Netbhet eMagazine June 2010

Netbhet eMagzine | June 2010

नेटभेट ई-मािसक - जून २०१०
पर्क
पर्कााशक व सप
ं ादक सिलल चौधरी

salil@netbhet.com

पर्णव जोशी

pranav@netbhet.com

मख
ुखपृ
पष्ठ
ृ - पर्णव जोशी

pranav@netbhet.com

© या पस्ुस्तका
तकातील सव
सवर्र् लख
े , िचतर्
िचतर्े,े फोटोगर्
गर्ााफ्स याच
ं े हक्क लख
ेखक
काच्य
ंच्याा स्व
स्वााधीन.
© नट
ेटभे
भटे लोगो, मख
ुखपृ
पष्ठ
ृ व नट
ेटभे
भटे इ-म
मािसक
िसकााचे सव
सवर्र् हक्क पर्क
पर्कााशकाच्य
ंच्याा स्व
स्वााधीन.
सप
ंपकर्
कर् - सिलल चौधरी , पर्णव जोशी
www.netbhet.com
४९४, िविनत अपाटर्मेंट्स, साई सेक्शन, अंबरनाथ (पूवर्), ठाणे ४५१५०१

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

अत
ंतरंरंग

लाईफस
ईफसाायकल
ह ाप स

कु त्त
त्तूू
चौ-िकड
िकडेे
पर्
पर्ोोफे श्वर
शांघायच
यचेे अध
अधुििनक
ु नक भामट
मटेे
मर
मरााठी
नह
ेहरू
रू सायन्स सट
ेंटर
र - वज्ञ
ैज्ञाािनक चमत्क
चमत्कााराच
ं ी खाण
सप्त िशवपदस्पष
िशवपदस्पषर्र् !!
तल
े ाचा रे ििशम
शम मागर्

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

लाईफस
ईफसाायकल
पुण्यामध्ये नुकतेच एका मोठ्या मॉलचे उद्घाटन झाले. ६००० स्क्वे.फु ट पसरलेल्या ह्या मॉलमधील अनेक गोष्टी इं पोटेर्ड
आहेत. त्याची
ं िकं मत ८,०००रु. पासुन ते ३.५ लाखापयर्ंत आहे.
आता तुम्ही म्हणाल हे नक्की कसले मॉल आहे? हे आहे पुण्यातीलच नव्हे तर भारतातील पिहले वहीले पुणर्पणे
सायकलींसाठी वाहीलेले अनेक देशी-िवदेशी बनावटींच्या सायकलींचे मॉल.
पुणे एके काळी सायकलींचे शहर म्हणुन ओळखले जायचे. स्वयंचलीत वाहनाची
ं संख्या पुण्यात अक्षरशः हाताच्या
बोटावर
ं मोजता येईल इतकी कमी होती. अनेक आबाल-वृध्द दैनंिदन कामासाठी,

कामाच्या िठकाणी, शाळा, भाजी,
दुकानात जाण्या-येण्यासाठी सायकलींचाच वापर करत होते. पण काळाच्या ओघात पुणे शहराने सुध्दा कात टाकली
आिण शहराबरोबरच राहणीमान सुध्दा गतीमान झाले. ह्या गतीशी ताळमेळ राखण्याकरता पुणेकरानीही

सायकली
सोडु न स्वयंचलीत वाहनाची
ं कास धरली.
लोकसंख्या वाढली, घरटी एक नव्हे तर दोन-दोन दुचाकी आिण िशवाय एखादं चारचाकी सुध्दा िदसु लागली.
शहर गजबजले परं तु रस्ते मातर् पुवीर्इतके च राहीले. आिण काही िदवसातच

पर्दुषण, रहदारीचा ताण, गोंगाट वाढु
लागला, पयायाने
र्
त्याचा िवपरीत परीणाम पुणेकराच्या

पर्कृ तीवर िदसु लागला. उच्च रक्तदाब, मधुमेहाचे पर्माण
पर्चंड वाढले. इं धनाचे दर गगनाला िभडलेले असताना आिण शारीरीक व्याधींवर मात करण्यासाठी पयायी
र् वाहन
म्हणुन पुणेकरानाच

नव्हे तर तमाम भारतीयाना
ं पुन्हा एकदा सायकलचा पयाय
र् िदसु लागला.
सायकलींनीसुध्दा मग कात टाकली. के वळ पेपर-दुध वाल्याची
ं मक्ते दारी असलेल्या ऍटलस-हक्यर्ुलस सायलींऐवजी
िववीध रं गाच्या, नाजुक, वजनाने अतीशय हलक्या, २१ िकं वा त्याहीपेक्षा अधीक गेअर, डबल सस्पेंशनच्या
अल्युिमनीयम्च्या सायकल बाजारात आल्या. ह्या सायकलींनी सवानाच
र्ं
भुरळ पाडली. चालवायला सोप्या, अनेक
िकलोमीटर चालवुनही कमी दम लागणाऱ्या ह्या सायकलींची मागणी वाढु लागली आिण सायकलींच्या बाजाराने
पुन्हा एकदा बाजारात हात पाय पसरले. ५-६ हजारापासु

न चक्क लाखामध्ये

िकं मती असलेल्या अनेक िववीध
सायकलींचा पयाय
र् गर्ाहकासाठी

खुला झाला. पुणेकराचा
ं सायकलींकडे असलेला वाढता ओघ पाहुन महानगर
पालीके ने सुध्दा अनेक िठकाणी सायकलींसाठी वेगळे मागर् िनमाण
र् के ले.
म्हणतात ना, एखाद्या िबंद ु पासुन सुरु झालेले एक चकर् पुन्हा त्याच िठकाणी येऊन थाबते
ं . सायकलींच्या बाबतीतही
तस्सेच होऊ घातले आहे. रस्त्याने सायकल वापरणाऱ्याची
ं संख्या िदवसेंिदवस वाढतच आहे. ह्याच चकर्ाला इं गर्जी
भाषेमध्ये ‘LifeCycle’ असे संबोधतात. परं तु सायकलींचे अनेक फायदे बघता ‘Life IS Cycle’ असे म्हणल्यास ते
अयोग्य ठरु नये.
अिनक
अिनकेे त

http://manatale.wordpress.com/

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

ह ाप स

आजच्या सकाळमधे दुसऱ्या पानावर एक बातमी वाचली. हापुस नावाचा एक िचतर्पट जो संजय छाबरीया (
िशवाजीराजे भोसले बोलतोय फे म) आिण अिभजीत साटम यानी
ं एव्हरे स्ट एंटरटेनमेंट तफेर् िनिमर्त के लेला हा िचतर्पट
२५ तारखेला पर्दिशर्त के ला जाणार
आहे. पर्िसद्धीची चागली

जाण असलेला िनमाता
र् म्हणून संजय छाबरीयाचे नाव घेतले जाउ शके ल. ’िशक्षणाच्या
आयचा घो’ असो कींवा ’मी िशवाजी राजे भोसले बोलतोय’ हा िचतर्पट असो, पर्िसद्धी तंतर् यशस्वीपणे राबवून
िचतर्पटाला िहट करायचे हे त्याना
ं चागले
ं च साधले आहे- असे वाटत असतानाच

या हापूस िचतर्पटाच्या पर्िसद्धी
बद्दलची त्याची
ं उदािसनता खटकली.
आजची सकाळ मधली बातमी वाचे पयर्ंत हा असा िचतर्पट तयार झालाय हे मुळातच मािहती नव्हतं मला. बातमी
वाचल्यावर, इं टरनेट वर मराठी मधे ’हापुस’, ’हापूस िचतर्पट’ गुगल के लं तर कु ठे ही काहीच सापडलं नाही या िसनेमा
बद्दल . मराठी िचतर्पट बनवतात, आिण मराठी मधे नाव
ं िलिहल्यावर त्याबद्दल काहीच सापडत नाही ही खरं च
दुदव
ैर् ाची गोष्ट आहे.

Netbhet eMagzine | June 2010

जेंव्हा इं गर्जी मधे ’हापुस मुव्ही’ टाइप के ल्यावर मातर् दोन तीन साईट्स सापडल्या. त्या पैकी एकावर ’हापूस’चे िवझेट
िदसले. त्यावर िक्लक के ले आिण युरेका……… चक्क या िचतर्पटाची ऑिफिशअल साईट सापडली. साईट अितशय
चागली

बनवलेली आहे. २५ तारखेला िचतर्पट गृहात लागणार आहे हा िचतर्पट. त्याच साईटवर ६० टक्के कथा
िदलेली आहे ( पुणर् डीटेल्स सहीत) आिण िसनेमाचा शेवट काय आहे हे पण सागू
ं न टाकलेले आहे. इतका वेडे पणा मी
आजपयर्ंत पािहला नव्हता. सगळी मािहती,कथा सागू
ं न टाकल्यावर िसनेमा पहायला कोण जाईल िसनेमा गृहात?”
िसनेमाची ही वेब साईट गुगल सचर् मधे मराठी मधे ’हापूस’ टाइप के ल्यावर िदसत का नाही? मराठी िचतर्पटाचे नाव

मराठीत टाइप के ल्यावर सापडू नये याचे वाईट वाटले. मराठी िचतर्पट काढतात, आिण ….. असो..
हे सगळं िलिहण्याचा उद्देश हाच की मराठी िचतर्पट िनमाते
र् स्वतःच्या िचतर्पटाच्या इं टरनेट वरच्या पर्िसद्धी बाबत
खूपच सहजपणे ( खरं तर िनष्काळजी पणे) घेतात. बराचसा पर्ेक्षक वगर् आजकाल “नेट सॅव्ही” झाला आहे, त्या मुळे
इं टरनेट वरची पर्िसद्धी ही अपिरहायर् ठरते. बरे चसे लोकं तर िचतर्पट पहायचा की नाही हे तर नेट वर वाचूनच
ठरवतात. या ’ हापूस’ बद्दल नेट वर फारच उदािसनता िदसली. फक्त एका िसनेमाला वािहलेल्या ब्लॉग वर एक लेख
सापडला. बस्स ! तेवढंच!!
हल्ली अगदी िवनामुल्य ब्लॉग िनिमर्ती के ली जाउ शकते. िकं वा फारतर हजार रुपये भरुन डॉट कॉम साईट तयार
के ली जाउ शकते. अशी साईट तयार के ल्याने िनिमर्ती पासून िचतर्पटाच्या बद्दलची िनयिमत मािहती अपडेट के ल्यास
, आिण लहान सहा◌्न गमतीशीर पर्संग अपडेट करत रािहले तर जवळपास वषर् दीड वषर् सातत्याने िचतर्पटाची
जािहरात होऊ शकते. िचतर्पटाबद्दल उत्सुकता िटकु न रािहली की मग िचतर्पट जेंव्हा िसनेमागृहात लागतो तेंव्हा
बरे च लोक उत्सुक ते पोटी पहायला येतात.
िचतर्पटाचा ब्लॉग मब्लॉवी वर जोडला की झाले. एक ब्लॉग तयार के ला, आिण त्या ब्लॉग वर िचतर्पटात काम
करणारे िकं वा त्या िचतर्पटाशी जोडलेले लोक नेहम
े ी येउन आपल्या आठवणी टाकत रािहले तर नक्कीच लोकं आवडीने
वाचतील, आिण वषर् िदड वषर् िचतर्पटाची आपोआप पर्िसद्धी पण हो◌्त राहील.
उपकर्म, माबो, िमपा, मीम सारख्या संकेत स्थळावर
ं पण या िवषयीचा मजकु राचे नेहम
े ी िफड के ल्यास लोकाच्या

नजरे त हे नाव राहील. िसनेमाची गाणी िरं ग टॊन म्हणून फर्ी डाउनलोडला उपलब्ध करुन िदलीत तरीही बरे च लोकं
ती डाउनलोड करुन िसनेमाची िवनामुल्य जािहरात करु शकतात. िसनेमाच्या गाण्याच्या िसडी िवकु न पैसे कमवायचे
िदवस आता संपले आहेत असे वाटते. त्या ऐवजी जर गाणी िवनामुल्य डाउनलोड करु िदलीत तर िसनेमाची
आपसूकच जािहरात होण्यास मदत होईल. एकदा गाणी हीट झाली की िचतर्पट पण गाण्यासाठी

चालतोच.
िसनेमाची कथा खूप सशक्त आहे, ( हे मी जे काही वाचलंय त्यावरून म्हणतोय) काम करणारी मंडळी पण अितशय
नावाजलेली आहेत. मकरं द अनसापुरे आिण िशवाजी साटम हे दोघं महारथी एकाच िसनेमात आहेत, संगीत सिलल
कु ळकणीर् याचे
ं आहे. सगळीच गाणी स्पेशली ते आंबा िपकतो … वगैरे त्याच साईटवर ऐकता येतील. मधुरा वेलणकर
डबल रोल मधे आहे ( जमेची बाजू?).

Netbhet eMagzine | June 2010
ज्या संकेत स्थळावर ’हापूस’ (ऑिफिशअल साईट) िसनेमाची कथा िदलेली आहे त्याच िठकाणी एक पर्ितयोगीता
पण आहे हापूस िसनेमावर. काही पर्श्नाची
ं उत्तरं द्यायची आहेत, आिण जर ती सगळी बरोबर असतील तर तुम्हाला
गाण्याची
ं िसडी िमळू शकते बिक्षस म्हणून.
एक शेवटचा पर्श्न, मराठी िचतर्पटाच्या मराठी िलपी मधल्या नावाने सचर् के ल्यावर जर त्या बद्दल काहीच मािहती
िमळत नसेल-तुम्ही एक फार संुदर साईट बनवता, पण ती नेट वर सापडतच नसेल तर त्या साईटचा काय फायदा??
त्या पेक्षा साधा ब्लॉग बनवून मब्लॉवी वर जोडला असता तरीही जास्त पर्िसद्धी िमळाली असती. असो.

मह
महेंदर्ें कु लकण
लकणीर्ीर्

http://kayvatelte.com

Netbhet eMagzine | June 2010

कु त्त
त्तूू
आज पुन्हा मला तो िदसला. माझ्या नव-यानेच ओळख करून िदली होती त्याच्याशी, त्याचा तपिकरी रं ग, त्याच
रं गाशी साधम्यर् असलेले त्याचे लुकलुकणारे डोळे , झुपके दार शेपटी आिण िवशेष लक्षात रहाणारे त्याचे ते ितर्कोणी
आकाराचे कान. कसलीही अपिरिचत चाहूल लागली की ते कान खाडकन उभे रहात. मी एका कु त्र्याबद्दल बोलतेय, हे
एव्हाना तुमच्या लक्षात आलं असेल.
आता हा काही पाळलेला कु तर्ा नाही. जाता-येता रस्त्यावर िदसणारा भटका कु तर्ा. त्याला कु णी नाव िदलं होतं की
नाही हे मािहत नाही पण मी आपली त्याला ’कु त्तू’ म्हणते. त्याला पिहल्यादा
ं जेव्हा मी पािहलं तेव्हा तोच मला
घाबरला होता. वास्तिवक आमच्या बब्बड िशवाय इतर कु ठल्याही पाळीव पर्ाण्याच्या जवळ जाताना मला त्याच्या
हेतूबद्दल शंका असायची. एकदा त्या भयाण अनुभवातून तावून सुलाखून िनघाल्याने, दुरून डोंगर साजरे या म्हणीला
अनुसरून मी शक्यतो सुरिक्षत अंतर ठे वूनच पर्ाण्याशी
ं खेळते. असो. तर सागण्याचा

मुद्दा हा की कु त्तू मला घाबरला
ह्याचंच मला जास्त कौतुक वाटलं होतं. नंतर मला कळलं की तो मला नाही, माझ्या हातातल्या पसर्ला घाबरला होता.
पसर्वरचं िविचतर् िडझाईन आिण ितच्या आकारामुळे त्यालाच माझ्या हेतूबद्दल शंका िनमाण
र् झाली होती.
नवरा त्याच्याकडे बोट दाखवून त्याचं कौतुक करत होता की, “बघ कसे चमकदार डोळे आहेत, बघ कसा रुबाबदार
िदसतो, वगैरे वगैरे...” पण कु त्तू माझ्याकडे पाहून लाब
ं लाबच

सरकत होता. ते पाहून आधी बरं वाटलं, की आयुष्यात
पिहल्यादाच

एक कु तर्ा आपल्याला घाबरला. पण कु त्तुला चुचकारून जवळ बोलावल्यावरही जेव्हा तो जवळ आला
नाही तेव्हा एकदम अपमानास्पद वाटायला लागलं. नव-याच्या हसण्याने त्यात रागाचीही भर पडली. “एवढं काय
घाबरायचं एखाद्या माणसाला?” असं म्हणून मी नव-याला ितथून काढता पाय घ्यायला लावला.
माझा रोजचा जाण्या-येण्याचा रस्ता तोच होता, त्यामुळे कु त्तूचं िदवसातून एकदा तरी दशर्न व्हायचंच. कधी
फळवाल्याच्या खुचीर्च्याखाली त्याने ताणून िदलेली असायची, तर कधी हारवाल्याने िशंपडलेल्या पाण्यात तो खेळत
असायचा. मागचा ओळख परे डचा अनुभव लक्षात ठे वून मी स्वत:हून कु त्तूकडे कधीच लक्ष िदलं नाही. पण नंतर बहुधा
तो मला ओळखायला लागला. आता तो मागे मागे सरकायचा नाही. पसर्लासुद्धा घाबरायचा नाही. ’ए कु त्तू’ अशी
हाक मारली की त्याचे कान खाडकन उभे रहायचे, मग मान ितरकी करून आपल्या लुकलुकत्या डोळ्यानी
ं तो मला
एक लूक द्यायचा आिण मी नजर काढू न घेत नाही तोपयर्ंत तो माझ्याकडे त्याच गोड नजरे ने पहात रहायचा. कु त्तुच्या
जवळ जाण्याचा मातर् मला कधी धीर झाला नाही.
िसग्नलला लागून असलेल्या फु टपाथवर बरीच दुकानं आहेत, फळवालेही आहेत. त्यामुळे कु त्तूचं पोट व्यविस्थत भरत
असणार याची मला खातर्ी होती. काही पर्ाणीपर्ेमी लोकही ितथे येतात. कु त्तू आिण त्याच्या दोस्तलोकाना
ं बर्ेड, िबिस्कटं
असं खाऊ घालतात. आजसुद्धा असाच एक पर्ाणीपर्ेमी ितथे आला होता. कु त्तू आिण त्याचे दोस्त लोक त्याच्या अंगावर
उड्या मारत होते. तोही त्याच्याशी

काहीतरी पर्ेमाने बोलत होता आिण पर्त्येकाला बर्ेड भरवत होता. त्याच्याकडे

पहाता पहाता माझं लक्ष समोरून येणा-या मुलीकडे गेलं. आपल्या पाळीव कु त्र्याला िफरवायला बाहेर पडली होती
ती. किरनाच्या िझरो िफगरचा आदशर् डोळ्यासमोर ठे वून असावी ती पण ितचा कु तर्ा मातर् चागला

गलेलठ्ठ काळा
लॅबर्ॅडोर होता. त्या जोडीकडे पािहल्यावर, ती मुलगी कु त्र्याला िफरवत होती की कु तर्ा त्या मुलीला िफरवत होता,

Netbhet eMagzine | June 2010
हेच कळत नव्हतं. बहुधा त्या लॅबर्ॅडोर कु त्र्याला कु त्तू आिण त्याच्या दोस्ताची
ं चाहूल लागली होती. तो गुरर् गुरर् असा
आवाज काढत कु त्तू गॅंगच्या जवळ जाण्याचा पर्यत्न करत होता. त्याची िझरो िफगरवाली मालकीण ’नोऊ, नोऊ’ करत
त्याला मागे खेचत होती. आता कु त्तू गॅंगचंही त्याच्याकडे लक्ष गेलं. मला वाटलं, आता इथे अमीर-गरीब युद्ध होणार
की काय? पण तसं काहीच घडलं नाही, कु त्तू आिण त्याच्या दोस्तलोकानी
ं लॅबर्ॅडोरकडे पाहून एक तुच्छ कटाक्ष फे कला
आिण पुन्हा आपला मोचार् बर्ेडवाल्याकडे वळवला. गलेलट्ठ लॅबर्ॅडोर गुरगुर करत आपल्या मालिकणीसोबत िनघून
गेला. मी पुढे जायला िनघाले. कु त्तूने एक क्षण थाबू
ं न माझ्याकडे वळू न पािहलं. मी नजर काढू न घेत नाही, तोपयर्ंत
मला पहाण्याची सवयच होती त्याला. त्याच्या जवळ जावं असं वाटत होतं मला पण कु णास ठाऊक, मी थाबले
ं नाही.
दुस-या िदवशी त्या रस्त्यावरून जाताना कु त्तु मला िदसला नाही, वाटलं असेल इथेच कु ठे तरी खेळत. पण त्याच्यानंतर
सलग तीन िदवस कु त्तु काही मला िदसला नाही. आता मातर् मला रहावलं नाही. फळवाल्याकडे चौकशी के ल्यावर
कळलं की कु त्तुला हॉिस्पटलमधे ऍडिमट के लंय. कु त्तुला अचानक खूप ताप भरला होता. आजूबाजूच्या
दुकानवाल्यानीच

पैसे काढू न त्याच्या औषधपाण्याचा खचर् के ला होता. मला उगाचच उदास वाटायला लागलं. मी
स्वत:लाच समजावत होते, “हूं, एवढं काय वाईट वाटू न घ्यायचं? रस्त्यावरचा साधा भटका कु तर्ा तो!” मग मीच
िवचार करायचे, “खरं च, फक्त एक भटका कु तर्ा म्हणून आपण कु त्तुकडे पहात होतो का? आपण त्याला कधी हातही
लावला नाही की काही खायला िदलं नाही, मग आपल्याला त्याच्याबद्दल काही वाटायलाच नको का? आपण नुसती
हाक मारली की आपण िदसेनासे होईपयर्ंत त्याची नजर आपला पाठलाग करायची, त्यात कोणतीच भावना नव्हती
का?” त्याने आपल्यासाठी काहीच के लं नसेल पण ती नजर, त्यातील गोडवा, ज्याने आपल्याला इतका आनंद िदला
आिण तीच नजर आज आपल्याला आज िदसत नाही, तर आपल्याला काहीच वाटत नाही?” खूप काहीतरी चुकल्याची
जाणीव व्हायला लागली. दुस-या िदवशी त्याच फळवाल्याकडू न हॉिस्पटचा पत्ता घेऊन कु त्तुला पहायला जायचं
ठरवलं.
सकाळी सकाळी त्या फळवाल्याकडे गेले तर समोरचं दृश्य पाहून काही बोलताच येईना! नुसतंच डोळ्यातू
ं न पाणी
वहायला लागलं. कु त्तु परत आला होता! पायाला बॅंडज
े होतं. बहुधा पायाला लागल्यामुळेच त्याला ताप आला
असावा. आज नेहमीसारखं त्याला हुंदडता येणार नव्हतं. ितथेच नेहमीच्या खुचीर्खाली बसून तो फळवाल्याने िदलेल्या
िबिस्कटावर
ं ताव मारत होता. मला पािहल्यावर त्याने नेहमीसारखीच मान उं चावली. लुकलुकत्या डोळ्य़ानी
ं तो
माझ्याकडे पाहू लागला. झुपके दार शेपटी हलवून “मी ओळखलं तुला”चे भाव त्याने स्पष्ट के ले. मला खूप रडायला येत
होतं पण ते सगळं आतच ठे वून मी त्याच्याजवळ गेले. एकदा वाटलं की याला बोलता येत असतं, तर याने िवचारलं
असतं का मला, ”चार िदवस इथे नव्हतो, तुला माझी आठवण नाही आली?” पण नाही, त्याने नसतं िवचारलं.
कु त्र्याची इमानी जात त्याची. मी त्याला ओळख दाखवतेय, हेच पुरेसं असावं त्याच्यासाठी. त्याला पहायला नाही
गेले त्याबद्दल तकर्ार नव्हती त्याच्या डोळ्यात, उलट मी िदसल्याचा आनंद होता. मी काही न बोलता समोरच्या
िबिस्कटवाल्याकडू न एक िबिस्कटचा पुडा घेतला आिण कु त्तुच्या समोर उपडा के ला. कु त्तु ती िबिस्कटं न खाता
पर्ेमळपणे माझ्या हातालाच चाटत रािहला.

काचन

कर
करााई

http://www.mogaraafulalaa.com/

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

चौ-िकड
िकडेे
संताप झाला होता नुसता. त्या ितरीिमरीतच घरी गेलो. कपाटातला खण उघडू न ती छोटीशी डबी बाहेर काढली
आिण टेबलावर ठे वली. त्यातून ते चार िकडे बाहेर काढले आिण टेबलावर ठे वले. रागारागाने चौघाकडे

बघत होतो.
डोळे आग ओकत होते.
"पुन्हा एकदा िजंकलात तुम्ही"
ते शातच

होते. चेहर्‍यावर एक छद्मी िवजयी हास्य होतं.
जमेल तेवढी आग डोळ्यातून ओकत पिहल्या िकड्यावर खेकसलो.
"१५००० लोकाचा
ं खून, २६ वषाचा
र्ं लढा आिण त्याची िशक्षा १ लाख रुपडे दंड आिण २ वषर्ं कै द? अरे िशक्षा होती
की बक्षीशी ? हे असे हजारो माणसाच्या

मृत्यूला कारणीभूत ठरलेल्या गुन्ह्याचे खटले २६-२६ वषर्ं चालवता कसे
तुम्ही लोक? आिण १ लाख रुपड्याचा
ं दंड? अरे त्या लोकानी
ं साधा िखसा झटकला तर तेवढे पैसे खाली पडतील.
आिण तेवढा तुम्ही त्याना
ं दंड म्हणून लावता? आिण वर जामीनही? अशा गुन्ह्याला जामीन? अरे हा न्याय आहे की
पैसे कमाईचं दुकान?"
त्या 'अन्य
अन्याायालय
लय' नावाच्या िकड्याला माझं हे रूप अपेिक्षत होतंच कारण त्याच्यासाठी ते नेहमीचं होतं. त्याने
चेहर्‍यावर नेहमीचे िनलर्ज्ज भाव आणून बेशरम आवाजात बोलायला सुरुवात के ली.
"हे बघ. उगाच आरडओरडा करू नकोस. एवढ्या मोठ्या खटल्याला २६ वषर्ं लागणारच. त्यात काय एवढं? आिण
त्याच्यावर

पोिलसानी
ं जे गुन्हे दाखल के ले होते त्या गुन्ह्यासाठी

जास्तीत जास्त िशक्षा ही २ वषर्ंच आहे आिण
दंडही तेवढाच आहे. त्यामुळे त्याना
ं त्याच्या

गुन्ह्याच्या दृष्टीने जास्तीत जास्त िशक्षा िमळाली आहे. आिण तो गुन्हा
जामीनपातर् आहेच. त्यामुळे त्यासाठी एवढा तर्ागा करायची आवश्यकता नाही. बाकी हे कायदे, िनयम असे का
आिण या अशा कलमाचे
ं गुन्हे आरोपींवर का लावले ते मला मािहत नाही. ते तू याला िवचारू शकतोस"... माझ्या
सगळ्या मुद्याचं
ं , शंकाचं
ं , पर्श्नाचं
ं यथािस्थत समाधान के ल्याचा आव आणत त्याने उरलेले सगळे पर्श्न बाजूला उभ्या
असलेल्या िकड्याकडे वळते के ले. मी पुन्हा त्याच पर्श्नाचा
ं भडीमार करू नये म्हणून मला बोलायची संधीच न देता
तो 'सरक
सरकााट' नावाचा िकडा थेट बोलायला लागला.
"तुझ्या एकाही पर्श्नाचं उत्तर माझ्याकडे नाही पण तरीही मला ठाऊक आहे की जे मी के लं आहे तो योग्य आिण
न्यायाला धरून होतं आिण आहे. खटला सुरु झाल्यावर त्या अँडरसनला मीच तर अमेिरके तून इथे आणलं, त्याच्यावर
खटला चालवला. अरे त्याला मोकळं सोडलं असतं तर अनथर् झाला असता, लोकानी
ं कायदा हातात घेतला असता.
त्याला ठार के लं असतं. कायदा आिण सुव्यवस्था धोक्यात आली असती. त्यामुळे मी के लं ते योग्यच होतं. आिण तुला
काय वाटतं त्याला फाशीची िशक्षा द्यायला हवी होती? अरे ते शक्य नाही. आिण आता तर मुळीच शक्य नाही."

Netbhet eMagzine | June 2010
"आिण त्याचं कारण मी सागतो."

दुसर्‍या िकड्याचं बोलणं संपतं ना संपतं तोच'म
मानव
नवाािधक्क
िधक्काार सघ
ंघटना
टना' नावाचा
ितसरा िकडा मध्ये लुडबुडला. "अँडरसनचं आता वय झालं आहे. त्यामुळे त्याचं वय, तब्येत वगैरे गोष्टी लक्षात घेता
त्याच्यावर खटला चालवणं शक्य नाही. त्याला फाशीच काय कु ठलीच िशक्षा करणं शक्य नाही. मानवािधकाराच्या
िवरुद्ध आहे ते. आिण तसंही फाशीच्या िशक्षेला अनेक पर्गत देशात मान्यता नाही. एखाद्या व्यक्तीचा कायद्याने खून
करायचा आपल्याला काय अिधकार तो आपल्याला कोणी िदला? त्याला मारल्याने ते मेलेले लोक परत येणार आहेत
का?"
एव्हाना माझं डोकं गरगरायला लागलं होतं. तो सारा पर्कार असह्य होऊन मी दाणकन टेबलवर माझी मुठ आपटली.
"अरे तुम्ही िकडेच. शेवटी िकड्यासारखाच

िवचार करणार. त्यात तुमची चूक नाही पण तरीही मला माझ्या पर्श्नाची

उत्तरं िमळाल्यािशवाय माझ्या जीवाची तगमग कमी होणार नाही. मला उत्तरं िमळालीच पािहजेत.
१. एवढ्या महत्वाच्या खटल्याचा, ज्यात हजारो जीव अक्षरशः तडफडत तडफडत गेले, नवीन येणारे िकत्येक जीव
जन्मतःच अपंगत्व घेऊन आले, ज्या दुघर्टनेमुळे एक िपढीच्या िपढी करपली, पुसली गेली अशा खटल्याचा िनकाल
लागायला २६ वषर्ं लागतात? का???????? फास्टटर्ॅक कोटर् िकं वा असंच काही करून लवकर िनकाल का लावला गेला
नाही? की फास्टटर्ॅक कोटर् हे सुद्धा फक्त रं गीबेरंगी नाव असलेलं एक अन्यायालयच आहे?
२. एवढ्या भयानक गुन्ह्यासाठी

एवढी कमी िशक्षा असलेली पयायाने
र्
अयोग्य कलमं आरोपींवर कोणी लावली? त्यात
कोणाचे िहतसंबंध गंुतले होते?
३. त्या अँडरसनला जामीन िमळवून देऊन सरकारी गाडीतून चोख बंदोबस्तात सोडणार्‍या नेत्याच्या

घरचे िकती
जण भोपाळ वायूदघ
ु र्टनेचे बळी आहेत? िकती जणानी
ं तो तर्ास, छळ, यातना, अपंगत्व या सगळ्याला तोंड िदलं
आहे?
४. भोपाळच्या पाण्यातून, हवेतून, जिमनीतून, वार्‍यातून त्या िवषाचा अंश पूणर्तः काढू न टाकण्याची जवाबदारी
तुम्ही कधी पार पाडणार आहात? तेवढंच तुमच्या महापापाचं थोडंसं पर्ायिश्चत.. उरलेल्या जगल्या वाचलेल्याचा

दुवा तरी घ्या िनदान.
५. पर्गत देशाच्या

सोयीस्कर गोष्टींचं अंधानुकरण करणार्‍या आिण त्याची िटमकी वारं वार वाजवणार्‍या िकती
लोकाना
ं हे ठाऊक आहे की अशा घटना परदेशात घडतात तेव्हा आरोपींना ३०-४०-५० वषाच्या
र्ं
िशक्षा होतात,
फाशी िकं वा तत्सम िशक्षा नाकारणार्‍या, त्याचा
ं िनषेध करणार्‍या िकती लोकानी
ं आपले आप्तजन भोपाळ दुघर्टनेत
िकं वा एकू णच दुदव
ैर् ी अशा बॉम्बस्फोट, अितरे की हल्ले यासारख्या

घटनामध्ये

गमावले आहेत?
६. तुमचं कणभरही वैयिक्तक नुकसान झालेलं नसताना लोकाच्या

भावनाची
ं िखल्ली उडवून त्याना
ं कायदा आिण
मानवािधकाराचे डोस पाजण्याचे अिधकार तुम्हाला कोणी िदले?
७. जे हजारो िनरपराध लोक स्वतःचा काहीही दोष नसताना त्या भीषण वायुगळतीमुळे (िकं वा भयानक बॉम्बस्फोट,

Netbhet eMagzine | June 2010
अितरे की हल्ले यामु
ं ळे) मृत्युमुखी पडले त्या सगळ्याच्या

मानवािधकाराचं, त्याच्या

जगण्याच्या हक्काचं काय?
८. .......
---१२ .......
----२५. ......
--५७. .......
---१०३. .......
---२२१. .....
--त्यानंतर असं बरं च बरं च बरं च काहीसं मी बोलत रािहलो, सागत
ं रािहलो, बडबडत रािहलो, माझी कै िफयत माडत

रािहलो, मुद्दें सागत
ं रािहलो.... बर्‍याच वेळ !!! कारण यादी खूप मोठी होती.. मुद्दे, आरोप, पर्श्न अनेक होते. आिण
सारे च अनुत्तरीत.. नेहमीसारखेच.. खूप वेळ अशी काहीशी बडबड करून झाल्यावर मी क्षणभर थाबलो.

बिघतलं तर
ते चौघे शातपणे

उभे होते आिण गालातल्या गालात हसत होते. त्याना
ं काही फरक पडत नव्हता मी काय बोलतोय,
काय सागतोय,

काय मागतोय, काय माडतोय

याच्याशी.. ते मुक्त होते. तृप्त होते. रक्त िपऊन िपऊन त्याचे
ं िखसे आिण
पोटं भरलेली होती. 'जनत
जनताा' नावाच्या एका क्षुदर्, तुच्छ, हलक्या जनावराच्या पोटितडीकीने बोलण्याला त्याच्या

दृष्टीने एक िनरथर्क, फालतू बडबड, अनाठायी के लेला तर्ागा याउपर िकं मत नव्हती. त्या बेशरम हास्यातून लोंबणारा
क्षुदर् कोडगेपणा मला असह्य झाला. माझी उरली सुरली आशा संपुष्टात आली.
आिण संतापाने लाल होऊन, न राहवून त्या ितन्ही िकड्याना
ं मी एका मागोमाग नखाने िचरडू न िचरडू न टाकलं...
आिण हो.... त्या अड
ँडरसन
रसन नावाच्या चौथ्या िकड्यालाही............

Netbhet eMagzine | June 2010
मागे अफझल गरु
ुरु, कस
कसााब वग
वगैरै े वग
वगैरै े िकड्यांना िचरड
िचरडूू न टाकल
कलंं होतं ना तस
तसंच
ं . अगद
अगदीी तस
तसंच
ं . नह
ेहमी
मीपर्म
पर्मााणच
े ... !!!
अजून करू तरी काय शकणार होतो मी !!!!!!
** हा लेख या अशा भाषेत टाकू की नको याचा बराच िवचार करत होतो. पण जर माझ्या भावना (िकतीही कठोर
असल्या तरीही) मला माझ्या ब्लॉगवर व्यक्त करता येणार नसतील तर ते ब्लॉगच्या मूळ उद्देशाशी पर्तारणा करणारं
ठरे ल असं वाटलं. त्यामुळे त्या जशाच्या तशा माडण्याचा

पर्यत्न के ला.

हरे ं ब ओक

http://www.harkatnay.com

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

पर्
पर्ोोफे श्वर
गुरुबर्र्ह्मा गुरुिवर्ष्णू गुरुदेर्वो महेश्वरः हा श्लोक लहानपणी पाठ के ला होता त्या वेळी तो दत्ताचा श्लोक असे सािगतले

गेले होते. आमच्या गावातल्या

शाळे त जेवढे स्थािनक िशक्षक होते ते सारे आपापली शेतीवाडी, घरे दारे , उद्योग
व्यवसाय वगैरे साभाळू

न जमेल तेंव्हा शाळे त येत असत आिण बाहेरून नोकरीसाठी आलेले गुरूजी संधी िमळाली
की त्याच्या

घराकडे पळ काढीत आिण सावकाशपणे परत येत असत. शाळे चा िशपाई दर तासाचा टोला मारायचा.
पण लगेच आधीच्या तासाच्या िशक्षकाने बाहेर जायचे, पुढच्या तासाच्या िशक्षकाने वगात
र् येऊन िशकवायचे वगैरेची
फारशी पध्दत नव्हती. िवद्याथीर्सुध्दा जेंव्हा घरात त्याचे
ं काही काम नसले आिण त्याचा
ं धुडगूस असह्य झाल्यामुळे
घरातल्यानी
ं त्याना
ं बाहेर िपटाळले तर शाळे कडे िफरकायचे. त्यामुळे अधून मधून िशक्षक आिण िवद्याथीर् जेंव्हा
योगायोगाने एकतर् येत तेंव्हा ज्ञानदानाचे थोडे काम होत असे. अशा पिरिस्थतीत बर्ह्मा िवष्णू महेश्वर वाटावेत असे
गुरू कु ठे भेटणार?
कॉलेजमध्ये येणा-या नव्या मुलाना
ं छळायची थोडी रीत त्या काळातही असायची, पण ते पर्कार फार काळ िटकत
नसत, लेक्चरर आिण पर्ोफे सराची
ं िटंगल मातर् पूणर् काळ चालत असे. त्यामुळे आपण पुढे जाऊन पर्ाध्यापक व्हावे
असे स्वप्नातसुध्दा कधीही वाटले नाही. इं िजिनयिरं गच्या क्षेतर्ात इतर चागल्या

संधी उपलब्ध असल्यामुळे सगळी मुले
सहजपणे नोकरीला लागत असत. त्यातही ज्याला इच्छा असेल अशा पिहल्या वगात
र् उत्तीणर् झालेल्या कोणीही येऊन
कॉलेजात लेक्चररिशप िमळवावी अशी ओपन ऑफर असायची, तरीही त्या जागा िरकाम्या पडलेल्या असायच्या.
मलासुध्दा ती जागा िमळवावी असे वाटले नव्हते आिण तशी आवश्यकताही पडली नाही.
जवळजवळ चार दशके तंतर्ज्ञानाच्या क्षेतर्ात पर्त्यक्ष काम करून िनवृत्त झाल्यानंतर आरामात िदवस घालवत आलो
आहे. तशी आणखी चार वषेर् होऊन गेल्यावर अचानक एका जुन्या िमतर्ाचा फोन आला. सध्या एकमेकाचे
ं कसे आिण
काय चालले आहे याची िवचारपूस झाल्यानंतर "तू फावल्या वेळात एक काम करशील का" असे त्याने मला िवचारले.
कु ठल्याशा िवद्यापीठात स्नातकोत्तर अभ्यासकर्मासाठी िवद्याथ्याना
र्ं व्याख्याने द्यायचे ते काम होते. मी तर आयुष्यात
कधी हातात खडू धरून फळ्यावर िलहायचा िवचारही मनात आणला नव्हता आिण एकदम एमटेकसाठी िशकवायचे!
"काहीतरीच

काय सागतो

आहेस?" मी उद्गारलो. तो म्हणाला, "अरे आपण सेिमनारमध्ये पॉवर पॉइं टवर पर्ेझेंटेशन
करतो ना तसेच करायचे. तुला चागले

जमेल." त्याने जवळ जवळ गळच घातली. एक नवा अनुभव घ्यायचा म्हणून
मी त्याला होकार िदला.
पण हे काम त्याने सािगतले

तेवढे सोपे नव्हते. पुन्हा एकदा एके का िवषयासंबंधी अनेक पर्कारची मािहती गोळा
करायची आिण ितची जुळवाजुळव करून माडणी

करायची हे थोडे िकचकटच होते. त्यात आता ऑफीसचा आधार
नव्हता, पण इं टरनेटमधून हवी तेवढी मािहती उपलब्ध होत होती. मिहना दीड मिहना पर्यत्न करून तयारी तर के ली.
मागच्या मिहन्यात व्याख्याने देण्याचे वेळापतर्क ठरले आिण अस्मािदक गाधीनगरला

जाऊन दाखल झाले. ठरलेल्या
वेळी माझी ओळख करून देण्यात आली, "हे आहेत पर्ोफे सर घारे ."

आन
आनंद
ं घारे

http://anandghan.blogspot.com/

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

शा घ
ं ायच
यचेे आध
आधुििनक
ु नक भामट
मटेे
या वषीर् म्हणजे 2010 मधे, चीनमधल्या शाघाय

या शहरात जागितक एक्स्पो हे मोठे पर्दशर्न भरले आहे. या
पर्दशर्नाच्या िनिमत्ताने अनेक परदेशी पाहुणे शाघायला

भेट देत आहेत. या एक्स्पोच्या िनिमत्ताने, शाघायमधल्या


पयायाने
र्
चीनमधल्या आंतराष्टर्ीय
र्
व्यापारउद्योगात पर्चंड वाढ झाली आहे. शाघायमधल्या

हुआंगपू नदीच्या काठाने
असलेल्या पॉश हॉटेल्स व बार मधून एखादी सहज चक्कर जरी टाकली तरी अनेक परदेशी पाहुणे व त्याचे
ं िचनी
यजमान नुकत्याच सह्या के लेल्या िबिझनेस कॉंन्टर्ॅक्ट्स बद्दल मद्याचे पेले उं चावून आनंद व्यक्त करताना कधीही
िदसतील.
मुहम्मद रे झा मौिझन हा 63 वषाचा,
र्
मूळ जन्माने इराणी पण आता जमर्न नागिरकत्व पत्करलेला , एक व्यावसाियक
आहे. बाधकामासाठी

लागणार्‍या मिशनरीच्या खरे दी िवकर्ीचा तो व्यवसाय करतो. M.C.M. या नावाची त्याची
व्यापारी पेढी जमर्नीमधल्या मानहाईम या शहरात आहे. स्वत: मौिझन, त्याचा मुलगा व तीन कमर्चारी िमळू न हा
व्यवसाय बघतात.गेली 30 वषेर् मौिझन हा व्यवसाय करतो आहे. पोलंड व रिशया मधे अशा पर्कारची मिशनरी िवकत
घ्यायची व इराणमधल्या गर्ाहकाना
ं ती िवकायची असा मुख्यत्वे त्याचा व्यवसाय आहे.मौिझन हा काही नविशका
धंदव
े ाईक नाही. या धद्यात त्याचे के स पाढरे
ं झाले आहेत.
चीनबद्दल आता इतके ऐकू येते आहे तेंव्हा आपण आपल्या व्यापाराचे क्षेतर् चीनपयर्ंत वाढवावे असे मौिझन याच्या
मनाने घेतले. मौिझनने इं टरनेटवर शोध घेतल्यावर त्याच्या असे लक्षात आले की तो खरे दी करत असलेल्या
मिशनरी सारखी बरीच मिशनरी, चीनमधे सहज िरत्या उपलब्ध आहे व अशा मिशनरीच्या िवकर्ीसाठी उपलब्धतेच्या
जािहराती इं टरनेटवर सतत िदसत आहेत.
मौिझनला इराण मधल्या एका गर्ाहकाकडू न त्या वेळेस एका कर्ेनबद्दल िवचारणा होती. त्या गर्ाहकाला हवी तशी व
Kato या जपानी कं पनीने बनवलेली कर्ेन, मौिझनला एका िचनी संकेत स्थळावर सापडली. मौिझनने त्याच्याशी

ईमेल द्वारे बोलणी चालू के ली व शेवटी िकं मत व इतर अटी मान्य झाल्या व डील फायनल करावयाचे ठरले.
मौिझन व त्याचा मुलगा यासाठी शाघायला

गेले. त्यानी
ं कर्ेनची तपासणी के ली व त्याना
ं ती पसंत पडल्यावर ती
खरे दी करण्यासाठी त्यानी
ं 1,22000 अमेिरकन डॉलसर्ची िकं मत फायनल के ली. त्याच्या िचनी पुरवठादारानी

त्याच्या आदराथर् एक मेजवानीही आयोिजत के ली. हे िचनी पुरवठादार त्याच्याशी अगदी नमर्पणे वागल्याने व त्याला
विडलधार्‍यासारखे

त्यानी
ं वागवल्याने मौिझन अगदी खुष झाला. या िचनी पुरवठादाराने त्याला सािगतले

की आम्ही
िचनी या धंद्यात नवीन आहोत व आम्ही तुमच्याकडू न हा धंदा िशकण्याचा पर्यत्न करत आहोत. या धंद्यात बरीच
वषेर् असल्याने व त्याला या धंद्यातील खाचाखोचींची चागलीच

मािहती असल्याने मौिझनने पर्त्यक्ष स्वत: समोर उभे
राहून ही कर्ेन कं टेनर मधे ठे वून घेतली.ती ठे वली जात असताना त्याने कं टेनर नंबर व कर्ेनची िडटेल्स स्पष्ट िदसतील
असे फोटो काढले.

Netbhet eMagzine | June 2010

ऑडर्र के लेला कर्ेन
हा कं टेनर नंतर एका िशिपंग एजंट कं पनीच्या टर्कवर ठे वून त्या िशिपंग एजंट कं पनीकडे पाठवण्यात आला. त्याचाही
फोटो मौिझनने काढला. मौिझन आिण त्याचा मुलगा हे रातर्ी 1वाजेपयर्ंत त्या टर्क बरोबर राहले व जेंव्हा तो टर्क
कस्टम ऑिफस व शाघाय

बंदराकडे जाणार्‍या टर्क्सच्या रागे
ं त उभा रािहला तेंव्हाच ते हॉटेलवर परत आले.

शाघाय

डॉक्स
आपला पिहलाच डील इतका छान झाल्यामुळे मौिझनने आणखी एक कर्ेन खरे दी करण्याचे ठरवले. त्यासाठी त्याने
60000 यूरो ऍडव्हान्स िदला व कर्ेनची मशागत व त्यावर वातानुकूलन यंतर् बसवण्यासाठी त्याने आणखी पैसे
िदले.या दुसर्‍या कर्ेनचे काम चायना हेवी मिशनरी िलिमटेड या कं पनीकडे सुपुतर् करण्यात आले. एकं दरीतच सवर् गोष्टी
मनासारख्या पार पडल्याने मौिझन जमर्नीला मोठ्या आनंदात परतला.
जमर्नीला परतल्यावर थोड्याच िदवसात मौिझनच्या ऑिफसला चायना हेवी कं पनीकडू न ई मेल्सची रीघ सुरू झाली.
या दुसर्‍या कर्ेनचे मूळ वायिरं ग, वातानुकूलन यंतर् बसवताना जळू न गेल्याचे त्यानी
ं सािगतले

व नवीन वायिरं ग
बसवण्यासाठी 40000 यूरोची मागणी के ली.शेवटी चायना हेवी कं पनीने त्याला एक मेल पाठवून तो जर पुढच्या 8
तासात त्याना
ं वैयिक्तक िरत्या भेटू शकला नाही तर या कामाशी आपला संबंध राहणार नाही असे सागू
ं न हात झटकू न
टाकले. चीनचा िवमान पर्वासच 11 तासाचा असल्याने 8 तासात ितथे पोचणे अशक्यच होते.
मध्यंतरीच्या काळात इराणला पाठवण्यात आलेली कर्ेन ितथे पोचली. ती पोचल्यावर Katoकं पनीच्या कर्ेनऐवजी
Mistubishi कं पनीच्या एका पुरातन कर्ेनचे भंगार कं टेनरमधे आहे असे आढळू न आले.

Netbhet eMagzine | June 2010

पर्त्यक्षात पुरवठा झालेला कर्ेन
मौिझनला हे कसे काय घडले असेल हेच कळे ना शेवटी तो या िनणर्यापर्त आला की कस्टमकडे जाणार्‍या टर्क्सच्या
रागे
ं त त्याचा टर्क उभा असताना त्यातील कर्ेन बदलण्यात आली असावी. याचा अथर् स्पष्ट होता. त्याच्या पुरवठादार
कं पनीबरोबरच शाघाय

बंदर व कस्टम्स याचीही

लोक या गुन्ह्यात सामील होते.
अितशय डेस्परे ट अवस्थेत मौिझन व त्याचा मुलगा परत शाघायला

गेले. पर्थम त्यानी
ं पोिलसामधे

तकर्ार दाखल
करण्याचा पर्यत्न के ला. पोिलसानी
ं सवर् गोष्टी ऐकू न घेतल्या फोटो बिघतले व गुन्हा घडला असल्याचे मान्य के ले. परं तु
जास्त चोकशी करून या सवर् गॅन्गची पाळे मुळे खणून काढली पािहजेत असे म्हणून त्यानी
ं कोणासही अटक करण्यास
नकार िदला.
मौिझन आिण चायना हेवी याच्यातील

बैठकीचा असाच बोजवारा उडाला. त्याच्या

मते त्याच्या

कडे आलेली कर्ेन
िनराळ्याच कं पनीची होती. मौिझनने जपानी बर्ॅन्डची कर्ेन घेण्याचे ठरवले होते परं तु चीन मधे या कर्ेनचे नाव दुसरे च
होते. मौिझन 8 तासात त्याना
ं न भेटल्याचे कारण देऊन त्यानी
ं आता हात पूणर्पणे झटकू नच टाकले. चायना हेवी
बद्दलची कोणतीही तकर्ार सुद्धा दाखल करून घेण्यास पोिलसानी
ं पूणर् नकार िदला.
आपण पूणर्पणे फसवलो गेल्याचे मौिझनच्या आता लक्षात आले. इं टरनेटवर बघत असताना त्याच्या लक्षात आले की
त्याने पर्थम खरे दी के लेली कर्ेन आता परत िवकर्ीसाठी उपलब्ध झालेली आहे. त्याने पोिलसात तकर्ार करण्याचा पर्यत्न
के ला. परं तु पोिलसानी
ं तकर्ारही दाखल करून घेतली नाही.
मौिझनने िदलेला सवर् ऍडव्हान्स तर पाण्यातच गेला आहे आिण त्याच्या इराणी गर्ाहकाला त्याला चुकीचा पुरवठा
के ल्याबद्दल 30% पेनल्टीही द्यावी लागणार आहे. मौिझनचा उत्तम िस्थतीतील धंदा आता पूणर् डबघाईला आला आहे.
हा धंदा वाचणार कसा असा पर्श्न त्याच्या पुढे िनमाण
र् झाला आहे.
एकोिणसाव्या शतकात शाघाय

हे अफू च्या िवकर्ीचे मुख्य कें दर् होते. त्या वेळी पुष्कळदा अफू च्या िगर्‍हाईकाला
संपूणर्पणे लुटण्यात येत असे. त्याला 'शान्घाइड' (Shanghaied) असा शब्द पर्योग रूढ झाला होता. आज
एकिवसाव्या शतकात मौिझन आिण त्याचा मुलगा याना
ं आपण शाघायच्या

आधुिनक भामट्याकडू
ं न परत एकदा
'शाघाइड'

झालो आहोत हे लक्षात आले आहे. पण सध्या तरी हात चोळत बसण्यािशवाय त्याच्या

हातात काही नाही.

चदर्
ंदर्शे
शख
े र
खर

http://achandrashekhar.blogspot.com

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

मर
मरााठी
कधी तरी आश्चयाचा
र् धक्काच बसतो बघा. परवाचीच गोष्ट आहे मी मंुबईच्या िवमानतळावर िसक्युरीटी िक्लअर करुन
पुढे उभा होतो. अजुन बोडीर्ग
ं सुरु झालेलं नव्हतं. समोर फु कट वतर्मान पतर्ाच्या स्टॉल कडे पाय वळले, आिण ितकडे
पहातो तर समोरच एक िवमानाच्या आगमनाच्या वेळाची
ं मािहती देणारा बोडर् चक्क मराठी मधे लावलेला िदसला. (
नेमका फोटो िक्लक के ला तेंव्हा इं िग्लश झाला होता

) मला क्षणभर तर राज ठाकरे िकं वा उध्दव ठाकरे च सत्तेवर

आलेत की काय असे वाटले.
खूप आनंद झाला होता.कधी नाही ते महाराष्टर्ाच्या
राजधानीत मराठी मधला बोडर् पाहून खूप बरं वाटलं.
आजचा िदवस तर माझ्यासाठी सुखद आश्चयाचे
र् धक्के
देणारा होता. पेपरच्या स्टॉल वर फक्त एक गठ्ठा इं गर्जी
वतर्मान पतर्ाचा होता, आिण इतर सगळे मराठी वृत्तपतर्े
होती. सकाळ, लोकमत, पुढारी वगैरे पेपर व्यविस्थत
िरत्या रचुन ठे वलेले िदसत होते त्या वतर्मानपतर्ाच्या

स्टॅंड वर. मी समोर होऊन पर्त्येकी एक मराठी पेपर
उचलला. आिण बाजूला खुचीर् शोधुन वाचत बसलो.
खुचीर् अगदी त्या पेपरच्या स्टॉल च्या जवळच होती.
तेवढ्यात मराठी मधे गप्पा मारत दोन तरुण ितथे
आले – बहुतेक आयटी च्या िफल्ड मधले असावे.
त्याच्या

हातातल्या लॅपटॉप बॅग वर एकच लोगो होतो,
म्हणजे बहुतेक एकाच कं पनीत काम करणारे होते
दोघंही.
ितथे मराठी पेपर बघुन नाक मुरडू न िशव्या घालत
सुटले. “च्यायला, आता इथे एअरपोटर्वर पण मराठी
पेपर आणून ठे वलेत, एकॉनॉिमक्स टाइम्स वगैरे ठे वायला काय होतं याना?

पार पावट्याचं
ं बसस्टॅंड करुन टाकलंय
एअरपोटर् म्हणजे” . ( एकोनॉिमक्स टाइम्स खाली कोपऱ्यात होता बरं कां )दुसरा म्हणतो, “अरे आजकाल लो फे अर
ितिकटं असल्यामुळे पावटेच जास्त असतात एअरपोटर्ला , म्हणुन पावट्याचा
ं पेपर ठे वलाय इथे”. बहुतेक दोघाचीही

वयं साधारण २५-३० च्या दरम्यान असावी.
भरभरून संताप आला, ितिरिमरीतच उठलो, आिण त्याला म्हंट्लं की कारे बाबा, मराठीच ना तू? मग कसलं रे हे
तुला डाउनमाकेर् ट वाटतंय इथे मराठी पेपर असणं? आिण मराठी म्हणजे पावटे, म्हणजे स्वतःच्या घरच्या लोकाना

पण पावटेच म्हणतोस की काय तू? मातृभाषे ला कधी नव्हे ते िमळणारं महत्व बघवत नाही का तुम्हाला? जर

Netbhet eMagzine | June 2010
तुम्हीच आपल्या मातृभाषेला डाउन माकेर् ट म्हणाल तर इतर लोकं ’तुम्हाला’ म्हणजे मराठी लोकाना
ं पण घाटी, डाउन
माकेर् ट म्हणतील याची तुम्हाला जािणव आहे का?
आपल्या मातृभाषेचा मान आपणच राखायला हवा. त्याने सॉरी , म्हणून समोरचा एक मराठी पेपर उचलला, आिण
म्हणाला, माझा उद्देश तो नव्हता! आिण ओशाळवाणं हसून जाउ लागला. म्हंटलं, अरे गुजराथ मधे नेहम
े ी गुजराथी
पेपसर्च असतात बहुतेक एअरपोट्वर्र, राजकोटला तर फक्त गुज्जुपेपर असतो , इं गर्जी पेपर तर मागुनही िमळत नाही.
इथे मंुबईला युपी िबहारची मंडळी आवजर्ुन मैिथली भाषेतला पेपर वाचतात.
जर इतराना
ं आपल्या मातृभाषेची लाज वाटत नाही, तर तुम्हाला का म्हणून वाटते?? थोडं अंतमर्ुख झालो एकदम.
बडोद्याला एअरपोटर् वर उतरल्यावर सहज समोर लक्ष गेलं, तर एअरपोटर् अरायव्हल लाउं ज च्या िबल्डींग वर
गुजराथी मधे बडोदरा िलिहलेलं िदसलं. मनात आलं, मंुबईला िकं वा महाराष्टर्ा मधे मराठी कधी िलिहलेले िदसेल
असे आपल्याला??

मह
महेंदर्ें कु लकण
लकणीर्ीर्

http://kayvatelte.com

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

नह
ेहरू
रू सायन्स सट
ेंटर
र - वज्ञ
ैज्ञाािनक चमत्क
चमत्कााराच
ं ी खाण
आठवीत की नववीत असताना कधीतरी पािहलेलं सायन्स सेंटर, मनामधे एक वेगळीच जागा िनमाण
र् करून गेलं होतं.
िनरिनराळ्या उपकरणाच्या

माध्यमातून िशकवलेलं सामान्य िवज्ञान, स्वर, स्पशर् याच्या

अनुभवाची पर्ात्यािक्षकं करून
पहाताना तीन तास कसे िनघून गेले ते कळलंच नाही. बाहेर आल्यावर आपण इतका वेळ एक वेगळ्याच िवश्वात वावरत
होतो असं वाटायला लागलं. ितथे पुन्हा जाण्याची वारं वार इच्छा व्हायची पण कालपयर्ंत ते कधी जमलं नाही. काल
मातर् तडकाफडकी मी सायन्स सेंटरला जायचं ठरवलं आिण मला पुन्हा एकदा तोच वेगळ्या िवश्वात गेल्याचा अनुभव
आला.
खाली मी काही फोटो टाकल
कलेे आह
आहेत
े , त्य
त्याातील कु ठल्य
ठल्यााही फोटोवर िक्लक के लत
ं तर फोटो मोठय
ठयाा आक
आकाारात पह
पहाायल
यलाा
िमळ
िमळेे ल.

के वळ शाळकरी मुलानाच

नाही तर मोठ्या माणसानाही

मािहत नसलेल्या िकतीतरी वैज्ञािनक गोष्टी या सायन्स
सेंटरमधे पहायला िमळतात. म्हणूनच असेल कदािचत ही लहान मोठी वैज्ञािनक उपकरणं हाताळताना लहान
मुलाइतकीच

मोठ्या माणसाचीही

उत्सुकता ओसंडून वहात होती. वरवर पहाता सामान्य वाटणा-या गोष्टींमधे दडलेलं
वैज्ञािनक सत्य उलगडू न पहाताना मोठे ही लहान झाल्यासारखेच वाटत होते.

Netbhet eMagzine | June 2010

िविवध वैज्ञािनक चमत्काराचा
ं खिजना आहे, हे सायन्स सेंटर म्हणजे. आता हेच पहा ना, या खालच्या िचतर्ात माझा
फोटो िदसतोय तुम्हाला? माझ्यामागे काही िविवध संगीत वाद्य ठे वलेली िदसतायंत? ती खरीखुरी नाहीतच मुळी! ती
आहे आभासी वास्तिवकता.

सायन्स सेंटरमधे या पर्योगासाठी एक छोटीशी रूम बनवली आहे. ही रूम िरकामी आहे. ितथे आत गेलं की समोर एक
दूरिचतर्वाणी संच लावलेला असतो. त्यात तुम्हाला स्वत:चं आरशात जसं पर्ितिबंब पडतं, तसं पर्ितिबंब िदसतं आिण
आजूबाजूला ही संगीत वाद्य. रूमच्या बाहेरून कु णी पािहलं तर बघणा-याला वाटेल की आपण वेड्यासारखे हातवारे
करतोय पण पर्त्यक्षात तुम्ही त्या संगीत वाद्यापै
ं की कु ठल्यातरी वाद्याला हात लावत असता. या पर्काराबद्दल खूप रोचक
मािहती ितथे िलहून ठे वली आहे. मी त्याचाच फोटो काढला. या खालच्य
लच्याा िचतर्
िचतर्ाावर िटचक
िटचकीी िदल
िदलीीत तर एक मोठा फोटो

Netbhet eMagzine | June 2010
उघड
उघडेल
े . त्य
त्याात या आभ
आभाासी वास्तिवकत
स्तिवकतेच
े ा उपय
उपयोोग कश
कशााकश
कशाासाठी होऊ शकत
शकतोो, याची मािहत
िहतीी िदल
िदलीी आह
आहे.े

के वळ संगीत उपकरणंच नव्हेत, तर आपल्या रोज ज्या भाज्या, झाडं पहातो, ती कशी उगवतात, म्हणजे कं दभाज्या,
फळभाज्या यातील फरक जाणून घेण्यासाठी ितथे असा देखावा करण्यात आला आहे. तुम्ही काचेसमोर उभे रािहलात
की हाताजवळच बटणं सापडतील. बाजूला िनरिनराळ्या भाज्याची

िचतर्ं आहेत. तुम्ही ज्या भाजीच्या िचतर्ाचं
बटण दाबल, ती भाजी कशी उगवते याचं तुम्हाला छोटंसं पर्ात्यािक्षक पहायला िमळतं.उदा. कादे
ं , मुळा या भाज्या
जिमनीखाली उगवतात. जर तुम्ही मुळ्याच्या बाजूचं बटण दाबलत तर जिमिनतून मुळा वर येताना िदसतो.

अशा छोट्या छोट्या पर्ात्यािक्षकातू
ं न लहान मुलाना
ं सामान्यज्ञान तर िमळतंच पण पर्ात्यािक्षकामुळे ही मािहती
कायमची स्मरणात रहाते. पुस्तकी ज्ञानापेक्षा अनुभवाचं ज्ञान जगात जास्त उपयोगी पडतं, असं म्हणतात.
आपल्याकडच्या िशक्षणपद्धतीमधे बदल हवा अशी मागणी होत असताना, या सायन्स सेंटरमधील काही छोट्या छोट्या

Netbhet eMagzine | June 2010
लो बजेट पर्ात्यािक्षकासाठी

पर्त्येक शाळे ने आपल्या पर्योगशाळे तही खास जागा ठे वावी असं मला वाटतं. सायन्स
सेंटरमधेसुद्धा काही दुरूस्तींची गरज आहे असं वाटतं. काही उपकरणाची
ं बटणं चालत नाहीत. त्यामुळे तो नेमका काय
पर्योग आहे, हे कळलं नाही. िशवाय ितथल्या पर्साधनगृहातील उगर् दपर् मंदपणे संपूणर् सेंटरभर दरवळत होता, त्यामुळे
बाजूच्या कॅ फे टेिरयामधे काही खावंसं वाटलं नाही.
सायन्स सेंटरला गेले पण ओडेसी शो काही पहाता आला नाही. पुढच्या वेळेस नक्की पहाण्याचा मानस आहे. सेंटरमधे
बरीच लहान मुलं एका बसमधून आली होती. ती शाळे ची सहल वाटत नव्हती. पर्ायव्हेट सहल असावी कारण
मुलासोबत

त्याचे
ं आईवडीलही होते. सवर् कानडी वाटत होते. मी सेंटरमधून बाहेर पडल्यावर त्याच्यापै

की एक दोन
पालकाना
ं बाहेरच्या िजन्यावर बसलेलं पािहलं. त्याच्यापै

की एका मिहलेने मला कानडीत काहीतरी िवचारण्याचा पर्यत्न
के ला. त्याच्या

एकू ण अवतार पाहून मी त्याच्याकडे

आधी दुलर्क्श के लं पण त्या मिहलेचा चेहरे ा पाहून लक्षात आलं की
ही भाषेची अडचण आहे. मग मी पुन्हा ितला िवचारलं की काय हवंय? तेव्हा ितने खुणा िवचारलं की हे सेंटर िकती
वाजता बंद होईल? ितचा मुलगा की मुलगी के व्हापासून आत आहे, बाहेर यायचं नावच घेत नाही. मग मीसुद्धा ितला
खुणा करून सािगतलं

की सेंटर सहा वाजता बंद होईल, तेव्हा सवर् बाहेर येतीलच. तुम्ही दरवाजाजवळ उभ्या रहा
म्हणजे तुमच्या मुलाला तुम्ही पटकन गाठू शकाल. ितला ते समजलं असावं कारण ती तोंडभरून हसली. मनात आलं की
जेव्हा भाषा नव्हती, तेव्हा माणूस एकमेकाशी
ं खुणेच्याच भाषेत बोलायचा. एकमेकाशी
ं संवाद साधण्यासाठी मनुष्याने
आधी खुणाची
ं भाषा आिण मग िनरिनराळ्या भाषा शोधून काढल्या हाही एक वैज्ञािनक चमत्कारच नाही का?

ब-याच जणाचा
ं गैरसमज होतो की नेहरू सायन्स सेंटर म्हणजे वरळीला नेहरू तारागणाच्या

बाजूला असलेली
उं च गोल पाढरी

इमारत. माझाही असाच गैरसमज झाला होता, त्यामुळे आधी ितथे गेले पण नंतर कळले की
ते नेहरू सेंटर आहे, िजथे नेहरूंचा जीवनपट छायािचतर्ाच्या

स्वरूपात पहायला िमळतो. ते एक म्युिझयम आहे.
िजथे भारताच्या पर्ाचीन संस्कृ ती आिण इितहासाची सिवस्तर वणर्ने पहायला िमळतात. सवर् मािहती इं गर्जी व
िहंदी मधे लेखी सुद्धा आहे. मी ते म्युिझयमही पाहून आले. मी ज्या सायन्स सेंटरबद्दल िलिहलं आहे, ते नेहरू
िवज्ञान कें दर् हे महालक्ष्मी स्टेशनच्या अिलकडे, डॉ. इ. मोझेस रोडवर, गाधी
ं नगरच्या जवळ आहे.

काचन

कर
करााई

http://www.mogaraafulalaa.com/

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

सप्त िशवपदस्पश
िशवपदस्पशर्र् ... !
६ व्या िदवशी सकाळी तोरण्यावरील गडफे रीला िनघालो. तोरण्याला २ माच्या आहेत.झंुझार माची आिण बुधला
माची. आम्ही आधी झंुझार माचीकड़े िनघालो. मंिदरापासून डाव्याबाजूला काही अंतर गेलो की तटबंदी आिण टोकाला
बुरुज लागतो. ह्या बुरुजावरुन खालच्या माचीवर उतरायची वाट
मोडली आहे. त्या ऐवजी थोड़े मागे डाव्याहाताला खाली
उतरण्यासाठी एक लोखंडी िशडी लावली होती. त्यावरून खाली
उतरलो आिण माचीकड़े वळालो. माचीची लाबी
ं तशी फार नाही पण
ितला भक्कम तटबंदी आहे. टोकाला एक मजबूत असा बुरुज आहे.
ितकडू न परत आलो आिण िशडी चढू न पुन्हा मंिदरात परतलो. आता
सामान बाधले

आिण बुधला माचीकड़े िनघालो. कारण त्याच बाजूने
गडाच्या दुसऱ्या दरवाज्यानेआम्ही गड सोडणार होतो. मंिदरापासून
आता पुढे िनघालो आिण उजव्या वाटेने बुधला माचीकड़े कू च के ले.
झंुझार माचीवर सुद्धा आमच्या बरोबर आलेला वाघ्या ह्यावेळी मातर्
आमच्या बरोबर बोलवून सुद्धा आला नाही. वाट आता िनमुळती होत
गेली आिण मध्ये-मध्ये तर मोठ्या-मोठ्या दगडावरुन

जात होती.
गडाचा हा भाग एकदमच िनमुळता आहे. थोड पुढे गेल्यावर अध्येमध्ये काही पाण्याच्या टाक्या लागल्या. आता समोर बुधला िदसत होता. पण ितकडे जाण्याआधी डाव्याबाजूला खाली
असणाऱ्या बुरुजाकडे सरकलो. राजगडाच्या आळू दरवाजावरुन येणारी वाट इकडू न तोरणा गडावर येते. खालच्या
गावामधून एक म्हातारी डोक्यावर दही आिण ताकाचा हंडा घेउन गडावर आली होती. सकाळी-सकाळी ितने बहुदा
३०-४० जणाना
ं गडावर येताना पािहले असावे. आम्हाला पाहताच बोलली,"भवानी कर की रे भाऊ." मी आिण हषर्दने
एक-एक ग्लास घेतला. छान होत की ताक. आम्ही ितला बोललो 'मंिदराकडे जा लवकर. ितकडे बरे च जण आहेत पण ते

गड सोडणार आहेत आत्ता. लवकर गेलीस तर कमाई होइल तुझी.' आता ती बाई मंिदराकडे िनघाली. आम्ही आता
उतरून बुरुजाकडे िनघालो. मी सवात
र् पुढे होतो. अिभ मध्ये तर हषर्द मागे होता. वाटेवर बरच गवत होते. िततक्यात
त्या बाईचा आवाज आला. "आरं .. आरं .. पोरगा पडला की." मला काही कळे ना. मी मागे वळू न पाहील तर हषर्द गवतात
लोळत बोंब ठोकु न हसत होता. आिण अिभ त्याच्याकडे बघत उभा होता. हषर्द आता जरा शात
ं झाला आिण मला नेमक
काय घडल ते सािगतले

. त्या गवतावरुन अिभ सरकू न असा काही पडला की त्याने ह्या टर्ेकमधले सवात
र् जास्त रन के ले.
म्हणजे डायरे क्ट होमरन मारली असच म्हणान. आता मला मागे टाकु न लीड वर अिभ होता. हा.. हा.. पण हे इतक्या

Netbhet eMagzine | June 2010
वेगात घडल की मी मागे वळू न बघेपयर्ंत तो उठू न उभा सुद्धा
होता. आम्ही खालच्या बुरुजापयर्ंत गेलो आिण काहीवेळात
चढू न वर आलो. आता मोचार् वळवला बुधला माचीकडे. ह्या
बाजूला अस काही रान माजले होते की नेमकी वाट
सापडेना. जसे आिण िजतके जमेल िततके पुढे जात होतो.
बुधल्यावरती चढता येते का ते माहीत नव्हते त्यामुळे जेंव्हा
वाट सापडेनाच तेंव्हा मागे िफरलो आिण दरवाजाकडे
िनघालो. दरवाज्यामागच्या उं चवटयावरुन खालची बरीच
वाट िदसत होती. पण पुढे मातीचा घसारा आिण वाट
मोडल्यासारखी वाटत होती. हषर्द खाली जाउन बघून आला आिण बोलला की बहुदा आल्या मागाने
र् आपल्याला परत
जावे लागणार. आम्ही पुन्हा मंिदराकडे िनघालो. आता वेळेचे गिणत पूणर्पणे िवस्कटणार होते.
आल्या मागाने
र् परत िफरलो आिण मंिदरामध्ये पोचलो. 'शर्ी िशवपर्ितष्टान' च्या लोकानी
ं गड सोडला होता. ती
ताकवाली म्हातारी बाई भेटली मध्ये. आता आम्ही आल्यावाटेने गड उतरु लागलो. िबनीचा दरवाजा उतरून खाली
आलो आिण कडयाखालचा टप्पा पार करून डोंगर रागे
ं वरुन उतरायला लागलो. चढ़ताना िजतका दम िनघाला होता
िततका आता उतरताना पायावर जोर पडत होता. आमचा उतरायचा वेग भलताच वाढला होता. कु ठे ही न थाबता

आम्ही खालच्या टप्यावर येउन पोचलो. दुरवर खाली वेल्हा िदसत होते. झपाझप एकामागुन एक टप्पे पार करत खाली
उतरत वेल्हा गाठले. आज काहीही करून बोराटयाच्या नाळे च्या जास्तीत-जास्त जवळ सरकायचे होते. गावात पोचलो
तेंव्हा ३ वाजत आले होते. आता इकडू न नदीच्या मागाने
र् हरपुडला कसे जायचे ते एका माणसाला िवचारले. तो
बोलला,"आत्ता गेलात तर जाम उशीर होइल. त्यापेक्षा ४ वाजताची कोलंबीला जाणारी S.T. पकडा आिण मग ितकडू न

पुढे जा." आम्हाला हा पयाय
र् पटला. आम्ही अजून १-२ लोकाकडू
ं न S.T. ची खातर्ी करून घेतली आिण मग तासभर
ितकडेच एका देवळामध्ये थाबलो.

४ वाजताची S.T. आली. ही गाड़ी िनवासी S.T. असून पुण्याहून वेल्हामागेर्
कोलंबीला जाते आिण दुसऱ्या िदवशी सकाळी पुन्हा वेल्हामागेर् पुण्याला परतते असे कळले. त्या गाडीत आम्हाला एक
मुलगा भेटला. नाव आठवत नाही आता त्या पोराचे. तो कोलंबीला म्हणजेच त्याच्या गावाला जात होता. कामाला होता
तो नवीमंुबईच्या APMC बाजारात. तास-िदडतासाच्या त्या पर्वासात त्याच्याशी मस्त गप्पा झाल्या. शेतीची
महत्त्वाची कामे झाली की आसपासच्या गावामधले लोक अिधक उत्पन्न िमळावे म्हणुन इतर कामासाठी पुणे, सातारा
आिण अगदी मंुबई - नवी मंुबईपयर्ंत जातात हे त्याच्या कडू न कळले. संध्याकाळी ६ च्या आसपास गावात पोचलो.

मागे एकदम दूरवर तोरणा आिण त्याची बुधला माची िदसत होती. मंुबईचा कोणी आपल्या गावात आला आहे म्हणुन
तो भलताच खुश होता. कारण ह्या वाकड्या मागाने
र् कोणी टर्ेकर जात नाही. 'तुम्ही आज आमच्याघरीच राहायचे,

आमच्याकडेच जेवायचे' असे आम्हाला सागु
ं न तो मोकळा झाला होता. आम्ही म्हटले "बाबा रे , कशाला तुम्हाला तर्ास.
आमच्याकड़े जेवणाचे सगळे सामान आहे. तू बास आम्हाला गावामधले देउळ दाखव आिण पाणी कु ठे िमळे ल ते

Netbhet eMagzine | June 2010

साग
ं ." तरीपण आम्हाला घेउन आधी तो स्वतःच्या घरी गेला. आईशी ओळख करून िदली. मी पिहल्या क्षणामध्येच
त्याचे घर न्याहाळले. बाहेर छोटीशी पडवी. आत गेल्या-गेल्या डाव्या बाजूला गुराचा
ं गोठा होता. त्यात २ बैल, एक
गाय आिण ितच्याजवळ ितच वासरू होत. समोर घरामध्ये आई काहीस काम करत बसली होती. योगायोगाने त्याच्या
घरासमोर आिण उजव्याबाजूला अशी २ मंिदरे होती. मी लगेच त्याला म्हटले,"हे बघ. आम्ही इकडे समोरच राहतो.
अगदी काही लागल तर घेऊ की मागुन." तो ठीक आहे म्हणुन आत घरात गेला आिण आम्ही आमचा मोचार् मंिदराकड़े
वळवला. आमचे सामान टाकु न बसणार िततक्यात तो एक मोठा पाण्याचा हंडा आिण काही सरपण घेउन आला
आिण बोलला,"जेवणाचे सामान आहे बोलताय. पण जेवण कशावर बनवणार?? हे घ्या सरपण" आम्ही सगळे च हसलो.
काहीवेळाने जरा फर्ेश झालो आिण िनवातपणे

बसलो. ७ वाजून गेले तसे मी रातर्ीच्या जेवणाची तयारी करायला
लागलो िततक्यात तो मुलगा चहा घेउन परत आला आिण आमच्याशी गप्पा मारायला लागला. इकडू न उदया आम्ही
कु ठे जाणार आहोत ते त्याला सािगतले

. माझ्या मनात िवचार येत होते. 'असेल पैशाची गरीबी थोडी पण मनाची
शर्ीमंती आपल्यापेक्षा कै क पटीने जास्त आहे.' गेल्या इतक्या वषात
र् मी गावातल्या लोकाचा
ं पाहूणचार पिहला आहे,
अनुभवला आहे आिण भरून पावलो आहे. आम्ही आमचे रातर्ीचे जेवण आटोपले आिण इितहासावर गप्पा मारत बसलो.
वेळ कसा गेला कळलेच नाही. बऱ्याच उिशरा झोपी गेलो.
घाट आिण कोकण जोडणारी बोराटयाची नाळ ...
पहाटे-पहाटे चागलीच

लवकर जाग आली कारण समोरच्या िवट्ठल मंदीरामध्ये भजन सुरु झाले. नंतर काही झोप लागेना
म्हणुन लवकरचं

आवरून

घेतले

आिण

उजाड़ल्या-

उजाड़ल्यािनघायची तयारी के ली. आम्ही िनघायच्या आधी
पुन्हा त्या मुलाच्या घरी गेलो. त्याला धन्यवाद िदले.
गावामधून बाहेर पडलो आिण नदी काठाला लागलो. लाल
मातीची वाट आिण दोन्ही बाजूला िहरवेगार लूसलुशीत
गवत; थोड खाली खळखळ वाहणारी नदी आिण आसपास
छोटे-छोटे डोंगर. अजून काय वणर्न करू. काय मस्त वाटत
होते. आम्ही अगदी रमत-गमत पुढे जात होतो. मध्येच
थाबायचो

आिण खाउिगरी करायचो. मजल दरमजल करत
आम्ही पुढे जात होतो. "वाघ्या आता कु ठे असेल रे ?" अिभने मध्येच पर्श्न टाकला. काल बुधला माचीकडे जाताना
आमच्या बरोबर न येता वाघ्या मंिदरापाशीच थाबला

होता. आम्ही परत आलो तेंव्हा काही तो आम्हाला िदसला नाही.
कु ठे गेला कोणास ठावुक... आता आसपास चरणारी गुरं आिण मध्येच येणारी हाकाटी ह्यावरुन आसपास कु ठे तरी गाव
िकं वा वाडी आहे हे समजलो. थोड्यावेळाने उजव्या हाताला जवळच मोहरी गाव िदसू लागले. मोहरी गावाकडू न येणारी
वाट आमच्या वाटे बरोबर िमसळली. आता आम्ही रायिलंग पठारावर होतो. समोर दूरवर रायगड िदसू लागल होता.

Netbhet eMagzine | June 2010
पण िलंगाणा पठाराला लागून थोडा खाली असल्याने अजून
िदसत नव्हता. जसे-जसे पुढे जात होतो तशी वाट एका
डोंगरावर चढू लागली. १०-१५ िमं चढू न वर गेलो तसे लक्ष्यात
आले की आपण वाट चुकलो आहोत. तसेच डावीकड़े सरकलो
आिण पुन्हा खाली पठारावर आलो. अधार् तास झाला तरी
बोराटयाच्या नाळे चे मुख काही सापडेना. अिभ उजवीकड़े तर
हषर्द डावीकड़े गेला. मी मध्ये दोघानाही

िदसेन अश्या एका
जागी नकाशा बघत उभा रािहलो. इतक्यात मागुन 'शर्ी
िशवपर्ितष्टान' वाल्याचे
ं आवाज येऊ लागले. बघतो तर काय सवात
र् पुढे वाघ्या कु तर्ा. बहुदा त्याला कळले असावे की
आम्ही बसने येणार पुढे म्हणुन हा पठ्या ह्या लोकाबरोबर

इथपयर्ंत आला. त्याला बघून आम्ही मातर् खुश झालो. मी अिभ
आिण हषर्दला आता त्याच्या

बरोबर िनघालो. दुपार होत आली होती. जेवण बनवणे तर दूरचं रािहले होते. खूप झाडी
असल्याने बोराटयाच्या नाळे चे मुख काही िदसत नव्हते. 'शर्ी िशवपर्ितष्टान' मधल्या काही जणानी
ं पावसाळ्याआधी
येउन मागर् बिघतला होता त्यामुळे त्याना
ं रस्ता सापडायला तर्ास पडला नाही. पर्थम दशर्नीच बोराटयाच्या नाळे चे ते
पर्चंड रूप बघतच बसलो. उजव्या-डाव्या बाजूला रायिलंग पठाराचा
अखंड

पर्स्तर

आिण

कोकणतळ.नाळे मध्ये

त्या

पर्वेश

मधून
के ला.

थेट
आता

खाली
खालपयर्ंत

िदसणारे
मोठ्या

दगडामधू
ं न उतरायचे होते. कधी सरळ उतरत तर कधी डावी-उजवी
कडे वजन सरकवत. कधी २ मोठ्या दगडामधू
ं न घुसून पुढे सरकावे
लागे तर कधी एखाद्या मोठ्या दगडावरुन खाली उतरावे लागे.
आमची पूणर् वेळ सकर् स सुरू होती. पाठीवरची बॅग साभाळत

आम्ही
व्यविस्थत उतरत होतो. सवात
र् पुढे अिभ, मध्ये हषर्द आिण शेवटी मी.
आमच्या पुढे मागे बाकीचे लोक होतेच. आम्हाला आश्चयर् वाटत होते
ह्या 'शर्ी िशवपर्ितष्टान' वाल्याचे
ं . का िवचारताय... त्याच्या

पायामध्ये चपला-बूट काही-काही नव्हते. अनवाणी पायाने
ते ह्या दुगर्यातर्ेला िनघाले होते. वेग कमी असता तरी किठण खाच-खळग्यामधू
ँ न त्याचे
ं पाय िशफाितने पावले टाकत पुढे
सरकत होते. वाघ्या सुद्धा आमच्या मागुन जसा जमेल तसा खाली उतरत होता. टर्ेक्सला आपण गेलो की गावातले कु तर्े
आपल्या बरोबर येत असतात पण हा तर राजगड पासून आमच्या बरोबर होता. नाळे मध्ये पर्वेश करून २ तास झाले
होते. उतार काही संपायचे नाव घेत नव्हता. मध्ये एके
िठकाणी मोठी झाडे होती. ितकडे जरा बसलो. चागलीच

भूक
लागली होती. जवळ असलेल खायला काढले. खाउन आिण पाणी
िपउन जरा फर्ेश झालो. बाकी सगळे आमच्या पुढे िनघून गेले होते.
आता आम्ही पुन्हा वेगात उतरायला लागलो. घळ मोठी होत जात
होती. (नाळ / घळ - पाण्याच्या जोरदार पर्वाहामुळे डोंगरातून
िनघालेला तीवर् उताराचा मागर्.) आधी असलेला तीवर् उतार आता
कमी तीवर् झाला होता. थोड खालच्या बाजूला पुढे गेलेले लोक िदसू
लागले. जसे त्याच्या

जवळ पोचु लागलो तसे कळले की ते एक-एक
करून बोराटयाच्या नाळे बाहेर पडत आहेत. रायिलंगाचे पठार
संपले होते आिण आता उजव्या हाताला िकल्ले िलंगाणा िदसू

Netbhet eMagzine | June 2010
लागला होता.
रायिलंगाचे पठार आिण िकल्ले िलंगाणा याच्यामध्ये

असलेल्या
जागेमधून बोराटयाच्या नाळे बाहेर पडायचा मागर् आहे. हा १०-१५
फु टाचा
ं पॅच िरस्की आहे. उजवीकडे रायिलंगच्या पठाराचा उभा
कडा आिण डावीकड़े कोकणात पडणारी खोल दरी याच्यामध्ये

असलेल्या वीतभर वाटेवरुन पाय सरकवत-सरकवत पुढे जायचे.
हाताने पकड़ घेता यावी म्हणुन काही िठकाणी खोबण्या के लेल्या
आहेत. आमच्या ितघाकड़े

सुद्धा पाठीवर जड बैग होत्या. त्यामुळे
सगळे वजन दरीच्या बाजूला पडत होते आिण हातावर जास्तच भर
येत होता. बैग काढता सुद्धा येणार नव्हती. एक-एक पाउल
काळजीपूवर्क टाकत आम्ही िलंगाण्याच्या बाजूला पोचलो. आता रायिलंगाचे पठार आिण िकल्ले िलंगाणा याच्यामध्ये

असलेल्या घळीमधून खाली उतरु लागलो. ५ एक िमं. मध्ये डाव्याहाताला िलंगाणा संपला की ती घळ सोडू न डावीकडे
वळायचे होते. पण झाडी इतकी वाढली होती की वाट काही सापडेनाच. ह्या सगळ्यात जवळ-जवळ तास गेला. अखेर
वाट सापडली. तरीपण झाडी इतकी होती की अगदी हळू -हळू पुढे सरकत होतो. दुपारचे ४ वाजत होते. आिण आज
रायगडला कु ठल्याही पिरिस्थतीमध्ये पोचणे शक्य नव्हते. वाट उतरत-उतरत िलंगाण्याला वळसा घालत िलंगाणा
माचीकडे पोचली. माचीवरच्या गावामध्ये फारसे कोणी नव्हते. ितकडे अिजबात न थाबता

आम्ही पुढे िनघालो. अंधार
पडायच्या आधी रायगड नाही तर िकमान काळ नदीकाठचे 'पाने गाव' गाठायचे होते. झटाझट उतरु लागलो. ५ वाजून
गेले होते. दूरवर रायगडाच्या मागे सूयर् लपू लागल होता. अवघ्या ४०-४५ िमं मध्ये आम्ही नदीकाठी होतो. पिलकडे
पाने गाव िदसत होते. अंधार पडायला अजून थोडावेळ होता म्हणुन नदीत मस्तपैकी िभजून घेतले. मी आिण हषर्द काही
बाहेर यायचे नाव घेत नव्हतो. जसा अंधार पडायला लागला तसा अिभ बोंबा मारायला लागला. आता आम्ही नदी पार
करून गावाकडे िनघालो. नदीपार होताना एक धम्माल आली. त्या
बाकीच्या लोकामध्ये

एकजण कारवार साइडचा होता. "मी ह्या

रस्त्याने चाललो की हो." "मी खातोय. तुम्ही खाणार काय हो?"
"थकलोय जरा बसतो की हो" अशी भाषा बोलायचा. नदी पार
करताना त्याचा तोल गेला आिण आख्खा पाण्यात िभजला. अगदी
बैग सकट. उठू न उभा रािहला आिण बोलतो कसा,"आयला. पडलो
की हो." हा.. हा.. आम्हाला इतक हसायला येत होत. हसत-हसतच
गावात एंटर्ी मारली. राहण्यासाठी देऊळ शोधले. देवळासमोरच हात पंप होता. देवळामध्ये सामान टाकले आिण गावात
कु ठे दूध आिण सरपण िमळे ल का ते बघायला मी आिण अिभ िनघालो. हषर्द बाकीची तयारी करायला लागला. गावात
एक लहान मुलगा भेटला. त्याला िवचारले तर तो बोलला आमच्याकडे चला देतो तुम्हाला. तो आम्हाला त्याच्या घरी
घेउन गेला. "थाबा
ं हं एकडे" अस म्हणुन आत गेला. अवघ्या काही सेकंदामध्ये त्याची आई त्याला धरुन मारत-बदडत
बाहेर घेउन आली. आम्हाला वाटले आपल्यामुळे त्याला उगाच फटके पडले. पण त्याची आई एकदम येउन आम्हाला
बोलली. "माफ़ कर रे भाऊ. हा जाम खोड्या काढतो." मी म्हटले,"अहो पण आम्हाला फ़क्त ४-६ सुकी लाकड आिण
थोडसं दूध हवे होते बास." त्यावर ती म्हणाली,"अस काय. मला वाटले ह्याने तुमची काही खोडी काढली की
काय." आता माझ्या डोक्यात पूणर् पर्काश पडला. त्याचा झाला अस की हा गेला आत आिण आईला सािगतले

की बाहेर २
माणसे आली आहेत. आईला वाटले पोराने के ला दंगा परत. कारण हा त्या गावामधला िचखलू िनघाला. पक-पक-पकाक

Netbhet eMagzine | June 2010
िपक्चर आठवतोय न. हा... हा... म्हणुन तर ती त्याला धरुन
मारत-बदडत बाहेर घेउन आली. आम्ही आपले हसतोय पण तो
पोरगा िबचारा रडायला लागला. त्याला म्हटले 'चल तूला गोळ्या
देतो'. तेंव्हा कु ठे त्याचा चेहरा हसला. आता आम्ही देवळामध्ये
परत आलो आिण जेवण बनवले. झोपायच्या तयारीला लागलो.
घरून िनघून आठवड़ा झाला होता आिण ह्या ७ िदवसात आम्ही
कोणीच घरी फ़ोन के ला नव्हता. तरीसुद्धा आम्हाला कसलीच भर्ात

नव्हती. ह्या भटकं तीमध्ये आम्ही पूणर्पणे बुडून गेलो होतो. उदया
होता िदवस आठवा आिण लक्ष्य होते स्वराज्याची सावर्भौम
राजधानी. दुगर्राज रायगड ...
कर्मश:

रोहन चौधर
धरीी

http://mazisahyabhramanti.blogspot.com

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Netbhet eMagzine | June 2010

तल
े ाचा रे शीम मागर्
इसवी सन पूवर् 200 या कालापासून ते थेट चौदाव्या शतकापयर्ंत, युरोिपयन देश, मध्यपूवेर्तील ईराण व तुकर्स्तान सारखे
देश , भारत व चीन याच्यामधला

व्यापार ज्या खुष्कीच्या मागाने
र् चालत असे त्या मागाला
र् रे शीम मागर् असे नाव पडले
होते. या मागाने
र् , चीनमधे बनलेले रे शीम व रे शमी वस्तर्ाची
ं मोठ्या पर्माणात उलाढाल होत असल्याने या मागाला
र् हे नाव
पडले होते. या मागाने
र् ये जा करणार्‍या व्यापार्‍याच्या

ताड्य
ं ाना,
ं वाळू ची वादळे , अितशय पर्ितकू ल हवामान, वाळवंटे
व सवात
र् पर्मुख म्हणजे चोर, दरोडेखोर िकं वा लुटारू याचा
ं सतत सामना करावा लागत असे. या लुटारूंपासून पर्वासी
ताड्य
ं ाचे
ं संरक्षण करण्यासाठी, चीन, ितबेट सारख्या राष्टर्ानी
ं त्या वेळेस आपली सैिनकी दले या मागावर
र् तैनात के लेली
असत. तरीसुद्धा लुटारू नेहमीच सकर्ीय असत.
आज एकिवसाव्या शतकात अशीच काहीशी पिरिस्थती एका दुसर्‍या मागाच्या
र्
बाबतीत िनमाण
र् झाली आहे. परं तु हा
मागर् खुष्कीचा नसून सागरी आहे. या सागरी मागाने
र् , तेल उत्पादन करणारी मध्यपूवेर्तील राष्टर्े व चीन, जपान, कोिरया
सारखी अितपूवेर्ची राष्टर्े आिण ASEAN राष्टर्े याच्यामधला

तेलाचा व्यापार चालतो. या तेल उत्पादक राष्टर्ामधली

बंदरे ,मध्यपूवेर्तील अरबी खाडी, एडनची खाडी व रे ड सी याच्या

िकनार्‍याजवळ असल्याने ही बंदरे व अितपूवेर्कडील
राष्टर्ाची
ं बंदरे यामधे अितशय मोठ्या पर्माणात बोटींची ये जा सतत चालू असते. समुदर्ातील ज्या िविशष्ट मागावरून
र्
ही बोटींची ये जा चालते त्या मागाला
र् SLOC िकं वा Sea Lines of Communications असे नाव आहे. मध्यपूवर् व
अितपूवर् याना
ं जोडणार्‍या या SLOC वर अितपूवेर्कडच्या राष्टर्ाचे
ं अथर्कारण संपूणर्पणे िनभर्र असल्याने हा सागरी मागर्
अितसंवदेनाशील मानला जातो.

Netbhet eMagzine | June 2010

गेल्या काही दशकामधे

चीन या राष्टर्ाने अभूतपूवर् व िवस्मयकारक अशी आिथर्क पर्गती के ली आहे. आज चीन जगातील
दोन नंबरची आिथर्क महासत्ता बनला आहे. अथातच
र्
ही आिथर्क महासत्ता खिनज तेलावरच अवलंबून आहे.आपल्या
उपयोगापैकी 70% तेल तरी चीन मध्यपूवेर्मधून आयात करतो. त्यामुळेच वर िनदेर्श के लेला SLOC चीनच्या दृष्टीने तर
आता जीवन मरणाचा पर्श्न बनला आहे. या सागरी मागाने
र् चीन आपल्याला हवे असलेले तेल आयात करत असल्याने या
सागरी मागाला
र् तेलासाठीचा रे शीम मागर् Oil Silk Route असे नाव पडले आहे.
हा तेलासाठीचा रे शीम मागर्, दुदव
ैर् ाने िबनधोकादायक िकं वा सुरिक्षत मातर् नाही. हा सागरी मागर्, सागरी लुटारू
िकं वा चाचे याचे
ं पर्ाबल्य असलेल्या दोन भागाच्यातू

न जातो. यापैकी पिहला भाग हा आिफर्के च्या पूवर् िकनार्‍यावरील
एक देश सोमािलया याच्या िकनारपट्टीजवळचा Horn of Africa या नावाने ओळखला जाणारा टापू आहे. गेल्या
दोन वषात
र् या भागात सोमाली सागरी चाच्यानी
ं नुसता धुमाकू ळ घातला आहे. कदािचत िवश्वास बसणार नाही पण
िकनार्‍यापासून1600 िकलोमीटर अंतरावर असलेली जहाजे आिण सेचैल्स बेटाजवळची जहाजे सुद्धा आता याच्या

तावडीत आलेली आहेत. सोमािलया जवळचा हा समुदर् भाग तसा फारच संवेदनाशील आहे. सुवेझ कालव्यातून जाऊ न
शकणारी मोठी जहाजे याच मागाने
र् दिक्षणेकडे आिफर्का खंडाला वळसा घालण्यासाठी जातात. त्याच पर्माणे भारतीय
उपखंडाकडे िकं वा पूवेर्कडे जाणारी जहाजे सुद्धा या समुदर्ातूनच पर्वास करत असतात. 2007 मधे या सोमाली चाच्यानी

47 जहाजावर
ं हल्ला के ला होता. 2008 मधे ही संख्या 111 झाली. 2009 मधे तर तब्बल 214 जहाजावर
ं हल्ले झाले. या
चाच्याच्यावर

िनयंतर्ण िमळवण्यासाठी संयुक्त राष्टर्सभेने काही देशाच्या

नौदलाना
ं सोमाली मालकीच्या समुदर्ात िशरून
चाच्याच्यावर

हल्ले करण्याची परवानगी िदली आहे
भारतीय नौदलाला अशी परवानगी ऑक्टोबर 2008 मधे िमळाली. यानंतर सोमािलयाच्या सरकारने सुद्धा अशी
परवानगी भारताला िदली. गेल्या 2 वषात
र् भारतीय नौदलाने 1037 मालवाहू जहाजाना
ं संरक्षण िदले आहे यात भारतीय
जहाजे फक्त 134 होती. भारतीय नौदलाबरोबरच अमेिरकन, EUNAVFOR (EU Naval Forces) युरोिपयन,िचनी
आिण इतर काही राष्टर्ाच्या

नौसेनेची जहाजे हे गस्त घालण्याचे काम करतच आहेत. ही सवर् जहाजे एकमेकाशी संपकर्
साधून हे काम करत असल्याने चाच्याच्यावर

थोडेफार तरी िनयंतर्ण घालण्यात यश िमळाले आहे. भारतीय नौदलाला
समुदर्ाच्या या भागात गस्त घालण्याचे काम सोमाली चाच्याचा
ं पुरता बीमोड होईपयर्ंत करावेच लागणार आहे.

Netbhet eMagzine | June 2010
तेलासाठीच्या रे शीम मागाला
र् धोकादायक असलेला दुसरा भाग म्हणजे इं डोनेिशयाचे सुमातेरा बेट व मलेिशयाचा
पिश्चम िकनारा याच्या मधे असलेली िचंचोळी पट्टी. समुदर्ाची ही िचंचोळी पट्टी िकं वा सामुदर्धुनी, िहंदी महासागर
व दिक्षण िचनी समुदर् याना
ं जोडते. या सामुदर्धुनीला मलाका सामुदर्धुनी Straits of Malacca) असे नाव आहे. या
सामुदर्धुनीला हे नाव, िकनार्‍यालगत असलेल्या व आता मलेिशयाचा भाग असलेल्या, मलाका या राज्यामुळे िमळाले
आहे. मलाका सामुदर्धुनी ितच्या सवात
र् िचंचोळ्या जागी फक्त 2.7 िकलोमीटर रूंद आहे. वषाला
र् 50000 च्या वर
जहाजे या सामुदर्धुनीतून पर्वास करतात तर पर्त्येक िदवशी दीड कोटी बॅरल्स तेल या सामुदर्धुनीतून नेले जाते. असे
म्हणले जाते की काही कारणानी
ं जर हा सामुदर्धुनी मागर् बंद झाला तर जगातील िनम्याहून आिधक जहाजाना
ं त्याची
झळ बसेल. असे असूनही काही वषापू
र्ं वीर् ही मलाका सामुदर्धुनी अितशय धोकादायक भाग म्हणून मानली जात होती.
1999 मधे MV Alondra Rainbow ही 9000 टनी बोट अ‍◌ॅल्युिमिनअम धातूचे ठोकळे घेऊन या सामुदर्धुनीतून
जपानकडे िनघालेली असताना 15 सशस्तर् चाच्यानी
ं ितचे अपहरण के ले. या बोटीवर 17खलाशी होते. त्यानंतर ही
बोट नािहशीच झाली. हे सवर् खलाशी एका रबरी लाईफबोटीमधून पर्वास करताना थायलंडच्या िकनार्‍याजवळ एका
आठवड्याने सापडले. काही िदवसानं
ं तर या वणर्नाची एक बोट भारताच्या िकनार्‍याजवळ आल्याचे भारतीय नौदल व
कोस्ट गाडर् याना
ं आढळू न आले. नौदलाने या बोटीचा पाठलाग करून गोळीबार के ल्यावर हे चाचे शरण आले. चाचे
ही बोट बुडवण्याच्या मागावर
र् होते व बोटीवरील िनम्मा माल त्यानी
ं िवकू न टाकलेला होता. बोटीचे नाव बदलण्यात
आले होते व ती बोट दुसर्‍या देशाचा झेंडा फडकवीत होती. 2002 मधे 36 बोटींवर हल्ले झाले तर 2003 मधे 60
बोटींवर.या बोटीच्या अपहरणासारखे अनेक पर्कार वारं वार घडू लागल्याने मलाका सामुदर्धुनीला युद्धभूमीची पिरिस्थती
म्हणून िवमा कं पन्यानी
ं घोिषत करण्यास सुरवात के ली. अमेिरके सारख्या मोठ्या राष्टर्ानी,

आजूबाजंूच्या देशानी
ं जर
पावले उचलली नाहीत तर आपण येथे आरमार पाठवू अशी घोषणा के ल्याने, मलेिशया, इं डोनेिशया, थायलंड व िसंगापूर
या देशाची
ं सरकारे जागे झाली व त्यानी
ं एकितर्त िरत्या गस्त घालण्यास सुरवात के ली. परं तु या देशाना
ं आपल्या
नौदलाना
ं समथर्पणे हे काम करता येणार नाही याची जाणीव झाली व भारतासह या भागातल्या 16 राष्टर्ानीRegional

Cooperation Agreement on Combating Piracy and Armed Robbery against Ships in Asia या
करावर सह्या करून मलाका सामुदर्धुनीमधून जाणार्‍या बोटींना संरक्षण देण्याची व्यवस्था के ली. या व्यवस्थेमुळे या
भागातली चाचेिगरी एकदम कमी झाली आहे. भारतीय नौदलाचा या संरक्षक व्यवस्थेत मोठा सहभाग आहे. भारतीय
नौदलाच्या नौका या भागातील नौदलाच्या

सहकायाने
र् मलाका सामुदर्धुनीत गस्त घालताना नेहमी िदसतात.

या मलाका सामुदर्धुनीच्या संरक्षणामधे भारताला एवढा रस का असावा? असा पर्श्न साहिजकच माझ्या मनामधे
आला.परं तु या भागाच्या नकाशाकडे एक नुसती नजर टाकली तरी या भागाचे महत्व लक्षात येते. इं डोनेिशयाच्या
सुमातेरा बेटाच्या उत्तरे चा भाग, बंदा आसेह (Banda Aceh.) या नावाने ओळखला जातो. या बंदा आसेह पर्ाताचे

उत्तरे चे टोक भारतीय पर्देशाचा भाग असलेल्या िनकोबार बेटापासून फक्त 90 मैलावर आहे. म्हणजेच िहंदी

Netbhet eMagzine | June 2010
महासागरातून पर्शात
ं महासागर िकं वा दिक्षण िचनी समुदर् याना
ं जोडणार्‍या मलाका सामुदर्धुनीत पर्वेश करणार्‍या
पर्त्येक जहाजावर करडी नजर ठे वणे भारताला सहज साध्य होण्यासारखे आहे. िनकोबार बेटाच्या या दिक्षण टोकाला
भारताने इं िदरा पॉईंट असे नाव िदलेले असून ितथे वायूसेनेचा मोठा तळ उभारला आहे.
एिशया खंडातल्या महत्वाच्या आिथर्क सत्ता असलेली चीन, जपान, भारत व आिसआन सारखी राष्टर्े या सवाच्याच
र्ं
दृष्टीने
मलाका सामुदर्धुनी व संपूणर् तेलासाठीचा रे शीम मागर् याना
ं अनन्यसाधारण महत्व आहे. या वषीर्च्या जून मिहन्याच्या
सुरवातीला िसंगापूरमधे या िवषयाबद्दल एक आंतराष्टर्ीय
र्
पिरसंवाद झाला. शागर्ी-ला

डायलॉग या नावाने पिरिचत
असलेल्या या चचेर्त अमेिरका, जपान, चीन, भारत व आिसआन राष्टर्ाच्या

पर्ितिनधींनी या चचेर्त भाग घेतला.या चचेर्तील
एकू ण भाषणावरून

दोन मोठ्या रोचक गोष्टी पर्काशात आल्या आहेत. एकतर या भागाच्या संरक्षणासाठी भारत उचलत
असलेली पाऊले, चीन सोडला तर अमेिरके सह इतर राष्टर्ाना
ं हवी आहेत व त्या साठी ती राष्टर्े भारताला पूणर् सहकायर्
करण्यास तयार आहेत. दुसरा महत्वाचा मुद्दा म्हणजे या भागात अमेिरके चे असलेले शक्तीमान आरमार व मलाका
सामुदर्धुनीजवळच्या भागावरचे भारताचे पर्भुत्व या दोन्ही गोष्टी चीनच्या डोळ्यात खुपत आहेत.

वर िनदेर्श के ल्यापर्माणे, चीनला कोणत्याही पिरिस्थतीत मध्यपूवेर्कडू न होणारा तेलपुरवठा हा सुरळीत राहणे अत्यंत
जरूरीचे आहे कारण त्या देशाचे सबंध अथर्कारण त्यावर अवलंबून आहे. हा तेलपुरवठा सुरळीत चालू राहणे हे भारताच्या

Netbhet eMagzine | June 2010
मजीर्वर राहणे हे साहिजकच चीनला अितशय तर्ासदायक वाटत असले पािहजे यात शंकाच नाही. चीन काश्मीर
िकं वा उत्तर सीमेवर कोणतीही गडबड करण्याचा पर्यत्न करतो आहे असा नुसता वास जरी आला तरी भारत मलाका
सामुदर्धुनीच्या पर्वेशद्वारावरचे आपले िनयंतर्ण कडक करू शकतो. या साठी आवश्यक अशी शस्तर्ातर्े गेल्या दहा वषात
र्
भारतीय नौदलाने पर्ाप्त के ली आहेत. यापैकी सवात
र् नवीन म्हणजे Boeing P 80 ही हापर्ून िमसाईल्सधारक िवमाने
आहेत. या सवर् शस्तर्सज्जतेला तोंड देणे चीनला एवढ्या अंतरावरून आिण या सामुदर्धुनीच्या आजूबाजूला आिसआन राष्टर्े
असताना शक्य नाही. चीनच्या डोळ्यात सतत खुपणारे हे कु सळ तसेच रहाणार आहे यात शंकाच नाही. यावर उपाय
म्हणून चीन गेली िकत्येक वषेर् िमयानमार, शर्ीलंका व बागलादे

श या देशात आपले नौदल तळ िनमाण
र् करण्याचा पर्यत्न
करतो आहे. अजून तरी त्याला या पर्यत्नात फारसे यश आले आहे असे वाटत नाही.
अथात
र् भारताने िसंगापूरमधल्या चचेर्त आपल्याला मलाका सामुदर्धुनीवर िनयंतर्ण ठे वण्याची इच्छा नसल्याचे स्पष्ट के ले
आहे. परं तु वेळपर्संग पडल्यास भारत ही पाऊले कें व्हाही उचलू शकतो यात शंकाच नाही.
अफगािणस्तान मधल्या

उत्कृ ष्ट व्ह्युहात्मक

खेळ्यानतर

पर्थम िमयानमार मधले Sittwe बंदर व

आता

मलाका

सामुदर्धुनी या दोन्ही िठकाणच्या भारताच्या व्ह्युहात्मक खेळ्या मोठ्या रोचक आहेत यात शंकाच नाही. नवी
िदल्लीतल्या साउथ ब्लॉकमधले जे कोणी तज्ञ ह्या खेळ्या खेळत आहेत त्याना
ं डोक्यावरची टोपी उतरवून सलाम करणे
एवढेच फक्त आपल्याला शक्य आहे.

चदर्
ंदर्शे
शख
े र
खर

http://chandrashekhara.wordpress.com/

Netbhet.com| Blogkatta |Marathi eBooks | Forum | About Us | Subscribe

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful