Ευαγγελικά...

Ως «Ευαγγελικά» έχουν καταγραφεί τα
επεισόδια που έγιναν στην Αθήνα στις αρχές
Νοεμβρίου 1901 με αφορμή την δημοσίευση
από την εφημερίδα Ακρόπολις, των
Ευαγγελίων μεταφρασμένων ή αλλιώς,
παραφρασμένων στη δημοτική γλώσσα από
τον Α. Πάλλη στις 9 Σεπτεμβρίου 1901.
Στις αρχές του 20ου αι, άρχισε να κάνει τη
δειλή εμφάνιση της η μεσοαστική τάξη στην
πρωτεύουσα της Ελλάδας. Παράλληλα, ένα ανερμάτιστο συνδικαλιστικό κίνημα
άρχισε να διαμορφώνεται σταδιακά. Επιπλέον, η νωπή ακόμη η ήττα της Ελλάδας
στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 οδήγησε στην αναθέρμανση του άκρατου
εθνικισμού. Εκείνη την εποχή, ένας λόγιος βαμβακέμπορος του Λονδίνου, ο Αλέξ.
Πάλλης συγγραφεας, «αποδίδει εις την γνησίαν γλώσσαν του Λαού» το Ευαγγέλιο,
τις 4 αφηγήσεις των Ευαγγελιστών της Αγίας Γραφής που τις προσονόμασε «Η Νέα
Διαθήκη κατά το Βατικανό Χειρόγραφο». Το έργο εκτυπώθηκε σε «εργαστήριον εν
Αλεξανδρεία της Αιγύπτου» το 1901 με έξοδα της βασίλισσας Όλγας. Κυκλοφόρησε
σε περιορισμένο αριθμό μεταξύ Ελλήνων της Διασποράς. Ήδη, βέβαια, η πρώτη
μεταφραστική απόπειρα εκείνης της εποχής είχε γίνει το 1898, όταν η βασίλισσα
Όλγα έδωσε σχετική εντολή στη γραμματέα της Ιουλία Σωμάκη­Καρόλου, πράγμα
που είχε προκαλέσει την οργή των αρχαϊστών. Όταν έφτασε και στην Αθήνα αυτή η
απόδοση των Ευαγγελίων πέρασε απαρατήρητη. Τα πράγματα όμως πήραν άλλη
τροπή όταν η εφημερίδα Ακρόπολις αποφάσισε τον Οκτώβριο του 1901 να το
δημοσιεύει σε συνέχειες, υπό τον τίτλο «Το έργον της Βασιλίσσης η Ακρόπολις το
συνεχίζει». Ο ιδρυτής και διευθυντής της εφημερίδας Βλ. Γαβριηλίδης, φυσιογνωμία
προοδευτική, έκρινε ότι «θεάρεστον έργον είναι» να φθάσει σε κάθε ελληνικό σπίτι
και να «γίνει απολύτως αντιληπτόν» από κάθε Ορθόδοξο Έλληνα το Ευαγγέλιο.
Όπως διαπιστώθηκε αργότερα ο Γαβριηλίδης ενήργησε έχοντας τη σύμφωνη γνώμη
τού τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών Προκοπίου για τη δημοσίευση του Ευαγγελίου και
συγκατάθεση του κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών,
καθηγητή Εμ. Ζολώτα. Το παράδοξο ήταν ότι εκείνοι που αντέδρασαν σε αυτό το
έργο ήταν οι φοιτητές «του Αθήνησιν», αλλά και καθηγητές. Μπορεί να γίνει όμως
κατανοητή η αντίδραση αυτή έχοντας κατά νου την επικράτηση εκείνη την εποχή του
άκρατου εθνικισμού, πράγμα που για το κατεστημένο σήμαινε ότι βάση και η ουσία
του έθνους ήταν η αρχαιολατρία. Έκφραση αυτής της κατάστασης αποτελούσε η
αρχαΐζουσα «καθαρεύουσα» γλώσσα. Η απόκλιση από τη χρήση της θεωρούνταν
εθνικό έγκλημα και όποιος την υπονόμευε προδότης, ανεξάρτητα από το αξίωμα,
την κοινωνική ή πολιτική θέση που μπορεί να κατείχε. Στα πρωτοσέλιδα διαφόρων
εφημερίδων οι δημοτικιστές παρουσιάζονταν ως άθεοι, προδότες και Σλάβοι, λόγω
της ρωσικής καταγωγής της βασίλισσας. Με την παρακίνηση καθηγητών τους, όπως

Βάσης και Μιστριώτης. οδό Σταδίου. Και συνέχιζε: «Μετά μικράν συζήτησιν επί του ζητήματος της μεταφράσεως του Ευαγγελίου απεφάσισαν όπως μεταβώσιν εις την δημοσιεύσαν εφημερίδα εν σώματι και ζητήσουν διακοπήν της δημοσιεύσεως. οχλοκρατική συγκέντρωση στους Στύλους του Ολ. Οι εφημερίδες της εποχής Εμπρός. χωρικοί με εικόνες και εξαπτέρυγα για να λιντσάρουν τους εχθρούς της «γλώσσας των προγόνων» μας. η Χωροφυλακή — καθώς δεν υπήρχε Αστυνομία τότε— «εδοκίμασε επί κεφαλών (των διαδηλωτών) άμετρον βίαν». Θεοτόκη κι άλλοι θέλησαν να καταλάβουν το κτίριο της Αρχιεπισκοπής «διά να φρονηματίσουν» τον Αρχιεπίσκοπο. παπάδες. απείλησαν όσους βρήκαν εκεί ότι «θα την πυρπολήσουν […] και διά βροντωδών φωνών άλλοι από τα παράθυρα άλλοι από τους εξώστας των γραφείων και οι λοιποί από κάτω» έβριζαν τον Γαβριηλίδη. ο διευθυντής της Αστυνομίας Βούλτσος που. ο οποίος απουσίαζε. Συνόδου «ίνα επιμεληθή αποπομπής του Αρχιεπισκόπου».οι «γλωσσαμύντορες» αντιδημοτικιστές ακαδημαϊκοί Κόντος. «τους διεβεβαίωσεν ότι δεν θα επαναληφθή η δημοσίευσις της περί ης ο λόγος μεταφράσεως. βουλευτές. εντελώς αυθαίρετα. όμως. Περίπου 500 φοιτητές εισέβαλλαν στα γραφεία της Ακροπόλεως. Αλλά η δήλωση του αρχηγού της Αστυνομίας δεν σήμαινε ότι η Ακρόπολις θα διέκοπτε τη δημοσίευση της Νέας Διαθήκης. Η εφημερίδα της εποχής Άστυ ανέφερε σχετικά με τους φοιτητές της Ιατρικής Σχολής στις 2 Νοεμβρίου «είχον συναθροισθή εις το αμφιθέατρον του Πανεπιστημίου». Τα πράγματα δεν έμειναν στα πλαίσια εκείνων που συζητήθηκαν και οι φοιτητές δεν περιορίστηκαν στο αίτημά τους. Δεν ήταν πλέον γλωσσικό ή θρησκευτικό θέμα. Διός. Όταν κάποιοι «εν εθνική μέθυ τελούντες» επιχείρησαν να παραβιάσουν την πύλη της Βουλής και να ζητήσουν την παραίτηση της κυβέρνησης Γ. ενώ ταυτόχρονα ζητούσαν σύγκληση Ι. Συνέχισε τη δημοσίευση αλλά αυτό «ηρέθισε την πάλλουσαν εθνικού σθένους Νεολαίαν». Αλλά μετά νεωτέραν σύσκεψιν εθεώρησαν καλόν να ενωθώσι και μετά φοιτητών των λοιπών σχολών και όλοι ομού να προβούν εις διαμαρτυρίαν προ των γραφείων των εφημερίδων όσαι έγραψαν υπέρ της μεταφράσεως του Ευαγγελίου». μιλώντας για υποτιθέμενους «κινδύνους» τους που αντιμετώπιζε το έθνος εξαιτίας της παράφρασης του Ευαγγελίου. Στο δρόμο άρχισαν να κατεβαίνουν όχι μόνο φοιτητές αλλά και δάσκαλοι. Αφού δε επανειλημμένως εζητωκραύγασαν υπέρ αυτού οι φοιτηταί απεσύρθησαν εκείθεν». Τα επεισόδια έλαβαν μεγάλες διαστάσεις. αλλά έκαναν «έκκλησιν» στον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ’ να επέμβει στην κατάσταση και να αφορίσει τον Πάλλη. Έφτασε εγκαίρως εκεί. Δεν άργησαν τα πράγματα να εξελιχθούν τραγωδία. Υποδαυλίζονταν τα πνεύματα με απόψεις όπως ότι η «μετάφραση» του Ευαγγελίου ήταν έργο των «εχθρών της πατρίδος» και ότι η αιτία ήταν ο «σλαβικός κίνδυνος». οι φοιτητές άρχισαν να δραστηριοποιούνται. Στις 7 Νοεμβρίου μια ογκώδης. Σκριπ και Καιροί κατέκριναν την Ακρόπολη και συστρατεύθηκαν με τους φοιτητές. είχε αναδειχθεί σε πολιτικό «εθνικών διατάσεων». Στις 3 και 4 Νοεμβρίου το κέντρο της Αθήνας «επάλετο» καθώς εκατοντάδες διαδηλωτές δεν απειλούσαν πια μόνο την εφημερίδα. Στις 20 Οκτωβρίου διακόπηκε η δημοσίευση της σειράς από την εφημερίδα. Έτσι το ζήτημα αρχίζει να παίρνει άλλη τροπή. που συγκάλεσαν .

όπως και η κυβέρνηση Θεοτόκη. Υπήρξαν όμως και άλλα θύματα. υποκινημένοι κι αυτή τη φορά από τον καθηγητή τους Γ. ρωσίδα μεγάλη δούκισσα. Ο απολογισμός των επεισοδίων ήταν 8 έως 11. φοιτητές. ή κατά άλλες πηγές δύο. νεκροί. Τα θλιβερά αυτά επεισόδια έμειναν στην Ιστορία ως «Ορεστειακά». πρώην πριγκίπισσα της Πρωσίας. Ο Αρχιεπίσκοπος Προκόπιος αναγκάστηκε να παραιτηθεί. καθώς η Ολγα. ενός «ευρυμαθούς ελληνιστού και διαπρεπούς αρχαιολόγου». τη Σοφία. H εθνική και δογματική διαφορά που τις χώριζε τροφοδότησε ακόμη έναν εθνικό διχασμό. των γερμανικών.αυτόκλητοι «γλωσσαμύντορες» και πολιτικάντηδες της ομάδας Δηλιγιάννη. Τον Νοέμβριο του 1903. χάνοντας τον έλεγχο της κατάστασης. δηλ. συμφερόντων στην Ελλάδα και η Σοφία. Επίσης υπήρξαν 70 τραυματίες και 22 συλληφθέντες. άρχισαν να κινούνται προς την Αρχιεπισκοπή. Σωτηριάδη. Μιστριώτη. διαδόχου Κων/νου. διαδήλωσαν απαιτώντας να μη γίνει η παράσταση. σύμφωνα με διάφορες πηγές. . που παρέμειναν στα κρατητήρια των στάβλων της Χωροφυλακής 3 εικοσιτετράωρα. Ανάλογες αντιδράσεις είχε προκαλέσει λίγο αργότερα η μετάφραση της Ορέστειας του Αισχύλου από τον Γ. κατέληξε σε φονικό. «σλαβικών». πυροβόλησαν το πλήθος όταν κάποιοι παρακινούμενοι από υβρεολόγιο εναντίον του Αρχ/κόπου. Οι διαδηλώσεις κατέληξαν σε αιματηρά επεισόδια με έναν. Οι χωροφύλακες. Τα «Ευαγγελικά» οδήγησαν και σε κλιμάκωση της έντασης των όχι ιδιαίτερα θερμών σχέσεων της βασίλισσας Όλγας με τη σύζυγο του γιου της. H εφημερίδα Ακρόπολις διέκοψε τη δημοσίευση του Ευαγγελίου. θεωρούνταν εκφραστής των ρωσικών. νεκρούς και πολλούς τραυματίες.Στο φύλλο της 7ης Νοεμβρίου ζήτησε συγγνώμη από τους φοιτητές δηλώνοντας ότι η εφημερίδα παραμένει «πολέμιος αμείλικτος παντός φρονούντως αντεθνικώς και ατίμως ότι το Ευαγγέλιον πρέπει να αναγιγνώσκεται εν ταις εκκλησίαις εις άλλην τινά γλώσσαν πλην εκείνης εις την οποίαν εγράφη υπό των Θεοπνεύστων ανδρών».