akmalarn klesi olmayz.
Bu ekilde birka destekleyici iliki gelitirme sorumlulu
u aldmzda, birisinden alacamz hayr yantn dahi ta
yabiliriz. Neden? nk gidecek baka bir yerimiz vardr.

Yanl Kan No. 5: Snrlar,


Benim fkeli Olduum Anlamna Gelir
Brenda sonunda patronuna artk hafta sonlar cret al
madan almayacan syleyecek cesareti toplamt. Bir
grme talep etmi ve iyi gemiti. Patronu anlayl dav
ranmt; durum dzelmeye yz tutmutu. Her ey yolunda
grnyordu; Brendann iindeki baz eyler hari.

110

Snrlar

Olduka masumane balamt. Brenda, alma koul


laryla ilgili her eyi maddeler halinde belirlemi ve gr
ve nerilerini sunmutu. Ancak sunuunun ortalarnda, adeta iini oymaya balayan bir fke duygusu, onu art
mt. Duyduu fke ve adaletsizlii gizli tutmak zor olmu
tu. Hatta, patronunun Cuma golfleri hakkndaki bir-iki
alayc szle, Brendann hi de sarfetmeye niyetli olmad
ekilde, dudaklarndan dar dklvermiti bile.
Masasnda otururken, Brenda aklnn karm olduu
nu hissediyordu. fke, nereden gelmiti? O, yle .birisi
miydi? Belki de sulu, izmeye balad u snrlard.
Sklkla, insanlar doruyu sylemeye, snrlar belirle
meye ve sorumluluk stlenmeye baladnda, onlar bir
sre her yerde fkeli bir bulutun izledii, gizli bir ey
deildir. Hassas ve alngan olurlar ve kendilerini korkutan,
patlamaya hazr bir bomba gibi olduklarn farkederler. Ar
kadalar Sen benim bir zamanlar tandm iyi, sevecen
adam deilsin trnde eyler sylemeye balarlar. Bu
szlerin yol at sululuk ve utan duygular, snrlarn
yeni yeni oluturmaya balam birinin kafasn daha da
kartrabilir.
yleyse snrlar, bizde fkeye yol aar m? Kesinlikle ha
yr. Bu inan, genel olarak duygularn ve zellikle de fke
nin yanl anlalmasdr. Duygularn veya hislerin, bir ilevi
bulunmaktadr. Bize bir ey(ler) sylerler. Bir iarettirler.
te size, olumsuz duygularmzn bize syledii ey
lerden bazlar. Korku bize, tehlikeden uzaklamay, dik
katli olmay syler. znt bize, bir ey - bir iliki, bir frsat
veya bir fikir kaybettiimizi syler. fke de bir iarettir.
Korku gibi, fke de tehlikeyi iaret eder. Ancak fke bizi,
geri ekilmeye ynlendirmek yerine, tehditle yzlememiz
gerektiini belirten bir iarettir.

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

111

fke bize, snrlarmzn ihlal edildiini bildirir. Bir l


kenin savunmasnda kullanlan radar sistemine pek benzer
ekilde fke duygusu bize, incinme veya denetlenme tehli
kesi altnda olduumuzu bildirerek, bir erken uyar siste
mi grevi yapar.
yleyse, ben bu yzden srarc satclara fke duyuyo
rum! diye bard Cari. Hayr demesine tahamml edeme
yen sat grevlilerini sevmede neden glk ektiini hi
anlayamamt. Onun mali snrlarnn iine girmeye al
mlar, Carln fkesi de sadece grevini yapmt.
fke ayn zamanda bize bir sorunu zerken gl ol
duumuz hissini duymamz salar. Kendimizi, sevdikleri
mizi ve ilkelerimizi korumamz iin bize enerji verir. Ger
ekte, fkeli birisinin tasviri, burnundan solumakta olan
bir kiidir. Bir arenada, burnundan soluyan ve yeri eele
yen, saldrmadan nce snan bir boa dnrseniz, ne
demek istediimi anlayacaksnz.
Ancak btn dier duygular gibi fke de zamann bi
lincinde deildir. Tehlike iki dakika nce veya yirmi sene
nce meydana gelmi olsun, fke otomatik olarak eriyip
gitmez! Uygun ekilde onun zerinde allmas gerekir.
Aksi takdirde fke, yrekte yaayp gider.
Bu sebeptendir ki zedelenmi snrlara sahip kiiler,
limitler belirlemeye baladklarnda genellikle ilerinde his
settikleri fkeye aarlar. Bu genellikle yeni fke deil;
eski fke dir. Genellikle kayna; yllar boyu asla seslen
dirilmemi, sayg grmemi ve dinlenmemi hayrlardr.
Ruhlarmzn tm ktlklere ve ihlallere olan protestosu
iimizde reklenmi, kendi gereklerini dile getirmeyi
beklemektedir.
Dini kitaplar, bir kle kral olduunda yer sarsntsnn
meydana geldiini syler. Bir kle ile bir kral arasndaki
tek fark, birinin nnde h i b ir seen ek ve, dierinin nnde

112

Snrlar

de tm seen ekler in bulunmasdr. Hapsedilmilere bir


denbire tm yaamlar boyunca sahip olacaklar byk g
bahedilirse genelde sonu olarak fkeli bir zorba elde edilmi olur. Yllar boyu snrlarn srekli ihlal edilmilii,
byk fke yaratr.
Snrlar incitilmi kiilerin, fkeyi kullanarak bir miktar
telafide bulunmalar, ok sk rastlanan bir durumdur. Asla
varln fark etmemi olduklar gemi snr ihlallerine bir
gz atmak zere, bir mevsim dahi belirlemi olabilirler.
Nathanm ailesi kasabada ideal aile olarak bilinirdi. Di
er ocuklar ona bakp gpta eder, Annen baban sana bu
kadar yakn olduklar iin ok anslsn - bizimkiler bana
aldrmaz bile trnde eyler sylerlerdi. Yakn aile birey
lerine byk lde kran duyan Nathan, onlarn farkllk
lar ve aykrlklar dikkatle kontrol ettiini hi fark etmedi.
Hi kimse hibir zaman deerler veya duygular yznden
gerek bir fikir ayrlna dmemi veya bu sebeple tar
tmamt. Ben her zaman fikir ayrlnn, sevgiyi kay
betmek anlamna geldiini dndm derdi.
Evliliinde sorunlar yaamaya balamasyla Nathan, ya
amnda ilk kez, gemiini sorgulamaya balad. Saflkla
gidip, kendisini maniple eden ve denetleyen bir kadnla
evlenmiti. Daha ilk yllarnda, evliliinin ciddi sorunlarla
kar karya olduunu anlamt. Ancak Nathan asl ar
tan, bu derde girdii iin kendine kzmakla kalmamas, ya
am daha uygun ekilde ele almasn salayacak donanm
salamam olan anne ve babasna kar da fke duyma
syd.
inde byd aileyi gerekten ok sevdii iin Nat
han, ana babasndan ayrlma ve kendi snrlamalarm belir
leme teebbslerinin srekli olarak ve sevecenlikle boa
karld zamanlar hatrladnda, kendisini sulu ve sada
katten uzaklam hissediyordu. Annesi onun tartmacl
karsnda alard. Babas Nathana, annesini zmemesini

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

113

sylerdi. Ve Nathann snrlar ilevsiz ve olgunlamam


olarak kald. Bunun ona neye malolduunu aka grdk
e, daha da ok fke duymaya balad. Yaamda kendi
seimlerimi yaptm, dedi. Ancak insanlara hayr demeyi
renmede bana yardmc olsalard, yaam ok daha gzel
olurdu.
Nathan, ana babasna kar ebediyen fke duydu mu?
Hayr ve sizin de bu duygu iinde olmanz gerekmez. D
manca duygular kendini gsterdiinde, onlar ilikiye geti
rin. Onlar itiraf edin. Eksikliklerimizi dile getirirsek, daha
abuk iyileiriz. Sizi fkeli halinizle seven kiiler, sizin z
nz gerekten seven dostlarnzdr. Bu, gemi kzgnlk
lar zmlemede ilk admdr.
kinci adm, ruhunuzun incinmi gemiini yeniden in
a etmektir. hlal edilmi olabilecek zenginlikleri onarma
sorumluluunu stlenin. Nathann durumunda, kiisel zerklik ve gvenlik duygusu derinden yaralanmt. Birincil
ilikilerini geri kazanabilmek iin uzun sre almas gerekti.
Ancak kendisini iyiletirdike, daha az fke duyar oldu.
Sonunda, uyumlu bir snr duygusu gelitirdike, im
diki zamana daha fazla gvenmeye balayacaksnz. Ken
dinize kar daha fazla gven gelitireceksiniz. Eskisi kadar
dier kiilerden korkmann esiri olmayacaksnz. rnein
Nathan, karsna kar daha uygun snrlamalar belirleyerek
evliliini dzeltmiti. Bunun nedeni, pek ok durumda f
kenin, sahip olduunuz tek snr olduudur. Bir kez hayr
nz ileme koyduunuzda, artk fke sinyali ne gereksi
niminiz kalmaz. Ktln size doru geldiini grr ve
onun size zarar vermesini snrlarnzla nleyebilirsiniz.
Snrlar gelitirmeye yeni baladnzda, kefettiiniz f
keden korkmayn. Bu, ruhunuzun daha nceki blmlerinin
bir bakaldrsdr. Bu blmlerin aa karlmas, anlalmas
ve sevilmesi gerekir. Ve sonra da onlar iyiletirme ve daha iyi
snrlar gelitirme sorumluluunu stlenmeniz gerekir.

114

Snrlar

Snrlar fkeyi Azaltr


Bu bizi, fke hakkndaki nemli bir noktaya getirmektedir-, Snrlarmz ne kadar doru ise, o kadar az fke du
yarz! Olgunlam snrlara sahip bireyler, dnyadaki en az
fkeli kiilerdir. Snrlar zerinde almaya henz balam
olanlar, fkelerinin artmakta olduunu grr; bu durum,
snrlarn serpilip gelimesiyle ortadan kalkar.
Bu nedendir? fkenin Erken uyar sistemi ilevini ha
trlayn. hlal edildiimizde bunu duyarz. Eer snr ihlalini
daha balangta nleyebilirseniz, fkeye gereksiniminiz
kalmaz. Kendi yaamnz ve deerlerinizi daha iyi denet
lersiniz.
Tina kocasnn her akam eve yemee krk be dakika
ge gelmesinden nefret ediyordu. Yemei scak tutmada
zorluk ekiyordu, ocuklar ackyor ve huysuzlanyor, ak
amki alma programlar gecikiyordu. Ancak akam ye
meine, kocas gelmi olsa da olmasa da, zamannda otur
maya balamalaryla durum deiti. Buzdolabna konmu
yemekleri tekrar stp, tek bana yemek zorunda kalyor
du. Bu ekilde veya drt seans, Tinann kocasnn,
kendisini iinden daha erken syrmasn salad!
Tinann snr (ocuklarla birlikte zaman geldiinde
sofraya oturmak), onu ihlal edilmilik ve kurban edilmilik
duygusundan korudu. Gereksinimleri karlanm oldu, o
cuklarn gereksinimleri karlanm oldu ve artk fke duy
mamaya balad. Eski bir deyi olan, Kendini fkeye kap
trma. Sadece eitlik sala, doru deildir. Kendini fkeye
kaptrma. Bir snrlama belirle! ok daha uygundur.

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

115

Yanl Kam No. 6; Dierleri Snrlar Belirlediinde,


Bu Beni ncitir
Randy, zr dilerim, ancak sana bor veremem, dedi
Pete. Bu benim iin uygun bir zaman deil.
En iyi arkadan , diye dnd Randy. htiyacm ol
d u u n d a o n a geliyoru m ve b en i reddediyor. Ne i! H erh ald e
bu b an a, g erekte n e tr b ir ilikim iz oldu u n u gsteriyor.
Randy, dierleriyle arasnda snrlar bulunmayan bir ya
ama girmeye hazrlanyor. Neden? nk alc tarafnda
bulunmak, onun iin incitici olmutur. Bandan geen bu
deneyime baka kimseyi uratmamak iin kendi kendisine
duygusal bir yemin bile etmitir.
Pek oumuz Randye benzeriz. Destek araymza bi
risinin hayr demesi, azmzda buruk bir tat brakr. Bu
bize ac dolu, itici veya souk gelir. Snrlamalar belirle
menin iyi veya yardmc bir unsur olabileceini anlamak
gleir.
Bakalannn snrlarn kabul etmek zorunda olmak ger
ekten de hi ho deildir. Hibirimiz hayr kelimesini duy
maktan holanmayz. imdi, dierlerinin snrlarn kabul
lenmenin neden byle bir sorun olduuna bir gz atalm.
ncelikle, bizim zerim izde, zellikle d e ocu klu kta,
uygun o lm ay an sn rlarn belirlen m i olm as, b iz i in citebi
lir. Bir anne veya baba, ocukla gerekli zamanda ve yeteri
kadar duygusal balant kurmamakla, onu incitebilir. o
cuklarn duygusal ve psikolojik gereksinimleri, ncelikle
ana babann sorumluluundadr. ocuk ne kadar kkse,
bu gereksinimlerini karlayabilecei kiilerin says o kadar
azdr. Ben-merkezci, olgunlamam veya baml bir anne
ya da baba, yanl zamanlarda hayr diyerek ocuu inci
tebilir.

Snrlar

116

Robertin hatrlayabildii en eski an, saatler boyu bir


odada, karyolasnda tek bana olmakt. Anne ve babas
onu ylece brakr, alamad srece mesele olmadn
dnrlerdi. Aslnda o, alamay da geride brakm, o
cuk depresyonuna girmiti. Onlarn hayrlar derin bir istenmezlik duygusuna yol am, bu da kendisini yetikinli
e dek takip etmiti.
kinci olarak, ken di incinm iliklerinizi bakalarn a d a
ykleriz. Ac duyduumuzda tepkimiz, bu kt duyguyu
sahiplenmemek ve onu bakalarnn zerine atmaktr.
Buna, yanstm a (projeksiyon) denir. ocuklukta hatal snr
lar yznden incitilmi kiiler, ou kez krlganlklarn
bakalarnn zerine atar. Kendi aclarn bakalarnda his
sederek ve bunun kendi zerlerinde ne derece zarar verici
olabildiini dnerek, dierleri zerinde snrlamalar belir
lemekten kanrlar.
Robert, yandaki kz Abby iin geceleri snrlamalar
belirlemede byk zorluklar ekiyordu. Ne zaman yatmak
istemedii iin alamaya balasa iinde panik duyar, kzm
terk ediyorum onun ban a ihtiyac var ve ben' onun y a
n n da deilim diye dnrd. Aslnda ok iyi bir babayd;
kzna geceleri masallar okur, ve onunla birlikte arklar
sylerdi. Ancak onun gzyalarnda, kendi aclarn okurdu.
Robertin incinmilikleri, Abbynin onun ark sylemesini
ve birlikte oyun oynamalarn istemesi karsnda uygun
snrlamalar belirlemesine engel olmaktayd - gn doumu
na kadar.
-

nc olarak, birisinin snrlarn kabullenem em e, arad a putperestlik tr bir iliki olduu an lam n a gelebilir.
Kocas geceleri kendisiyle konumay reddettiinde Kathy,
kendisini incinmi ve soyutlanm hissediyordu. Onun ses
sizlii, ciddi souma ve uzaklama duygularna yol amak
tayd. Yoksa kocasnn snrlarn m incitmekte olduunu
dnmeye balad.

Snrlar Halikndaki Yaygn Yanl Kanlar

117

Ancak esas sorun; Kathynin kocasna baml olmasn


dan kaynaklanyordu. Duygusal sal, kocasnn her za
man ulaabilecei bir yerde olmasna balyd. Alkolik an
ne ve babasnn kendisine verememi olduu her eyi, ona
kocas salamalyd. Adam kt bir gn geirdiinde ve
yalnz kalmak istediinde, onun da gn perian oluyordu.
Birbirimize kesinlikle ihtiyacmz olduu halde, hi
kimse, yeri doldurulamaz deildir. Belirli bir kiiyle yaa
nan bir eliki bizi umutsuzlua srkleyebilir; oysa biz
aslnda onu, yalnzca Tanr tarafndan igal edilmesi gere
ken bir tahta oturtuyor olabiliriz. Asla bir bakasn dnya
daki tm iyiliklerin kayna olarak grmemeliyiz. Bu bizim
hem ruhsal ve duygusal zgrlmz incitir, hem de
geliimimizi.
Kendinize u soruyu sorunuz: hayr demesine taham
ml edemediim kii bu gece lecek olsa, kime giderim?
Birka derin ve deerli iliki gelitirmek, ok nemlidir.
Bu, gidecek baka yerimiz olduu iin, bizim yaammzda
yeri olan kiilerin kendilerini bize hayr diyebilmede ser
best hissetmelerini ve bu yzden sululuk da duymamala
rn salar.
Kendi yaammzda, ondan hayr yant almaya taham
ml edemediimiz birisi olduunda gerekte, kendi yaa
mmzn denetimini onun ellerine teslim etmiiz demektir.
Tek yapmalar gereken, ekilme tehdidinde bulunmalardr;
biz de dediklerine itaat ederiz. Bu durum, elerden birinin,
dierinin gitmesi tehdidiyle, antaj altnda tutulmas eklin
de, evliliklerde sklkla grlr. Bu, yaanamaz bir hayat
olmakla kalmaz - ie de yaramaz. Denetleyici konumunda
olan kii, honut olmad zamanlarda kendisini ekmeye
devam eder. Ve snrlar bulunmayan kii de lgnca onu
mutlu etmeye abalar. Dr. Jam es Dobsonun Sevgi A z im k a r
O lm aldr (Love Must B e Tougb) adl eseri, bu tarz snr so
runlar hakknda klasik bir almadr.

118

Snrlar

Drdnc olarak, dierlerin in sn rlarm k a b u l e d e m e


mek, sorum lu lu k stlenm ede b ir soru n oldu u n u n g ster
g esi olabilir. En iyi arkadandan bor para isteyen Randy,
bu soruna bir rnektir. Kendi mali zorluklarndan Petei
sorumlu tutmaktayd. Baz insanlar dierlerinin kendilerini
kurtarmasna o denli alrlar ki, kendi iyiliklerinin baka
larnn sorunu olduunu dahi dnmeye balarlar. Baka
larnca kurtarlmadklar zaman, kendilerini terk edilmi ve
sevgiden mahrum braklm hissederler. Kendi yaamlar
nn sorumluluunu stlenmeyi reddederler.

Yanl Kan No. 7:Smrlar,

Sululuk Duygularna Yol Aar


Edward, ban sallad. "Tm bunlarda, benim iin uy
gun olmayan bir eyler var, dedi. Bizimkiler bana kar
her zaman o kadar ilgili ve koruyucu idiler ki. Bylesine
muhteem bir ilikiydi. Ve sonra... Kelimeleri bir araya ge
tirmek iin duraklad.
Ve sonra, judy ile tantm ve evlendik. Harikayd. Bi
zimkileri her hafta gryorduk, bazen daha da sk. Sonra
ocuklar kageldi. Her ey iyiydi. Ta ki, ben lkenin br
ucundan bir i teklifi alana dek. Bu, ryalarmn iiydi Judy de bu konuda heyecanlyd.
)
Ancak anne ve babama bu tekliften sz eder etmez,
iler deiti. Onlarn, babamn sal hakknda konutuk
larn duydum - o kadar da kt olduunu fark etmemi
tim. Annemin yalnzl - bizim, onlarn yaamndaki tek
ldayan yn olduumuz. Ve benim iin yapm olduklar
tm feragatler.
Ne yapmalym? Onlar hakl... onlar bana, yaamlarn
adad. Tm bunlardan sonra, onlar nasl terk edebilirim?

Snrlar Hakkndaki Yaygn Yanl Kanlar

119

Edward, bu ikilemde yalnz deildir. Yaamlarmzdaki


dier kiilere kar snrlar belirlerken karlatmz belli
bal engellerden birisi, mecburiyet duygularmzdr. Sadece
anne babalarmza deil, bize kar sevecen olmu dier
kiilere kar da neler borluyuzdur? Neler doru ve yerindedir ve neler deildir?
Pek ok birey bu ikilemi, mecburiyet hissettikleri kiile
re kar snrlar oluturmaktan kanarak zer. Bu anlam
da, onlara kar nezaket gstermi kiilere hayr demekle
oluacak sululuk duygularndan uzak durabilirler. Asla evi
terk etmez, asla okul veya ibadet yerlerini deitirmez ve
asla ilerini veya arkadalarn yenilemezler; aksini yapmak
olgun bir hareket olsa bile.
Dnce udur; bir ey alm old u u m u z iin, b ir ey
borluyuz. Sorunsa; aslnda var olmayan bortur. Aldmz
sevgi veya para veya zaman - veya bizi borlu hissettiren
herhangi bir ey - bir hediye olarak kabul edilmelidir.
Hediye, ona ilitirilmi bir sicim olmad anlamna
gelir. Aslnda tek gereken kran veya teekkr duymaktr.
Veren, hediyenin bir getirisi olaca ynnde hibir art d
nce tamaz. Bu sadece birisi birisini sevdii ve onun iin
bir ey yapmak istedii iin ortaya kmtr. Nokta.
Bize nezaketle davrananlara, bizim iin gerekten
kayglanmlara kar borcumuz nedir? Onlara teekkr
borluyuz. Ve mteekkir yreimizle, gidip bakalarna
yardm etmeliyiz.
Burada, almak iin verenler ve bencilce olmadan,
gerekten verici olanlar arasndaki fark ayrt etmemiz ge
rekir. Bu fark grmek genelde kolaydr. Eer veren, iten
gelen bir teekkr yznden incinir veya fkelenirse, ver
dii hediye muhtemelen bor olarak verilmitir. Eer bir
teekkr yeterliyse, muhtemelen ekinde hibir sululuk
duygusu tamayan, gerek bir hediye almsnzdr.

120

Snrlar

Yanl Kan No. 8: Snrlar Kalcdr ve


Ben Kprleri Yakmaya Korkuyorum
Peki, ya fikrimi deitirirsem? diye sordu Carla. En
iyi arkadama kar bir snr belirlemekten ve sonra da onun beni terk ederek unutmasndan korkuyorum.
Hayrnzn her zaman size bal olduunu anlamak nemlidir. Snrlarnzn sahibi sizsiniz. Onlar sizin sahibiniz
deildir. Eer birisine kar snrlamalar belirlerseniz ve o
da bunu olgunlukla ve sevecenlikle karlarsa, snr yeni
den tartabilirsiniz. Buna ek olarak, eer daha gvenlikli
bir yerde olursanz, snr deitirebilirsiniz.
Fark etmi olabileceiniz gibi, bu yanl kanlardan ba
zlar saptrlm retilerden edinebileceiniz gerek yanl
anlamalardr. Ancak bazlar sadece dorulup, uygun olma
yan sorumlulua hayr deme korkusunun bir sonucudur.
Hangi yanl kanlarn sizi engellediini ve tuzaa drd
n ak bir kalp ve kafayla gzden geirmek ok yararl
olacaktr.

KNC KISIM

SINIRLARLA
LGL ELKLER

Snrlar ve Aileniz

uzienin, daha nce saysz kereler grm olduum


bir sorunu vard. Otuz yandaki bu hanm, anne ba
basn ziyaretten sonra eve dndnde, byk depresyon
geirmekteydi.

Bana sorununu anlattnda, ona ailesini ziyaretten her


dnnde, byk bir depresyona girdiinin farknda olup
olmadn sordum.
Ama bu ok sama, dedi. Ben artk orada yaamyo
rum. Bu ziyaret beni nasl byle etkileyebilir?
Ondan ziyaretini anlatmasn istediimde .Suzie, eski
arkadalarla sosyal birlikteliklerden ve yemek masas etra
fndaki aile toplantlarndan bahsetti. Bunlarn elenceli
olduunu belirtti, zellikle de sadece aile efrad olduu
zamanlar.
Sadece aile demekle neyi kasdediyorsun? diye sor
dum.
Yani, dier zamanlarda annem ve babam benim arka
dalarmdan bazlarm da davet ederlerdi, ben de bu ye
meklerden o kadar ok holanmazdm.
Neden holanmazdn?
Suzie bir dakika dnd ve sonra yantlad, Sanrm
kendimi sulu hissetmeye balyorum. Arkadalarnn ya
amlarn kendisininkiyle karlatrmaya balayan anne ve

124

Snrlar

babasnn incelikli szlerini anlatmaya balad. Bykanne


ve bykbabalarn, ocuk bytmede bilfiil grev alma
larnn ne kadar muhteem olduu hakknda konuurlard.
Arkadalarnn grev ald toplumsal etkinliklerin nasl git
tiinden ve ah keke o da orada yaasa, onun da bu etkin
liklere katlmasnn ne kadar ho olacandan bahsederler
di. Liste uzayp gidiyordu.
Ksa srede Suzie, evine dndnde, halen yaad
yerde kalmakla ktlk ettiini hisseder gibi olduunu
kefetti. Gerekte ana babasnn, yapmasn syledikleri
eyleri yapmas gerektii gibi kendisini olduka rahatsz
eden bir hisse kaplmt.
Suzietinki, sk rastlanan bir sorundur. Seimlerini d
tan yapm aktayd. Bir grev iin, kendi bana, iinde yeti
tii aileden uzaa tanmt. Kendi faturalarn kendisi demekteydi. Hatta evlenmi ve bir ocuk sahibi olmutu.
Ancak iin d e olanlar, farklyd. Ayr bir insan olma, yaam
hakknda serbeste kararlar alabilme ve ana babasnn is
tediklerini yapmad zamanlarda da sululuk duymama
ynnde, duygusal adan izin sahibi deildi. Hala baskya
teslim olabiliyordu.
Asl sorun, ieridedir. Snrlarn, birisinin mlkn ta
nmladn hatrlaynz. Suzie ve ona benzer bakalar, gerekten kendilerine sahip deildirler. Kendi yaamlarna
sahip olanlar, nereye gittikleri konusunda seimler yaptklarnda kendilerini sulu hissetmez. Dier insanlar dikkate
alr, ancak bakalarnn istekleri dorultusunda seimler
yaparken bu seimi sululuk deil, sevgi duyduklar iin;
kt olmaktan, uzak durmak iin deil, iyi yolda ilerlemek
iin yaparlar. '

Snr Yokluunun Belirtileri


imdi de, iinde yetitiimiz ailede snrlar bulunma
masnn baz ortak belirtilerine bakalm.

'
j

,
i
'
i
:

Snrlar ve Aileniz

125

Virse Yakalanmak
Sk rastlanan bir senaryo, yledir: elerden biri, iinde
byd aile - yani kendi ailesi ile ilgili olarak salkl
duygusal snrlara sahip deildir. Sonra onlarla telefon araclyla veya karlkl temasta bulunduu zaman depres
yona girer, tartmac, kendini eletiren, kusursuzu arayan,
fkeli, hrn veya ekingen olur. Sanki ona, kendi ailesin
den bir ey bulamtr ve bunu da yaknndaki, yeni ai
lesine bulatrr.

inde byd aile, aa szdrm a yntem iyle onun


yeni ailesini etkilem e gcn e sahiptir. Snrlarla ilgili sorun
larn var olduunun kesin bir belirtisi, bir insanla ilikinizi!}
sizin dierleriyle ilikilerinizi etkilemesi durumudur. Yaa
mnzda bir kiiye ok fazla g vermektesinizdir.
Bir gen hanm hatrlarm; terapide dzgn kazanmlar
elde etmekteydi, ta ki annesiyle konuana ve hafta bo
yunca kendisini geri ekene kadar. Ben hi de deimiyo
rum. Ben hi iyileme gstermiyorum gibi eyler sylerdi.
Annesinin onun hakkndaki dncelerinin pek ouyla
kaynamakta, ondan ayr duramamaktayd. Annesiyle bu
kaynama, onun dier ilikilerini de etkilemekteydi. Anne
siyle tek bir grmeden sonra, kendisini neredeyse her
kesten soyutlamaktayd. Annesi onun yaamnn sahibiydi;
o kendi kendisine ait deildi.

kinci Keman
Onun, onunla beraberken nasl, olduuna inanamaz
snz, dedi Dan. Adamn her isteine tamamen odaklan
yor. Adam onu eletirdiinde, daha da gayret gsteriyor.
Ve neredeyse bana aldrmyor. Ben onun hayatndaki
ikinci adamolmaktan bktm.

126

Snrlar

Danin bahsettii, Ja n e in a deildi. Babasndan sz


ediyordu. Dan, Janein, babasnn istekleriyle sanki kendisininkilerden daha fazla ilgilendiini hissetmekten bkmt.
Bu, iinde yetitiimiz aile ile snrlar bulunmamasnn
sk rastlanan bir gstergesidir: e, sanki artklarla yetinmek
zorundaym gibi bir hisse kaplr. Sanki einin esas bal
l ana babasna olanym gibi bir duyguya kaplr. Ei
henz balanmadan nce ayrlmak ilevini tamamlama
mtr; snrlar konusunda bir sorunu bulunmaktadr. Doa
bu ilevi, bir kii babasn ve anasm brakarak eine ba
lanacak; ve onlar, yek vcut olacaklardr eklinde tasar
lamtr. branicede terk etme kelimesinin karl,
gevetme veya brakma veya vazgeme anlamna gelen
bir kkten tremitir. Evliliin yrmesi iin ein, iinde
yetimi olduu ailesiyle olan balarn gevetmesi ve evli
likle oluturmakta olduu yeni ailesiyle yenilerini ina et
mesi gerekir.
Bu, elerin eski aileleriyle ilikileri olmamas gerektii
anlamna gelmez. Ancak, iinde yetitikleri ailelere kar
ak snrlar oluturmalar gerekir. Pek ok evlilik, elerden
birisinin iinde yetimi olduu aile ile arasnda belirgin
snrlar oluturamamas ve einin ve ocuklarnn, arta ka
lanlarla yetinmek zorunda kalmalar nedeniyle baarszla
uramaktadr.

Harlm Alabilir miyim, Ltfen?


Terry ve Sherry, ekici bir iftti. Byk bir evleri vard,
gz alc tatillere karlard; ocuklar piyano ve bale ders
leri alrd, kendi kayaklar, patenleri, buz patenleri ve
srfleri vard. Terry ve Sherry baaryla gelen her eye sa
hipti. Ancak bir sorun vard. Bu yaam tarz, Terrynin ma
ayla karlanmamaktayd. Terry ve Sherry, erkein aile
sinden olduka byk mali destek gryordu.

Snrlar ve Aileniz

127

Terrynin ailesi her zaman onun iin en iyisini istemi


ve daima bunu elde etmede ona yardm etmilerdi. Eve de,
tatillere de, ocuklarn hobilerine de katklarda bulunmu
lard. Bu, Terry ve Sherrye baka trl elde edemeyecek
leri eyleri salasa da, onlara pahalya mal olmaktayd.
Ana babasndan grd dzenli yardm, Terrynin zne
saygsn zedelemekteydi. Ve Sherry de kaynvalide ve pe
dere danmadan hibir harcama yapamayacan hissetmek
teydi; zira parasal ynden onlar katkda bulunmaktayd.
Terry, gnmzde evli veya bekar, yetikin genlerde
sklkla grlen bir snr sorununa rnek tekil etmektedir:
henz maddi ynden bir yetikin deildir. Ana babasnn,
kendisi ile Sherrynin bizim sahip olduumuz her eye
sahip olsunlar arzusuna snrlar ekememitir. Ayn za
manda, onlarn baar hakkndaki dnceleriyle kendisini
o denli zdeletirmitir ki, bu isteklere kendi iinden hayr
diyebilmede byk glk ekmektedir. Daha byk bir
bamszlk duygusu uruna bu verilenlerden ve armaan
lardan vazgemek isteyip istemediinden emin deildir.
Terrynin yks, mali snr sorununun yukar taraf
dr. Bunun bir de bam belada taraf bulunmaktadr. Pek
ok yetikin evlat sorumsuzluk, uyuturucu veya alkol
kullanm, denetimsiz harcama veya modern yerimi bula
madm sendromu nedeniyle srekli mali kmazlara gir
mektedir. Ana babalar da bu sefer daha iyisini yapacak
diye dnerek bu baarszlk ve sorumsuzluk yolunu fi
nanse etmeye devam eder. Gerekte; onlarn bamszlk
elde etmelerine engel olarak, ocuklarn mr boyu sakat
brakmaktadrlar.
Maddi ynden kendi bana ayakta duramayan bir ye
tikin, hl ocuktur. Yetikin olabilmek iin, kendi olanak
larnzla yaayabilmek ve kendi baarszlklarnzn bedelini
kendiniz deyebilmeksiniz.

128

Snrlat-

Anne, oraplarm Nerede?


E bed i ocu klu k sen d rom u n d a kii, maddi ynden
kendi bana olabilir; ancak iinde yetitii ailenin baz ya
amsal ilevleri yerine getirmesine izin verir.
B u yetikin o cu k g en ellikle A nnem le r d e B a
b a m la rd a kalr, o n la rla birlikte tatile gider, kirli a m a r
la rm brakr, sk sk o n la rd a yem e e kalr. O, A n n en in ve
B a b a n m en y a k n dert ortadr, o n la rla "her ey ip a y la
r. Otuz bilm em kan d a, m esleki y n d en k en d in e uygun
b ir ey bulam am tr, birikm i p a r a s yoktur, em eklilik iin
bir g ven cesi bu lu n m az, salk sigortas d a yoktur. Yzeyde
b u n la r c id d i soru n larm g ib i g r n m ez. A n ca k gen ellikle
a n n e ve b a b a , sem bolik o la ra k yetikin ocu klarn n duygu
s a l y n d en evden ayrlm asn nlem ektedirler.
Bu genellikle her eyin pek ho olduu, brakp git
menin de bu yzden g olduu arkadaa yaklamlara
yer veren, sevecen ailelerde grlr. (Psikologlar genellikle
buna dolak aile (enmeshed family) demektedirler ki bu
rada ocuklar, ak seik snrlarla ailelerinden ayrlmamak
tadrlar). Bu bir sorunmu gibi grnmez, nk herkes
gayet iyi geinmektedir. Tm aile, birbirinden son derece
honuttur.
Ancak, yetikin ocuklarn d i er yetikinlerle ilikileri
ilevsel olamayabilir. Ailelerinden ayrlm kiileri arkada
veya sevgili olarak seebilirler. Kar cinsten birine veya bir
greve kendilerini veremeyebilirler.
Genellikle maddi durumlar bir sorun oluturur. Yk
sek meblada ve ok sayda kredi kart borlar bulunur ve
genellikle vergilerini zamannda demezler. Gnlk har
camalarn kendileri karlayabilseler de, gelecei asla d
nmezler. Bu, temelde byme amdakine benzer bir
maddi durumdur. Byme andakiler bir srf, mzik seti
veya bir elbise alacak kadar para kazanr, ancak imdiki

Snrlar ve Aileniz

129

/amann tesine geerek gelecei dnemezler. Bu hafta


sonunun elencesi iin yeteri kadar para kazandm m? B
yme andakiler -ve ailelerinden ayrlmam yetikin o
cuklar- hl ana babalarnn korumas altndadr ve gele
cei dnmek de ana babann grevidir.

Kii Olmak, Kalabalkta Kalmaktr


levsel olmayan aileler, g en lem e olarak bilinen belli
bir tarz snr sorununa sahip olarak tannr. Bu, yle bir
eydir: A kiisi, B kiisine kzmtr. A kiisi bunu B kiisine
sylemez. A kiisi G kiisini bulur ve B kiisini ikayet eder.
C kiisi, A kiisinin kendisine almasndan holanr ve A
ne zaman gen oyunu oynamak istese, onu dinler.
Bu sre iinde B kiisi, kendisini yalnz hissederek C
kiisini bulur ve laf arasnda, A ile olan atmadan bahse
der. C kiisi, A ile olduu gibi, B nin de iini dkt kii
olur. A ve B kiileri kendi fikir ayrlklarn zmlememilerdir, C de iki arkada a sahiptir.
genleme, iki kiinin aralarndaki fikir ayrln
zme kavuturamamalar ve bir ncy kendi saflarna
ekmeleridir. Bu bir snr sorunudur, zira nc kiinin bu
fikir ayrlnda yeri yoktur; ancak ra h a tla m a k iin k u lla
n lm akta ve birbiriyle y zlem ekten ekin en kiilerce m eru
la tr m a k ta d r . elikiler ite bylelikle kalc olur, insan
lar deimez ve gereksiz yere dmanlklar edinir.
genin iinde, insanlar yalan yanl konuur, gzel
kelimeler ve vglerle ilerindeki nefreti rter. A kiisi, B
kiisine kar genellikle ok nazik, ince ve hatta ven bir
tutumdadr; ancak A, C ile konutuunda, fke aa kar.
Bu durum aka snr eksikliidir, zira A kiisi kendi
fkesini sahiplenmemekte dir. Ann fkelendii kiinin,
bunu kendisinden duymaya hakk vardr. imdiye kadar
ka kez, Ahmet senin hakknda ne dedi, biliyor musun?
gibi bir szle yaraanmsnzdr? stelik siz Ahmetle son
grtnzde, her ey yolunda gibi grnmtr.

130

Snrlar

Buna ek olarak, C kiisi elikinin iine ekilmekte ve


onun eliki hakkndaki bilgisi, B kiisi ile olan ilikisinde
araya girerek engel tekil etmektedir. Dedikodu, insanlarn
arasna girer. Dedikodusu yaplan insanlar hakkndaki d
ncelerimizi, onlarn kendilerini savunmalarna olanak ta
nmakszn etkiler. Pek ok kez, nc bir ahstan duy
duumuz ey, doru deildir. Bu nedenle din kitaplar bi
ze, sadece bir deil, en az iki veya tan dinlememiz
gerektiini syler.
genleme, kiilerin evlenmeden nceki ailelerinde
grlen ortak bir snr sorunudur. Bir ana veya baba ile
ocuk, veya kar koca arasndaki eski eliki kalplar, aile
bireylerinden birisinin dierini aramas ve bir nc birey
hakknda konumasna yol aar. Bu son derece tahrip edici
kalplar, insanlar ilevsellikten uzaklatrr.
Bu deyiler, genlemeyi nlemenin basit bir yolunun,
daima nce aranzda eliki bulunan kiiyle dorudan ko
numak olduunu gstermektedir. Bunu onunla halletmeye
aln; eer o sorunu inkar ederse, dedikodu yapp fke
nizi kusmak yerine, konuyu nasl zmleyebileceiniz zerinde, iin i yzn kavrayabilmek iin nc bir kiiy
le konuun.
Birisi hakknda, onun yzne sylemeyi dnmedi
iniz bir eyi, asla nc bir kiiye sylemeyin.

Burada ocuk Kim, Peki?


ocuklar ana babalar iin birikim yapmak zorunda de
ildir, ancak ana babalar ocuklar iin birikim yapmaldr.
Baz insanlar, ana babalarna bakmak zere domulardr.
Onlar bu ie gnll olarak yazlmamlardr; bu kendilerine
aktarlmtr. Bugn bu kiilere, baml (codependent)
demekteyiz. Yaamn ilk evrelerinde onlar, sorumsuzluun
ocuka kalplarna takl kalm olan ana babalarndan so
rumlu olmay renmilerdir. Yetikin olduklarnda, kendi
leri ile sorumsuz ebeveynleri arasnda snrlar oluturmada

Snrlar ve Aileniz

131

zorluk ekmilerdir. Yaamlarn ayrmaya her kalktkla


rnda, kendilerini bencil hissetmilerdir.
Ancak genelde iki sorun ortaya kar. Birincisi, anne ve
babanz gerekten gereksinim iinde olmayabilir. Sorum
suz, talepkar veya mazlum olmu gibi davranyor olabilir
ler. Kendi srt antalarnn sorumluluunu almalar gereki
yor olabilir.
kinci olarak, gerekten gereksinim iinde oldukla
rnda, ne verip ne veremeyeceiniz hususunda kesin snr
lara sahip olmayabilirsiniz. Verdiklerinizi snrlayamayabilirsiniz ve rnein ana babanzn yalanmaya uyum salaya
mamas, ailenizi ynetebilir. Bu tarz bir tahakkm, evlilik
leri mahvedebildii gibi, ocuklar zerinde de zararl ola
bilir. Bir ailenin, neler vermek istediini ve neler vermek
istemediini belirleyerek, ana babaya ierlemek yerine onu
sevmeye ve takdir etmeye devam etmesi gerekir.
Doru snrlar, ierlemeyi engeller. Verm ek iyidir. An
cak meblan, durumunuza ve kaynaklarnza uygun oldu
undan emin olunuz.

Ama Ben Senin Kardeinim


Sklkla rastlanan bir baka durum, yetikin karde ili
kisidir. Sorumsuz bir yetikin ocuk, sorumluluk sahibi bir
yetikin kardeine dayanarak, bymekten ve aileyi brak
maktan kanr (Burada, gerekten gereksinim iinde olan
zihinsel veya fiziksel zrl ocuklardan bahsetmiyoruz).
Sorumluluk duygusu gelimemi olan ocuk, yetikinliin
de de eski aile ii oyunlar oynamaya devam eder.
Burada zor olan, o kii kardeiniz olduu iin duydu
unuz sululuk ve baskdr. En yakn arkadalar uruna
yapmayacaklar lgnlklar, kz veya erkek kardeleri iin
yapan insaniar grmmdr. Ailelerimiz, en iyi ekilde ina
edilmi parmaklklarmz, ailemiz olduklar iin ykabilirler.

132

Snrlar

yi Ama, Biz Bunu Neden Yapyoruz?


Bu tarz davranlar sergilemeye devam etmemizin ne
deni nedir? Yanl olan nedir?
Bir neden; iinde yetitiimiz ailede snrlarla ilgili ku
rallar renmemi olmamz ve yetikin olduumuzda orta
ya kan snr sorunlarmzn, aslnda ocukluktan beri ora
da olan eski snr sorunlarmz olduudur.
Bir baka neden, yetikinlie geiteki deiimi ve in
sanlk ailesini ruhsal olarak benimseme evresini geirmemi
olmamzdr. imdi, her ikisine bir bakalm.

Eski Snr Sorunlarnn Srmesi


Uzaydan gelen adamla ilgili yky hatrlyor musu
nuz? Bir baka gezegende yetimiti ve Dnyadaki yere
kimine, deiim arac olarak para kullanm gibi kurallara
aina deildi.
Byrken evde rendikleriniz, ayn oyuncularla ye
tikinlie tanr: sorumsuz davranlara ceza eksiklii,
yzleme eksiklii, snrlamalarda eksiklik, kendiniz yerine
bakalarnn sorumluluunu stlenme, mecburiyetten ve
gcendirme korkusuyla verme, gpta etme, edilgenlik ve
gizlilik. Bunlar yeni deildir, sadece hi yzleilmemi ve
pimanlk duyulmam kalplardr.
Bu kalplar derinlere uzanr. Aile bireyleriniz sizin, ya
amnz etraflarnda dzenlemeyi rendiklerinizdir; bylece onlar da size eski kalplar kendi varlklaryla geri yollayabilmektedirler. Siz de otomatik olarak byme yerine
bellekten hareket etmeye balarsnz.
Deimek iin, bunlar aile kusurlar olarak belirle
meli ve onlardan uzaklamaksnz. Bunlar kusurlar olarak
itiraf etmeli, onlardan pimanlk duymal ve onlar ele al

Snrlar ve Aileniz

133

biiminizi deitirmelisiniz. Snrlar oluturmada ilk adm,


imdiki zamanda hl srdrdnz eski aile kalplarnn
farknda olmaktr.
inde yetimi olduunuz aile ile olan snr mcadele
lerine baknz, hangi kurallarn inenmekte olduunu be
lirleyiniz ve sonra da bunun yaamnzdaki olumsuz mey
vesine parmak basnz.

Evlat Edinme
Bu kitap ruhsal geliim zerine yazlm bir eser deil
dir; ancak snrlar, bymenin vazgeilmez bir yndr.
Bymedeki admlardan birisi, ana baba otoritesinden
kmak ve kendinizi yaamn otoritesi altna yerletirmektir.
ocuklarn yetikin olana dek ana babalarnn otoritesi a l
tnda olduunu dnmek doaldr. Gerek anlamda ana ba
balar, ocuklarndan sorumludur. Ancak yetikinlik ve akl
erer yaa gelme gerekletiinde o kii, bakclarn ve yne
ticilerin vesayetinden karak kendinden sorumlu hale gelir.
Bizler ou kez, yaamn buyruuna kar gelmi olu
ruz, zira ruhsal olarak evimizi terk etmemiizdir. Yaama
itaat etmek yerine, hl ana babamz memnun etmemiz ve
onlarn baz eyleri yapmadaki geleneksel yntemlerine
uymamz gerektiini hissederiz.
Doaya yaama saygl, olgun bir birey haline gelmek,
yaamn yntemlerine uymak bazen ailelerimizde elikiye
yol aar ve bazen de bizi onlardan ayrr.
En kuvvetli bamz olmas gereken yaam ailesinde,
her ey belli bir ekilde yaplr. Gerei sylememiz, snr
lamalar belirlememiz, sorumluluk almamz ve taleplerde
bulunmamz, birbirimizle yzlememiz, birbirimizi affetme
miz ve benzeri eyler yapmamz gerekir. Bu aileyi, salam
standart ve deerler ayakta tutar. Ve yaam, salkl olmas
iin, bunun dndaki yntemlere izin vermez.

134

Snrlar

Eer balarmz gerekten sevgiye dayalysa, ayr ve


bamsz olan ve sevgiyle, ama tayan bir yrekle ve
ren birisi oluruz. fkeden uzak durur, snrlamalarmz se
ver, kt davranlara geit vermeyiz.
Eer yetikinler olarak gardiyanlar ve yneticiler altn
da deilsek, yaammzn tasarrufunda, gerekten yetikin ce kararlar alabilir, kendi arzumuz zerinde denetim sahibi
oluruz.

Aileyle lgili Snr Sorunlarnn zmlenmesi


inde yetiilen aile ile snrlar oluturmak zor itir, an
cak byk bir dl bulunmaktadr. Bu, ayrt edilebilir ba
samaklar olan bir sretir.

Belirtiyi (Semptomu) Tanmlayn


Ana babanz ve evlatlarnzla nere(Ier)de snr sorunla
rnn bulunduunu grmek zere, kendi yaamnza baknz.
Temel soru udur: M lknzn d en etim in i n ered e k a y
betm isiniz? Bydnz aile ile olan ilikilerinizi anla
mak zere bu alanlar belirlerseniz, ie balam olursunuz.

elikiyi Tanmlayn
Ne tr bir dinamiin yer almakta olduunu kefedin.
rnein, hangi snr kurallarn ihlal etmektesiniz? genleme yapmakta msnz? O n lara kar sorumlu olmak
yerine, bir karde veya ebeveynin y erin e sorumluluk(lar)
stleniyor musunuz? Bir olayda, ortaya kan sonular ka
bullenmeleri yerine, onlar iin ceremeyi siz mi ekiyorsu
nuz? Onlara ve elikilere kar pasif ve tepkisel misiniz?
Ne yaptnz anlamadan, bir dinamik ortaya koymak
tan kendinizi alkoyamazsnz. Kendi gzlerinizdeki mer
tekleri karn. O zaman, kendi aile bireylerinizle urala
rnzda grnz engellenmemi olacaktr. Sorunu kendi
nizde arayn ve kendi snr ihlallerinizi bulun.

Snrlar ve Aileniz

135

elikiyi Kkrtan Gereksinimi Tanmlayn


Sebepsiz yere uygunsuz biimde davranmazsnz. Ge
nellikle altta yatan ve iinde yetimi olduunuz ailenin
karlamam olduu bir gereksinimi yerine getirmeye almaktasnzdr. Belki bizlerin hl takl kalm olmamzn ne
deni sevilme, onaylanma veya kabul edilme gereksinimidir.

yiyi Aln ve inize ekin


Gereksiniminizin ne olduunu anlamak yeterli deildir.
Onu k a rla m a n z gerekir. Yaam dier insanlar araclyla
sizin gereksinimlerinizi karlar; ancak sizin de kendinizi
alakgnll klmanz, iyi bir destek sistemine uzanmanz
ve iyiyi iinize almanz gerekir. Yeteneklerinizi topraa
gml olarak saklamaktan vazgein ve daha iyiye ula
may bekleyin. Sevgiye yant vermeyi ve onu almay re
nin, nceleri acemilik ekseniz de.

Snr Becerilerini Uygulayn


Snr becerileriniz, ok krlgan ve tazedir. Onlar he
men zor bir duruma gtremezsiniz. Onlar onurlandrla
caklar! ve sayg grecekleri durumlarda uygulayn. Snrla
rnz sevecek ve onlara sayg duyacak olan destek grubu
nuzdaki kiilere hayr diyerek ie balayn.
Fiziksel bir yaranz iyilemekteyken, gidip en ar yk
leri tamazsnz. Yava yava ar eylere kendinizi alt
rrsnz. Buna da, fiziksel tedaviye baktnz gzle bakn.

Ktye Hayr Deyin


Gvenli koullarda yeni becerileri uygulamaya ek ola
rak, incitici durumlardan uzak durun. yilemenin ilk etaplarndayken, gemite sizi istismar etmi ve denetlemi kii
lerden uzak kaln.

136

Snrlar

Gemite suiistimalci ve denetleyici olmu birisiyle ye


niden bir iliki kurmaya hazr olduunuzda, bir arkada
veya bir destekiyi yannzda gtrn. ncitici durum ve
ilikilere kar olan ekiminizin bilincinde olun. Sizin ge
irmekte olduunuz incinme ciddidir ve uygun aragereciniz olmadan bir ilikiyi yeniden oluturamazsnz.
Uzlama arzunuzun gl olmas yznden yeniden sizi
denetler bir durum iine ekilmemeye dikkat edin.

Saldrgan Affedin
Affetmek kadar snrlar belirginletiren baka bir ey
yoktur. Birisini balamak; onu kancadan kurtarmak veya
size olan bir borcunu iptal etmek demektir. Birisini ba
lamay reddettiinizde, hl o kiiden bir ey istemektesinizdir ve eer istediiniz intikam dahi olsa, bu sizi o n a
son su za d ek bal klar.
Bir aile bireyini balamay reddetmek, insanlar yllar
boyu ilevsellikten uzak ailelerinden kopamaz halde, tak
lp kalm bir durumda brakan en nemli sebeplerden bi
risidir. Hl onlardan bir ey(ler) isterler. En iyisi, verecek
bireyleri olmayan bu kiileri affetmektir. Bu sizin ekmek
te olduunuz acy da dindirir, zira asla gereklemeyecek
olan ve umudunuzu erteleterek yreinizi buran geri de
me talebini ortadan kaldrr.
Eer balamazsanz, sizi inciten birisinden, yalnzca
yapt bir eyi itiraf etmesi de olsa, vermek istemedii bir
eyi talep etmektesinizdir. Bu, onu size balar ve snrlar
mahveder. inde yetitiiniz, ilevsellikten uzak aileyi b
rakn gitsin. Onu serbest brakrsanz, asl siz zgr olacak
snz.

Snrlar ve Aileniz

137

Tepki Deil, Yant Verin


Birinin syledii veya yapt bir eye tepki gsterdii
nizde, snrlarla ilgili bir sorun yaayabilirsiniz. Eer birisi
bir ey yapmakla veya sylemekle bir zarara yol aabiliyorsa, o noktada o kii sizi denetimi altmda bulundurmaktadr ve
.sizin de snrlarnz kaybolup gitmitir. Yant verdiinizde, de
netim sizin elinizdedir, olaslklar ve seeneklerle birlikte.
Eer kendinizi tepki verir durumda hissederseniz, geri
ekilerek yeniden kendi denetiminizi ele aln ve aile birey
lerince sizin yapmak veya sylemek istemediiniz bir ey
yapmanz veya sylemenize, ya da sizin ayr kalmanza
halel getirecek bir durumun ortaya kmamasn salayn.
Snrlarnz koruduunuzda, en uygun seenei sein.
Yant vermek ve tepki vermek arasndaki fark, seme z
grldr. Tepki verdiinizde denetimi ellerinde bulun
duran, an lardr. Yant verdiinizde, sizsiniz.

zgrce ve Sorumlulukla Sevmeyi renin,


Sululukla Deil
En iyi snrlar, sevecen olanlardr. lelebet bir koruyucu
durumunda kalmas gereken bir kii, sevgi ve zgrlk hu
susunda pek ok ey karmaktadr. Snrlar asla sevmeyi
bir kenara brakmak anlamna gelrtez. Tam tersi anlam ifa
de ederler: sevme zgrln kazanmaktasnzdr. Baka
lar iin kendinizi feda etmek ve yadsmak iyidir. Ancak, bu
-seimi yapmak iin snrlara gereksiniminiz bulunmaktadr.
zgrlnz artrmak iin anlaml eyler vermeyi
deneyin. Bazen snrlar gelitirmekte olan kiiler birisine bir
iyilik yapmann bamllk (codependent) olduunu d
nr. Hibir ey gerekten daha uzak deildir. Birisi iin iyi
bir ey yapmak, bunu yapmay zgrce setiinizde, snr
lar gelitiricidir. Birbirine bal olanlar iyilik yapmamakta;
korktuklar iin ktle izin vermektedirler.

Snrlar ve Arkadalarnz

arsha, hangi kanal olduuna aldr etmeksizin, te


levizyonu at. En yakn arkada Tammy ile yapt
telefon konumasn dnyordu. Tammye, birlikte si
nemaya gitmeyi teklif etmiti. Oysa Tammynin o gece iin
baka planlan vard. Marsha bir kez daha, ncecilii ele
almt. Bir kez daha, hayal krklna uramt. Tammy
asla onu aramazd. Arkadalk byle mi olmalyd?

A rkadalk. Bu szck yaknlk, dknlk ve iki kiinin


birbirine doru ekimi duygularn artryor. Arkadalar,
yaammzn ne denli anlaml olduunun sembolleridir.
Gnlerini kendilerinin gerekten tannp sevildii ilikiler
den yoksun geirenler, yeryzndeki en mutsuz kiileridir.
Arkadalk geni bir snflandrma olabilir; bu kitapta
bahsi geen ilikilerin ounda, arkadalk bileeni bulun
maktadr. Ancak isterseniz biz arkadal, kendi hedefle
rimiz iinde yle tanmlayalm: ilev tem elin e d a y a n m a k
tan ok, ballk esasn a d a y a n a n ve rom an tik o lm ay an
iliki. Dier bir deyile, alma veya din grevi gibi ortak
bir ie dayal ilikileri kapsam d brakalm. Arkadala,
sadece kendileri olduklar iin baz insanlarla birlikte olma
istei olarak bakalm.
Arkadalarla ilgili snr elikileri, ok eitli ekil ve
byklklerde karmza kar. eitli hususlar anlamak
iin, baz elikilere ve bunlarn snrlarla nasl zmle
nebileceine bakalm.

Snrlar ve Arkadalarnz

139

eliki N.l: Uyumlu/Uyumlu


Baz ynleriyle harika bir arkadalkt; dier ynlerden
berbatt. Sean ve Tim ayn spor dallarndan, etkinliklerden
ve bo zamanlarn deerlendirme uralarndan zevk al
yorlard. Ayn kiliseye gidiyor ve ayn restoranlardan ho
lanyorlard. Ancak birbirlerine kar ar naziktiler. kisi de
birbirine hayr demekte zorlanyordu.
Bu sorunun varln bir hafta sonu, ayn gn hem bir
afting gezisi, hem de bir altml yllar konseri olduunu
grnce fark ettiler. Sean ve Tim her iki etkinlikten de
holanyordu, ancak ikisinde birden bulunmalar olanak
szd. Sean, Timi arayarak, raftinge gitmelerini teklif etti.
Kesinlikle diye yantlad arkada. Ancak birbirlerinden
habersiz olarak, ne Sean ve ne de Tim gerekte raftinge
gitmek istemiyordu. inden, iki adam da konsere gitmeye
can atyordu.
Nehrin yarsna ulatklarnda Sean ve Tim, birbirlerine
kar drst olmaya baladlar. Yorulmu ve slanm olan
Tim, Bu seyahat senin parlak fikrindi diye patlad.
Tim, dedi Sean, ararak. Ben de, sen raftinge git
mek istiyorsun sanmtm.
Yo, hayr! Sen beni aradna gre, sen in istediin budur diye dndm! Dostum, diye devam etti Tim pi
manlkla, belki de artk birbirimize porselen biblo muame
lesi gstermekten vazgememizin zaman geldi.
ki uyumlunun birbirini etkilemesinin sonucu, ikisinin
de gerekten istediini yapmamasdr. Her biri dierine
doruyu sylemekten o denli korkmaktadr ki, ikisi de asla
sylemez.
imdi bu elikiye, snrlarla ilgili bir kontrol listesi
(checklist) ekleyelim. Sorulardan oluan bu liste sizin snr
lar oluturmann neresinde bulunduunuzu belirlemekle
kalmayacak, ayn zamanda varmak istediiniz yere nasl
gideceinizi de gsterecektir.

140

Snrlar

1. Belirtiler nelerdir? Uyumlu/uyumlu elikisinin bir


belirtisi, tatminsizliktir -izin vermemeniz gereken bir eyin
meydana gelmesine gz yummu olma duygusu.
2. K kleri nelerdir? Uyumlular, hayr demekten kana
rak dierlerini mutlu eden ortamlarda yetiir. Kkleri ben
zer. olduundan, iki uyumlu kiinin birbirine yardmc ol
mas olanakszdr.
3- S n rlarla ilgili eliki nedir? Uyumlu kiiler bar
korumak iin nazike kendi snrlarin inkar eder.
4. K im in sahiplen m esi gerekir? Uyumlu kiilerin her bi
rinin, dierini yattrmak veya memnun etmek zere orta
ya koyduu gayretlerin sorumluluunu stlenmesi gerek
mektedir. Sean ve Tim, her ikisi de dierine kar nazik
davranmakla onu denetlediklerini itiraf etmek zorundadr.
5. N elere g ereksin im duyarlar? Uyumlu kiilerin, hemen
dahil olabilecekleri destekleyici ilikilere sahip olmalar ge
rekir; bunlar destek gruplar, ev ii alma gruplar veya
danmanlar olabilir.
6. N erelerden balam ald rlar? Her iki uyumlu, sradan
eyler iin snrlar belirleyerek ie balar. Restoran seimi,
mzik ve benzeri konularla balayabilirler.
7. B irbirlerin e kar n asl sn r belirlerler? Sean ve T im
birbiriyle yz yze konuur, sonunda gerei dile getirerek
belirlemeye balamak istedikleri snrlamalar aklar. Birbir
lerine kar daha doru snrlar belirleyeceklerine dair sz
verirler.
8. B u n d a n son ra n e olur? Sean ve Tim, ilgi alanlarnn
sandklar kadar benzer olmadn itiraf etmek zorunda
kalabilir. Birbirlerinden daha ok ayrlma gereinde olabi
lirler. Farkl etkinliklerde farkl arkadalara sahip olmak ilikiye glge drmez; uzun vadede arkadalklar iin
yararl olabilir.

Snrlar ve Arkadalarnz

141

eliki No.2: Uyumlu/Saldrgan Denetleyici


Uyumlu/saldrgan denetleyici elikisi, arkadalk e
likilerinin en kolay ayrt edilebilir olandr ve klasik belirti
leri vardr. Uyumlu kii, iliki iinde kendisini sindirilmi ve
aa hisseder; saldrgan denetleyici, uyumlunun srekli
mzmz halinden sinirlenir.
Eh, pekala, madem ki srar ediyorsun, uyumlunun
sklkla kulland bir cmledir. Genellikle saldrgan denet
leyici, uyumlu kiinin zamannn, yetenek veya zenginlik
lerinin bir ksmn kullanmada srarcdr. Saldrgan denetle
yicinin, isteklerini dile getirmede herhangi bir sorunu yok
tur. Bazen de istediini sormadan alr. htiyacm vard,
saldrgan denetleyici iin uyumlunun sahip olduklarndan
bir ksmn almas iin yeterli sebeptir; bunlar araba anah
tarlar, bir bardak eker veya zamannn saati olabilir.
Genellikle bu ilikiden honut olmayan uyumlu kii ol
duu iin, harekete gemesi gereken kii de odur. imdi
de, bu ilikiyi snrlarla ilgili denetim listesinden geirelim:
1. B elirtiler nelerdir? Uyumlu kii, kendini denetim al
tnda ve kzgn hisseder; saldrgan denetleyici kendini iyi
hisseder, ancak rahatsz edilmekten holanmaz.
2. K kler nelerdir? Uyumlu kii muhtemelen kendisine
elikileri kucaklamak yerine onlardan uzak durmay
retmi bir aile iinde yetimitir. Saldrgan denetleyici,
memnuniyetini erteleme ve kendi sorumluluunu stlenme
konularnda hibir eitim almamtr.
3- Snr elikisi n erededir? ki belirli snr elikisi; uyumlunun arkadana kar bariz snrlamalar oluturama
mas ve saldrgan denetleyicinin, uyumlu kiinin snrlama
larna sayg gstermemesidir.

142

Snrlar

4.
K im in sah ip len m esi gerekir? Uyumlu kiinin, kendi
sinin saldrgan denetleyicinin bir kurban olmadn gr
mesi gerekmektedir; kendi isteiyle gcn gm bir
tepsi iinde arkadana sunmaktadr. Gcn sunmak, onun arkadan denetlemesinin bir yoludur. Uyumlu kii
onu memnun ederek saldrgan denetleyiciyi, denetim altn
da tutmakta, bunun onu yattracan ve davrann de
itirmesini salayacan ummaktadr. Saldrgan denetleyi
cinin, hayr yantn duymada ve bakalarnn snrlamalarn
kabullenmede zorluk ektiini anlamas gerekmektedir.
Arkadan denetleme gereksiniminin sorumluluunu da
stlenmesi gerekir.
5- G erekli ola n nedir? A rkadalkta daha mutsuz olann,
yani uyumlu kiinin, kendisine snr elikileri konusunda
yardmc olacak bir destek grubuna katlmas gerekmekte
dir.
6. e n ered en balam allar? Uyumlu kiinin, arkaday
la yzlemeye hazrlanrken, kendi destek grubu iinde s
nrlamalar belirleme konusunu almas gerekmektedir.
Saldrgan denetleyici, insanlar nasl ineyip getii ve
bakalarnn snrlamalarna nasl sayg gsterebilecei ko
nularnda kendisini seven arkadalarndan gelecek drst
yantlardan gerek yararlar salayabilir.
7. Snrlar n asl belirlem eliler? Uyumlu kii, doru ilke
leri arkadalk ilikisine uygular. Arkada ile denetleyicilii
ve gzda vermeleri hakknda yzleir. Bir dahaki sefer
onu denetlemeye kalktnda, kendisini terk edeceini
syler.
Onu denetlemeye kalkmaz. Yzleme, onu seenek
lerinden alkoyacak bir ltimatom deildir. Onun deneti
minin, kendisini incittiini ve arkadalklarn yaraladn
anlatmak iin snrlamalar belirler. Bu snrlamalar, uyumlu
kiiyi daha fazla incinmekten korur. Saldrgan denetleyici
istedii kadar fkelenip, onu sindirmeye alabilir; ancak

Snrlar ve Arkadalarnz

143

uyumlu kii karsnda orada olmayacak ve ondan bir zarar


grmeyecektir. Odann, evin veya arkadaln dnda ola
caktr - ta ki, geri dnmesi iin bir tehlike kalmayana dek..
Saldrgan denetleyici, hareketlerinin sonular ile kar
lar. Arkadann onunla birlikte olmamas, onun ilikiyi
aramasna yol aabilir, bylelikle arkadan karan dene
timin sorumluluunu stlenmeye balayabilir.
8.
Sonra n e olur? Bu noktada eer her iki arkada da
buna hazrsa, ilikiyi yeniden tartabilirler. Yeniden, Eer
sen eletirel olmay bir kenara brakrsan, ben de drdr
keserim eklinde temel kurallar belirleyerek, yeni bir iliki
ina edebilirler.

eliki No. 3: Uyumlu/Maniple Edici Denetleyici


Cathy, hakikaten zor durumdaym, beni tek kurtarabi
lecek kii de sensin. ocuklara bir bakc bulamyorum,
halbuki bir toplantya yetimem lazm...
Cathy, arkada Sharonun durumunu dinledi. Alldk
hikayeydi. Sharon programnn gerektirdii planlamalar
yapmay gzard etmi, ocuklarla kalacak birisini nceden
aramamt. Kendi kendine yaratt bu tarz acil durumlar
da, yardm etmesi iin genellikle Cathyi arard.
Cathy, bu konumda olmaktan nefret ederdi. Sharon
bunu kastl olarak yapmazd, yerinde bir sebeple ona ge
reksinimi vard; ancak Cathy yine de kendisini kullanlm
ve istismar edilmi hissediyordu. Ne yapmalyd?
Pek ok arkadalk, uyumlular ve maniple edici de
netleyiciler arasndaki bu tarz etkileimlerde skp kalmak
tadr. Sharona neden denetleyici adn vermekteyiz? Bilinli
olarak arkadan maniple etmeye alt sylenemez;
ancak niyeti ne kadar iyi olursa olsun Sharon, ba skt
nda arkadalarn kullanmaktadr. Onlar zaten var olarak

144

Snrlar

grmekte ve arkadalarna bir iyilik yapmaktan kanmaya


caklarn dnmektedir. Arkadalar da, Eh, Sharon byledir ite diyerek buna katlanmaktadrlar. Bu durumdan
duyduklar honutsuzluu bastrmaktadrlar.
imdi bu elikiyi, snrlarla ilgili denetim listemizden
geirelim:
1. B elirtiler nelerdir? Uyumlu kii (Cathy), maniple edici denetleyici (Sharon)un son dakika taleplerinden hi
holanmamaktadr. Cathy, arkadalna deer verilmedii
duygusuna kaplmaktadr. Arkadandan uzak durmaya balar.
2. K kleri nelerdir? Sharonn anne ve babas, ba her
sktnda onun yardmna komular, bu uurda gece
3lere kadar dnem devlerinin bitirilmesine yardm etmi
ler, otuzlu yalarnn ortalarna kadar da ona bor para
vermilerdi. Son derece iyi insanlarn hep kendisine yar
dmc olduklar, son derece balayc bir evrende yaa
mt hep. Asla kendi sorumsuzluu, disiplinsizlii ve plan
szl ile yz yze kalmamt.
Cathy ocukken, hayr dediinde annesinin yznde
beliren incinmi ifadeden holanmazd. Snrlar belirlemek
le bakalarn incitmekten korkarak byd. Cathy, arka
dalar ile elikiye dmemek iin her eyi yapard - zel
likle de Sharon ile.
3. Snrlarla ilgili eliki nedir? Sharon, nceden plan ya
parak programnn sorumluluunu stlenmemektedir. Sorum
luluklar ondan katnda, yardm etmesi iin en yaknndaki
uyumlu kiiyi aramaktadr. Ve Cathy de koarak gelir.
4. K im in sahip km as gerekir? Bu kilide gdlenmi ta
raf olan Cathy, sonu gelmez evetlerinin Sharonn asla n
ceden planlama yapmasnn gerekmedii yanlgsna nasl
katkda bulunduunu grmektedir. Cathynin kendisini bir
kurban gibi grmeyi bir kenara brakarak, hayr deme so
rumluluunu stlenmesi gerekmektedir.

Snrlar ve Arkadalarnz

145

5. Neye ihtiyac vardr? Arkadayla arasndaki snr so


runlarna eildiinde Cathynin, kendisine destek verecek
kiilerle balant kurmaya ihtiyac bulunmaktadr.
6. N ereden balam aldr? Cathy, destek olan arkadala
ryla hayr demeyi alarak ie balar. Destekleyici bir at
mosfer iinde, fikir ayrlna dmeyi, kendi fikrini beyan
etmeyi ve yzlemeyi renir. Tm, bu ilikide g ve yol
gstericilik iin alrlar.
7. S nrlar n asl oluturm aldr? Bir dahaki bulumala
rnda Cathy, Sharona kullanlmlk ve yararlanlmlk duy
gularndan bahseder. Daha iki ynl bir ilikinin nasl olabilecei hakknda ona aklamalarda bulunur. Sonra da
arkadana, bundan sonra acil durum ocuk bakcln
kabul edemeyeceini syler.
8. B u n d a n son ra n e olur? Arkadalk byr ve derinle
ir. Zaman iinde Cathy ve Sharon, gerekte onlar birbir
lerine yaknlatran elikiyi hatrladklarnda glerler.

eliki No.4: Uyumlu/Tepkisiz


Bu blmn bandaki, Marsha-Tommy arkadaln
hatrlyor musunuz? Arkadalardan birinin btn ileri yap
mas ve dierinin yatmas, uyumlu/tepkisiz elikisini gs
termektedir. Taraflardan biri kzp ierlemekte, dieri soru
nun ne olduunu merak etmektedir. Marsha bu arkadal
n Tammynin gznde, kendisi iin olduu kadar deerli
olmadn hissetmitir.
imdi, durumu analiz edelim:
1.
B elirtiler nelerdir? Marsha kendisini depresyonda,
fkeli ve nemsiz hissetmektedir. Ancak Tammy, arkada
nn talep ve beklentileri yznden kendisini sulu veya
bunalm hissedebilir.

146

Snrlar

2. K kleri nelerdir? Marsha her zaman, tm ileri yapa


rak nemli balantlarm denetlemeyecek olursa terk edile
ceinden korkmutur. Bylelikle herkesin Marshas haline
gelmitir, tam bir ar ii gibi.
Tammy, arkadalklar iin asla ok almak zorunda
kalmamtr. Her zaman aranan ve beenilen bir kii ol
makla da, nemli arkadalklardan edilgenlikle alkonmutur.
Tepkisel olmamakla kimseyi kaybetmemitir. Gerekte, onun
etraflarnda olmas iin daha ok aba harcamaktadrlar.
3. Sn rlarla ilgili eliki nedir? Burada iki snr elikisi
olabilir. Birincisi; Marsha arkadal iin fazla sorumluluk
stlenmektedir. Arkadann, kendi ykn tamasna izin
vermemektedir. kincisi; Tammy arkadal iinde yeterli
sorumluluk stlenmemektedir. Marshann, aralarndan bi
rini seebilecei etkinlik seenekleriyle kendisine gelece
ini bilmektedir. Baka biri zaten alyorsa, onun al
masna ne gerek var?
4. K inin sah ip km as gerekm ektedir? Marshann,
Tammynin hibir ey yapmamasn kolaylatrc durumun
sorumluluunu stlenmesi gerekmektedir. Kendi planlama,
arama ve tm ileri yapma giriimlerinin, sevgiyi gizlice
denetleme abalar olduunu grmektedir.
5. Neye ihtiyalar bu lu n m aktadr? Her iki kadnn da
baka arkadalarnn desteine ihtiyalar bulunmaktadr.
Etraflarnda koulsuz sevgiye dayal bir-iki iliki bulun
makszn, bu soruna tarafsz gzle bakamazlar.
6. N ereden balam allar? Marsha, destekleyici arkada
laryla snrlamalar belirleme zerinde alr. Eer Tammy
ile ilikisini kesecek olursa, taraflarn kendi arlklarn ta
dklar baka arkadalklara sahip olabileceini fark eder.
7. Snrlar n asl belirlem eliler? Marsha Tammye duygu
larndan bahsederek ona, gelecekte arkadalklarnda eit
sorumluluklar stlenmeleri gerekeceini syler. Dier bir

Snrlar ve Arkadalarnz

14 7

deyile Marsha onu arar, Tammy aramazsa; Marsha da artk


aramayacaktr. Marsha Tammynin kendisini zleyeceini
ve aramaya balayacan ummaktadr.
En kt olaslkla Tammynin tepkisizlii yznden ar*
kadalklar zayflayacak olursa, Marsha da bir ey kazan
m olacaktr. Bunun aslnda, karlkl bir balant olmad
n renecektir. Artk zlp, daha sonra bu zntsn
yenerek, gerek arkadalar aramaya koyulabilir.

8.
B u n d a n son ra n eler olur? Bu ufak apl kriz, arka
daln karakterini kalc olarak deitirir. Ya ilikiyi kopa
rr veya daha iyisinin ina edilebilmesi iin gereken zemini
salar.

Arkadalkta Snr elikileri Hakknda Sorular


Arkadalklardaki snr elikileri ile uramak zordur;
zira ilikiyi salayan tek balant, birlikteliin kendisidir.
Nikah yz yoktur. balants yoktur. Sadece arkada
lk vardr - ve genelde pek narin ve koparlma tehlikesi al
tnda gibi grnr.
Yukarda bahsedilen elikiler iindeki kiiler, arkada
lklar zerinde snrlar belirlemeye baladktan sonra ge
nelde u sorular yneltmektedirler.

Soru 1: Arkadalklar Kolay Bozulmaz m?


Arkadalklarn pek ounda kiileri bir arada tutan i,
evlilik gibi d taahhtler bulunmaz. Katlmclarn yaa
mnda gerek dalgalanmalar olmadan da telefon sesi ani
den kesilebilir ve iliki lebilir. yleyse, snr elikileri or
taya ktnda arkadalklarn bozulmas riski artmaz m?
Bu tarz dncede iki sorun bulunur. Birincisi; evlilik,
i, gibi d kurumlarn, ilikileri bir arada tutan tutkal olduu

148

Snrlar

var saylmaktadr. Balantlarmzn deil, taahhtlerimizin


bizi bir arada tuttuu var saylr. Oysa dorusu ve uygula
mada karlalan, bundan ok uzaktr.
Baz evrelerde u tarz bir dnce duyarz: Birisinden
holanmyorsan, holanyormu gibi davran. Veya, kendi
ni onlardan holanmaya zorla. Veya, kendini, birisini
sevmeye ada. Veya, sevecein birini se; duygular arka
dan gelir.
Seim ve taahht, iyi arkadalk iin g erek en bileenler
dir. Sadece iyi gn dostlaryla yetinemeyiz. Ancak deneyim
ler bize, taahhde veya sadece istek gcne gvenemeyeceimizi syler; zira bunlar bizi her zaman yaya brakr.
Yaam bize, tm taahhtlerin sevgi dolu bir ilikiye
dayal olduunu retir. Sevilmek; taahhtte bulunmaya ve
isteyerek karar almaya gtrr; bu olgular bu srayla yer
almaldr.
Bu, arkadala nasl uygulanr? yle baknz. En yakn
arkadanz size gelip, yle dese ne yapardnz: Yalnzca
ben kendimi bu arkadala adam olduum iin seninle olan
arkadalmz srmektedir. Beni sana eken hibir ey yok.
Ben seninle birlikte olmaktan zellikle holanyor deilim.
Ama yine de seninle arkada kalmaya devam edeceim.
Byle bir iliki iinde herhalde kendinizi pek gvende
ve deerli hissetmezdiniz. Sevgiyle deil, mecburiyetten
sizinle arkadalk edilmekte olduundan phelenirdiniz.
Kimsenin sizi kandrmasna izin vermeyin. Arkadalklarn
hepsinde balanma esas alnmaldr; aksi takdirde bu iliki
ler, titrek zeminlere oturtulmu olur.
Arkadalklarn evlilik ve i kalsn gibi kurumsallam
ilikilerden daha zayf olduunu dnmeye yol aan ikinci
husus; bu nn, ballk esasna dayanmadn varsay
ma yanlgsdr. Bu da tamamen gerek ddr. Eer gerek
olsayd, evlenirken verilen szler sfr boanma orann

Snrlar ve Arkadalarnz

149

garanti ederdi. Bir istihdam, ie yzde yz devam garanti


ederdi. Yaammzda byk nem tayan bu kurum,
byk lde ballk esasna dayanmaktadr.
Arkadalarmz bize bal tutan tek etmenin ne per
formansmz, ne sevecenliimiz, ne onlarn sululuu ne de
onlarn mecburiyeti olmadnn farkna varmak, korkutu
cudur. Onlarn bizi aramaya, bizimle zaman geirmeye ve
bize katlanmaya devam etmelerini salayan tek ey, sevgi
dir. Ve bu da bizim denetleyemediimiz yegane eydir.
Herhangi bir anda, herhangi biri, bir ilikiden ayrlabilir.
Ancak, gittike daha fazla ballk temeline dayal bir ya
antya girdike bizler, sevgiye gvenmeyi reniriz. Ger
ek arkadalkta balarn kolaylkla koparlamayacan
reniriz. Ve yine reniriz ki iyi bir ilikide balanty zede
leyici deil, onu salamlatran snrlamalar belirleyebiliriz.

Soru 2 : Romantik Arkadalklarda,


Snrlar Nasl Belirleyebilirim?
Baz bekarlar romantik, birlikte gezilen ilikilerde yalan
sylemeyen, snrlamalar belirleyen kiiler olmada byk
mcadele verir. elikilerin ou, ilikiyi kaybetme korku
su etrafnda dner. Bir grmeci yle diyebilir:
Hayatmda ok beendiim biri var - ancak ona hayr der
sem, onu bir daha grememekten korkuyorum.
Romantik krede geerli iki ilke vardr:
1.
R om an tik likiler, d o alar g ere i risklidir. Dier
kiilerle iyi balantlar gelitirmemi ve snrlarna sayg
gsterilmemi pek ok bekar, uyumlu arkadalk kurallarn
kar cinsten biriyle karak renir. Bu ilikilerdeki emni
yetin onlara sevmeyi, sevilmeyi ve snrlamalar belirlemeyi
retmesini umar.

150

Snrlar

Sklkla bu kiiler, birka aylk gezmelerden sonra o ilikiden, ilikiye girmeden olduklarndan daha incinmi olarak karlar. Kendilerini braklm, terk edilmi veya kul
lanlm hissederler. Bu birisiyle kma, gezme ile ilgili bir
sorun deildir. kmadaki veya gezmedeki amac anlamak
la ilgili bir sorundur.
Kar cinsten birisiyle gezmenin amac, deneyim ve be
ceri kazanmaktr. Nihai hedef genellikle, er veya ge evle
nip evlenmemeye karar vermektir. Birlikte zaman geir
mek, ne tr bir insan tamamlayc olduumuzu ve kiminle
ruhsal ve duygusal ynden uyumlu olduumuzu anlamak
tr. Evlilik iin bir egzersiz zeminidir.
Bu gerek, kendi iinde yerleik bir eliki tar. Biriyle
ktmzda, herhangi bir zaman, ler yrmyor deme
ve o ilikiyi bitirme zgrlmz bulunur. Karmzdaki
kii de ayn zgrle sahiptir.
Snrlar zedelenmi bir insan iin bu, ne anlama gelir?
Genellikle karakterinin olgunlamam, gelimemi ynle
rini yetikinlere has bir romantik durumun iine getirir.
Dk taahht ve yksek risk bulunan bir arenada incinmilikleri iin gereksinim duyduu gven, balanma ve
tutarll arar. Genellikle kendisini birlikte kt kiiye
doru hemencecik atar, zira gereksinimleri o denli youn
dur. Ve iler yrmediinde de harabolur.
Bu biraz da yandaki birini, savan n saflarna
gndermeye benzer. kmak, yetikinlerin birbirlerinin ev
lilik iin uygun olup olmadn anlamalar iin bir yn
temdir; narin, incinmi ruhlarn tedavi edilmeyi bekleyebi
lecekleri bir yer deildir. Bu tedavinin salanaca en uy
gun yer; destek gruplar, terapi ve hemcinslerle kurulacak
arkadalklar gibi, romantizmin dndaki arenalardr. Ro
mantik olan ve olmayan arkadalklarn amalarn ayr
tutmalyz.

Snrlar ve Arkadalarnz

151

Balanmalarn ve taahhtlerin daha gl olduu bu


romantizm d arenalarda snrlar belirleme yeteneklerini
renmek en iyisidir. Doru snrlarmz anlama, belirleme
ve korumay bir kez rendiimizde, onlar kmak, gez
mek ad verilen yetikinler iin ina edilmi oyun sahlrnda da kullanabiliriz.
2.
R om an tizm d e ilikilerde sn rlar belirlem ek elzem dir.
Olgun snrlara sahip bireyler bazen bunlar birlikte kma
dneminin ilk zamanlarnda karlarndakini memnun et
mek iin askya alrlar. Ancak romantizmde yalan syle
memek, ilikinin tanmlanmasnda yardmcdr. Her bireyin,
kendisinin nerede balayp dierinin nerede bittiini bil
mesine yardmc olur.
Birlikte klan bir ilikinin salkszln en grltl
biimde ortaya koyan krmz bayrak, kiilerin birbirlerinin
snrlarn gzard etmeleri veya nemsememeleridir. Evlilik
ncesi danmanlkta, bir ifte sorarz, Fikir ayrlna d
tnz konular nelerdir? Nerelerde inatlarsnz? Yant,
alacak ey; birbirimizi ylesine tamamlyoruz ki, farkl
ynlerimiz pek az olduunda, bu ifte bir ev devi veririz:
Birbirinize ne konu(lar)da yalan sylediinizi bulunuz. Eer
ilikide bir umut varsa, bu dev genellikle yardmc olur.

Soru 3: Ya En Yakn Arkadalarm, Ailemse?


Snrlar gelitirmekte olan bireyler, bazen yle derler:
Ama benim en iyi arkadam, annem (veya babam, veya
kzkardeim, veya aabeyim)dir. Ailede stresin yaand
u dnemlerde, iinde bydkleri ailenin en iyi arkada
lar olmasndan dolay genellikle kendilerini ansl bulurlar.
Kendi ana babalan ve kardelerinin yan sra, etraflarnda
yakn dostlardan oluan bir embere gereksinimleri oldu
unu hi dnmezler.

152

Snrlar

Ailenin gerek ilevini yanl anlarlar. Tanr aileyi, iin


de bize gerekli olacak olgunluk, ara-gere ve yetenekler
gelitireceimiz bir ortam olarak dnmtr. Ortam bir
kez ilevini yerine getirdiinde gen yetikini, kendi bana
ruhsal ve duygusal bir aile sistemi oluturmas iin yuvay
terk etmeye ve d dnyaya balanmaya tevik etmelidir.
Yetikin, yaamn kendisi iin tasarlad her ne ise, onu
yapmakta zgrdr.
Snrlamalar b'elirlemeksizin, evi terk etmeksizin ve bir
baka yere balanmakszm hi kimse, gerek anlamda bir
yetikin olamaz. Aksi halde kendi deerlerimizi, inan ve
kanaatlerimizi - kimliimizin kendisini - oluturup olutur
madmz, ya da ailemizin fikirlerini taklit edip etmedii
mizi asla bilemeyiz.
Aile, dost olabilir mi? Kesinlikle. Ancak eer aile birey
lerinizi hi sorgulamam, onlarla aranzda snrlar belirle
memi veya elikiler yaamamsanz, ailenizle yetikinyetikine bir iliki sahibi olmayabilirsiniz. Eer ailenizden
baka en iyi arkadanz yoksa, bu ilikilere yakndan
bakmanz gerekir. Ayrlmak ve bireysellemekten, otonom
bir yetikin olmaktan korkuyor olabilirsiniz.

Soru 4: Gereksinim inde Olan Arkadalarma


Nasl Snrlar Belirleyebilirim?
Bir gn bir alma seansnda kendisini son derece so
yutlanm ve denetimsiz hisseden bir hanmla konuuyor
dum. Arkadalaryla arasnda snrlamalar belirlemek onun
iin olanakszd; srekli kriz iindeydiler.
Ondan ilikilerinin niteliini tanmlamasn istedim.
Pek ok arkadam var. Haftada iki gece kilisede gnll
olarak alyorum. Haftada bir, ncil almalar ynetiyo
rum. ki kilise komitesinde grevliyim ve korodaym.

Snrlar ve Arkadalarnz

153

Haftanz nasl geirdiinizi dinlerken yoruluyorum,


dedim. Peki, bu ilikilerin nitelii nasl?
Harika. nsanlar yardm gryor. manlar salamla
yor ve sorunlu evlilikler dzeliyor.
Biliyor musunuz, dedim, ben sizin dostluklarnzdan
sz ediyorum, siz bana kilise etkinliklerinden bahsediyor
sunuz. kisi ayn ey deil.
Aradaki fark hi dnmemiti. Onun dostluk anlay,
gereksinim iinde olan insanlar bulmak ve kendisini onlar
la ilikiye atmakt. Kendisi iin bir eyler istemeyi hi
renmemiti.
Ve bu da onun snr elikilerinin kayna idi. Bu
kilise ilikileri bir kenara braklacak olursa bu hanm,
hibir eye sahip deildi. Hayr diyemiyordu. Hayr demek
onu soyutlanmaya gtrecek, bu da katlanlamaz olacakt.
Ancak yine de olmutu: tkenmilik yznden yardm
aramaya gelmiti.
Arkadalklarnza sorgulayc bir bak-, bazlar ile ara
nzda snrlar ina etmeye balamanz gerekip gerekmedi
ini belirleyebilir. Snrlar oluturarak, aralarndan baz nemlilerinin ktye gitmesini nleyebilirsiniz. Ve romantik,
firtvari ilikiler sizi evlilie gtrdnde, insan ilikileri
nin bu en yakn olan iin dahi snrlarn nasl belirlenebile
ceini ve nasl korunacan hl hatrlama ihtiyacnda olabilirsiniz.

Snrlar ve Einiz

nrlarn kartrlabilecei bir iliki varsa, o da evlilik


tir; zira tasarm olarak eler yek vcut turlar. Snr
lar, ayrmay besler. Evliliin hedeflerinden biri, ayr ol
maktan vazgeerek, iki yerine tek olmaktr. Ne kadar akl
kartrc bir durum; zellikle de daha iin balangcndaki,
belirgin snrlar bulunmayan birisi iin!
Zayf snrlar yznden baarszla urayan evliliklerin
says, dier sebeplerle baarsz olanlardan daha fazladr.
Bu blmde snr kurallarn ve snrlarla ilgili inanlar,
evlilik ilikisine uygulayacaz.

Bu Senin mi, Benim mi, Yoksa Bizim mi?


Evlilikte baz grevleri bir e yerine getirir, bazlarn ise birlikte yaparlar. Evlendikleri gn ikisi bir olunca, eler
bireysel kimliklerini kaybetmez. Her birisi ilikiye katkda
bulunur ve her birinin de kendine ait bir yaam vardr.
Takm elbiseyi kimin giyecei ve kravat da kimin taka
cana karar vermede, hi kimsenin zorlanmamas gerekir.
Bteyi kimin denetleyecei ve baheyi kimin temizleye
ceine karar vermek biraz daha zor olabilir. Ancak bu g
revler, elerin bireysel yetenek ve ilgilerine gre dzenle
nebilir. Snrlarn akl kartrc olabildikleri husus kiilik
bileenleridir. Her insann sahip olduu ve bir bakasyla
paylaabilecei eylerden sz ediyoruz.

Snrlar ve Einiz

155

Sorun, biri dierinin kiiliini ihlal ettiinde, bir izgiyi


geerek dierinin duygu, tutum, davran, seim ve deer
lerini denetlemeye kalktnda ortaya kar. Bunlar sadece
her birey kendisi denetleyebilir. Bunlar denetlemeye al
mak, birisinin snrlarn ihlal etmektir ve er ge baar
szla urar.
imdi, sk rastlanan baz rneklere bakalm:

Duygular
ki kii arasnda yaknl tevik eden en nemli bile
enlerden biri, taraflardan her birinin kendi duygularnn
sorumluluunu alabilmesidir.
Erkein iki imesi yznden evlilikle ilgili sorunlar ya
ayan bir ifte danmanlk etmekteydim. Hanmdan, kocas
itiinde neler hissettiini eine anlatmasn istedim.
ki itiinde, sanki ne yaptn dnmediini hisse
diyorum. ki itiinde sanki...
Hayr, siz onun imesini deerlendiriyorsunuz. Siz bu
durumda ne hissediyorsunuz?
Onun hi aldrmadn hissediyorum...
Hayr, dedim, Bu sizin onun hakknda ne d n d n zd r. ki itiinde neler hissediyorsunuzr?
Kadn alamaya balad. Kendimi ok yalnz ve kork
mu hissediyorum. Nihayet ne hissettiini sylemiti.
Bu noktada adam uzanp, onun kolunu tuttu. Senin
korktuunu hi bilmiyordum, dedi. Seni korkutmay hi
istemem.
Bu konuma, ilikilerinde gerek bir dnm noktas
oldu. Kadn yllarca kocasna iinde bulunduu durumdan
ve olmas gereken durumdan bahsederek, bamn etini

156
yemiti. O da karsn sulayarak ve yaptklarna sebepler]
bularak yant vermiti. Saatler sren konumalara ramen,!
birbirlerine dertlerini tam anlatamamlard. kisi de duygu
larnn sorumluluunu stlenip bunlar karsndakine iletememiti.
Bizler.duygularmz, Senin ... olduunu hissediyorum"
diyerek iletmeyiz. Bizi er duygularmz, Kendimi hznl,
incinmi, yalnz, korkmu, ... hissediyorum, diyerek ileti
riz. Bu tarz incinebilirlik, yaknln ve ilginin balangcdr.
Duygular ayn zamanda, bir ey yapmamz gerektiini
bildiren uyar sinyalidir. rnein, yapt bir ey iin birisi
ne kzmsanz, ona gidip kzgn olduunuzu ve nedenini
sylemek, sizin sorumluluunuzdadr. Eer sizin fkenizin
onun sorunu olduunu ve bunu onun tamir etmesi gerek
tiini dnrseniz, yllarca beklersiniz. Ve fkeniz de ac
la dnebilir. Eer fkeliyseniz, birisi size kar bir kusur
da ilemi olsa, bu hususta bir ey yapmak sizin sorumluluunuzdadr.
Suzann almas gereken ders, buydu. Kocas Jim iten
eve ge dnp, birlikte zaman geirecek sre kalmadn
da, Suzan kzyordu. Kocasna bunu amak yerine, akamn
geri kalan blmnde fazlasyla sessizleiyordu. Jim in de,
ona ne olduunu anlamaya almaktan can sklyordu.
Sonunda, onun somurtmasndan bkp, onu yalnz brak
yordu.
ncinme veya fkeyle ilgilenmemek, bir ilikiyi ld
rebilir. Suzanm, Jim in kendisini konuturmaya almasn
beklemeden, neler hissettiini ona anlatmas gerekirdi. Onu asl incitenin kocas olduunu hissetse de, kendi incinmiliinin ve fkesinin sorumluluunu almas gerekirdi.
Jim ve Suzanm sorunu, sadece kadnn fkesini dile
getirmesiyle zlmedi. Bir adm daha atmas gerekti. e
liki iindeki arzularn da aa kavuturmas gerekti.

Snrlar ve Einiz

157

Arzular
Arzular, elerden her birinin sorumluluunu stlenmesi
gereken kiilik bileenlerinden bir dieridir. Suzan fke
liydi, nk Jim in evde olmasn istiyordu. Onu ge kal
makla suluyordu. Danmak zere ieri girdiklerinde, ko
numalarmz yle geti:
Suzan, Jime neden kzdn bana anlatr msn?, dedim.
nk ge geliyor, diye yantlad.
Sorun bu olamaz, dedim. nsanlar insanlar kzdr
maz. fkenin, senin iinde bir yerlerden gelmesi gerekir.
Ne demek istiyorsunuz? Eve ge gelen, o .
Peki, ya o gece arkadalarnla dar kmay planlam
olsan? Ge geldii iin yine ona kzar msn?
Hayr, kzmam. Bu farkl.
Farkl olan nedir? Ge geldii iin ona kzdn sy
ledin, o yine gecikecek, ancak sen kzmayacaksn.
Vallahi, bu durumda, beni incitecek bir ey yapyor
olmazd.
Tam deil, diye dikkat ektim. Aradaki fark, onun
vermek istem edii bir eyi sen in talep etmiyor olmandr.
Seni inciten, hayal krklna uratlm arzundur; onun ge
gelmesi deil. Sorun, talepten kimin sorumlu olduunda
yatmaktadr. Bu senin isteindir, onun deil. Onu yerine
getirmekle ykml olan, sensin. Bu bir yaam kuraldr.
Her istediimizi elde edemeyiz ve hepimiz bakalarn ce
zalandrmak yerine, uradmz hayal krklklar iin zn
t duymalyz.
Peki, ya karlkl sayg? Broda kalmak, bencilce,
dedi kadn.

158

Snrlar

Vallahi, o baz geceler almak istiyor, sen de onur


evde olmasn. kiniz de kendiniz iin bir eyler istiyor
sunuz. Senin de onun kadar bencil olduunu syleyebiliriz.
Senin sadece elien taleplerin var. Evlilik de budur iteelien istekleri dzenlemek".
Bu durumda, kt kii yoktu. Hem Jim in, hem
Suzann gereksinimleri vard. Jim ge saatlere kadar al
ma, Suzan da onun eve gelmesi gereksinimindeydi. Kendi
talep ve gereksinimlerimiz iin bir bakasn sorumlu tuttu
umuzda ve kendi hayal krklklarmz iin onlar sulad
mzda sorunlar ortaya kar.

Verebileceklerim Konusunda Snrlamalar


Bizler sonlu yaratklarz ve [kendi] yreimizde ver
meye karar verdiimizde vermeli, bunu yaparken de sev
me izgisini nerede geerek, gcenme noktasna doru
gitmekte olduumuzun farknda olmalyz. Kendi snrlama
larmzn yokluundan tr bir bakasn suladmzda,
sorunlar ortaya kar. Kiiler genelde yapmak istedikle
rinden fazlasn gerekletirir ve sonra da gereinden faz
lasn yapmasna mani olmad iin elerine gcenirler.
B o bun da byle bir sorunu vard. Kars Nancy, ideal
bir ev istiyordu; el ii bir veranda, evre dzenlemesi ve
yeniden tasarm. Srekli evde onun yapmas gereken bir
ile kageliyordu. Adam onun projelerinden rahatsz olma
ya balamt.
Beni grmeye geldiinde, ona. neden fkeli olduunu
sordum.
nk, fazla ey istiyor. Kendime hi zaman ayramaz
oldum, dedi.
Nasl yani, ayramaz? Sakn, ayrmaz olmasn?
Hayr, ayram yoru m . yapmazsam, kzyor.

Snrlar ve Einiz

159

Peki, ancak bu onun sorunu; bu onun fkesi.


Evet ama, ben de bunu dinlemek zorundaym.
Hi de zorunda deilsin, dedim. Tm bunlar onun
in yapmay kabulleniyorsun ve eer yapmazsan, karla
nacan sivri dili seiyorsun. Onun istedii bir eyler yap
may her setiinde, bu senden bir armaandr; vermek
istemezsen, vermezsin. Tm bunlar iin karn sulamaktan
vazge.
Bob, bundan holanmamt. O, hayr demeyi ren
mek yerine, karsnn taleplerinden vazgem esini istiyorjdu.
Evi dzenlemede sen ona, her hafta ka saatlik zaman
vermek istiyorsun?
Biraz dnd. Yaklak drt saat. Onun iin baz
eyler zerinde alrm; hobilerime ayracak zamanm da
kalr.
O halde ona, zamann hakknda dndn ve aile
iin tm yapmakta olduklarnn yan sra, evde yaplacak
iler iin ona haftada drt saat ayrmak istediini syle. O
da bu sreyi istedii gibi kullanmakta zgrdr.
Peki ya, drt saatin yetersiz olacan sylerse?
Ona bunun, tm isteklerini yerine getirebilmek iin
yeterli bir sre olamayabileceini, ancak bunlarn senin
deil, onun istekleri olduunu syle. O nedenle, o kendi
isteklerinden sorumludur ve onlar nasl gerekletirebile
cei konusunda yaratc olmakta serbesttir. Biraz daha para
kazanp birini tutabilir. Bunlan kendisi yapm ay renebilir.
Bir arkadandan yardm isteyebilir. Veya, ihtiyalarn k
sabilir. nemli olan, senin onun isteklerinin sorumlulu
unu stlenmeyeceini renmesidir. Sen istedike vere
ceksin, o da geri kalanndan sorumludur

160

Snrlar

Bob, tavsiyemin mantn fark etti ve Nancy ile ko


numaya karar verdi. nceleri ho deildi. Daha nce kim
se Nancye hayr dememiti ve bunu kolay kabullenemedi.
Ancak, zaman iinde Bob, Nancynin bu kadar talepkar
olmamasn istemek yerine, kendi snrlamalarnn sorumlu
luunu stlendi ve onun snrlamalar etkisini gsterdi.
Kadn, daha nce hi bilmedii bir ey rendi: dnyann
varlk sebebi, kendisi deildi. Dier insanlar, onun arzu ve
isteklerinin uzantlar deildi. Dier insanlarn da kendi ar
zu ve gereksinimleri bulunmaktadr ve bizler, adil ve seve
cen bir iliki srdrmeli ve bakalarnn snrlamalarna
saygl olmalyz.
Burada anahtar, bizim snrlamalarmzdan bir ba
kasnn deil, bizzat kendimizin sorumlu olduudur. Ne
vermek istediimizi ve ne verebileceim izi yalnzca biz
biliriz ve bu izgiyi ekm ede sadece biz sorumlu olabi
liriz. Eer izmezsek, ksa srede honutsuzluk duyabi
liriz.

Snr Kurallarnn Evlilie Uygulanmas


Blm 5te snrlarla ilgili on kuraldan sz ettik.
imdi de bu kurallardan birkan, sorunlu evliliklere
uygulayalm.

Ekme ve Bime Kural


Bazen elerden birisi denetimden km ve bu davra
nnn ceremesini ekmemi olabilir. Adam karsna barr,
o da daha sevecen olmaya aba gsterir. Gerekte ktlk
(barma), adam iin daha iyi eyler (daha fazla sevgi) or
taya karr. Veya hanm fazla harcama yapar, ei de sonu
ta bunun parasn der. Ylan faturalar demek iin ikinci bir i bulur.

Snrlar ve Einiz

161

Bu sorunlarn hallinde, doal sonulara ihtiya bu


lunmaktadr. Kadnn, ar eletirel kocasna, onu azar
lamaya devam edecek olursa, sorunu rasyonel biimde
tartabilir hale gelene dek, bir baka odada oturacan
sylemesi gerekir. Veya, yle bir ey syleyebilir, Bu
konuyu bundan sonra seninle yalnzken tartmayaca
m. Ancak bir danmann yannda tekrar grebili
rim. Veya, Eer yine bana barmaya balarsan,
[anelere gidip, geceyi orada geiririm. Msrif kadnn
kocas da ya kredi kartlarn iptal etmeli, ya da bu bor
larn denm esi iin onun bir i daha bulmas gerektiini
sylemelidir. Bu elerin tmnn, denetim den km
elerinin bu hareketlerinin getirecei sonularla yz y
ze kalmalarn salamalar gerekmektedir.
Bir arkadam, srekli ge kalan karsnn, bu duru
mun sonularyla yz yze kalmasn salamaya karar
vermiti. Einin gecikm esi ile ilgili olarak onu uyarm,
uyarmt, ancak yarar salanamamt. Sonunda karsn
deil, sadece kendisinin ona olan tepkisini deitirebile
ceini anlad. Karsnn davrannn sonularyla yz y
ze kalmaktan yorularak, bunlar ona iade etmeye karar
verdi.
Bir gece bir yem ee gitmeyi planladlar, ancak adam
ge kalmak istemiyordu. nceden eine zamannda git
mek istediini syleyerek, saat 18:00 e kadar hazr ol
mazsa onsuz gideceini syledi. Kadn gecikti; adam da
yola koyuldu. G ece eve dnnde kars bararak,
Bensiz nasl gidersin! diyordu. Ona gecikm esinin da
veti kendisinin karmasna yol atn ve yalnz gitm ek
ten znt duyduunu, ancak bu yem ei de karmak
istemediini syledi. Buna benzer birka olaydan sonra
kadn, gecikm esinin kocasn deil, kendisini etkileye
ceini anlam ve deimiti.

162

Snrlar

Bu hareketler manple edici deildir; zira dier e


sulayc olacaktr. Bunlar kiilerin, kendilerine kar nasl
davranlmasma izin vereceklerine ve zlerini ne ekilde
denetlediklerine rneklerdir. Doal sonular, sorumluluk
sahibi tarafn omuzlarna dmektedir.

Sorumluluk Kural
Daha nce, kendimiz iin sorumluluk almaktan ve
bakalarna kar sorumlu olmaktan bahsetmitik. Yukarda
ki rnekler, bunu gstermektedir. Snrlamalar belirleyen
kiiler, zn denetlediini sergiler ve kendileri iin sorum
luluk gsterir. Eleriyle yzleerek, ona kar sorumluluk
tar bir tutum iindedirler. Snrlamalar belirlemek, evlilik
iinde bir sevgi gsterisidir; kty balayarak ve snrlaya
rak, iyiyi korumu olurlar:
Birisinin taleplerine veya denetleyici tutumuna teslim
olarak onun fkesinin, somurtkanlnn ve hayal krkl
nn sorumluluunu stlenmek, bir evlilikte sevgiyi
tahrip eder. Sevdiklerimiz iin sorumluluk stlenmek
veya onlar kurtarmak yerine, kty grdmzde
onunla yzleerek, onlara kar sorumluluk gstermemiz
gerekir. Bu gerekten eimizi ve evliliimizi sevmektir.
Mmkn olan en sorumluluk sahibi davran, genellikle
en zor olandr.

G Kural
Bir bakasn deitirmedeki temel yetersizliimize
baktk. Gerekte drdrc bir e, sorunu srdrr. Birisini
olduu gibi kabul etmek, onun yle olma seimine sayg
duymak ve sonra da ona uygun sonular vermek, daha iyi
bir yoldur. Bunu yaptmzda, sahip olduumuz gc
kullanr ve hi kimsede bulunmayan bir gc harcamaya

163

Snrlar ve Einiz

almam oluruz. Aadaki tepkiler arasndaki farklara


dikkat ediniz:

SINIRLARDAN NCE

SINIRLARDAN SONRA

1. Bana barma. Daha na 1. Eer istersen, barmaya


devam edebilirsin. Ama
zik olman gerekir.
sen bu ekilde davranma
y srdrdke ben senin
le olamam.
2. Artk ime. Aileni mah 2. Eer istersen, imen ko
nusuna kaytsz kalabilirsin.
vediyor. Dinle ltfen. Ha
Ancak ben kendimi ve o
yatmz berbat ediyor
cuklar bu kaosun ortasn
sun.
da daha fazla tutmayaca
m. Bir daha sarho oldu
unda, geceyi geirmek iin Wilsonlara gideriz ve
ben de onlara neden geldi
imizi sylerim. Senin iki
imen, kendi seimin. Be
nim neye katlanacam da,
benim.
3. Pornografiye baktn iin 3. Ben seni dergilerdeki
plak kadnlarla paylaasen sapksn. Bu ok i
mam. Sen bilirsin. Ben
ren. Sen ne kadar hasta
sadece benle ilgilenen bi
bir insansn!
risiyle beraber olurum.
Kararn ver ve seimini
yap.
Tm bunlar, gcnzn yettii eylerde gc ele alma;
bir bakasn denetleme ve onun zerinde g sahibi ol
maktan vazgeme zerine rneklerdir.

164

Snrlar

Deerlendirm e Kural
Karnzla veya kocanzla yzleerek snrlar oluturma
ya baladnzda, einiz incinebilir. Snrlar olutururken
einizde yol atnz incinmeyi deerlendirirken, sevginin
ve snrlamalarn birlikte gittiini hatrlaynz. Snrlar belir
lediinizde, ac eken kiiye kar sevecenlikle sorumlu olun.
Akll ve sevecen olan eler, snrlar kabul edecekler ve
onlara kar sorumlulukla davranacaklardr. Denetleyici ve
ben-merkezci eler, fkeyle tepki gstereceklerdir.
Bir snrn her zaman sizinle ilgili olduunu, kar
nzdaki ile ilgisi bulunmadn unutmayn. Einizden bir
ey yapmasn talep etmiyorsunuz - snrlarnza sayg gs
termesini dahi. Siz, neleri yapacanz ve neleri yapmaya
canz syleme konusunda snrlar belirliyorsunuz. Ancak
bu eit snrlar zorlaycdr, zira kendiniz zerinde denetim
sahibisiniz. Snrlar, einizi denetlemenin yeni bir yolu ola
rak yanl alglamayn. Tersidir. Denetimi bir kenara braka
rak, sevmeye balamaktr. Einizi denetlemeye almaktan
vazgemekte ve onun kendi davranlarnn sorumluluunu
almasna izin vermektesiniz.

Maruz Kalma Kural


Bir evlilikte kendi snrlarnz aklamak, baka hibir
ilikide olmad kadar gereklidir. Geri ekilme, genleme, surat asma, baka birisiyle ilikiye girme ve pasifsaldrgan davranlar gibi pasif snrlar da bir iliki iin son
derece tahrip edicidir. nsanlarn sizin zerinizde denetimi
bulunmadn gsteren pasif yntemler, asla yaknlamaya
gtrmez. Dierini, gerekte kim lduunuz hususunda
asla eitmez; sadece onu size yabanclatrr.

Snrlar ve Einiz

165

Snrlarn nce szl olarak, daha sonra da hareketlerle


iletilmesi gerekir. Duru olmalar, zr diler biimde olma
malar gerekir. Daha nce sraladmz snr eitlerini ha
mlaynz: deri, kelimeler, gerek, fiziksel uzaklk, zaman,
duygusal uzaklk, dier kiiler, sonular. Evlilikte deiik
zamanlarda bu snrlarn tmnn sayg grmesi ve aa
karlmas gerekir.
Deri. Elerden her birinin, dierinin fiziksel beden s
nrlarna sayg gstermesi gerekir. Fiziksel snrlarn ihlali,
sevginin incitici gsterilerinden, fiziksel suiistimale kadar
deiebilir. Unutmayn; Sana nasl davranlmasn istiyor
san, bakalarna yle davran.
Kelim eler. Kelimeleriniz ak ve sevgi ile sylenmi ol
maldr. Einizle dorudan yzlein. Hayr deyin. Pasif di
renite bulunmayn. Surat asmayn, kendinizi geri ekm e
yin. Bu konuda kendimi rahat hissetmiyorum. stemem.
Yapmayacam gibi eyler syleyin.
G erek. Bilge kiiler der ki, her biriniz, sahtekarl bir
yana brakarak, gerekleri sylemelisiniz. Drst iletiim,
her zaman en iyisidir. Bu, yaamn ilkelerinden birisini ihlal
ettiinin farknda olmad zaman, karnzdakine bunu
sylemeyi de iine alr. Duygu ve incinmelerinizle ilgili
gerekleri de sahiplenmeniz ve bu duygular einize do
rudan ve sevgi ile iletmeniz gerekir.
F iziksel Uzaklk. Uzaklama gereksinimi duyduunuz
da, bunu einize syleyin. Bazen beslenmek iin mekana
ihtiya duyarsnz; bazen de snrlamalar belirlemek iin.
Her iki durumda da, einiz neden kendisinden uzak kal
mak istediinizi tahmin etmeye almamaldr. Aka ile
tiimde bulunun ki einiz cezalandrlmakta olduunu san
masn, ancak kendisinin denetimsiz davranlarnn sonu
laryla yz yze kaldn anlasn.

166

Snrlar1

D uygusal Uzaklk. Eer evliliinizde sorunlarla karla


msanz, rnein einiz bir bakasyla bir iliki yaamsa,
duygusal uzakla ihtiyacnz olabilir. Tekrar gvenmeyi
beklemek akllca olur. Einizin gerekten piman olup ol
madn anlamak isteyebilirsiniz, einizin de davrannn
bir bedeli olduunu grmesi gerekir.
Buna ek olarak, incinmi bir yrein, iyilemek iin
zamana ihtiyac vardr. Bir sr iyilememi ac ile doluy
ken, koa koa gvenli bir konuma geri dnemezsiniz. Bu
acnn aa karlmas ve iletilmesi gerekir. Eer ac eken
sizseniz, bu acy sahiplenmeniz gerekir.
Z am an . Elerden her birinin, iliki dnda geirecei
zamana ihtiyac vardr. Sadece yukarda belirttiimiz gibi
snrlar belirlemek iin deil, ayn zamanda kendisini bes
lemek iin.
Pek ok ift, evliliin bu ynnde sknt eker. Eleri
kendi bana zaman geirmek istediinde, kendilerini terk
edilmi hissederler. Gerekte elerin birbirlerinden ayr ge
irilecek zamana ihtiyalar vardr; bu onlarn tekrar bir araya gelmek istediklerini fark etmelerini salar. Salkl ilikilerde eler, birbirlerinin alanlarn aziz tutar ve onlarn
hedeflerinin en ateli savunuculardrlar.
D ier n san lar. Baz eler, snrlar oluturmada bakala
rnn desteini arar. Eer asla kendi haklarn savunmam
larsa, bunu renmede arkadalarnn desteine ihtiya du
yarlar. Eer snrlar belirleme ve onlar dikte etme konu
sunda ok zayfsanz, evliliiniz dndan destekiler bulun.
Ancak, bir ilikiye yol aabilecek, kar cinsten birisinin
desteini aramayn. Snrlar ilikilerinin iine ina edilmi
kiilerden yardm isteyin; danmanlar, destek gruplar gibi.
S onular. Sonular aklkla iletin ve onlar syledii
niz ekliyle kesinlikle yrrle sokun. Sonular nceden
sylemek ve yrrle koymak, einize bu sonularn

Snrlar ve Einiz

167

meydana gelmesini isteyip istemedii hakknda bir seenek


verir. nsanlar kendi davranlarnn denetimini ellerinde
bulundurduklar iin, bu davrann sonulan zerinde de
denetim sahibidirler.

Ancak Bu, Kulaa taatkar Gelmiyor


Snrlar belirlemekte olan evli bir kadndan ne zaman
sz etsek, birisi gerek itaatkarlk dncesini ortaya atar.
Aada bulacanz itaatkarlk zerine tam bir bilimsel in
celeme olmasa da, aklda tutmanz gereken baz genel hu
suslardr.
ncelikle, hem hanmlar ve hem de kocalar, itaatkarlk
zerinde almaldrlar, sadece hanmlar deil. Birbirinize,
yaama duyduunuz sayg ile itaat edin. taat her zaman,
taraflardan birinin veya dierinin zgr seimidir. Kadnlar
kocalarna itaat etmeyi seer ve kocalar da karlarna itaat
etmeyi seer.
taatkarlk konular ne zaman gndeme gelse sorulmas
gereken ilk sual; Evlilik ilikisinin stats nedir? Kadn z
grce seim yapabilir mi, yoksa yasalar altnda bir kle
midir? olur. Bir koca, karsn yasalar altnda tutmaya a
ltnda, evlilikle ilgili pek ok sorun ortaya kar ve ka
dn olumsuz tm duygular hisseder: gazap, sululuk, g
vensizlik ve souma.
zgrlk, incelenmesi gereken bir husustur; merhamet
ise bir dieri. Kocann kars ile ilikisi, merhamet ve koul
suz sevgi ile dolu mudur? Baz kocalar genellikle karlarn
kleye dntrr ve onlar itaatsizlikle sularlar. Eer ka
dn itaatkarszlna karlk fke veya knama grrse o ve
kocas, merhamet dolu gerek bir evlilie sahip deildir;
onlar yasalar nnde evlidir.
Bu tarz durumlarda koca genellikle karsna, ya onu
incitecek ya da iradesini alp gtrecek bir ey yaptrmaya

Snrlar

168

almaktadr. Bu hareketlerin her ikisi de adam iin ku


surdur. Kocalar karlarn, kendi bedenleriymiesine sev
melidir. Karsn seven, kendisini sever. Neticede kendisini
besleyip itina gsteren hi kimse kendi bedeninden nefret
etmez. Bu noktadan hareketle, kle benzeri itaatkarlk fik
rini korumak olanakszdr.
Kkeninde denetleyici bir koca bulunmayan bir
itaatkarlk sorunu na imdiye kadar hi rastlamadk. Ka
dn duru snrlar belirlemeye baladnda, kocann olgun
lamam davranlarna izin vermemektedir. ncitici davra
nlara kar gerei ortaya koymakta ve doru snrlamalar
belirlemektedir. Sklkla, kadn snrlar belirlediinde, koca
da bymeye balar.

Bir Denge Meselesi


Onun benimle zaman geirmesini bir trl salayamyorum. Tek istedii, arkadalaryla beraber spor karlama
larna gitmek. Hi beni grmek istemiyor, diye yaknd
Meredith.
Siz buna ne diyorsunuz? diye kocasna sordum.
Bu hi de doru deil, diye yantlad Paul. Sanki tm
sahip olduumuz ey, birlikteliimizmi gibi. Beni iten
gnde iki- kere aryor. Eve geldiimde beni kapda bek
liyor ve konumak istiyor. Tm akamlarmz ve hafta son
larmz planlanm. Bu beni ldrtyor. O nedenle ben de
kap bir maa gitmeye veya golf oynamaya alyorum.
Kendimi boulur gibi hissediyorum.
Ne sklkla dar kmaya alyorsunuz?
Her frsat bulduumda. Belki haftada iki gece ve hafta
sonlarnda da bir leden sonra
O zamanlar siz ne yapyorsunuz? diye Meredithe
sordum.

Snrlar ve Einiz

169

Vallahi, ben de onun eve dnn bekliyorum. Onu


ok zlyorum.
Kendiniz iin yapmak istediiniz bir ey yok mu?
Hayr. Benim yaamm, ailemdir. Ben onlar iin yaa
lm. Onlar gittiinde ve beraber olamadmzda, bu du
rumdan nefret ediyorum.
Vallahi, pek de birlikte zaman geiremiyormu gibi
deilsiniz dedim. Ancak tm zamannz birlikte geir
mediiniz, gerek. Ve byle olduunda da, sanki Paul fe
rahlyor ve siz de zlyorsunuz. Bu dengesizlii akla
yabilir misiniz?
Dengesizlikle neyi kasdediyorsunuz? diye hanm
sordu.
Her evlilikte iki bileen bulunur; birliktelik ve ayrlk.
yi evliliklerde, taraflar bunlarn her ikisinden eit miktarda
tar. Diyelim ki 100 puanlk birliktelik ve 100 puanlk da
ayrlk var. yi bir ilikide, taraflardan birisi 50 puanlk bir
liktelik ve 50 puanlk da ayrlk ifade eder, dieri de ayn
sn yapar. kisi de kendi balarna baz eyler yaparlar ve
bu da karlkl olarak dierini zlemeye yol aar, birliktelik
de bir miktar yalnzlk gereksinimi getirir. Ancak sizin ili
kinizde, siz bu 200 puan farkl ekilde blmsnz. Siz
birlikteliin toplam 100 puannn tmn ifade etmektesi
niz, kocanz ise ayrln 100 puannn tmn ifade edi
yor.
Eer kocanzn size doru hareket etmesini istiyor
sanz, diye devam ettim, sizin ondan uzaklamanz ve
zleme yer amanz gerekiyor. Paulun hi sizi zleme fr
sat bulduunu sanmyorum. Siz hep onu kovalyorsunuz o
da yer kazanmak (yaratmak) iin uzaklayor. Eer siz bir
miktar yer aabilirseniz, o da sizi arayacak bir mekan elde
etmi olur, o zaman da o sizi kovalar.

170

Snrlat

Bu ok doru, diye sze girdi Paul. Hayatm, bu


tpk senin lisans st almalarn srasnda uzun sre ayn
kaldn zamanki gibi. Hatrlyor musun? Seni grmeyi ok
istiyordum. Oysa imdi seni zleme frsat bulamyorum, j
Sen hep buradasn.
'
j
Meredith, demek istediimi kabullenmekte isteksiz, a n -'
cak Paul ile birlikte evlilik ilikilerine denge salama yollan :
aramakta hevesliydi.
Denge. Bu doann, btn sistemlerin iine dedii
bir eydir. Her sistem, bulabildii herhangi bir yolla, den
geye kavumak ister. Ve evlilikte de dengelenmesi gereken
pek ok boyut bulunur: g, dayankllk, birliktelik, cin
sellik, vesaire. Bu alanlarda yer deitirmek yerine, eler
den biri daima gl ve dieri gsz; biri her zaman da
yankl ve dieri dayanksz; biri her zaman birliktelik ister
ve dieri ayrlk; elerden biri cinsellik ister ve dieri iste
mez ise, sorunlar ortaya kar. Her bir durumda, eler bir
denge yakalamtr, ancak bu karlkl denge deildir.
Snrlar, blnm denge yerine, karlkl dengeyi oluturmada yardmc olur. iftlerin birbirlerini sorumlu tut
malarnda yardmc olur. Eer birinin snrlar yoksa ve bir
bakasnn yerine onun iini yapmaya balarsa, ilikideki
tm birliktelii yaratmak gibi, o kii baml olmaya veya
bundan da ktsne giden bir yola girmi demektir. Dier
taraf, blnmln dier yann yaayacaktr. Snrlar ta
raflar sonulara kar sorumlu tutar ve dengenin karlkl
olmasn zorlar.
Bilge kiiler yle der: Her eyin bir zaman var, cen
net altnda her etkinliin bir mevsimi.... Yaamda ve iliki
de dengelenmi kutuplamalar bulunur. Kendinizi eit ol
mayan bir iliki iinde bulduunuzda, snrlardan yoksun
olabilirsiniz. Snrlar belirlemek, dengesizlii dzeltebilir.
rnein Paul, Meredithin talepleri zerinde snrlar belir
lediinde, onu daha bamsz olmaya zorlamaktadr.

Snrlar ve Einiz

171

Her ki Tarafa Uygun Grlen zm


Sorunlar grmek genelde kolay, ancak deiiklii
meydana getirecek zor seimleri yapmak ve riskleri gze
almak zordur. imdi bir evlilik ilikisinde, kiisel deiime
giden basamaklara bakalm.
1. B elirtin in d k m n y ap n . ncelikle sorunu tan
manz ve onu zmek iin harekete gemeyi kabul etmeniz
gerekir. Sadece istemekle sorunu zemezsiniz. Cinsellik
mi, ocuklarn terbiyesi mi, birliktelik eksiklii mi, parann
adilane harcanmamas mi; sorun her ne ise, onu sahip
lenin.
2. B elirli sn r soru n u n u n a d n koyun. Belirtinin dk
mn yaptktan sonraki adm, belirli snr konusunun ze
rine parmak basmaktr. Mesela semptom, birinin seks iste
memesi olabilir; snr sorunu bu kiinin, ilikinin baka alanlarnda yeteri sklkta hayr dememesi ve zerinde g
sahibi olduu tek hususun bu olmas olabilir. Veya kendi
sinin, cinsellik arenasnda yeterli denetim sahibi olmadn
hissedebilir. Kendisini gsz hissedebilir; seeneklerinin
onurlandrlmadn hissedebilir.
3- elikinin k k en in i bulun. Snr konusunun ortaya
ilk kt iliki, muhtemelen bu deildir. Muhtemelen bu
ekilde ilikilendirmeyi, iinde bydnz ailedeki nemli bir ilikide rendiniz. O ilikide gelien belirli kor
kular hl ilemektedir. Bu orijinal hususlarn adn koy
manz gerekmektedir; belki de ebeveyninizi einizle kar
trmaktan vazgemelisiniz. Evlilik ilikisinde olduu kadar
baka hibir ilikide ana babalarla yaanm elikiler tek
rarlanmaz.
4.
yiyi iin iz e aln . Bu adm, bir destek sistemi kur
makla ilintilidir. Unutmaynz, Snrlar bolukta ina edil
mez. Snrlar ina etmeden nce balanmaya ve destee

172

Snrlat

ihtiya duyarz; terk edilme korkusu pek ok kiiyi dahi


iin banda snrlar belirlemekten alkoyar.
Bu sebeple sizi evliliinizde snrlar belirlemede tevik ]
edecek bir destek sistemi kurun. Bu bir karlkl destek -,
birimi, Al-Anon (Alkolle savamda anonim mcadeleciler),!
bir terapist, bir evlilik danman veya din adam olabilir.,
Snrlar tek banza belirlemeyin. Korktuunuz iin snrlar
belirlememitiniz; tek k yolu, destek edinmektir. Ve |
eer bir kii yalnz olan bir bakasn zararsz hale getirebi- ,
lirse, iki kii ona pekala kar durabilir. iplikli bir sicim,
kolay kopmaz. Snrlar, kaslar gibidir. Gvenilir bir destek
sistemi iinde ina edilmeleri ve bytlmeleri gerekir. Eer fazla bir yk ksa srede omuzlamaya kalkarsanz,
kaslarnz yrtlabilir veya ekilebilir. Yardm isteyin.
5. Prova y ap n . Gvenli, insanlarn sizi koulsuz sev
dikleri ilikilerde yeni snrlarnz deneyin. le yemei
iin vaktiniz olmadnda yakn bir arkadanza hayr deyin
veya onunla ayn fikirde olmadnz zaman bunu beyan
edin veya ona karlk beklemeden bir ey verin. Snr
lamalar belirleme zerinde gvenli kiilerle altka, evli
liinizde snrlamalar belirleme yeteneiniz de geliecektir.
6. Ktye, b a y r deyin. Evliliinizde ktlklere snr
lamalar koyun. stismarn karsna dikilin; mantksz talep
lere hayr deyin. Yetenekler hakkmdaki kssadan hisseyi
hatrlayn: Risk olmadan ve korkuya kar durulmadan b
yme ve gelime olmaz. Baarl olmak, kollan svayarak
denemek kadar nemli deildir.
7. A ffedin. Affetmemek, snrlar bulunmamaktr. Ba
lamayan kiiler, dierlerinin onlar denetlemesine izin verir
ler. Sizi inciten insanlar eski bir bortan azat etmek, onlar
dan bir talepte bulunmaktan vazgemektir; bu sizi de ser
best brakr. Affetmek, gemiteki pasif istekler yerine,
imdiki zamanda giriimci davrana gtrebilir.

Snrlar ve Einiz
8. G iriim ci olun. Bir bakasnn denetimi elinde bu
lundurmasna izin vermek yerine, kendinizin ne yapmak
.(ediini anlayn, yolunuzu belirleyin ve ona sadk kaln.
Snrlamalarnzn neler olduuna, nelerin bir paras ol
may isteyeceiniz, bundan sonra nelere hogr gster
meyeceinize ve ne sonular belirleyeceinize karar verin.
Kendinizi ncelikle tanmlarsanz, zaman geldiinde snr
larnz korumaya hazr olursunuz.
9- zgrlk ve soru m lu lu k iin d e sevm eyi renin. S
nrlarn hedefini hatrlayn: zgrlkten gelen sevgi. Kendi
denetiminizde olduunuzda, tahripkar davrana ve benmerkezcilie teslim olmak yerine, sevdikleriniz iin yardm
sever bir biimde verebilir ve feragatte bulunabilirsiniz. Bu
tarz zgrlk, kiinin semere almasn salayc bir biimde
vermesini salar. Unutmayn, kimsede, arkadalar uruna
yaamn ortaya koymaktan daha byk sevgi yoktur. Bu,
birbirine hizmet etmek demektir. Ancak bunun zgrlk
inde yaplmas gerekir, snrlar bulunmayan bir itaatle
deil.
Einizle aranzda sk snrlar belirlemek ve kabul
lenmek, ok daha fazla yaknlamaya gtrebilir. Ancak
einizle snrlar belirlemekle kalmamal, ocuklarnzla da
snrlar belirlemelisiniz. Ve balamak iin zaman asla ok
ge deildir.

Snrlar ve ocuklarnz

hannon, alamasn denetleyemiyordu. Henz okula


gitmeyen iki ocuu olan gen bir anneydi ve eski
den fkeli, denetimsiz, zellikle de hain davrandn hi
hatrlamyordu. Ancak bir hafta nce, yandaki Robbyi
sarsm ve sallamt. yice. Ona barmt. Avaz kt
kadar. Ve bu ilk kez olmuyordu. Geen yl iinde bunu
defalarca yapmt. Tek fark, bu kez ona fiziksel bir zarar
vermesine ramak kalm olmasyd. Korkmutu.

Bu deneyim Shannonla kocas Gerald ylesine sars


mt ki, beni arayarak olanlar konumak zere bir rande
vu talep etmilerdi. Kadnn utan ve sululuk duygulan
youndu. Hikayesini anlatrken, benimle gz gze gelmek
ten ekindi.
Shannonun Robbye kar denetimini kaybetmesinden
nceki birka saat, tam bir felaketti. Geraldla kahvalt sra
snda tartmlard. Adam allahasmarladk bile demeden
ie gitmiti O zaman bir yanda olan Tanya, yerlere mama
dkmt. Robby de geen yl boyunca kendisine yap
mamas sylenen he varsa, onlar yapmak iin o sabah
semiti. Kedinin kuyruunu ekmiti. n kapy nasl aa
can kefetmi, baheye komu, oradan sokaa kmt.
Oturma odasnn beyaz duvarlarn Shannonn rujuyla do
natm, Tanyay itip yere drmt.

Snrlar ve ocuklarnz

175

Bu sonuncu olay, Shannon iin barda taran damla


klu. Tanyann yere uzanm aladn, Robbynin de onun stnde, meydan okurcasna memnun bir ifadeyle
durduunu grmek, fazlayd. Shannon bir anda fkeleneck oluna kotu. yknn geri kalan malum.
Biraz sakinletiinde Shannona, Geraldla
Kobbyi genelde nasl terbiye ettiklerini sordum.

birlikte,

Vallahi, Robbynin bizden soumasn veya onun ev


kini krmay istemeyiz, diye sze balad Gerald. Olumsuz
olmak o kadar... o kadar... olumsuz ki. Bu nedenle onu
konuarak ikna etmeye alrz. Bazen, bu gece sana don
durma yok diye uyarrz. Bazen yapt doru eyleri ve
riz. Ve bazen de kt davranlar grmezlikten gelmeye
alrz. Belki o zaman vazgeer.
Snrlamalar zorlamaz m?
kisi de kafa sallad. nanmazsnz, dedi Shannon.
Sanki bizi duymaz gibidir. Can her ne istiyorsa onu yap
may srdrr. Ve genellikle birimiz patlayp, ona barncaya kadar buna devam eder. Galiba sorunlu bir ocuu
muz var.
Evet, gerekten bir sorun var, diye yantladm.
Ancak belki Robby, denetim d fkeye yant vermemeye
altrlm. Gelin, snrlar ve ocuklar hakknda konualm.
ocuk yetitirme, snrlarn byk nem tad tm
konular arasnda bata gelir. Snrlara ve ocuk yetitirmeye
nasl yaklatmzn, ocuklarmzn karakteri zerinde b
yk etkisi olacaktr. Deerleri nasl gelitirdikleri zerinde.
Okuldaki baarlar zerinde. Setikleri arkadalar zerinde.
Kiminle evlendikleri zerinde. Ve i yaamnda ne kadar
baarl olduklar zerinde.

176

Sinirletti^

Ailenin nemi
Doa, en derin dzeyde, bir sevgilidir. likilere bal
olarak konumlanm ve ynetilmektedir. Bizimle beikten
mezara bir iliki iindedir. Sevginin doas, pasif deildir,
Etkindir. Sevgi kendisini oaltr.
Aile doann, dnyay kendi sevecen karakterinin
temsilcileriyle doldurma isteiyle yaratt sosyal bir birim
dir. Buras bebeklerin beslenip gelitirildii bir yerdir ki,
yetikinler olarak aileden ayrlacak kadar olgunlasnlar ve
ayn doay baka evrelerde oaltsnlar.

Snrlar ve Sorumluluk
Balanma ve gl balantlar kurmadan hemen sonra
ana babalarn ocuklarna verebilecekleri en nemli ey;
sorumluluk duygusudur - nelerden sorumlu olduklarn ve
nelerden olmadklarn bilmeleri, nasl hayr diyebilecekle
rini ve hayr nasl kabul edeceklerini bilmeleri. Sorumlu
luk, byk deer tayan bir ihsandr.
Hepimiz, on sekiz aylk bir ocuun snrlarna sahip
orta yal kiilerle bir arada olmuuzdur. Bakalar onlara
snrlamalar getirdiinde aksilenir veya somurtur veya sa
dece skuneti koruma amacyla bzlr, dierleriyle uyum
lu davranrlar. Bu yetikinlerin de bir zamanlar ocuk ol
duunu dnn. ok, ok uzun zaman nce ya snrlar
dan korkmay, ya da onlardan nefret etmeyi renmiler
dir. Yetikinler iin renme, zahmetli bir itir.

Snrlar Hareketsiz Klmak ya da Onlar Onarmak


Yetikin ocuklar olan deneyimli bir anne bir keresin
de, daha gen bir annenin kendi ocuklaryla mcadelesini
grmt. ocuk terbiyesini taknmay reddediyor, gen
anne de hemen ileden kyordu. Annenin, ocuun bir

Snrlar ve ocuklarnz

177

sandalyenin stnde tek bana oturmas kararn onayla


yan daha yalca hanm dedi ki, imdi yap, ekerim. o
cuu imdi disipline sok - belki bu sayede bulu an
kazasz, belasz atlatrsn.
Kk ocuklarda snr gelitirmek, o ataszlerine konu
olmu, ufak bir n lem almaktan baka bir ey deildir. Eer sorumluluu, snrlamalar belirlemeyi ve daha sonra
mutluluu erteleyebilmeyi retirsek, ocuklarmzn ya
amlarnn sonraki yllar daha az alkantl geer. Ne kadar
ge balarsak, hem bizlerin, hem de onlarn o kadar fazla
almamz gerekir.
Eer daha byk ocuklara sahipseniz, cesaretinizi
kaybetmeyin. Bu sadece snr geliiminin, daha fazla di
renmeyle karlanaca anlamna gelir. Onlarn fikrine gre,
snrlar renmekle kazanacaklar fazla bir ey yoktur. Bu
konuda daha fazla zaman harcamanz, arkadalardan des
tek almanz gerekecektir! ocukluun farkl aamalar iin
yaa uygun snr grevlerini bu blmde daha sonra gz
den geireceiz.

ocuklarda Snr Geliimi


ocuklarda snr gelitirme ii, sorumluluk renme iidir. Onlara sorumluluun deer ve kstlamalarn anlat
tka, onlara otonomiyi retiriz - onlar yetikinliin grev
lerini stlenmeye hazrlarz.
ocuk yetitirmede snrlar oluturmann rol zerinde,
ok szedilir. Buna genellikle disiplin adn veririz. Uzman
larca disiplin iin branicede ve Yunancada reti ke
limesi karlk bulunur. Bu retinin hem olumlu, hem de
olumsuz ynleri bulunmaktadr.
Disiplinin olumlu taraflar n cecilik, n lem e ve
yn len dirm e dir. Olumlu disiplin; birini oturtup bir grev
iin eitmek ve ona beceri kazandrmaktr. Disiplinin

178

Snrlar

olumsuz ynleri; dzetm e, c ez a la n d r m a ve so n u la r dr.


Olumsuz disiplin ocuklarn hareketlerinin sonularna
katlanmasn ve bylelikle sorumluluk konusunda ders al
malarn salamaktr.
yi ocuk yetitirme hem koruyucu eitim ve beceri
kazandrmay, hem de dzeltici sonular kapsar. rnein,
on drt yandaki ocuunuza yatma saati olarak saat onu
belirlersiniz. Yeteri kadar uyuman ve okula giderken zin
de olabilmen iin bunu koyduk dersiniz. Bu yaptnz,
olumlu disipline etmektir. Sonra bu ocuk, saat 23:30a ka
dar oyalanr. Ertesi gn dersiniz ki, Dn gece zamannda
yatmadn iin, bugn telefonu kullanamazsn. Bu da,
olumsuz disipline etmedir.
Doru snrlar gelitirmede neden hem havu, hem de
sopa gereklidir? nk doa bizim bymemize yardmc
olmada, deneme-yanlma kullanr. Olgunluk kazanmay
bilgi alarak, bunu beceriksizce uygulayarak, hatalar yapa
rak, hatalarmzdan ders alarak, ve bir dahaki sefer daha
iyisini gerekletirerek yaparz.
Deneme-yanlma biiminde pratik yaamn tm alanla
rnda gereklidir: kayak yapmay renirken, bir makale ya
zarken veya bilgisayar kullanrken. Derin bir sevgi ilikisi
gelitirmede ve yaam renmede pratie ihtiyacmz bu
lunur. Ve bu ruhsal ve duygusal bymemiz iin de aynen
geerlidir. Pratik yapmak, snrlar ve sorumluluu ren
mede nem tar. Hatalar, retmenlerimizdir.
D isiplin h a r ic i b ir snrdr, o cu k la rm z d a d a h ili sn r
la r gelitirm esi iin tasarlanm tr. ocuun karakterinde
yeterince yap oluup, artk ona gereksinimi kalmayncaya
kadar, onun iin bir gven ats salar. Yararl disiplin o
cuu her zaman daha dahili bir yapya ve daha ok sorum
lulua gtrr.

Snrlar ve ocuklarnz

179

Disiplin ile cezalandrma arasndaki fark anlayabil


memiz gerekir. Cezalandrma; yanl yaplan demedir.
Yasal olarak, yasalar inemenin bedelini demektir. An
cak cezalandrma, pratik yapabilmek iin fazla yer brak
maz. Esiz bir retmen deildir. Bedeli fazla yksektir.
Cezalandrma, hatalara fazla yer brakmaz.
Ancak disiplin, farkldr. Disiplin, yanllar iin bedel
deme deildir. Yaamn doal yasasdr: hareketlerimiz,
sonulara yol aar.
Buna ek olarak, disiplin ve cezalandrmann zamanla aralarnda mevcut ilikiler farkldr. Cezalandrma; geriye ba
kar. Gemite yaplan hatalarn denmesi zerinde youn
lar. Ancak disiplin; ileriye bakar. Disiplinle aldmz
dersler, ayn yanllar tekrarlamamamzda yardmc olur:
Doa bizleri iyiliimiz iin disipline eder, yaamn kutsal
lna ortak olmamz iin.
Bu bize nasl yardmc olur? Bizi yarglanma korkusu
olmakszn, iliki kaybndan korkmakszn hatalar yapmada
serbest brakr. Yegane tehlike; sonulardr -soyutlanma ve
yarglanma yoktur.
rnein, on yandaki ocuuna, Bir daha byle ya
parsan, artk seni sevmem diyen bir anneyi ele alalm. o
cuk birden bire, ne yaparsa yapsn, kaybedecei bir duru
ma der. Ya bakaldrarak yaamndaki en deerli varlkla
ilikisini kaybedecek, ya da kabullenerek d glere bo
yun een bir duruma girip, yzlemeyle ilgili yeteneklerini
gelitirme ansn tamamen kaybedecektir. imdi bu yant,
ununla kyaslaynz, Seni sevmekten asla vazgemem. Bu
benim yreimin bir parasdr. Ancak, eer bunu yine ya
parsan, gn boyunca oyuncan gremezsin. liki
hl srmektedir. Sulama yoktur. Ve ocuk, sorumlulukla
sonulardan etkilenme arasnda bir seim yapma ansn
elde eder - sevgi ve gvenlik kaybetme riski olmakszn.
Olgunlua giden yol ite budur; disiplinin gvenli pratii.

180

Snrlai

ocuklarn Snr Gereksinimleri


Snrlar ocuklarmzn hangi belirli gereksinimlerini
karlar? Snrlamalar belirleme yeteneinin, yaam boyu
byk rol oynad birka nemli grevi bulunmaktadr.

Kendini Koruma
Bir insan yavrusu kadar aresiz bir ey grdnz m?
nsan yavrular, hayvan yavrularna gre kendilerine bak
maktan ok daha acizdirler. Dakika dakika baklmazsa be
bein hayatta kalmasnn olanaksz olduunu bilerek doa,
doumdan sonraki aylar boyunca annenin ve babann
(veya bir baka bakcnn) bebee derinden balanmasn
tasarlamtr. Tm bu zaman ve enerji, ocuun kendisini
yeryznde gvende hissetmesini salayan salam bir
balanmaya karlk gelir.
Ancak doann olgunlama program burada bitmez.
Anne ve baba, bakmak ve gereksinimleri karlamak zere
her zaman orada olamazlar. Koruma grevinin sonunda
ocuklara gemesi gerekir. Bydklerinde kendilerini ko
rumalar gerekir.
Snrlar, ruhlarmz koruma ve gzetme yntemimizdir.
Snrlar iyiyi ieride ve kty darda tutmak zere tasar
lanmtr. Ve hayr demek, gerei sylemek ve fiziksel uzakl korumak gibi becerilerin aile yaps iinde gelitiril
mesi, bylelikle ocuun kendini korumann sorumluluu
nu stlenmesi gerekir.
On iki yandaki u iki ocuu dnn:
Jimmy, yemek masasnda anne ve babasyla konumak
tadr. Ne oldu biliyor musunuz? Baz ocuklar, benim de
kendileriyle birlikte haha ekmemi istediler. stemediimi
sylediimde korkak dediler. Ben de onlara aptal olduklar
n syledim. Bazlarndan holanyorum, ancak eer haha

Snrlar ve ocuklarnz

181

imediim iin benden holanmayacaklarsa, sanrm ger


dekten benim arkadam deiller.
Paul okuldan eve kanl gzlerle, dili dolanarak ve ha
reketlerini ynetmede glk ekerek gelir. Meraklanan
.ne ve babas ne olduunu sorduunda, nce her eyi
reddeder, ancak sonunda birden baklay azndan karr:
Herkes yapyor. Neden benim arkadalarmdan nefret edi
yorsunuz?
Jimmy ve Paul, ikisi de gerek deerlere byk sevgi
ve ballk tayan, drst ailelerden gelmektedir. Neden
bu derece byk bir farkllk sergilemilerdir? Jimmynin
ailesi, ocukla ebeveyn arasndaki gr ayrlklarna m
samaha gstermi ve onun snrlar belirleme yetenei ze
rinde pratik yapmasn salamlardr; hatta kendilerine
kar dahi. Huzursuz olduunda annesi iki yandaki
Jimmyi kucana alr, ona sarlrd. Anne, dur da bir nefes
alaym demek istediinde, ndir, derdi. Anne, iindeki
ocuuna sarlma drtleriyle mcadele ederek onu yere
brakr, Kamyonlarla oynayalm m? derdi.
Jimmynin babas da ayn felsefeyi kullanrd. Yerde
oluyla greirken, Jimmynin snrlamalarna dikkat etme
ye alrd. Hainleildiinde veya Jimmy yorulduunda,
Tamam, baba, diyebilir ve baba da ayaa kalkard. Bir
baka oyuna geerlerdi.
Jimmy, snrlar konusunda eitim grmekteydi. Korktu
unda, rahatszlk duyduunda veya bir eyleri deitirmek
istediinde, hayr diyebilirdi. Bu ufak szck ona yaamn
da bir g duygusu vermekteydi. Bu onu, aresiz veya uz
lamac bir tutumdan kard. Ve Jimmy bunu, fkeli veya
incinmi bir yantla veya, Ama Jimmy, annen imdi sana
sarlmak istiyor, tamam m? gibi maniple edici bir kar
hareketle karlamakszn syleyebiliyordu.


182
Jimmy ocukluundan balayarak snrlarnn doru oU
duunu ve onlar kendisini korumak iin kullanabileceini
renmiti. Kendisi iin iyi olmayan eylere kar direnmeyi
renmiti.
jim m ynin ailesine ait bir kalite damgas, ayn fikirde 1
olmama izninin bulunmasyd. rnein Jimmy, yatma saati j
konusunda anne ve babasyla tartsa, ayn fikirde olmad j
iin asla kendilerini geri ekmez, ya da onu cezalandrmaz- ,
lard. Bunun yerine, yrtt hkm dinler ve eer uy
gun grnyorsa, dncelerini deitirirlerdi. Deilse, s
nrlarn korurlard.
Jimmyye ayn zamanda baz ailevi hususlarda oy hakk
verilirdi. Hep birlikte bir yere gidilecei zaman, anne ve
babas sinemaya m gitmelerini, oyun mu, yoksa basketbol ,
mu oynamalarn istedii konusunda onun fikrini dinlerdi.
Bu ailede snrlamalar hi mi yoktu? Tam tersi! Bu, snrlar
oluturmay ok ciddiye alan - bunu, ocuklarnda gelitiri
lecek bir beceri olarak gren bir aileydi.
Jimmynin baz arkadalar ona ynelerek, uyuturucu
kullanmasn istedikleri o kt gnde diren gstermek iin
bu, iyi bir pratik olmutu. Jimmy, bunu nasl reddedebildi?
Bunun nedeni, o zamana kadar on veya on bir yldr, onun
iin nemli kiilerle, onlarn sevgisini kaybetmeksizin fikir
ayrlna debilme konusunda pratik kazanm olmasyd.
Arkadalarna kar durduunda, terk edilme korkusu ya
amad. Bunu ailesine kar defalarca, hi sevgi kaybna
uramadan baarmt.
Dier yandan Paul, daha deiik bir aile dzeninden
gelmekteydi. Onlarda hayrn, iki ayr karl vard. Annesi
incinir, geri ekilir ve surat asard. Seni seven annene nasl
hayr diyebilirsin?" gibi sululuk mesajlar gnderirdi. Babas fkelenir, onu tehdit eder, Bana cevap verme, kk
bey gibi szler sarfederdi.

Snrlar ve ocuklarnz

183

Paulun, istediini elde etmek iin darya kar uyum


lu olmas gerektiini anlamas uzun srmedi. Dtan gl
bir evet gelitirdi, ailesinin deerleriyle ve denetimiyle ayn
kirdeymi gibi. Bir konuda ne dnrse dnsn - akam
yemeinde ne yenecei, televizyon hakkndaki yasaklar, kilise
seimi, kyafet veya sokaa kma yasa - hepsini iine att.
Bir keresinde, annesinin sarlmasna direnmeye kalkt
nda, kadn hemen kendisini brakm, onu iterek,
Gnn birinde, annenin duygularn bu ekilde incittiin
iin piman olursun demiti. Paul gn be gn, snrlamalar
belirlememe ynnde altrlmaktayd.
renilmi snr yoksunluunun, sonucu olarak Paul,
mutlu, saygl bir evlat gibi grnmekteydi. Ancak on iki ile
on dokuz ya aras, ocuklar iin zorlu bir snav gibidir. Bu
zor geit srasnda, ocuklarmzn iine gerekte ne tr bir
karakterin ina edilmi olduunu anlarz.
Paul bzlmt. Arkadalarnn basksna dayanama
mt. Kendilerine ilk hayr dedii kiilerin - on iki yan
dayken - anne ve babas olduuna amal m? Gcenme
ve yllar boyu snrlara sahip olmama, hayatta kalabilmek
iin gelitirdii uyumlu, birlikte yaanmas kolay sahte
benlikli kiiyi erozyona uratmaya balamt.

Kiinin Gereksinimlerinin Sorumluluunu stlenmesi


Ynetmekte olduum grup terapisi seans sessizdi. Bi
raz nce Janicee, yantlanamaz bir soru sormutum. Soru,
Neye ihtiyacn var? idi. Akl karm gibi grnyordu;
dnceli bir hal alp, arkasna yasland.
Janice biraz nce, ac veren kayplarla dolu bir haftay
tasvir etmiti: kocas ayrlmak iin harekete gemiti, ocuk
lar denetimden kmt ve ii de tehlikedeydi. Tm ba
lanma ve gvenlikle ilgili konularda almakta olan grup
yelerinin yzlerindeki dnceli ifade, akt. Yine de tam

184

Snrlar j

olarak hi kimse, nasl yardm edeceini bilmiyordu. O ne


denle, soruyu hepimize sormutum. Ancak Janice yantlayamamt.
Bu, Janicein gemiinin tipik bir ynyd. ocukluu
nun byk ksmn anne ve babasnn duygularnn sorum
luluunu stlenerek geirmiti. Evin bar elisi olarak ya
annesinin, ya da babasnn havaya kalkm tylerini oka
yarak dzeltir, bu arada da yattrc szler sylerdi; Anne,
eminim babam sana barmak istememitir - kt bir gn
geirdi.
Ailesine kar uygun olmayan bu tarz bir sorumluluun
sonucunu Janicein yaamnda grmek kolayd: dierlerine
kar ar bir sorumluluk duygusu ve kendi gereksinimleri
ne duyarszlk. Janice bakalarnn incinmiliklerine kar
duyarl bir radara sahipti; ancak kendisine ynelik radar
bozuktu. Sorumu yantlayamamasna amamak gerekirdi.
Janice kendi Tanr vergisi, meru gereksinimlerini anlam
yordu. Bu tarz bir dnceye karlk gelecek kelime hzi
nesi yoktu.
Ancak yk, mutlu sonla bitiyor. Grup yelerinden bi
risi dedi ki, Ben senin yerinde olsam, ne isteyeceimi bili
yorum. SiZ bu odadaki kiilerin, benimle gerekten ilgi
lendiinizi, beni dev bir utan abidesi olarak grmediinizi
ve benim iin dua edeceinizi ve sizleri bu hafta telefonla
aramama izin vereceinizi bilmek isterdim.
Janicein gzleri yaard. Arkadann ona hak veren
konumasnn bir yan, kendisinin dokunamad bir yerine
dokunmutu. Ve rahatlatlm dier kiilerle gelen rahatl
n, kendi iindeki yerini almasna izin verdi.
Ja n ic e in yks, ocuklarmzdaki snr geliiminin
ikinci meyvesini gstermektedir: kendi gereksinimlerimizi
sahiplenm ek veya onlarn sorumluluunu stlenmek.
Yaam bizim ne zaman a, yalnz, ba dertte, bunalm
veya biraz ara vermeye gereksinim duyduumuzu bilmemizi

Snrlar ve ocuklarnz

185

ve sonra da ihtiyacmz karlamak zere ncecilii ele


,mamz ister.
Snrlar bu ilevde temel bir rol oynar. Snrlamalarmz
kendimizle bakalar arasnda ruhsal ve duygusal bir mea
le, bir ayrlmlk yaratr. Bu da gereksinimlerimizin duyul
masn ve anlalmasn salar. Snrlarla ilgili tanmlanabilir
Iir duygu olmadnda, kendi gereksinimlerimizi bakala nnkilerden ayrmak zorlar. likide fazla miktarda statik
elektrik vardr.
ocuklara kendi gereksinimlerinin deneyimini yaama
lar retilebildiinde, bakalarna kyasla yaamda onlara
gerek bir avantaj salanm olur. Birinin kendine bakma
masyla ortaya kan tkenmiliklerden uzak durmada daha
baarl olurlar.
ocuklarmzn kendi bireysel ihtiyalarn yaamalarn
nasl salayabiliriz? Bir ebeveynin yapaca en iyi ey,
ailenin gittii yolda olmasa bile, bu gereksinimlerin sz
cklere dklmesini tevik etmektir. ocuklar, hoa gitme
yecek bir eyi isteme iznine sahip olduklarnda - bunu elde
(demeseler dahi - ihtiyalarnn neler olduu hususunda
bir duygu gelitirirler.
Aada, ocuklarnza yardmc olabileceiniz birka
yntem verilmitir:
.

Onlara, duyduklar fke zerine konuma izni verin.

Onlarn keder, kayp veya znty, kendilerini ne


elendirmeye almayarak ifade etmelerine izin ve
rin ve duygularn dar boaltmalarn salayn.

Onlar soru sormaya tevik edin

Soyutlanm veya kederli grndklerinde ne his


settiklerini sorun; olumsuz duygularna kelimeler
yerletirmelerine yardm edin. Sahte bir ibirlii
duygusu ve aile yaknl iin ileri hafife almayn.

186

Snrlafi
ii

O halde birinin kendi ihtiyalarn sahiplenmesinde ilk


husus, bunlar belirlemektir. Ruhsal radarmz, burada dev*
reye girer. Janicein radar bozuktu veya almyordu; ge
reksinimlerinin adn koyamyordu.
Sahiplenmede ikinci husus; kendimize sorumlulukla
bakmay balatmaktr - bu yk bakasnn zerine ykle-'
mek deil. ocuklarmzn, kendi sorumsuzluk ve hatalar
nn ac veren sonularn yaamalarna izin vermeliyiz. On
lar evi terk etmeye hazr hale gelene dek ocuklarmzn,
kendi yaamlar hakknda derin bir sorumluluk duygusu
edinmi olmalar gerekir. u inanlar tamalar gerekir:
Hayattaki baarm veya baarszlm, byk lde
bana baldr.
Rahatlama ve ynlendirilme iin bakalarndan akl
almam gerekse de, kendi seeneklerimden sadece
ben sorumluyum.
Yaam boyu belli bal ilikilerim beni derinden etkilese de, sorunlarm dolaysyla kendimden baka hi
kimseyi sulayamam.
Daima baarszla urayacak ve destee ihtiya
duyacak olsam da, beni srekli olarak ruhsal, duy
gusal, mali veya ilikilere dayal krizlerden kurtara
cak, ar sorumluluk sahibi birisine gvenemem.
Bu benim yaamm bana baldr duygusu doann,
yaamlarmzn sorumluluunu almamz gerektii dnce
sinde yatar. Doa bizim, yeteneklerimizi retken bir biim
de kullanmamz ister. Ve bu sorumluluk duygusu tm ye
tikinlik a boyunca bizi takip edecektir; hatta mezardan
da te, ahirete kadar.

Ahirette, yaamnzn sorumluluunu stlenmemenin,


Tanr nezdinde ne denli ho karlanacan tahmin edebi
lirsiniz: Ama benim ailem ilevsel deildi. Ama ben

Snrlar ve ocuklarnz

187

yalnzdm. Ama benim yeteri kadar enerjim yoktu. Man


ii ksallatrc ama larn, mesellerde anlatlan hizmetkarn
mazeretleri kadar etkisi olacaktr. Bu, kendi gemiimiz ve
bizi strese sokan eitli etmenlerce iyi veya kt ynde
derinden etkilenmediimiz anlamna gelmemelidir. Mutlaka
etkileniriz. Ancak nihai olarak incinmi, olgunlamam
ruhlarmza ne yaptmzdan sorumluyuz.
Dnceli ana babalar, ocuklarnn gvenli ac ek
me lerine izin verir. Gvenli ac ekm e ocuun, yana
uygun sonularla yz yze gelmesini salamaktr. Alt ya
ndaki bir ocuun hava karardktan sonra dar kmas
na izin vermek, onu yetikinlik iin eitmek deildir. Al
mak iin yeterli olgunlua sahip olmad kararlar almak
tadr. Daha iin banda bu tarz seimler yapma konumuna
getirilmemelidir.
Patin anne ve babas, kzlarnn gvenli ac ekmeyi
yaamasna izin verdiler. Lise son snfta, Pate tm bir s
mestrin harln verdiler. Okuldaki yemekler, kyafet, sos
yal ve ders d etkinlikler iin gereken harcamay yapmak,
Patin sorumluluundayd. Miktar tm bunlar iin yeterliydi,
bir miktar da fazlal vard. Yzeyde bu bir genlik ryas
gibi grnmekteydi - tm bu para ve onun nasl harcana
ca hususunda hibir kstlama yok!
lk smestr Pat, ok gzel elbiseler ald. Arkadalaryla
pek ok toplantya gitti. Hatta birka kez, onlar o davet
etti. Bu gidiat, buuk aylk srenin yaklak bir aynda
devam etti. Son iki buuk ay, hassast. Pat sk sk evde
kald, kalan parasn okul yemeklerine ayrd ve yeni elbise
lerini tekrar tekrar giydi.
Bir sonraki yaryl daha da iyiydi - ve yksekokuldaki
ikinci ylna gelindiinde, hem bir banka hesab, hem de
gereki bir bte oluturmutu. Pat, snrlar gelitirmek
teydi. Aslnda bir alveri hastas olmaya adayken, normal
de istediklerinin en az olacak kyafetlere, CDlere, yemeklere

188

Snrlar

ve dergilere hayr demeye balad. Kendi yaamnn sorum


luluunu stlenmeyi renmeye balad. Ve yksek okul
mezunu olup, yllarca onlar birisi gzettikten sonra yemek
piiremeyen, temizlik yapamayan veya bir bte yapama
yan pek ok kiiden biri olup kmad.
Sonulan ocuun davranlarna olabildiince yakn
dan balamak, nemlidir. Gerek yaam en iyi bu ekilde
kopyalam olursunuz.
Proje devleri ana babalarn ocua sorumluluk alma
da yardmc olabilecekleri - ya da, daima boluu doldura
cak ve ebediyen varolacak bir ana baba yanlsamas yara
tabilecekleri bir baka alandr. Evladnz size gzyalar iinde gelerek, yarna yetitirilecek on sayfalk bir raporum
var ve daha yeni baladm dediinde bu, zor bir durum
dur. Seven ana babalar olarak drtmz, aratrmay veya
dzenlemeyi veya daktilo etmeyi yaparak onlar kurtar
maktr. Veya her n de.
Bunu neden yaparz? nk ocuklarmz severiz.
Onlar iin her eyin en iyisini isteriz, Tanrnn bizler iin
en iyiyi istemesi gibi. Ancak yine de tpk Tanrnm bizim
baarszla uramamza izin vermesi gibi, ocuklarmzn
iyi bir karneyi kt bir notla glgelemelerine izin vermeli
yiz. Bu genelde, nceden plan yapmamann bir sonucudur.

Denetim ve Seenek Duygusuna Sahip Olmak


Diiye gitmem - ve beni zorla gtremezsiniz!
Pamela, on bir yllk ayaklarn yere vurdu ve kapda bek
lemekte olan babas Sala kalarn att.
Pamelann g gsterilerine kar Saln farkl tepki
gsterdii zamanlar olmutu. Peki, bunu dnrz! gibi
bir eyler syler ve lklar atmaktaki ocuu kolundan
tutup, arabaya srklerdi.

Snrlar ve ocuklarnz

189

Ancak, bu konularda epeyce aile danmanl ve okuma onu kanlmazlklara hazrlamt. Sakince ona dedi
ki, ok haklsn, hayatm. Seni diiye zorla gtremem,
istemiyorsan, gitmek zorunda deilsin. Ancak, kuralmz
hatrla: eer gitmemeyi seersen, yarn akamki partiye de
gitmemeyi seersin. Her iki karara da kesinlikle sayg du
yarm. Randevunu iptal edeyim mi?
Pamela ararak bir dakika dnd. Sonra, yavaa,
yant verdi, ^Giderim. Ancak mecbur olduum iin gitmiyo
rum. Pamela haklyd. Randevusuna gitmeyi semekteydi;
zira partide bulunmak istiyordu.
ocuklar, yaamlarnda bir denetim ve seenek sahibi
olma duygusuna ihtiya duyar. Kendilerini ana babalarna
baml, onlarn yardmna muhta deil, kendi yaamlary
la ilgili eyleri seen, isteyen ve ncecilik sahibi kiiler ola
rak grmek isterler.
ocuklar hayata aresiz, baml bir biimde balar.
Ancak doru biimde ana babalk ederken ocuklara d
nme ve karar almay renmede, yaamn her ynnde
evreleri konusunda uzmanlamada yardmc olmann yol
lar aranmaldr. Bu da sabah ne giyeceine karar vermek
ten, okulda hangi derslerin seileceine dek her eyi kap
sar. Yaa uygun kararlar almay renmek, ocuklarda bir
gven ve denetim duygusunun gelimesinde yardmc olur.
Hevesli ve iyi niyetli ana babalar, ocuklarn ac vere
cek kararlardan alkoymaya yeltenirler. Onlar hata yap
maktan, dizlerini kanatmaktan korurlar. Dsturlar, Gel,
buna senin iin ben karar vereyim dir. Sonuta ocuk ka
rakterinin gelitirilmesi gereken ok nemli bir blm k
relir: haklarn elde etme veya deiiklik yapma yetenei.
ocuklar yaamlarnn, kaderlerinin byk lde kendile
rince belirlenecei duygusuna ihtiya duyarlar. Bu onlarn
seeneklerden uzak kalmaya almak yerine, onlar tart
malarna yardm eder. Kendileri adna yaplan seimlere

190

Snrlat,

ierlemek yerine, bu seimlerin sonularn takdir etmeyi


renirler.

Hedeflerin Memnuniyetini Ertelemek


im di kelimesi, kk ocuklar iin yaplmtr. Bu,
onlarn yaadklar yerdir. ki yandaki bir ocua, yarn
tatl yiyeceini anlatmaya aln. Kabul etmez. Bu ona g
r e ,'asla demektir. Gerekte yeni doanlar, sonra y an
lama yetisine sahip deildir. Bu nedenle alt aylk bir be
bek, annesi odadan ktnda panik duyar. Onun, geri d
nlmez olarak, ebediyen gittiinden emindir.
Ancak geliimimizin bir yerinde sonra nn, bir iyilii
bir bakas iin ertelemenin, deerini reniriz. Bu bece
riye, m em n u n iyeti ertelem e d e riz. Bu, yolun devamndaki
bir kazan uruna drt, arzu ve isteklerimize hayr diye
bilmektir.
Bu beceri genellikle yaamn ilk yl geride kalmadan
nce uygulanamaz; zira balanma gereksinimleri bu sre
iinde nceliklidir. Ancak mutluluun ertelenmesini ret
mek, ikinci yan hemen banda balayabilir. Tatl, havu
tan sonra gelir; nce deil.
Daha byk ocuklarn da bu beceriyi kazanmalar ge
rekir. Aile, yln ilk blmnde baz giyecekleri ve hobi
amal nesneleri satn alamaz. Yine bu ilev srasnda geli
tirilen snrlar, yaamn sonraki ksmlar iin paha biil
mezdir. ocuu ilek caddelerden birindeki krlm, kaos
iindeki, gdlerince ynetilen kle bir yetikin olmaktan
korur. ocuklarmz her zaman kriz iindeki miskinler yeri
ne, kendilerine yeten karncalara benzeyebilirler.
Memnuniyetin nasl erteleneceini renmek, ocukla
ra bir hedef sahibi olmada yardmc olur. Kendileri iin nemli eylere para ve zaman ayrmay renir ve almay
setikleri eye deer verirler. Tandm bir aile, oullarnn

Snrlar ve ocuklarnz

191

ilk otomobilini edinmesi iin ona para biriktirtmiti. ocuk


bir planla ve babasnn yardmyla ie baladnda, on
yandayd. Tm hafta sonu ve yaz ileriyle on alt yanda
bir araba sahibi olduunda, ona porselen muamelesi gs
teriyordu. Bedelini hesaplam, sonucuna deer vermiti.

Dierlerinin Snrlamalarna Sayg Duymak


ocuklarn, erken yatan itibaren ana baba, karde ve
arkadalarnn snrlamalarn kabullenmeyi renmeleri
gerekir. Bakalarnn her zaman onlarla oynamak istemeye
ceini, bakalarnn onlarn istedii televizyon programla
rn seyretmek istemeyeceini, bakalarnn onlarn istedi
inden farkl yerlerde yemek yemek isteyebileceini bilme
leri gerekir. Dnyann, onlarn etrafnda dnmediini bil
meleri gerekir.
Bu, iki nedenden tr nemlidir. Birincisi; snrlama
lar kabul etmeyi renme yetenei bize kendi sorumlulu
umuzu stlenmeyi retir. Bakalarnn her zaman bizim
elimizin altnda ve amade olmadn bilmek, dtan tahrik
edilmek yerine ie ynelik hale gelmemize yardmc olur.
Kendi srt antamz tamada bize yardm eder.
Onun istedii yerine gelene kadar asla hayr cevabna
raz olamayan, srekli mzrdanan, kandran, aksilikler ya
pan veya somurtan bir ocukla hi birlikte oldunuz mu?
Sorun, bakalarnn snrlamalarndan ne kadar nefret eder
ve onlara ne kadar direnirsek, bakalarna o kadar baml
olacamzdr. Kendi kendimize bakmak yerine, bakalar
nn bize bakmalarn bekleriz.
Durum ne olursa olsun doa, bize bu gezegen zerin
de birlikte yaamay bizzat retecek ekilde yaam ta
sarlamtr. Bu gezegende birlikte yaayabilmemizin tek
yolu budur. Er veya ge birisi bize, gzard edemeyecei
miz bir hayr diyecektir. Bu, yaamn dokusuna ilenmitir.

192

Snrlar

Bakalarnn snrlamalarna direnen birisinin yaamndaki


hayrlarn srasna baknz:
1. ana babadan gelen hayr
2. kardelerden gelen hayr
3. retmenlerden gelen hayr
4. okul arkadalarndan gelen hayr
5. amir ve patronlardan gelen hayr
6. elerden gelen hayr
7. ar yeme, alkolizm veya sorumsuz yaam tarzndan
gelen hayr
8. polis, mahkeme, hatta hapisle gelen hayr
Baz insanlar yaamn erken alarnda snrlar kabul
lenmeyi renir; yukardaki birinci kla. Ancak bazlarnn,
yaamn snrlamalarn kabullenmemiz; gerektii hususunda
bir fikir sahibi olabilmek iin, sekizinci kka kadar ilerle
mesi gerekir: Talimatlar dinlemeyi bir kenara brakrsan
evladm, bilginin szcklerinden yoksun kalrsn. Dene
timsiz pek ok gen, otuzlu yalarna gelene dek olgun
lamaz; o zaman da srekli bir ileri ve kalacak yerleri ol
mad iin yorgun der. Maddi ynden tabana vurmalar
gerekir; bazen bir sre sokaklarda yaamalar dahi gerekir.
Zamanla bir ite tutunmaya, para biriktirmeye ve byme
ye balarlar. Yava yava, yaamn snrlamalarn kabul
lenmeye balarlar.
Ne kadar dayankl olduumuzu dnrsek dne
lim, her zaman daha dayankl birisi kar. Eer ocuklar
mza hayr kabul etmeyi retmezsek, onlar ok daha az
seven birisi bu ii devralabilir. Daha dayankl birisi. Daha
kuvvetli. Ve ou ana baba, ocuklarn byle zor bir d
nemden korumak ister. Snrlamalar ne kadar erken re
tirsek,. o kadar yararl olur.

Snrlar ve ocuklarnz

193

ocuk iin bakasnn snrlamalarn kabul etmenin nemli olduuna dair ikinci, hatta daha da nemli neden
udur: B aka larn n sn rlarn a d ik k a t etm ek, ocu klarn
sevm esine yardm c olur. Yreinde bakalarnn snrlarna
sayg duyma fikri; hak vermenin, kendisini karsndakinin
yerine koymann temelidir; veya bakalarn, sevilmek is
tediimiz gibi sevmek. ocuklara, hayrlarnn sayg gr
mesi ltfunun gsterilmesi gerekir; onlarn da bu ltf ba
kalarna gstermeyi renmeleri. Bakalarnn ihtiyalarna
hak verdike, olgunlar, yaama ve bakalarna olan sevgi
lerini derinletirirler.
rnek olarak, farz edin ki alt yandaki olunuzun
yanllkla, ancak dikkatsizlikle att top, banza serte
arpt. Bunu gozard etmek veya cannz yanmam gibi
davranmak, ocua hareketlerinin hibir etkisi yokmu iz
lenimini verecektir. O zaman, herhangi bir sorumluluk
duygusundan veya bakalarnn gereksinimlerini fark et
mekten kaacaktr. Ancak ona, Bunu kasten yapmadn
biliyorum, ancak top fena halde actt - daha dikkatli ol
demeniz, sulamakszn, onun sevdiklerini incitebileceini
ve hareketlerinin bir anlam ifade ettiini grmesini salar.
Eer bu ilke retilmezse ocuun bydnde seve
cen bir yetikin olmas zordur. Sklkla, ben- merkezci ve
denetleyici olur. Bu noktada, Tanrnn olgunlama prog
ram daha zorlar. Bir danmacm, ailesi tarafndan baka
larnn snrlamalarm gzard etme ynnde eitilmiti.
Buna bal maniplasyonu, onun hrszlk suuyla hapse
dilmesine yol amt. Ancak, bu ilem ac verici olmakla
birlikte, ona bakalarna hak vermeyi de retmiti.
Baka insanlarn da gereksinimleri ve aclar olduunu
hi bilmezdim, demiti bir keresinde. Bir Numara (Ben)
zerinde younlamay renmitim. Ve bakalarnn ihti
yalarna kar olan sayg eksikliimle karlamaya bala
dmda, iimde bir eyler oldu. Yreimde, bakalar iin
yer ald. Kendi ihtiyalarm gzard etmedim - ancak ilk

194

Snrlar

kez, gelime grdm. Davranlarm eimi ve ailemi incittii


iin kendimi sulu hissetmeye baladm.
Katetmesi gereken yol, uzun muydu? Kesinlikle. Ancak,
doru yoldayd. Yaamda snrlar daha sonralar ren
mek, gerekten sevecen bir kii olmann balangcyd.

Mevsimsel Snrlar: Yaa Uygun Snrlamalar Eitimi


Eer indekiler blmne baktktan sonra ilk gz at
tnz blm bu olduysa, olaslkla siz bir anne veya ba
basnz. Olaslkla da ocuklarnzla snrlarla ilgili zorluklar
yaamaktasnz. Belki bunu, sadece sorunlardan uzak kal
ma gayretiyle okumaktasnz. Ancak byk olaslkla kur
tulmak istediiniz bir ac ekmektesiniz: Yeni domu be
beiniz aralksz lk atyor. Kk ocuunuz evi birbiri
ne katyor. lkokuldaki ocuunuzun, okulda davram so
runlar var. Ortaokuldaki evladnz bana buyruk. Lisedeki
evladnz iki iiyor.
Tm bu konular, muhtemel snr sorunlarna iaret et
mektedir. Ve bu blmde, ocuklarnzn yama uygun ola
rak renmeleri gereken snr grevleri, anahatlaryla su
nulmaktadr. Veliler olarak ocuklarmzn geliimsel ihtiya
ve yeteneklerini gz nnde bulundurmamz ve onlardan
ne yapamayacaklar bir ey istemeli ne de ok az ey talep
etmeliyiz.
Aada, ocukluun belirli evreleri iin temel grevler
bulunmaktadr. Doumdan yana kadarki sre hakkn
da daha detayl bilgi iin Blm 4te yer alan, ocuklukta
snrlarn nasl gelitirildii ksmna baknz.

Doumdan Be Aya Kadar


Bu etapta yeni doan, anne, baba veya en yakn bakc
ile bir ba edinme ihtiyacndadr. Gven ve ho karlanma
ile bir aidiyet duygusu edinme, ocuun gerekletirmesi

Snrlar ve ocuklarnz

195

gereken grevlerdir. Burada snrlamalar belirleme, ocua


gven salama kadar nemli deildir.
Buradaki tek gerek snr, annenin yattrc varldr.
O, ocuu korur. Annenin ii yeni domu ocuuna yo
un, korkutucu ve elikili duygulara sahip olurken yar
dmc olmaktr. Kendi balarna brakldklarnda ocuklar,
yalnzlklarndan ve i yaplarnn yokluundan dehete d
erler.
Asrlar boyu anneler bebeklerini kundaklam veya
onlar skca sarmalamlardr. Kundaklama bebein ayak
ssn dengelerken sk sarglar da onun kendisini gvende
hissetmesini salar - bir eit d snrdr. Bebek, kendisinin
nerede balayp, nerede bittiini bilir. Yeni doanlar soyul
duunda, etraflarndaki yapnn kaybndan dolay genellik
le panik duyarlar.
Baz iyi niyetli retmenler, bebeklerin beslenme ve
kucaa alnmalarn programa balayan bebek eitimi teori
lerini gerekli grr. Bu teknikler, denetim, ana baba yeri
ne ocuun elindedir, veya, bu talep, ocuun bencilli
inin bir kantdr diyerek bebee, alamamasn veya ra
hatlatlma talep etmemesini retmeye alrlar. Doru ve
ya geliimsel olarak alglanmadnda bu teoriler, son dere
ce zararl olabilir.
Baran drt aylk bir bebek, dnyann olduka gvenli
bir yer olup olmadm anlamaya almaktadr. Byk bir
terr yaamakta ve soyutlanmlk duymaktadr. Etrafta
kimseler olmadnda, rahat olmay renmemitir. Kucaa
alnmada ve beslenmede onu kendi program yerine ana
babasnn programna yerletirmek, susuzu sulamak
olur.
Bu retmenler, programlarnn uygun olduunu, zira
ie yaradm sylemektedirler. Onu geceleri beikten al
may braktktan sonra, drt aylk bebeim alamay kesti,

196

Snrlar

derler. Bu, doru olabilir. Ancak alamann kesilmesine bir


baka aklama bebek depresyonu, yani ocuun, umudu
nu kesmesi ve kendini geri ekmesi olabilir. Ertelenmi
umut, yrei hasta eder.
Mutluluun ertelenmesi yaamn ilk ylndan sonraya,
bebekle anne arasnda bir gven temeli oluturulduktan
sonraya braklmaldr. Ltfn her zaman gerein nnde
yer ald gibi balanma da, ayrlmadan nce gelmelidir.

Be ile On Ay Aras
Blm 4de rendiimiz gibi, yaamlarnn ilk ylnn
ikinci yarsndaki ocuklar oluum aamasmdadrlar.
Annem ve ben ayn kii deiliz i renmeye balarlar.
Bebeklerin emekleyerek ona doru gittikleri korkutucu,
byleyici bir dnya vardr ortada. Muazzam bamllk ge
reksinimleri olduu halde ocuklar, anneleriyle yek vcut
olmaktan kmaya balamaktadrlar.
Hl ocuun yapt iskeleler olmakla birlikte, veli
lerin bu aamada ocua salam snrlar gelitirmede yar
dmc olmak iin, onun ayrlma hamlelerini desteklemesi
gerekir. ocuunuzun, sizin dnzdaki kii ve nesnelerce
bylenmesine olanak tanyn. Evinizi, bebeinizin kefe
debilecei emniyetli bir yer haline getirin.
Ancak ocuklarnzdaki oluuma yardmc olmak, onla
rn i temelleri iin vazgeilmez olan derinden balanmay,
onlarn kklemelerini ve yerlemiliklerini ihmal etmek
anlamna gelmez. Bu hl bir bebein ilk grevidir. ocu
unuzun balanma ve duygusal gvenlik gereksinimlerini
dikkatle karlamak, ayn zamanda da onun darya, sizden
teye bakmasna olanak tanmalsnz.
Pek ok anne, ocuunun ona olan bu akndan, b
yk, geni dnyaya geiini zor bulur. Bu kadar derin bir
yaknln kayb byktr; zellikle hamilelik ve doumla

Snrlar ve ocuklarnz

197

geen sreden sonra. Ancak sorumluluk sahibi anne, kendi


yakn olma gereksinimlerini yaamndaki dier yetikinlerle
karlamaya alacaktr. Onun oluum unu yreklendirir
ken bebeini, gn geldiinde terk edip gitmeye hazrla
yacaktr.
Bu noktada bebeklerin ou hayr kelimesini henz
tam olarak anlayamaz ve ona uygun yant veremez. En iyi
yol, onlar tehlikeli yerlerden kaldrp alarak korumaktr.

On le On Sekiz Ay Aras
Bu deneyim srecinde bebeiniz konumaya bala
makla kalmaz, yrr de - nndeyse, sorumluluklar uzanr.
Dnya, bu ocuun istiridyesidir - iini ap, onunla oyna
mann yollarn bulmada epeyce zaman harcar, imdi o,
hayr kelimesini anlama ve ona yant verme duygusal ve
mantksal yeteneine sahiptir.
Bu aamada snrlar artan biimde nem kazanr; snr
lamalar hem sahiplenilir, hem de alglanr. Bu aamada
hayr kasnn gelimeye balamasn salamak ok nemli
dir. Hayr; ocuunuz iin yaamda sorumluluk almann iyi
sonular verip vermediini - ya da, birinin kendisini geri
ekmesine yol ap amadn anlama yoludur. Ana baba
olarak, bebeinizin hayrna sevinmeyi renmelisiniz.
Ayn zamanda ocuunuza, evrenin merkezinin kendisi
olmadn grmede yardmc olmak gibi hassas bir grev
de sizi beklemektedir. Yaamda snrlamalar bulunmakta
dr. Kaplara izimler yapmann, topluluk iindeyken lk
atmann sonular vardr. Ancak bunu yaparken, onun ge
litirmekte olduu heyecan duygusunu ve dnyaya duydu
u merak da sndrmemelisiniz.

198

Snrlar

On Sekiz le Otuz Alt Ay Aras


ocuk artk ayr, ancak balantl bir ruhun sorumlulu
unu alma gibi nemli bir grevi renmektedir. Deneme
ler yapmaktaki ocuk, yerini yaamn snrlamalar bulun
duunu; ancak ayr olmann, balanamayacamz anlam
na gelmediini fark eden daha makul bir ocua brakmak
tadr. Bu aamada hedef, u becerileri edinmektir:
1. Duygusal olarak bakalarna bal olurken, kendisi
olma ve ayr olabilme zgrlnn bilincini kay
betmeme.
2. Sevgi yitirme korkusu olmakszn, uygun koullarda
bakalarna hayr diyebilme.
3- Kendini duygusal olarak geri ekmeden, bakalarn
dan gelecek uygun hayrlar kabullenebilme.
On sekiz ile otuz alt ay arasndaki ocuun, otonomiyi
renmesi gerekir. Ana baba ynetiminden azade olmak
istemekte, ancak bu arzu onun ana babasna olan derin
bamllyla elimektedir. Akll ana baba, onun baml
ln kaybetmeksizin bir bireyselleme duygusu edinmesi
ne ve her eye gc yettii duygusunu kaybetmeyi kabul
lenmesine yardmc olacaktr.
Bu aamada bir ocua snrlar retmek iin, uygun
olan yerlerde onun hayrn kabul etmeli, ancak kendi ke
sin hayrnz da korumalsnz. Sizin iin tm arpmalar
kazanmaya almak kolaydr. Ancak, bunlar sayca pek
oktur. Byk resmi gzden karrsanz, sonunda sava
kaybedersiniz. Rastgele bir kasrgay denetlemeye alarak
enerjinizi boa harcamayn. arpmalarnz dikkatle sein
ve nemli olanlarn kazann.
Akll ana baba ocuklarn oyun zamanlarndan haz
duyar, ancak deneyimlerde bulunan ocua srekli ve
deimez olarak kesin snrlamalar uygular. Bu aamada

Snrlar ve ocuklarnz

199

ocuklar hem evin kurallarn, hem de bunlarn inenmesiyle ortaya kacak sonular renebilirler. Uygulanabilir
bir disiplin ilemi, aada sralanmtr:
1. B irin ci ih lal. ocua, arafn zerine resim izme
mesini syleyin. ocua bu gereksinimi bir baka yoldan
karlamada yardmc olun - araf yerine zerine resim
yapabilecei bir boyama kitab veya beyaz kat vermek
gibi.
(
2. k in c i ihlal. ocua yine hayr deyin ve sonucunu
belirtin. Ya bir dakika ara verecek, ya da boya kalemlerini
o gn boyunca bir daha elde edemeyecektir.
3- nc ihlal. Nedenlerini aklayarak sonular uy
gulayn; sonra ocua, fkelenerek ana babasndan ayr
kalmas iin birka dakika verin.
4.
R a h atlam a ve y en id en b a lan m a. Sizinle yeniden
balantya gemesine yardm ederek, ocuu kucanza
aln ve onu rahatlatn. Bu onun, sonularla sevgi kayb arasndaki fark grmesine yardmc olur. Ac veren sonular
asla bir balantnn kaybn iermemelidir.

le Be Ya Aras
Bu aamada ocuklar, cinsiyetin rol oynad bir geli
ime girer. Her ocuk kendini, hemcinsi olan ana babayla
zdeletirir. Kk olanlar babalar gibi, kk kzlar d.
anneleri gibi olmak ister. Yine ayn ebeveyne kar reka
beti duygular gelitirirler; bu ilem srasnda hemcinsler,
olan ebeveyni alt ederek, kar cins ebeveynle evlenmek
isterler. Yaamn ileri dnemlerindeki cinsel rollere hazrlanmaktadrlar.
Burada, ana babalarn snrlarla ilgili olarak yapacaklar
eyler nemlidir. Anneler nazike ancak kararllkla Kz
larnn kendilerini tanmasna ve rekabet etmesine izin

200

Snrlar

vermelidir. Ayn zamanda oullarnn sahipleniciliiyle baa


kabilmeli, onlara Annenle evlenmenin houna gideceini
biliyorum; ancak annen, babanla evli diyebilmelidirler.
Babalar da kzlar ve oullarna kar ayn grevleri yerine
getirmelidir. Bu, ocuklarn kar cins ebeveynlerini ayrt
etmeyi renmelerine ve uygun karakter zellikleri edin
melerine yardm eder.
ocuklarnda henz filizlenmeye balayan bu cinsellik
ten korkan ana babalar, genelde bu youn zleme eletirel
bakar. Kendi korkular, ocua saldrarak veya onu sula
yarak, onun cinselliini bastrmasna yol aabilir. Dier
kutupta, gereksinim iindeki ebeveyn bazen duygusal,
hatta bazen cinsel olarak kar cinsten ocuu batan ka
rabilir. Oluna, Baban beni anlamyor - tek anlayabilen,
sensin diyen bir anne, olunun cinsiyet rollerini anlamada
yllarca glk ekmesini garanti altna almaktadr. Olgun
ebeveynler cinsel rollerdeki eitlenmenin ortaya kmas
ile, ebeveynle ocuk arasndaki izgilerin sarih tutulmas
arasndaki snr korumaldr.

Alt le On Bir Ya Aras


Dncenin eyleme dnmedii dnem (latency) ola
rak tanmlanan, veya sanayi yllar olarak belirtilen dnem
de ocuk, yaklamakta olan bulu ama itilmeye hazrla
nr. Bu yllar, gerek ocukluun son yllardr. Okuldaki
almalar ve oyun araclyla grev dalmn ve akran
hemcinslere balanmay renme ynnden nemlidir.
alma ve arkadalar bakmndan olduka dolu geen
bir sre olan bu dnem, ebeveyne de kendine zg grevler
sunar. Burada ocuklarnza, grevlerin temel unsurlarm
oluturmalarnda yardmc olmalsnz: ev devleri, ev ii
yapmak ve projeler gerekletirmek. Planlamay ve bir ii biti
rene kadar onun zerinde alma disiplinini renmeleri

Snrlar ve ocuklarnz

201

gerekir. Snrlarla ilgili olarak; mutluluun ertelenmesi, he


defe ynelik olma ve zaman bteleme gibi almalar
renmeleri gerekmektedir.

On Bir le On Sekiz Ya Aras


Yetikinlikten nceki son adm olan bulu a; cinsel
olgunlama, herhangi bir ortamda kimliin tam olarak olumas, mesleki eilimler ve sevgi seenekleri gibi nemli
grevler ierir. Hem ocuk, hem de ebeveyn iin korkutu
cu, ancak heyecan verici bir dnem olabilir.
Bu noktaya kadar, ebeveynsizleme ileminin bala
m olmas gerekir. Evladnzla aranzda baz eyler dei
meye balar. ocuunuzu denetlemek yerine, onu etkiler
siniz. Onun hem zgrln, hem de sorumluluunu ar
trrsnz. Yasaklamalar, snrlamalar ve sonular, daha
fazla esneklikle yeniden tartrsnz.
Tm bu deiimler, NASA uzay aracnn geri saym
gibidir. Yetikin bir gencin dnyaya frlatlmasna hazrlanmakta olursunuz. Akll ebeveyn, gen ocuunun topluma
doru kanlmaz frlatln daima aklda tutar. Srekli sa
vamalar gereken soru artk, Onun gerektii gibi davran
masn nasl salayabilirim? yerine, Onun kendi bana
ayakta kalmasn nasl salayabilirim? dir.
Genlerin mmkn olduunca kendi ilikisel, programlayc deerlerini ve parasal snrlarn belirlemeleri gerekir.
Ve snrlarn atklarnda,, gerek hayattaki sonularla kar
lamalar gerekir. On yedi yanda olup, hl televizyon ve
telefon hususunda yasaklamalarla disipline sokulan bir
gen, bir yl sonra yksek okula gittiinde ciddi sorunlarla
karlaabilir. retim yeleri, dekanlar ve yurt amirleri bu
tarz yasaklamalar uygulamaz; gemez not, ihtar veya okul
dan uzaklatrma gibi yntemlere bavururlar.

202

Snrlat

Eer snrlar konusunda eitilmemi, on bir ile on do*


kuz ya aras bir ocuunuz varsa, ne yapacanz konu
sunda kendinizi bolukta hissedebilirsiniz. ocuklarnz her
ne noktadaysa, oradan balamanz gerekir. Eer onlarn
hayr deme ve hayr kabullenme becerisi yetersizse, ev
deki kurallar ve onlarn ihlal edilmesi durumunda'
karlalacak sonulan akla kavuturmak, genelde
gencin evi terk etmeden nceki birka ylnda ona yardmc
olabilir.
Ancak aadakilere benzer belirtiler, daha ciddi bir so
runa iaret ediyor olabilir:
.

Gencin aile bireylerinden soyutlanmas

Depresyonda olmas

Bakaldrc davran

Ailede srekli eliki

Yanl arkada tipleri


.

Okulda sorunlar

Yemek yemede dzensizlikler

Alkol kullanm

Uyuturucu kullanm

ntihan artran fikirler veya davranlar

Bu sorunlar gzlemleyen pek ok veli ya ok sayda,


ya da ok az snrla tepki gsterir. Fazla kat ebeveyn, ye
tikin ocuun evle olan balantsn neredeyse soutma
riskiyle kar karyadr. Fazla gevek ebeveyn, ocuun
sayg duyaca birisine ihtiya duyduu bir zamanda, onun
en iyi arkada olmak istemektedir. Bu noktada ebeveynle
rin, bu yataki ocuklarla ilgili durumlar bilen ve anlayan
bir danmana bavurmalar hususunu gzden geirmeleri

Snrlar ve ocuklarnz

203

gerekir. Profesyonel yardm gzard etmenin bedeli ok


yksektir.

Disiplin Trleri
ocuklarna snrlara sayg duymay nasl retecekleri
konusunda pek ok ana babann kafas karktr. Tokat
atma, teneffs verme, kstlamalar ve izinler konusunda
saysz kitap ve makale okurlar. Bu soru bu kitabn kap
sam dnda kalmakla birlikte baz dnceler, aray iin
deki ebeveynin toparlanmasna yardmc olabilir.
1. Sonular, ocu u n ken d i y a a m n n sorum luluunu
ve d en etim in i stlenm esini artrm a a n a c tar. ocuun
aresizlik duygusunu artran disiplin, yararl deildir. On
altsndaki bir kz snfa srklemek, iki yl sonra yksek
okulda onda kendisine gerekli olacak dahili gdlenmenin
olumasn salamaz. Oysa kendi yararna bir okul seme
sine yardm edecek bir dller ve sonular sisteminin, onun baarsndaki katks ok daha fazla olur.
2. Sonularn, y a a uygun olm as gerekir. Disiplininizin
anlam zerinde dnmeniz gerekir. rnein tokat atma,
bir gen kz veya delikanly kk drr ve fkelendi
rir; ancak doru olarak uygulandnda, drt yandaki bir
ocua, yap oluturmada yardmc olabilir.
3- Sonularn, ihlalin ciddiyetiyle ilintili olm as gerekir.
Tpk ceza sisteminde deiik sular iin deiik hapis ceza
lar bulunmas gibi, ufak ve ciddi ihlaller arasndaki fark
ayrt edebilmelisiniz. Aksi halde ciddi cezalar anlamn yiti
rir.
Bir grmecim bir zamanlar demiti ki, Hem ufak,
hem de byk sular iin dayak yedim. O nedenle, daha
byk eylere karmaya baladm. Bylesi ok daha ve
rimliymi gibi grnyordu. Bir kez lm cezasna arp
trldnzda, iyi davranmakla fazla ey kazanamazsnz!

204

Snrlar

4.
Snrlarn an a ci; ken d i k en d in e belirlen en son u la ra
b a k a r a k d a h ili b ir g d len m e duygusu edin dirm ektir. B a -'
anl ana baba olmak; ocuklarmzn isteyerek yataktan
kmas, okula gitmesi, sorumluluk tamas, kendilerini
bakalarnn yerine koyarak onlara hak vermesi ve bizler
iin deil, kendileri iin nemli olduundan dierleriyle
ilgilenmesi demektir. Gerek olgunluk, ancak sevgi ve s
nrlamalar bir ocuun karakterinin sahici paralar oldu
unda ortaya kar. Aksi halde, zamanla kendilerini tahrip
edecek uyumlu papaanlar yetitirmi oluruz.
Ana babalarn ciddi bir sorumluluu bulunmaktadr:
ocuklarnn iinde snrlara sahip olma ve bakalarnn s
nrlarna sayg duyma hususunda bir duygu edindirmek.
retilerimizin nemsenecei hususunda kesinlikle
hibir garanti bulunmamaktadr. Dinleme ve renme so
rumluluu ocuklarndr. Yaa ne kadar byklerse, o ka
dar fazla sorumluluk sahibidirler. Yine de snrlarla ilgili
olarak bizler kendimiz hakknda baz yeni eyler rendik
e, bunlarn sorumluluunu stlendike ve kendimiz de
bydke, bu becerilere yaamn her gnnde byk l
de gereksinimin duyulduu bykler dnyasnda, ocuk
larmzn da snrlar renme olasm artrm oluruz.

Snrlar ve alma

azar gn kilisede verilen derslerde, Adem ile Hav


vay ve D inceliyorduk. Dn, kt olan
her eyin balangc olduunu rendim. O gn eve gidip
anneme, Ben Adem ile Havvay sevmedim. Onlar olma
sayd, odam toplamak zorunda kalmazdm! dedim.

Sekiz yandayken almak elenceli deildi; nk


zevkli deildi, ktyd. Kt olduu iin, Ademin kaba
hatiydi. Bir ocuk iin basit bir ilahiyat teorisi olmasna
ramen, toylua yarar bir delaletti.
Bu blmde, snrlarn ile ilgili pek ok sorunun
zlmesine nasl yardmc olabileceinin yan sra, yaptnz
ite kendinizi nasl daha mutlu ve daha doyumlu hissedebi
leceinize gz atacaz.

ve Karakter Geliimi
Bazlar ie arpk bir adan bakar. Hepimizin bir u
ra, greve arld bir alan var. Nerede alsak, ne
yapsak, bunu yaam iin yaparz.
alma, ebediyen yapacamz iimize hazrlanrken,
karakterimizi gelitirmemiz gereken yerdir. imdi, bunu
aklda tutarak, iyerinde snrlar belirlemenin bizim ruhsal
ynden bymemizi nasl salayabileceine bakalm.

206

Snrlar

yerindeki Sorunlar
Snrlarn yokluu, iyerinde sorunlara yol aar. Kuru
lulara danmanlk yaparken pek ok ynetim tartmasn
da, snr eksikliinin temel bir sorun olduunu grdm.
Eer kiiler kendi ileri ile ilgili sorumluluklar stlenip ba
riz snrlamalar belirlese, benim danmanln yaptm
sorunlardan pek ou ortada olmazd.
Snrlar uygulamann, iyerinde sk grlen baz sorun
lar nasl zebildiine bakalm.

Sorun N o.l: Bir Bakasnn Sorumluluklarn Yklenmek


Suzie sanayi iin eitim kurslar planlayan kk bir
irkette bir ynetici asistan. Eitim seminerlerini planlamak
ve konumaclarn programlarn ynetmekten sorumlu.
arkada Jack, eitim olanaklarndan sorumlu. Malzemeleri
gerekli yere gtryor, ara-gereci kuruyor ve yemekleri
smarlyor. Suzie ve Jack, programlar birlikte gerekletiri
yor.
Birka ay boyunca iini gerekten seven Suzie, enerji
sini yitirmeye balamt. Sonunda arkada ve i arkada
Lynda, ona sorunun ne olduunu sordu. Suzie nceleri so
runa parmak basamad. Sonra fark etti: Sorun, Jack idi!
Jack Suzieye, hazr dardayken, benim iin unu al
ver, veya ltfen bu malzeme kutusunu atlyeye getir
demeye balamt. Jack, sorumluluklarn yava yava
Suzieye kaydrmaktayd.
'
Ja ck in iini yapmay brakmalsn, dedi Lynda
Suzieye. Sadece kendi iini yap; ona da aldr etme.
Ama ya iler ktye giderse? diye sordu Suzie.
Lynda omuz silkti. O zaman Jack i sularlar. Bu senin
sorumluluun deil.

Snrlar ve alma

207

Yardm etmediim iin Jack bana kzar, dedi Suzie.


Brak kzsn, dedi Lynda. Onun fkesi seni, kt a
lma alkanlklar kadar incitemez.
Bylece Suzie Jack e kar snrlamalar belirlemeye
balad. Ona dedi ki, Bu hafta malzemeleri senin yerine
tayacak zamanm yok. Ve Ja ck in ileri kendi bana biti
recek zaman olmadnda Suzie dedi ki, Bunu nceden
yapmadna zldm; zor durumda olduunu da anlyo
rum. Belki bir dahaki sefer daha iyi bir planlama yaparsn.
Bu benim iim deil.
Eitimcilerden bazlar ekipmanlarn kurulmam olma
sna kzd, katlmclar teneffste yiyecek bulamadklar iin
kzd. Ancak patron, sorunu inceleyerek sorumlu kiiyi
buldu - Jack - ve ona kendini toparlamasn ya da baka bir
i aramasn syledi. Sonunda Suzie iini yeniden sevmeye,
Jack de daha fazla sorumluluk tamaya balad. Bunlarn
tm, Suzie snrlar belirledii ve onlara sadk kald iin
oldu.
Eer bir bakasnn sorumluluklarn ykleniyor ve
bundan honutsuzluk duyuyorsanz, kendi duygularnzn
sorumluluunu stlenmeli ve mutsuzluunuzun sebebinin
birlikte altnz kiinin deil, kendi kabahatiniz olduu
nu fark etmelisiniz. Baka herhangi bir snr elikisinde
olduu gibi bunda da, nce kendiniz iin sorumluluk st
lenmeniz gerekmektedir. Ondan sonra birlikte altnz
kiiye kar sorumlulukla davranmalsnz. Ona gidip, du
rumunuzu aklayn. O sizden sorumluluunuzda olmayan
bir ey yapmanz istediinde hayr diyerek, her ne ise bu
nu yapmay kabul etmeyin. Eer hayr dediiniz iin size
kzarsa, snrlarnz konusunda kat olun' ve onun fkesine
hak verin. Siz de fkelenmeyin. fkeye kar fkeyle sa
vamak, onun oyununa kaplmak olur. Kendi duygusal, uzaklmz koruyarak, Bu sizi sinirlendiriyorsa, zgnm.

208
Ancak bu i benim sorumluluumda deil. Umarm hallo*
lur deyin.
Eer tartmay srdrrse, ona tartmann sizin iin *
bittiini syleyin; baka bir konuda konumaya hazr oldu
unda gelip sizi grebilir. Onun iini onun yerine neden
yapamayacanz izah etme tuzana dmeyin. Onun, eer yapabiliyorsanz, yapmanz gerektii eklindeki dn
cesine kayabilirsiniz; zaten o da bunun bir yolunu bulmaya
alacaktr. Sorumluluunuzda olmayan bir eyi neden
yapmadnz konusunda hi kimseye aklama yapmak
zorunda deilsiniz.
Sorumluluklarn yerine getirmeyen kiilerle alan ve
fazla sorumluluk stlenen pek ok kii, onlarn davranla
rnn cezasn ekmektedir. Srekli onlarn kusurlarn rt
mekle veya onlar kefaletle tahliye ettirmekle, ne ilerinden
ne de bu kiilerle ilikilerinden memnuniyet duyarlar. Snr
eksiklikleri hem onlara ac vermekte, hem de dier kiinin
bymesine engel olmaktadr. Eer siz bu tip insanlardan
biriyseniz, snrlar oluturmay renmeniz gerekmektedir.
Ancak bazen bir i arkadann gerekten yardma ihti
yac olabilir. Sorumluluk sahibi bir i arkadana yardm
etmek veya bir meslektaa ayrcalklar salamak ve bu ki
inin bu ayrcalklar dzelme yolunda kullanmas, elbette
dorudur. Bu; sevgidir ve iyi irketler sevgiyle alr.
Ayn hastanede alan psikologlar olarak bizler genel
likle, iimizde birbirimizin boluunu doldurur veya nbet
lerini devralrz. Ancak birimiz dierinden yararlanmaya
balarsa, bunu kesmemiz gerekir. O noktada dierinin ye
rine grev yapmak yardmc olmaz, ancak kt bir duru
mun ortaya kmasna yol aar.
yilik etmek ve feragat etmek, uygar yaantnn bir
blmdr. Msamaha etmek, deildir. Aradaki fark, ver
diklerinizin dier kiiyi daha iyiye mi, yoksa ktye mi

Snrlar ve alma

209

gtrdne bakarak anlamay renin. Bilge kii, verilen


kiiden sorumlu davran talep eder. Eer bir mevsim sonra
bunu grmezseniz, snrlamalar belirleyin.

Sorun No. 2: Fazla Mesaiyi Fazla Karmak


Mesleime yeni baladmda, haftada yirmi saat ala
rak bromu idare edecek bir hanm ie almtm. teki
ikinci gnnde ona bir yn i verdim. Aa yukar on
dakika sonra kapm vurarak, elinde katlarla geldi.
Senin iin ne yapabilirim, Laurie? diye sordum.
Bir sorununuz var, dedi.
yle mi? Nedir? diye sorarken, ne diyecei hakknda
en ufak bir fikrim yoktu.
Siz beni haftada yirmi saat almam zere ie aldnz,
imdi de bana yaklak krk saatlik i verdiniz. Hangi yir
minin yaplmasn istersiniz?
Haklyd. Sorunum vard. ykm pek iyi ayarlamamtm. Ya daha fazla yardm iin daha fazla deme
yapmam, projeleri kstlamam ya da baka birisini ie al
mam gerekecekti. Ancak haklyd: bu, benim sorunumdu,
onun deil. Sorumluluunu stlenerek, bunu benim hal
letmem gerekirdi. Laurie bana, o her zaman varolmu de
yii tekrarlamaktayd: Senin kt planlaman, benim iin
acil durum tekil etmez.
ou iveren bu kadar ansl deildir. alanlar onla
rn kt planlamalarnn sorumluluunu stlenir ve onlara
kar asla snrlamalar belirlemez. ok ge olmadan, iyi bir
alan yorgunluk ve tkenmilik yznden kaybetmeden,
asla snrlardan yoksun olduklarn grmeye zorlanmazlar.
Bu tarz patronlarn duru snrlamalara gereksinimi bulun
maktadr; ancak pek ok alan bunlar Laurienin yapt

210

Snrlar

gibi belirlemekten ekinir; zira ya ie ihtiyalar vardr veya


onaylanmamaktan korkarlar.
Eer ie ihtiyacnz olduu veya iten karlmaktan
korktuunuz iin bir sr fazladan i yapar durumdaysanz,
bir sorununuz var demektir. Eer istediinizden ok fazla
mesai yapyorsanz, iinizin esiri olmusunuzdur. akdi
yapm bir alan deil, bir klesinizdir. Ak ve sorumlu
akitler ilgili taraflarn tmne onlardan neler beklendiini
syler, bylece bu grevler ykmllk altnda olur. Her
grevin ak i ve nitelik tanm bulunmaldr.
Kulaa zor gelmekle birlikte, kendi sorumluluunuzu
stlenmeli ve durumunuzu deitirecek admlar atmalsnz.
te size, uygulamak isteyebileceiniz birka neri:
1. in izd e sn rlar belirleyin. Ne kadar fazla mesai
yapmak istediinize karar verin. Mevsimsel skklklar s
rasnda sizden bir miktar fazla mesai beklenebilir.
2. tan m n z y en id en g zd en geirin, eer varsa.
3. B ir ay iin d e ta m a m la m a n z g ereken ilerin b ir lis
tesini y ap n . Bu listenin bir kopyasn alarak, her bir madde
iin kendi nceliinizi belirleyin. Bu nsha zerinde sizin
i tarifinize uymayan grevleri belirtin.
4. F a z la i y k n z g r m ek zere a m irin iz le bir
gr m e ay arlay n . Gelecek ay tamamlamanz gerekecek
ilerin listesini birlikte gzden geirmeniz gerekir. Amiri
nizden, bu grevleri nem srasna dizmesini isteyin. Eer
amiriniz bu grevlerin hepsinin yerine getirilmesini ister ve
siz de vermeye hazr olduunuz zaman iinde bunlar tamamlayamayacanz dnrseniz, bu grevlerin yerine
getirilmesi iin amirinizin geici birini ie almas gerekebi
lir. Eer alannz dnda kalan eyler yaptnz dn
yorsanz, i tarifinizi de amirinizle birlikte gzden geirmek
isteyebilirsiniz.

Snrlar ve alma

211

Eer amirinizin sizden beklentileri hl makul deilse,


ikinci bir toplantya gelirken bir-iki i arkadanz berabe
rinizde getirmek veya sorununuzu personel blmnde
grevli uygun bir kiiyle tartmak isteyebilirsiniz. Eer o
zaman da sizin stesinden gelebilecekleriniz konusunda
hl makul olamazsa, irket iinde veya dnda baka i
frsatlar aramaya balayabilirsiniz.
Baka frsatlar yaratmak iin gece kurslarna gitmeniz
ve daha fazla eitim almanz gerekebilir. Yzlerce i ilann
kovalamanz ve ynla zgemi gndermeniz gerekebilir.
Kendi iinizi kurmak isteyebilirsiniz, imdiki iinizi brakp
bir yenisini bulma arasndaki zamanda yaamnz srdr
mek iin, bir yedek ake biriktirme sreci balatabilirsiniz.
Her ne yaparsanz, unutmayn ki fazla i yk sizin so
rumluluunuz ve sorununuzdur. Eer iiniz sizi ldrtyor
sa, bu hususta bir ey(ler) yapmanz gerekir. Sorunuzu
stlenin.
stismar edici bir durumun kurban olmay bir kenara
brakarak, baz snrlamalar belirlemeye balayn.

Sorun No. 3: Yanl Yerletirilen ncelikler


Bir bakasna kar snrlamalar belirlemekten bahsettik.
Ayn zamanda kendinize kar da snrlamalar belirlemeniz
gerekir. Ne kadar zaman ve enerjiniz olduunu bilerek,
iinizi buna uygun ynetmelisiniz. Neyi ne zaman yapaca
nz bilin ve bunun dndaki her eye hayr deyin. Snr
lamalarnz bilin ve Laurienin yapt gibi bunlar uygula
yn. Ekibinize veya amirinize, "Eer ben bugn Ay yapa
caksam, arambaya kadar B yi yapamam. Bylesi uygun
mu, yoksa benim hangisi zerinde alacam yeniden
dnmeli miyiz? deyin.
Verimli alanlar iki ey yapar: kusursuz i ortaya
koymaya gayret eder ve zamanlarn en nemli eylere

212

Snrlar

harcarlar. Pek ok kii kusursuz i yapar, ancak nemsiz


eylerin kendilerini yolun dna karmasna izin verirler;
nemsiz eyleri ok iyi yapabilirler! Kendilerini ok iyi bir
i yapyormu gibi hissederler; ancak amirleri hayati hedef
ler karlanmad iin fkelenir. Sonra da bu kadar gayret
gsterdikleri halde takdir edilmediklerini hissederek bun
dan honutsuzluk duyarlar. ok alm, ancak zamanla
rn neyin igal edecei hususunda snrlar belirlememi ve
gerekten nem tayan eylere dikkat etmemilerdir.
nemsiz olanlara hayr deyin; en iyisinden daha azn
ortaya koyma eilimine hayr deyin. Eer en nemli eyler
zerinde en byk gayreti gsteriyorsanz, hedeflerinize
ularsnz.
nemsize hayr demenin yannda, nemli olanlar ba
armak iin bir plan yapmanz ve grevlerinizin etrafna
parmaklklar yerletirmeniz gerekir. Snrlamalarnzn far
knda olun ve iin sizi denetlemesine izin vermediinizden
emin olun. Snrlamalara sahip olmak, sizi ncelikler belir
lemeye zorlayacaktr. Eer i iin haftada sadece belli bir
sre harcamaya karar verirseniz, bu sreyi daha akllca
kullanrsnz. Eer zamannzn snrlamas olmadn d
nrseniz, her eye evet diyebilirsiniz. En iyiye evet deyin;
hatta bazen iyiye hayr demek zorunda bile kalabilirsiniz.
Bir grevlinin ii epey seyahat gerektirmekteydi; o ne
denle karsyla ba baa vererek, ylda yz geceden fazla
yolculuk etmemeye karar verdi. Bir teklif aldnda, zaman
btesini gzden geirerek bu iin gecelerini geirmek is
tedii bir i olup olmadna bakar. Bu plan sayesinde se
yahatlerinde daha seici davranarak, yaamnn geri kalan
ksmna zaman ayrabilmektedir.
inin kendisini evden uzun sreler ayr brakmasna izin veren bir irket bakan kendine, broda haftada sade
ce krk saat geirme sz verdi. nceleri gerekten mca
dele etti; nk zamann ve verdii szleri bu denli

Snrlar ve alma

213

btelemeye alkn deildi. Ancak yava yava, sadece o


kadar zaman olduunu fark ederek, onu daha akllca
kullanmaya balad. stelik, daha akllca almaya zor
land iin daha ok ey baard.
, ona ayrdnz zaman dolduracak ekilde byme
ye balar. Eer bir toplantnn gndemi zaman snrlamala
ryla belirlenmemise, tartma sonsuz olabilir. Belirli eyler
iin sreler tahsis ederek, bunlara sadk kaln. Daha akllca
alacak ve iinizi daha ok seveceksiniz.

Sorun No. 4: Zorlu Meslektalar


Personel danmanlar iteki stresden etkilenen eleman
lar genelde bir hastane programna gnderir. Bu tarz du
rumlar aa ktnda da genellikle iteki stres in aslnda
gerilimdeki kiiyi ldrtan birinin brodaki varl olduu
anlalr. Bu ahsn ac eken kiinin duygusal yaam ze
rinde gl etkisi bulunmakta ve birey bunu nasl ele ala
can bilememektedir.
Bu durumda, G Kuraln hatrlamanz gerekir: G
cnz, sadece ken dinizi deitirmeye yeter. Bir bakasn
deitiremezsiniz. Kendinizi sorun olarak grmeniz gerekir;
bir bakasn deil. Halledilmesi gereken sorun olarak bir
bakasn grmek, o kiiye siz ve salnz konusunda g
sunmak olur. Siz bir bakasn deitiremeyeceiniz iin,
denetimsiz olursunuz. Esas sorun; sorun yaratan kiiyle
nasl iliki kurduunuzdur. Ac eken szsiniz ve bunu ta
mir etme gc yalnzca szdedir.
Pek ok kii bir bakas zerinde denetim sahibi ol
madklar ve o kiiye kar kendi tepkilerini deitirmeleri
gerektii zerinde odaklanmalar gerektii dncesinde
byk rahatlama bulmutur. O kiinin kendilerini etkile
mesine izin vermeyi reddetmeleri gerekir. Bu; yaam de
itirebilecek, kiinin gerek zn denetlemesini balata
cak bir fikirdir.

214

Snrlar

Sorun No. 5: Hayati Tutumlar


Stres ounlukla ar eletirel bir amirle veya i arka
dayla birlikte alma yznden ortaya kar. nsanlar ya
bu eletirel kiiye kar galip gelmeye taklr, ki bu nere
deyse hibir zaman gereklemez; ya da onun kendilerini
kkrtp fkelendirmesine izin verir. Baz kiiler eletiriyi
iselletirir, zerlerine alrlar. Bu tepkilerin tm eletirel
kiiden uzak duramamann ve bireyin kendi snrlarn ko
ruyamamasnn gstergeleridir.
Belki de ar eletirel kiiyle u tarz bir yzlemeye
gitmek isteyebilirsiniz. nce ona tutumu karsnda ne his
settiinizi ve nasl etkilendiinizi anlatn. Akl varsa sizi
dinler. Dinlemezse ve tutumu bakalarna da ykc gelmek
teyse, sizlerden iki veya daha fazla kii onunla grebilir.
Deimeyi kabul etmeyecek olursa, tutumunu denetim al
tna almadka onunla konumayacanz syleyebilirsiniz.
Veya irketin ikayet politikasn izleyebilirsiniz. Aklda
tutulmas gereken nemli husus; onu denetleyemeyecei
niz, ancak ondan fiziksel veya duygusal olarak uzak dura
rak, maruz kalnz kstlayabileceinizdir. Bu, zn de
netlemedir.
Bu tarz bir kiinin onayn almaya almaktan uzak du
run. Asla ie yaramaz; ve sadece denetlenmekte olduunu
zu hissedersiniz. Ve kavgadan, tartmalardan uzak durun.
Asla kazanamazsnz. zdeyii hatrlayn, Alay edeni d
zelten hakareti davet eder; gnahkar azarlayan istismar
edilir. Alay edeni azarlama; senden nefret eder, bilge bir
adam azarla; seni sever. Bunun onlar deitireceini d
nerek sizi ilerine ekmelerine izin verirseniz, onlardan
belanz istiyorsunuz demektir. Ayr durun. Snrlarnz ko
ruyun. Onlarn oyununun iine ekilmeyin.

Snrlar ve alma

215

Sorun No. 6: Otorite ile elikiler


Eer amirinizle geinmede sorunlarla karlayorsanz,
aktarma (transferans) duygular yayor olabilirsiniz. Aktar
ma, gerekte gemite kalm, bitmemi baz ilere ait olan
duygular imdiki zamana ve kiilere aktarma, onlara yk
lemedir.
Aktarma, otoriteyi temsil ettikleri iin amirlere kar
ska duyulur. Amir-alan ilikisi, sahip olabileceiniz otorite elikilerini ateleyebilir. Mevcut ilikiye uygun d
meyen gl tepkilere sahip olmaya balayabilirsiniz.
Amirinizin, bir eyin farkl yaplmasn istediini size
sylediini farz edin. Hemen kendinizi terk edilmi his
sedersiniz. A sla b ir eyi doru y aptm d n m ez. B en
o n a gsteririm , diye dnrsnz. Amiriniz bu sz ge
erken sylemi olabilir, ancak bunun ateledii duygular
ok gldr. Gerekte bu etkileim, ebeveyn veya ret
menler gibi, gemiteki otorite ilikilerinde zmlenmemi
aclara temas ediyor olabilir.
Bir transfer edilme ilikisi baladnda, ana babanza
uyguladnz eski kalplarn tmn ortaya dkmeye ba
layabilirsiniz. Ancak bu asla ie yaramaz. alan bir ocuk
olursunuz.
Snrlara sahip olmak, tranferans (aktarma) duygular
nzda sorumluluk stlenmektir. Birisine kar gl tepkiler
duyduunuzu anlarsanz, biraz zaman ayrarak ieri bakp,
bu duygularn aina olup olmadna bir gz atn. Bunlar
size gemiteki birini hatrlatyor mu? Anne veya babanz
size byle davranm myd? Onun kiilii, karnzdakine
benziyor mu?
Bu duygular halletme sorumluluu szindir. Kendi
duygularnzla yzleene kadar, dierlerinin kim olduunu
gremezsiniz bile. Onlara kendi saptrmalarnz, kendi

216

Snrlar

tamamlanmam meseleleriniz arasndan bakmaktasnz.


Bakalarn transfer edilme olmakszn aklkla grd
nzde, onlar nasl ele alacanz da bileceksiniz.
Bir baka rnek, bir meslektala rekabet etmeye
ynelik gl duygular olabilir. Bu, kardeler arasnda g
rlen ve hl sren bir rekabet gibi, gemiten gelen baz
rekabeti ilikileri temsil edebilir. Gl duygular hissetti
inizde, onlar daima kendi sorumluluunuz olarak grn.
Bu sizi, tamamlanmam herhangi bir konuya ve tedaviye
gtrr, bununla birlikte sizi i arkadalarnza ve amirleri
nize kar mantkszca davranmaktan alkoyar. Gemii
gemite brakn ve onun imdiki ilikilerinize karmasna
mahal vermeyin.

Sorun No. 7: ten ok Fazla ey Beklemek


yerine gelerek irketin bir aile olmasn istemeyen
lerin says gn getike artmakta. Aile, kilise ve evrenin,
eskisi gibi destek yaplar olmad bir toplumda insanlar,
bir zamanlar ailelerinin salad duygusal destek iin artk
meslektalarna dnmektedir. zel yaamla i yaam ara
sndaki bu snr yokluu, her trden zorluklarla doludur.
deal bir iyeri destekleyici, gvenli ve besleyici olma
ldr. Ancak bu atmosfer, alan ncelikle ile ilgili yn
lerde desteklemelidir - onun yeni eyler renmesine, daha
iyi olmasna ve bir i yapmasna yardmc olmada. Sorun,
birisi bir ii, ana babasnn ona salamad eyleri elde et
mek istemesiyle ortaya kar: temel ilgi, iliki, zne sayg
ve onaylanma. byle kurulmamtr; tipik bir ite de bu
kimseden beklenmez. Bu durumun doasndaki eliki u
dur: , yetikin ilevler bekler; kii, ocuka gereksinimle
rinin karlanmasn. Bu farkl beklentiler, kanlmaz olarak
arpacaktr.

Snrlar ve alma

217

are,
karlanmam
ocukluk
gereksinimlerinin
'.ahiplenilmesi ve onlarn halledilmesidir. Sorunsa, bunun,
iyerinde yaplamayacadr. yaamnda baz beklentiler
vardr. Size bir ey vermeden isterler; zira almanz kar
lnda size demede bulunacaklardr. Gereksinim duydu
unuz duygusal destein tmn salamak zorunda deil
dirler.
Destek ve duygusal onarm gereksinimlerinizi iyeri
dnda karlamanz gerekir. Yetikin beklentileri olan ye
tikin bir dnyada, sizin duygusal yaralanmlklardan ve
karlanmam gereksinimlerden kurtulmada yardmc ola
cak ve sizi iinizde iyi alacak ekilde glendirecek des
tekleyici ve iyiletirici alara katln. liki gereksinimlerinizi
i dnda karlayn; bylelikle irketin sizden istedikleriyle
kendi gereksinimlerinizi kartrmadan en iyi ekilde al
abileceksiniz. Snrlarnz salam tutun; o incinmi ynle
rinizi hem iyiletirici olmayan, hem de istemeden yaralayc
olabilecek iyerine kar koruyun.

Sorun No. 8: le lgili Stresi Eve Tamak


Doru snrlar kiisel konular iin korumamz ve onlar
iin dnda tutmamz kadar, ite de baz snrlar korumal
ve onlar evin dnda tutmalyz. Bunun genelde iki bile
eni bulunmaktadr.
Birincisi, duygusaldr. teki elikilerin ele alnmas ve
zmlenmesi, bylelikle onlarn yaamnzn geri kalan
blmn etkilemesinin nlenmesi gerekir. Eer yadsna
cak olursa bunlar, yaamn baka alanlarna da bulaan b
yk depresyonlara ve baka hastalklara yol aabilir.
konularn anladnzdan ve onlarla dorudan yzle
erek, iinizin duygusal ynden yaamnz denetlem edi
inden emin olmalsnz. arkadalarnzdan birisinin
neden sizin iin bir taknt yarattn veya nasl olup da

218

Snrlar (l

amirinizin yaamnzn geri kalan ksmn denetlediini an


layn. teki baar veya baarszlklarn sizi neden zebil
diim veya keyiflendirebildiini anlayn. Bu nemli karak
ter hususlarnn zerinde allmas gerekir. Aksi halde, i
sizi sahiplenir.
kinci bileen; zaman, enerji ve dier kaynaklar gibi,
sonlu eylerdir. Gerekte asla tamamlanamayan grevlerin,
kiisel yaama bulamaya devam etmediinden ve size ilikilerinize ve nemi olan dier eylere malolmadndan
emin olun. Genelde olduundan daha uzun zaman alacak
belirli projelere snrlamalar koyun ve fazla mesainin, kalp
lamasna izin vermediinizden emin olun. Tandmz ir
ketlerden birisi, aileye o denli yksek deer vermektedir
ki, fazla mesai yapanlarn cretlerini krpar! Onlarn, ileri
ne snrlamalar koymalarn ve evde aileleriyle olmalarn
ister. Siz de kendi snrlamalarnz kefederek, onlara uy
gun yaayn. Bunlar, yararl snrlardr.

Sorun No. 9: inizi Sevmemek


Snrlar, kiiliimizin geldii yerdir. Snrlar neyin ben
olduunu ve neyin olmadn tanmlar. imiz kiiliimizin
bir blmdr; zira belli yeteneklerimizi ve bunlarn top
luma uygulanmasn ierir.
Ancak pek ok kii, asla gerek bir i kimlii bulamaz.
Kendileri olan hi bulamadan, bir iten dierine tkez
lenirler. Genelde bu, bir snr sorunudur. Kendi doa ver
gisi ^yetenekli ynlerini, istek, arzu ve hayallerini
sahiplenememi; zira dierlerinin kendileri hakkndaki ta
nm ve beklentilerine snrlar izememilerdir.
inde yetitikleri aileden ayrlmam kiilerde bu gr
lr. Kilisesinin kdemliler kurulundaki bir papaz, byk
glk iindeydi. Sonunda, bir idari toplantnn ortasnda
dedi ki, ben zaten bir papaz olmay hi istememitim. Bu

Snrlar ve alma

219

annemin isteiydi; benim deil. Annesine kar kendi kari


yer izgisini belirleyebilecek kadar salam snrlar yoktu.
Sonuta, onun istekleriyle zdelemi ve mutsuz olmutu.
Kalbi balangtan beri orada olmamt.

Hayatnzn ini Bulmak


Hayatnzn iini bulmak, riskler ierir. nce kendinizi
bal bulunduunuz kiilerden ayrarak ve arzularnz takip
ederek, kimliinizi salam ekilde oluturmalsnz. Ne his
settiinizi, nasl dndnz ve ne istediinizi sahiplen
melisiniz. Yetenek ve snrlamalarnz deerlendirmelisiniz.
Ve sonra da yaamn size gsterdii yola adm atmalsnz.
Yeteneklerinizi gelitirirken iinize, sizinle doa arasn
daki bir ortaklk gzyle bakn, doa size zellikler ver
mitir ve sizden bunlar gelitirmenizi ister. Yolunuzu ya
ama adadnzda, i kimliinizi bulacaksnz.

Snrlar ve Kendiniz

arah, uzun uzun i geirdi. Terapide bir sredir temel


snr konulan zerinde almaktayd. Anne ve baba
s, kocas ve ocuklaryla arasndaki sorumluluk elikileri
nin hallinde gelimeler gryordu. Ancak bugn ortaya
yeni bir konu getirmiti.

Size bu ilikiden daha nce sz etmedim, oysa sanrm


etmem gerekirdi. Bu kadnla muazzam snr elikilerim
var. Hem ok yiyor, hem de saldrgan bir lisan var. G
venilmez biri- beni daima yzst brakr. Benim param
da harcad, yllardr geri demedi de.
Neden ondan daha nce bahsetmedin? diye sordum.
nk o kadn benim, diye yantlad Sarah.
Sarah, pek oumuzun sahip olduu bir elikiyi yan
stmaktayd. Snrlarn gerekli olduunu reniriz. Bakala
rna kar snrlamalar belirlemeye balarz. ok fazla so
rumluluk stlenmekten, ancak yeterli olacak kadarna ge
eriz. Ancak, kendimize kar snrlamalar belirlemeye nasl
balarz? izer Walt Kellynin sevilen bataklkta yaayan tipi
Porsuk (Pogo Possum) der ki, Dmanla kar karya
geldik; o, biziz.
Bu blmde, bakalarnn maniple edici denetimi ye
rine, kendi bedenlerimizi denetleme sorumluluumuza ba
kacaz. Bakalaryla olan harici snr elikilerini incelemek
yerine, kendi b t n lem i (en teg re) s n r eli k iler im iz e

Snrlar ve Kendiniz

221

bakacaz. Bu biraz hassas olabilir. Kydeki kilisenin Pazar


duasndan karken homurdanan birinin papaza, Sen vaaz
l)i kenara koymuun, stne vazife olmayan eylere bur
nunu sokuyosun! dedii gibi.
Bu savunmac duru yerine bizler kendimize alakg
nllce baksak, ok daha iyi ederiz. Bakalarndan fikir
alsak. Gvendiimiz kiilere kulak versek. Ve hata ettim
diye itiraf etsek.

Denetlenemeyen Ruhumuz
Yeme
Teresann gizli utancnn, sr olarak saklanmas giderek
gleiyordu. 1.62 olan boyu biraz fazla kiloyu saklayabi
lirdi ancak geen son bir ka ayda yetmi kiloya yava ya
va yaklam, hatta gemiti. Bundan nefret ediyordu.
Gezme hayat, dayankll ve kendisine kar tutumu;
bunlarn hepsi etkilenmekteydi.
Denetimden kmt. Baarl ancak stres dolu avukat
lk grevi srasnda etrafndaki her ey yklrken, gidebile
cei tek yer kurabiyeler ve ekerler olmutu. On iki saat
alma, epeyce soyutlanma demekti ve oluan boluu da
yal besinler kadar hibir ey dolduramyordu. Tevekkeli
deil, b u n la ra rah atlatc besin ler deniyor, diye dnrd
Teresa.
Ar yemenin ac verici olmasnn nedeni, bakalarnn
bunu gzle grebilmesidir. Ar kilolu olan kii, durumun
dan tr kendisinden byk lde nefret eder ve utan
duyar. Ve, denetimsiz davranlar yznden ac eken di
erleri gibi, ar kilolu kii de kendi davran yznden
byk utan duyar ki, bu da onu ilikiden geri ekilerek,
yeniden yiyeceklere gtrr.

222

Snrlar

Hem kronik olarak ve hem de lgnlk nbetleri ne


deniyle ar yiyenler, dahili bir kiisel snr sorunuyla
yzyzedir. Ar yiyenler iin yemek, sahte bir snr ilevi
grr. Yemei, kilo alarak ve daha az ekici hale gelerek,
yaknlamaktan uzak durmada kullanabilirler. Veya sahte
bir yaknlk elde etmek iin ona saidrabilirler. Yemee
saldranlar iin ondan gelecek rahatlama, snrlarn gerekli
olduu gerek ilikilerden alnacak olana nazaran daha az
korkutucudur.

Para
Arabalarn arkasna yaptrlan, imdilerde mehur ol
mu bir deyi, yledir: Sahip olduum paradan daha faz
lasn harcam olamam - hl bo eklerim var! Aadaki
ler de dahil olmak zere, insanlarn para ile ilgili pek ok
deiik alanda muazzam sorunlar bulunmaktadr:
.

harcama drts

dikkatsiz bteleme

kiinin olanaklar tesinde yaamas

kredi sorunlar

arkadalardan srekli bor alma

etkin olmayan tasarruf planlar

tm faturalar demek iin daha fazla almak

bakalarna izin vermek

Tanr parann, bizler ve bakalar iin bir niyaz olmasn


tasarlamtr: Verirsen, bakalar da sana verir. Gerekte
bilge kiiler sorunun para olmadn, her ktln k
knn paraya olan sevgide olduunu syler.
Pek oumuz muhakkak ki mali durumumuzun deneti
mimizde olmas gerektiinde hemfikirdir. Para biriktirmek,

Snrlar ve Kendiniz

223

masraflar dk tutmak ve ucuzunu bulmak iin dolamak;


bunlann tm yararldr. Parasal sorunlar sadece daha fazla
parasal gelir olarak grmek ekici olsa da, sorun genellikle
yaam pahall deildir - sorun, pahal yaamadr.
Gelirimizi aan maddi gider, kiisel snra ilikin bir so
rundur. Harcamamz gerekenden fazlasn harcamaya hayr
demede glk ektiimizde, bir bakasnn ua olma
riski ile kar karya kalrz: Zenginler fakirleri ynetir,
bor alan da verenin uadr.

Zaman
Pek ok kii, zamanlarnn denetimde olmadn his
seder. Onlar, srekli ileri yetitirmeye alan, on birinci
saat kiileridir. Ne kadar gayret etseler, gnn -her bir g
nn- ellerinden katn fark ederler. Grevlerini tamam
lamalarna yetecek saatler bulunmaz bir trl. Erken keli
mesi, onlarn kiisel deneyimlerinin bir paras deilmi
gibidir. Bu mcadelecilerin urat baz zaman engelleri
unlardr:
.

i toplantlar

yemek randevular

proje bitim tarihleri

kilise ve okul etkinlikleri

tebriklerin gnderilmesi

Bu kiiler toplantlara on be dakika gecikerek gelir,


trafikten, ar i yklerinden veya ocuklaryla ilgili acil bir
durumdan bahsederek nefes nefese zr dilerler.
Zamanlar denetimlerinde olmayan kiiler, istemeseler
de bakalarnn zor durumda kalmasna neden olurlar. So
run genelde, aadaki nedenlerin bir veya birden fazlasyla
ortaya kar:

224

Snrlar*

1. H er eye g c yetne. Bu kiilerin, verilen bir srede


baarabilecekleri eyler hakknda gereki olmayan, bir
bakma muazzam beklentileri vardr. En ok kullandklar
cmle, Sorun deil - ben yaparm dr.
2. B a k a la rn n duygular iin ar soru m lu lu k st
lenm e. Bir davetten fazla erken ayrlmalarnn, ev sahibini
terk edilmilik duygusuna iteceini sanrlar.
3. G ereki en d ie eksiklii. ylesine imdiki zamanda
yaarlar ki; trafik, arabay park etme veya davete uygun
giyinme gibi hususlar iin nceden plan yapmay ihmal
ederler.
4. U savurm a (R asy on alizasy on ). Ge kaldklar iin
bakalarnn karlat sknt ve zorluklar en aza indirirler.
Onlar benim arkadam; onlar halden anlar diye dnrler.
Zaman konusunda kiisel snrlarn gelitirmemi kii
sonunda sadece bakalarn deil, kendisini de fkelendirir.
Gerekleen bir arzunun, ruhu okadn hissedemeden,
gn sona erer. Onun yerine gereklememi arzular, yarpimi projelerle ba baadr ve ertesi gn balarken yine
programn gerisinde olacan fark eder.

Grevi Tamamlama
Zaman konusundaki snr sorununun en yakn akrabas
olan grev tamamlama; gzel bitirmeyle ilgilidir. ou
muzun yaamda sevgi ve alma alanlarnda hedefleri
vardr. Bir veteriner veya avukat olmak isteyebiliriz. Kendi
iimize veya bir iftlik evine sahip olmak isteyebiliriz. Bir
alma grubu veya egzersiz rejimi balatmak isteyebiliriz.
Balarken harika olsalar da pek ok kii kendisinin iyi
bir bitirici olmadn fark eder. Yaratc fikirler u veya bu
sebeple sonusuz kalr. Sradan bir iletme program, baa
rszla gmlp gider. Tezgahta baar dokunurken, bir
den kaplp karlr.

Snrlar ve Kendiniz

225

Baarsz tamamlayclarn sorunlar, aadaki sebep


lerden birinde yatmaktadr:
1. Yapya diren m e. Baarsz tamamlayc, bir plann
paras olan disipline boyun emenin, bastrlmak olduu
nu dnr.
2. B a a r korkusu. Baarsz tamamlayc, baarnn di
erlerinin onu kskanmasna ve eletirmesine yol amasn
dan ar endie duyar. Arkadalarn kaybetmektense,
kendi ayaklarna ate etmeyi tercih eder.
3. Takipsizlik. Baarsz tamamlayc, bir projenin mani
velas evirilirken sknt veren vida ve somunlar dan tik
sinti duyar. Bu kiiye gre fikrin domasna yardm etmek,
onu uygulayacaklara teslim etmekten ok daha heyecan
vericidir.
4. D ikkat dalabilirlii. Baarsz tamamlayc, bitene
dek bir proje zerinde' dikkat toplayamaz. Genelde kon
santre olabilme yeteneklerini hi gelitirmemi bir kiidir.
5. M em nuniyeti erteleyem em e. Baarsz tamamlayc,
iyi yaplm bir iin verecei tatmin duygusuna erime u
runa, bir projenin skntlarna katlanamaz. Dorudan zevkli
olan blme gemek ister. Dengeli besinlerden oluan bir
yemekten nce tatl yemek isteyen ocuklara benzer.
6. D ier b a sk la ra b a y r diyem em e. Baarsz tamamla
yc, dier kii ve projelere hayr diyemez. Hibir ii tam
olarak bitirmeye vakti yoktur.
Grev tamamlama sorunlar olanlar genelde kendileri
ni, en sevdikleri oyuncaklar ile kuatlm iki yandaki o
cuklar gibi hisseder. Biraz eki sallar, sonra oyuncak bir
araba srer, bir kuklayla konuur, daha sonra da ellerine
bir kitap alrlar. Bunlarn tm iki dakika veya daha ksa
bir srede cereyan eder. Grev tamamlama sorunlar olan
kiilerin doalarndaki sorunlar grmek kolaydr. lerindeki

Snrlar

226

hayr, onlarn i bitirme zerinde younlamalarn salaya


cak kadar gelimemitir.

Dil
Ynetmekte olduum bir terapi grubunda bir adam, bir
sre konutu. Konu dna karak, konuyu deitirerek
ilgisiz detaylar zerinde ar zaman harcyordu. Bir trl
sadede gelemiyordu. Dier katlmclarn dikkati dalyor;
uyukluyor veya sklyorlard. Adamn meramn anlatmada
ektii zorluktan tam bahsedeceim srada gruptaki bir
kadn sesini ykselterek, Bili, ak konu, tamam m? dedi.
Ak konumak, kelimelerine aklk veya snr koy
mak, pek oklar iin bir mcadele olabilir. Lisan nasl
kullandmz, ilikilerimizin niteliini derinden etkileyebi
lir. Dil hem bir ltuf, hem de bir lanet olabilir. Karmzdakini anlamada, tanmlamada, cesaretlendirmede, rahat
latmada ve tevik etmede kullanldnda dil, bir ltuf olabilir. Eer oiu:
.

Yaknlamadan korunmak iin durmakszn konuma

Bakalarn denetlemek iin konumalarda baskn


olma

Ddikodu

Dolayl dmanlk ifade edici alayc szler sarfetme


.

Dorudan dmanlk ifade edici tehditlerde bulunma

Gerek vg yerine dalkavukluk etme

Batan karma

amacyla kullanrsak dil, bir lanet halini alr.


Kendilerine kar szel snrlar oluturmada glk e
ken pek ok kii, sorunlarnn gerekten farknda deildir.

Snrlar ve Kendiniz

227

Genellikle bir arkadalar onlara, Sen benim virglm,


noktaym gibi alglyorsun dediinde, gerekten arrlar.
Bakalarnn onu tanmasndan aresizce korkan bir
kadn tanrdm. Sorular sorar, abuk abuk konuurdu ki,
kimse konumay ona eviremesin. Ancak bir sorunu vard:
konumay srdrmek iin nefes almas gerekiyordu ve bu
zaman zarfnda birisi bir ey syleyecek frsat buluyordu.
Ancak kadn, dahiyane bir ekilde bu sorunun da stesin
den geldi; cmlenin sonu yerine, ortasnda nefes almaya
balad. Bylelikle insanlar szn nadiren kesebilecek ka
dar denge d kalyordu. Bu etkin bir strateji oimakla bir
likte, bir sorun tamaktayd: konuaca yeni insanlar bul
may srdrmesi gerekiyordu. Onunla birka raunddan
sonra, insanlar kayboluyordu.
Bilge kiiler, kelimelerimize kar dikkatli davranma
mz syler: kelimeler oksa gnah yok deildir; ancak
dilini tutan kii bilgedir. Bilgili olan adam, kelimeleri l
l kullanr.
Dudamzdan dklerleri tutamadmzda veya snr
lar belirleyemediimizde, kelimelerimiz egemen olur - biz
deil. Ancak bizler hl o kelimelerin sorumluluunu ta
rz. Kelimelerimiz bizim dmzdaki bir yerden gelmez; bir
vantroloun kuklasymz gibi. Onlar, yreimizin rndr.
Ben bunu kasdetmemitim dememiz, muhtemelen Senin
hakknda yle dndm bilmeni istememitim ek
linde anlalr. Kelimelerimizin sorumluluunu almamz ge
rekir. Ancak sana sylyorum; hkm gnnde her insan,
dikkatsizce sarfettii her bir kelimenin hesabn verecektir.

Cinsellik
nsanlar ruhsal ve duygusal elikiler hakknda bir
psikolojik danman gibi drst olacak emin bir yer bul
duka, zellikle erkekler iin cinsel sorunlar temel bir husus

228

Snrlar

olarak ortaya kmtr. Bu tarz sorunlar; kendini tatmin


drts, heteroseksel veya homoseksel iliki drtleri,
pornografi, fahielik, tehircilik, rntgencilik, mstehcen
telefon konumalar, iffetsiz zgrlkler (indecent liberties),
ocuklara tecavz, ensest ve rza gemeyi kapsar.
Denetim d bir cinsel davrana yakalanan birey, ge
nelde kendisini son derece soyutlanm ve utan iinde
hisseder. Bu, ruhun incinmi ynn karanlkta brakr yaam ile ve bakalaryla ilikinin ndan yoksun; ne
yardm, ne de zm bulunmakszn. Cinsellii gerek d
olan ve fantazilerle hareket eden, kendi bana buyruk bir
yaama balar. Adamn biri bunu, kendim dndaki de
neyimim eklinde ifade etmiti. Onun iin bu, sanki ger
ek kiiliinin, odann dier kesinden kendi cinsel dav
ranlarn seyretmesi gibiydi. Bakalarysa kendilerini o
denli cansz ve kopuk hissedebilirler ki cinsellik onlar iin,
yaadklarn hissetmenin yegane yoludur.
Burada sorun, pek ok dahili snr sorunda da olduu
gibi cinsel snrszln zalimlemesi, talepkar ve tatmin edi
lemez bir hal almasdr. Ka kere orgazma ulalrsa ulal
sn, arzu sadece daha da derinleir ve bireyin ehvete hayr
diyememesi, onu znt ve umutsuzlua daha ok iter.

Ar Alkol ve Uyuturucu Kullanm


Dahili snr sorunlar hakknda belki de en sarih rnek
ler olan alkol ve uyuturucu bamll, mptelelalarn ya
amlarnda byk tahribata yol aar. Boanma, iini kay
betme, mali zarar grme, tbbi sorunlar ve lm, bu alan
larda snr belirleyememenin meyveleridir.
En trajik olan, giderek daha kk ocuklarn uyutu
rucu kullanmasdr. Uyuturucu alkanl, karakterleriyle
snrlar arasnda bir miktar benzerlik bulunan yetikinler

Snrlar ve Kendiniz

229

iin zordur; snrlar nazik ve henz olumaktaki ocuk iin


sonular genelde yaam boyu srer ve dknletirici olur.

Benim Hayrm Neden e Yaramyor?


Ben hayrm atp kurtuluyorum, dedi Burt. Dier
kiilerle snrlar belirlemede ie yaryor, ancak kendi grev
lerimi zamannda tamamlamaya her kalktmda, bozulup
kalyor. Ben bunu nerede deitirebilirim?
Sahi, nerede? Yukardaki denetim d kalan hususlar
okuduunuzda, kendinizi yenik dm ve fkelenmi his
sedebilirsiniz. Bu sorunlu alanlardan bir veya birkan
muhtemelen tamm olabilirsiniz ve muhtemelen, bu isel
alanlarda olgunlam snrlara sahip olmamann getirdii
cesaret krclna yabanc olmayabilirsiniz. Sorun nedir?
Hayrmz, kendi zerimizde neden ie yaramaz?
Bunun en az nedeni bulunmaktadr.
1. En belal d m an m z, ken ditn iziz. D bir sorunla
uramak, i bir sorunla uramaktan daha kolaydr. Dik
katimizi dier insanlara kar snrlar belirlemekten, ken
dimize kar snrlar belirlemeye kaydrdmzda, sorumlu
luk hususunda temel bir kaydrma yaparz. Daha nce,
dier taraftan deil, sadece dier tarafa kar sorumlu idik.
imdi iin iine ok daha fazla girmi oluruz - dier taraf,
biz oluruz. Kendimizden sorumlu oluruz.
Eletirel, her eye kusur bulan biriyle birlikteyken, onun srekli eletirilerine maruz kalmaya snrlamalar geti
rebilirsiniz. inde bulunduunuz konu, oda, ev veya ktay
deitirebilirsiniz. Gidebilirsiniz. Ancak ya bu eletirel kii,
sizin kafanzdaysa? Ya sorunu olan kii, sizseniz? Ya d
manla yz yze gelmiseniz ve bu da, sizseniz?
2. En o k g ereksin im im iz olduu n da, ilikiden g eri e
kiliriz. Jessica bana, yeme konusunda bir dzensizliinin

230

Snrlar

tedavisi niyetiyle gelmiti. Otuz yandayd ve gen kzlk


dneminden beri denetlenemezlik ekiyordu. Bu dahili s
nr sorununun zm ynnde daha nceki deneyimle
rini sordum.
Doru beslenmeyi anlamaya ve uygulamaya alyo
rum., dedi. Ancak hep baarsz oluyorum.
Bu konuda kiminle konuuyorsun? diye sordum.
Ne demek istiyorsunuz? Jessicann akl karm gi
biydi.
Artk dayanlmaz hale geldiinde, yeme sorununu ki
me anlatyorsun?
Jessica'nn gzlerinde yalar birikti. ok soru soruyor
sunuz. Bu, kiisel bir sorun. Bunu, kimse bilmeden yapa
maz mym?
Dten beri igdlerimiz, skntda olduumuzda,
dier insanlara en ok gereksinim hissettiimizde, ilikiler
den geri ekilme ynnde olmutur (yasak meyveyi yedik
lerinde, Ademle Havvann, Tanrdan nasl saklandklarn
hatrlar msnz?). Bamz sktnda; gven eksikliimiz
den, merhamet kaybettiimizden, utancmzdan ve onuru
muzdan, da deil, ie dneriz. Ve bu da bir sorundur.
Ecclesiatesdeki vaizin dedii gibi: Yalnz olana ve dm
e ve yardma koacak kimsesi olmayana znt duy.
Bu tarz geri ekilmeyle, hastane programmzda ska
karlalr. Ac ekenler, grevlilerle veya dier hastalarla
balantlar kurmaya balar. lk kez, balant gereksinimle
riyle ortaya kmaya balarlar. Sk bir yamurdan sonra
yapraklarn aan bir gl gibi, doann ve yaamn ile
iliki ve balant kurmaya balarlar.
O zaman beklenmedik bir zorluk ortaya kar. Bazen
depresyon onlar, ilerindeki ac dar kmaktayken, ge
ici bir sre iin daha kt duruma getirir. Bazen travmatik

Snrlar ve Kendiniz

231

anlar yzeye kar. Bazen aile bireyleriyle ciddi elikiler


ortaya kar. Genelde bu kiiler ac veren ve korkutucu olan bu duygu ve sorunlar yeni bulduklar ilikilere getir
mek yerine, sorunu halletmek zere kendilerini yeniden
odalarna ekerler. Yeniden denetime girmek iin bir ka
saat veya bir gn harcarlar. Kendilerine olumlu eyler sy
ler veya dini kitaplar okuyarak kendilerini daha iyi his
setmeye alrlar.
Ancak bu zm gayretleri baarsz olduunda nihayet
ruhsal aclarnn ve yklerinin kendi ilerinden karlmas
ve yaamn girmesi gerektiini fark ederler. Soyutlanm
kiiye gre bundan daha korkutucu, gvensiz veya aptalca
bir ey olamaz. Byle bir kiinin kendi ruhsal ve duygusal
sorunlarn bakalarna gtrmeyi gze almas iin, kendi
sini son derece gvende hissetmesi gerekir.
Ancak yaam, yine de sorunlarmz iin baka hibir
zm kabul etmez. Yararl ve iyiletirici olabilmesi iin
merhametin, bizim dmzdan gelmesi gereklidir. Gvde
olmazsa daln kuruduu gibi, doaya ve bakalarna ba
lanmazsak ne yaam, ne de duygusal onarm salayabiliriz.
Doa ve onun iinde yaayan yaratklar, her sorunun halli
iin gereken yakt ve enerjinin kaynadr. yilemek ve
bymek iin, doann destekleyici her bir ba dokusu ile
birletirilmeli ve bir arada tutulmaiyz.
Snrlarla ilgili konumuz yemek, uyuturucu, cinsellik,
zaman, projeler, dil veya para da olsa; bunu bolukta
zemeyiz. zebilsek, zerdik. Ancak kendimizi soyutla
dka kavgamz zorlar. Tedavi edilmeyen kanserin ksa
srede yaam tehdit eder hale gelmesi gibi, kiisel snr
sorunlar da artan yalnzlkla daha da ktleir.
3.
Snr soru n larm z z m ek iin kararll m z ku l
la n m a y a alrz. zdm! Pete, msrifliine kar yeni
kefettii zaferinden heyecan duyuyordu. Kendini adam
bir dindard ve grubunun lideriydi; denetim d kalan

232

Snrlar

maddi durumu onu endielendirmekteydi. Bundan sonra


btemi aan harcamalar yapmayacama dair Tanrya ve
kendime sz verdim! Son derece basit, ancak son derece
gerek!
Ben de, Petein hevesini sndrmek istemediimden,
bekle-ve-gr tutumuna girdim. Uzun sre beklemem ge
rekmedi. Ertesi hafta, kendisini cesareti krlm ve umutsuz
hissediyordu.
Kendime engel olamadm ite, diye iini dkt. Dar
kp baz spor malzemeleri aldm; sonra eimle yeni mo
bilya aldk. Tam ihtiyacmza greydi. Fiyat uygundu. Tek
sorun, btemizi amasyd. Sanrm ben iflah olmayaca
m.
Pete iflah olmaz deildi; ancak ska rastlanan felsefesi
yleydi. Denetim d davranlara belki de en sk rastlanan
yaklamla, snr sorunlarnn hallinde kararlln kullan
maya alyordu.
Kararllk yaklam, basittir. Sorunlu davran her ne ise, sadece onu yapmaktan vazgeersiniz. Baka bir deyile,
sadece hayr dersiniz. Bu yaklamda vazgemeyi se
m ek, hayr demeye karar vermek ve asla yapmamay
aklna koymak gibi zorunluluklar bolca yer alr.
Bu yaklamdaki sorun, istemeyi putlatrmadr. D
le yreklerimiz ve zihinlerimiz nasl arptldysa, doru
kararlar alacak gcmz de yle arptlmtr. stekler an
cak ilikilerle glendirilir; tek bamza ciddi szler vere
meyiz.
Eer sadece kararlla bel balarsak, baarsz olmamz
mukadderdir. Ha ile vaat edilen ilikideki gc yadsm
oluruz. Eer ktnn hakkndan gelebilmek iin bize ge
reken tek ey kararllksa, gerekten bir kurtarcya ihtiya
cmz yok demektir. Gerek udur ki kiisel snr mcadele
lerinde kararllk, tek bana hibir ie yaramaz:

Snrlar ve Kendiniz

233

Jessicann yemeye olan dknl, Petein paraya olan dknl, bir bakasnn sama veya iftirac konu
maya olan dknl, veya yine bir bakasnn, bir proje
de asla gecikmeyecei konusundaki kararll, onu zorla
makla dzeltilemez.

Kendinize Snrlar Belirlemek


Kendinize kar snrlar konusunda olgun olmay
renmek kolay deildir. lerleyiimizi baltalayan pek ok
engel bulunmaktadr, ancak Tanr olgunlamamz ve ken
dimizi denetlememizi bizden daha ok ister. O, tevik eden, cesaretlendiren ve isteyen olarak, bizim tarafmzdadr.
Denetim d davrana kar snrlamalar belirlemeye ba
lamann bir yolu, Blm 8 de kullandmz denetleme lis
tesinin bir benzerini uygulamaktr:
1. Sem ptom lar nelerdir? Kendinize hayr diyememekle
sergiliyor olabileceiniz tahripkar rne baknz. Depres
yon, endie, panik, fobiler, fke, ilikilerle ilgili mcadele
ler, soyutlanma, ite sorunlar veya psikosomatik sorunlar
yayor olabilirsiniz.
Bu belirtilerin tm, kendi davranlarnzda snrlama
lar belirleme glne iaret ediyor olabilir. Onlar bir
harita olarak kullanp, yaamakta olduunuz belirli snr
sorununu tehis edin.
2. K kler nelerdir? Kendi snr sorunlarnzn nedenle
rini belirlemek size, soruna kendi katknzn neler olduu
nu, geliimsel incinmiliklerinizi ve soruna katkda bulun
mu olabilecek kayda deer ilikileri anlamada yardmc
olacaktr.
Kiisel snr elikilerinin baz olas kkleri unlardr:
Eitim eksiklii. Bazlar byrken snrlamalar kabul
etmeyi, davranlarnn sonularn demeyi veya mutluluu

234

Snrlar

ertelemeyi asla renmemitir. rnein ocukken, zaman


boa harcamakla ortaya kan sonularla hi karlamam
lardr.
dllendirilen tabripilik. Anne veya babann alkolik
olduu ailelerden gelen kii, denetimsiz davranlarn iliki
saladn renmi olabilir. Alkolik birey iki itiinde,
aile bir araya toplanm olabilir.
arptlm gereksinim . Baz snr sorunlar meru, Tanr
vergisi gereksinimlerin klk deitirmi eklidir. Tanr bizlere hem oalmak, hem de elerden zevk almak iin cinsel
arzu vermitir. Pornografi dkn kii bu arzuyu saptrr;
ancak bunu uyguladnda kendisini gerek ve yayor his
seder.
likiden korkm a. nsanlar gerekten sevilmeyi istemek
te, ancak denetimsiz davranlar (ar yeme, ar alma)
bakalarn onlardan uzak tutmaktadr. Bazlar, dierlerini
keye sktrmada dilini kullanr.
K arla n m am du ygu sal alklar. Yaamn ilk yllarn
da hepimiz sevgiye ihtiya duyarz. Eer bu sevgiyi almaz
sak, yaammzn geri kalannda bunun aln ekeriz.
Sevgiye olan bu alk o denli gldr ki, onu bakalaryla
ilikilerde bulamazsak yeme, alma, cinsel faaliyet veya
para harcama gibi baka yerlerde ararz.
Y asalara tabi olm ak. Yasal evrede yetitirilmi pek
ok kii, kendileri hakknda karar vermelerine izin verilme
yerek bytlmtr. Kendi kararlarn vermeye altkla
rnda, kendilerini sulu hissederler. Bu sululuk onlar, za
rar verici yollarla ba kaldrmaya iter. Yeme bamllklar
ve zorlayc para harcama, genelde kat kurallara kar bir
tepkidir.
D uygusal incin m ilikleri rtme. Duygusal olarak in
cinmi kiiler, ocukken ihmal veya istismar edilmitir; ac
larn ar yeme, fazla ime veya ok alma ile gizlerler.

Snrlar ve Kendiniz

235

Sevilmeme, istenmeme ve terk edilmiliklerinin verdii ger


ek acdan kendilerini kurtarmak iin, madde bamllna
gidebilirler. Bu kalar brakacak olsalar, soyutlanmlklar dayanlmaz olur.
3- Snr elikisi nedir? Yeme, para, zaman, i bitirme,
dil, cinsellik veya alkol ve madde bamll gibi, belirli
kiisel snr sorunlarnza bir bakn. Bu yedi alan, byk bir
alan kapladklar halde, tketici deildir. Yaamnzda ba
ka hangi alanlarn denetim -d olduunu kendinize sorun.
A. K im in sah ip len m esi gerekir? Bu noktada, denetim
d davrannzn sorumluluunu alma gibi ac veren bir
adm atn. Davran kalb dorudan aile sorunlarna, ihma
le, suiistimale, veya travma (yaralanma)ya dayandnlabilir.
Baka bir deyile snr elikilerimiz, tamamen bizim hata
mz olmayabilir. Ancak bunlar bizim sorumluluumuzdadr.
5- Neye ih tiy acn z bu lu n m aktadr? Bakalaryla etkin
bir biimde emin, gvenilir ve gerek ilikileri gelitirmeye
balamadan, kendi snr elikilerinize eilmeniz yarar sa
lamaz. Yaamn ruhsal ve duygusal yakt kaynayla ba
lantnz olmadnda, kendinizi anlama veya denetlemede
ciddi biimde engellenmi olursunuz.
Baka insanlarla balant kurmak, ileri kendi kendine
halleden kiiler iin ounlukla asap bozucudur; zira onlar
piyano, tesisatlk veya golf reten kitaplar satn aldklar
gibi, denetim d davranlarn da benzer yolla kendi
kendilerine halledebilmeyi arzu eder. Bu snr oluturma
iini bir an nce halledebilmek isterler.
Sorun, kendisiyle snrlar konusunda mcadele etmekte
olan pek ok kiinin, ayn zamanda derin ilikilerden de
olduka yaltlm olmasdr. Yaama veya bakalarna,
hibir kklemilik duymazlar. Bu nedenle dierleriyle
balant kurmay renmek iin, onlara gre geriye adm
atmak gerekir. nsanlarla balant kurmak zaman alc, riskli

236

Snrlat1

ve ac veren bir ilemdir. Doru kii, grubu bulmak zordur;


ancak katldktan sonra bakalarna olan gereksiniminizi
itiraf etmek, daha da zor olabilir.
Kendi iini kendi gren insanlar, bu kadar yava veya
riskli olmad iin sklkla, kavrama veya irade gc yak
lamna dner. Sklkla, Benim istediim, balanmak de
il. Denetimsiz bir davranm var ve acdan kurtulmak isti
yorum! gibi eyler sylerler. Bu ikileme ok hak versek de
onlar, bir baka ip-ak kmazna doru gitmektedir. Bir
sorunu sadece belirtilerle ilgilenerek zmeye almak,
genellikle daha ok belirtinin ortaya kmasna yol aar.
Ktlk, ruhumuzun bo evini ele geirebilir'. Yaam
larmz dzende gibi grndnde dahi soyutlanma, ruh
sal ynden incinebilirlii garanti eder. Ancak evimiz yaa
ma ve bakalarna kar sevgiyle dolu olduunda, eytann
hilelerine direnebiliriz. Balanma ne bir seenek, ne de bir
lkstr; ruhsal ve duygusal bir lm-kalm meselesidir.
6. N ereden balam aly m ? Snr sorununuzu bir kez be
lirledikten ve onu sahiplendikten sonra, bu hususta bir ey
yapabilirsiniz. te size, kendinize snrlar belirlemede al
abileceiniz birka yntem.
G erek ihtiy acn z belirleyin. Sklkla denetimsiz kalp
lar, bir baka eye olan gereksinimi saklar. Denetimsiz dav
ran ele almadan nce, altnda yatan gereksinimi belirle
meniz gerekir. rnein; drtlerle yemek yiyenler, yeme
nin romantik ve cinsel yaknlktan uzak durmak iin bir yol
olduunu kefedebilir. Bu eit duygusal olarak ykl du
rumlarla yz yze kalma korkusu onlarn, yiyecekleri bir
snr olarak kullanmalarna yol aabilir. Kar cinsle dahili
snrlar salamlatka, yiyecek gibi tahripkar bir snrdan
vazgeebilirler. Gerek sorun iin yardm istemeyi renir
ler - sadece belirtilerden oluan bir sorun iin deil.

Snrlar ve Kendiniz

237

B aarszl a u ra m a n z a izin verin. Gerek gereksi


niminizin adn koymak, denetimsiz davrannzn muhak
kak kaybolaca anlamna gelmez. Pek ok kii, zel bir
snr sorununun altndaki gerei ortaya kardktan sonra
da sorunun tekrar kendini gstermesi karsnda hayal k
rklna urar. Psikolojik bir destek grubuna katldm, an
cak hl zamannda yetime, pornografiye ilgi duyma veya
para harcama ya da gereksiz konuma konularnda sorun
larm var. Grupta harcadm tm zaman, bir hi iin miy
di? diye dnrler.
Hayr. Tahripkar kalplarn tekrar ortaya kmas; ya
amn kutsayclnn, olgunlatrclnn ve bizi ebediyete
hazrlamakta olduunun kantdr. renmek iin, pratik
yapmaya devam etmeliyiz. Araba kullanma, yzme veya bir
yabanc dil renirken kullandmz yntem, daha doru
kiisel snrlar edinmede kullandmz yntemin aynsdr.
Baarszla uramamaya almak yerine onu kucaklamalyz. Yaamn baarszlktan uzak durmaya alarak
harcayanlar, olgunluktan da kam olur. Bymekte olan
insanlar da yznde yara izi, endie izgileri ve gzya izi(
tayan kiilere cezbedilirler. Onlarn verecei derslere, asla
baarszla uramam - bu nedenle de asla gerekten ya
amam, yznde izgiler tamayan kiilerinkine kyasla
ok daha fazla gvenilebilir.
D ierlerinden g elen h a k verici destekleri dinleyin.
Kendinize kar snrlar belirlemede baarsz olduka, size
bunu nazike anlatacak baka kiilere gereksinim duya
caksnz. Pek ok kez, kendi baarszlklarnzn farkna
varmazsnz. Bazen, snrlardan yoksun olmanzn nem
verdiiniz kiilerin yaamlarna ne lde zarar verdiini
tam olarak anlamayabilirsiniz. Baka insanlar, bak as ve
destek salayabilir.
Keith, bakalarndan bor aldnda bunu geri de
mede zorluk ekmekteydi. Parasz deildi. Bencil deildi.

238

Snrlar

Sadece unutkand. Ona bor verenlere ne kadar rahatszlk


verdiinin pek farknda deildi.
Bir gn, ona birka ay nce bor veren bir arkada,
brosuna urad.
Keith, dedi arkada, sana bor verdiim paray bir
ka kez istedim. Hl senden haber kmad. Benim talep
lerimi kastl olarak gzard ettiini sanmyorum. Ayrca
bilmeni istedim ki senin unutkanln, bana pahalya
maloldu. Param olmad iin bir tatil programm iptal et
mek zorunda kaldm. Senin unutkanln bana zarar veriyor
ve arkadalmza da zarar dokunuyor.
Keith ok armt. Ona gre bu kadar kk bir e
yin, yakn bir arkada iin bu denli nemli olabilecei ak
lndan bile gememiti. Arkadann kaybndan derin bir
vicdan azab duyarak, hemen bir ek yazd.
Keithin arkada sulamakszn, rahatsz etmeksizin onun, kiisel snr sorununun daha ok farkna varmasn
salamt. Yakn bir arkada olarak Keithin kendisine hak
vermesinden yararlanmt. Arkadann zarar grmesine
neden olduu iin ektii gerek vicdan azab, daha fazla
sorumluluk duymas iin Keith iin yeterli bir gdlenme
olmutu. Destek sistemimizde bulunan dier kiiler bize
snrlardan yoksun olmamzn onlar nasl etkilediini sy
lediklerinde, korkuyla deil, sevgiyle gdlenmi oluruz.
Hak verme ve aka geri besleme salayan, doru te
mellere dayal destek gruplar, kiilerin davranlarnn ba
kalar zerindeki etkilerini grmelerini ve bylelikle kendi
sorumluluklarn tamalarn salar. Bir ye dierine,
Senin denetimsiz davrann, beni senden uzak tutuyor.
Byle davrandnda, sana gvenebileceimi sanmyorum
dediinde denetimsiz kii, ebeveynvari veya polisiye bir
davranla karlam olmaz. Gerei bir akranndan, seve
cenlikle renmektedir. Yaptklarnn, sevdiklerine nasl

Snrlar ve Kendiniz

239

yardmc olduunu veya onlar nasl yaraladn renmek


tedir. Bu tarz yzleme; kendini karsndakinin yerine
koymaya dayal bir ahlak, sevgiye dayal bir kendini denet
leme ina eder.
S on u lan birer retm en g ib i alg lay arak, ho k a rla
yn. Ekme ve bimeyi anlamak nemlidir. Sorumlu olma
dmz kayplardan zarar grdmz retir. Drtlere
boyun eerek ar yiyen kii, tbbi ve sosyal zorluklar e
ker. Ar para harcayan, iflasa gider. Srekli ge kalan kii,
ua ve nemli toplanty karr, arkadalklar kaybeder.
Bugnn iini yarna brakanlar, taltif ve maa ikramiyele
rinden yararlanamaz. Vesaire, vesaire.
Kendi sorumsuzluumuz dolaysyla ac ekmeyi
renmek iin, doann eitim okuluna girmemiz gerekir.
Tm ac ekenler kucaklanmamaldr ancak; kendi sevgi
veya sorumluluk eksikliimizden kaynaklanan ac, ret
menimiz olur.
Daha doru kiisel snrlar nasl gelitireceimizi
renmek, dzenli bir ilemdir. nce, davranmzn tahripkarl hususunda bakalaryla yzleiriz. Sonra eer geribeslemeyi (feedback) dikkate almazsak, sonular gelecek
tir. Kelimeler hareketlerin nnde giderek, bize ac ekmek
zorunda kalmadan nce tahripkarlmzdan vazgeme
ans verir.
Doa bizim ac ekmemizle kvanlanmaz. ocuklarn
ac iinde gren bir babann yrei nasl burkulursa, doa
da bizi acdan korumak ister. [Ancak doann kurallarnn
bilgelii bize ulamadnda bizi daha fazla zarardan koru
yacak tek are, sonulardr. Doa tpk gen evladn iki
imenin otomobil konusundaki ayrcalklarn kaybetmesi
ne yol aaca hususunda uyaran bir baba gibidir. nce,
uyarma: ki imekten imdi vazge. Bu, senin iin kt
sonular dourur. Sonra, eer buna uyulmazsa, otomobille

240

Snrlar

ilgili ayrcalklar geri alnr. Bu ac veren sonu, olas bir


felaketi; ikiliyken yaplacak bir kazay nler.
K en d in izi sevecen ve destekleyici kiilerle evreleyin.
Geri beslemeler iittike ve sonularla karlatka, destek
anzla yakn temas srdrrsnz. Karlatnz engel
ler, tek bana baa kamayacanz kadar zorludur. Seve
cen ve destekleyici, ancak sizi kurtarmayacak kiilere ihti
ya duyarsnz.
Kiisel snr sorunlar bulunanlarn arkadalar genelde
u iki hatadan birini yapar:
(1) Eletirel ve ebeveynvari olurlar. Kii baarszla
uradnda, Ben sana sylemitim tutumu edinir veya,
imdi, deneyiminden neler rendin? gibi eyler sylerler.
Bu, kiinin sonulardan ders almas yerine ya arkadalklar
baka yerde aramasna (kimsenin iki ebeveynden fazlasna
gereksinimi yoktur) veya sadece eletiriden uzak durmas
na yol aar.
(2) Kurtarc haline gelirler. Kiiyi ac ekmekten kur
tarma drtlerine teslim olurlar. Eleri iip sarho olduun
da, patronu arayarak onun hasta olduunu sylerler. Yap
mamalar gereken zamanlarda, daha fazla bor para verir
ler. Yemee balamak yerine, ge kalan tm davetlilere
bekletirler.
Birisini kurtarmak, onu sevmek deildir. Yaam sevgisi,
insanlarn sonularla karlamalarna izin verir. Kurtarclar,
denetimsiz kiiyi bir kez daha kefaletle serbest braktrrlarsa sevecen, sorumluluk sahibi bir kii elde edeceklerini
mit ederler. Karlarndaki kiiyi denetlemeyi umarlar.
Karsndakine hak vermek, kendisini onun yerine
koymak, ancak emniyet a olmay reddetmek, ok daha
iyidir: Bu yl bir iten daha atlmana zldm; ama nceki
borcunu demeden sana yeni bor veremem. Ancak, des
tek iin seninle konumaya hazrm. Bu yaklam, kiisel

Snrlar ve Kendiniz

241

snrlarn gelitirmesi konusunda ne kadar ciddi olduunu


zu karnzdakine gsterecektir. Samimi bir arayc bu yak
lama deer verecek ve sizin destek teklifinizi kabul ede
cektir, Maniple edici kiiyse bu snrlamalardan haz duy
mayacak ve hemen baka bir yerde, daha kolay para iste
yebilecei birisini arayacaktr.
Kiisel snrlar gelitirmede bu be noktal forml, de
virlidir. Yani siz gerek gereksinimlerle uratka, baarsz
olduka, bakalarnn size hak vermesiyle g kazandka,
sonulardan zarar grdke ve yeniden eski halinize dn
dke, her seferinde daha gl dahili snrlar ina edersi
niz. Hedefinizi ve doru kiilerle birlikteliinizi deitir
medike, yaam boyu karakterinizin gerekten bir paras
haline gelebilecek bir kendini kstlama duygusu ina etmi
olursunuz.

Eer Madur Edilmiseniz


Kendiniz iin snrlar oluturmak, her zaman zordur. Eer ocukluunuzda snrlarnz ciddi biimde ihlal edilmi
se, bu daha da zor olacaktr. ocukken bylesine madur
edilmekten uzak kalm hi kimse, bu bireylerin gerekte
neler ektiini anlayamaz. Kar konulabilir tm incinmilikler arasnda bu, ciddi ruhsal ve duygusal zarara
yol aar.
Madur, yardm gremez bir durumdayken, bir baka
snn istismar ile yaralanm kiidir. Maduriyet bazen s
zel, bazen fiziksel, bazen cinsel ve bazen de eytani biim
de trenseldir. Tm, daha sonra byyp yetikin haline
gelen ocuun karakter yapsna ruhsal, duygusal ve kav
ramsal arptmalarla byk zarar verir. Ancak her bir du
rumda, etmen sabit kalr: yardm grememezlik, yara
lanma ve istismar.

242

Snrlar
Madur edilmenin baz sonulan unlardr:

.
.
.

depresyon
saplant dzensizlikler
drtlere bal dzensizlikler
soyutlanma
dierlerine giivenememe

yakn balantlar oluturamama


. snrlamalar belirleyememe
. ilikilerde yetersiz muhakeme
ilikilerde daha fazla istismar
. ktln baskn olduuna dair derin bir inan
utanma
.

sululuk

karmak yaam tarz

.
.
.

anlamszlk ve amaszlk duygusu


aklanamayan terr ve panik ataklar
fobiler

saldrganlk ataklar
intihara ilikin duygu ve dnceler

Madur edilmilik, hayatta kalan yetikinlerin yaamla


rnda uzun sreli ve uzun menzilli etkiler brakr. Madur
larn ifa bulmas zordur zira geliim ilemleri istismarla
tahrip edilmi veya kesintiye uramtr. Verilen en temel
zarar, kurbann gven duygusunu yitirmesidir. Gvenme;
gerektiinde kendimize ve bakalarna itimat etme yetene
i, ruhsal ve duygusal olarak hayatta kalabilmek iin temel
bir ihtiyatr. Gereklerle ilgili alglamalarmza gvenebilmemiz ve nemli kiilerin bizim iin anlam ifade etmesi
gerekir.

Snrlar ve Kendiniz

243

Kendimize gvenebilme yeteneimiz, bakalarnn g


vene layk olduuna dair deneyimlerimize dayanr. Irmak
larn yannda dikili aalara benzeyen insanlar, doadan
ve yaamlarndaki baka kiilerden gelen sevgi rmaklar
sayesinde kuvvetli dururlar.
Madurlar sklkla gven hislerini kaybeder, zira onlara
kar su ileyen kii ocukken tandklar, onlar iin nemli olmu birisidir. liki onlar iin zararl hale geldiin
de, onlarn gven duygusu da ortadan kalkmtr.
stismar veya tecavzn bir baka zarar verici etkisi,
madurun ruhundaki sahiplenme duygusunun tahrip edil
mesidir. Gerekte kurbanlar sklkla, kendilerini umumun
mal gibi grrler - kaynaklar, bedenleri ve zamanlar,
bakalarnn sadece istemesiyle onlarn kullanmna sunu
labilir.
Maduriyete bal bir baka incinmilik, derin ve bas
kn bir her ynyle kt, yanl, kirlenmi veya utan
dolu olma duygusudur. Bakalar onlarn sevilmeye layk
olduunu ve niteliklerini ne kadar teyit edici olurlarsa ol
sun madur edilmi kiiler, tm bunlarn altnda onlarn
iinde iyiden eser bulunmad hususunda ikna olmular
dr. Zedelenmiliklerinin ciddiyetinden dolay pek ok kur
ban, ar geirgen snrlara sahiptir. Onlarn olmayan kt
lkleri stlenirler. Grm olduklar muamelenin, bundan
sonra grmeleri gereken muamele olduuna inanmaya
balarlar. Pek ok madur, binlerce kez kt veya gnah
kar olduklar kendilerine sylenmi olduu iin, bunun
mutlaka doru olmas gerektiini dnr.

Madura Yardm Salayc Olarak Snrlar


Bu kitapta tanmlanld ekliyle snrlar zerinde a
lma, madurlar eski hallerine dndrmede ve onlarn ifa
bulmasnda son derece yardmc olabilir. Ancak, pek ok

244

Snrlar

durumda gereksinimin ciddi doas yledir ki madur,


profesyonel yardm olmakszn snrlar oluturamaz. Suiis
timal kurbanlarnn, uygun snrlar oluturmada ve onlar
korumada onlara yardmc olabilecek bir danman arama
larn iddetle tavsiye ederiz.

NC KISIM

SALIKLI SINIRLAR
GELTRMEK

Snrlara Direnmek

nrlarn gerekliliinden ve yaammzdaki esiz de


erinden bahsettik. Gerekten de, snrlar bulunma
yan bir yaamn yaam olmayacan sylemek dnda her
eyi syledik. Ancak snrlar oluturmak ve onlar korumak
byk ura, disiplin ve hepsinden nemlisi, arzu gerekti
rir.

Snrlarn arkasndaki itici gcn, arzu olmas gerekir.


Genelde bunun yaamda yaplacak en doru ey olduunu
bilir, ancak iyi bir neden yoksa bunu gerekletirmeye g
dlenmeyiz. Snrlar oluturmamz ve onlar korumamzn
gereklilii, kesinlikle en iyi nedendir. Ancak bazen, boyun
emekten daha zorlayc bir nedene ihtiya duyarz. Doru
olann, ayn zamanda bizim iin yararl da olduunu gr
mek isteriz. Ve ac ekerken de genellikle sadece bu iyi
nedenleri grrz. Izdrabmz bizi gdleyerek harekete
geirir.
Daha iyi bir yaam iin arzu duyarken dahi, bir baka
nedenle snrlar iin gerekli olan ileri yerine getirmede is
teksiz olabiliriz: bu bir mcadele, bir savam olacaktr.
Dalamalar ve arpmalar olacaktr. Gr ayrlklar ola
caktr. Kayplar olacaktr.
Ruhsal savam fikri yeni deildir. Binlerce yl boyunca
insanlara harabolmu bir yaam srdrme veya onlar iin
gvence altna ald eylere sahip olma seenei verilmi
tir. Ve bu her zaman savamay gerektirmitir.

248

Snrlar

Kendi iyilememiz iin de savamamz gerekir. Doa


bizim kurtuluumuzu ve gnahlardan arnmamz gvence
altna almtr. Konum ve ilke itibariyle, bizi iyiletirmitir.
Ancak bizim de, iimizdeki yaam grntsn zmle
memiz gerekmektedir.
Ancak sava vermesi gereken, biziz. Savalar iki gruba
ayrlr: d direnme ve i direnme -bakalarndan grd
mz direni ve kendi direniimiz.

D Direnme
Julie, yaamnn byk blmnde snrlarla ilgili g
lkler ekmiti. ocukken onu sulamayla denetleyen,
baskc bir anne ve babas vard. Onlarn fkesi yznden
baz insanlara kar snrlar belirlemekten korkmutu; baz
larna da onlar incitmekten duyaca sululuk yznden.
Kendisi iin bir karar almak istediinde, bakalarnn fke
sine veya somurtmasna bakarak onlarn tepkilerinin kendi
kararn etkilemesine mahal verirdi.
Byle bir ailede yetitikten sonra onu fkesiyle denet
leyen, son derece ben merkezci bir adamla evlendi. Yeti
kinlik yaam boyunca, kocasnn fkesi ile annesinin
sululayc ziyaretleri tarafndan denetlenmek arasnda gi
dip geldi. Hi kimseye kar snrlamalar belirleyemez hal
deydi. Yllar sonra, depresyon yakasna yapt ve sonuta
bizim hastanelerimizden birine dt.
Birka hafta sren terapiden sonra, snrlardan yoksun
olduu iin mutsuz olduunu anlamaya balamt. Sonun
da bir riske girerek, kocasna kar baz snrlamalar belir
lemeye karar verdi.
Bir gn terapisti ve kocasyla birlikte bir seanstayken,
onunla yzleti. Destek grubuna dndnde, gzyalar
iindeydi.

Snrlara Direnmek

249

Nasl gitti? diye gruptakilerden biri sordu.


Berbat. Bu snr meselesi ie yaramaz, dedi.
Ne demek istiyorsun? diye grup terapisti sordu.
Kocama bana bu ekilde davranlmasndan bktm
ve artk buna katlanamayacam syledim. Kzp, barma
ya balad. Terapist orada olmasayd, ne yapardm bilmiyo
rum. Bu adam asla deimeyecek.
Haklyd. Terapistin orada bulmas ve onun hastanede
olmas iyi olmutu. Snrlar belirlemeyi renmede bir hayli
destee ihtiyac vard; zira hem kocasndan, hem de ken
disinden kaynaklanan epey direnmeyle karlaacakt.
Ondan sonraki birka hafta boyunca, bakalarnn onun snrlamalarna kar bir hayli mcadele vereceini ve
bu durumla nasl savaacan planlamas gerektiini
rendi. Bunu yaparsa, onlarn deimesi olasl olduka
yksekti. Gerekten de tam byle oldu. Kocas nihayet her
eyin kendi istedii gibi olmayacan ve kendi gereksi
nimleri kadar, bakalarnnkileri de gz nne almas ge
rektiini rendi.

fkeli Tepkiler
Kiinin dardan en sk grd direnme, fkedir. S
nrlar belirledikleri iin bakalarna kzanlarn, kiilik sorun
lar bulunur. Ben merkezcidirler, dnyann onlar ve onlarn
rahat iin varolduunu zannederler. Bakalarn, kendile
rinin uzants olarak grrler.
Hayr dendiinde, bir eyden mahrum braklan iki ya
ndaki ocuklarn gsterdii tepkiyi gsterirler: Annem
kt! Onlar istediklerinden mahrum brakann kt ol
duunu dnp, fkelenirler. Gerek bir kusura, hakl
olarak kzm deildirler. Onlara yaplm hibir ey yok
tur. Birisi onlar iin bir ey yapmayacaktr. stedikleri ey,

250

Snrlar

kzdrlmaktr; memnuniyeti ertelemeyi veya bakalarnn


zgrlne sayg duymay renmedikleri iin fkelenir
ler.
fkeli bireyin, bir kiilik sorunu vardr. Bu sorunu
glendirirseniz, yarn ve ertesi gn baka durumlarla geri
gelecektir. Kiiyi fkelendiren, durum deildir; bakalarn
dan gelecek eyler zerinde hak sahibi olduklar duygusu
dur. Bakalarn denetlemek isterler, sonu olarak kendileri
zerinde denetimleri olmaz. Bylelikle, birisi zerinde is
tedikleri denetimi kaybettiklerinde, onu kaybederler. f
kelenirler.
renmeniz gereken ilk ey; sorunu olann snrlar be
lirlediiniz iin size fkelenen kiinin kendisi olduudur.
Bunun farknda olmazsanz, bir sorununuz olduunu zan
nedebilirsiniz. Snrlarnz korumak bakalar iin de yarar
ldr; iinde yetitikleri ailenin onlara retmedii bir eyi
renmelerinde yardmc olur: bakalarna sayg duymak.
kinci olarak, fkeyi gereki ekilde gzden geirme
lisiniz. fke sadece dier kiinin iindeki bir duygudur.
Odann br kesine zplayp sizi incitemez. Siz izin ver
medike iinize giremez. Bir bakasnn fkesinden ayr
durmak, hayati nem tar. Braknz fke, bakasnn iin
de kalsn. Kendini daha iyi hissetmek iin, fkeyi duyum
samas gerekecektir. Siz onu bundan kurtarr veya kendi
zerinize alrsanz, fkeli kii iyilemez ve siz de balanm
olursunuz.
nc olarak fkenin, bir ey yapmanz iin balama
iareti olmasna izin vermeyin. Snrlar olmayanlar, baka
larnn fkesine otomatik olarak yant verir. Yardma koar,
onay arar veya kendileri de fkelenirler. Hareketsizlikte
byk g yatar. Denetimsiz birinin yolunuzu deitirme
nizdeki balama iareti olmasna izin vermeyin. Sadece onun fke duymasna izin verin ve ne yapmanz gerektiine
kendiniz karar verin.

Snrlara Direnmek

251

Drdnc olarak, destek sisteminizin yerinde olduun


dan emin olun. fkesiyle sizi denetlemi birine kar snr
lamalar belirleyecekseniz, nce destek sisteminizdeki kii
lerle konuarak bir plan yapn. Ne syleyeceinizi bilin.
fkeli kiinin ne syleyeceini tahmin edin ve tepkinizi
planlayn. Grubunuzla birlikte bu rol prova etmek de is
leyebilirsiniz. Sonra, destek grubunuzun yzlemeden he
men sonra elinizin altnda bulunabileceinden emin olun,
belki de destek grubunuzun baz yeleri sizinle beraber
gelebilir. Ancak onlara daha sonra basn altnda ufalan
mamak iin kesinlikle gereksiniminiz olacaktr.
Beinci olarak, fkeli kiinin sizi fkelendirmesine izin
vermeyin. Gerei sevecenlikle konuurken, sevecen bir
tutumu koruyun. Yasann gze gz zihniyetine, veya
dnyann ktle ktlkle karlk verme zihniyetine
takl kaldmzda, balanmlk iinde oluruz. Eer snr
larmz varsa, sevecek kadar ayr oluruz.
Altnc olarak, sonular zorlayan fiziksel uzaklk ve di
er snrlamalar kullanmaya hazrlkl olun. Bir kadnn ya
am, Bana barlmasna izin veremem. Bu konuda bana
saldrmadan konuabileceine karar verene kadar, yan odada olacam. Bunu yapabildiin zaman, seninle konuu
rum diyebildiini fark ettiinde deiivermiti.
Bu ciddi admlarn, fkeyle atlmas gerekmez. Teslim
olmakszn veya denetlenmeksizin, kendinizi sevecenlikle
karnzdakinin yerine koyup, konumay srdrebilirsiniz.
Kzdn biliyorum; bunu senin yerine benim yapacak ha
lim yok. Bu duygularn iin zgnm. Nasl yardmc ola
bilirim? Yalnz unutmayn, bakasna hak verdiinizde hayrnz geri almak ie yaramaz. Baka seenekler ortaya
atn.
Snrlarnz korursanz, size kzanlarn ilk- defa olarak,
zaten kendileri iin tahripkar olan bakasn denetleme
yerine, zn denetlemeyi renmeleri gerekecektir. Artk

252

Snrlar

sizin zerinizde denetimleri kalmadnda, iliki kuracak


baka bir yol bulacaklardr. Oysa, sizi fkeleriyle denetle
yebildikleri srece deimeyeceklerdir.
Bazen ac gerek, artk sizinle konumamalar veya ar
tk sizi denetleyemiyorlarsa ilikiyi de terk etmeleri olur.
Bu; gerek bir risktir. Yaam bu riski her gn gze alr. Her
eyi ancak doru ekliyle yapacan ve ktln iinde
yer almayacan syler. Ve insanlar kendi yollarn seti
inde, gitmelerine izin verir. Bazen bizlerin de byle yap
mas gerekir.

Sulayc Mesajlar
Adam annesini telefonla arad, o da ok ksk sesle ce
vap verdi; sesi neredeyse hi kmyordu. Hasta olabilece
ini dnerek meraklanan adam sordu, Anne, ne oldu?
Galiba sesim artk pek kmyor, diye yantlad kadn.
Sizler evi terk ettikten sonra beni kimse aramaz oldu.
Denetleyici kiinin cephaneliinde, sulayc mesajlar
dan daha gls yoktur. Gsz snrlar olanlar, zerleri
ne dorultulan ve onlar rahatsz etmeye uraan sulayc
mesajlar hemen her zaman iselletirir, byle cmleler
karsnda boyunlarn bkerler. unlar gzden geirin:
.

Senin iin tm yaptklarmdan sonra, bunu bana


nasl yapabildin?

Herhalde imdiye kadar ilk kez, kendin yerine bir


bakasn dnebildin.

Eer beni gerekten seviyorsan, bu telefon gr


mesini benim iin yaparsn.

Herhalde bu kadarck bir ey yapacak kadar aileni


dnrsn.
.

Aileyi nasl byle terk edebilirsin?

Snrlara Direnmek

253

Gemite beni dinlemediin zaman neler olduunu


biliyorsun.
.

Neticede senin burada hibir zaman parman oy


natman gerekmedi. Belki de artk zaman geldi.

Bilirsin ki olsayd, sana verirdim.

Senin iin ne fedakarlklara katlandmz bilemez


sin.

Ben lp gittikten sonra belki piman olursun.

Sululuk duygusunu kullanarak maniple etme, bazen


de Tanrnn szleri klna brnm olarak karmza
kar:
.

Sen kendine nasl olup da dini btn diyebiliyorsun?

Kutsal kitap, ana babanz onurlandrn demiyor


mu?

Pek itaatkar davranmyorsun. Bunun Tanry zd


nden eminim.

Dini btn kiinin, bakalarn dnmeleri gerek


tiini sanrdm.

Aileni terk etmeyi, hangi dinin retisinde grdn?

Bu ekilde davranman iin ruhsal bir sorunun ol


mal.

Bunlar syleyenler, seimleriniz yznden sululuk


duymanza almaktadr. Kendi kaynaklarnz veya zama
nnz nasl kullanacanz, byyp ailenizden ayrlmanz
veya bir arkadatan, bir ruhani liderden ayr bir yaam
srmeniz hakknda karar vermede kendinizi kt hisset
menize almaktadrlar. Bilgelik, verici olmamz gerektii
ni, ben merkezci olunmamas gerektiini syler. Herkesin

254

Snrlar

her istediini vermemiz gerektiini sylemez. Kendi vericiligimizin denetimi bizdedir.


Muhtemelen bir dereceye kadar herkes, sulayc mesaj
duyduunda bunu tanr. Eer snrlarnz hakknda kendi
nizi kt hissediyorsanz, belki de ailenizin veya dierleri
nin kullandklarna bilhassa dikkat etmemisinizdir. te bu
harici mesajlar ele almada birka ipucu:
1. Sulayc M esajlar Tanyn. Bazlar sulayc mesaj
larn ne kadar denetleyici olduunu fark etmeden onlar
yutar. Azarlamaya ve geri beslemelere ak olun; ne zaman
ben merkezci olduunuzu bilme gereksinimindesiniz. An
cak sulayc mesajlar sizin geliiminiz ve iyiliiniz iin ve
rilmez. Maniple etme ve denetleme iin verilir.
2. Sulayc mesaj, a sln d a fken in klk deitirm i ek
lidir. Sululuk gnderenler, muhtemelen kendilerinin ne
kadar denetleyici olduunu belli edecei iin, size yaptk
larnzdan tr duyduklar fkeyi aka itiraf edemez.
Kendi duygularndan ziyade, siz ve sizin davranlarnz
zerinde odaklanmay yelerler. Onlarn duygular zerin
de odaklanmak, onlar sorumlulua fazlaca yaklatrm
olur.
3. Sulayc m esaj, znty ve in cin m ilikleri gizler.
Bu duygular ifade etmek ve sahiplenmek yerine insanlar,
dikkat merkezini size ve yaptklarnza kaydrrlar. Sulayc
mesajlarn bazen bir insann zntsnn, incinmiliinin
veya gereksinimlerinin bir ifadesi olduuna dikkat ediniz.
4. S u layclk sizin zerin izd e etkiliyse, bu n u n b a k a
larn n deil, sizin soru n u n u z olduu n u bilin. Gerek so
runun nerede olduunu grn: ieride. O zaman dary
doru olarak, sevecenlikle ve snrlamalarla ele alabilecek
siniz. Kendinizi sulu hissetmelerine yol atklar iin
bakalarna kabahat bulmaya devam ederseniz, onlar sizin
zerinizdeki glerini korur, siz de ancak onlar bunu

Snrlara Direnmek

255

yapmaktan vazgeerse kendinizi iyi hissedeceinizi syler


siniz. Siz onlara, yaamnzn denetimini vermektesiniz.
Bakalarn sulamaktan vazgein.
5- A klam a ve m a ru z a t bildirm eyin. B u n u s a d e c e k a
b a h a t y ap m o c u k la r y ap ar. Bu sadece onlarn mesajna
hitap eder. Szinse, sululuk gnderenlere bir aklama
borcunuz yoktur. Sadece seiminizi syleyin. Eer anlama
larna yardmc olacaksa, belli bir karar neden aldnz
sylemek isterseniz, bu olabilir. Eer onlarn, sizin kendi
nizi kt hissetmenize yol amalarna engel olmay veya
sululuunuzu ortadan kaldrmalarn isterseniz, onlarn
sulayclk tuzana dersiniz.
6.
H a k la rn z a sah ip kn ve on larn m esajlarn , o n
larn du ygu larn yanstt eklin d e alglayn. Galiba ben
bunu setim diye kzdn. Galiba onu yapmayacama zldn". Yapmaya karar verdiim ey konusunda ok
mutsuz olduunu anlyorum. Bu duygularn iin zg
nm. Bunun seni hayal krklna urattn fark ediyo
rum. Nasl yardmc olabilirim? Yapacak baka iim oldu
unda, bu senin iin zor oluyor, deil mi?
Temel ilke udur: nsanlarn duyduu zntye hak
verip, kendinizi onlarn yerine koyun; ancak bunun onlarn
derdi olduunu belli edin.
Unutmayn, sevgi ve snrlamalar, yegane sarih snr
lardr. Tepki gsterirseniz, snrlarnz kaybedersiniz.
zn denetleyemeyen bir adam, surlar yklm bir ehre
benzer. Dier insanlar sizin tepki gstermenizi salayacak
gce sahipse, sizin duvarlarnzn, sizin snrlarnzn iinde
ler demektir. Tepki vermekten vazgein. lk hareket sizden
gelsin. Kendinizi karnzdakinin yerine koyun. Yaam
zorlama benziyor. Anlat bana. Sulayc mesaj gnde
renler bazen yalnzca ne zorluklar ektiklerini birisine an
latmak isterler. Dinleyici olun, ancak kabahati stlenmeyin.

256

Snrla,

Olunun sululuk duymasna uraan anneyi hatrlayn.


Salkl snrlar olan bir adam, annesine hak verirdi:
Galiba kendini yalnz hissediyorsun, anne. Sulayc me
sajn altndaki duyguyu algladn ona belli ettiinden emin olurdu.

Sonular ve Kar Davranlar


Brian, zengin bir adam olan ve parasn daima baka
larn, hatta ailesini bile denetlemede kullanm babasyla
sorunlar yaamaktayd. Maddi desteini ekmek veya vasi
yetinden karmakla ocuklarn tehdit ederek, onlara itaati
retmiti.
Brian bydke babasndan daha fazla zgrlk iste
di; ancak kendisini aile parasna ve bunun ona salad
zevklere alm buldu. Yaz tatillerinde karsn ailenin yaz
lna gtrebilmekten holanyordu. Big Ten basketbol
karlamas biletlerinden ve zel kulbn yeliinden
holanyordu.
Ancak Brian, babasnn denetiminin kendisine ruhsal
ve duygusal maliyetinden holanmyordu. Baz deiiklikler
yapmaya karar verdi. Babasnn ona ve aile yaknlarna y
kc gelen baz taleplerine hayr demeye balad. ocuklar
baka eyler yapmak istediinde, baz tatillere katlmaktan
vazgeti. Babas ise bu durumdan honut olmad.
Tahmin edilebilecei gibi, daha nce kulland kay
naklardan Brian yoksun brakmaya balad. Onu dier o
cuklarna bir rnek olarak kulland. Briana hatasn gs
termek iin, dier ocuklarna daha fazla ayrcalk datma
ya balad. Son olarak da, vasiyetnamesini deitirdi.
Bunlar Briana zor geldi. Yaam tarznda kstlamalar
yapmas ve alt baz eylerden vazgemesi gerekti. Ge
lecek iin farkl planlar yapmas gerekti; zira hep babasnn
mirasndan yararlanacan tasarlamt. Ksacas, kendisini

Snrlara Direnmek

257

babasnn denetiminden kurtarmak iin seiminin sonula


rna katlanmas gerekti. Ancak; yaamnda ilk kez, zgrd.
Bu, yaygn bir senaryodur. Sz konusu olan her zaman
aile serveti deildir, bazen ana babann eitim iin sala
d maddi destek olabilir. Veya bir annenin toruna bak
mas olabilir. Veya bir babann iteki destei. Veya; bir ilikinin kayb kadar ciddi olabilir. Snrlar oluturmann so
nular, denetleyici kiilerin kar hareketleri olacaktr. On
lar sizin snrlar belirleme hareketinize kar tepki gstere
cektir.
ncelikle, snrlardan yoksun olmakla ne elde ettiinizi
ve snrlar oluturmakla ne kaybedeceinizi hesaplayn.
Briann durumunda bu, parayd. Bakalar iin, bu bir iliki
olabilir. Bazlar o kadar denetleyicidir ki, biri onlara kar
durmaya balarsa, artk onunla ilikilerini srdrmezler.
Aile iinde oynanan ilevsellikten uzak oyunlarda rol al
maktan vazgeen pek ok kii, iinde yetitikleri aile tara
fndan koparlr. Ana babalar veya arkadalar atk onlar
la konumaz.
Snrlar oluturmak ve yaamnz denetim altna almak
la, bir riskle kar karya kalmaktasnz. ou kez sonular
ar deildir; zira karnzdaki kii sizin ciddi olduunuzu
anlar anlamaz, deimeye balar. Snrlamalar belirlemenin,
onlar iin yararl bir ey olduunu fark eder. Bir arkadatan
gelen azarlama, faydal bir ila olup kar.
yi ve drst insan disipline gereksinim duyar, gnl
szce de olsa snrlamalara yant verir. Dierleri; psikolog
larn karakter bozukluklar olarak adlandrd bir zellik
gsterir, kendi hareket ve yaamlarnn sorumluluunu
stlenmek istemez. Arkada veya eleri onlarn yerine so
rumluluk almay reddettiinde, yollarna devam ederler.

258

Snrlar

Sonularn bedeli hesaplanrken bunlar ne kadar zor


veya pahal grnse de, sizin ta kendinizin kayb ile kyaslanamaz. Doadaki mesaj aktr: Riski bil ve hazrlan.
kinci olarak; kaybetme riskini gze alp almadnza
karar verin. Semeniz gereken davran, sizin iin; ta
kendiniz iin deer mi? Bazlarna gre, bedel fazla yk
sektir. likiyi riske atmak yerine, denetletici bir ebeveyne
veya arkadaa boyun emeyi srdrmek onlar iin daha
tercih edilebilirdir. Arabuluculuk uzmanlar aileyi, alkolik
kii tedavi grmezse zerinde anlam olduklar sonulan
uygulama hususunda hazr olup olmadklarn iyice d
nmeleri konusunda uyarr. Sonular olmakszn, snrlar
snr deildir. Snrlar oluturmadan nce, sonular uygu
lamaya istekli olup olmadnza karar vermelisiniz.
nc olarak; kayplarnz telafi etme yolunda aba
harcamaksnz. rnein Brian, daha ok para kazanmann
bir yolunu bulmak zorundayd. Bir bakas yeni bir ocuk
bakcs bulmak, yeni arkadalar edinmek veya yalnzla
katlanmann yollarn bulmak durumunda kalabilir.
Drdncs; bunu yapn. Bakalarnn g gsterileri
ve kendi snrlarmzn sonularm ele almann, snrlar be
lirlemek ve plannz izlemekten baka yolu yoktur
Beinci olarak; zor ksmn henz balamakta olduunu
bilin. Snrlamalar belirlemek, savan sonu deildir. Ba
langcdr. imdi destek grubunuza geri dnme, onlarn
ruhsal olarak sizi beslemesi, bylelikle de duruunuzu ko
rumanz salama zamandr. Sizi snrlar belirlemeye hazr
layan program zerinde almaya devam edin.
Snrlar oluturmanz engelleyici hareketlerle mcadele
etmek zordur. Ancak siz kurtuluunuzu gerekletirdike,
yaam da sizin gayretlerinize katlmak iin orada olacaktr.

Snrlara Direnmek

259

Fiziksel Direnme
Bu ksm dahil etmek zorunda olmamz zcdr; an
cak baz kiiler bir bakasna kar snrlarn, onlarn fizik
sel ynden ar gl olmalar nedeniyle koruyamaz. s
tismarc e veya erkek arkada hayr yantn kabul etmez;
genelde snrlamalar belirlemeye alan kadn, fiziksel is
tismara urar.
Bu istismara uram bireylerin yardma ihtiyac vardr.
Genellikle pek ok sebeple korkup, olanlar veya neler
olmaya devam ettiini kimseye anlatamazlar. Arkadalar
veya toplum nezdinde elerinin adn lekelemekten korkar
lar. Bu tarz muameleye izin verdiklerini itiraf etmekten
korkarlar. Genelde eer sylerlerse, daha kt dayak yiye
ceklerinden korkarlar. Sorunun ciddiyetini anlamalar ve
dardan yardm grmeleri gerekir. Sorun yok olmayacak
tr, hatta daha da ktleebilir.
Eer siz de byle bir durumdaysanz, istismar konu
sunda snrlamalar belirlemenizde yardmc olacak baka
kiiler bulun. Daha nce istismar edici elerle uram bir
danman bulun. Eer einiz veya arkadanz istismar edici
olabiliyorsa, kilisenize mensup kiileri arayabilmenizi sa
layn. Eer tehdit edilirseniz, her saat gidebileceiniz ve
geceyi geirebileceiniz bir yer ayarlayn. Polisi ve bir avu
kat arayn. Eer baka hibir snrlamay tanmayacak olur
sa, men edici bir karar aldrn. Bunu kendiniz ve ocukla
rnz iin yapn. Bu durumun srmesine izin vermeyin.
Yardm arayn.

Dierlerinin Aclar
Sevdiimiz kiilere kar snr, oluturmaya balad
mzda gerekten zor bir durum ortaya kar: bu insanlar ac
eker. Onlarn yalnzln, dzensizliini veya mali so
rumsuzluunu bir zamanlar sizin telafi ettiiniz yerde,

260

Snrlar

bir boluk oluur. Bu her ne olursa olsun, bu kiiler bir


kayp yaayacaklardr.
Onlar seviyorsanz, bu sizin iin seyri zor bir durum
olur. Ancak, ac eken birine kar davranlarnzda, snr
larn hem sizin iin gerekli, hem de onlar iin yararl oldu
unu unutmaynz. Eer onlarn sorumsuz olmalarna izin
vermekteyseniz, sizin snrlamalar belirlemeniz, onlar so
rumlu davranmaya itebilir.

Sulayclar
Sulayclar, sanki sizin hayr demeniz onlar ldryormu gibi davranr, Bunu bana nasl yapabildin? mesa
jyla tepki gsterirler. Alamalar, surat asmalar veya fke
lenmeleri olasdr. Sulayclarn bir karakter sorunlar bu
lunduunu unutmayn. zntlerinin kaynann, sizin
onlara bir ey vermemeniz olduunu ifade eder gibi olsalar
da, sizin olan bir eyi sulamakta ve talep etmektedirler.
Bu, alakgnll birinin, gereksinim dolaysyla bir talepte
bulunmasndan ok farkldr. Baka insanlarn ikayetleri
nin doasna kulak verin; eer kendi sorumluluklar altna
almalar gereken bir ey iin sizi sulamaya alyorlarsa,
onlarla yzlein.
Suzann, yeni araba almak iin bor isteyen kardeiyle
yzlemesi gerekti. kisi de yetikindi. Suzan sorumluluk
sahibiydi ve ok alrd; erkek kardei sorumsuzdu ve ka
zandn asla biriktirmezdi. Yllarca ablasna bor almak
iin bavurdu; o da yllarca para verdi. Aldn geri dedii
ise enderdi.
Sonunda, snrlarla ilgili bir alma grubuna katldktan
sonra szan grd ve onun yeni bir talebine hayr de
di. \dam, ablas sanki hayatn sndrm gibi davrand.
Onun yznden ve yeni arabas olmakszn ileri ken
dine ekem eyeceini, bu yzden de alma yaamnda

Snrlara Direnmek

261

ilerleyemeyeceini syledi. Onun yznden kzlarn eski


psk arabasyla gezmeye gitmek istemeyeceklerini syle
di.
Sulamalar duymaya alm olan ablas, onunla yzle
ti. lerinin iyi gitmediine zldn, ancak bunun kendi
sorunu olduunu syledi. Bu yantlar ona da iyi geldi, kar
deine de.

Gerek Gereksinimler
Gereksinimleri gerek olan kiilere kar snrlar belir
lemek durumunda kalabilirsiniz. Eer sevecen biriyseniz,
gereksinim iindeki bir sevdiinize hayr demek, yreinize
ac verir. Ancak ne verip ne veremeyeceinizin de bir snr
lamas vardr; buna uygun olarak hayr da diyebilmek zo
rundasnz. Bunlar, gnlszce veya mecburiyetten verme
durumlar deildir. Bunlar, krlm kalbinizin vermek iste
dii, ancak eer bunu yaparsanz, tkeneceiniz durum
lardr.
Snrlamalarnzn neler olduunu renin, vermeye
yrekten karar verdiinizi verin ve gereksinim iindeki
dierlerini, onlara yardm edebileceklere gnderin. Bu kii
lerin durumlarna hak verin. Genelde istedikleri; gereksi
nimlerinin yerinde olduunu ve gerekten yardma ihtiya
lar bulduunu bilmenizdir. Ve onlar iin dua edin. Bu, et
rafnzda yer alp, sizin are olamadnz ac ve gereksi
nimler iin yapabileceiniz en sevgi dolu eydir.

Balayclk ve Uzlama
Pek ok kii, balaycikla uzlama arasndaki fark
anlamada glk eker. Harici direnci karlamada baarsz
olur, zira karsndakine yine teslim olmak gerektiini, aksi
takdirde balayc olamayacan hisseder. Gerekte pek

262

Snrlar

ok kii balamaktan korkar; zira bunu bir kez daha snr


larn bir kenara brakmakla ve karsndakine yeniden1
kendisini incitme gc vermekle zdeletirir.
Kutsal kitaplarda, iki ilke ok aktr: (1) Her zaman
balayc olmamz gerekir, (2) uzlamay her zaman elde
edemeyiz. Balayclk, yreimizle yaptmz bir eydir;
birisini bize olan bir borcundan azat ederiz. Kiinin borcu
nu sileriz; artk bize borcu yoktur. Artk onu sulamayz. O,
arnmtr. Balayclk iin, bir tek taraf gereklidir: Ben.
Bana borcu olan kiinin, benim balayclm istemesi
gerekmez. Bu benim yreimdeki bir ltuf meselesidir.
Bu bizi, ikinci ilkeye getirmektedir: Uzlama. Uzlamay
her zaman elde edemeyiz. Balama iin tek, uzlam iin
se iki tarafn varl gerekir.
Sorunun ona den ksmn gerekten stlendiinden
emin olmadka, karmzdakine yreimizi amayz. Kutsal
yazlar, pek ok yerde birisiyle aramzda, ta ki o kii yapt
n sahiplenene ve tvbekarla sadk kalmann meyve
sini verene dek, snrlar korumann gerekliliini vurgular.
Gerek tvbe etme, Pimanm demekten ok tedir; yn
deitirmek demektir.
Aklkla ifade etmeniz gerekir ki, onu balam ol
makla birlikte, ona henz gvenmemektesiniz, zira kendi
sinin gvene layk olduunu kantlamamtr. Henz ger
ekten deiip deimeyeceini anlayacak kadar zaman
gememitir.

Direniler
Bir nceki blmde grdmz gibi sadece harici
deil, ayn zamanda dahili snrlarmzn da salam olmas
ve bedenin, zerimizde egemenlik kurmasna hayr diye
bilmemiz gerekir. imdi de, bymeye kar sergilediimiz
i direnle ilgili snrlara bakalm.

Snrlara Direnmek

263

nsan Gereksinimi
Jane, tahripkar erkek seme kalplar ile ilgili olarak te
rapiye katlmaktayd. ok dzgn ve ho erkeklere hemen
ak oluyordu. Balangta hep harika olurdu. Her za
man istedii ve onda eksik olan baz eyleri tamamlaya
cakm gibiydiler.
Bu durum bir sre devam ettikten sonra, ilikinin iin
de yava yava kendini kaybediyor, istemedii eylere
raz olur, yapmak istemediklerini yapar ve vermek isteme
diklerini verir buluyordu. Gnln kaptrd erkeklerin
aslnda son derece ben merkezci, onun gereksinimlerini
grmekten aciz ve snrlarna sayg duymaktan uzak olduk
lar ortaya kyordu. Ksa srede mutsuz oluyordu.
Ona zaten bildii eyler syleyen arkadalarla konuu
yordu: o adam ie yaramaz, ona baka kapya gitmesini
sylemelisin. Ancak bu bilgiyle hareket etmez; kendini ilikiye balanm, brakp gitmenin de olanaksz olduunu
hissederdi. Snrlar yoktu. Hayr diyemiyordu.
Jan ein davran biimine baktmzda, o erkekle kal
ma drtsnn, eer ondan ayrlrsa duyaca depresyonu
uzak tutma arzusuyla gdlendiini fark ettik. Dahas, dep
resyonun kklerinin, Jan ein iindeki gayet bo, babas ta
rafndan asla doldurulmam bir yerde bulunduunu ke
fettik. Ja n e in babas setii erkeklere ok benzemekteydi;
duygusal ynden onun iin ulalmaz; ona sevgi gsterme
yen bir adamd. Babasnn doldurmas gereken bir boluu,
bu gereksinimi asla karlayamayacak tahripkar insanlarla
doldurmaya alyordu. Jan ein snrlar belirlemeye kar
olan i direnci, ocukluktaki geliimle ilgili olan bu kar
lanmam ihtiyat.
Doa bizleri, iinde yetitiimiz aileden alacamz son
derece kendine zg gereksinimlerle donatmtr. Bunlar
zerinde daha nce konutuk ve baka yerlerde bu hususta

264

Snrlar

ok sayda yaz yazdk (1). Karlanmam gereksinimleri


miz olduunda, iimizdeki bu zedelenmiliklerin bir d
kmn yapmal ve bu ihtiyalar yaamda karlamaya
balamal, bylelikle yetikin yaamnn snr mcadelele
rini gsleyecek gce sahip olmamz gerekir.
Geliimsel olan bu karlanmam ihtiyalar, snrlar ge
litirmeye kar olan direncimizin byk ksmndan sorum
ludur. Doa bizleri, ana babalarn yaamn buyruklarn
yerine getirdii ilahi aileler iinde byyecek ekilde tasar
lamtr. Bunlar bizi besler, doru snrlar ierir, balay
cdr, iyi ile kt arasndaki ayrm anlamamzda yardmc
olur ve sorumluluk sahibi yetikinler olmamz iin glen
dirir. Ancak pek ok kii, bu deneyimi yaamamtr. Psiko
lojik ynden kszdrler, yaam tarafndan evlat edinilme
leri ve gvenceye alnmalar gerekir; farkllk gsteren bo
yutlarla bu, hepimiz iin geerlidir.

zmlenmemi znt ve Kayp


Eer karlanmam ihtiyalar dan kaynaklanan di
renme, iyi yi elde etme ile ilgiliyse, znt de kt y
brakma ile ilgilidir. Birisi snrlar oluturamadnda pek
ok kez bunun nedeni, birleik olduklar kiiyi brakamamalardr. Jane, seven ve ilgilenen bir babaya olan gerek
sinimini karlamaya alyordu. Ancak bunun karlanmas
iin Ja n e in, asla sahip, olamayaca bir eyi brakmas ge
rekiyordu: babasnn sevgisi. Bu, onun iin ok byk bir
kayp olacakt.
Birine kar snrlar belirlemek pek ok kez, uzun za
mandr iddetle arzuladnz bir sevgiyi riske atmaktr. De
netleyici bir ebeveyne hayr demeye balamak; hl gayret
gstererek paylaamadklarnz elde etmeye almak yeri
ne, bu eksikliklerin zntsyle temasa gemektir. Byle
bir gayretle almak, sizi zntden uzak tutar ve hapseder.

Snrlara Direnmek

265

Oysa kim olduklar gereini kabullenmek ve onlarn de


iik olmalar arzusunu terk etmek, yas tutmann zdr.
Bu da gerekten hzn vericidir.
Snrlara sahip olmak yerine, ah kekeleri oynarz. Bi
linsizce kendimize, keke onun kusursuzluk araylarn
yzne vurmak yerine, biraz daha gayret sarfedebilsem; o
da benden holanr deriz. Veya, keke onun arzularna
boyun eip onu kzdrmasam; o da beni sever. Sevgi gr
mek iin snrlardan vazgemek, kanlmaz olan ertele
mektir: kiiyle ilgili gerei fark etme, bu gerein znt
syle kucaklama, terk etme ve yaamda yoluna devam
etme.
Bu i dirence kar durmada atmanz gereken admlara
bir bakalm:
1. S n rlarn zdan yoksu n oldu u n u zu kabu llen in . So
rununuz olduunu itiraf edin. Eer denetleniyor, maniple
veya istismar ediliyorsanz sorunun, kt bir kiiyle birlik
teliiniz veya mutsuzluunuzun onun suu olmad ger
eini sahiplenin. Sorun, snrlarnz olmamasdr. Bir ba
kasn sulamayn. Sorunu olan sizsiniz.
2. D iren ci f a r k edin. Bana gereken, yalnzca baz snr
lamalar belirlemek diye dnebilir ve iyileme yoluna
bylelikle girebilirsiniz. Kolay olsayd, yllar nce yapard
nz. Korktuunuz iin snrlar belirlemediinizi itiraf edin.
direnciniz nedeniyle, kendi zgrlnz sabote et
mektesiniz.
3. L tu f ve g ere i aray n . lemin dier tm admlarn
da da olduu gibi, bu kat gereklerle bir boluk iindey
ken yzleemezsiniz. direncinizi sahiplenmede ve ayn
zamanda yas tutma grevini yerine getirmede size g ve
recek olan bakalarnn desteine ihtiyacnz bulunmaktadr.
Gereince yas tutma ancak bir iliki iinde gerekleebilir.
Doann ve bakalarnn ltuflarna gereksinimimiz bulun
maktadr.

266

Snrlar

4. A rzuyu tan m layn. S nrlar belirlem e baarszl


nn a rd n d a, kay betm e korku su y atar. Eer yaamay see
cek olursanz, kim(ler)in sevgisinden vazgemek zorunda
kalacanz belirleyin. Buna bir ad verin. O kiiye olan sk
ballnz, sizi alkoymaktadr. Bizler tarafndan deil,
ancak kendi sevginizce engellenmektesiniz.
5. B rakn . Size destek olan ilikilerinizin gvencesini
hissederek, o kiiden asla elde edemeyeceiniz eyle veya
onun temsil ettii eyle yzlein. Bu, bir cenaze treni gibi
olacaktr. Yas tutmann aamalarndan geeceksiniz: yads
ma, pazarlk etme, fke, znt, kabullenme. Bu aamalar
muhakkak bu srayla geirmeyebilirsiniz, ancak muhteme
len tm bu duygular hissedeceksiniz. Bu, normaldir.
Size destek olanlarla bir araya gelerek, kayplarnz
hakknda konuun. Bu arzular ok derinlerden gelmekte
ve yzleilmesi ok zor olabilmektedir; profesyonel bir
danmanla grme ihtiyac duyabilirsiniz. Asla sahip ol
madnz bir eyi brakmak, zordur. Ancak sonunda onu
kaybederek yaamnz kurtaracaksnz. Bu boluu, kendi
sevgisi ve kullarnn sevgisiyle ancak yaam doldurabilir.
6. D evam edin . Yas tutmada son aama, istediinizi
bulmakla ilintilidir. Ara, ve bulacaksn. Eer eskisini bir
kenara brakmak istiyorsanz, doann size sunduu gerek
yaam, bir yerlerdedir. Doa ancak, sadece hareket eden
bir gemiyi ynlendirebilir. Harekete gemeniz ve yaamn
sizin iin ayrd iyilikleri aramaya koyulmanz gerekir.
Asla sahip olamayacaklarnzdan nihayet vazgemeye
baladnzda, yaamnzda ne kadar ok deiiklik oldu
una hayret edeceksiniz. Eski yaam koruma abalarnzn
tm size ok fazla enerjiye malolmakta ve sizi bir hayli
istismara ve denetime maruz brakmaktayd. huzuruna
gtrecek kavak, brakmaktr. Yas tutmaksa, bunun yolu.

Snrlara Direnmek

267

imizdeki fke Korkular


Bir irketin ynetim kadrosundaki ortak, bir baka
irketle byk bir proje zerinde almaktayd. Pazarlklar
srasnda dier irketin bakan, bir isteini yerine getirme
dikleri iin bu lye ok kzmt.
ortaktan ikisinin uykular kat, endie ettiler ve g
rmelerin kesilecei konusunda kayglandlar; br irke
tin bakan artk onlar istemezse ne yapacaklarn dn
dler. Sonunda, nc orta ararak strateji saptama
konusunda bir toplant yapmaya karar verdiler. fkeli adam yattrmak iin tm planlarn deitirmeye hazrdlar.
nc ortaa, iyerini feda etmek konusundaki tasarla
rndan sz ettiklerinde yzlerine bakp, Ne var bunda?
Kzmsa, kzm. Gndemde baka hangi konular var? dedi.
Ne kadar aptalca davrandklarn fark ederek, hepsi
glmeye balad. Annesi veya babas fkelenmi ocuklar
gibi davranmlard; sanki psikolojik varolular, bu patro
nun memnun olmasna balym gibi.
Dier adamn fkesinden korkan ortaklardan ikisi de,
fkenin denetleme arac olarak kullanld ailelerden gel
mekteydi; nc ortaksa bu taktikle asla karlamamt.
Yani o, salam snrlara sahipti. Dier firmann bakanyla
grmek zere o seildi. Adamla grp, eer fkesini
yenebilirse ve onlarla almak isterse, iyi. Aksi halde baka
irketlere gideceklerini syledi.
yi bir karard. lk ikisi, adama baml bir ocuun
bak asyla bakmlard. Yeryznde gvenecekleri tek
insan oymu gibi davranm ve onun fkesinden korkmu
lard. Dieri, bir yetikinin gzyle bakm ve bu adam
davrann toparlamazsa, baka yne gideceklerini anla
mt.

268

Snrlar

ortaktan ikisi iin sorun, dahili idi. Ayn fkeli adam, iki farkl tepkiyle karland. lk iki ortak snrlamalar
belirlemeye direnmi, ncs yle yapmamt. Belirle
yici etmen snrlara ilikin becerileri olan adamn iinde
yatmaktayd; fkeli olann deil.
Eer fkeli kiiler size snrlarnz kaybettirebiliyorsa,
muhtemelen beyninizin iinde hl ondan korku duydu
unuz fkeli birisi vardr. Gemite yaadnz bu fke ie
ren deneyimlerin bir ksmn gzden geirmeniz gereke
cektir. Sizin incinmi, korkmu bir tarafnzn, yaamn
sevgi na ve tedavisine ihtiyac bulunmaktadr. Bu fkeli
ebeveynden vazgemek ve imdi karnzda bulunan ye
tikinlerin nnde durmak iin, sevgiye ihtiyacnz bulun
maktadr.
Atmanz gereken admlar, unlardr:
1. Bunun bir sorun olduunu kabullenin.
2. Paralze olmuluunuz hakknda gidip birisiyle ko
nuun. Bununla tek banza baa kamazsnz.
3- Size destek veren ilikilerinizle korkunun kaynan
bulun ve fkeli kiinin temsil ettii, kafanzdaki bireyi ta
nmaya balayn.
4. Gemite kalan bu konularla ilgili ac ve duygular
nz anlatn.
5. Bu kitaptaki snr oluturma becerilerini aln.
6. Mcadele ederek veya pasif kalarak, otomatik pilota
balanp, snrlarnzdan vazgemeyin. Yant gelene kadar
kendinize zaman ve mekan tanyn. Eer fiziksel uzakla
ihtiyacnz varsa, bunu salayn. Ancak snrlarnzdan vaz
gemeyin.
7. Hazr olduunuzda, yant verin. zn denetleme
kurallarna sadk kaln. Kararlarnza sadk kaln. Sadece ne

Snrlara Direnmek

269

yapp ne yapmayacanz yeniden tekrarlayn ve brakn


bakalar fkelensin. Onlarn sizin iin nemli olduunu
kendilerine syleyin; gerekirse onlara yardmc olmada ya
pabileceiniz baka bir ey olup olmadn sorun. Ancak;
hayrmz hl bakidir,
8. Yeniden gruplan. Destek grubunuzdakilerle etki
leim hakknda konuarak, zemininizi koruduunuzu mu,
koruyamadnz m yoksa hcum mu ettiinizi anlayn.
Koruyamadnz durumlarda oklukla keyfiniz kaacak ve
bu husustaki gerein teyidi sizin iin gerekli olabilecektir.
Snrlarnz korumu olduunuzu sanp, iftlii kaptrm
olabilirsiniz. Bakalarnn fikrini aln.
9. almalarnz srdrn. Provalar yapn, iin iy
zn anlamay ve gemii anlamay srdrn ve kayplar
nzn zntsn yaayn. imdiki zamanda beceriler geli
tirmeye devam edin. Bir zaman sonra, Eskiden fkeli kii
ler beni denetlerdi. Ancak buna izin veren dahili eyleri ele
aldm. zgr olmak gzel, diye dneceksiniz. Unutma
yn, yaam fkeli kiilerin sizi denetlemesine izin vermez,
yaam sizi hi kimseyle paylamak istemez. O, sizin tarafnzdadr.

Bilinmeyenden Korkmak
Snrlar oluturmada bir baka gl dahili diren, bi
linmeyenden korkmaktr. Bakalarnca denetlenmek, g
venli bir hapishanedir. Tm odalarn yerini biliriz. Bir ka
dnn dedii gibi, Cehennemden kmak istemiyordum.
Tm sokak adlarn biliyordum!
Snrlar belirlemek ve daha bamsz olmak, bilinmeye
ne doru bir adm olduu iin korku vericidir. Din kitapla
rnda, Tanr tarafndan tandk bir lkedeyken, bilinmeyen
diyarlara arlan insanlarla ilgili pek ok yk yer alr. Ve
O bu insanlara, imanla dar adm atar ve O nun yolunda

270

Snrlar

yaarlarsa, onlar daha iyi bir lkeye gtrmeyi vaat eder,


man gcyle Hazreti brahim, daha sonra miras olarak
edinecei bir yere gitmek zere arldnda buna uydu
ve gitti; oysa nereye gitmekte olduunu bilmiyordu.
Deiim, korkutucudur. Eer korku duyuyorsanz,
muhtemelen doru yolda - deiime ve bymeye giden
yolda - olduunuzu bilmek sizi rahatlatabilir. Tandm bir
iadam, eer her gn bir konuda byk korku duymazsa
bunun, kendisini yeteri kadar zorlamamakta olduu anla
mna geldiini syler. inde ok baarldr.
Snrlar sizi, bildiklerinizden ve istemediklerinizden ayrr. Sizin iin her eit yeni seenein kapsn aralar. Eski
ve bildik olan terk ettike ve yeniye cesaret ettike, kark
duygular hissedeceksiniz.
nnze daha byk ve daha gzel dnyalar am
yeni ve korkutucu geliimsel snr admlarm bir an iin d
nn. ki yanda anne ve babanzdan uzaa doru adm
atarak, dnyay kefe baladnz. Alt yanda evi terk edip,
sosyalleme ve renme olanaklarn nnze seren okula
gittiniz. Yetime anda yeni yetenek ve olaslklar ortaya
ktnda, ana babanzdan daha da uzaklatnz. Lise me
zunu olduunuzda yksek okula gittiniz veya bir i bula
rak, kendi banza yaamay rendiniz.
Bu admlar gerekten korku vericidir. Ancak, korku ile
birlikte yeni ykseltilere, olaslklara ve doa, kendiniz ve
yaam hakknda yeni keiflere uzandnz. Bu, snrlarn ifte
yzl doasdr. Bir ey kaybedebilirsiniz, ancak yeni bir
bark ve zn denetleyici yaam kazanrsnz.
Birka neri:

1.
A llah vergisi y n lerin izi gelitirin. Snrlar, ilevselli
te zgrlk yaratr. Eer beceri ve yetenekler gelitirmezsek, kencli zgrlmzden zevk almayz.

Snrlara Direnmek

271

2. D estek g ru b u n u za d ay an n . Tpk snrlan ren


mekte olan bir ocuun yakt almak iin geri dnp anne
sine bakmaya gerek duymas gibi bykler de ayn ihtiyac
hisseder. Destek grubunuzun sizin yaamakta olduunuz
deiiklikler konusunda rahatlamanza yardm etmesi sizin
iin gereklidir. Onlara yaslanarak g aln. ki, birden da
ha iyidir; nk emeklerinin karl gzeldir: Eer biri d
erse, arkada onun kalkmasna yardm eder.
3. D ierlerinin tan kl n d an dersler karn . Aratrma
ve deneyler, mcadele vermekte olan ve sizin yaadklar
nz yaam kiilerle bir araya gelmenin ok nemli oldu
unu ortaya koymutur. Bu, destekten de tedir. Bu, orada
bulunmu, korku duymu, ancak sizin yapabileceinize
tanklk eden kiilerin yklerini dinlemektir. Yarglamalar,
o kiilerin nasl sizin konumunuzda bulunduklarn ve do
ann onlara nasl sadk kaldn dinleyiniz.
4. r en m e y eten e in ize gvenin. Halen yaptnz, an
cak renmek zorunda kalmadnz hibir ey yoktur.
imdi yapabildikleriniz, bir zamanlar yabanc ve rkt
cyd. Bu, yaamn doasdr. Ancak hatrlanmas gereken
nemli husus, renebildiiniz dir. Yeni eyler renebil
diinizi ve yeni durumlar ele alabildiinizi bir kez fark et
tiinizde, gelecekten korkunuz kalmaz. Bilinmeyene kar
gl korkular duyan kii, kuvvetli bir nceden her eyi
bilme istei duyar ve hi kimse, bir ii yapmadan nce
onu nasl gerekletirebileceini bilemez. Gidip renir.
Baz insanlar renme yeteneine gvenir, bazlar gven
mez. Eer siz de renebildiinizi renmeye balarsanz,
gelecekteki bilinmezler tmyle baka grnr.
Depresyon eken pek ok kii, renilmi acizlik" ola
rak adlandrlan, ne yaparlarsa yapsnlar bunun sonu ze
rinde hibir etkisi olmayacann kendilerine retildii bir
sedromdan muzdariptir. Tahripkar dnglere hapsolmu,
ilevsellikten uzak pek ok aile, bunu ocuklarna empoze

272

Snrlar

eder. An<~ak byyp, fark yaratacak dier olaslklar gr


dnzde, artk evde rendiiniz aresizliin iinde ha
pis kalmanz gerekmez. liki kurmann ve ilevselliin yeni
yollarn renebilirsiniz; Doann, sizin sahibi olmanz
istedii kiisel gcn temeli budur.
5. Eski ayrlklar y en id en inceleyin. Bir deiiklik
yapmanz gerektii veya bir kaypla karlatnz zaman
larda sklkla, korku veya kederinizin, durumun gerektirdi
inden ok daha bykm gibi grndn fark edersi
niz. Bu bytlm duygulardan bazlar, gemiteki ayrl
malardan veya deiim anlarndan kaynaklanyor olabilir.
Eer gemite, sk tanmalar dolaysyla arkadalarn
kaybedilmesi gibi bir takm ciddi kayplar yaamsanz,
gemite buna benzer halledilmemi her ne konu varsa,
ona dokunuyor olabilirsiniz.
Akl selim sahibi birini bularak, imdiki zamanda duy
duunuz bu korku ve acnn, gemite hallolmam bir
eyden mi kaynaklandna bakabilirsiniz. Bu sizin, duygu
ve sezgilerinizi uygun bir bak asna ekmenizi salar.
Otuz be yanda olup, dnyaya alt yandaki bir ocuun
gzleriyle bakyor olabilirsiniz. Gemii yeniden inceleye
rek, onun gelecek haline gelmesine engel olun.
6. Yap. Getirdikleri yapsal kayplar nedeniyle yaam
daki deiiklikler, pek ok kii iin dayanlmazdr. Bu tarz
deiikliklerde, genelde hem i ve hem de d yaplar
kaybederiz. imizde daha nce dayandmz eyler artk
orada deildir ve darda bize gven veren insanlar, yerler
ve programlar kaybolmutur. Bu bizi bir kaos durumuna
sokabilir.
Hem i, hem de d yap oluturmak, byle yeniden
yaplanma srelerinde yardmc olur. yap; snrlar olu
turmak ve bu kitaptaki admlar atmakla gerekleir. Buna
ek olarak yeni deerler ve inanlar edinme, yeni ruhsal ilke

Snrlara Direnmek

273

ve bilgiler ren m e, yeni disiplin ve planlara sahip olarak


bunlara sadk kalma ve bakalarna aclarnz anlatmann
tm, yap oluturmaktr. Ancak bunlar yaparken, gl
bir i yapya da ihtiyacnz olacaktr.
Her gn bir arkadanz aramak iin zaman ayrn,
destek grubunuzla haftalk toplantlar programlayn veya
dzenli bir destek grubuna veya on iki admlk bir alko
lizmden kurtulu grubuna katln. Kaos esnasnda, yeni
deiimlerinizi etrafnda destekleyebileceiniz bir yapya
ihtiyacnz olabilir. Bydke ve deiikliklere boulma
dka, yapnn bir ksmndan vazgemeye balayabilirsiniz.

Balayc Olmamak
Hata insana zgdr, balamak ilahi olana. Ve ba
lamamak, yapabileceimiz en aklszca harekettir.
Balamak ok zordur. Birinin size borlu olduu bir
eyden vazgemek demektir. Balamak gemiten; sizi
inciten ve istismar edenden kurtulmaktr.
Kutsal kitaplar insanlar balamay, onlar yasal bir
bortan azat etmekle kyaslar. Bir bor gndeme geldiin
de, insanlar sizin mlknzn zerinden izinsiz getikle
rinde, gerek borlanma ortaya kar. Ruhunuzun defter
lerinde kimin ne borcu bulunduu muhasebesini tutars
nz. Anneniz sizi denetlemitir ve size, dorusunu yapma
borcu vardr. Babanz size hkmetmitir ve size, dorusunu
yapma borcu bulunur. Eer siz yasalara uymakta iseniz,
bu borlan onlardan tahsil etmeye gdlenmisinizdir.
Borlarn tahsil edilmesi abas, pek ok ekle br
nebilir. Size demede bulunmalarna yardmc olmak zere
onlar honut etmeye alabilirsiniz. Eer biraz daha fazla
ey yapacak olursanz, onlarn faturalarn deyeceini ve
size borlanm olduklar sevgiyi vereceklerini sanrsnz.
Veya onlarla yeteri kadar yzleirseniz, hatal ynlerini

274

Snrlar

greceklerini ve bunu dzelteceklerini dnebilirsiniz.


Veya yeteri kadar insan, sizin ne kt eyler geirdiinize
ve anne babanzn ne kadar kt olduuna inandrrsanz,
bunun bir ekilde hesab kapatacan dnebilirsiniz. Ve
ya baka birinden - ya da onlardan - bunun acsn ka
rr, durumu eitlemek iin onlarn size iledii gnah ba
kas zerinde tekrarlayabilirsiniz. Veya onlar ne kadar kt
olduklar hususunda ikna etmeye almay srdrebilirsi
niz. Sanrsnz ki sadece anlasalar, daha iyisini yaparlar.
Borlarn derler.
lerin hallolmasn istemenin yanl bir yn yoktur.
Sorun, ilerin bir tek ekilde zmlenebileceidir: kret
mekle ve balayclkla. Gze gz ve die di, yrmez.
Hatal olan, asla geri alnamaz. Sadece balanabilir; by
lelikle gsz klnabilir.
Balamak, silmek demektir. Vazgemek. Hesab yrt
mak, Hesab, iptal etmek" tir. Balamak, birinin bize olan borcunu ondan asla tahsil etmemek demektir. Ve ho
lanmadmz da budur, zira bu; asla olmayacak bir ey iin
yas tutmaktr: Gemi, asla farkl olmayacaktr.
Bazlar iin bunun anlam, hi yaanmam ocukluk
iin yas tutmaktr. Bakas iin farkl anlam ifade eder; an
cak talebe sk skya tutunmak, balamazlk iinde kal
maktr, bu da kendimize yapabileceimiz en tahripkar ha
rekettir.
Uyar: B alayctlk ve istism ara d a h a f a z l a alm ak,
ay n eyler deildir. Balayclk, gemile ilgilidir. Uzla
ma ve snrlar, gelecekle ilgilidir. Birisi tvbe edip yeniden
gvenilirlikle davet edilene kadar snrlamalar, benim ml
km korur. Ve eer gnah ilerlerse, yine balarm; de
falarca. Ancak ben yeniden beni drste hsrana uratan
insanlarla bir arada olmak isterim; sahtekarlkla beni incit
tiklerini inkar edenle ve daha iyi olmaya hi aba gster
meyenle deil. Bu hem ben, hem de onlar iin tahripkar

Snrlara Direnmek

275

olur. Eer insanlar gnahlarn sahipleniyorsa, baarszlk


tan ders alyorlar demektir. Bunu kabullenebiliriz. Daha iyi
olmak istemektedirler ve balayclk da buna yardmc
olur. Ancak birisi bir eyi yadsmaktaysa veya sadece daha
iyi olmaya almas lafta kalyorsa, deiiklikler yapmaya
almyor veya yardm istemiyorsa, onlar balasam bile
snrlarm korumam gerekir.
Balayclk bana snrlar verir; nk beni incitici ki
iden kurtarr ve ancak o zaman ben de sorumlulukla ve
akllca davranabilirim. Eer onlar balamyorsam, onlarla
hl tahripkar bir iliki iinde olurum.
Tanrdan inayet alarak, bakalarnn borlarn zn.
denmemi bir hesap peinde komayn. Brakn gitsin; siz
de neye ihtiyacnz varsa, onu Tanrdan ve verebilecek
kiilerden isteyin. Bu daha iyi bir yaam olur. Balayc
olmamak, snrlar tahrip eder. Balayclk onlar yaratr;
zira denmemi borlar mlknzn dnda tutar.
Son bir eyi hatrlayn. Balayclk, yadsma deildir.
Onu balayabilmek iin, karnzdaki gnah bilmeniz
gerekir. Gemite kalmanz isteyen, asla gereklemeyecek
eyleri bir araya toplamaya alan dirence dikkat edin.

D Odaklama
nsanlar sorunu ararken kendileri dna bakma eili
mindedir. Bu da bak as sizi kurban konumunda tutar.
Bir bakas deimeden, sizin asla salim olamayacanz
syler. Gsz sulamann temeli budur. Bu sizi o kiiye
kar ahlaki ynden stn klabilir (kendi dncenize g
re, asla gerekte deil), ancak bu asla sorunu zmez.
Asl deimesi gereken kiinin kendiniz olduunu
grme direncinize cesaretle kar durun. Kendinizle yz
lemeniz hayati nem tar; zira bu snrlarn balangcdr.
Sorumluluk, iinizdeki itiraf ve tvbe ile balar. Snrlardan

276

Snrlar

yoksun olmay srdrnzn yollar hakkndaki gerei


itiraf etmeli ve bu yollardan uzaklamaksnz. Kendinize
bakarak sorunun sizin dnzda olmasn isteme i direnci
nizle yzlemeksiniz.

Sululuk
Sululuk zor bir duygudur; zira gerekte znt, fke
veya korku gibi gerek bir duygu deildir. Bir eit i k
namadr.
Kutsal' kaynaklar bize, cezalandrlmann dnda kal
may ve sululuun davranlarmzda bir gdleyici olma
masn syler. Bizler sevgi ile gdlenmeliyiz; baarsz ol
duumuzda sevmekle ortaya kan duygu, ilahi znt
dr. Bu da sululuk olan, ve lm getiren dnyevi zn
t ile tezat tekil eder.
Bu sululuk, sosyallemenin ilk dnemlerinde nasl eitildiimize baldr. Bu nedenle sululuk duygularmz
hatasz deildir. Asla yanl bir ey yapmadmz, ancak
retilmi bir takm i standartlara kar geldiimiz zaman
larda ortaya kabilir. Nerede hata yaptmz syleyen
sululuk duygularna kulak verirken dikkatli olmamz ge
rekir, zira sklkla su lu luk du ygu larn n ken dileri, hatal
dr. Buna ek olarak sululuk duygular, zaten iyi gdleyiciler deildir. Knanm konumda olunduunda, sevmek
zordur. Ne kadar kt olduumuz yerine, bir bakasnda
yol atmz incinmeyle ilgilenen ilahi znt duymamz
iin, knanma hissetmememiz gerekir. Sululuk gereklii
arptr; bizi dorudan ve dier kii iin en iyi olan yap
maktan uzaklatrr.
Snrlar konu olduunda bu bilhassa dorudur. Bu ki
tapta defalarca Incilin bize doru snrlara sahip olmamz,
sonular uygulamaya koymamz, snrlamalar belirlememiz,
byyp iinde yetitiimiz aileyi terk etmemiz ve hayr

Snrlara Direnmek

277

dememiz gerektiini sylediini grdk. Bu snrlar, sevgiy


le yaplan hareketlerdir. Ac verseler de, bakalarna yar
dmcdrlar.
Ancak dkn vicdanmz snrlar oluturduumuzda
bize, kt olduumuzu veya kaba bir davranta bulun
makta olduumuzu syleyebilir. Kendilerine kar snrlar
oluturmakta olduumuz kiiler, sklkla bizim sulu vic
danmz kuvvetlendirici eyler syleyeceklerdir. Eer size
snrlarnzn kt olduunu aka veya st kapal biim
de syleyen bir ailede yetimiseniz, neden bahsettiimi
bilirsiniz. Bir talebe hayr dediinizde sululuk duyarsnz.
Birinin sizden yararlanmasna izin vermediinizde sululuk
duyarsnz. Kendinize zg bir yaam oluturmak iin aile
den ayrldnzda sululuk duyarsnz. Sorumsuz birinin
imdadna komadnzda sululuk duyarsnz. Bu liste uzayp gider.
Sululuk sizi doru olan yapmaktan ve hareket etmek
ten alkoyar. Pek ok kii, kafalarnn iindeki dahili ebe
veyne kar gelmekten korktuu iin salkl snrlara sahip
deildir. Bu sululuktan uzak kalmak iin atabileceiniz
birka adm bulunmaktadr; ancak bir eyi fark ederek
balamanz gerekir: sululuk, sizin sorununuzdur. Snrlar
olmayan p e k . ok kii, hayr dedii zaman falancanm
kendisini nasl sulu hissetmesine yol atndan ikayet
eder; sanki o dier kii onun zerinde bir eit g sahi
biymi gibi. Bu fantazi ocukluktan, anne babanzn size
ok gl grnd zamandan kalmadr.
Size kendinizi sulu hissettirmeye kimsenin gc
yetmez. Bir yannz bu mesaja hak verir; zira bu sizin duy
gusal beyninizdeki ana babaya ait gl mesajlara doku
nur. Ve bu da sizin sorununuzdur; sizin mlknz zerin
dedir ve denetimini de sizin stlenmeniz gerekir. Maniple
edilmenin sizin sorununuz olduunu grrseniz, bu husus
ta uzmanlarsnz.

278

Snrlar
1. Sululuu sahiplenin.
2. Destek sisteminize girin.

3. Sululuk mesajlarnn nereden geldiini incelemeye


balayn.
4. fkenizin farkna varn.
5. Denetleyiciyi balayn.
6. Destekleyici arkadalarla prova ederek snrlar olu
turun, sonra yava yava onlar daha zor durumlara yerle
tirin. Bu size vicdannz yeniden incelerken gereken gc
kazanmada ve destekleyici sesler edinmede yardmc ola
caktr.
7. Vicdannz iin yeni bilgiler edinin. Bylelikle eli
nizdeki bu kitaba benzer kitaplar okuyun ve kutsal kitapla
ra ynelin.
8. Sululuk edinin. Bu garip gelebilir, ancak iyilemek
iin ebeveynvari vicdannza itaatsizlik etmek zorunda ka
lacaksnz. Doru olan, ancak sululuk duymanza yol aan
baz eyler yapmanz gerekecek. Artk sululuun size
hkmetmesine izin vermeyin. Snrlar belirleyin ve sonra
yeni destekleyicilerinizle bir araya gelerek sululuk konu
sunda onlarn size yardm etmesini salayn.
9- Destek grubunuzdan ayrlmayn. Sululuk sadece
zihninizi engellemekle hail olmaz. Kafanzdaki yeni sesleri
iselletirmek iin yeni balantlara ihtiyacnz bulunmak
tadr.
10.Yas tutmak sizi artmasn. Bu zc olacaktr; an
cak bu srete bakalar tarafndan sevilmeye izin verin.
Yas tutanlar teselli edilebilir.

Snrlara Direnmek

279

Terk Edilme Korkular: Bolukta Bir Yer Alma


Blm 4deki geliimsel ksmdan hatrlayacanz gibi
snrlar, balanmadan sonra ortaya kar. Doa renme
srecini bu ekilde tasarlamtr. Bebekler, snrlar ren
meden nce gvenlikte olmaldr ki, ayrl renmek
korkutucu olmak yerine yeni ve heyecan verici olsun. Sa
lkl balantlar olan ocuklar doallkla snrlar oluturma
ya ve bakalarndan uzaklamaya balar. lerinde, snrlar
oluturma ve bamszlk elde etme riskine girmelerine ye
tecek kadar sevgi vardr.
Ancak birey gvenli balara sahip deilse, snrlar olu
turmak fazla korkutucudur. Pek ok kii terk edilmekten
korktuu iin tahripkar ilikilere bal kalr. Kendisini sa
vunacak olursa, dnyada yalnz kalacandan korkar. Hi
snrlar olmamasn ve baz balantlar bulunmasn, snr
lara sahip olarak yalnz kalmaya tercih eder.
Snrlar, bolukta ina, edilmez. Gvenli kiilere salam
balarla tutunarak donatlmalar gerekir; aksi halde ker
ler. Eer sevdiiniz birine kar snrlar oluturduktan sonra
gideceiniz salam bir destek grubunuz varsa, yalnz ol
mazsnz.
Hastane programmzda defalarca tahripkar koullarda
bulunup, bolukta uratklar iin snrlar oluturamayan
insanlarla karlatk. Defalarca ifade etmektedirler ki prog
ram erevesinde grdkleri anlayl destek; asla yapa
madklar eyleri baarmalar iin onlara gereken yakt
salamtr.

Kolay Olsayd, imdiye Kadar Yapardnz


Bu blm, bilgelerin bizi uyard tarz sorunlar hak
kndadr. Bu dnyada sorunlarn olacak. Ancak cesur ol!
Bilge ermi, dnyay alt etti. Bilge kiinin yolunda hareket

280

Snrlar

etmeye baladnzda, sorunlarla karlaacaksnz - hem


dardan ve hem de ieriden. Dnya, eytan ve hatta kendi
nefsiniz size direnecek ve yanl olan yapmanz iin bask
da bulunacaktr.
Oysa yanl olan, ie yaramaz. Dorusunu yapmak zor
olacaktr; ancak bilge kiiler bizi bu konuda uyarmtr.
Yaama giden yol, dardr; lahi bir kimlii ekileyerek
yassltmak, epeyce cesaret ve epeyce alma gerektirir. Ve
epeyce arpma.
Direnle karlamak, yapmanz gerekeni yapmakta ol
duunuzun iyi bir gstergesidir. Bu direniler muhakkak
gelecektir. Sizi temin ederim. Eer gelmeseler, uzun zaman
nce snrlar oluturmu olurdunuz.

Snrlar
Konusundaki Baary
lmenin Yollar

ean, elinde ay fincan, mutfak masasnn yannda oturmu, aknlk iindeydi. Tandk olmad bir duy
guydu; ancak hotu. Akl sabahki olaylara kayd.

Sekiz yandaki olu Brian, her zamanki uyanma nu


maralaryla gne balamt. Kahvalt sofrasna gelirken so
murtup yzn ekitti, Okula gitmiyorum - ve kimse beni
mecbur edemez! diye ilan etti.
Normal olarak Jean ya Brian okula gitmeye ikna et
meye alr veya fkeyle ona barrd. Ancak bu sabah,
farklyd. Jean sadece dedi ki, Haklsn, hayatm. Kimse
seni okula gitmeye mecbur edemez. Bu senin isteyerek
yapman gereken bir ey olmal. Ancak okula gitmek iste
mezsen, btn gn odanda oturmay, televizyon da seyretmemeyi seen sen olursun. Ancak bu senin verecein
bir karar; geen hafta yaptn gibi.
Brian huysuzluk nbeti iinde tereddt geirdi. Sofray
kurmay reddettiinde annesinin onu odasnda brakt ve
akam yemeine de gelmesini istemedii zaman hatrlad.
Sonunda dedi ki, Peki, giderim - ama bundan holanmam
gerekmez!
Kesinlikle, diye onaylad Jean. Okul gibi, pek ok
eyden holanman gerekli deil. Ama doru seimi yapt
ndan eminim. Brianm paltosunu giymesine yardm etti
ve okul arabasna yryn seyretti.

282

Snrlar

On dakika gememiti ki, ie erken giden kocas tele


fon etti. Hayatm, dedi, imdi rendim ki iten sonra bir
toplantm var. Akam yemeine geciktiim son kez, yemek
kalmamt. Bu sefer bana biraz ayrabilir misin?
Jean gld. Son kez, arayp bildirmemitin bile. nce
den sylemen beni sevindirdi. Ben ocuklar yediririm;
enle de beraber yeriz.
Olum oku la gidiyor, hon u tsu zluk duyduu hald e. K o
c a m ben i arayp, p rog ram deiikliklerin i bildiriyor. T an
rm, ben rya gryorum , yle de il mi?
Jean rya grmyordu. Yaamnda ilk kez, hayatnda
belirgin snrlar oluturmann ve onlar korumann dlle
rini alyordu. Bunlar iin epeyce almas ve riske girmesi
gerekmiti. Ancak deerdi. Masadan kalkarak, ie gitmek
zere hazrlanmaya balad.
Jean, snrlar zerinde almann meyve verdiinin,
gzle grlr kantlarn yayordu. Her ey deiikti. An
cak, A noktasndan (snrlar bulunmamak), B noktasna
(olgun snrlar) nasl gelmiti? Snr geliimimizi lebilir
miyiz?
Evet. Belirli, sral deiiklikler; olgun snrlarn belir
mekte olduunun habercisidir. Bunlarn farknda olmak
yarar salar. Aadaki on bir adm bymenizi lmede ve
geliiminizin neresinde olduunuzu grmede yardmc ola
caktr. Bu blm, bymenizin bir sonraki admna gei
te rehber olarak kullannz.

1. Adm: Gcenme - Erken Uyar Sinyalimiz


Randy, en yakn arkada Willin alayc szlerinden
imdiye dek hi bu kadar rahatszlk duymamt. Gcen
me, onun iin yeni bir duyguydu. Espri konusu olmak

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

283

onun iin hep kolay olmutu. yi huylu Randy, aka kal


drrd.
Ancak Will kilisede yanma yaklaarak bakalarnn nnde ona dedi ki, Sen kyafetlerini dar m seiyorsun,
yoksa kilo mu alyorsun? Randy buna hi glmedi. Arka
dana hibir ey sylemedi; ancak bu sz iine oturdu.
Hem mahcup olmu, hem de incinmiti. Bunca yl yapt
gibi bo veremedi.
H i byle olm azdm , diye dnd Randy. B u sefer n e
d en byle oluyor? B elki d e f a z l a duyarl o lm ay a balyorum .
Snrlar oluturmaya baladnzn ilk gstergelerinden
biri, yaamnzda belirgin olan veya olmayan ihlallere g
cenmek, fke veya kzgnlk duymaktr. Tpk radarn ya
banc bir cismin yaklatn bildirmesi gibi, fkeniz de ya
amnzdaki snr ihlalleri konusunda sizi uyarabilir.
Randy, eliki ve fikir ayrlndan byk lde uzak
durmaya alan bir aileden gelmekteydi. Tartmalarn ye
rine uzlama getirilirdi. Randy otuzunu getikten sonra, uzun sreli bir yeme bozukluu nedeniyle tedaviye gitmiti.
artc olan, terapistin perhiz ve egzersiz planlar vermek
yerine, ona yaamndaki denetleyici kiilere kar ne tarz
tepkilerde bulunduunu sormas oldu.
Randy'nin aklna nce denetleyici biri gelmedi. Ama bi
raz dnnce, Willi hatrlad. Randye taklan Will. Arka
dalarn nnde Randyi kk dren Will. Willin
Randyi kmsemesi. Willin Randyden yararlanmas.
Bu anlar Randynin zihninde sadece birer resim deil
di. Ac, fke ve gceniklik tayorlard. Bunlar Randynin
yaamndaki snrlarn tohumlaryd.
hlal edildikleri, maniple edildikleri veya denetlendik
leri zaman fkelenemeyen kiiler, gerek bir sakatla sa
hiptir. Onlar snr sorunlarna kar uyaran bir ikaz

284

Snrlar

yoktur. yi altnda bu k, saldrya uradnzda he


men yanmaldr. fke, yreinizde parlayan bir ate gibi
dir; size, kar durulmas gereken bir sorun olduunu bil
dirir.
fkelenememek genellikle doruyu sylemenin yol
at ayrlktan korktuumuzun bir gstergesidir. Birisin
den honut olmadmz beyan etmekle ilikiye zarar vere
ceimizden korkarz. Ancak gerein her zaman dostumuz
olduunu kabul ettiimizde, genelde kendimize fkelenme
izni veririz.
O halde yzleici hibir ey sylemeden nce, hatta o
ilk snr da oluturmadan nce, yreinizi inceleyin. Ken
dinize unu sorun, Bakalar tarafndan denetlendiimde,
fkelenmeye hakkm var m? Ne zaman ihlal edildiimin
farknda mym? Kendi erken-uyar sinyalimi duyabiliyor
muyum? Eer yleyse, doru yoldasnz. Eer deilse, emin bir yer bularak gerei anlatmaya balamann tam s
rasdr. Farkllklar ve anlamazlklar hakknda daha drst
olmay baardka, kendi fkenizin size yardmc olmasna
da daha hogrl olacaksnz.

2. Adm: Zevklerde Bir Deiim Smrsevenlere Doru


Cezbedilme
Tammy ve Scott kiliselerini deitireli tam on iki ay
olmutu. Geen yl anmsyorlard.
Bundan nceki kiliselerine birka yl nce evlendikten
sonra gitmeye balamlard. Doktrinel olarak doru ve
aktif bir yelikti onlarnki. Ancak yok olmayan bir sorun;
kilise yelerinin faaliyetlere katlm hususundaki tutumuy
du. Koro konserlerinden gece toplantlarna, haftalk ncil
almalarna kadar her toplantya katlmaya byk nem
veriyorlard.

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

285

Scott ve Tammy toplantlara gelemediklerinde, fikir


ayrlklar ortaya kt. ehir dndan arkadalarnn, onlar
ziyarete geldii geceyi hatrladlar. Tammy Janicei; ncil
alma grubu yneticisini aram ve ona o geceki toplant
ya gelemeyeceklerini sylemiti.
Tammy, galiba burada vaatler hususunda bir sorun
var, diye yantlad Janice. Eer bizler sizin iin gerekten
bir anlam ifade ediyorsak, burada olmanz gerek. Ama siz
yine de gidip, istediinizi yapn.
Tammy ok kzm - ve incinmiti. Arkadalaryla birlik
te bir gece geirmek istedii iin Janice onu slamt. te
grubunun bu hayr kelimesini anlayamamas, iftin daha
sonra bir baka kiliseye gemesine neden olmutu.
imdi, bir yl sonra o ve Scott, kararlarndan memnun
du. imdiki yelikleri de tutucu ve aktif olduu halde ve
bir ok katlm gerektirdii halde, yeler bir sebeple izin
istediinde eletirel veya yarglayc karlanmyorlard.
Bu ztla ne diyeceksin? dedi Scott Tammye.
Dnk erkekler kahvalt toplants yneticisi Mark ara
dm; uaktan henz inmitim, gzlerim uykusuzluktan k
zarmt. Kahvaltya gidersem, leceimi syledim. Bana ne
dese beenirsin? Telefonun banda iin ne? dedi. Eve git
de biraz uyu! Byle bir anlay, bana bir dahaki toplantda
orada bulunmaya can attryor.
Bir zamanlar hem Scott, hem de Tammy ilk kiliselerinin
tutumunun doru olduunu sanmlard. Bakalarnn on
larn hayrn anladndan bire emin deildiler. imdi yllar
sonra, bu duruma yeniden dnmeyi dnemezlerdi bile.
Snr belirleme yetenekleri olgunlamam kiiler ge
nelde kendilerini snr-ykclar nn karsnda bulurlar.
Bunlar aile bireyleri, i arkadalar, eler, kilise yeleri veya
arkadalar olabilir. Onlar iin snr karklklar doaldr - o

286

Snrlar

nedenle kendilerine ve bakalarna verdii zarardan pek


haberdar deildirler.
Ancak zedelenmi snrlar gelitirmeye baladka, bir
deiiklik meydana gelir. Bu kiiler, onlarn hayr na ele
tirel olmadan kulak veren kiilere doru cezbedilirler. n
cinmeden. Kiiselletirmeden. Maniple edici veya denet
leyici bir tarzda, onlarn snrlarn devirmeden. Sadece,
Peki - sizi zleyeceiz. Bir dahaki sefer grrz diye
cek kiiler.
Bu deiikliin nedeni, doa tarafndan biimlendirilme
eklimizdir. Bir temel nedenle zgr olarak yaratldk: sev
mek, kendimize ve bakalarna anlaml olacak kadar yakn
olmak. Bu temel gerek, yreklerimizin en derin yerinin
altn izer. Ve snrlamalar belirleme zgrlne sahip
olduumuz ilikiler bulduumuzda, muhteem bir ey olur.
Hayr deme zgrlnn yan sra, can gnlden, eliki
lerden arnm, kranla dolu evetler deme zgrln
buluruz. Snr sevenlere doru ekiliriz; zira onlarda drst,
gerek, sevecen bireyler olma izni buluruz.
Snrlar zedelenmi biri iin, aka hayr diyebilen bir
kii bazen aksi ve souk gelebilir. Ancak snrlar daha da
salamlatka aksi ve souk kiiler, sevecen, ferahlatacak
kadar drst kiilere dnebilir.
Anlaml birliktelikler oluturmak zere snrsevenlerle
kaynamamz gerekir. Snrlar bolukta gelitirilemez. Des
tek ve anlay isteme konusunda bu insanlarla temaslarda
bulunduka, yaam bize onlar araclyla snrlamalar belir
lemek gibi zor bir i iin ltufta bulunur; bize g verir.

3. Adm: Aileye katlma


Zevklerimizin, snrlar belirsiz ilikilerden daha ak ta
nmlamalara doru deitiini fark ettike, ak belirgin s
nrlar olanlarla daha yakn ve anlaml balantlar gelitirmeye

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

287

balarz. Ya mevcut ilikilerimizde snrlar gelitirmeye veya


yatrm yapacak baka bantlar bulmaya, ya da her ikisine
birden balarz. Bu, snr gelitirmede ok nemli bir aa
madr.
Snrlar olan bir aileye katlmak neden bu kadar nemlidir? zellikle, baka herhangi bir disiplinde olduu
gibi, snrlar zerinde de bolukta almann olanaksz ol
masndandr. Snrlamalar belirlemede ve sorumluluk alma
da bizi cesaretlendirecek, bizimle alacak ve bizimle kala
cak, ayn deerlere sahip kiilere gereksinim duyarz.
Wayne de bunu kefetmiti.
Wayne, deiime inanamyordu. Geen birka ay bo
yunca, iteki snr eksikliklerinin farkna varmt. Dier a
lanlar eve zamannda gittii halde, ondan sklkla mesaiye
kalmas isteniyordu. Amirinin karsna geip, onun ile il
gili snrlamalarnn daha sk ve gereki olacan syle
mek istiyordu. Ancak ona her yaklatnda, endiesi dilini
balyor ve sessiz kalyordu.
te asla olgunlam snrlar gelitiremeyeceini d
nen Wayne, umutsuzlua dt. O sralar, bir destek gru
buna katld. Grup iindeki ilikileri derinleti ve yelere
gven duymaya balad. Sonunda, patronuyla oturup fazla
mesai konusundaki elikiyi inceledii gn, duygusal ola
rak onlar yannda tayp ie gtrmeyi baard. te ge
enleri anlatma gcn Waynee salayan, bu grubun ver
dii destek ve gvendi.

4. Adm: Zenginliklerinizin Deerini Bilmek


Ltfn ve gerein yararna inanan kiilere yaknlaarak
kendinizi gvende hissettikten sonra, deerleriniz dei
meye balayacaktr. Kendiniz iin sorumluluk stlenmenin
salkl olduunu grecek ve baka yetikinler iin sorum
luluk almann tahripkar olduunu anlayacaksnz.

288

Snrlar

Kii yeteri kadar uzun bir sre eya muamelesi grd


nde, kendini bir bakasnn mal gibi grmeye balar.
Kendini ynetmeye deer vermez; zira kendisiyle kayda
deer baka kiilerin onunla kurduu ilikiye benzer iliki
ler kurar. Pek ok kiiye, defalarca kendi ruhunu besle
menin ve ona iyi bakmann, bencilce ve yanl olduu
sylenir. Bir zaman sonra o kiide bunun doru olduuna
dair derin bir inan geliir. Ve bu noktada duygulara, yete
neklere, dncelere, tutumlara, davranlara, bedene ve
doa vergisi kaynaklarna dikkat etmeye pek az deer verir.
Sevildiimiz iin sevmeyi reniriz. Ltuf dardan
gelmelidir ki, onu iimizde gelitirebilelim. Bu gerein ar
ka yz; sevilmezsek sevemediimizdir. Ve bu dnceyi
daha da gelitirirsek, deer verilerek nem grmemi ruh
larmz deerli gremez veya onlara nem veremeyiz.
Kilit ilke budur. Kendimiz, bizimle ilgili olarak neyin
doru ve neyin gerek olduu hakkndaki temel duygu
muz; kayda deer, birincil ilikilerimizden gelir. Bu neden
le ocukluunda sevilmemi pek ok kii, yetikinlik ylla
rnda kendisine ilgi gsteren insanlara gark olsa da, baka
lar ona sevilmeye deer olduunu ne kadar gsterse de,
aslnda deersiz olduuna, sevgiye layk olmadna dair
derinlerde yatan duygularn bir trl zerinden atamaz.
Helenin babas, kk yata ona cinsel tacizde bulun
mutu. Bu tecavzden korkun ekilde hasar grm, an
cak bu srr koruyarak ailenin altst olmasn engellemeye
almt. Ne var ki Helen, genkzlk dneminde ailesine,
dorudan kelimelerle olmasa da ima yollu olarak, gerei
anlatt. ok gen yata cinsel ynden ayrmsz olmaya
balad.
Yetikin olduunda Helen, karmakark geen ergenlik
yllarn anlatt. Olanlarn yzn dahi hatrlayamyorum.
Tek bildiim, birinin benden bir ey istediiydi ve ben de
bunu ona -sadece istedii iin, baka sebeple deil- vermek

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

289

zorundaydm! Bu hususta konuma hakkm olmadna inanyordum.


Helen, kendisine en ok deer vermesi gereken kii
lerden biri tarafndan deerli grlmemiti. Sonuta, o da
kendisini deerli grmedi. Neredeyse her isteyene, cinsel
hizmet sundu. Bedeninin ve duygularnn ona Tanr tara
fndan bahedilmi, korumas ve gelitirmesi gereken ok
deerli bir inci olduu hakknda en ufak bir fikri yoktu.
nsanlar iyilemeye, nekahate ve kendilerini sevginin
grnts haline getirmeye deer vermeye baladka
(bunlarn tm, ayn eyin farkl tarzlarda sylenmesidir),
bir deiim meydana gelir. Yaamn, doann yatrmn bir
ekilde geri demeye karar verirler. Kendilerine bakmak,
nem kazanr.
Birok dindar kendilerine nem vermekten saknrlar;
bu bencil bir tutum gelir. Ne var ki, bilge kiinin, Her
eyden nce yreini koru; nk o yaamn pnardr
demesinde grld gibi, bize ait olanlara sahip kma
mz gerekir. Yreimizi (hzinelerimizin bulunduu yeri)
gzettiimizde, onu korumu oluruz. Hzinelerimize,
onlar koruyacak kadar deer vermeliyiz. Deer vermedik
lerimizi korumayz. Banka evresindeki gvenlik, elbette
pln etrafndakinden ok daha skdr!
Hzinelerinizin bir listesini yapmaya balayn: zama
nnz, paranz, duygularnz ve inanlarnz. Bakalarnn
onlara nasl muamele gstermesini istersiniz? Bakalarnn
onlara nasl muamele gstermemesini istersiniz?

5. Adm: Yavru Hayrlar almak


Grup, sessizdi. Bir ok seans boyu aday inceledikten
sonra Shareen, yaamnda ilk kez bir baka grup yesiyle
kendisi arasnda bir snrlama belirleyecekti. Gruptakiler

290

Snrlar

sessizce onun doruyu syleyen bir kii olup olamayaca


n grmek iin bekledi.
Shareenin grup yelerinden birine dnerek o kiinin
seanslarda yapt ve kendisinin holanmad bir eyin adn vermesini istemitim. Byk korku duymakla beraber,
denemeyi kabul etmiti. nce hibir ey sylemedi; belli ki
cesaretini topluyordu. Sonra, yavaa yannda oturmakta
olan bir kadna dnerek, dedi ki: Caroline, bunu nasl
syleyeceimi bilmiyorum; ama balyorum. Odadaki en iyi
sandalyeyi hep senin alman, beni rahatsz ediyor. Hemen
cecik ban ieri ekip, gelecek itiraz bekledi.
Gelmedi; en azndan Shareenin bekledii gibi olmad.
Bir ey sylemeni bekliyordum, diye aklad
Caroline. Bana mesafeli davrandnn farkndaydm, an
cak nedenini bilmiyordum. Bilmek fayda eder; ben de
imdi kendimi sana daha yakn hissediyorum. Benimle
yzlemek iin bir riski gze aldn. Kim bilir - belki de se
ninle sandalye uruna bilek greine bile girerim!
Kulaa sama m geliyor? Deildir. Snrlamalar belirle
dii iin onu sulayan bir anne ve onunla ayn fikri pay
lamama cesareti gsterdiinde fke nbeti geiren bir ba
bann yer ald bir aile yapsndan geldii dnlrse
Shareen, gerekten byk bir gelime gerekletirmekteydi.
Ona gre, endie ve depresyon yaamn denetimden ka
rana kadar, snrlarn bahsi bile edilemezdi. Bu nedenle
Shareenin snrlar zerinde almaya balamas iin olas
en uygun yer, grup terapisiydi.
Duygusal snrlar oluturmada byme her zaman,
gemiteki incinmiliklerinizi dikkate alan bir hzla gereklemelidir. Aksi halde yeterince olumu snrlara sahip olamadan, ktlesel bir d yaayabilirsiniz.
Bir terapi seansnda, Bu snr retileri ie yaramyor,
diye ikayetini dile getirdi Frank.

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

291

Neden yaramyor? diye sordum.


Vallahi, insanlarla aramda doru snrlar belirlemedi
imi anlar anlamaz, ayn gn babam aradm ve ona ceza
sn verdim. Yaptma inanabiliyor musunuz? Telefonu y
zme kapatt! Bu harika, gerekten harika. Snrlar benim
iin her eyi iyiletirmek yerine, onlar eskisinden daha
kt hale getirdi.
Frank tpk, yeni bisikletinin yedek tekerlekleri husu
sunda fazla sabrsz, onlar bir an nce karmaya ar he
vesli bir ocuk gibidir. Ancak birka d ve diz kanat
madan sonra, eitimindeki baz basamaklar atlam olabi
lecei ihtimalini dnmeye balar.
te size, bu admdan esenlikle gemenizde yardmc
olacak bir fikir. Destek grubunuzdan veya arkadalarnz
dan, snrlar zerinde onlarla birlikte alma izni aln. Do
ruyu sylemeniz karsndaki yantlaryla size gerek deer
lerini gstereceklerdir. Ya sizin kendileriyle fikir ayrlna
debilmeniz ve onlarla yzleebilmeniz konusunda sizi
scak karlayacak, ya da diren gstereceklerdir. Her iki
durumda da, bir ey renirsiniz. Destekleyici iyi bir iliki,
ilgili tm taraflarn hayrlarm deerli bulur. yeler, gerek
yaknlamann ancak fikir ayrlnda olabilme zgrl
nn bulunduu yerde ina edilebildiini bilir: Nefretini
gizleyenin, dudaklar yalan syler. Hayrnz onurlandra
cak ve ondan dolay sizi sevecek kiilerle bu hususta a
lmaya balayn.

6. Adm: Sululuk Duygular inde Sevinmek


Garip gelse de, snrlara sahip bir kii haline gelmekte
olduunuzun bir gstergesi de, genel bir kendini sulama
duygusu; snrlamalar belirlerken baz nemli kurallar i
nediiniz duygusudur. Gerek snrlar iinde nelerin bulun
duu ve nelerin bulunmad hususunda gerei sylemeye

292

Snrlar

baladnda pek ok kii, youn ekilde ve eletirel biim


de zn yarglamalar yaar. Sebebi nedir? Geliniz bunun
yantna, klelik ve zgrlk ynnden bakalm.
Snrlar incinmi bireyler, kledir. Kendi kendilerine
deere dayal kararlar vermeye alr, ancak genellikle etraftarmdakilerin arzularn yanstrlar. Ve destekleyici
snrsevenlerle evrili olsalar da, snrlamalar belirlemede
glk ekerler.
Burada sulu; zayf vicdan veya, iimizdeki fazla etkin,
fazla doru olmayan ve hain davranan bir yargtr. Do
ruyu yanltan ayrmada iimizdeki deerlendiricinin
yardmna ihtiyac olsa da pek ok kii, son derece kendini
eletiren -ve hakl olmayan- bir vicdan beraberinde tar.
yle olmad halde, ihlallerde bulunduunu sanr.
Bu fazla etkin yarg yznden, snrlar incinmi kii
snrlamalar belirlemede byk zorluklarla ska karlar.
Fazla acmasz davranmyor musun? ve Partiye nasl git
mezsin? Ne kadar bencilce bir dnce! gibi sorular sklk
la ortaya kar.
Gerekten de savaan kii bir-iki, hatta ufak, bir tek
snrlama belirlediinde meydana gelecek hasar tahmin
edebilirsiniz. Vicdan vites byltr; zira gereki olmayan
taleplerine uyulmamaktadr. Drst snrlara kar bu ba
kaldr; vicdann ebeveynvari denetimine bir tehdittir. Kiiyi
yeniden gereki olmayan unu yap ve unu yapmalara
zorlama umuduyla, ruha kuvvetle saldrr.
O halde dman vicdan harekete geirme, garip bir
biimde ruhsal bymenin bir iaretidir. Doru olmayan
kstlamalar protesto etmekte olabileceinizin bir iareti.
Eer vicdan sessiz kalsa ve hi nasl yapabildin? gibi
sululuk mesajlar oluturmasa bu, iinizdeki ebeveynin
klesi haline geldiiniz anlamna gelebilirdi. Bu nedenle

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

293

sizi sululuk karsnda sevin duymaya tevik etmekteyiz.


Bu, ilerlemekte olduunuz anlamna gelir.

7 Adm: Yetikin Hayrlar almak


u soruyu bir an dnn: Bir numaral snr ykcnz
kimdir? Yaamnzda, kendisine kar snrlamalar belirlen
mesi en zor kiilerin banda gelen, kimdir? Aklnza birden
ok kii gelebilir. Bu admda bu son derece karmak, e
likili, korkutucu ilikiler ele alnmaktadr. Bu ilikileri yo
luna koymak, snrlara sahip bir kii olmak yolunda en te
mel hedeflerden biridir.
Bunun ikinci deil yedinci adm olmas, bundan nce
itinayla ev devimizi ve almalarmz tamamlam olma
mzdan emin olmann nemini vurgulamaktadr. nemli
kiilere nemli snrlamalar belirlemek, ok almann ve
olgunlamann meyvesidir.
Burada hedeflerimizi birbirine kartrmamak nem ta
r. Sklkla, snrlar zedelenmi kiiler amacn, bu nemli
alanlarda snrlamalar belirlemek ve yaam yeniden stabili
ze bir duruma getirmek olduunu dnr. Sorun,
Anneme hayr diyebilirim olduunda, gn gnne ya
yor olabilirler. Veya Kocamn iki imesinde snrlar belir
leyebilirim de. Bu tarz yzlemeler ok nemli olmakla
beraber, snrlar renmenin nihai hedefi bunu salamak
deildir.
Gerek hedefimiz, olgunlamaktr - baarl biimde
sevmek ve baarl ekilde almak.
Snrlar belirlemek, olgunlamann byk blmdr.
Snrlara sahip olmadan, gerekten sevemeyiz - aksi halde
mecburiyetle veya sululukla severiz. Snrlar olmadan ite
de gerekten verimli olamayz; aksi halde bakalarnn
programlarn yetitirmek iin o kadar megul oluruz ki,
ifte zihinli olur, kolayca sarslrz. Hedef, snrlar bulunan

294

Snrlar

ve hem kendine, hem de bakalarna kar uygun zaman


larda snrlamalar belirleyebilen bir karakter yapsna ka
vumaktr. Dahili snrlara kavumak, dnyaya kar snrla
ra sahip olmay getirir: Fikri ne ise, zikri de odur.
Doru tanmlanm, drst ve hedefe ynelik bir karak
ter yaps gelitirmek, bu adm meydana getirir. Bu sreye
kadar, o korktucu temel hayrlara kar zaman iinde sk
bir alma ve denemelerle hazrlk yaplmtr.
Bazen byk bir hayr, bir krize yol aar. Sizin iin nemli olan birisi fkelenir. Veya incinir. Veya suiistimal eder. Gerek, ilikilerdeki ayrmlar ortaya karacaktr. e
liki ve anlamazlklar zaten vardr. Snrlar sadece onlar
yzeye karr.
Dua ederek, kayda deer ilikilerinizin bir listesini ya
pnz. imdi buna, bu ilikilerde hangi belirli hzinelerin
ihlal edildiini ekleyiniz. Bu hzineleri korumak iin, hangi
belirli snrlarn oluturulmas gerekir?

8. Adm: Sululuk Duygularnn Yokluunda Sevinmek


6.
Adm, snrlar mevcut bir varolua doru ilk admla
rnzn, muhtemelen ar etkin ve zayf bir vicdandan gele
cek iddetli bir direnmeyle karlanacan anlama zeri
neydi. Ancak, tutarl alma ve iyi destekle bu sululuk
azalr. Duru bir vicdanla kaderin derin gereklerine tu
tunma yeteneimiz artar.
Ruhsal ve duygusal olarak sadakati kaydrdnz iin,
artk bu adm atabilirsiniz. inizdeki ebeveyni dinlemek
yerine artk sevgi, sorumluluk ve balaycln gerek
deerlerini yantlamaya getiniz. Ve yrek bu deerleri,
onlar anlayan kiilerle gerekleen pek ok iliki deneyi
miyle iselletirdi. Yrein kendini deerlendirmek zere
gidebilecei, eletirel vicdandan baka bir yer daha var.

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

295

Yrek sevecen, doruluk dolu kiilere ait duygusal anlarla


birlikte.
Eletirel tiradlar hakknda kocasyla yzletiinde
Evelyn, bir eylerin farkl olduunu anlad. Tamam, Paul,
dedi sesini ykseltmeden. Eer on saniye iinde bana
kar uygar bir ses tonu kullanmazsan, geceyi arkadam
Nanin evinde geiririm. Seimini yap; nk blf yapmyo
rum.
Yeni bir szl saldrya hazrlanmakta olan Paul, azn
kapatt. Evelynin bu kez ciddi olduunu o da hissetmiti.
Kanepeye oturarak, bundan sonraki hareketini bekledi.
Evelyni artan, snrlamalar belirledikten sonra kar
ikayetlerinin yokluuydu. Genellikle kendi kendine,
Paula yeterince frsat tanmadn, veya, Bu kadar ince
derili olmaya son vermen lazm, veya O ok alyor,
ocuklara da iyi davranyor, derdi.
Grup ie yaramt. almas demiti. Ve vicdan ge
limeye balamt.

9. Adm: Bakalarnn Snrlarn Sevmek


Bir seferinde bir grmecim, Karma kar snrlar oluturmamn - ancak onun bana kar snrlamalar belirlememesinin bir yolu var m? diye sormutu. Onun ak
kalpliliine gpta ettiim halde yant, tabii ki hayrd. Eer
bakalarnn snrlarmza sayg duymasn bekliyorsak, bir
ka nedenden tr onlarnkilere de sayg duymalyz.
B a k a la rn n sn rlarn sevm ek, ken d i ben cilliim iz ve
b e r eye g c m z yettii du ygusuna kar durur. Bakala
rnn hzinelerini koruma hususuna nem verdiimizde,
dkn doamzn bir yan olan ben merkezciliimize kar
alrz. Daha diergam oluruz.

296

Snrlar

B a k a la rn n sn rlarn sevm ek, b a k a la r n a ilgi d u y


m a k a p a sitem izi artrr. Bakalarnn ho ynlerini sevmek
zor deildir. Ancak bir bakasnn direnmesi, yzlemesi
veya ayrlyla karlatmzda, bu farkl bir hikayedir.
Kendimizi elikide veya bir bakasndan istediimiz bir
eyi elde edememi bulabiliriz.
Bakalarnn snrlarn sevebildiimizde ve onlara sayggsterebildiimizde, iki eyi baarm oluruz. Birincisi;
bakasna gerekten ilgi duyarz, zira birinin bize hayr
demesine yardm etmekle hibir ey kazanm olmayz. Bu
ona sadece bizi daha ok eyden mahrum etmede yardmc
olur!
Bakalarnn snrlarn sevmenin ikinci avantaj; baka
sna hak vermeyi, kendimizi onun yerine koymay ret
mesidir. Bakalarna kar, bize davranlmasm istediimiz
ekilde davranmamz gerektiini retir: Tm yasa, tek bir
emirde toplanmtr: Komunu da kendin gibi sev. Baka
larnn hayr iin de, tpk kendi hayrmz iin olduu gibi
mcadele etmeliyiz - bunun bizim iin bir maliyeti olsa da.

10. Adm: Hayrmz ve Evetimizi zgr Brakmak


Yemekte, Peter, seni seviyorum, dedi Sylvia erkek
arkadana. nemli bir and. Peter Sylviaya henz evlenme
teklif etmiti. Ve o da adam ekici buluyordu; pek ok
ynden birbirleriyle uyumlu grnyorlard. Ancak, tek bir
sorun vard: birlikte kmaya balayal henz birka hafta
olmutu. Peterin ani teklifi, Sylviann beenilerine biraz
ters dmekteydi.
Ve seni sevmeme ramen, diye devam etti,
nianlanmadan nce bir sre daha beraberliimizi devam
ettirmeye ihtiya duyuyorum. O nedenle, sana evet diye
mediim iin, hayr diyorum.

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

297

Sylvia, olgunlamaktaki snrlarn meyvesini gstermek


tedir. Emin olmad iin, hayr demitir. Snrlamalar olu
turma yetenekleri yeteri kadar gelimemi kiiler, tersini
yapar. Emin olmadklarnda evet der. Sonra da bir baka
snn programnda yer aldklarnda, bu belirli durumda ar
tk rol oynamak istemediklerinin farkna varrlar. Ancak o
zaman, i iten gemitir.
Bir ocuk yurdunda gzetmen veli olarak bir sre a
lmtm. Bizler bulu andaki birka etkin ocukla ayn
kulbeyi paylama ii iin eitilirken, deneyimli bir profes
yonel bize, ocuklarla ie balamada iki yol vardr: birin
cisi, her eye evet diyebilirsiniz. Sonra, onlara snrlamalar
getirmeye baladnzda, size ierler ve bakaldrrlar. Ve
ya, ak ve kesin snrlamalarla ie balayabilirsiniz. Onlar
sizin tarznza altktan sonra, biraz gevetebilirsiniz. Sizi
ebediyen severler demiti.
Tabii ki ikinci yntem daha ok ie yarad. ocuklara
snrlarm ak etmekle kalmad; bana kendi hayrm ser
best brakmay retti. Bu standartn temelinde u ilke ya
tar: hayrmz, evetimiz kadar zgr hale gelir. Baka bir
ifadeyle, bir talep karsnda evet deme zgrlnz hayr
deme zgrlnz kadar olduunda, snrlarn olgunla
mas yolunda iyi bir yerdesiniz demektir. elikiler yoktur,
art dnceler yoktur, iki kelimeden birini kullanma
tereddt yoktur.
Bir an iin, sizden en yakn zamanda bir ey istemi
birini dnn. Bu belki zamannzn vereceinizden emin
olmadnz bir blmyd. steyen kiinin bencil, maniple edici veya denetleyici olmadn varsayn. Mantkl
kiiler bazen mantkl taleplerde bulunabilir,
yleyse sizden, vereceiniz kadarnn sizde bulundu
undan emin olmadnz bir ey istendi. Bunu en bir
yrekle yapabileceinizden emin deildiniz. Bundan sonra

298

Snrlar

meydana gelenler, tamamen bu standartn iinde kalmak


tadr. Muhtemelen iki eyden birini yaptnz:
1. Emin olmadnz iin, evet dediniz.
2. Emin olmadnz iin, hayr dediniz.
Bunlardan hangisi, daha olgundur? ou durumda, ikincisi. Neden? Zira kaynaklarmzdan vermek, teslim
edemeyebileceimiz bir eyi vaat etmekten daha sorumluca
olur. Bir bilge kii, gayretlerimizin bedelini hesaplamamz
gerektiini sylemitir.
Birinizin bir kule ina etmek istediini farz edin. Bu
nu tamamlamaya yetecek paras olup olmadn an
lamak iin nce oturup, maliyetini hesaplamaz m? Zi
ra temeli atp, onu bitiremezse, bunu her gren onun
la alay edecektir.
Snrlar hasar grm kiiler vaatlerde bulunup, sonra
da iki eyden birini yapar: (1) Gcenmilikle onu yerine
getirir, veya (2) szlerinde durmazlar. Ancak snrlar ge
limi kii, onu isteyerek ve severek yerine getirir. Veya bu
konuda hi sz vermez.
Sululukla ynlendirilen veya uyumlu olmak iin st
lenilen sorumluluklar olduka pahal, ac verici veya uy
gunsuz olabilir. Almanz gereken ders, ruhsal ve duygusal
hesaplamalarnz yapmadan ar vaatlerde bulunmamaktr.

11. Adm: Olgun Snrlar


Deerlerle Ynlendirilen Hedef Belirleme
Ben, kalemini masann zerine brakarak, honutlukla
kars Ja n a gz att. Gn, geen yl gzden geirmek ve
gelecek yl planlamakla geirmilerdi. Bu gelenek, son
birka ylda gelitirilmiti. Bu onlarn, yaamlarnda bir yn,
bir ama bulunduunu hissetmeleri iin bir yoldu.

Snrlar Konusundaki Baary lmenin Yollar

299

Birlikte hedefler belirlemeye balamadan nce, yaam


karmakarkt. Ben denetleyiciydi ve dnmeden hareket
ederdi. Onun harcama alkanlklar yznden pek fazla
para biriktirememilerdi. Kars Jan tutumlu olduu halde,
uyumlu olmu ve yzleici tutum sergilememiti. Bylece
Ben daha fazla para harcadka, ondan daha da uzaklat
ve gnll hizmetlere katlarak kendini ev dnda daha
fazla oyalamaya balad.
Sonunda, bir evlilik danmanyla snrlar zerinde epey
altktan sonra Jan, Benin denetim d davranlarna s
nrlamalar getirmeye balad. Daha drst, daha az sula
yc ve ok daha az gcenir oldu. Ben de ailesine kar da
ha fazla sorumluluk duymaya balad. Hatta kendini kars
na daha yakn hissetti - onu sorumsuzluundan tr bir
ka kez duvara ivilemi olsa da!
Ben glmsedi. Hayatm, dedi, getiimiz yl, ondan
bir ncekine gre yz seksen derecelik bir deiim sergi
ledi. Bir miktar para biriktirdik. Baz mali hedeflere ulatk.
Artk birbirimize kar daha drstz. Birbirimizden daha
ok holanyoruz. Ve sen de ehirde gnlllere ihtiya
duyan btn komitelere yardma komuyorsun!
Jan yantlad, Artk buna ihtiyacm yok. Benim istedi
im burada; sen, ocuklar, destek grubumuz ve dostlanmz. Sana bir teklifim var. stersen gel, ne yapmak istedi
imizi planlayalm - kendimiz, yaammz, paramz ve ar
kadalarmz konusunda - ve nmzdeki yl, daha da ba
arl yapalm!
Ben ve Jan, yllar sren almann meyvesini toplu
yordu. Snrlar belirlemede olgunlaan yetenekleri her yn
den semere vermekteydi. Neticede snrlar renmenin
nihai hedefi; bizim serbest kalarak, doann bize bakmamz
iin verdii yaam korumak, beslemek ve gelitirmektir.
Snrlar oluturmak olgun olmay, nceliklerini bilmeyi ve

300

Snrlar

giriimci olmay gerektirir. Yaammzn denetiminde ol


maktr.
Olgunlam snrlara sahip bireyler lgn, telal veya
denetimsiz deildir. Yaamlarnda bir yn, kiisel hedefle
rine doru dzenli bir ilerleme bulunur. Planlamalar nce
den yaparlar.
Onlarn bilge snrlarna bir dl, yaamda karlanan
arzularn mutluluudur. Yaamn bahettii yllar boyunca
sren yatrmlar, bunun karln onlara verir.
Ancak, acaba yaam, olgun snrlar bulunan kiinin i
lemini kesintiye uratr m? Yarglamalar, komplikasyonlar
ve insanlarn beni hakikatin yolunda deil, kendi yollarnda
grmek istedii durumlar olmayacak mdr? Mutlaka. Za
man, gerekten ktdr. Snr ve hedeflerimize her eit
direnme olacaktr.
Ancak olgun snrlamalar olan kii bunu anlar, buna
yer aar, buna izin verir. Ve bilir ki, eer gerekirse, yre
inde - kullanma hazr - bir hayr beklemededir. Bir sald
rya kar deil. Bir bakasn cezalandrmak iin deil. An
cak bu gezegende geirdiimiz kere yirmi, art on yl
boyunca doann bize bahettii zaman, yetenek ve zen
ginlikleri korumamz ve gelitirmemiz iin.

1 5 -----------------------

Snrlan Bulunan Yaamda Bir Gn

Birinci blmdeki Sherrieyi hatrlyor musunuz? Gn


boyu rasgele ve denetimsiz biimde sendeleyip duruyordu,
imdi de, Sherrienin bu kitab okuduunu dleyin.
Sherrie, ana hatlarn verdiimiz ak seik snrlar iinde
yaamn yeniden yaplandrmaya karar vermitir. imdi
gn zgrlk, zdenetim ve samimiyetle ifade edilmek
tedir. Gelin snrl yaamna bir gz atalm:

Saat 06:00
Saat ald. Sherrie uzanp onu susturdu. B a h s e girerim
a la r sa a tsiz d e yap abilirim , diye dnd. Zaten be da
kikadr uyanm. Yedi-sekiz saat uyuyabilmek, uzun sre
dir Sherrie iin bir fantezi olmutu - ailesi olan biri iin asla
gereki olmadn dnd bir fantezi.
Oysa, gereklemeye balamt. Waltla daha iyi saat
snrlamalar belirlemeye baladklarndan bu yana ocuk
lar, eskisinden daha erken yatyorlard. Artk Waltla birlik
te, yatmadan nce geveyebildikleri bir ka dakikalar bile
oluyordu.
Ancak, uyuyabilme hedefi bedelsiz olmamt. nceki
gece Sherrienin annesi yine beklenmedik ekilde ziyarete
geldiinde olduu gibi. Bu kez, Sherrie olu Toddla fen
bilgisi sergisi iin bir proje zerinde alrken geldi.

302

Snrlar

Bu, Sherrienin o zamana kadar sylemek zorunda


kald en zor eylerden biri olmutu. Anne, seninle otur
may isterim. Ancak gerekten hi uygun bir zaman deil.
Todda gne sistemi projesini bitirmesinde yardm ediyo
rum ve tm dikkatimi vermem gerekiyor. Eer istersen gel
bizi seyret; veya seni yarn ararm, birlikte geireceimiz
zaman planlarz.
Annesinin Sherrieye tepkisi ho olmamt. ehit
sendromu tm gcyle ortaya kmt: Her zaman syle
diim gibi, canm. Zamann yal ve yalnz bir kadnla ge
irmeyi kim ister? Ne yapalm, ben de eve gider tek bama
otururum. Her geceki gibi.
Eskiden olsa Sherrie, bu derece ustalkl bir suluya
hcum karsnda teslim olurdu. Ancak Sherrie, kendi des
tek grubu ile pek ok prova yaptktan sonra, annesinin
beklenmedik ziyaretlerini nasl karlayacana karar ver
miti. Ve artk kendini o kadar sulu hissetmiyordu. Annesi
ertesi sabaha dzelmi - Sherrie de iyi bir akam geirmi
olacakt.

Saat 06:45
Sherrie yeni elbisesini giydi. Tam gelmiti - bir ka ay
ncesine nazaran iki beden daha incel Yeni z sn rlarm
iin s a n a k rler olsun, Tanrm, diye dua etti. Rejim ve
egzersiz program nihayet baarl olmutu; gdalar ve ye
diini yakma konusunda yeni bir sr rendii iin filan
deil, kendine bakmay bencillik yerine, yneticilik olarak
grd iin. Dier ilerden zaman ayrarak bedeni ze
rinde alma konusunda kendini sulu hissetmeyi bir ke
nara brakmt. ekle girmek onu daha iyi bir e, anne ve
arkada yapmt. Ve kendi kendinden de daha honuttu.

Snrlar Bulunan Yaamda Bir Gn

303

Saat 07:15
Amy ve Todd kahvalty bitirmi, tabaklarn alkalamak
ve bulak makinesine yerletirmek zere muslua gtr
yordu. Ev ilerini paylamak tm aile bireyleri iin rahat bir
alkanlk haline gelmiti. Tabii ki ocuklar ve Walt diren
mi; ancak o zaman Sherrie sofray toplamada yardm g
rene dek kahvalt hazrlamay kesmiti. ocuklarda ve
Waltda bir mucize meydana gelmiti. lerinde, alma
yana yemek yok yazan birer kl pano yanmt.
Daha da tatmin edici olan, ocuklarn okul servisine
br-iki dakika nceden gittiini grm ekti. Yataklar yaplm.
le yemekleri paketlenmi. nanlmaz.
Tabii ki buraya varan yol, ta doluydu. Balangta
Sherrie, servisi denetleyen velilere telefon am ve onlara
kendi ocuklarnn en ok altm saniye beklenmesini, son
ra yola devam edilmesini sylemiti. yle de oldu. Amy ve
Todd servisi kardklarnda, Sherrieyi kendilerine ihanet
etmekle ve onlarla alay etmekle suladlar. Duygularmz
senin hi umurunda deil! Snrlar kefetmeye alan se
vecen bir anneye kar sarfedilmesi kaba olan szckler.
Yine de, evk dolu bir dua hayat ve iyi bir destek gu
rubu sayesinde Sherrie, snrlarna sad k kald. Bir ka gn
okula yryerek gitmek zorunda kalan ve bir ka saat ge
ciken ocuklar, kendi alar saatlerini kurmaya balamlard.

Saat 07:30
Sherrie ifoniyerinin n n d e m akyajn yapt. A rabann
dikiz aynasnda makyaj yapt onca yldan sonra buna
hl alamamt. Ancak sakinliinden holanyordu - ve
ie giderken evden bir ka dakika vakitlice kt.

304

Snrlar

Saat 08:45
Moda danman spervizr olarak grev yapt (terfi,
Etkili Liderlik dolaysyla verilmiti), McAllister Yatrmclka girerken Sherrie, saatine gz att. Toplant balamak
zereydi - kendisi ynetecekti.
Odada etrafna bakarak, kilit isimlerden nn henz
gelmemi olduunu fark etti. Bu meslektalarla bir sohbet
yapmay zihnine yerletirdi. Belki de yardmc olabilecei
baz snr sorunlar ile kar karyaydlar.
Sherrie glmsedi. Ksa zaman nce, ite kendisine
ayn sorunlarda yardmc olabilecek birine mteekkir ola
ca gnleri anmsad. S n rlara b ir bak sa lay an b ir d es
tek g ru bu ii s a n a k rler olsun, Tanrm, diye dua etti.
Ve toplanty balatt. Tam saatinde.
Saat 11:59

Sherrienin dahili telefonu ald. Kaldrarak: Sherrie


Philips, dedi ve yant bekledi.
Sherrie, ok kr oradasn! Yemee km olsaydn,
bilmem ne yapardm!
Bu sesi tanmamak olanakszd. Lois Thompsondu.
Lois Thompsonun bu gnlerde aramas olaan deildi.
Sherrie ilikideki dengesizlikleri belirtmeye baladndan
beri fazla aramaz olmutu. Kahve ierken, Loisle yzlemiti:
Lois, sanki benimle sadece bir derdin olduunda ko
numak ister gibisin. Ve bu da kabullenilebilir. Ancak ben
bir mcadele iinde olduumda sen ya yoksun, dikkatin
baka yerde veya ilgisizsin.
Lois kar karak bunun hi de doru olmadn sy
lemiti. Ben gerek bir dostum, Sherrie, demiti.

Snrlar Bulunan Yaamda Bir Gn

305

Sanrm bunu anlayacaz. Arkadalmzn, senin iin


yaptklarma m yoksa gerek dostlua m dayal olduunu
bilmek istiyorum. Ve ikimiz hakknda belirlemekte oldu
um baz snrlardan haberdar olman istiyorum. ncelikle;
senin iin her zaman her eyi bir kenara brakamayacam,
Lois. Seni severim, ancak senin ektiklerin yznden bu
tarz bir sorumluluu zerime alamam. Ve ikinci olarak da,
benim de gerekten dertli olduum zamanlar olacaktr - ve
seni arayarak desteini isteyeceim. Beni ve benim sanc
larm bilip bilmediini gerekten bilmiyorum. O nedenle
ikimiz de greceiz.
Sonraki bir ka ay boyunca Sherrie, bu arkadal
hakknda pek ok ey kefetti. Grd ki; kronik acil du
rumlarda avutamad zamanlarda Lois geri ekilmekteydi,
incinerek. Grd ki keyfi yerindeyken Lois, Sherrieye hi
aldrmyordu. Lois hi bir zaman srf nasl olduunu sor
mak iin Sherrieyi aramyordu. Ve Sherrie grd ki; sorun
lar olduunda ve onu aradnda, Lois sadece kendisi
hakknda konuabiliyordu.
ocuklukta kurulan bir ban, hi bir zaman gerek bir
karlkl balantya dnmemi olduunu kefetmek z
cyd. Lois ben-merkezciliinden yeteri kadar uzaklaarak
Sherrienin dnyasn anlamaya almyordu bir trl.
Ancak Sherrienin yantlad telefona dnlecek olu
nursa; Lois. Aradna sevindim. Ancak tam kyordum.
Daha sonra arayabilir misin?
Ama seninle imdi konumam gerekiyor, diye geldi
somurtkan bir yant.
Lois istersen sonra ara. te daha uygun zamanlar
unlar.
Allahasmarladk diyerek kapattlar. Lois belki tekrar arayacak, belki de aramayacakt. Olaslkla Loisin dier ar
kadalarnn tm meguld, Sherrienin ad da listedeki bir

306

Snrlar

sonraki isimdi. Vallahi, Lois ben d en m em n u n o lm ad iin


zgnm , diye dnd Sherrie. L oisin d u y g u lan iin s o
ru m lu lu k a lm a y a kalkm ak, d o an n b a n a h i b ir z a m a n
verm edii b ir eyi sah ip len m ey e alm akt. Bu dnceyle,
yemee gitti.

Saat 16:00
Sherrienin leden sonras, olaysz geti. Asistan Je ff
Moreland ona iaret ederek yolunu kestiinde, brodan
tam kyordu.
Admlarn yavalatmadan Sherrie ona, Merhaba, Je ff bana mesaj brakabilir misin? Otuz saniye iinde yola k
m olmam gerekiyor, dedi. Jeff, fke iinde mesajn yaz
mak zere ayrld.
Son bir ka ay iinde ne byk deiiklikler olmutu.
Amirinin kendisine asistan olmas, Sherrienin hi bekle
medii bir eydi. Ancak, iinde snrlamalar belirlemeye ve
Je ff in halletmesi gereken hususlar onun yerine kendisi
halletmekten vazgemeye baladnda, Jeffin verimlilii
dramatik lde dmt. Je ffin sorumsuzluu ve takip
sizlii ortaya kmt. Amirleri sorunun ondan kaynaklan
dn ilk kez fark etti.
Tasarm blmnn arkasndaki itici gcn aslnda
Sherrie olduunu kefettiler. leri yrten oydu. Je ff yap
lanlarn tm baarsn kendine maederken, btn gn te
lefonda arkadalaryla sohbet etmekte, ileri de ona yap
trmaktayd.
Sherrienin snrlar, grevini yerine getirmiti: Onun so
rumsuzluunu ortaya karmlard. Duvardaki deliin ger
ekte nerede bulunduunu aa vurmulard. Ve Je ff de
deimeye balamt.

Snrlar Bulunan Yaamda Bir Gn

307

nceleri, fkeli ve incinmi oluyordu. Gitme tehdidin


de bulunmutu. Ancak sonunda ortalk biraz yatmt. Ve
Je ff de daha dakik olmaya balamt. Drt elle sarlmt.
Rtbesinin indirilmesi onu uyandrm, dierlerinin srtnda
gittiini grmesini salamt.
Sherrie ve Je ff arasnda hl sorunlar vard. Sherrieden
hayr yant almak ona zor geliyordu. Sherrie iin de onun
gcenikliini ho grmek zordu. Ancak bu tr sorunlar,
hibir snr bulunmayan Sherrienin sorunlarna her zaman
yelerdi.

Saat 16:30
Drdnc snftaki Toddun retmeniyle grme iyi
geti. Hi deilse, Walt da Sherrie ile birlikte katlmt. Onun destek olduunu bilmek byk fark yaratmaktayd.
Ancak daha nemlisi, Sherrie ile Waltn evde Toddla sr
drdkleri zorlu snr almasnn semeresini vermeye
balamasyd.
Bayan Phillips, dedi retmen, tiraf edeceim ki nc snfn hocas Bayan Russellla grtkten sonra,
Todda baz nyarglarla yaklamtm. Ancak olunuzda
snrlara yant verme konusunda belirgin iyileme var.
Walt ve Sherrie karlkl glmsedi. nann bana,,
dedi Walt, sihirli bir forml yok. Todd dev yapmaktan,
bize itaat etmekten ve ev ilerinde sorumluluk almaktan
nefret ediyordu. Ancak tutarl vg ve cezalandrma, fayda
salam grnyor.
retmen ayn fikirdeydi. Gerekten salam. Todd
uysal bir melek olduundan deil -dndn her za
man sylemeli- ve sanrm bu, ocuklar iin iyi bir zellik.
Ancak terbiyeli davranmasn salamada nemli bir sorun
yok. imdiye kadaryla iyi bir yl oldu. Ana baba olarak
gsterdiiniz destee teekkr ederim.

308

Snrlar

Saat 17:15
Sherrie akam trafiinin younluu ile savarken, garip
ekilde buna kretti. B u sreyi ailen i ve ark a d a la rn iin
T an ry a kretm ek - ve b izler iin e len celi b ir h a fta so n u
p la n la m a k iin ku llan abilirim .

Saat 18:30
Amy, tam zamannda oturma odasna geldi. Anne-kz
saatimiz, anne, dedi. Haydi dar gel.
Evden karak, yemek ncesi ksa yrylerine ba
ladlar. Bu sre genelde Sherrienin, Amynin okul, kitaplar
ve arkadalar hakknda anlattklarn dinlemesinden oluu
yordu. Kzyla tartmaya can att her ey. Yry her
zaman ksa geliyordu.
Hep byle olmamt. ekingenlii hakknda Amy ve
aile ile bir terapist grm ve Toddun itaatsizliinin ai
leyi tekeline aldn fark etmiti. Amy alayan bir bebek
deildi; o nedenle Sherrienin ve Waltm daha az zamann
alyordu.
Yava yava, kendi iine kapanmt. Evde ona bir ey
verebilecek birisi yoktu ite. Dnyas, yatak odas haline
gelmiti.
Sorunu fark eden Sherrie ve Walt, Amynin kendi ko
nular hakknda konumasn salamak zere zel giriim
lerde bulunmulard - bunlar Toddun yaad krizler ol
masa bile.
Zamanla, a alan bir iek gibi, Amy yeniden anne
ve babasyla iletiime balad. Normal bir kk kz gibi
balantlara giriti. Sherrie ve Waltn Toddla gerekletir
dii snr almas da, Amynin iyileme srecinin bir par
asyd.

Snrlar Bulunan Yaamda Bir Gn

309

Saat 19:00
Yemein yarma gelinmiken, telefon ald. nc
altan sonra arayann karsna tele-sekreter kt. Sherrie,
ben Phyllis; kiliseden. Gelecek ayki toplantya katkda bu
lunabilir misin?
Akam yemei srasndaki kesintilere zm; tele
sekreterdi. Ailenin snr, yemek bitene dek telefon ko
numas yoktu. Bu sayede aileye ait, masa bandaki za
man da daha zevkli geiyordu.
Sherrie o gece daha sonra Phyllisi arayarak, maalesef
kabul edemeyeceini bildirmeyi zihnine not etti. O gnler
de Walt ile ba baa bir hafta sonu geireceklerdi. Bu, on
larn balaym srdrmesine katkda bulunuyordu.
lgin olan, Sherrienin snr almas yeni baladn
da, kaos iindeki yaamn dzene koyabilmek iin kilise
ykmllklerinden uzaklamaya balamasyd. Ancak imdi,
ona gereksinim olduunu hissettii bir-iki gruba katlmak
iin gl bir istek duyuyordu. K en d im h u z u r bulurken,
b a k a la r n a d a h u z u r verm ek gibi, diye; dnd. Ancak
olaslkla hibir zaman Phyllise Phyllis'in istedii kadar
yardmc olamayacan dnd. Ama bu, Phyllis ile Tanr
arasndayd. Sherrie, ite bu balantnn dndayd.

Saat 19:45
Walt, ocuklarla masay toplad. Ertesi geceki yemei
de, kahvalty kardklar gibi karmak istemezlerdi!

Saat 21:30
Ev devleri tamamlanm ve ocuklar yatmt. Yatma
dan nce biraz oyun oynayacak zaman bile kalmt. Walt
ve Sherrie birer fincan kahve alarak, birlikte oturdular.

310

Snrlar

Birbirlerinin o gn hakknda sakince konutular. Falsolara


gldler, baarszlklara zldler, hafta sonu iin plan
yaptlar ve ocuklar hakknda konutular. Birbirlerinin
gzlerinin iine baktlar - dierinin orada olduuna kre
derek.
Mucizelerin mucizesi. Zor kazanlm bir baar.
Sherrienin terapiye gitmesi gerekmi, yan sra bir destek
grubunun toplantlarna da katlmt. Waltn fkesini
Sevgiyle Sndrmek ynteminden uzaklamas uzun za
man almt. Kocasyla kar karya gelmeye hazr olmadan
nce snrlarnn gvenilir kiiler zerinde epey denenmesi
gerekmiti,
Ve bu rktc bir dnem olmutu. Walt snrlamalar
belirleyebilen, ona nceden bilmeni isterim. Bakalarnn
nnde beni acmaszca eletirdiinde beni incitiyor ve
kendinden uzaklatryorsun. Eer devam edersen, sana
hemen yant vereceim. Ve hemen bir taksiyle eve dne
rim. Bundan sonra yalanlarla yaamayacam. Ve bundan
sonra kendimi savunacam, diyen bir ee kar ne yap
mas gerektiini bilmiyordu.
Artk Waltn huysuzluklarndan ve geri ekilmelerinden
dolay sorumluluk stlenmeyecek bir e vard karsnda;
Eer bana mutsuzluunu anlatmayacaksan, ben de geri
ekilirim., Bir-iki arkadamla beraber olacam, konumak
istersen bana nerede ulaabileceini biliyorsun diyebilen
biri. Buna uyum salamak zordu; nk Walt Sherrienin,
onunla konuarak derdini anlattrmasna, her eyi yoluna
koymasna ve kusursuz olmad iin zr dilemesine al
knd.
imdi karsnda, duygusal uzak duruuna karlk,
Kendime en yakn grdm kii sensin. Seni seviyorum
ve seni kalbimde de ilk sraya koymak istiyorum. Ancak
yaknlamak iin zaman ayrmazsan, ben de o sreyi des
tek gruplar ile, kilisede veya ocuklarla geiririm. Oturma

Snrlar Bulunan Yaamda Bir Gn

311

odasnda, senin televizyon seyretmeni seyrederek deil.


Bundan sonra kendi patlam msrm da mutfakta kendin
hazrlaman gerekecek diyen bir e vard.
Walt tehdit etmiti. Surat asmt. Kendini geri ekmiti.
Ancak Sherrie silahlarn elinde tutmaya devam etti.
Tanrnn, arkadalarnn, terapistinin ve destek grubunun
da yardmyla Waltn yaygaralarna kar durmutu. Onun
etrafnda ve ayann altnda olmamasnn nasl bir ey ol
duunu ilk kez yaamaya balad.
Ve onu zlyordu.
Walt, Sherrieye dayanp gvendiinin ilk kez gerek
ten farkna vard. Ona ne kadar ok gereksinimi vard. Et
rafta olduunda ne kadar da elendirici olurdu. Yava ya
va, azar azar yeniden eine ak olmaya balad- bu kez,
snrlar olan bir ee.
Kars da deiti. Sherrie, Waltn kurban roln oyna
may bir kenara brakt. Onu daha az kabahatli bulmaya
baladn fark etti. Ona daha az gcenmeye balad. Snr
lar, Waltn eskiden olmasn istedii kadar kusursuz olma
snn gerekli olmad, dolu dolu bir yaam gelitirmede
yardmc oldu.
Hayr, ideal bir evlilik deildi. Ancak imdi daha elle
tutulur olmutu; frtna srasnda demir atmak gibi. Daha
ok bir takm gibiydiler; bireyleri karlkl sevgi ve kar
lkl sorumluluk tayan bir takm... elikilerden korkmu
yor, birbirlerinin hatalarn balyor, snrlarna sayg du
yuyorlard.

Saat 22:15
Yatanda, Waltm yannda, ona sokulmu yatarken
Sherrie, geen aylar boyu snrlar zerine yaplan almalar

312

Snrlar

anmsad. Tanrnn ona verdii ikinci bir ans iin scack


ve mteekkir hissetti kendini.
Duamz, kutsal snrlarnzn sizi sevgi, zgrlk, so
rumluluk ve hizmet dolu bir yaama doru gtrmesidir.
Henry Cloud, Ph.D.
John Townsend, Ph.D.
Newport Beach, Kaliforniya 1992