You are on page 1of 38

Ο πυρήνας και το γενετικό υλικό

ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ – ΤΜΗΜΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑ –ΚΑΘ. Ε. ΚΙΤΡΑΚΗ

Το σχήμα του πυρήνα ποικίλει
ενιαίος
Οδοντίνη
λοβωτός
Οδοντινοβλάστες

Πολφός

Ενδιάμεσα ινίδια κερατίνης (πράσινο). Πολυμορφοπύρηνο λευκό αιμοσφαίριο
Πυρήνας με DAPI (μπλε)

Επιμέρους στοιχεία του πυρήνα

Πυρηνικός
Πυρηνική πόρος
μεμβράνη
2
Πυρηνικό 1
έλασμα Χρωματίνη
4 3
Πυρηνίσκος

Η πυρηνική μεμβράνη προέρχεται από το αδρό ΕΔ .

Η πυρηνική μεμβράνη σταθεροποιείται εσωτερικά & εξωτερικά με κυτταροσκελετικά στοιχεία πυρηνικό έλασμα .

Πυρηνική μεμβράνη & πυρηνικό έλασμα (ή υμένας) Το πυρηνικό έλασμα αποτελείται από λαμίνες: τη μοναδική τάξη ενδιάμεσων ινιδίων με πυρηνική εντόπιση .

Οι λαμίνες πολυμερίζονται & δημιουργούν πλέγμα στο εσωτερικό της πυρηνικής μεμβράνης Πολυμερισμός λαμινών Πλέγμα πυρηνικών λαμινών .

Το πυρηνικό έλασμα (λαμινών) είναι σταθερή δομή? ΌΧΙ: το πυρηνικό έλασμα αποσυναρμολογείται με φωσφορυλίωση των λαμινών .

Φωσφορυλίωση των λαμινών: Πότε συμβαίνει ? στην αρχή της διαίρεσης για διάσπαση της πυρηνικής μεμβράνης Τι φωσφορυλιώνει τις λαμίνες? Ο παράγοντας προαγωγής της κυτταρικής διαίρεσης MPF .

Στο πλέγμα των λαμινών συνδέονται και άλλες πρωτεΐνες του πυρήνα έτσι συγκρατείται η ετεροχρωματίνη και προκύπτουν και άλλοι ρόλοι για τις λαμίνες .

Tύποι και δομή των πυρηνικών λαμινών Λαμίνη Α και C: χρωμ προϊόντα εναλλακτικού ματίσματος χρωμ χρωμ .

Cau P. Navarro C. Μη-λειτουργική λαμίνη Α έχει σοβαρές επιπτώσεις στη μορφολογία & λειτουργία του πυρήνα. Bernard R. et al. και συνδέεται με τουλάχιστον 15 διαφορετικές ασθένειες De Sandre-Giovannoli A. 2003. Amiel J. Lamin a truncation in Hutchinson-Gilford progeria. Science 300: 2055. .

Bernard R. Lamin a truncation in Hutchinson-Gilford progeria. . Science 300: 2055. αλλά πρόωρος θάνατος περίπου στο 13ο έτος De Sandre-Giovannoli A. Navarro C. Cau P. 2003.000. To σύνδρομο πρόωρης γήρανσης (Hutchinson-Gilford Progeria) οφείλεται σε σημειακή μετάλλαξη (κωδικόνιο 608) του γονιδίου για τη λαμίνη Α Hutchinson-Gilford Progeria Syndrome αυτοσωμική υπολειπόμενη 1: 4–8. et al.000 Φυσιολογική εμβρυική και μεταγεννητική ανάπτυξη. Amiel J.

a genetic premature aging disease. shown with a nuclear pore). . In this week’s Perspective. The nuclear lamina constitutes a scaffold that interacts with chromatin [a protein (red)–DNA (blue) complex] and influences nuclear functions such as transcriptional regulation. nuclear lamins form a filament meshwork—the nuclear lamina (white)—along the inside of the nuclear membrane (purple. and potential new strategies for treating HGPS . improper processing of lamin creates an aberrant farnesylated version that gives rise to misshapen nuclei and HGPS’s characteristic pathophysiology. the limitations of this therapeutic Issue 6 February 2013 approach. In patients with Hutchinson-Gilford progeria syndrome (HGPS). When fully functional. Young et al. A recently completed high- profile clinical trial tested the therapeutic effects of a protein farnesyltransferase inhibitor (lonafarnib) in HGPS patients. discuss the rationale for inhibiting farnesyltransferase.

Πυρηνικοί πόροι δομή πυρηνικού πόρου Διάμετρος πόρου: 60-90nm Σύμπλεγμα πρωτεϊνών πυρηνικού πόρου: περιλαμβάνει >100 διαφορετικές πρωτεΐνες ‘νουκλεοπορίνες’ .

RNPs και πρωτεΐνες (έως μεγέθη 40kDa: παθητικά) •Για την είσοδο πρωτεϊνών: απαιτείται σήμα πυρηνικής τοποθέτησης (nuclear localization signal) και ειδικές πρωτεΐνες μεταφοράς •Για την έξοδο του RNA: χρειάζονται πρωτεΐνες συνδεμένες μαζί του ως ριβονουκλεοπρωτεινικά σωματίδια (RNPs) . Τί διακινείται μέσω των πυρηνικών πόρων? •Μεταβολίτες.

Ο πυρήνας περιέχει το γενετικό υλικό Το DNA είναι ο φορέας της γενετικής πληροφορίας Oswald Avery Fred Griffith Avery. 1944: (1879 – 1941) O παράγοντας μεταμόρφωσης είναι το DNA .

1928 Στο αίμα του Στο αίμα του Στο αίμα του Στο αίμα του νεκρά R ζωντανά S νεκρά S ζωντανά R με ιδιότητες S !! . Πείραμα του Griffith.

Το DNA είναι ο φορέας της 35S 32P γενετικής πληροφορίας και στους ιούς των βακτηρίων Πείραμα Hershey & Chase (1952) .

Mol. (2004) 335. Biol. Klug. J. 3–26 . Το DNA έχει δομή διπλής έλικας Rosalind Franklin Maurice Wilkins Η φωτογραφία Β51 από τη μελέτη ινών DNA με περίθλαση ακτίνων Χ (1952) Francis Crick and 1962 Nobel Prize in James Watson Physiology or Medicine with their model of the DNA double helix 1953 Για περισσότερα: A.

Το γενετικό υλικό βρίσκεται στη μορφή της χρωματίνης ή των χρωμοσωμάτων Σύσταση χρωματίνης: DNA & ΙΣΤΟΝΕΣ (1:1) ΜΗ-ΙΣΤΟΝΕΣ RNA .

Δομή χρωματίνης χονδρή ίνα χρωματίνης (σωληνοειδές) λεπτή ίνα χρωματίνης απουσία της Η1 Νουκλεόσωμα: η δομική μονάδα της χρωματίνης Σύσταση οκταμερούς Σύσταση ιστονών νουκλεοσώματος .

Ιστόνες: πολύ διατηρημένες στην εξέλιξη. πλούσιες σε βασικά αμινοξέα .

σωληνοειδές • ανώτερα επίπεδα περιέλιξης της χοντρής ίνας . Επίπεδα συμπύκνωσης της χρωματίνης • δομική μονάδα το νουκλεόσωμα • χοντρή ίνα 30 nm.

Ρόλοι των μη-ιστονών στη χρωματίνη •Ενζυμική κατάλυση •Στήριξη Πρωτεϊνικός σκελετός από μη-ιστόνες .

Διαφορετικοί βαθμοί συμπύκνωσης του γενετικού υλικού Μεσόφαση: Διαίρεση: μέγιστη συμπύκνωση χρωματίνη. μικρή συμπύκνωση Ανάλογα με τον βαθμό συμπύκνωσης η χρωματίνη διακρίνεται σε: Ευχρωματίνη & Ετεροχρωματίνη Ετεροχρωματίνη Ευχρωματίνη .

H Ετεροχρωματίνη μπορεί να είναι περιστασιακή ή μόνιμη Μόνιμη ετεροχρωματίνη τελομέρος κεντρομέρος τελομέρος η αδρανοποίηση του ενός Χ χρωμοσώματος στα ΧΧ άτομα είναι ένα παράδειγμα εκτεταμένης μόνιμης ετεροχρωματίνης .

was recently shown to interact with ΧΧΥ: 1 Χ αδρανοποιημένο the lamin B receptor (LBR). Chen et ΧΟ: κανένα Χ αδρανοποιημένο al. η ΑΔΡΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Χ-ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΟΣ ΧΧ: 1 Χ αδρανοποιημένο ΧΥ: κανένα Χ αδρανοποιημένο The long non-coding RNA Xist (X- ΧΧΧ: 2 Χ αδρανοποιημένα inactive-specific transcript). now (2016) reveal that this interaction recruits the X chromosome to the nuclear lamina to enable its inactivation . which ΧΧΧΧ: 3 Χ αδρανοποιημένα initiates X chromosome inactivation.

Σχέση •Ευχρωματίνης – Ετεροχρωματίνης και •Ενεργής – Ανενεργής χρωματίνης .

Η αντιγραφή & μεταγραφή του DNA προϋποθέτουν πρόσβαση στο πακεταρισμένο DNA και άρα αποσυμπύκνωσή του αντιγραφή μεταγραφή .

Αλλαγές του βαθμού συμπύκνωσης της χρωματίνης τροποποιούν τη λειτουργικότητά της Μηχανισμός Α Μηχανισμός Β Τροποποιήσεις ουράς ιστονών Σύμπλοκα αναδιαμόρφωσης της χρωματίνης .

τροποποιούν τη λειτουργικότητα της χρωματίνης Ακετυλίωση: Απο-ακετυλίωση: αποσυμπύκνωση της συμπύκνωση της χρωματίνης. Τροποποιήσεις των ιστονών. χρωματίνης. προαγωγή της μεταγραφής καταστολή της μεταγραφής . που μεταβάλλουν το βαθμό συμπύκνωσης.

Κώδικας των ιστονών: το σύνολο των τροποποιήσεων των ΝΗ2-τελικών άκρων των ιστονών σε μια περιοχή του γονιδιώματος Διαφορετικές τροποποιήσεις στην ΝΗ2-τελική ουρά της ιστόνης Η3 .

Ρόλος του Πυρηνίσκου κυτταρόπλασμα Πυρηνίσκος πυρήνας Περιοχή σύνθεσης των ριβοσωμικών RNAs και συγκρότησης των ριβοσωμικών υπομονάδων .

εκτός από το 5S rRNAs μεγάλης ριβοσωμικής υπομονάδας: 28S 5.8S [ 5S ] εκτός πυρηνίσκου rRNA μικρής υπομονάδας: 18S .Τα γονίδια για τα ριβοσωμικά RNA (rDNAs) μεταγράφονται στον πυρηνίσκο.

οι χρωμοσωμικές περιοχές που περιέχουν τα γονίδια για τα 5. που μετά ενοποιούνται σε ένα συνήθως μόρφωμα.8S. Ο πυρηνίσκος εξαφανίζεται πριν τη διαίρεση και επανασυγκροτείται στην τελόφαση Μετά τη διαίρεση. 18S. and 28S rRNAs (10 περιοχές στον άνθρωπο) είναι οι οργανωτές πυρηνίων (nucleolar organizing regions). .

The nucleoli are intensely stained by eosin . σύνδεση με κακή πρόγνωση Histological section of human colon carcinoma stained with H&E. Ο πυρηνίσκος στα Human breast cancer cells nucleoli καρκινικά κύτταρα Στα καρκινικά κύτταρα: •Αυξημένη ζήτηση για ριβοσώματα (πρωτεινοσύνθεση). •Συχνά υπερτροφικοί πυρηνίσκοι.

ιστόνες. τροποποιήσεις και κώδικας ιστονών) • Επίπεδα συμπύκνωσης της χρωματίνης • Ευ.και ετερο-χρωματίνη. Δομή πυρηνικής μεμβράνης • Λαμίνες: Ρόλος και σύνδεση με ασθένειες • Πυρηνικοί πόροι (τι διακινείται) • Δομή και σύσταση της χρωματίνης (νουκλεοσώματα. Παραδείγματα ετεροχρωματίνης • Δομή και ρόλος των πυρηνίσκων . Ο πυρήνας και το γενετικό υλικό Εκπαιδευτικοί στόχοι (για τις εξετάσεις): • Δομή του πυρήνα.