You are on page 1of 12

Pangkalahatang Layunin

:
Sa kursong ito, ang mga estudyante ay inaasahang:
a. Makapagpapakita ng mataas na antas ng kakayahang komunikatibo sa akademikong Filipino;
b. Makagagamit ng mga kaalaman at kasanayan sa kritikal na pag-unawa ng mga teksto sa iba’t ibang disiplina na
nakatuon sa tekstuwalisasyon at kontekstuwalisasyon ng mga ideya;
c. Makapagsasagawa ng sistematikong pananaliksik; at
d. Makabubuo ng positibong saloobin sa paggamit ng Filipino sa pananaliksik

Ang Pagbasa Bilang Hanguan ng
Kaalaman
A. Mga Batayang Kaalaman sa
Pagbasa
KAHULUGAN AT HAKBANG
 Ayon kay Goodman (1967, sa Paran1996) ang pagbasa ay isang psycholinguistic guessing game, isang proseso kung
saan ang mambabasa ay gumagawa ng haypotesis, kalaunan ay nagpapasya kung tatanggapin o hindi ang haypotesis at
gumawa ng bagong haypotesis.
 Ayon kay Austero ito ang paraan ng pagkilala at pagkuha ng mga ideya at kaisipan sa mga sagisag na nakasulat upang
mabigkas ng pasalita.
 ito rin ay pag-unawa sa wika ng awtor sa pamamagiitan ng mga naka sulat na simbolo.
 pagtugon ng damdamin at kaisipan sa mga titik at simbolong nakalimbag sa pahina na nangangailangan ng masusing
pag-iisip sa ipinahayag na mensahe ng sumulat
 isang proseso ng aktibong pakikipag-ugnayan o interaksyon ng bumabasa sa nakalimbag na mga titik sa bawat pahina
ng babasahin

KAHALAGAHAN NG PAGBASA
1. Nakapagpapalawak ng pananaw at paniniwala sa buhay.
2. Nakapagpapatatag sa tao na harapin ang mga di-inaasahang suliranin sa pangaraw-araw.
3. Nakapagpapataas ng uri ng panlasa sa mga babasahin
4. Nagbibigay ng impormasyon na nagiging daan sa kabatiran at karununggan
5. Nakapagbibigay ng aliw at kasiyahan
6. Nakapagdudulot ng iba’t ibang karanasan sa buhay
7. Nagsisilbing susi sa malawak na karunungan na natipon ng daigdig sa mahabang panahon .

MGA LAYUNIN NG PAGBASA
Layunin pa rin ito ng isang baguhang mambabasa ang wikang ibig na matutuhan, ng mga mambabasang nahasa muna
sa ibang wika.

May layuning makakuha ng impormasyon at lumawak ang kaalaman.

Layunin ito ng mga taong naging ugali na ang regular na pagbabasa ng mga researcher na ibig sumulat ng isang papel sa
pananaliksik.

Bawat isa sa atin ay may kani-kaniyang layunin kung bakit nagbabasa. Sa pangkalahatan, nagbabasa tayo upang makakuha
ng mga impormasyon, mapalawak ang ating mga kaalaman, at mag-aliw.

Sadya, kognitibo o pangkaisipan ang pagbasa at ang gawaing ito ay mailalarawan bilang isang proseso. Ayon kay Gray (sa
bernales, ey al., 2001), may apat na hakbang ang pagbasa.

1. Persepsyon 2. Komprehensyon 3. Reaksyon 4. Integrasyon/Asimilasyon
1. Persepyon
 Ito ang hakbang sa pagkilala sa mga nakalimbag na simbulo at maging sa pagbigkas nang wasto
sa mga simbulong nababasa.
 Ito ay ang kakayahang kilalanin ang mga nakalimbag na mga simbolo at mabigkas ang mga
makahulugang yunit na bumubuo sa mga salita.
2. Komprehensyon o pag-unawa
 Higit pa ito sa pagkilala ng mga salita dahil sa nangangahulugan ito nang lubos na pag-unawa sa pagkakaugnay-ugnay
ng mga salita sa loob ng mga pangungusap sa isang talata ng isang buong akda o artikulo.
3. Reaksyon
 Sa hakbang na ito, hinahatulan o pinapasyahan ang kawastuhan, kahusayan at pagpapahalaga ng isang tekstong binasa.

1

Pagdedekowd ng mga salita 2. ang mag aaral ay binibigyan ng oras o panahon kung kalian dapat matapos ang pagbabasa. Dito inuunawa at binibigyang-kahulugan niya ang tinanggap na impormasyon batay sa kanyang dating kaalaman. Dito. Fluency PISYOLOHKAL AT SIKOLOHIKAL NG PAGBASA  Ang pisyolohikal at sikolohikal na pagbasa ay tumutukoy sa proseso ng pagbasa batay sa bilis ng paggalaw ng mga mata o fixation sa pagbasa ng mga nakasulat na titik sa bawat isang linya. Ebalwasyon 4. Pagbasang Inspeksyonal . 2. Tinatayang sa isang fixation ay nababasa at nakauunawa ang isang tao ng tatlong salita kung ang teksto ay madali. 3. Ito ang pinakakomplikado at sistematikong yugto ng pagbasa.Upang mamaster ang yugtong ito. Pagbasang Elementari . ang sining ng iskiming ng isang teksto sa paraang simetrikal. YUGTO Ganito naman ang paglalarawan nina Mortimer Adler at Charles Van Doren (sa http:/knol. Pagbasang Analitikal 4.pormasyon ng pagpapantig. Tinatayang sa isang fixation ay nakakabasa at nakakaunawa ang isang tao ng tatlong salita kung ang teksto ay madali. Kaalamang Sintaktik . a. Kaalamang makatutulong sa pag unawa at pagpapakahulugan sa tekstong binabasa. ang ating paningin ang laging ginagamit sa pagbabasa. EMOSYONAL kung higit sa paghanga sa istilo at nilalaman ang reaksyon niya. kung gayon. Ang edad ng tao at antas ng kanyang pinag aralan ay maituturing ding mga salik na nakakaapekto sa antas ng pagkaunawa sa binabasa. Nakapaloob din dito ang kakayahang magpahalaga o dumama sa nilalaman ng binabasa. Kaalamang Semantika.google. Kaalamang Grapoponik .Tinawag itong pagbasang kompratibo ni Gestalt.pagbuo ng mga pangungusap at mga batayang hulwaran.  Ito ang kakayahang magpasya o humusga sa kawastuan o kahusayan ng binabasa. Pagbasang Elementari 2. Aplikasyon at Retensyon. karanasan at iba pa. Karaniwang natutunan ito sa paaralang primary at preschool. tinatangka ang posibleng pinakamaayos at pinakakumpletong pagbasa sa loob ng limitadong oras o panahon. mahigit isang salita ang nababasa o nauunawaan. 3.  Ito naman ang kakayahang iugnay ang mga karanasan sa kasalukuyan o sa nakaraan. 4. Subalit ang pag basa ay hindi lamang gawain ng mga mata kung’di ng isipan din. Ang mambabasa ay kailangang makabasa ng maraming 2 .  Dahil ang pagbasa ay isang biswal na proseso.ay ang pagpapanatili ng titig sa isang lokasyon.learn-to-read-prince-george.  Sa bawat fixation o paggalaw ng mga mata. Pagbasang Sintopkal .  Ayon kina Aban at Cruz. Iniuugnay-ugnay ng mambabasa ang nilalaman ng binabasa sa nakaraan at kasalukuyang pangyayari.mga konsepto. Dahil ito ay matamang pagbasa. kailangang matutunan ang mga pangangailangan ng sining ng pagbabasa sa pamamagitan ng salalayang pagsasanay at pagkakamit ng inisyal na kasanayan sa pagbasa. 4. Pagbasang Inspekyunal 3. ang pagbasa ay isag komplekado at sistematikong Gawain.com) sa mga yugto ng pagbasa Apat na yugto ng pagbasa 1. mga reading instruction specialist. Ayon naman kina Caron at Ponder (sa http://www. pagbaybay at iba pa. ideya.com). Hindi tulad ng pagbasang inspeksyonal tinatangka rito ang isang posibleng pinakamaayos at pinakakompletong pagbasa sa loob ng oras o panahong walang limitasyon.Sa yugtong ito. Pagbasang Sintopikal 1. Fixation .Makikilala ang yugtong ito sa espesyal na emphasis sa oras. may limang hakbang sa pagbasa at ang mga ito ay ang sumusunod: 1. at 5. Ang mambabasa sa yugtong ito ay maaring magtanong kahit pa ng maraming organisadong tanong. mahigit isang salita ang nababasa at nauunawaan. Ang pag poproseso ng mga impormasyong tinanggap ng mata ay nagaganap sa isipan ng tao. Kabilang dito ang mga kaalamang : 1. 2. Nangangailangan ito ng pinakamataas na antas ng kasanayan. Integrasyon /Asimilasyon  Hakbang ito ng pagkuha sa mga impormasyon o kaalaman na iuugnay at isasantabi muna pansamantala sa isipan upang muling balikan sa oras ng pangangailangan.  Sa bawat fixation o paggalaw ng mga mata. may dalawang paraan ang pagsasagawa ng reaksyon: INTELAKTWAL kung tuwirang nasalig ang kaniyang pag-iisip na humantong sa pagpapasya sa kawastuhan at lohika ng binasa. Ginagamit lamang ito kung kaliangan ng malilimang pag unawa sa isang particular na tekstong binabasa. Pagbasang Analitikal .  Ang antas ng fixation ay batay sa kahirapan ng isang teksto. Komprehensyon 3. Sa yugtong ito. Ito. 4.

8. Replektib  Replektib na teknik ang pagbasa kung maisasabuhay ng isang mambabasa ang kanyang binabasa at nauunawaan niya ito nang lubos. Kadalasan itong isinasagawa sa pamamagitan ng pagsasalungguhit sa teksto. 3. ang iskiming ay mabilis na teknik din ng pagbasa. Sa madaling sabi. 5. 4. 6. Pagtatala  Notetaking naman ito kung tawagin sa Ingles na malaki ang naiaambag sa mambabasa. Iskaning  Mabilis na teknik ito ng pagbasa na ang pokus ng mambabasa ay makuha lamang ang mga espesipikong impormasyon. Kritikal  Nangangahulugang pagsusuri at pagsasala ng mga impormasyong iyong natatanggap. subalit pangkalahatang impormasyon naman ang ating hinahanap. Kailangan din niyang maisintesaya ang mga akdang kanyang nasabas upang makantong sa mga obserbasyon at kongklusyonh hindi matatagpuan sa kanyang mga nabasa. Muling – Basa  Tinatawag ito sa Ingles na re–reading at tumutulong sa mga mambabasa na maging pamilyar sa mga detalye ng binabasa tungo sa lubos na pag – unawa. 7. may mga teknik sa pagbasa na dapat isaalang-alang: 1. Komprehensibo  Tumutukoy sa pagkuha ng lahat ang detalye maging ito man ay maliit o malalaking detalye. Iskiming  Gaya ng iskaning. Kaswal  Ang teknik na ito ay tinatayang pang – ubos oras lamang ng pagbasa. Nagagawa kasi nitong mabigyang emphasis o haylayt ang iyong binabasa. wala kang tiyak na layunin at intensyon kaugnay sa iyong binabasa. ikaw ay lumilikha ng sarili mong pamantayan upang paniwalaan o hindi paniwalaan ang isang bagay na nabasa mo. Pribyuwing  Ang mambabasa ay tanging kinukuha lamang ang lahat ng mahahalagang impormasyon ng isang babasahin.aklat at maugnay ang bawat isa sa isa’t isa at sa isang paksa. paglalagay ng asterisk. Pyramid of Four Stages of Reading SYNTOPICAL READING SKILL ANALYTICAL LEVEL READING ISPECTIONAL READING ELEMENTARY READING MGA TEKNIK NG PAGBASA Ayon kay Badayos. 2. URI AT PARAAN SA PAGBASA (mula sa ibang source) 3 . Ibig sabihin. paggamit ng haylayter at iba pa. 9. Hindi lamang niya kailangang maipaghahambing at maipagkokontrast ang iba’t ibang aklat.

II. 1. 2. 3. Malikhaing Antas ng Pagbasa (Creative Level of Comprehension) . Pagkuha ng malalim na kahulugan bukod sa mga nakuhang literal na kahulugan. III. may ilang uri at paraan ng pagbasa ang tinutukoy para sa iiba’t ibang uri ng materyales at layunin. III. mga aral at mga karanasang maiuugnay sa katotohanan ng buhay. Pagbasa sa pagitan ng mga pangungusap kung kuwento at mga taludtud kung tula. V. Ito ay ang abilidad ng mambabasa na bumasa ng mabilis na naiintindihan ang binabasa at mabilis rin makuha ang mga importanting impormasyon sa isang talata o teksto. Ito ay ang pag examine ng mabuti sa isunulat at binasa para malaman kung merong mga mali at error sa Grammar. Mahalaga ang kakayahang ito upang malaman ang pinakadiwa ng binabasa batay sa mga patunay o saliksik.) 5. Tiyakin ang kaugnayan nito sa isang partikular na suliranin. 3. Pagkuha ng pangunahing. literal at tuwirang kahulugan ng salita o pagkuha nito ayun sa pagkakagamit sa pangungusap. APLIKASYON SA PAGBASA (APPLICATION) 1. Pagbibigay ng mga inaasahang kahulugan ng mga salita na hindi tuwirang sinasabi. Ang kakayahang maintindindihan o unawain ang kaakibat na kahulugan ng mga nakalimbag na salita. Structure Proposition Evaluation (SPE) Method. 2. 3. Ito ay experimental na modelo na kadalasang ginagamit sa pag eksamin sa temporal na characteristics ng isang ideya. ito ang pinakamahalagang antas ng pagbabagong naidudulot. Pagsasalin ng kaisipan ng may akda sa sariling pagkakaunawa ng bumabasa. Pagdama sa kagandahan ng ipinahihiwatig ng nilalaman ng kwento. Karaniwang ginagamt ito sa mga paaralang publiko. Multiple Intelligence Based (MIB) Method. 3. ANG APAT NA ANTAS NG PAGBASA I. istilo. Maragdagan ang kahalagahan ng nalalaman ng binabasa sa kasanayan ng bumabasa. 2.org. Nagkokombayn ito ng insight at internal sounding ng mga salita tulad ng pagbigkas sa mga ito. 6. Survey Question Read Recite Review (SQ3R) Method. 3. Subvocalized Reading. May limang panukatan o dimensyon sa pagbasa na makatutulong sa paglinang ng mga nabanggit na layunin: I. Pagbibigay halaga sa katumpakan ng pagbabasa. pahayagan at iba’t ibang akdang pampanitikan ay may layuning hindi lamang malinang ang kakayahan ng mga mag-aaral sa pagbasa kundi magkaroon sila ng mga kaalamang kaugnay ng pagmamahal sa Diyos. Pagbibigay ng sariling pasya tungkol sa katangian. nagaganap ang pagbabago sa buhay o pananaw ng isang mambabasa. Maragdagan ang pansariling pang-uunawa sa sarili. 4 . Literal na Pang-unawa . PAG-UNAWANG LITERAL 1. Nangangailangan ng malawak na kaalaman sa paksang binabasa upang mapagtanto at makabuo ng matatag na pananaw. at spelling. PAGPAPAHALAGA (APPRECIATION) 1. 4. IV. INTERPRETASYON 1. Ang pang-unawang ito ay ang kakayahang pansinin ang katotohanan o opinyon sa binasa. kapwa tao at kalikasan mga kagandahang asal. Madama ang mga damdamin o kaisipang likha ng guniguni o mga damdamin ng mga tauhan sa kanilang pakikipagtunggali. At ito ang dahilan kung bakit ang isang mambabasa ay mabagal kung bumasa. Paglikha ng sariling kaisipang ayun sa mga kasanayan at kaunawaan sa binasang seleksyon. Ang kakayahang maiugnay sa buhay ang mga binasa. Sa http:// en. Rapid Serial Visual Presentation (RSVP) Method. MAPANURING PAGBASA (CRITICAL READING) 1. ang paninindigan nito. bayan. IV. Ang pagbasa ay isang pundamental na lingguwistik aktibiti at maaring maunawaan ng isang mambabasa ang isnag teksto ng hindi gumagamit ng ibang katalinuhan habang nagbabasa upang maging higit na vivid and memorable ang kanilang karanasan. Pagkuha ng mga ideya at impormasyong maliwanag na sinabi ng babasahin. Paggamit ito ng iba’t ibang paraan ng pag-iisip at pagkatuto ng mambabasa upang mapagbuti ang kanyang pagpapahalaga sa teksto. II. mga karanasan at ang may kinalaman o patungkol sa may akda.Ang mga bagay na maaaring makatulong sa bumabasa sa larangang ito ay ang pagsasaalang-alang kung sino ang may akda. Binabasa ang teksto sa metodong ito para sa: 1) Estraktura ng akda na kinatawan ng balangkas (Studying the structure of the work) 2) Lohikal na proposisyon na inorganisa sa sunod-sunod na hinuha (Studying the logical propositions made and organized into chains of inference) 3) Ebalwasyon ng merito ng mga argumento at kongklusyon (Evaluation of the merits of the arguments and conclusions. pagpupunyagi at paghihirap. katumpakan at pagkanakatotohanan. kabuluhan. Pagsanib ng mga paksang binasa at ng mga karansan upang magdulot ng bagong pananaw at pagkaunawa. Speed Reading Method. Ito ang pinaka common na ginagawa nang isang mambabasa. Proof Reading. Ang pagsasalita nang mga letra sa utak habang nagbabasa. Koleksyon ito ng mga paaan ng pagpapataas ng tulin sa pagbasa na hindi nababawasan ang komprehensyon at retensyon. 3. Pang-unawang Kritikal . Sa antas na ito. Pagbasa sa Pagitan ng Salita (Inferential Level) . Kinasasangkutan ito ng pagbasa tungo sa abilidad na maituro kung ano ang binabasa. Pinasikat ito nina Adler at Van Doren sa kaniilang How to Read a Book para sa pagbasa ng higit sa lahat ay maiilagay sa mga akdang di-piksyon. 2. LIMANG PANUKATAN O DIMENSYON SA PAGBASA Ang pagbabasa ng mga aklat magasin. 7.wikipedia. 2. 2.

araw na pamumuhay ng mga tao. TEORYA SA PAGBASA Bawat indibidwal ay may pagkakaiba. Tinawag naman ito ni McCarthey na outside-in processing. at iba pa. TEORYANG BOTTOM-UP (Tradisyonal na Pananaw)  Ayon kay Dole. tinawag naman ni Yule (1996) na kultural na iskima ang mga dating kaalamang may kaugnayan sa pang-araw.  Ang kaisipang ito ay batay sa teoryang behaviorist at sa paniniwalang ang utak ay isang blangkong papel o tabula raza. TEORYANG ITAAS-PABABA (Top-Down)  Ang pananaw na ito ay impluwensiya na sikolohiyang Gestalt na naniniwalang ang pagbasa ay prosesong holistic.  Tinatawag itong teoryang ibaba-pataas o bottom-up na nangangahulugang ang pag-unawa ng isang bagay ay nag- uumpisa sa ibaba (bottom).  Ang tekstong nabubuo sa isipan ng mambabasa ang sentrong iniikutan ng pang-unawa at hindi ang teksto mismo. TEORYANG INTERAKTIBO  Kombinasyon ng teoryang bottom-up at top-down sapagkat ang proseso ng komprehensyon ay may dalawang direksyon (McCormick. Mahalaga sa kultural na iskima ang pagkakaroon ng kaalaman sa kultural na aspeto ng wika na ginagamit sa teksto.  Binubuo ng mga pananaw ang mga teorya sa pagbasa. larawan. ang impormasyon ay hindi nagmumula sa mambabasa kundi sa teksto. (1991).down  Ayon sa teoryang ito.  Ang impormasyon sa pag-unawa ay hindi nagmumula sa mambabasa kundi sa teksto.  Naniniwala ang teoryang ito nina Bartrett (1932) at Rumelhert (1976) na ang lahat ng dating kaalaman tungkol sa mga bagay-bagay ay napapangkat sa dalawa: a. 4. Bubuo ng kahulugan ang mambabasa ayon sa taglay na kahulugan ng teksto. Ninanais ng mga teoryang ito na maipaliwanag ang mga proseso at salik na kasangkot at may kaugnay sa mga gawain at proseso na nararanasan sa akto ng pagbabasa. na may taglay na dating kaalaman (prior knowledge) na nakaimbak sa isipan at may sariling kahusayan sa wika (language proficiency) at ginagamit habang nakikipagtalastasan sa manunulat sa pamamagitan ng teksto (Badayos. Nakatutulong sa pag-unawa sa isang teksto ang kaalaman ng mambabasa hinggil sa retorika na organisasyon at estruktura ng iba’t ibang uri o anyo ng teksto. diyagram o iba pang simbolo. Ibig sabihin na umaasa ang mambabasa sa mga impormasyong nasa teksto. sa utak ng mambabasa matapos maproseso sa tulong ng mata at utak o isipan. tinatawag na iskimatang pormal ang mga dating kaalaman sa kayarian ng teksto.  Ang mga mambabasa ay pasibong tagatanggap ng mga impormasyon ng teksto.  Ito ay pananaw sa pagbasa na naniniwalang ang pag-unawa sa teksto ay batay sa mga nakikita rito tulad ng salita.  Sa teoryang ito ang pag-unawa ay nagsisimula sa isip ng mambabasa tungo sa teksto.  Ang teoryang ito ay bunga ng pag-aaral ng mga mananaliksik noong 1920. 1. ang pagbabasa ay ang pagkilala ng mga serye ng mga nakasulat na simbolo upang maibigay ang katumbas nitong tunog. 2000). 1998). naipapakita sa kanilang mga pag-aaral na lalong nauunawaan ang isang teksto kung naiuugnay niya ito sa kanyang dating kaalaman.  Ito ay isang traditional na pagbasa salungat sa teoryang Top. Ang prosesong ito ay tinawag ni Nunan (1991) na pananaw na bottom-up sa pagbasa. ang isang mambabasa ay aktibong partisipant sa proseso ng pagbasa. 5 .  Ayon sa mga proponent nito. Halimbawa:Si Miriam Defensor Santiago ay mahusay na Senador.  Ang pagbasa ay pagdedekowd ng serye ng mga nakasulat na simbolo sa mga awral na katumbas tungo sa pagpapakahulugan ng teksto.  Kadalasang ginagamitan ng context clue ang iskimatang content upang lubos na maunawaan ang kabuuang teksto.  Ang pagkatuto ng pagbasa ay nagsisimula sa yugto-yugtong pagkilala ng mga titik sa salita.  Ang daloy ng impormasyon sa teoryang ito ay nagsisimula sa itaas (Top) patungo sa ibaba (Down) na ang ibig sabihin. ang tradisyonal na pagbasa o mas kilala sa tawag na BOTTOM-UP THEORY ay naisasagawa sa pamamagitan ng hiyarkiya ng magkakasunod-sunod na kakayahang pangkomprehensyon. pangungusap. Maging sa pagbasa.  Ito ay nagiging dating kaalaman (prior knowledge).  Sa kabilang banda. Ayon sa dating kaalaman at karanasan na nagsisilbing saligan ng kaalaman ng mambabasa (background knowledge). ito ang teksto (reading text) at napupunta sa itaas (up).  Ayon kay Smith (1994). parirala. Ayon sa kayariang balangkas ng dating kaalaman na tinatawag na iskimata (Pangmaramihan ng iskima)  Ayon kina Carrell at Eisterhold (1980). TEORYANG ISKEMA (Schema)  Ang lahat ng ating naranasan at natutuhan ay nakaimbak sa ating isipan o memorya. et al. b. iba-iba rin ang paraan kung paano naunawaan at inuunawa ang binasa.  Sinasabing ang teorya ay binubuo ng mga pananaw ukol sa mundo.  Ang pag-unawa ay nagmumula sa isipan ng mambabasa mayroon ng dating kaalaman at karanasan. 3. sikolohiya. Ito’y nakakaimpluwensya ng malaki sa pag-unawa kung ano ang alam na o hindi alam ng mambabasa.  Ang teoryang ito ay tinatawag ding data-driven model o part to whole model. Ninanais nitong ipaliwanag o iugnay ang kaalaman ukol sa mundo sa makabuluhang pamamaraan.  Iskimatang content/ nilalaman ang tawag sa mga dating kaalaman hinggil sa nilalaman o paksa ng teksto gaya ng pagkakaroon ng kaalaman sa siyensya. teknolohiya. 2. ang pag-unawa ay batay sa kabuuang kahulugan ng teksto. pangungusap ng buong teksto bago pa man ang pagpapakahulugan sa teksto.

Bagama’t gamitin ang mga ito sa pagbabasa ng mga naratibong seleksyon o mga akdang literari. Iniisa –isa nina Klien. Ang metakognisyon ay kinasasangkutan ng pag-iisip hinggil sa ginagawa ng isang mambabasa habang siya ay nagbabasa.org. magagamit parin ang mga ito sa pagbabasa ng ibang uri ng seleksyon. Questioning. Iniugnay ang binabasa sa iyong sarili. pagtuunan ang mga imahe na nabuo sa iyong isipan habang nagbabasa. bsahin muli ang mga bahaging malabo o gumamit ng ibang hanguan (halimbawa. b. Ito’y nabubuo mula sa kaalaman at ideya na dala ng mambabasa sa pag unawa sa teksto. et al. MAHAHALAGANG KONSEPTO HINGGIL SA PROSESO NG PAGBASA 6 . Paggawa ng patuloy na prediksyon tungkol sa susunod na mangyayari. dating kaalaman at kongklusyong nagawa sa naunang yugto. kundi pagtuklas din ng mga kahulugang nasa likod ng mga salitang nakalimbag. Bumuo ng mga opinyon tungkol sa iyong binabasa/binasa. Halimbawa. Pagtukoy sa layunin ng awtor sa pagsulat sa teksto. 5. Predicting. Iminungkahi nilang magpasya kung ano pa ang nais mong malaman. 4. nagaganap ang interaksyon sa paita ng teksto at ng mambabasa. B. kailangang maisagawa ng mambabasa ang pagkaklasipay. Ang mga pananaliksik ay nakatuon na sa ginagawang kontrol ng mga mambabasa sa kanilang kakayahang maunawaan ang isang teksto.teachingenglish. Pagtukoy sa layunin ng pagbasa bago magbasa.  Samakatuwid.Kung kinakailangan. Kailangang malinang din ang iba’t ibang kakayahan at mahasa ang kasanayan upang maging mahusay na mambabasa.sa konsepto at kayarian ng teksto sa kabuuan nito ang awtor ng teksto at mambabasa ng nasabing teksto. ang mambabasa ay maaring gumawa ng buod ng binasa. nagkakaroon ng epektibong pag-unawa sa teksto kapag ginagamit ng isang mambabasa ang kaalaman niya sa estruktura ng wika at sa bokabularyo kasabay ang paggamit ng dating kaalaman (schema) at mga pananaw.  Sa paggamit ng dalawang paraan (bottom-up at top-down). Rebecca Barr. sa mensaheng nais ihatid . Ito ang Go Beyond the Text. Camille Blachowicz (1990). Ang paghahanap ng mga dahilan habang nagbabasa ay makakatulong upang lalong mapalapit sa binabasa. patungo sa kongklusyon. o knowledge-based process/schema. ang inbolbment ng isang aktibong mambabasa ay hindi matatapos sa huling linya ng isang teksto. 3. Pagpili. paghahambing at pagkokontrast. Higit sa lahat. iskaning o kaya’y pagbasa nang detalyado. pagtukoy sa sanhi at bunga. Mag-isip ng mga pagkakatulad ng mga deskripsyon sa seleksyon sa iyong mga sariling karanasan. diksyonaryo) upang maklaripay ang iyong pag-unawa. at. Marilyn Sadow. Matapos ay alamin kung gaano kaakyureyt ang iyong mga hula at hinuha. Mga Proponent ng Teoryang Interaktibo: David E. Pag-iisip hinggil sa pangkalahatang karakter at katangian ng anyo at tipo ng teksto. et al. paghuhula at paghihinuha at pagbuo ng kongklusyon. magsaliksik o magsulat kaugnay ng binasa. 5. Maaari rin daw makipagtalakayan ng mga ideya sa iba. ESTRATEHIYA SA AKTIBONG PAGBASA Iminungkahi nina Applebee. ngunit hindi lahat nang nagbabasa ay tunay na nakakaunawa ng kanilang binabasa. at Robert Ruddell. (2000) ang mga sumusunod na ispesipikong estratihiya sa pagbasa. hinahanap niya ang pamaksang pangungusap. 2. Mga Kasanayan sa Pagbasa Ang taong nag-aral magbasa ay makakapagbasa. Buhayin sa iyong imahinasyon ang mga karakter. Huminto paminsan-minsan upang suriin ang iyong pagkakaunawa at asahang ang iyong pagkakaunawa ay maaring magbago o madebelop habang pinagpapatuloy ang pagbabasa. Connecting. Visualizing. TEORYANG METAKOGNITIBONG  Inilarawan ang pananaw na ito sa http://www. batay sa impormasyong unang nakuha. Ang pagbabasa ay hindi lamang pagtingin sa mga simbolong nakalimbag.Gawin ito habang nagbabasa at matapos magbasa. et al. Ginagawa niya ito habang binabasa ang teksto. Kailangan lang na mamonitor nang okasyonal kung gaano nakakatulong ang bawat estratehiya sa pagbabasa nang sa gayon ay maaari itong mamodipay ayon sa pangangailangan ng isang mambabasa: 1. Hindi tuwirang mawawari ang mensaheng nakapaloob sa isang teksto kung mabilisang pararaanin ang mga mata sa teksto. Pagtukoy sa anyo o tipo ng teksto bago magbasa. pangyayari at tagpuan upang maunawaan kung ano ang nangyayari. Subukan mong hulaan o hinuhain kung ano ang mangyayari at kung paano magtatapos ang seleksyon. c. Kung ang akda ay di-piksyon. wala na ngayong debate kung ang pagbasa ba ay bottom-up. Clarifying. maging sa iyong mga narinig o nabasa. 6. Ang kontrol na ito ay tinawag ni Block (1992) na metakognisyon. e. Ayon kay Block (1992). d. f. (2000) ang isa pang estratehiya. pagsusunod-sunod. Pansinin din ang mga sagot sa mga tanong na una mong binuo. Upang magawa ito. Magtanong habang nagbabasa. Robert Speaker (1985)  Pinaniniwalaan ng teoryang ito na makakamit ang mataas na kahuasyan sa pagbasa kung may mahigpit na pagkakaunawaan sa wika at sa talasalitaang ginamit. Idinagdag pa nina Applebee. matapos ang mga sumusuportang detalye. Evaluating. language-based process/ top-down. Rumelhart (1985).  Pinaniniwala ng teorya na kung maraming hinihingi ang mga mambabasa na hindi kanyang ibigay ng awtor hindi lubusang maiintindihan ang mensaheng nais ipabatid ng awtor gayundin naman sa mga mambabasa kung sila ay walang sapat na kakayahan hindi nila lubusang maiintindihan. Ayon sa kanila. paguugnay-ugnay. (1991) ang mga gawaing ito: a.

Ang mabilis na pagbasa ay bunga ng komprehensyon o pag-unawa. Kung hindi niya lubusang maunawaan ang kanyang binabasa. Ang karapatang mabuhay ay pangungusap pangunahing karapatan ng tao sapagkat kung wala ito. ang masusing pagbasa ay nangangailangan ng maraming kasanayan. at  Pagtugon o pagbibigay ng reaksyon sa binasa.Mapapabilis ang pagbasa ng isang tao kung mabilis niyang mauunawaan ang kanyang binabasa. mayroon ding maituturing na dalawang uri ng detalye. (Para sumusuporta sa pangungusap na ito. malibang at magbigay aral sa mga tagapakinig. 7 . pangungusap). Ang magaling na tagabasa ay sensitibo sa kayariang balangkas ng tekstong binabasa. Dapat na tandaan na hindi lahat ng mga ito ay maituturing na pinakapunto ng teksto. laman ng mga pantulong na kaisipan ang Halimbawa: pamaksang Ang karapatang pantao ay karapatang nagbibigay kaganapan sa ating pagkatao. paghahambing at iba pa. napakahalaga rin na malaman niya kung paano buuin ang teksto gaya ng paglalahad. Ang ilang kamalian sa pagkakasulat ay nakakasagabal sa pag-unawa sa teksto. Ang paksang pangungusap o tesis ay naglalaman ng buong ideya ng maituturing natng buod ng teksto at makakaasa tayong lahat ng mga pantulong na pangungusap ay tunay na isang sulatin. Ang mambabasa ay laging naghahanap ng mga maaaring ipakahulugan sa tekstong binabasa. pangungusap) at May mga pagkakataon ding ito ang huling pangungusap ng talata. Makatutulong sa paglinang ng kasanayan sa pagbasa kung ang isang mambabasa ay may Pamakasang pangungusap ang kakayahang maiuri ang mga ideya ayon sa kahalagahan nito: pangunahin at pantulong. ang sariling paniniwala ay maaaring makaimpluwensiya sa personal na pagbasa kung kaya’t mahalagang maunawaan ang ilang konseptong kaugnay ng proseso ng pagbasa ng gaya ng mga sumusunod: 1. Ang paksang pangungusap ay nagsisilbing gabay ng mabuo (para sa di- direktang manunulat kung ano ang mga isusunod na pangungusap samantalang ang tesis na pangungusap naman ay tumutulong pamaksang sa mambabasa na makilala ang mahahalagang punto ng teksto. gawing gabay ang Sa kabilang banda. Walang kabuluhan ang pagbasa nang mabilis kung walang pagkaunawa sa teksto. Ang malakas pagbasa ay karaniwang ginagawa sa harapan ng mga tagapakinig gamit ang mga mata at tinig. 5. 2. Samantala. nabibigyan ng malinaw na kahulugan at interpretasyon ang mensaheng ipinahahayag sa binabasang teksto. ang pangunahing detalye at tanong na ano ang pansuportang detalye.  Pagpoproseso ng impormasyon. Ang matahimik na pagbasa ay pansarili lamang. Hangarin nito magkaroon ng buong konsentrasyon sa binabasa upang maunawaan ito ng lubos. 6. pangunahin o [akda ng teksto] teksto? pansuporta sa pinapaksa ng teksto sa pamamagitan ng pagsabi kung paano. Mahahalaga ang ganitong uri ng pagbasa sa lubos na pag-unawa sa nilalaman ng teksto. matutuhan ang mabilis ngunit mapanuring pagbasa at maingat na pagbasa ng mga talata. Nakatutulong din ang malakas o pagbigkas na pagbasa para matutuhan ang tamang pagbigkas at diin sa mga salita. Ang mata ay pantulong lamang subalit ang isipan nagpoproseso ng impormasyong nakuha sa pamamagitan ng mata. maaring sa sabihn ng may pagbibigay-halimbawa o karagdagang impormasyon at detalye. Sa pamamagitan ng pagbibigay ng wasto at angkop na damdamin sa binabasa. at pagtuklas ng mga kaugnayan ng bawat isang talata sa kabuuan ng teksto. kalian. main ideas. bakit. May dalawang uri ang matahimik na pagbasa: Pahapyaw na pagbasa at masusing pagbasa Layunin ng pahapyaw na pagbasa na makuha ang pangkalahatang ideya ng teksto sa pamamagitan ng mabilis na paggalaw ng mga mata. Layunin nito na magbigay ng impormasyon. wala na rin ang pagkakataon upang matamasa niya ang iba pang karapatan ng tao sapagkat kung wala ito. Sa pamamagitan nito. Ang tagabasa ay kailangang maging interaktibo para maging mabisa ang kanyang pagbasa. naghahanap siya ng alternatibong hakbang para matunton ang kahulugan nito. Matutulungan din siyang makapili ng aklat at iba pang sanggunian na magagamit niya. Mata lamang ang pinagagana habang nagbabasa. Ang pangunahing detalye ay tumutulong sa pagbibigay-linaw sa pinapaksa ng teksto pangkalahatang ideya na gusting samantalang ang pansuportang detalye ay tumutulong naman na ipaliwanag ang pangunahing detalye. Ang pagbasa ay isang kakayahan na maproseso sa isipan ang mga bagay na kanyang nakikita o naoobserbahan sa araw-araw.). PAG-UURI NG IDEYA AT DETALYE Ang bawat tekstong ating nababasa ay tiyak na kinapapalooban ng samo’t saring detalyeng nagiging Tandaan! basehan natin sa pag-unawa ng kabuuan ng teksto. wala na rin ang pagkakataon upang matamasa niya ang iba pang karapatan. Sa madaling sabi. saan. tawag sa Ang mga pangunahing ideya ng isang akda ay karaniwang siyang pamaksang pangungusap ng isang talata o pangungusap na nagpapahayag ng di kaya ay isang tesis na pangungusap ng buong teksto. 7. gaano karami o Nilagayan ng gaano kalaki (Identifying topics. MGA URI AT PARAAN NG PABASA Nauuri sa dalawa ang paraan ng pagbasa: ang malakas o pabigkas na pagbasa at matahimik na pagbasa. 4. Hindi sapat na malaman lamang ng tagabasa ang paksa at pangunahing kaisipan ng kanyang binabasa. Ayon kay Badayos (2008). kabilang dito ang mga pag-iisip ng mga dati nang alam hinggil sa paksa ng babasahin at ang pagtatakda ng layunin sa gagawing pagbabasa. sanhi at bunga. Ang pagbasa ay hindi lamang gawain ng mga mata kundi ng isipan. parirala o pangungusap. sa direktang pamaksang Ang paksang pangungusap ng isang talata ay karaniwang inilalagay bilang unang pangungusap ng talata. ano. and supporting details. 3. ang mga detalye. madaling matutunton ng mambabasa ang mga pangunahing detalying kailangan niya sa maikling panahon. Ang pagbasa ay binubuo ng tatlong hakbang:  Paghahanda.

Kayo at kung siya ba ay may positbo o negatibong pananaw o perspektibo sa paksa. al. tone and mood). Sa tuwing inilalapat nila ang kanilang mga kaisipan sa isang pahina. ano pa man ang layunin ng may akda ay maisaalang-alang natin ito sa ating pagbuo ng interpretasyon at pagpapasiya tungkol sa isang tekstong ating binasa. et al. Ang katotohanan ay maaring matiyak sa pamamagitan ng pagtingin sa ibang mga mapaghahanguan ng impormasyon. ikatlong panauhan pinaglalaanang mambabasa ang Ang pananaw ng teksto ay tumutukoy sa nagsasalaysay o nagsasalita sa isang teksto. Maaaring magkaroon ng nagkakaroon ng inspirasyon na paghusayan ang kanilang isinusulat. Ang tono ay nahihinuha sa mga Ninyo . Maaari ring gumamit ng estadistika ang pahayag na base sa mga personal na paniniwala at maaring pagtalunan (Difference between fact and isang katotothanan opinion). Ang ibaya marapat lang iwaksi.. Kailangan na maingat na awtoridad sa suriin ang mga impormasyon upang hindi maipagpalit ang katotohanan sa opinyon lamang. Niya. paksa. Kami at ang tono ng akda ay teksto sa iyo? Namin. siya rin ang Ang tono. ng talata o ng buong ay Ako. May Ang opinyon ay mga pagkakataon ding ang mga babasahing tila nagpapaliwanag sa simula. Tandaan ang katotohanan ay mga pahayag na mapatutunayan samantalang ang opinyon ay mga . Tayo. ang layunin din nila sa pagsulat ng teksto ay mahigiit sa isang nagdidikta kung sa paanong paraan at estruktura nila inilalahad at isasaayos ang kanilang teksto. Ang panghalip sa damdamin nito. tone and mood. mayroon slang ninanais na maiparating sa kanilang mambabasa at sa mga layuning ito sila . may napatunayan itosa pagkakataong tila ikinakapit ng manunulat ang kaniyang mga opinyon sa ideyang totoo at may patunay pamamagitan ng pananaliksik ng mga kung kaya’t minsan ay di natin naipaghihiwalay ang katotohanan sa opinyon. Pangunahing Ideya: Karapatang Pantao Suportang Ideya: Karapatang mabuhay Karapatang maging mahalaga Karapatang maging maunlad PAGTUKOY SA LAYUNIN NG TEKSTO Sa ano mang bagay na ating ginagawa. manunulat kung bakit niya isinulat ang isang teksto sa pamamarang kaniyang pinili. Ang pagkilala ng tono ay nakasalalay sa pagkilala ng kahulugan ng mga salitang . kung paanong may mga ideya namang hindi. 2012). Ang mahalaga. TONO AT PANANAW NG TEKSTO Tandaan! Tandaan! Ayon sa Style. et . Maraming dahilan ang sang layunin ang teksto. makikilala ang matibay at 8 . Maaring siya ay Tandaan ding ang layunin ng teksto nagpapaliwanag. May mga ideya kasi kung susuriin ay valid. Makikilala ang tono o atityud ng awtor sa mga salitang ginamit niya. Pinupukaw ng isang awtor ang damdamin ng mambabasa sa pamamagitan Ang mga panghalip Hindi ng piling mga salita at antas ng detalye sa teksto. Bukod pa rito. Sa layong makapanghikayat. Ganoon din ang mga manunulat. ang damdamin o mood ay ang pangkalahatang damdamin o emosyong nabuo sa mambabasa. Sa isang banda. larangang Paano ba maaaring mapag-iba ang katotohanan sa mga opinyon? kinabibilangan ng paksa o opinyon. Mahihinuha sa kanyang pananalita ikalawang panuhan ay Ikaw. Contra Bonos Mores. Karapatan din ng tao ang maging maunlad. Tandaan! PAGKILALA SA OPINYON AT KATOTOHANAN Madalas tayo nakakapagbasa ng artikulo na nagpapaliwanag ng mga napapanahong isyu. Patuloy na sinisikap ng tao na maigapang ang kanyang sarili at pamilya sa mabilis na pag- unlad tungo sa kaginhawaan. binbigyang pansin dito ay ang ginamit na panghalip. palagi na kung ano Natin. masabi nating tayo ay laging may nais na matamo. kalaunan ay nagnanais na maaaring maging katotohanan kapag mapabago ang ating pananaw at pagtingingin sa isang usapin o isyu. Ang katotohanan ay isang objective reality samantalang ang opinyon ay isang subjective na pahayag na maaring bunsod ng matinding emosyon o di kaya ay interpretasyon ng isang tao (Difference between fact and opinion). gamit ang mga piling salita. universally Sa pag-alam kung mapagkatiwalaan ba ang ideya o impormasyon. lagi tayong mayroong Tandaan! layunin at sa ating pagkilos sinisikap nating makamit ito. Ang panghalip sa din ng naglalarawan. Ang katotohanan ay maaring makaimpluwensya ng tao samantalang ang opinyon ay walang direktang kakayahang makaimpluwensya (Difference between fact and opinion). maari rin namang siya ay nanghihikayat o naglalayong makaimpluwensiya. ayon sa Validity and considered immoral Reliability. Unang panauhan kung ako at mga kauri ang ginamit. sa simpleng pananalita ay ang atityud ng manunulat sa paksa (style. Ikalawang panauhan kung. makatutulong kung mapag-iiba ang katotohanan sa opinyon. Ang ay Siya. Maaari rin siya’y nagsasalaysay. 2008). PAGSURI NG VALIDITY NG ISANG IDEYA Tandaan! Hindi lahat ng mga ideyang ating nababasa ay dapat tanggapin. May karapatan din siyang maging mahalaga. ko. Ang katanungan sa mambabasa upang matukoy ang sa unang panuhan nangangahulugan kanyang damdamin o mood sa teksto ay Anong damdamin ang pinukaw ng tauhan. maari namang nais ay ipinapakikita rn lamang niyang magbigay ng impormasyon at hahayaan ang mambabasa na makabuo ng kanilang sariling pagpapasiya tungkol sa ang tono nito. PAGTUKOY SA DAMDAMIN. At tratuhin bilang isang indibidwal na may dignidad. Ikaw at mga kauri ang ginamit at ikatlong panauhan kung siya at mga kauri ang ginamit (Bernales. Naiimpluwensyahan piniling salita. Sila at Nila tonong sulatin. Kaya nga may mga ideyang ipinapalagay na contra bonos mores na universally at hindi katanggap-tanggap (Bernales.

Nagbibigay sila ng clue o hint o pahiwatig. malinaw sa malaki sa kung ano ang dati mong mambabasa ang tekstong binasa upang muling maipahayag ang wastong detalye. Matapos makabuo ng mga hula. bago. Ang pagsasagawa ng hula ay pumupukaw ng dating kaalaman ng mag-aaral at magagamit nila ito sa pamamagitan ng pag-ugnay nito sa bagong kaalaman at sa dati na nilang nalaman. punto de nang alam o vista lamang ng awtor ang maaaring lumitaw at hindi ang sa mambabasa na siyang gumagawa ng buod. o di kaya ay babasahin pa lamang. talahayan. PAGBUO NG LAGOM AT KONGKLUSYON Tandaan! Bilang manunulat. Higit sa lahat. makatutulong ang pagtanong sa katanungang Ano sarili ng: Ano ngayon? ang pinakapunto ng tekstong Ang kongklusyon ay hindi paglalagom ng isang teksto. Bagama’t may nakapaloob na impormasyon. TSART. pamagat. Hindi naman tuwirang sinasabi na hindi katanggap-tanggap ang opinyon ng ibang tao. Ayon sa Predicting. marebisa at maberipika ng mga mambabasa ang kanilang mga hula. Maaari nating masabi na ang paghinuha ay pagbuo ng isang matalinong hula (Inference). maaaring maisaayos. dito rin nagkakaroon ng kabuuan ang teksto at sa puntong ito. Sa mga pagkakataong may mga kahulugang tila ipinahihiwatig ng teksto. Ang mahusay na lagom ay naglalaman ng tatlong mahahalagang nakabatay rin ng katangian: 1) concise o pinaikli na naaayon sa kahingian ng gawaing paglalagom. mayroon ka kaugnay sa isang Ayon sa How to write an effective Summary (2008). hindi ito ang buong datos at minsan pa’y isang aspeto lamang ang 9 . nakabuo tayo ng kongklusyon tungkol sa tekstong binasa. Ang paghihinuha ay ipahayag sa mambabasa. Nangangahulugan ito na ang impormasyon kalian man ay hindi malinaw na ipinahayag (Making na guessing o inferrences and Drawing conclusion). 2) akyuret. heading o maging ang mga personal karanasan bago pa man mabasa ang teksto. makabubuo ng kongklusyon ng mambabasa. higit nating naipapamalas ang mas malalimang pag- paghihinuha? unawa ng teksto sa pamamagitan ng pag-unawa ng mga kasipan sa pamamagitan lamang ng pagpapahiwatig na ipinararating ng awtor. maaaring makabuo ng hinua o inference ang isang mambabasa. mahalaga ang magpahayag ng kongklusyon sa katapusang bahagi ng teksto. Kung may ideya na Pakaisipin mo: tila nagbibigay pahiwatig ng isang partikular na pangyayari. Sa mga ideyang inilatag sa atin ng awtor at sa estrukturang kaniyang ginamit.maging kung ano ang maaring mangyari – upang makabuo ng mga koneksyon sa teksto. ang paghuhula ay pag-iisip kung ano ang maaaring mangyari base sa mga larawan. Ano samakatuwid masabi ngunit ang hinuha ay nabuo dahil ito ang pinaka malapit na ideyang nabuo mula sa mga ang kaibahan ng paghuhula at iipinahiwatig na sitwasyon. PAGHUHULA AT PAGHIHINUHA Tandaan! Ang pagbuo ng kongklusyon ay tumutukoy sa impormasyong implayd o di-tuwirang ipinahayag Ang paghuhula ay tinatawag sa Ingles o inferred. Sa pamamagitan ng pagsusuri ng mga tinatawag sa Ingles na Inferencing ito. Atin may napag-aralan na ang katotohanan ay maaaring mapatunayan sa pamamagitan ng ibang mga mapagkukunan ng impormasyon samantalang ang mga opinyon ay hiindi masusuportahan ng mga ebeinsya dahil ito ay binubuo ng personal na pananaw ng awtor tungkol sa paksa o isang tao. gawin nag-iiwan ang manunulat ng impresyon sa mababasa na maaaring maging daan sa pagbibigay halaga ng mambabasa sa mong gabay ang teksto (Strategies for writing a conclusion). Madalas din na ang mga mahihinang argumento ay binubuo ng mga opinyon na karaniwan ay hindi tuwirang kaugnay ng paksa. Sa pamamagitan ng paghuhula tungkol sa teksto. Ngunit dapat tandaan ng sino mang nagbabasa na ang biswal na pantulong ay mga pantulong lamang. Sa pamamagitan ng pagpapalalim ng iyong pag-unawa ng teksto. tsart o mapa ay naglalaman ng mahahalagang impormasyon na maaaring gamitin ng isang mambabasa upang makabuo ng kaisipan tungkol sa tekstong binasa. mahinang argumento at matukoy kung sa papaanong pamamaraan nakaimpluwensiya ang personal na pananaw ng awtor sa kongklusyon ng teksto. PAGBIBIGY-INTERPRETASYON SA GRAP. habang at pagkatapos magbasa. Maaaring makabuo ng mga hula sa pagtingin lamang ng pamagat. nagagamit ng mag-aaral ang kanilang mga dating kaalaman. maaaring bumuo ng hinuha ang mambabasa (Making inferrences and Drawing conclusion). ibig sabihin. may mga kaisipang nabubuo sa binasa ko? atin matapos mabasa ang isang teksto. AT IBA PANG BISWAL NA PANTULONG Ang ibat ibang biswal ng pantulong tulad ng grap. Bilang mambabasa. Ano ang implikasyon nito sa ideya? Nangangahulugan lamang nito na ang validity ng isang ideya ay nakasalalay sa pagkilala ng katotohanan at ng opinyon ng isang teksto. karanasan mong relatibo sa paksa. Sa pagbuo ng manunulat ng kongklusyon. Ano mang na samo’t saring ideya ang mabubuo at sa sandaling mayroon tayong nabuong ideya mula sa ating pananaw kung ano ang kongklusyon nais sabihin sa atin ng awtor. ibig sabihin. predicting Karaniwan gawain ng manunulat ang di-tuwirang ipahayag ang ilan sa mga ideyang nais niyang . binabasa. Sa kongklusyon higit na binibigyang diin ang tesis ng teksto. Nakakatulong din sa pagbuo ng hinuha ang pagkapit ng dating kaalaman. tiyak . Sa pagbuo ng lagom. ang lagom ay ang muling pagpapahayag ng mga paksa ay ibinigay na impormasyon sa mas maikling pamamaraan. Sa pagbuo natin ng hinuha. bumuo ka ng mga hinuha. Ang hinuha o inference ay nangangahulugan ng kongklusyon o paghuhusga. Maaari rin namang makabuo ng mga hinuha para sa hinaharap base sa datos na nakalahad sa mga grap o tsart. maaaring maghinuha ang mambabasa tungkol ditto. Ang mahalaga ay hindi hahayaang mangibabaw ang opinyon sa pagbuo ng pangkahulugan o interpretasyon ng tekstong binasa. at 3) objective. Hula mang .

Ang mga grap. tulad ng 1. isang dayagram na nagpapakita ng isang linya na nag- uugnay ng mga tuldok. 2007). tulad ng 34. Ang terminong "tsart" tumutuloy sa isang mapa na tumutulong sa mga manedyer na makita ang patern ng kanyang mga nasasakupan. 1. Mapa. Ang neatline nagtatalaga ng hangganan ng sakop ng isang partikular na mapa. sa mga spreadsheet. Apat na uri ng Varibale: a.). Ito ay mainam gamitin upang paghambingin ang sukat ng mga magkakaugnay bahagi 5. Sa kabilang banda. Kailangan na maging maingat ang sino man sa pagbibigay interpretasyon sa mga datos na napakaloob sa isang grap upang hindi maging daan sa maling impormasyon. Ito’y naktutulong upang matunton ang lokasyon ng mga lugar at/o bagay-bagay. Ito’y isang grapikal o simbolikong representasyon ng isang proseso. Variables tawag sa mga komponent na pinaghahambing o sinusukat. naipapakita. Samantalang para sa mga continuous variables. "proseso" – isang parihabang hugis na nagpapakita ng karaniwang hakbang sa proseso. tulad ng iba pang uri ng biswal na presentasyon ay nakatutulong upang makabuo ang mga tao ng mga desisyon. Bar .aktuwal na numero para sa bawat tuldok.sumusukat sa datos Data . Bar grap. sa e-mail o sa chat (Pictograph. Palinyang Grap / Line Graph uri ng grap na gumagamit ng mga tuldok upang magpakita ng mga pagbabago sa paglipas ng oras o panahon. ang piktograp ay kumakatawan sa numerical na datos. Ordered Variable . Isang mahalagang kasangkapan sa pag-aaral ng Heograpiya. datos na nakikitang nagbabago kaugnay ng partikular na antas ng mga independent na variable Range ang tawag sa datos na sa y-axis o vertical axis samanatalang x-axis naman ay ang domeyn.inilalarawan sa pamamagitan ng isang salita at hindi numero.). 2007). 2. Isinasaayos ang isang organisasyon at nababalangkas din nito ang direksyon ng kontrol sa kumpanya. ang piktograp o pictogram ay isang larawan na kumakatawan ng isang salita tulad ng isang smiley na karaniwang ginagamit sa pagte-text. Ang simbolo ay isang flow chart ay iniuugnay ng mga arrow na nagpapakita ng daloy ng direksyon (Hebb.7 . ang palinyang grap ay siyang angkop. 3. Ang bar grap ang karaniwang ginagamit para sa categoric. Piktograp/ Pictogram. desisyon – isang hugis diyamante a nagsasaad ng sanga o daloy ng proseso. Watson at Fischer (2008) isang uri ng biswal na presentasyon ng mga impormasyon. ng proseso. Pie Grap .mga Categoric Variable na maaaring isaayos ayon sa isang partikular na order. Discrete Variable . tulad ng malamig.inilalarawan ng kahit na anong bilang o bahagi ng bilang. mainit. Sa paggamit ng piktograp upang magtala ng datos. Sa simpleng pakahulugan. nagpapakita ng ugnayan sa pagitan ng mga tuldok Bahagi ng Palinyang grap Pamagat .2. n. kalituhan o kaguluhan. Label . datos – parallelogram na nagsasaad ng input o awtput sa proseso. Ayon kina Joyce. ordered at descrete variable. Categoric Variable . konektor – isang maliit na tila paikot na hugis na ginagamit upang magsaad ng patalon na proseso. c. Ngunit hindi lahat ng mga kinakailangang datos ay matatagpuan sa isang grap kung kaya’t paghihnuha lamang ang maaaring mabuo ng isang mambabasa. Bawat bahagi o proseso ay nirerepresenta ng isang simbolo at naglalaman ng maikling deskripsyon ng hakbang. 6. ang karaniwang simbolo ng isang flow chart ay: "Terminator" nagsasaad ng pasimula o katapusan ng proseso. Ayon kay Hebb (n.iskeyl o bilang na nagpapakita ng mga yunit na ginamit na nagbibigay ideya kung anong yunit ang ginamit sa grap. Ginagamit upang isaayos ang impormasyon upang maglahad ng mga pattern at mga ugnayan.inilalarawan ng buong bilang. 7. palinyang grap at pie grap. tiyakin na ang sukat ng larawan ay proporsyonal sa datos na kinakatawan upang maging tunay na akyureyt ang piktograp.Nakatutulong ang mga tsart upang epektibong maipalaganap ang mga impormasyon.nagbibigay impormasyon kung anong datos ang nakapaloob sa grap. Ginagamit upang ipakita ang ugnayan ng mga bahagi na siyang sangkap ng isang kabuuan.organisasyong tsart. b. Ang pamagat ng mapa ay nagbibigay ideya kung anong uri ng mapa ang nilalayon ng gumawa nito 10 .d. at ang dokumento – na nagsasaad ng dokumento o report. maalinsangan.3.d. d. Flow Chart. Nangangahulugan na hindi dapat iasa lamang sa mga datos ng mga grap o tsart o talahanayan ang pagbuo ng matalinong kaisipan mula sa mga ito. Ang isang mahusay na mapa ay naglalaman ng leyenda na siyang magpapakita sa gumagamit ng mapa kung ano-ano ang pakahulugan ng mga simbolong sa mapa (Rosenberg. Karaniwang ang mga variables inuuri bilang dependent. Continuous Variable . 4. Pang. Neill. Isang tsart na nagpapakita ng estraktura ng isang organisasyon maging ng ugnayan at mga ranggo sa pagitan ng mga posisyon. Nagagamit din ang tsart upang madaling maisagawa ang implementasyon ng pagbabago sa isang organisasyon.

Kung paghahambing tayo ng dalawang bagay. Maaaring gamitin dito ang iba’t ibang metodo sa pagdebelop ng talata tulad ng pag-uuri. kronolohikal at prosidyural. Ang tekstong Prosidyural ay isang uri ng teksto tungkol sa serye ng mga gawain upang matamo ang inaasahang hangganan o resulta (Bernales. dami at iba pa.. problema at solusyon. ang paksa ay tao o kung ano pa mang mga bagay na inilalahad sa isang paraan batay sa isang tiyak na baryabol tulad ng edad. DEPINISYON Layunin ng tekstong depinisyon ang mabigyan – kahulugan ang iba’t ibang termino. Layunin ng tekstong ito na mabigyan linaw ang pagkakatulad at pagkakaiba ng mga kaalaman.. Sa pagbibigay ng kahulugan. Ang pamamaraang ito. PAGIISA-ISA O ENUMERASYON Ang pagiisa-isa o enumersayon ay nauuri sa dalawa. paglalarawan. Maaari ring mapansin sa isang tekstong depinisyon ang dimensyong denotasyon (karaniwang kahulugan o kahulugang mula sa diksyonaryo) at ang dimensyong konotasyon (di – tuwirang kahulugan o matalinhagang kahulugan) (Bernales. et al. Sa ikalawang uri. paghahambing. Ito ay malaking hawan upang mabigyan – daan ang lubos na pagkaunawa ng mga mambabasa sa teksto. Sikwensyal ang isang teksto kung ito ay kinapapalooban ng serye ng pangyayari magkakaugnay sa isa’t isa na humahantong sa isang pangyayari na siyang pinakapaksa ng teksto. sekwensyal. distansya. MGA HULWARAN NG ORGANISASYON NG TEKSTO Nagkakaiba – iba ang mga teksto ayon sa kabuuan o nilalaman at ayon din sa paraan ng pagkasulat. ayon kay Casanova (2001). tindi. na tinatawag na cartographer. Halimbawa: Sikwensyal Kronolohikal Prosidyural 4. Mauuri ito sa tatlo. ipinapakita ang kanilang kaibahan. May mga pagkakataong binibigyang – diin ito sa isang sulatin kaya nangangailangan ito ng mga pansuportang ideya. 3. may tatlong paraan na maaring gamitin ang isang manunulat. pagbibigay. pangyayari. pagbanggit ng hanguan o awtoridad at iba pa. Sa pagsusulat. posisyon. ang pangalawa’y intensibong pagbiibigay ng kahulugan at ang pangatlo’y ang ekstensibong pagbibigay ng kahulugan. Samantala. ang batayan ng order ay ang panahon o pagkakasunod – sunod na pagkakaganap ng mga pangyayari. Sa tekstong Kronolohikal. 2012). hindi na iba ang hulwarang nabanggit dahil kung naghahambing at nagkokontrast ang dalawang bagay nang malinaw ay binibigyan natin ng pagkakataong humusga ang mambabasa. pinapalawak ang kahulugang ibinibigay o tinatalakay sa intensibong pagbibigay – kahulugan.halimbawa. et al. et al. PAGSUSUNOD – SUNOD O ORDER Ang pamamaraang ito ay ang pagsusunod – sunod o order ng mga pangyayari o ng isang proseso. 1. Ang simpleng pagiisa-isa ay pagtalakay sa pangunahing paksa at pagbanggit ng mga kaugnay at mahahalagang salita. ipinapakita natin ang kanilang pagtutulad. pagkokontrast. halaga. Ang kompliikadong pag – iisa – isa ay pagtalakay sa pamamaraang pagtatalata ng pangunahing paksa at mga kaugnay na kaisipan na naglilinaw sa paksa. Sa tekstong Sikwensyal. sa ekstensibong depinsyon. Ang depinisyon ay karaniwang nagtataglay ng tatlong bahagi: 1) termino o salitang binibigyang – kahulugan. 2007). PAGHAHAMBING AT PAGKOKONTRAST Karaniwang ginagawa na natin ang dalawang prosesong ito sa ating pang – araw – araw na gawain. tinatalakay ng sunod – sunod o nang magkahiwalay at magkakaugnay – ugnay na talata ang mga bagay na iniisa – isa (Bernales. Sa intensibong paraan. kung pinagkokontrast naman. lokasyon. ilog at dagat at kulay lupa (brown) naman para sa mga bundok. pagpapaliwanag. at sanhi at bunga. ay napakahalagang sandata sa isang manunulat at maging sa mga mambabasa. paghahambing at pagkokkontrast. bilang. ginagamit ang tatlong bahaging tinalakay sa naunang talata. ang una’y ang paggamit ng mga sinonim o mga salitang katulad ang kahulugan o kaisipan.. Ang kulay na ginagamit sa ilang mga guhit na nakapaloob sa mapa ay kumakatawan din ng isang partikular na impormasyon tulad ng kulay asul para sa mga lawa. May iba’t ibang huwaran o modelo ng organisasyon ng teksto: depinisyon enumerasyon o pagsunod – sunod. Sa paggamit ng paglalarawang 11 . 2. analohiya. 2007). 2) ang uri. tao at iba pa. Ang modelo o huwaran ay paraan upang mailahad nang maayos ang katuwiran o paliwanag sa isang sulatin o teksto. class o specie kung saan kabilang o nauuri ang terminong binibigyang – kahulugan at 3) ang mga natatanging katangian nito (distinguishing characteristics) o kung paano ito naiiba sa mga katulad na uri. Magiging makabuluhan ang pagsulat ng teksto kung may modelo o huwarang pagbabatayan.

Halimbawa: Ang El Nino ay isang pagkilos ng kalikasan. Agham Panlipunan. Teknolohiya at Matematiika. 6. Mga Katangian ng A A. TEKNOLOHIYA AT MATEMATIKA Kung paraan g pagkasulat ang usapa. paglalahad. Pagkakaiba 2malinaw na maipahayag ang mga pinagmulan ng mga pangyayari at mga maaaring maibunga ng mga ito o ibubunga nito. Maaari ring maging paktuwal o hindi ang mga impormasyong laman ng teksto.. tulad ng panitikan. depende sa disiplinang knabibilangan ng mga ito (Bernales. simbolikal at metaporikal ng ilang teksto. kaya masasabing hindi paktuwal ang mga impormasyong ito. Gawa nito ang pagiging malikhain. Katangian 1 B. et al. 2009). LIKAS SA AGHAM. ang Humanidades ang maaaring magkaroon ng pormal at impormal na wika. PROBLEMA AT SOLUSYON Ayon sa aklat nina Bernales. Maaring halinhinan (alternating) ang pagtalakay sa katangian at ang ikalawa ay ang isahan (block) na ang ibig sabihin ay magkasunod na pagtataya sa katangian ng dalawang paksang paghahambing at kinokontrast. Paktuwal ang mga tekstong pang – Humanidades kabilang sa mga disiplinang wika. Teknolohiya.. at Abogasya Agham Panllipunan (Bernales. pagpipinta. paglalarawan at pangangatuwiran. Katangian 2 ------------------------------. Katangian 1 5. Maaari ring maging paktuwal o hindi ang mga impormasyong laman ng mga teksto. paktuwal din ang mga impormasyong laman ng mga teksto sa mga disiplinang kabilang sa Agham Panlipunan. Halimbawa: HALINHINAN ISAHAN I. AGHAM PANLIPUNAN Tulad ng disiplinang Likas na Agham. 2012). pagdidisenyo. paglalarawan). Antropolohiya at Lingguwistiks. et al. Ang mga salitang ito ay maaariing magkaroon ng (a) isang kahulugan lamang dahil eksklusibo itong ginagamit sa isang tiyak na disiplina. Matindi ang kakulangan sa tubig kaya magtipid tayo. (b) dalawa o mahigit pang kahulugan dahil ginagamit sa dalawa o mahigit pang disiplina. gaya na lamang ng mga historikal na nobela at maikling kuwento (Bernales. 2012). lalo na ang mga teksto sa Likas na Agham. at (c) isang kahulugan lamang sa dalawang magkaibang disiplina gawa ang pagkakaroon ng ugnayan ng mga disiplinang ito. Pagkakatulad ng A at B I. (2007). Mayroong dalawang paraan ang hulwarang ito. maipapakita ang mga pagkakatulad at pagkakaiba ng katangian at mga kalikasan ng mga bagay na pinaghahambing o pinagkokontrast. Pagbasa sa Iba’t Ibang Disiplina Malawak ang sakop ng mga babasahin sa antas – tersarya ng pag – aaral. 2012). Pagkakatulad 1 A. SANHI AT BUNGA Madalas na ginagamit ang hulwarang sanhi at bunga sa mga pag – aanalisa ng mga paksa sapagkat b. et al. Teknolohiya at Matematika ay kadalasang naksulat sa paraang paglalahad. Ekonomiks at Pamamahala ng Pananalapi. Halimbawa: Maraming mga tao ang namamatay dahil sa labis na paggamit ng druga. HUMANIDADES Sa tatlong pangunahing kategorya ng mga disiplina.. arkitektura sayaw at isports. Pagkakatulad 2 B. possible ring ang mga salitang ito ay magkakaroon ng magkapareho o magkaibang kahulugan (Bernales. 2012). et al. Mga Katangian ng B A. pangangatuwiran. Karamihan sa mga nilalaman ng mga teksto sa disiplinang ay paktuwal at produkto ng mga eksperimento.. Ngunit may mga akdang pampanitikan naman na hango sa totoong kaganapan sa lipunan. Akawntansi. et al. --------------------------- II. Ang mga tekstong itinatakdang babasahin mo ay mauri ayon sa tatlong pangkalahatang dispilinang kinabibilangan ng mga ito – Likas na Agham. at Humanidades. Produkto naman ang malikot na guniguni ng manunulat ang mga impormasyon sa isang akdang pampanitikan (tulad ng mga kuwentong pantasya). 12 . Hindi rin ekslusibo sa isang disiplina ang isang termino dahil maaari rn itong gamitin sa ibang kaugnay na disiplina tulad ng mga disiplinang Sosyolohiya. Bawat disiplina ay may tiyak na set ng mag terminong ginagamit na tinatawag na register. et al. ginagamit na hulwarang ito upang maglahad ng isang suliranin at pagkatapos ay magtala ng isa o higit pang lunas sa suliranin. at Matematika. Pagkakaiba ng A at B II. Ang bawat disiplina rin ay may kanya – kanyang paraan ng paglalahad ng mga impormasyon (pasalaysay. ang mga disiplinang Likas na Agham. Maliban sa Matematika. Gamitin sa larangang ito sa paraan ng paglalahad ng mga kaisipan ang pagpapaliwanag at pangangatuwiran. Ganito ang karaniwang balangkas ng dalawang paraan ng pagtalakay ng tekstong hambingan at contrast (Bernales. paglalahad.