Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK

1.0 PENGENALAN ALIRAN DALAM RANGKAIAN PAIP

Sistem retikulasi adalah gabungan saluran paip dengan beberapa pepasangan
(fittings) pada paip bagi membekalkan air bersih kepada pengguna.

1.1 Objektif penyaluran bekalan air didalam sistem retikulasi:-

a. Bekalan air yang disalurkan kepada pengguna hendaklah
mematuhi garis panduan kualiti yang telah ditetapkan.
b. Tekanan air yang diterima oleh pengguna adalah pada tahap
optima pada sepanjang masa.
c. Bekalan air (water demand) hendaklah sentiasa mencukupi dan
berterusan khususnya untuk kebakaran dan keadaan kecemasan.

Sistem retikulasi bermula dari punca air bersih sehinggalah kepada pengguna.

Raw Water Balancing
Source Reservoir Storage
Reservoir

Booster
Pumping Station

Distribution
Clear Mains
Water
Tank
Customers

Storage
Reservoir

Reticulation System
Water Treatment
Plant Customers

Skematik/gambarajah sistem bekalan air

nurtechnologies@wordpress.com Page 1

Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK

Gravity Flow
Supply Source
Gravity Flow
Treatment Plant
Gravity Flow
Reservoir

Service Area

(a) GRAVITY SYSTEM

Pumped Flow
Service Area
Booster Station
Pumped Flow
Treatment Plant

Supply Source

(b) DIRECT PUMPED SYSTEM

Pumped Flow
Gravity Flow
Reservoir
Pumped Flow
Booster Station
Treatment Plant
Service Area
Booster Station

Supply Source
(c) GRAVITY AND PUMPED COMBINATION

Diagrammatic of the typical types of distribution systems

nurtechnologies@wordpress.com Page 2

Aliran dalam paip boleh dibahagikan kepada 2 jenis iaitu aliran lamina dan aliran bergelora (turbulent flow). Kehilangan kecil (minor loss) nurtechnologies@wordpress. . Geseran pada dinding paip c.2 Keperluan air (water demand consumption) Keperluan air yang diperlukan dari sistem bekalan air adalah terbahagi kepada enam (6) jenis iaitu:- a. Kehilangan air tidak berhasil (NRW) 2. Kehilangan turus didalam paip adalah disebabkan oleh perkara berikut:- a.0 REKABENTUK SISTEM AGIHAN AIR 2. Keperluan domestik (domestic consumption) b.1 Tujuan rekabentuk atau analisis sistem rangkaian/agihan adalah bagi mendapatkan:- a. Turus tekalan baki minima c. Keperluan komersial dan institusi c. Bentuk perpasangan (fittings) . Keperluan pertanian e.com Page 3 . Keperluan perlancongan f. akan berlakunya kehilangan turus. Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 1. Keperluan industri d. Geseran (friction loss) b.Analisis aliran dalam paip boleh dikira menggunakan persamaan Bernoulli P1 V12 P V2   z1  2  2  z 2  hL  2g  2g . Apabila wujud aliran dalam paip. Saiz paip paling ekonomi . Kadaralir dalam paip (Q) b.Kehilangan tenaga disebabkan oleh:- a. Rintangan dari geseran b.

852 Hazen Williams. hL  C 1. Setiap paip yang direkabentuk perlu memenuhi hukum geseran dalam paip berdasarkan formula berikut:- L V2 Darcy Weisbach.2 Syarat analisis dalam rangkaian:- a.87 f = friction factor hL = head loss (m) L = pipe length (m) Q = flow rate (m3/s) C = Hazen Williams pipe roughness coefficient D = pipe diameter (m) nurtechnologies@wordpress.com Page 4 .69 LQ 1. Jumlah kadaralir pada simpang = 0 .Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 2. hL  4 f D 2g 10. Kadaralir masuk ke simpang perlu sama dengan kadaralir keluar simpang Q2 Q1 Q3 Q4 Q1 + Q2 = Q3 + Q4 b.852 D 4.

150 PVC.150 Steel 130 Steel . 20 years old 89 .New unlined 140 .100 Cast-iron. 30 years old 75 .83 Concrete 120 . nurtechnologies@wordpress. 10 years old 107 . new unlined 130 Cast-iron.140 Plastic 140 .113 Cast-iron.140 Ductile Iron Pipe (DIP) 120 Galvanized iron 120 Glass 140 Lead 130 . analisis hanya dibuat terhadap turus tenaga.  Gunakan persamaan tenaga bagi mengira kehilangan.90 Cast-iron. hL1  hL 4  hL 3  hL 2  0 .Riveted 110 Tin 130 Wood Stave 120 c.C Asbestos cement 140 Brass 130 . 40 years old 64 . CPVC 150 Smooth Pipes 140 Steel . contohnya persamaan Darcy Weisbach atau hazen Williams.140 Copper 130 . Bagi sistem retikulasi yang tidak berangkaian.com Page 5 .140 Brick sewer 100 Cast-iron.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK Hazen-Williams Pipe Roughness Coefficient Material Hazen-Williams Coefficient .  Tentukan turus tenaga di setiap nod bagi setiap kriteria rekabentuk. Jumlah kehilangan turus (head loss) didalam satu sistem litar perpaipan adalah sifar.

Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK .0 KEPERLUAN REKABENTUK RANGKAIAN/AGIHAN AIR 3. Qbaru = Qlama + ΔQ hLi Q   dh  L dQ i hL Q    2ri Qi  Ulang prosidur diatas sehingga ΔQ (perbezaan nilai kadaralir yang diperolehi diantara Q sebelum dengan Q seterusnya) berada didalam julat yang dibenarkan.  Untuk setiap loop (litar). Lembaga Air Perak (LAP) g. Cawangan Bekalan Air.1 Pendekatan Dan Perlaksanaan  Bergantung sepenuhnya kepada a. Lain-lain keperluan yang ditetapkan oleh pihak berkuasa bekalan air negeri. jumlahkan kesemua kehilangan turus (hL) dimana  hLlitar  0  Kaedah ‘trial & error’ digunapakai bagi menentukan Qbaru. Kaedah asas pengiraan bagi analisis aliran dalam paip adalah menggunakan kaedah Hardy Cross. Suruhanjaya Perkhidmatan Air Negara (SPAN) c.  Panduan piawaian rekabentuk a.  Kira kehilangan turus dalam setiap paip dengan persamaan Darcy-Weisbach. SAJ Holdings Sdn Bhd (SAJHSB) e.com Page 6 . Lembaga Air Pulau Pinang (PBA) nurtechnologies@wordpress. Perkiraan sistem hidraulik b. Syarikat Bekalan Air Selangor (SYABAS) f. Hazen-Williams dan sebagainya. JKR d. MWA Design Guidelines For Water Supply System b.  Anggarkan agihan kadaralir dan arah aliran. 3.

000 l/ha/day (4. Light industrial workshop 1590 lpd (350 gpd) x. Petrol kiosk 5000 lpd/service (1080 gpd/service bay) xxii. Hotel (with dining & Laundry facility-domestic Usage) Hotel (3 star) 1.2 Permintaan Air (Water Demand)  Permintaan air bergantung kepada bilangan dan jenis bangunan. Light industry 33.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 3. Low cost terrace house/flat 1135 lps (250 gpd) ii.000 l/ha/day (6.m (250gpd/1. Office/Complex/ 1.360 lpd/room (300 gpd/room) Hotel (5 star) 2. Mosque (domestic usage) 135 lpd/person (30 gpd/person) xix. Semi detached house 1820 lpd (400 gpd) v. Single Storey terrace house/low medium 1360 lpd (300 gpd) & medium cost flats iii. Stadium 55 lpd/person (12 gpd/person) xxiii. School/education Institutions . Shophouse (double storey) 2730 lpd (600 gpd) viii. Hospitals (domestic usage) 1. Semi detached / bungalow workshops 2730 lpd (600 gpd) xi.Day school/institution 55 lpd/student (12 gpd/student) . i.000 gal/acre/day) xiv.000 gal/acre/day) xii. Shophouse (single storey/gerai) 2270 lpd (500 gpd) vii. Medium industry 50.000 sq.Fully residential 360 lpd/student (80 gpd/student) xvii. Shophouse (three storey) 4090 lpd (900 gpd) ix. Other place of worship 55 lpd/person (12 gpd/person) xx.000 lpd/room (440 gpd/room) xvi. Double storey terrace house/ 1590 lpd (350 gpd) High cost flats iv. Wet market 820 lpd/store (180 gpd/store) xxi.500 gal/acre/day) xiii. Golf course 5500 lpd/hole (1200 gpd/hole) gpd = Gallon per day lpd = Liter per day l/ha/day = Liter/hectares/day nurtechnologies@wordpress. Heavy industry 65. Bungalow/condominiums 2270 lpd (500 gpd) vi.000 l/ha/day (3.ft) Commercial (domestic usage) xv.200 lpd/100Sq.com Page 7 .  Permintaan air = Jumlah permintaan air bagi setiap jenis bangunan x bilangan unit bangunan.100 lpd/bed (240 gpd/bed) xviii.

kebudayaan.0 1.9 meter (Four Storey) .7 meter (Single Storey) Dua Tingkat 13. Perubahan permintaan setiap jam adalah besar dan kebisaannya tinggi pada awal pagi. cuti perayaan serta taraf sosio ekonomi pengguna.5 1. 3.2 FELDA 3. Atau turus minima adalah 7. . Aliran Puncak = Aliran purata x faktor aliran (Peak flow=Average Flow x Peak Factor) b.2 MWA design guidelines for water supply systems 3.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 3.3 Permintaan Air Puncak (Peak Demand) . Aliran Kebakaran = Aliran purata + aliran hydrant (Fire Fighting Flow=Average Flow + Average Total Flow of Hydrant) nurtechnologies@wordpress. residual pressure) Satu Tingkat 10.2 Perkampungan (rural area) 2. tengahari dan lewat petang. .3 meter (Three Storey) Empat Tingkat 22.6m (25 kaki) diatas aras tanah tertinggi.5 1. Keperluan ini hanya terhad kepada bangunan yang tidak mempunyai tangki simpanan sahaja atau penggunaan air secara terus tanpa tangki.com Page 8 .7 meter (Double Storey) Tiga Tingkat 18.4 Baki Turus Tekanan (Residual Pressure) Berikut merupakan baki turus yang disyorkan untuk jenis bangunan:- Bilangan Tingkat Bangunan Baki Turus Tekanan (min. Permintaan air harian bergantung kepada banyak faktor seperti cuaca. Turus maksima ialah 61m.5 Analisis Aliran Analisis aliran didalam rekabentuk perlu mengambilkira dua (2) keadaan iaitu: a. Faktor Puncak (peak factor) Kawasan Retikulasi Saluran Graviti (trunk main) Bandar (urban area) 2.

nurtechnologies@wordpress. Terdapat juga negeri yang menggunakan saiz minima paip 100mm diameter.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 3. Flow (Metres) Of Hydrant (Litres) Outlet used (Per Minute) Simultaneously Class A Risk 4100 90 3 @ 1370 lpd Large buildings. light industry Class D Risk 1140 120-terrace 1 Residential terrace 150-detached / house. Terdapat beberapa jenis paip yang sesuai digunakan dalam sistem retikulasi iaitu paip uPVC. high rise buildings.7 Saiz Dan Jenis Paip Retikulasi . .com Page 9 . shopping complexes. Berdasarkan SAJHSB. Class Of Risk Average Total Spanning Maximum No. 3. detached. warehouse and ports.6 Aliran Kebakaran (fire fighting flow) Berikut adalah keperluan aliran kebakaran (quantity of water required) sebagaimana dicadangkan oleh MWA-Design Guidelines For Water Supply System. Ductile Iron. large industrial estate. aliran kebakaran adalah bersamaan 300 gpd atau 1364 lpd. Class B Risk 2700 90 2 @ 1370 lpd Congested areas with buildings up to 5 storeys Class C Risk 1370 90 1 Shop house up to 3 storey. semi semi detached detached Class E Risk Others 680 180 1 . Saiz minima paip retikulasi ialah 150mm diameter. HDPE dan AB-3P. .

. nurtechnologies@wordpress.8 Hujung Paip Retikulasi .com Page 10 . Rangkaian paip retikulasi perlu direkabentuk dalam bentuk litar tertutup. . Sediakan ‘scour valve’ atau ‘hydrant’ pada penghujung paip bagi memudahkan penyelenggaraan paip.6m/s.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 3. . Ianya ditetapkan bagi mengelakkan hakisan (erosion) yang disebabkan oleh aliran bergelora (turbulent). Halaju maksima aliran didalam paip adalah 2.9 Halaju Aliran Dalam Paip . 3. Dead end perlu dihadkan bagi mengelakkan pemendapan.

CONTOH REKABENTUK PAIP RETIKULASI nurtechnologies@wordpress.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 4.com Page 11 .

3148 nurtechnologies@wordpress.2 1-storey terrace 1360 10 13600 0.3148 houses (20 units) 1-storey terrace 1360 20 27200 0.1 1360 20 27200 0.3 1-storey terrace 1360 10 13600 0.1574 houses (10 units) TOTAL 27200 0.3148 houses (20 units) TOTAL 70300 0.1574 houses (10 units) TOTAL 27200 0.com Page 12 .1840 houses (10 units) 1-storey terrace Nod 0 .3148 1-storey terrace 1360 10 13600 0.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK TABLE 1: Average Domestic Flow Rate (Without Fire Flow) Demand Flow Rate Calculations Average Flow. Q Node Description Water Demand Quantity Total Demand (liter/s) (liter/day) (nos) (liter/day) 2-storey terrace 1590 10 15900 0.8137 1-storey terrace 1360 10 13600 0.1574 houses (10 units) Nod 2 .1574 houses (10 units) Nod 1 .

7870 TABLE 3: Fire Flow Rate Average Flow Fire Flow Rate Calculation = Average Flow Rate + Hydrant Flow Node Rate Average Flow (liter/s) Hydrant Flow Fire Flow Rate (liter/s) (liter/s) (liter/s) 1 0.3148 0.8137 2.8137 2.8137 2 0.com Page 13 .3148 2.5 0.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK TABLE 2: Peak Flow Rate Average Flow Peak Flow Rate Calculation = Average Flow Rate x Peak Factor Node Rate Average Flow Peak Flow Rate (liter/s) Peak Factor (liter/s) (liter/s) 1 0.3148 3 0.3148 2.3148 0.3148 0.0341 2 0.3148 * Based on MWA requirement: One hydrant flow (Class D Risk) = 1140 liter/minute or 19 liter/s nurtechnologies@wordpress.7870 3 0.3148 19.8137 0.0000 19.8137 0.5 0.3148 0.5 0.3148 0.

Length (m) Minor Loss Node Type Diameter (m) Coefficient.15 120 0 nurtechnologies@wordpress.com Page 14 .15 120 0 3 3 800 29 DI 0.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK TABLE 4: Pipe Data Elevation at Tapping Point : 20 meter Pressure at Tapping Point : 28 meter Elevation At Proposed Pipe Roughness Node Pipe No. C 1 1 1000 27 MS 0.2 130 0 2 2 800 18 DI 0.

com Page 15 .Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK KEPUTUSAN UJIAN TEKANAN AIR DALAM PAIP UTAMA BERSAIZ 200mm ND MS DI PERSIMPANGAN TAMAN DATO’ HJ FIRDAUS nurtechnologies@wordpress.

852 hL (1)  C 1. bangunan 2 tingkat)  nurtechnologies@wordpress. P0 V02 P V2   z 0  1  1  Z 1  hL  2g  2g Formula Bernoulli disusun semula seperti berikut.0341 m Halaju air.87 0.852 (0.966 m > 13.0647 m/s < 2. V.852 D 4.69(1000)(0.69 LQ1.6m/s (Mematuhi keperluan MWA) Tekanan baki (residual pressure) pada hujung nod 1 diperolehi dengan menggunakan formula Bernoulli.2     2  V1  0.0020 V1  2  0 .2437 hL (1)  0.com Page 16 .2) 4.0020)1.87 10. P1 P0 V02 V12    Z0   Z 1  hL   2g 2g P1  28  0  20  0.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK Ringkasan Pengiraan Analisis Alian Puncak (Retikulasi) (1) Untuk Saluran Paip 1 (node 1) Kehilangan turus (hL) diperolehi melalui formula Hazen Williams. Q1 V1  A 0.0647  2  27  0.1107 hL (1)  3.7m (Mematuhi tekanan min.0341  2g P1  20. 10.852 hL (1)  (130)1.

0153 hL ( 2 )  0.87 0.852 (0.966  0.852 hL ( 2 )  (120)1.852 hL ( 2 )  1. 10.022  2g 2g P2  29. Q2 V2  A 0.852 4. P2 P1 V12 V22    Z1   Z 2  hL   2g 2g P2  20.0445 m/s < 2. V.689 hL ( 2 )  0.0008)1. bangunan 1 tingkat)  nurtechnologies@wordpress.0445 2  18  0.15     2  V2  0.0647  2  27  0.69 LQ1. P1 V12 P V2   z1  2  2  Z 2  hL  2g  2g Formula Bernoulli disusun semula seperti berikut.87 C D 10.69(800)(0.022 m Halaju air.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK (2) Untuk Saluran Paip 2 (node 2) Kehilangan turus (hL) diperolehi melalui formula Hazen Williams.0008 V2  2  0.7m (Mematuhi tekanan min.com Page 17 .6m/s (Mematuhi keperluan MWA) Tekanan baki (residual pressure) pada hujung nod 2 diperolehi dengan menggunakan formula Bernoulli.15) 4.944 m > 10.

Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK (3) Untuk Saluran Paip 3 (node 3) Kehilangan turus (hL) diperolehi melalui formula Hazen Williams.87 0.0008 V3  2  0.852 4.0153 hL ( 3 )  0.689 hL (3)  0.921 m > 10. Q3 V3  A 0.852 hL ( 3 )  1. V.0008)1.0445 2  29  0.944  0. 10.69 LQ1.6m/s (Mematuhi keperluan MWA) Tekanan baki (residual pressure) pada hujung nod 3 diperolehi dengan menggunakan formula Bernoulli. P3 P2 V22 V32    Z2   Z 3  hL   2g 2g P3  29.0445 2  18  0. P2 V22 P3 V32   z2    Z 3  hL  2g  2g Formula Bernoulli disusun semula seperti berikut.com Page 18 .0445 m/s < 2.15     2  V3  0.87 C D 10.852 hL ( 3)  (120)1.69(800)(0.022 m Halaju air.022  2g 2g P3  18. bangunan 1 tingkat)  nurtechnologies@wordpress.7m (Mematuhi tekanan min.15) 4.852 (0.

Tekanan baki minima ialah 7. nod. Kriteria rekabentuk c. Perkiraan kapasiti tangki. Perkiraan TWL. Faktor aliran puncak = 2. Maklumat teknikal: saiz paip. Analisis berdasarkan ‘available head’ ditempat sambungan.6m dari paras tertinggi. panjang paip. . Lokasi paip utama (proposed connection at existing pipeline).Bilangan unit bangunan . Pengiraan hidraulik paip masuk utama (main pipe).5 . k.2 h. . Aliran puncak. . Tekanan baki minima ialah 7. nurtechnologies@wordpress. Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 5. . Aliran kebakaran. Carta tekanan air paip utama (Pressure At Tapping Point) yang disahkan oleh pihak berkuasa bekalan air. Analisis kebakaran (fire fighting flow analysis) . jenis paip. f.com Page 19 . d.6m dari paras tertinggi. j. e. Skematik diagram .Aliran purata dan aliran puncak i. Checklist Sistem Retikulasi 5. Analisis aliran puncak (peak flow analysis) . Keterangan projek b. Analisis berdasarkan ‘available head’ ditempat sambungan. . (Faktor rekabentuk paip utama (trunk main) = 1.Keperluan air seunit . Ringkasan jadual:- .Jumlah keperluan air . no. BWL dan ½ TWL. No.Nombor nod . l.1 Laporan Pengiraan Retikulasi a. nod aliran kebakaran dinyatakan (Fire fighting flow = Average flow + Hydrant Flow) . g. Jadual keperluan air mengikut bilangan dan jenis bangunan. Perkiraan rekabentuk dan pelan untuk sistem pam.

. . .Kedudukan end cap juga perlu ditunjukkan.Antara paip yang biasa digunapakai didalam sistem retikulasi adalah paip uPVC.Lukisan skematik kedudukan paip sediada (boleh diperolehi dari pihak berkuasa bekalan air).com Page 20 .Jika perlu: menyediakan bulk meter. . Diwarnakan. b.2 Pelan Retikulasi a. Jenis paip . Saiz paip sediada . e.Kaedah kerja (method statement) cadangan kerja-kerja penyambungan paip utama.Saiz dan jenis paip. scour valve. skala. Paip masuk . h. air valve. nurtechnologies@wordpress. .Mestilah dari jenis mild steel pipe atau jenis paip yang diluluskan oleh pihak berkuasa bekalan air. sluice valve dan sebagainya.Invert level perlu dinyatakan. no. Saiz minima paip retikulasi adalah 150mm ND. lot. ductile iron (DI pipe) dan HDPE.Antara injap-injap tersebut ialah isolation valve (sluice valve). boundary valve. Pelan lokasi . nama jalan dan lain-lain.Kedudukan injap-injap perlu dinyatakan secara jelas dan terperinci. . g. Perlu mendapat persetujuan pihak berkuasa bekalan air.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK 5. Cadangan penyambungan paip utama . Diwarnakan. . Injap-injap (valve) . Nama taman d. nama jalan dan lain-lain c. f. Lukisan perincian penyambungan paip perlu disertakan. Pelan kunci . skala. . pressure reducing valve.

Paras pelantar (platform level) atau ground level. .Sementara didalam sistem paip agihan (distribution main).Jenis dan kelas paip perlu dinyatakan secara jelas. . Surat kelulusan dari Jabatan Bomba dan Penyelamat. Nombor-nombor nod . Jenis bangunan . Ditandakan dan diwarnakan .Bagi pemasangan paip yang melintasi jalan berpremix. . Bilangan unit mengikut jenis.Water Academy SAJHSB PELAN DAN REKABENTUK .com Page 21 . i. Lokasi pili bomba (hydrant) . nurtechnologies@wordpress. k. paip mild steel hendaklah digunapakai. Diwarnakan . paip yang biasa digunapakai adalah paip mild steel (MS pipe) dan ductile iron (DI pipe).Paras tekanan/baki turus tekaan pada setiap nod (residual pressure) j.