You are on page 1of 30

S c h i p en W e r f

1 4 -D A A G S T I J D S C H R I F T , G E W IJD A A N S C H E E P S B O U W , S C H E E P V A A R T EN H A V E N B E L A N G E N
D E V E R E E N IG IN G V A N T E C H N IC I OP SC H E E P V A A R T G E B IE D
D E C E N T R A L E B O N D V A N SC H EEPSBO U W M EESTER S IN N E D E R L A N D
ORGAAN VA N
H E T IN S T IT U U T V O O R SC H E E P V A A R T EN L U C H T V A A R T
H E T N E D E R L A N D SC H SC H E E P SB O U W K U N D IG P R O E F S T A T IO N

IN ..SCHIP EN W ERF” IS OPGENOMEN H ET MAANDBLAD „DE TECHNISCHE KRONIEK”

R E D A C T IE : M ED EW ER K ER S:
J. BAKKER, ir. W. VAN BEELEN, prof. dr. ir. C. B. BIEZENO,
ir. J. W . H EIL w.i., prof. dr. ir. W. P. A. VA N LAMMEREN, W. VAN DER BORN, ir. B. E. CANKRIEN, P. F. DE DECKER,
ir. C. A. P. DELLAERT, L. F. D ERT , J . P. DRIESSEN, G. FIGEE,
ir. G. D E R O O IJ s.i., prof. ir. L. T R O O ST en G. ZANEN ir. W. GERRITSEN, TPI. VAN DER GRAAF, J . F. GUGELOT,
R e dactie-ad res: H eem raadssingel 194, R otterd am , T elefoon 52200 F. C. HAANEBRINK, P. IN T V ELD , prof. ir. H. E. JAEGER,
ir. J. JAN SZEN , ir. M. C. DE JO N G , ir. C. KAPSENBERG, J. VAN
ERE-COMITÉ: KERSEN, prof. dr. ir. J. J. KOCH, ir. H. J . KOOY Jr., ir. W. KROP­
A. T . BRONSING, Oud-Directeur der N.V. Stoomvaart-Maatschappij „N ederland", Amsterdam; ir. M. H. DAMME, Directeur HOLLER, ir. W. H. KR)UYFF, prof. ir. A. J . TER LIN D EN , mi. G. J.
der N .V . Werkspoor, Amsterdam; ir. M. EIKELENBOOM, Oud-Directeur Van Nievelt, Goudriaan Sc Co’s Stoomvaart Mij., LYKLAMA a N IJEH O LT, dr. ir. W. M. MEIJER, ir. J . C. MILBORN,
Rotterdam; J . W. B. EVERTS, Lid van de Raad van Bestuur der Koninklijke Paketvaart Maatschappij, Amsterdam; J. J . MOERKERK, ir. A. J . MOLLINGER, A. A . NAGELKERKE,
P. GOEDKOOP Dzn., Directeur Nederlandsche Dok- en Scheepsbouw-Maatschappij (v .o .f.), Amsterdam; M. C. KO NING, ing. L. VAN OUWERKERK J.M .zn., ir. J. S. PEL, J . C. PIEK,
Oud-lid van de Raad van Bestuur der Kon. Paketvaart Mij., Amsterdam; W. H. DE MONCHY, Directeur der Holland-Amerika
ir. IC. VAN DER POLS, B. POT, mr. dr. ir. A. W. Q UINT, ir. W. H.
Lijn, Rotterdam; C. POT, Oud-Directeur der N.V. Electrotechn. Industrie v/h W. Smit Sc Co., Slikkerveer; F. G. STORX,
Directeur der N.V. Kon. Machinefabriek Gebr. Stork Sc Co., Hengelo; ir. H. C. WESSELING, Commissaris der N.V. C. E. RÖSINGH, ir. J. ROTGANS, ir. D. T . RUYS, C. J . RIJNEKE,
Koninklijke Maatschappij „D e Schelde", Vlissingen; S. VAN WEST, Oud-Directeur der N .V . Dok- en Werf-Maatschappij ir. W. P. G. SARIS, ir. R. F. SCHELTEMA DE H EERE, ir. A. M.
„Wilton-Fijenoord” , Schiedam. SCHIPPERS, dr. P. SCHOENMAKER, ir. R. SMID, ir. H. C. SNETH-
LAGE, dr. J . SPUYMAN, ing. C. A . TETTELA A R, prof. ir. E. J . F.
Jaar-Abonnement (bij vooruitbetaling) ƒ IS,—, buiten Nederland ƒ 20,—, losse nummers ƒ 1,—
TH IERENS, ir. J. W. VAN DER VALK, C. VERMEY, C. VEROLME,
U IT G E V E R S W Y T -R O T T E R D A M ir. J. VERSCHOOR, ing. E. VLIG, A. H. H. VOETELINK, ir. G.
DE VRIES, IJ. L. DE VRIES, J. W. WILLEMSEN, mr. J. WITKOP,
Telefoon 545 0 0 (8 lijn en ), T e le x 21403, Postrekening 58438, Pieter de Hoochweg 111 prof. ir. C. M. VAN W IJNGAARDEN.

V IER EN TW IN TIG STE JA A RG A N G Overnemen van artikelen enz. zonder toestemming van de uitgevers verboden 6 SEPTEMBER 1957 — No. 18

OLÏE-KRO N 1EK

Stijgende zvereldp rodu ktie de wereldproduktie van 72 % gedu­ wordt vergroot en het pijpleidingnet
rende het eerste halfjaar 1956 tot 75 % tevens wordt uitgebreid, verwacht men
Ondanks de door de Suez-crisis ver­ overigens dat voor de West-Canadese
in de eerste zes maanden van dit jaar
oorzaakte daling der produktie in het ruwe olie in de nabije toekomst nieuwe
steeg. D at de produktie in de Verenigde
Midden-Oosten en het daarmede gepaard afzetgebieden zullen worden gevonden.
Staten slechts met circa 3,5 % toenam,
gaand geringer Europees, verbruik van
moet worden toegeschreven aan de
petroleumprodukten, is de wereldpro- De betekenis van Venezuela
zachte winter, waardoor het verbruik
duktie van ruwe olie in het eerste half­ als olieproducent
uiteraard beïnvloed werd. De voorraden
jaar 1957, vergeleken met de eerste zes Het meest opvallend is de aanzien­
zijn momenteel groot en de produktie
maanden van 1956, met circa 5 % tot in Texas is de laatste tijd dan ook dras­ lijke stijging der produktie in Vene­
rond 43 5 miljoen ton gestegen. Uitgaand zuela, waar de laatste maanden meer dan
tisch verminderd.
van de huidige dagproduktie zal de 2,9 miljoen barrels per dag werden ge­
wereldproduktie dit jaar een totaal van Groeiende produ ktie in Canada wonnen. Na de Verenigde Staten is
rond 880 miljoen ton bereiken, waarbij Venezuela, waar, indien de huidige dag­
dan geen rekening is gehouden met een In Canada steeg de produktie in het produktie gehandhaafd wordt, dit jaar
eventuele verdere stijging der dagpro­ tijdvak juli 1956-30 juni 1957 tot ruim 150 miljoen ton geproduceerd zul­
duktie gedurende het tweede halfjaar. circa 25,6 miljoen ton, vergeleken met len worden, verreweg het belangrijkste
Vergeleken met de eerste zes maan­ ruim 20 miljoen ton in het overeenkom­ olieproducerend land. Ook na de her­
den van het afgelopen jaar bleef de stig daaraan voorafgaand tijdperk van vatting van de vaart door het Suez-
produktie in het Midden-Oosten in het twaalf maanden. Vooral in de provincie kanaal blijft de produktie in Venezuela
tijdvak 1 januari-30 juni 11. circa 14 % Saskatchewan neemt de produktie sterk zich op hoog peil bewegen en daar
tenachter, waar tegenover staat dat toe. De uitvoer van de in Alberta ge­ bovendien in het najaar twee nieuwe
Venezuela bijna 14 miljoen ton d.w.z. wonnen ruwe olie en dit geldt in het terreinen in produktie komen, is het
22 % meer produceerde. In de Verenigde bijzonder voor de uitvoer naar de Pacific zeer wel mogelijk dat de produktie dit
Staten nam de produktie in de eerste Coast, wordt echter op het ogenblik jaar meer 4an 150 miljoen ton zal be­
zes maanden met bijna zes miljoen ton ongunstig beïnvloed door de sterk ge­ dragen. Gedurende het eerste halfjaar
d.w.z. bijna 3,5 % en in Canada met daalde vrachten voor het vervoer van 1957 werden reeds 75.400.000 ton ge­
2,5 miljoen ton d.w.z. rond 23 % toe. ruwe olie van de Perzische Golf naar de produceerd. De reeks van nieuwe con­
De gebeurtenissen in het Midden-Oosten westkust van Amerika. Daar de capaci­ cessies, welke de laatste tijd zijn ver­
waren oorzaak dat het aandeel der vrije teit der bestaande pijpleiding van de leend, zullen bovendien de toekomstige
landen van het westelijk halfrond in Interprovincial Pipeline naar Toronto produktie gunstig beïnvloeden.

In Mexico en met name op de Poza ontwikkeling evenals de toepassingsmo­ joen b/d in 1966 tot 11 miljoen b/d in
Rica terreinen loopt de produktie, even­ gelijkheden der aardolie onderschat. In het tijdvak 1970-1980. Met de uitbrei­
als in Ocotepec-Ordonez daarentegen haar analyse heeft de Chase Manhattan ding der produktie, teneinde in de toe­
terug. er zoveel mogelijk naar gestreefd met komstige behoefte der Verenigde Staten
In het Midden-Oosten is de produktie al deze factoren rekening te houden. Zij en der vrije landen te voorzien, zijn
na de heropening van het Suezkanaal komt dan tot de gemiddelde stijging uiteraard zeer aanzienlijke bedragen ge­
en de wederom, zij het slechts op ge­ der totale Amerikaanse behoefte aan moeid. Men schat de investeringen ge­
deeltelijke capaciteit, functionerende energie van 3.8 % per jaar. Gedurende durende de tien jaren op niet minder
pijpleiding der Iraq Petroleum Co. de achterliggende tien jaren bedroeg de dan $ 125 miljard. Gegeven stabiele
— zoals bekend werden de pijpleiding stijging gemiddeld 3,3 % per jaar. Men politieke en monetaire verhoudingen
en pompstations op Syrisch territoor verwacht dat de stijging in de eerst­ twijfelt de Chase Manhattan er echter
door Syrische legereenheden ernstig be­ volgende tien jaren groter zal zijn dan niet aan dat in de aanzienlijke stijging
schadigd — aanzienlijk gestegen. De ge­ in het achterliggend decennium, daar van het verbruik gedurende het eerst­
middelde dagproduktie in juni vertegen­ het verbruik, indien m en de spoorwegen volgend decennium door de petroleum­
woordigt een hoeveelheid van ruim buiten beschomving laat, gedurende de industrie kan worden voorzien.
190 miljoen ton per jaar. jaren 1946-1956 jaarlijks met 4,3 % De door Washington gewenste ver­
toenam. Het verbruik der spoorwegen mindering met 10 % der van elders aan­
Prognose inzake produ ktie en verbruik daalde namelijk door toepassing van gevoerde olie zal, in het licht van het
in de Verenigde Staten diesel tractie verleden jaar tot minder voorgaande, dan ook een tijdelijke maat­
De Chase Manhattan Bank heeft kort­ dan een vierde van dat in 1946, d.w.z. regel blijken te zijn. Interessant is in dit
geleden een beschouwing gewijd aan de in laatstgenoemd jaar bedroeg het aan­ verband een vergelijking tussen de in
vermoedelijke ontwikkeling der vraag deel der Amerikaanse spoorwegen niet 1954 en de verleden jaar geïmporteerde
naar en het aanbod van petroleum in de minder dan 12 % der totale Ameri­ ruwe olie. De hoeveelheid steeg namelijk
Verenigde Staten en elders gedurende kaanse energiebehoefte tegen slechts van 65 5.000 b/d tot 944.000 b/d,
de eerstvolgende tien jaren. Zoals be­ 2 % in 1956. Het is hierom dat de Chase d.w.z. met rond 44 % . Bovendien blijkt
kend heeft president Eisenhower de Manhattan de spoorwegen uitdrukkelijk uit recentelijk gepubliceerde gegevens
Amerikaanse petroleummaatschappijen buiten beschouwing laat wanneer zij dat in het tijdvak 28 juni -12 juli ge­
verzocht de olie-invoer met 10 % te op het percentage van 4,3 % komt. middeld 1.185.200 b/d werden geïm­
beperken en het is in dit verband veel­ Aardolie en aardgas zullen in toene­ porteerd, d.w.z. 11 % meer dan in de
zeggend dat de Chase Manhattan Bank mende mate in de te verwachten stijging overeenkomstige periode in 1956, ter­
na zorgvuldige studie tot de conclusie der energiebehoefte moeten voorzien. wijl voor het tweede halfjaar met een
komt dat het, wil men in het stijgend Houdt men rekening met de geschatte gemiddelde dagelijkse invoer van rond
verbruik in de Verenigde Staten kun­ behoefte aan kolen, aardgas en hydrau­ 1,2 miljoen b/d werd gerekend.
nen voorzien, noodzakelijk zal zijn de lische energie enerzijds en met de totale, Ofschoon de invoer van ruwe olie in
aanvoer van ruwe olie uit andere pro- eveneens geschatte, energiebehoefte an­ de Verenigde Staten, zoals uit voor­
duktielanden gedurende de eerstvol­ derzijds, dan zal volgens de analyse der gaande cijfers blijkt, een scherp stij­
gende tien jaren aanzienlijk te vergro­ Chase Manhattan Bank het olie-verbruik gende lijn volgt, is het aandeel in de
ten! In feite dient, volgens de Chase in de Verenigde Staten in 1966 tot totale aanvoer der v ijf Amerikaanse
Manhattan Bank, rekening te worden 14.3 miljoen b/d stijgen, vergeleken met grote maatschappijen, plus Shell Oil en
gehouden met een driemaal grotere in­ 8,7 miljoen b/d in 1956! Olie zal dan Standard (Indiana), in het tijdvak mei-
voer in 1966, in welk jaar de totale in 49 % van het totale energieverbruik maart 1954/mei-maart 1957 blijkens ge­
van elders aan te voeren olie tot rond in de Verenigde Staten voorzien. gevens der Texas Railroad Commission
3,3 miljoen b/d zal moeten stijgen! De Het zou echter onjuist zijn uit te van ruim 70 tot circa 60 % gedaald.
jaarlijkse stijging van het verbruik in de gaan van de vooronderstelling dat de Deze daling móet ten dele worden toe­
Verenigde Staten wordt op 5 % ge­ te verwachten stijging der inheemse geschreven aan de stijgende aanvoer
schat; men komt dan tot een verbruik produktie van aardolie gelijke tred zal voor rekening van derden, terwijl ook
van 14,3 miljoen b/d in laatstgenoemd houden met het te verwachten zozeer het aantal importeurs is toegenomen, nl.
jaar. In de overige vrije landen zal het toegenomen verbruik. Men acht het van 14 in 1953/’54 tot 24 in 1956/’57.
verbruik met 7,7 % per jaar toenemen mogelijk dat de produktie in 1966 tot In laatstgenoemd totaal zijn begrepen de
om tot 14,2 miljoen b/d te stijgen. 11 miljoen b/d, tw. 9,5 miljoen b/d zeven grote internationale maatschap­
Teneinde in het te verwachten meer­ aardolie en 1,5 miljoen b/d aardgas zal pijen, zeven grote, echter niet onder deze
dere verbruik te kunnen voorzien zal zijn gestegen, hetgeen echter betekent categorie vallende maatschappijen, tw.
de Amerikaanse produktie met twee­ dat een hoeveelheid van ten naaste bij Atlantic Refining, Cities Service, Phil­
vijfden tot 11 miljoen b/d ruwe olie 3.3 miljoen b/d van elders moet worden lips, Sinclair, Sun, Tidewater en Union
en aardgas moeten toenemen, terwijl aangevoerd. Teneinde de produktie van Oil en tien kleinere ondernemingen. De
volgens deze prognose de produktie aardolie, die verleden jaar 7,1 miljoen tweede groep importeerde gedurende de
elders meer dan verdubbeld moet wor­ b/d bedroeg, tot 9,5 miljoen b/d in maand mei gemiddeld circa 3 50.000 b/d
den teneinde een totaal van 17 miljoen 1966 uit te breiden, zal het noodzakelijk ruwe olie, d.w.z. 80 a 90 % van alle
b/d te bereiken. , zijn op zeer grote schaal te exploreren door ,,non-majors” tesamen geïmpor­
In de beschouwing der Chase Man­ en boringen te verrichten. Naar schat­ teerde olie.
hattan Bank, die goeddeels aan produk­ ting zullen in 1961 rond 72.000 en in
tie en verbruik in de Verenigde Staten 1966 rond 87.000 putten, vergeleken De oliewinning in Canada
is gewijd, wordt eraan herinnerd dat met circa 58.000 in 1956, geboord
vorige ramingen als regel te conservatief moeten worden. Wil men deze aantallen De heer Paul L. Kartzke van de Shell
waren. Men ging bij deze ramingen o.a. inderdaad bereiken, dan zal het, naar Oil of Canada wees er, naar aanleiding
uit van een te verwachten bevolkings- het oordeel der Chase Manhattan Bank, van de zo sterk stijgende olieproduktie
accres dat in feite groter was en men noodzakelijk zijn de prijzen af bron te in Canada, kort geleden op dat de in­
meende dat de Amerikaanse economie verhogen en wel tot 25 % in 1966. vesteringen in het tijdvak 1947-1956
haar hoogtepunt had bereikt, hetgeen niet Op langer termijn wordt het moge­ naar schatting rond $ 3,5 miljard be­
het geval was. Tenslotte werden ook het lijk geacht de Amerikaanse produktie droegen. Hierin zijn begrepen $ 1,4 mil­
effect der voortschrijdende technische verder uit te breiden en wel van 9,5 mil­ jard voor exploratie, het in eigendom

verkrijgen van terreinen en „wild. cat- Naast de noodzakelijke olie-boringen pijpleidingen zijn inmiddels in Frankrijk
tin g”, $ 1,1 miljard voor boringen en; zal ook het opsporen van aardgas, dat geplaatst. In een later stadium zal men
produktie en $ 1 miljard voor vervoer, tot dusver slechts als complement van dan overgaan tot de aanleg van een
raffinage en verkoop. „Wild catting” het boren naar olie geschiedde, systema­ tweede pijpleiding naar Bona, op een
levert tot dusver in Canada gunstige tisch ter hand genomen moeten worden. afstand van circa 650 kilometer van
resultaten op. Naar ruwe schatting In dit verband dient het project inzake Hassi Messaoud. De pijpleidingen zul­
leverde elke verleden jaar in het ge­ aanleg van een nieuwe pijpleiding voor len door een nieuw op te richten maat­
hele Canadese territoor geboorde wildcat aardgas ter lengte van circa 1300 m ijl, schappij, de Soc. Pétrolière de Gérance
700.000 barrels ruwe olie exclusief aard­ nl. van Alberta naar San Francisco, te (S .O .P .E .C .), geëxploiteerd worden. Be­
gas op. D it is uiteraard een gemiddelde worden vermeld. De investeringen welke langhebbenden bij de nieuwe onderne­
maar indien men deze produktie verge­ met de aanleg ener 3 6 inch leiding, met ming zijn de Compagnie Française de
lijk t met die in de Verenigde Staten, een aanvankelijke capaciteit van 400 Pétrole en de Soc. Nationale de Recher­
waar de produktie per wildcat gemid­ miljoen kubieke voet per dag, zijn ge­ ches de Pétrole en Algérie.
deld slechts 3 00.000 barrels bedroeg, moeid, zullen naar schatting $ 330 m il­ De Services de 1’Hydraulique du Gou­
valt de vergelijking wel zeer ten gunste joen bedragen. H et project is ontworpen vernement Général de l ’Algérie hebben
van Canada uit. De exploratie verkeert door de Pacific Gas & Electric, de enige jarenlang de aandacht gevestigd op de
in Canada overigens nog in een pril belangrijke distribuant van gas in het in de Sahara aanwezige bodemschatten.
stadium en omvat ruwweg slechts tien noorden van Californië, in samenwer­ Toen Conrad Kilian meer dan twintig
percent van de totale voor exploratie king met de Bechtel Corporation en een jaren geleden mededeelde dat ook aard­
in aanmerking komende oppervlakte. tweetal gasbedrijven in Alberta, tw. de olie was aangetroffen, was zijn stem in
Men krijgt een indruk van de voor­ Canadian W estern Natural Gas Co. en letterlijke en figuurlijke zin die eens
alsnog beperkte omvang der exploratie Northwest Utilities. Mits rechttijdig de roependen in de woestijn. H et doorzet­
in dien men bedenkt dat tot dusver ge­ vereiste vergunningen worden verkre­ tingsvermogen van de ambassadeur Erik
middeld slechts een enkele wildcat op gen zal de pijpleiding in 1960/61 in ge­ Labonne heeft er in niet geringe mate
iedere 160 vierkante m ijl sedimentair bruik kunnen worden gesteld. H et ligt toe bijgedragen dat de Pouvoirs Publics
terrein werd geboord. H et aantal is in de bedoeling beleggers in Canada en eindelijk aandacht aan de bodemschat­
groter in centraal en zuid Alberta en in de Verenigde Staten in de gelegenheid ten van de Sahara wijdde. Het door
geringer in de afgelegen Northwest te stellen een deel der benodigde midde­ Labonne in 1952 opgerichte Bureau In ­
Territories, waar in feite slechts één len te fourneren. dustriel Africain heeft mede op aan­
enkele boring per 7000 vierkante mijl is Daarnaast is de aanleg geprojecteerd drang van zijn voorzitter, de heer
verricht. In de Verenigde Staten be­ van een 30 inch pijpleiding over een a f­ Louis Armond, in samenwerking met
draagt het gemiddelde, na bijna een stand van 17 5 mijl, tw. van het Savanna de Bureaux Miniers der drie Noord«
eeuw van steeds intensiever exploratie, Creek terrein in het zuidwesten van Afrikaanse landen, een nauwkeurig
één wildcat per 10 vierkante m ijl sedi­ Alberta naar Kingsgate op de A m eri­ onderzoek ingesteld. De Soc. Nationale
mentair terrein. kaanse grens, waar de leiding dan zou de Recherches de Pétrole en Algérie
Teneinde in de snel toenemende bin­ worden aangesloten op het net der Paci­ (S.N .R .E .P .A .L .), die reeds een aantal
nenlandse behoefte alsmede in het stij­ fic Northwest. H et Savanna Creek boringen in verschillende Algerijnse
gend verbruik elders te kunnen voor­ project is ontworpen door Westcoast departementen had verricht, besloot de
zien, zullen boringen op aanzienlijk Transmission en El Paso. Beide projecten werkzaamheden ook in de Sahara voort
groter schaal moeten worden verricht behoeven de goedkeuring v.an de Alberta te zetten. Hier hebben zich achtereen­
en zal het noodzakelijk zijn de produk­ Conservation Board, de Canadese Fede­ volgens de Compagnie Française des
tie in het eerstvolgend decennium be­ rale Regering en — voor de invoer in Pétroles Algérie (C .F .P .A .), de Com­
langrijk op te voeren. Noord-Amerika — die der U.S. Federal pagnie de Recherches et d’Exploitation
Power Commission. De aanleg der 2 3 50 de Pétrole au Sahara (C .R.E.P.S.) en
De heer Kartzke verwacht dat het
mijl lange Trans-Canada pijpleiding de Compagnie des Pétroles d’Algérie
binnenlands verbruik in Canada in 1967
maakt intussen goede vorderingen. V er­ (C .P .A .) bij aangesloten.
tot ca. 1,4 miljoen b/d (1956 — 700.000
wacht wordt dan ook dat de leiding Reeds in 1953 tro f de C.R.E.P.S. ten
b/d) zal zijn gestegen. In laatstgenoemd
volgend jaar in gebruik kan worden zuiden van d’In-Salah aardgas aan, maar
jaar zal de produktie toereikend zijn om
genomen. een waarlijk nieuwe aera voor het A fri­
in circa 70 % der eigen behoefte te
voorzien. De op grote afstand van de kaans woestijngebied werd drie jaren
O liew inning in de Sahara later nl. in januari 195 6 ingeluid dooi­
produktie-centra in westelijk Canada
gelegen oostelijke delen van het uitge­ Met de commerciële produktie van de ontdekking van aardolie in Edfelé.
strekt Canadees territoor zouden echter olie in de Sahara en wel in Hassi Mes- Enkele maanden later waren in de onmid­
ook in 1967 olie van elders blijven be­ saoud hoopt men in januari a.s. een be­ dellijke omgeving reeds negen nieuwe
trekken. Verwacht mag worden dat de gin te maken. Men heeft een drietal, putten aangeboord, nl. bij Tiguentourine
Canadese olie-uitvoer in laatstgenoemd verspreid liggende, bronnen aangeboord en bij Zarzaitine. De olie-reserves bevin­
jaar tot 400.000 b/d zal zijn gestegen. en een, voorlopige, 6 inch pijpleiding den zich op 4 à 500 meter diepte en de
Ter vergelijking diene dat Canada ver­ .ter lengte van 200 kilometer zal worden verwachting dat meerdere reserves op
leden jaar in 54 % der eigen behoefte aangelegd teneinde de in de omgeving nog groter diepte aanwezig zijn, lijk t
kon voorzien en bovendien 53.000 b/d van Hassi Messaoud gewonnen olie naar alleszins gewettigd. De olie is van uit­
exporteerde. W il Canada inderdaad in Touggourt te vervoeren. Van laatstge­ stekende kwaliteit. Op 400 meter diepte
de constant stijgende binnenlandse be­ noemde plaats geschiedt het vervoer der wordt een lichte olie, die 30 % benzine
hoefte kunnen voorzien en de uitvoer olie naar Philippeville aan de Middel­ bevat, aangetroffen. Deze olie kan zon­
ter zelf der tijd verachtvoudigen, dan landse Zee per tankwaggon, een afstand der enige verdere bewerking te onder­
zal de produktie tot rond 70 miljoen ton van circa 400 kilometer. Tegen het eind gaan voor dieselmotoren worden ge­
moeten toenemen. D it is, naar het oor­ van het volgend jaar hoopt men echter bruikt. In hetzelfde jaar bleek de door
deel van de heer Kartzke, mogelijk in- te beschikken over een permanente lei­ de S.N .R.E.P.A .L. te Hassi-Massaoud,
dien gedurende de eerstvolgende tien ding ter lengte van circa 600 kilometer nabij d’Ouargla, aangeboorde put MDI,
jaren ongeveer 3 8.000 bronnen worden van Hassi Messaoud naar Bougie, even­ eveneens olie in commercieel exploi­
geboord. Verleden jaar bedroeg het aan­ eens aan de Algerijnse kust. Voorlopige tabele hoeveelheid te produceren. Deze
tal ongeveer 3 300. bestellingen voor 10 inch en 24 inch olie wordt op 3 300 meter en dieper

teneinde de In 1924 werd door de Scottish Oils plaatsen waar men vermoedde olie te In Frankrijk zelf wordt het opsporen Ltd. wegen. Verleden jaar werd de naam ge­ financiële situatie verre van rooskleu­ wens eveneens voor het verleden jaar in wijzigd in British Hydrocarbon Chemi­ rig is. Daar steeds dukten tezamen in 1956 een totaal van met alle daaruit voortvloeiende gevol­ groter tankers in de vaart werden ge­ 19. Op een tweetal andere moeten hebben dat zijn aanspraken op de raffinaderijen der B. belangrijk te bezig hield. in dit laatste uitgeoefend. Meer naar het noorden nl. besloot wachten staat nl. Iran en dingswerkzaamheden gereed waren..P.z. dank zij de verschillende ken moderne procédé’s w.000 ton. Ltd.A. besloot men een nieuwe tanker- mede het verbruik in Frankrijk verleden pomp-stations aan de pijpleiding van terminal te Finnart (Loch Long) in het jaar toenam is groter dan dat in de Irak naar de Middellandse Zee door Sy­ westen van Schotland te bouwen.. een raffina­ gemaakt van het uiterst primitieve pagnie des produits chimiques et raf­ derij in Grangemouth geopend. te kunnen bereiken. toe te passen. waar het Bureau Industriel De Franse raffinaderijen verwerkten het kader van het door haar geprojec­ Africain zich in eerste aanleg mede verleden jaar in totaal 26. Bovendien zal toch ook de nidad uit door het verwerven van aan­ deze onderneming enkele dochter-be- toekomstige status van Algerië dienen delen in de Trinidad Petroleum Deve­ drijven op gericht. bij groot. van vooruit­ moet voor ruim 90 % door aanvoer in totaal groter hoeveelheid kon worden ziend beleid getuigende maatregel. Bovendien werden voorzieningen Bedriegen de voortekenen niet dan zal leden jaar 23. Zo heeft o. in Béchar.E.o.w. werden de bracht.273. tesamen met Distillers Laghouat en Ghardaia actief — is aller­ slaagde erin de produktie in Trinidad Co.. Van­ meeste andere Westeuropese landen. Het tevens de industrialisatie der Noord. voor geheel Noord-Afrika worden en waardige benzine..4 % t.2 % vergeleken met het weest indien de nationalisatie en vervol­ voor schepen met een draagvermogen jaar tevoren en bereikte voor alle pro. verwerkte plaatsen op resp.N. eveneens geboord en de minister voor de Sahara. m. rische militairen vernield ■— geen on­ uit Finnart zou de aan te voeren olie dan Hier staat tegenover dat de inheemse gunstige invloed op de aanvoer van via een 57 mijl lange pijpleiding naar de produktie minder dan een tiende van ruwe olie uit het Midden-Oosten had raffinaderij te Grangemouth worden het verbruik dekt. de bouw van verblijven e tutti ments de 1’Aube en de l’Yonne geëx­ derneming was inmiddels gewijzigd in quanti! De omgeving van Colomb. hier thans over een los­ Frankrijk verleden jaar op uitgaven ter aan de gestegen produktie in Iran.129.P.000 ton of grootte van ongeveer 180 miljard francs breiding en verdere ontginning der ter­ groter veilig kunnen meren. behoeft geen betoog. Ltd.F. ditmaal in vast te staan en Frankrijk zekerheid lopment Ltd. over Al deze moeilijkheden vallen echter in de Compagnie des Pétroles du Sud-Est aanzienlijk groter raffinage-capaciteit het niet vergeleken met wat nog te Parisien met een aanvankelijk kapitaal diende te beschikken. Aanvankelijk heeft men. De British Petroleum Co. Ltd. Verleden jaar steeg de in samenwerking met Monsanto Chemicals . 5 miljoen ton vergeleken Sahara belangrijke energie-reserves bevat te vinden. de naam der dochteron­ den. De waterstand in steeg in Frankrijk verleden jaar met ging zou nog aanzienlijk groter zijn ge­ de Firth of Forth was ontoereikend ongeveer 12. voor­ ruwe olie tot 32. het cataly- bodemschatten. gebruik stig voortgezet. getroffen teneinde het mogelijk te ma­ de Sahara. welks verder uit te breiden. regelmatig voortgang. zal in de toekomst niet lan­ ruwe olie. Irak. betrok duurde v ijf jaren vooraleer de uitbrei- Afrikaanse landen stimuleren. 6.P.P. Reeds uit olie circa 2 miljoen ton groter zijn ge­ Hassi-R’mel. dezen hoofde is het dan ook van het weest. Inmiddels ste betekenis zijn.R. spoorlijnen. verleden jaar uit Koeweit. be­ van elders worden voorzien. vervolgens van slechte fineries de Berre tezamen met de Soc. Ltd.P.5 miljoen ton. de British Petroleum Chemicals minst zodanig dat Frankrijk. zo van nieuwe oliehoudende terreinen naar­ lige Anglo Persian Oil Co. nodig om een grootscheepse Soldado veld.w. en wel tot 2. allerminst eenvoudig. thans goed en zo kwaad als het ging. Recherches et d’Exploitation de Pétrole. gens de sluiting van het Suezkanaal van meer dan 12. hetgeen aangevoerd. en de aleer investeringen welke door de Franse ging van 3 miljoen ton vergeleken met S. Lejeune. gerechtvaardigd zijn. richtte de B. . De modernisering der raffinaderij situatie in Algerië — de „rebellen” zijn ken naar nieuwe vindplaatsen in Irak maakte tevens de vestiging ener petro­ thans trouwens ook in de produktie. De B. De stij­ oog te worden gezien. Refinery (Grangemouth) Ltd. Ook wat de petro-chemic be­ maar de exploitatie is.w.'kan be­ British Petroleum haar belangen in T ri­ isopropylalcohol en inmiddels heeft ook schikken. Allereerst. . afgezien van de treft. veer 49. Voor­ dan ook de capaciteit der raffinaderij te leidingen. De capaci­ — invoer minus uitvoer van geraffi­ reinen van de in Irak gevestigde maat­ teit der raffinaderij zal opnieuw en wel neerd produkt ter waarde van circa schappijen waarbij de British Petroleum tot 3. De is geïnteresseerd hebben evenals het zoe­ breid. B. De reeds in zo korte tijd be­ korte termijn in slaagt een vredelievende neerd produkt omgezet. was voornamelijk te danken schikt de B. .2 miljoen ton per ger eindpunt maar tussen-station zijn! de Raffinage Shell-Berre bedroeg ver­ jaar.1 miljoen per jaar worden uitge­ 33 miljard francs — kwam te staan.767 ton. een stijging van reikte resultaten wijzen erop dat de oplossing voor het Algerijnse probleem 11 % resp. vliegvel­ namelijk zal in een gedeelte der Départe­ Grangemouth. Bovendien breidde de maakt met de produktie van ethyl en exploitatie mogelijk te maken.a. U it­ plaats waar schepen van 100. Française de industrie. wilde zij in staat zijn in het en.835 ton teerde uitbreidingsplan. In 1951 werd een begin ge­ kapitalen. Het aandeel der Compagnie vergroten.A. een bron van welvaart tisch kraken voor de winning van hoog­ British Petroleum Co. op. een stij­ stand wordt door de C. de Com­ British Petroleum Co. tussen Laghouat en Ghar. Zonder de sluiting van het Suez­ tweede boring heeft al mede succes op­ 350 à 400 miljard francs worden be­ kanaal zou de verwerkte hoeveelheid geleverd. D it geldt trou­ Ltd.5 miljoen ton ruwe olie d. onder hoge druk. Door de groep werden verleden daia is. heeft men naar water gezocht. breidt de groep haar belangen politieke situatie. Ltd.P. ploreerd worden. voetstoots over de aanzienlijke de Golf van Paria ontdekte „off-Shore” cals Ltd. diende een nieuw probleem onder het Het verbruik van petroleum-produkten 4 miljoen ton meer dan in 1955. Intensieve exploratie in Frankrijk zelf regelmatig uit. Dank zij deze.L. Dat desondanks nog een vervoerd.P. met 195 5.a. Dat de olie-reserves der Sahara voor Qatar — de voornaamste leveranciers maar de produktie had niettemin sedert Frankrijk’s economie van de allergroot­ der British Petroleum — in totaal onge­ ’46 regelmatig voortgang. aardgas aange­ allergrootste belang dat Frankrijk erop jaar 5 3 miljoen ton ruwe olie en geraffi­ troffen.. de aanleg van pijp­ van 400 miljoen francs opgeriçht. na de oorlog ' duidelijk dat de olie- „pistes” en geïmproviseerde vliegvelden Shell Française en de Soc. dochteronderneming der toenma­ zullen vinden. snel stijgend verbruik te voorzien. Het was „wegen-net”. Het percentage waar­ gen — op 2 november jl.aangetroffen. op 195 5.801. chemische industrie mogelijk. 8 en 11 kilometer af­ het woestijngebied erkend worden. In 1947 centra in de Sahara en met name in De Trinidad Northern Areas Ltd.000 ton.

000 ton thans met een volle lading C. of California opgericht. F. het ton klasse behoren. dat in de Engelse taal is ge­ N . Men verwacht dat de totale 1950 tot 2. behoefte. W oltjer. De Panama stand is gebracht.000 b/d in jaar reeds opgeleverd en in dienst gesteld. produktie van dodecyl benzine gereed. . directeur N .V . wel op de matrozenscholen als bij zelfstudie ten volle waard. Schiedam. „operating de Jersey groep werden verleden jaar polystyrene plastics en synthetische rub­ partners” in die gevallen waarin de pro­ 615 miljoen barrels ruwe olie en olie- ber. Th. A. II. Schiermannen. III. routekaart van deze scheepvaartlijnen. Shipping Company 3 8 schepen. Door „Monomeric Styrene”. n. J .1. Prijs geb. Bu­ „E xam en V olm atroos” . ir. Laden en lossen. Italië. Midden. N ederlan d. V. terwijl nog een losse inlegkaart teur Olie-Scheepvaart N . 10 % meer dan in 195 5 kwam in 19 53 in bedrijf.. direc­ slotte volgt nog een opgave van alle Neder­ diensten. H et op prima papier gedrukte boekwerk dr. De installatie duktie geschiedde in samenwerking met produkten.y N IE U W E U IT G A V E N „ W y fs D igest o f D u tch Shipping and John. uitgave Dagblad reau W ijsm uller. bruto tonnage.90. Vas Dias. Amsterdam. d. IJm uiden. D it werkje van de hand van J. De netto-produktie be­ samen met een groot aantal van derden jaar was een nieuwe installatie voor de droeg in 1950: 1. Kamp.000 b/d in 1956. directeur N . type..V . A. onder vermelding van gastexamen. James Young.V . gebonden boekje is in een achttal hoofd­ teur Ver.000 laatste jaren talrijke bouwopdrachten een gemeenschappelijk gebruik kan b/d in 19 56 en de verkoop van alle pro. Wysmuller. teringen der voornaamste dochter-on. Van dit uitstekend verzorgde boekwerk bedrijf N . D. D r. boom. A.000 b/d in 1956 is gestegen. Nieuwenhuis. Vries Lentsch Jr. Latijns bedroeg 62 waarvan 18 tot de 46. Amsterdam gelijke handleiding te bestaan. bouwjaar. Rotterdam. Hiervoor werden 108 eigen werd de Grange Chemicals Ltd. voor elk schip afzonderlijk een fraaie a f­ laten tal van verdere kleine bijzonderheden hage. Rotterdam .000 en b lijft op verdere uitbreiding der pro. is als naslagwerk zijn prijs en H .i. Ten V II.605. Veiligheidsmaatregelen.en verlies­ groep van 1. Vervolgens tre ft men een lijst van bij het onderricht toe te voegen. W ijnne en Barends. Amsterdam. ste bijzonderheden en voor zover mogelijk terw ijl het aan de lesgevers wordt overge­ Nederl. dukten bedacht. J .. Europa en Noord A frik a.. G. Nederl.V . drs. richtlijn voor opleidingsscholen en lesgevers grenzen de waardering waarop het recht directeur Amsterdamsche Scheepswerf G.259. circa bruto produktie zijn begrepen royalties voerdc baggerwerken kunnen tankers $ 100 miljoen meer dan het jaar tevoren.V .: I. wordt geproduceerd.Ltd.en het Verre Oosten. de Esso Frankrijk. Sloep- derij „Amsterdam” . ir. Ree. Denemarken en Ja ­ den ontdekte dat olie uit leisteen en Research & Engineering Co. werden de ders onmiddellijke nabijheid. door J. bestelling was jaar tenminste 150. pen. wat de produktie van ruwe olie ven in bestelling waren. Engeland. Scheepvaart M ij.en raffinagetotalen omvatten de groep in aanbouw resp. Linssen. de Forth Chemicals Ltd. Jonckheer.449. E. De netto produktie is excl. de Vries. West-Duitsland.000 b/d en steeg gecharterde tankers gebruikt. is bedoeld als schreven. directeur nautisch expert in dienst van de Scheep­ rijke boek. netto winst van . beelding.000 b/d meer dan in ’5 5.en terdam. Prijs geb. eigenaar.. de bij de opleiding van candidaten voor het heeft. Amsterdam. In eerstvolgende drie jaren aan de vloot der Company New Jersey. bleek al direct behoefte aan een der­ guren u it de scheepvaart-. N iet daarin begrepen is echter het Lake Maracaibo in. Zweden. Vier tankers werden verleden worden gemaakt van laboratoria. waar de ven. C.705. een aantal zg. P ro­ H et aantal tankers dat begin ’57 voor produktie aan diverse chemicaliën dit duktie. Prak­ rends. G.— .000 b/d. vaartinspectie te Rotterdam.. vervoerd. 100. De gemiddelde dagproduktie tankers met een draagvermogen van Standard O il C om p an y N ew Jersey steeg verleden jaar tot 1. Duwaer & Scheepvaart. dr. directeur Toen tegen het einde van 195 5 een begin met rijk geïllustreerde artikelen van de Nederlandsch Scheepsbouwkundig Proef­ werd gemaakt met het examineren van ma­ hand van verschillende vooraanstaande fi­ station. de seinvlaggen in kleuren geeft. F.i.328. Deze schepen wor­ duktiecapaciteit en van het aantal pro. Reedersvereeniging te ’s-Graven. V III. de Sbipbnilding 19 57”. N . van Hoek. R ’dam.000 b/d in 195 0 tot leken met het jaar tevoren. jaarlijks opnieuw verschijnende omvang­ Rotterdam . W . de eerste plaats in de rij der met Transport Co. J . Zij kan zo­ handelswereld. Pieterse van W ijck . 020. van de havens en een bijgevoegde losse beeldingen. Matrozen­ zijl. D it voorzitter Vereniging van Assuradeuren. examen volmatroos. Nautische kennis. V eivmt. P..444. dr. van Lammeren. R o t­ trozen. oud-direc. Begin ’ 5 5 anderen. Amsterdam. landse scheepvaartlijnen met een register De stof is verlucht met verscheidene a f­ N .V . ƒ 1'7. „special-service” menwerking met de Oronite Chemical mede het aandeel in de produktie van schepen en tal van binnenvaartuigen te­ Co.V . eveneens tot de groep be­ Jersey Standard geliëerde ondernemin­ horend. kan­ dukten tesamen van 1.000 ton zal bedragen de Verenigde Staten. Negen gen in. van in 19 56 in Nederland gebouwde sche­ De verschillende onderwerpen dienden De voorrede wordt gegeven door dr. werkte lijst van alle Nederlandse koop­ volmatroos. Eikelen. Flet examen voor venhage. J. is thans de derde uitgave verschenen.919 d. Cargadoors. die een eeuw gele­ derneming op research gebied. Uitg. W . in sa­ royalty en betalingen aan derden als­ tankers. J .081. tische kennis. Eind ’ 56 telde de vloot harde bitumineuze kool kan worden ge­ verleden jaar met $ 44 miljoen een nieuw onder Amerikaanse vlag van de Esso wonnen zou stellig opzien indien hij kon hoogtepunt in de geschiedenis der groep. en betalingen aan derden voor het aan­ met een maximum draagvermogen van deel in de produktie van geliëerde bedrij­ 3 3. ƒ 7. directeur Rotterdamsch R ijn v aart. N . beschikt over 23 schepen. D elf­ deadweight en vaarsnelheid in mijlen. waardoor 1. prof. De inves­ den in de Verenigde Staten. direc­ op deze werven in 195 6 gebouwde schep'en. „W ilton-Fijen. een stijging van 20 % verge­ De geconsolideerde winst. Uitgeverij J. scheepsbouw.$ 808. Ba. Vermey. onder vermelding van de voornaam­ slechts zeer algemeen te worden behandeld. De ge­ Teneinde minder van derden voor het De drie installaties liggen in elkan­ raffineerde hoeveelheid olie steeg van vervoer afhankelijk te zijn. bereikten pan gebouwd. en voorziet zeker in een H et boek geeft verder een volledige lijst aan boord worden gebruikt. D ok. toren enz. teur Nederlandse Norness Scheepvaart Mij.607. IV . terwijl gadeslaan wat sedert in Grangemouth De Creole Petroleum Corporation nog negen schepen bij Amerikaanse wer­ ook op het gebied der petrochemie tot neemt.500 ton elk zullen gedurende de U it het jaarverslag der Standard Oil dwz. betreft. voorzitter van de Kon.000 barrels 3 5. vaardijschepen.000 b/'d in 1950 tot 2. een schakel tussen aandeel in de produktie van zg.en Agentuurkantoor. Vries. G. blijkt dat de totaal werden verleden jaar 286 putten Panama Transport worden toegevoegd. Rotterdam . In de door de Venezolaanse Regering uitge. 5s-Gra. de Vries Lentsch Jr. W ageningen. geplaatst. V I. Hofman. geniet ook buiten onze eigen oord”. verleden jaar tot 2 .534. Zonen. binnen het deelgenoten.V . Amerika. D ank zij rekening sloot verleden jaar met een 2. J . Canada. bruto produktie van ruwe olie der geboord.. F. J.en W erf M ij. directeur N . Verder treft men artikelen aan van de alle Nederlandse scheepswerven aan m et de H et op goed papier gedrukte en in linnen hand van de heren: A.en uitvaren. benevens een to t ultimo maart 1957 bij ge­ stukken verdeeld.

puttend landers even goed als waar ook ter uit verhalen kunnen wij nog verder wereld haar naam kan hooghouden.O verleden 30 juli 1957 te D oorw erth De foto geeft Leeuwenburg weer Leeuwenburg was niet alleen een op zijn 80ste jaardag. d. Voor dit alles past ons grote erken­ zoon ook die weg op. Leeuwenburg heeft met harde Rokus Leeuwenburg was nog klein hand. veyor bij de gratie Gods. teruggaan. op uit­ toen zijn vader naar Vlissingen trok noeming tot Lloyd’s Register Ship zonderlijke wijze meegeholpen de en als hoofdbaas van „De Schelde” Surveyor te Rotterdam. want hij hebben gediend en de rangen door­ was niet alleen een vriendelijk man lopen. gehad. wij hebben hem immers een menigte van herinneringen. ik zie dit als een kenmerk van maar niet lang daarna — hij is nog van zijn 40-jarige carrière bij Lloyd’s vele sterken en Leeuwenburg was een maar net 24 — aanvaardt hij de be­ Register of Shipping. BURGDORFFER 11 N O V E M B E R 1878— 24 J U N I 1957 Met H. en dat is niet gering. Na een verblijf van enkele jaren in Ik heb van Burgdorffer na 1945 Rotterdam werd hij overgeplaatst „Burg” — zoals zijn vrienden hem veel steun genoten en b lijf hem daar naar Amsterdam. Na zijn school­ Er was in die tijd weer vaart geko­ telijkheid. De jonge Leeuwenburg in die jaren kend gezag. Schotland. Officieel vonden zijn jaren wordt hij in 1899 leerling tim. en met de benoeming van Leeuwen­ burg tot Principal Surveyor for Hol­ Onze herinneringen gaan echter land wordt het reeds bestaande feit terug naar de tijd dat Leeuwenburg geconsacreerd dat Lloyd’s Register in de Principal Surveyor voor Lloyd’s Nederland met een staf van Neder­ Register of Shipping was en. een handig en grijsaard. Burgdorffer. van 78 jaar. tot de „Senior of the port” werd be­ van zijn ambt en was waakzaam om Burgdorffer bereikte de leeftijd noemd. waar hij in 1934 noemden — had een hoge opvatting dankbaar voor. imponerend en nog kaars­ onverschrokken man. H. Burgdorffer werd in 1911 aange­ Burgdorffer laat zijn vrienden en steld als Ship and Engineer Surveyor. W. levensroeping en een toneel van af­ Register of Shipping te maken tot Rokus groeit op in een omgeving metingen overeenkomend met die van wat zij nu zijn. W. Het leek wel of Leeuwen­ stijl. een man met een eigen zeer bij­ nen op geest en lichaam. Een flinke kundig scheepsbouwer. . Leeuwenburg leefde in het noeming van Officier in de Orde van op zijn 18e jaar trekt de jongen naar midden van deze ontwikkeling en Oranje Nassau. het heetst van de strijd. v. zijn persoonlijkheid en Die tijd in Schotland doorgebracht met het geestesoog kunnen volgen integriteit dwongen respect af. burg meer prijs stelde op het inboeze­ Teruggekeerd in Vlissingen her­ Zijn grootste merites liggen mijns men van ontzag dan van genegen­ neemt hij zijn werk bij „De Schelde”. gestoord door enig conflict of mis­ toonde soms nog een ietwat Schotse als man van reeds lang gevestigd verstand. P. P. die na als scheepswerktuigkundige ver­ immer tegelijk met een glimlach te scheidene Nederlandse rederijen te voorschijn zullen komen. maar een sur­ recht van houding. Als Senior Surveyor van Lloyd’s Toen in zijn laatste levensjaren de Register in Amsterdam genoot Burg­ sterkte van zijn ogen voortdurend dorffer grote bekendheid. van scheepsbouwers en gaat als oudste zijn kwaliteiten. op een belangrijke post. gezag. maar had alom als vanzelfspre­ ship” te voltooien. Leeuwenburg verlost uit wat voor In 1921 wordt het Holland Com- hem enkele droevige jaren waren ge­ mittee van Lloyd’s Register opgericht weest. LEEUW ENBURG G eboren 2 november 1873 te Slikkerveer . v. waren zijn den verwerven. te Bussum overleed. het overlijden van zijn echtgenote. die hem na zijn pen­ vrienden zijn grote troost. om zijn „apprentice. collega’s vele herinneringen na. d. Nederlandse scheepsbouw en vooral intrek nam in het huis naast de Hij vindt daar onmiddellijk zijn de positie en het prestige van Lloyd’s hoofdpoort van de werf. vooral na sionering in 1946 trouw bleven. on­ wist. die op 24 Hij was er bijzonder op gesteld juni 11. tot de dood zondere stijl. van een In de jaren daarna begint een haast magisch krachtige persoonlijk­ ouderdomskwaal invloed uit te oefe­ heid. inziens echter in de eerste 25 jaren heid. teit. men in de Westnederlandse scheeps­ grote diensten erkenning door de be­ merman-scheepmaker-ijzerwerker en bouw. het hoog te houden. zijn uitstekend Engels ver­ gekend als de man van 50— 65 jaar. zijn joviaal verminderde en hij tenslotte wel­ karakter deed hem zich vele vrien­ haast blind was geworden. is iemand vrienden om zich heen te zien en van de oude zelfbewuste garde heen­ heeft in dat opzicht nooit te klagen gegaan. sterk man. R. toen het Mekka van de bevond zich vaak — en gaarne — in Leeuwenburg zocht geen populari­ scheepsbouw. zette op de jonge Leeuwenburg een zou voor velen van ons een openba­ Ik bewaar aan mijn vroegere chef stempel dat nooit meer werd uitge­ ring zijn. maar ook zeer menselijk.

H et bureau is in staat tot treft en niet bestemd is om aan boord gang ten opzichte van de vroegere typen het uitvoeren van complete ontwerpen van een schip te worden geïnstalleerd..) op. Selectable Superheat Boiler voor Y. 1 .D .1 0 1 ) project.R . betekende. welke geheel hoewel alle details overeenstemmen met De acht schepen van deze klasse wer­ gereed zijn voor de directe produktie de toekomstige eisen voor scheepsge- den uitgerust met drie verschillende door andere fabrikanten. Een dergelijke installatie installatie uitgebreide proefnemingen Electric machine-installatie. Door dit bruik. welke een aanzienlijke vooruit­ werktuigen. Ltd ontwikkeld de installatie voor de D arin g-klasse te Blackxuood-klasse (enkelschroef Y .A. voor machine-installaties. Zij wordt ook 1943 opgedane ervaring wees uit. son Houston H . consolideren. turbine en een Pame­ waarbij het prototype in het proefsta­ trada L. werd voeren. dat „ Y arrow A d m iralty R esearch D ep a rt­ gebezigd voor het lopende programma onderzeeboot jagers van de Amerikaanse m en t” (Y . belichaamd in voor inbouw in de 12 fregatten van de met Yarrow & Co.D . 5 volgens departement werd de Y -100 machine- Pametrada-ontwerp. Y . Op instigatie van de Britse en in de 6 fregatten van de dubbel- Gedurende de oorlogsjaren 1942 en Admiraliteit richtte Yarrow & Co. De resultaten van hun land en Amerika. om het ontwikkelingswerk op het maakt met een vervolgprogramma van Teneinde de prestaties van de Britse gebied van machine-installaties uit te W hit bys. 1 is in wezen een typen stoomturbines.A . om samen te werken machine-installatie.E. & Co. onderzeeboot jagers te verbeteren. met de fabrikanten van hoofd. H et is een onder auspiciën van In de loop van 1946 besloot men de bouwers in het gehele land gebouwd de Britse Admiraliteit in samenwerking technische vorderingen. een zelfstandige voor de Canadese dubbelschroef fregat­ marine groter uithoudingsvermogen be­ afdeling van Yarrow met eigen kanto­ ten. Ltd schroef W hitby -klasse. daar het geen voor samenwerking leidde tot de D aring.D.A .en hulp. terwijl onlangs een begin werd ge­ zaten dan die van de Engelse marine. nl.D . wordt momenteel door vele machine- verricht.I. die op het gebied van de werktuigkundige afdelingen van de H et onderwerp van dit artikel ver­ scheepsmachine-installaties praktische 'scheepsbouwkundige adviseurs in Enge­ schilt geheel en al van de vorengenoemde ervaring hebben.D . ren. werkt als ontwerp­ de gezamenlijke inspanning ingescha­ bureau ongeveer op dezelfde wijze als G een scheepsinstallatie keld van firm a’s. gedeeltelijk opgesteld te Renfrew .R . 2 van het English installatie voor de momenteel in aan­ Electric type en 1 met een British Thom ­ bouw zijnde serie fregatten ontwikkeld.D .O N D ERZO EKSN G SPRO JECT OP H E T G EB IED V A N S C H E E P SM A C H IN E -IN ST A LLA T IE S In het proefstation van Pametrada D ecoy werden gebouwd door Yarrow opgesteld voor grondige proefnemingen worden met een 30.A .000 apk turbine. de produktie bestemde installatie be­ klasse. Babcock. Y . Ltd en uitgerust met een English aan de wal.E . De jagers Diana en tion van Pametrada te Wallsend werd Fig. turbine.

mische traagheid.E.-turbine actuele scheepsinstallatie de buiten- omkasting zou worden gevormd door de zij. Deze machine was een van digd door de English Electric Co. doch met de turbines kan gedurende lengte is slechts 4' 10" tussen hart lagers) De mogelijkheid dat toekomstige korte perioden met stoom van 925° F en met de lage mechanische en ther­ schepen weerstand zouden moeten bie­ worden gemanoeuvreerd.000 apk reductiekast. afvallend tot 5 50 chroom-molybdeen staal. Het H . De branders van het hoge tempera­ tuur overdragende type zijn geheel nieuw ontwikkeld.proefkonijn. pen nozzles.D. De oliestookinrichting werd ontwor­ pen en geleverd door Joseph Lucas & Co.000 uren met een vol vermogen duur kast zijn aangebracht vier door nokken de werkplaatsen van de Maatschappij van 1000 uren.750 lbs olie per uur door (viscositeit 60 sec.T. te Rugby. is er een waarbij in een Fig. Voor het ontsteken kan in één register van elke groep een verstui­ ver van het Simplex-type worden aan­ gebracht. corresponderende met resp. wanneer onder normale om­ bij 7767 omw/min. bestaande uit tie zijn te noemen de ingekapselde lbs/D" bij vol vermogen. Ltd te Bïrmingham en bestaat uit 9 branders. Ltd com pound installatie. De turbine is robust en compact (de belastingen. doch ook hier kunnen de door dus het probleem van differentiële vanuit een speciaal compartiment. De grootste aandacht bediende achtereenvolgens openende te Renfrew vervaardigd. wan­ vreren. waar­ ontworpen voor regeling op afstand en 825° F. • achteruit turbines werken met stoom expansie volgend op thermische tran­ van 92 5° F gedurende perioden die niet sienten tot een minimum wordt terug­ Ketel boven twee minuten uitgaan. Zij werden ontworpen en vervaar­ Men koos een tw ee-cilinder cross- onderzocht. waarbij het ver­ de meest belangrijke die in de beproe. nozzleklepkast voor vermogens tot staal en de massieve rotor is van 3 % Onder de kenmerken van de installa­ 20 % is 695 Ibs/'D". de registers werden ontwikkeld door het brandstof proefstation van de Admi­ raliteit te Haslar. op welke met integrale vuurhaard en hij werd in 40. (Fig. de gelijk. vangsstoomtemperatuur wordt over het met schoepen van H.-roestvrij staal.D.D . De standaard verstuivers laten elk 3. 1 bij een druk van 850 lbs/ D ").- vingsafdeling was te zien gedurende de De stoomdruk bij de inlaat van de turbinehuis is van molybdeen-vanadium . De aan. welke in twee groepen van vier zijn opgesteld. 120 omw/min. De ketel is een Babcock & Wilcox De machine-installatie werd ontwor­ De stoomkast is opgenomen in de Selectable Superheat ketel van het type pen voor een totale levensduur van bovenzijde van het H. De eerste drie van Y. met wijzigingen van Babcock & Wilcox. opgesteld op drie steun­ reduceerd. die ingericht zijn om een Lucas wegneembare ontsteker aan te brengen. De inrichting van de ketel. mogen min of meer gelijk is. De ketel van werd besteed aan het verkrijgen van de nozzlegroepkleppen. welke werd gekozen.-turbine ontwikkelt 15.en loopschoepen. De verstuivers wer­ den ontworpen en geleverd door Lucas.D. 200 omw/min te ontwikke­ H .A. Het hogedruk brandstof- systeem zal later in deze verhandeling worden beschreven. Er is een achteruit vermogen van staan van de effecten bij snel manoeu­ wapens werd ook onder de ogen gezien 7000 apk bij ca. Redw. druk turbines met hoge snelheid en een gehele vermogengebied tot 725° F ge­ De H. nodig voor het weer­ den aan een aanval met thermo-kern. Er zijn doelmatige spelingen en de machine werd voor zulk een geval neer gevoed met stoom van 530 lbs/D " tussen de leid.D .jOpen w eek” van Pametrada in 195 5. een Curtiswiel en acht impulstrappen Selcctable Superheat boiler. Ontworpen prestaties De turbines werden ontworpen om een maximum vermogen van 30. 1 werd ontworpen voor een optimale economie tussen 20 en 40 % deze kleppen laten stoom toe naar groe­ werkdruk van 700 lbs/G " en een uitein­ van het volle vermogen. waarop de meest up-to. 2. Doorsnede van de H . punten en met buitengewoon hoge tand.-tu rbin e date praktijk kan worden toegepast en len. waarbij er een als reserve dient. standigheden wordt gemanoeuvreerd.000 . 1 ). gebracht.en dwarsschotten van het ketel- ruim. delijke stoomtemperatuur van 950° F.-huis. apk bij ca. Deze hebben een verhou­ ding (maximum tot minimum vermo­ gen) van ongeveer 1 5 : 1 en zij zijn aangebracht in registers van het „sus- pendcd flam e”-type van de Admirali­ teit.D .

............. D e olieuitlaat uit de zak van het heid een achteruit curtiswiel aan te bij opvoering van de snelheid nodig is rotorstuwblok bevindt zich aan de brengen aan elk einde van de turbine. zonder dat het nomen........en huis verwrin­ hoogste graad van verwisselbaarheid ging tot een minimum wordt beperkt...20 ..-vooruit.....63 zij worden door nokken geopend en ge­ Aantal omw/min van de a s .................... Bij 3707 omw/min hangt onder de onderhelft van het L . achteru it turbines ....... 40 en 60 °/o van het vermogen...5 derde trap bevindt....... De keuze van dubbelstroom voor apk) ontwikkeld..... bevestigd door middel van Crane’s W il- door een buis van T lO ” diameter bin­ schoepen van L..000 een verdere beweging van het regel... X 5' 10 " is gelaten voor de stoomtoevoer.....D ..D ...... waardoor dus de rotor......300 27..-turbines zijn van het is afgesloten met een flexibele plaat...500 30................ 925 82 5 stoom toelaat naar een ringvormige Hoeveelheid circ.- sen de beide gietstukken in het deksel als voor de L... De bovenzijde van het huis.. dat de hoogste receiverdruk ge­ huizen zijn overvloedige voorzorgen ge­ strooms ontwerp bood ook de m ogelijk­ handhaafd zal blijven.. Zij bestaat uit een gietstalen door pijpen met busverbinding in de De geconstrueerd stalen condensor huis..7 26..... 3....5 97.. 27. waarbij een vrije ruimte van 7'8" 3 )... dat de lagerstoelen onafhankelijk van het turbinehuis zijn molybdeenlegering en bezit 6 impuls­ De turbines zijn erop berekend om gegoten en dat het gehele samenstel op trappen in elke stroomrichting...27 7..... D oorsnede van de L ............... die Temperatuur inlaatstoom in ° F .. dit betrekkelijk kleine element (7'9 /%' tors aangebracht om te voorkomen dat Het koelwater stroomt rechtstreeks in hart op hart lagers)........ kel legering hebben een buitendiameter verhoogd. onmid­ van Z%" en zij worden aan de inlaatzijde ningen te verhogen....... De gelijkdruk dubbelstrooms L..........200 ruimte welke zich onmiddellijk voor de Vacuum (kw ik) . zonder de mechanische span­ Er zijn aftap goten aangebracht. 698 565 handwiel een omloopklep bedienen........ 15. kie pakking en aan de uitlaatzijde door nen.....D .......... naar een rondgaande nozzlering geleid kasting..........-kast aangebracht........ terwijl de ringvormige ruimte tus­ De loopschoepen zowel voor de H ....D.........D..... 142 200 sloten.... Er zijn stoomdeflec.. In fig..D ...D ...... Beide kasten zijn Fig...wat..... H et dubbel­ nig.....2 van het pakkingloze bolvormige type en Stoomverbruik in lbs/apk/uur............ de afsluiters met de hand te openen....-tu rbin e niet massieve rotor is van een 3 % chroom... De „Straddle r o o t” type..).. De gemaakt. De stoom treedt dellijk vóór de laatste twee rijen leid.......D ......-tu rbin e De achteruithuizen zijn van een 5 % doorgevoerd. dat zich in een geconstrueerde buitenomkasting.............. De klepstangen zijn Tandwiel-efficiëntie in % ...000 apk ontwikkeld....- zachtstalen omkasting bevindt (zie fig.... 11... De regelklep voor achteruit is op de L.. N a­ Prestatiedetails dat al deze kleppen geopend zijn...... wordt vol-achteruit vermogen (7000 huis.. Bij 6023 door ongeschoold personeel te worden een solide geconstrueerde balk is gemon­ omw/min wordt een vermogen van bediend en de regelinrichting is zoda­ teerd. zal Vermogen (apk) . Voor het aftappen van de turbine... gall/min bij 5 5° F . 96. molybdeenlegering en de stoom wordt C ondensor turbine is van het type met dubbele om............... Inlaat stoomdruk in ibs/ D " ^ a b s .. bekleed met Amosite asbest..... 6.. dat de schoephoogten konden hoge temperatuur tegen de laatste rij condensorpijpen van 70/30 koper-nik- worden gehalveerd en de draaisnelheden schoepen van de vooruit-turbine botst... 28. 2 is te zien..................... heeft het mogelijk de afgewerkte stoom van betrekkelijk de richting van het achterschip.......... werd voor de diverse componenten L ....

De Metaduc t - dan gebruikelijk (10 ft/sec. welke met zeewater in contact de lijn liggen zo miniem mogelijk te voor-tand inductieharding. wanneer 27. Alle olieleidingen kom en in de onderste helft van de kast binnen en het deksel is van cilindrische vorm . terwijl H et gesloten voedingsysteem is zeer T andwielreductie een kleine conventionele flexibele kop­ eenvoudig.5" bij vol ver­ tiewielen achter de secundaire opgesteld de warmtebehandeling.-turbine. 4. Zoals in de figuren 6. zal verminderen mogen te onderhouden. en aldus de slijptijd zal reduceren. Het zijn de eerste grote Britse Fig. 6. 4). en L. die naar m en komèn.200 en bevinden zich dus binnen de onder. middelbare en lage snelheid en voor de oliesproeiers. 275 voor de gefraisde en geschaafde tandwielen van het ty p e machine-installatie Y -100 en cijfers van ca.D. zijn de primaire stellen reduc. D ubbele tandtuielreductie Fig. hoopt de vervorming. Men dient echter te begrijpen. Teneinde het effect van enig uit aan de alternatieve methode van tan d- vlakken. welke van het enkel-helicoïdale type is met dubbele reductie. wicht van de condensor zo laag moge­ de turbine op drie steunpunten opge­ De reductieverhoudingen voor d e lijk te houden. K-factoren (meer dan 450 zowel voor de primaire als secondaire reductie) w er­ den toegepast in vergelijking met een K-factor van ca.D. koppeling is voorzien van m ulti-lam i- het mogelijk de afmetingen en het ge­ De tandwielkast is onafhankelijk van naire flexibele elementen. peling werd gebezigd voor het aandrij­ Een grotere watersnelheid door de pijpen zowel voor de eerste als voor de tweede ven der H. wordt aangedreven door middel van een V oedingsysteem Metaduct flexibele koppeling. Zeer hoge combineerd. 5. bekleed met staal op die opper­ blok. H oofdcondensor voor het harden van de tandwielen toe­ gepast en bij de A VG RA wordt gewerkt metaal.D. gallons water van 5 5 ° F per minuut steuningsdriehoek. De olietoevoer is gegroepeerd voor de lagers voor hoge. heeft de tandwielkast uitzonderlijk gladde lijnen.) maakte reductie (fig. 100 welke vroeger voor scheeps- tandwieloverbrenging werden toegepast. De condensor werd ontworpen doen zijn. 7 en 8 is te zien. De twee zijsupports bevinden zich H. Tandivielredtictïekaü . de frontdeksels met de waterkasten ge­ op de dwarslijn van het hoofdtandwiel ten naastebij 40 : 1 en 30 : 1 .D. 5). dat d e K-factor niet het enige criterium van tandwielprestatie is en dat met vele andere factoren rekening moet worden gehouden. waarbij een shunt-de-aerator Vickers-Armstrong Ltd vervaardigde de tandwieloverbrenging. Deze zijn van geschut. Het L. veroorzaakt door om een vacuum van 26. Om gelijke redenen zijn steld.middel van Crane’s fullbox pakking. tandwielen met gehard stalen tanden. en het middensupport is nabij het stuw.-tandwielstellen zijn resp. Voor het slijpen werd gascarburatie Fig.-rondsel worden doorgevoerd (zie fig.

Fig. 440 volt 3-fase. De Fig.5 lb s/ C r tegen ZS^vacuum (fig. 9.-fan dw ielstellen m et vernier kop p elin g Rechts: ïi-D .000 lbs/uur condensaat met dubbele inlaat. tesamen met damp.-tan d w ielstellen Fig. dampcondensor en het gaat dan naar de De hoofdluchtpomp is een tweetraps shunt de-aerator. H ij wordt aangedreven de-aerator voedingpomp. direct aangedreven door een D e-aerator verticale turbine m et 13 50 omw/min. centrifugaalpomp fabrikaat G. D oorsnede viertraps turbovoedin g- laten van de ejector wordt het conden­ opbrengst is 460. Ltd te Bolton 50. direct aangedreven verwerken met een drukafval welke niet door een 30 pk motor bij 1710 omw/ boven 5 lb s/ D " uitgaat.000 lbs/uur bij 25 digde stoomleiding om de druk op 10 lb s / lir en 180° F. saat als koelmedium gebruikt in een watervoorwarmingsmiddelen zijn. Deze heeft een matisch gesuppleerd uit de hoofd-verza­ opbrengst van 24. wanneer wordt door een motorpomp uit de de- 80. L in ks. Deze eenheid werd geleverd door D e opbrengst is 412. voor 10 lbs/ D " en 530° F en wordt auto­ havengebruik aanwezig.2" onderhou­ 0.025 cc per liter. W eir Ltd. lb s/ D " te houden. De ejectorkoelers is van het verticale centrifugale type kunnen elk 412. 7.2 cc zuurstof per liter be­ een nieuw tweetraps type met koelers vat. en is van het volstroom -direct-contact E r is ook een door een elektromotor type met regelbare stroming.000 lbs/uur bij H ick. L .000 Ibs water per uur naar de tweeling-hoofd-luchtejectoren te verwarmen bij 165° F. 8. den bij een hoeveelheid lucht van 90 H et voorgewarmde voedingwater lbs/uur. & J. Na het ver­ min. Primaire en secondaire rondsels en assen en een economiser de enige voeding. De de-aerator is ont­ H et condensaat wordt als koelmedium worpen om 346.D . 9 ). Hargreaves & Co. H et uiteindelijk contingent zuur­ voorzien van verticale pijpen.000 lbs/uur bij 39 pom p van W eir . Deze zijn ook van W eir en van 240° F tot 0.000 lbs/uur condensaat van 98° F aerator onttrokken. 60 perioden. welk water tot gevoerd. Zij kun­ stof is berekend als te zijn minder dan nen een vacuum van 28. gevoed met afgewerkte hulpstoom van fabrikaat Drysdale Wee Mac. Deze W eir’s pomp wordt gecirculeerd.

en is in staat een stijgend volume olie te De noodzakelijkheid om de afmeting leveren met verminderde weerstand aan Fig. daarbij afge­ aandrijving werkte stoom gebruikende van 5 50/700 lbs/D" en 825/950° F van de hulp- werktuigen tegen een tegendruk van 20 lbs/D". H et resultaat was ge. . van de oliedraintank te verminderen en de stroom als gevolg van slijtage in de aandrijving bijgevolg het transport van het olie. Deze voe­ T urbovoedingpompen dingpompen hebben hun eigen integraal Deze voedingpompen zijn van het smeersysteem. In geval van hapering van type. pomp met grote snelheid en van de Men koos een centrifugaalpomp in uiterste eenvoud. wordt meegevoerd. Een geven. voeding. kleinere en lichtere componenten en De centrifugaalpomp is betrekkelijk on­ tot een overeenkomstige gewichts. De verhoogde snelheid leidde tot twee aslagers en een druklager reduceert. één slakkenhuis. De pomphuizen zijn van bedienen primingpomp omvat. drukmeter en een met de hand te met reductie. dat alle zuig- zowel aangedreven door een turbine als pijpen en -kleppen vervallen. De mate van overbelasting is volume van het systeem. één waaier.000 lbs/uur tegen 840 pen zijn van roestvrij staal. is gemonteerd op de bovenzijde wordt gevolgd. Oliesmeersysteem In de olie hangende zuigpom pen Er werd een orthodox smeerolie- systeem gekozen. De pomp ontlast in een venturi- enkele impulsturbine met één druk. Bij het verlaten van lijk bijgedragen tot de ernst van de aan de voedingpomp wordt het voeding- de pomp te stellen eisen. over een enkelvoudige helicoïdale tand- ontlast de hoofd-condensaatpomp door wielreductie. De tandwielas loopt even­ de by-pass direct naar de zuigzijde van eens in vlakke lagers en is op soliede de voedingpomp. Voor het lbs/[j . zowel circuit zijn de hoofd. die de turbine-nozzle- twee trappen zijn tegengesteld aan die groepen achtereenvolgens opent.en hulpvoeding. waardoor door een elektromotor. Aan deze eisen werd vereist dat zij het zeewater tot een tegemoet gekomen door een Drysdale kolomhoogte van 15' buitensluit. systeem. van deze inrichting zijn. houd. Smeeroliepomp met elektromotor. De volgende compo­ wijze aan de pompas gekoppeld.000 omw/min (4375 Fig. mum stoombesparing wordt bereikt bij wiel met het rondsel is uit één stuk met een laag vermogen.000 lbs/uur. 32 lbs/D" en 240° F. Er zijn nenten in de volgorde van het voeding. omdat hierdoor de nood­ Door Pametrada werd een batterij zakelijkheid van ontluchten werd ver­ Tecale-meters aangebracht voor het meden. die voor de helft wordt ge­ van de pomp is zodanig. wanneer gevoed met water bij nozzlehuis en de segmenten werd kruip. Het schoepen. koelers en filters. De totale olie- water naar de economiser gevoerd. en de tandwielen zijn opgesloten in een geconstrueerde omkasting. De turbine-as draait met 10. De turbine drijft de pomp aan enig deel van bet de-aerator . De normale op­ de as van Ni-Cr-Mo~staal en de schoe­ brengst is 320.en afhankelijk van nauwkeurige spelingen ruimtebesparing voor de reservedelen. regulateur voeren en de karakteristiek kasting. omdat dit de wichtsvermindering en verhoogde be­ componenten tot het gewenste minimum trouwbaarheid en gemakkelijk onder­ van één as. gietstaal met inwendige geschutmetalen De pomp wordt geregeld door een delen. doch hebben een minimum gewicht gecom­ in geval van een overstroming in de bineerd met betrouwbaarheid en gemak­ machinekamer wordt van deze pakking kelijk onderhoud. en zij worden aangedreven door turbines zeef. plaats van een zuigerpomp. De turbine bestendig staal gebezigd. Er hoeveelheid in het circuit is equivalent is dus geen voedingwater-voorwarmer aan ten naastebij anderhalve minuut van het algemeen aanvaarde type. op de primaire als op de secondaire assen pomp. dat de weer- vormd door het wegneembare gietstalen standslijn van het voedingontlastsysteem huis. werd gekozen. welke onvermijdelijk met de olie leverd. De assen voor een pakkingbus nodig om een oliedruk de pompen voor geforceerde smering van ca. 1/ i o lbs/D " te behouden. fabrikaat Weir tandwieltype en een Serck oliekoeler. waardoor dus een maxi­ van het gehele samenstel. werden gebezigd ook ruimte wordt gespaard. hoofdmachine.lbs/D".en buis met pijpen welke naar de druk­ twee snelheidstrappen binnen een om. dat een oliepomp van het verticale viertraps type. wanneer gevoed bij 240° F en en de afdichting is van het labyrinth- 10 lbs/D ". heeft aanzien­ 3 84. Er is alleen (zie figuren 10 en 1 1 ). 11. Bij de afwezigheid van zuig- meten van de werkelijke hoeveelheden hoogte heeft geen expansie van lucht welke naar elk smeerpunt werden ge­ plaats. De schoepenwielen voor de eerste drukregulateur. omvattende in de olie Het in de olie hangende pomptype hangende zuigpompen. ten­ van de beide laatste trappen teneinde de einde een stijgende karakteristiek te pomp hydraulisch uit te balanceren. Michell druklagers aangebracht. Andere voordelen Pompen voor geforceerde smering. Smeerolie pom p m et turbine - loopt in met witmetaal gevoerde lagers omw/min van de pomp). 10.

gebezigd. ciency van meer dan 60 % verkregen lagers met hoge snelheid. Ltd. Deze inrichting kan dat in staat is onzuiverheden in de orde gemiddelde afmeting van vaste afge­ het beste worden beschreven aan de van grootte van resp. die de stroming is daarom natuurlijk veel hoger. werkt volgens het normale by-pass prin­ omdat bij deze snelheid de opbrengst in koelers regelt. Met het oog op de hoge tandwiel- één enkele trap kon worden bereikt en methode van temperatuurregeling is de drukken werden speciale belastingopne- dit de wrijving van de visceuse olie aan­ toepassing van een thermokoppel. dat in staat is onzuiverheden in de orde van resp. welke de reservepomp Volgens een derde methode wordt een havendam. De pomp laat.-rondsellager. De filters zijn voor tegenstroom- reiniging ingericht. welke op zijn beurt de hier­ hoofdcirculatiesysteem van Pametrada zijn een middel om mogelijke lucht­ boven genoemde met perslucht wer­ en wordt geleverd door een Sulzerpomp. I. Ltd.M. Ltd. trifugaal afscheiders. Er werd een e ffi­ sloten in h e f witmetaal van een van de worden toegepast. overeen­ een gecombineerd ring-drukkogellager welke een lager voor hoge snelheid ver­ komstig tropische condities. welke elk berekend zijn om de temperatuur van 10. is het maximum ver­ Een interessante nieuwe techniek bij werd verkregen van de A. 'Weser. Men ziet dat een de deeltjes tegen te houden. stelde vast. De turbine krijgt pels ingesloten in de lageroppervlakken dre Rubber Co. Een methodische serie proef­ nemingen. De unit keuze van 3600 omw/min werd gedaan van zeewater door de hoofd-smeerolie.000 gal­ lons olie per uur van 150 tot 120 ° F te verlagen. in H.000 gallons per uur tegen methode van registratie verwezen in elkaar liggende flenzen in elke richting 5 0 lbs//D //. Bij één stel Men bevond dat de grotere doorvoeren Spill-type vereist een brandstofsysteem elementen wordt gaas van 2/76 X 510 kunnen geschieden zonder een verho­ waarbij twee in serie werkende pompen mesh van roestvrij staaldraad gebruikt. Elders in Yarrow & Co. welke kunnen zienlijk reduceerde. vervaardigd door An- S ilen tb loc-lin k type. het laatste om hogere waterinlaat- De as wordt op plaats gehouden door waarnaar de olie wordt toegevoerd. H et signaal voor oliesoorten met een viscositeit tot van het thermokoppel wordt overge­ C irciilatiew ater en dynam om eter 140 sec. Ltd en zij bestaan fan s uit drie eenheden. welke na de oorlog Redw. verhitters en door Yarrow & Co. dat partikeltjes van bovenge­ noemde afmetingen zelfs door dergelijke fijne openingen als deze kunnen pas­ seren. een voor zulk een bracht naar een elektronische indicateur. het stel elementen ontwikkeld. 80 en 3 0 micron maximum en ge­ middelde afmeting der partikeltjes tegen te houden. waarbij de olie een viscosi­ verband met een inrichting aangebracht toe. met een drukafval van min­ der dan 6 lb s/ D " aan de oliezijde. De hoofdfilters werden vervaardigd met een afzonderlijk gedreven voeding- pomp. Na het aanbrengen van mid­ het openen van de hulpnozzles.D. H et andere stel elementen heeft gaas van fosfor- bronsdraad van 32 5 X 325 mesh. C en trifu g erin g m et g rote d oo rv oer mag dynamometer. ontwikkeld door Ellioth Bros. Redw. Er is een extra pomp vóór automatisch inschakelt binnen enkele ononderbroken afleesbare viscosimeter drukverhoging en een hercirculatiesys- seconden na een afval van de oliedruk. 94 en 37 microns scheiden partikeltjes o f in de efficienties hand van de bijgaande schematische maximum en gemiddelde afmeting van van de vaste en vloeibare afscheidingen.G. bleek deze meter zeer gevoelig O lie filtratie 200 gall/hr van Alfa-Laval is uitgerust te zijn en gemakkelijk te regelen. ging van betekenis van de maximum en worden gebezigd. I kan zijn. mogen vereist. H et gebruik van branders van. het ontwerp Co. een grote hydraulische Vulcan Deschi- waarbij de viscositeit tot 4500 sec. De automatische temperatuur-regel- inrichting omvat een temperatuurgevoe- lig element in de olieuitlaat van het H. teit heeft tussen 134 en 81 sec. Redwood I. E r zijn talrijke thermokop­ Neoprene-Nylon. D it wordt bereikt door grote doorvoer is de toepassing van cen­ Bremen. vaste en vloeibare per omdat één pomp werd aangedreven door aan een m et perslucht werkende klep tijdseenheid afgescheiden onzuiverheden een draaistroommotor 60 perioden. hetwelk een signaal geeft De hoeveelheid. uitgevoerd door het Admi- ralty Engineering Laboratory. in combinatie met stoom van 5 50 lb s/ D * en ontlast tegen voor temperatuuraanwijzing. snelheid heeft. Er werden twee boven die van het normale vermogen. insluiting te voorkomen en nood-regel. H ard y . Deze laten een be­ een tegendruk van 20 lb s / ö X De op­ deze verhandeling wordt naar deze weging van 4" ten opzichte van naast brengst is 20. 12 ). waarbij zijn temperatuur wordt heid van het hoofd-circulatiesysteem wordt direct aangedreven door een geregeld om een constante viscositeit te werd bereikt door expansiebalgen van W eir-turbine over koppelingen van het behouden. H et circulatiewater voor de hoofd­ kleine unit ongewoon cijfer. elk bevattende een den met een doorvoer ver uitgaande versterkt gaaselement. H et vermogen wordt opgenomen met Wanneer van koud af wordt gestart. Een alternatief gekozen cipe. Een centrifugaal delen om de asjes van de leidvaantjes te afscheider van het standaard type van smeren. tekening (fig. dat de hoogste w rijf- . in staat om de afscheider te voe­ B ran dstof pom pen . teem.S. kende zeewaterregelklep waarschuwt. gemonteerd op een in de Tyne reikende inrichtingen. H et systeem omvat verticale Serck tweeling-koelers. Buigzaam­ en loopt in twee asbussen. temperaturen te verkrijgen. Andere ontwikkeld door Cambridge Instrum ent condensor wordt verkregen vanuit het speciale kenmerken van. inge­ mende oliën ontwikkeld. De fabrikaat British Arca. De keuze van de snelheid was beperkt.

stand of ergens buiten het ketelhuis. Allen & gericht om bevredigend te werken wan­ Sons Ltd en zij worden aangedreven neer het toezichthoudend personeel zich door snellopende verticale turbines over in de A.D. zoals dit op een zeeschip zou STEAM INLET worden geïnstalleerd. Vanuit deze kamer acht men dende teruggevoerd naar de zuigzijde het mogelijk de gehele installatie met De werking van de ketel is zodanig.-controlekamer. de machineregel- met een dienstpomp.FLEXIBLE JOINT 7500 sec. Er zijn tal­ rijke verbindingen voorzien. De machine-installatie voor beproe.A L L E N -S T O E C K IC H T vanwaar zij geleid wordt naar het ver.B. De viscositeit van de olie bij de intrede kan . •SPACE FOR REMCWAL. waarbij de ketel met zijn hulp. van machine-installatie onder afstandsbedie­ de blower met kegelvormige stroming. welke kunnen worden bediend opgesteld. met een oliedruk A IR O U TLET van niet meer dan 100 lbs/!!]". De branders heb­ ben een zeer wijd turn-down bereik en LEAK OFF TO CON DEN SER f r o m c y l in d e r g l a n o . van Chadburns torsiestangen en tand­ werktuigen in het ene en de stoomtur­ wielen en deze regeling is in de A . De olieheaters inrichtingen bovengenoemde hoofdstopklep met Teneinde de werking van de installa­ Chadburns stangentransmissie kan ook tie op afstand te kunnen regelen.C. I zijn. de regelpositie voor de hoofdmachine 52. van de brandstofvoedingpomp. aangedreven door een tandwielreductie door een enkele Weir-turbine. wordt bereikt en die voor de ketel. 13). De manoeuvreerkleppen voor de voor- vingsdoeleinden werd ondergebracht in en achteruit turbine worden bediend twee bestaande naast elkaar gelegen ge­ vanuit de hoofd-regelstand door middel bouwen. Ff. Redw.FLEXIBLE JOINT 600 lbs/D". werd worden bediend door middel van een een speciale kamer in het proefstation Lockhead hydraulisch systeem vanaf de brandstofvoedingpomp in serie werkt gebouwd. in overeenstemming met de ketelregelingsstand. van de blower met om onder A.B. Een tweetal Serck olie- voorwarmers is parallel opgesteld.B. 14. 13.C. bacteriologische en chemische stand en de A. Zij chineinstallatie. Ffet plan bestaat bij 2850 omw/'min. hetzij vanaf de ketelregelings- Op afstand bedienbare regel. Een automatische thermo­ statische regelaar is op elk paar heaters RESILIENT SU SPENSION M OUNTINGS > aangebracht om de olieuitlaattempera- tuur te regelen op elke gewenste tempe­ ratuur tussen 150° F en 230° F. elk van hen van het verticale doorstroom. Allen-blower voor geforceerde trek . wanneer de ketel eenmaal is op­ te dempen. deelstuk op het ketelfront. Na het T O B O IL E ft verlaten van de heaters passeert de olie door een filter en de H. Om in tijd van nood de brandstof- De turbines en de tandwielkast waren olietoevoer te kunnen afsluiten zijn twee horizontaal in plaats van hellend. zijn normaal alle ontstoken. waarvan één van het REMOVAL OF C L PUMP- drietraps axiale en de andere van het kegel vormige stromingstype. trokken. ning te brengen vanuit de A. EPICYCUC GEARING.- bine met de rest van de hulpwerktuigen regelkamer gedupliceerd. OF IN LET TRUNK type met drie pijpen per eenheid (fig.-regel­ Alles werd gedaan om het aanzuiglawaai kamer. het surplus wor­ Atitom atische verbranding een schip.C. wielreducties. door een Bloctube trek -d ru k stangen- Fig. De normale capaciteit van nl. Deze Fig. waarbij de eerste atomische.-dienstpomp.-condities de gehele axiale stroming en 3600 omw/min. dat zowel met de hand. blowers worden verend tegen de onder­ Bij normaal bedrijf wordt de ma- zijde van het dek aan gebracht. De uitlaat O IL T A N K wordt door kleppen in de hoofdolielei- ding zowel met de hand als automatisch geregeld. ft per min.000 cub. in het andere gebouw een plaats vonden. die fundamenteel is in­ worden geleverd door W . vanuit twee posities geregeld.C. servo-manuaal beide van het Mirrlees hn o rotary- displacement type. systeem. gestookt. Een element van de com pacte Serck systeem. zoals uit Self-acting' shutter to de tekening blijkt. een tennaastebij 15 % grotere capaciteit oorlogs-controlekamer aan boord van heeft dan de laatste. Zij zijn een klein personeel te kunnen regelen.-regelkamer heeft terugge­ Allen-Stoeckicht epicycloïdale tand. zoals hoofdafsluiters aangebracht. . één in elk aan boord van een schip gebruikelijk is. hetgeen het systeem TURBINE su pply t ç u n t illustreert. wan­ neer gevoed met verzadigde stoom van .B.C. Elke heater is ontworpen om per AIR INLET uur de temperatuur van 7500 lbs olie te doen stijgen van 60° tot 230° F.B. PU LLTO C^l N PU LL TC Geforceerde trek geschiedt door twee FEO UIREO f o r verticale blowers.

De meter stelt noordzijde van het hoofdbeproevings. is gebruik gemaakt gevoerd zijn in de eerste plaats bedoeld bij wordt aangenomen. welke de dat inderdaad een gesloten circuit niet de luxe kan veroorloven van een voedingwaterregelaar bedient en daar­ vormt. In de verbran.C. de brandstofkleppen en de brand.I. In de temperatuurgroep bedienen thermostaten bij de uitlaat van de super- heater en de brandstofvoorwarmer de keteldempers. De overschakelaars voor het overbrengen van de regeling van één lessenaar naar de andere bevindt zich in de A. wordt aan de waarna dit condensaat naar de weeg­ de ketel en het stoomverbruik van de tweede brandstofklep een correctie van tanks wordt gepompt. teneinde hun geschiktheid voor toepas­ pen de mate van verbranding regelen. De waterpeilgroep omvat de de gecondenseerde stoom verkrijgt en Omdat Groot-Brittannië zich nog indicateur voor het ketelpeil. bevredigende werking van de automa­ in door de Lucas brandstofkleppen te sor (ex Weapon-klasse) op de pier op­ tische regelinrichtingen. raturen in verschillende delen van de sproeiers verbrande olie in evenwicht te tingssysteem. Behalve het van de gesteld met het doel.D. verdamping en het stoomverbruik van De proeven die momenteel worden u it­ een dat de stoomstroom aangeeft.- controlekamer en gedurende deze op ware grootte uitgevoerde proefnemingen is de gelegenheid te baat genomen om de mogelijkheid te onderzoeken van volautomatische werking van scheeps- installaties.-controlekam er.-m achine-installatie wordt servo-manuaal systeem door Teleflex densor naar de weegtanks gepompt. Ten aanzien van de ketel­ verbeteren. elk voor zich de temperatuur. waarbij respectievelijk de gasstroom over de superheater en de klep die de stoom naar de voorwarmers toelaat wordt geregeld. zijn in hoofdzaak van het standaard krachtstation-type.-controlekamer.de afname van object bestaat in het meten van de ketelmeter en de hoofdregelaar ontvan­ oververhitte stoom te condenseren. praktijk veel meer omvatten. In verbinding met de dump. waarbij de brandstof klep­ A. Fig. brengen.o f geheel automatisch kan worden ge­ regeld. omtrent stromingen. evenredig met de stoomstroming. hoofd. H et verkregen dienstig voor de ontwikkeling ca b le-in -tu b e regelaars. zowel vanaf de regellessenaars op de ketelcontrolestand als in de A . toe­ gevoegd om een snelle respons te ver­ zekeren bij plotselinge belastingverande- ringen. Bij de proeven aangaande het T im m erm an -ex periment.B. stofolievoorwarmers in te stellen vanaf de ketelcontrolestand.B. voerde proeven werden ingesteld om A rch itect (N au tical Steam N u m ber warmers mogelijk te maken.A. Voor het meten van de totale ketel. en de van Pametrada. inclusief de stabiliteit en de de heersende belasting tot een optimum proeven werd een speciale dumpconden. efficiency en het brandstofverbruik van gen samengesteld signaal. sing aan boord van schepen te bepalen. die in de prestatie voor toekomstige marinesche­ trek. H et systeem van automatische regeling is proportio­ neel en integraal. Voor de verza­ hoofdturbines over het gehele vermo- de derde orde aangebracht om de druk digde stoom wordt een hulpcondensor gengebied en om gegevens te verkrijgen in de beide verdeelstukken en vandaar gebezigd.C.C .B. De met druklucht werkende regelaars en console. H et tweede doen functioneren.E. welke zich aan de trouwbaarheid van de componenten van andere de luchtstroom. doch er is een signaal. drukken en tempe­ de hoeveelheid van de door elke groep condensor is er een noodzakelijk onthit. Zij kunnen servo-manuaal worden bediend. D it systeem is 'Programma der p roefn em in g en ook gebruikt om de instellingen van het thermostaten systeem Bailey op de De tot heden bij Pametrada uitge­ T h e M arine Engineer and N aval superheater en de brandstofolievoor. dat zijn sproeiwater van installatie. . T w ee aan zichten van een van de blow ers v oor g efo rceerd e trek dingsgroep onderhoudt de hoofdregelaar een constante druk in de stoomdrum door de snelheid van de blowers voor de geforceerde trek direct aan te passen en daardoor ook indirect de lucht naar de af de ketelcontrolestand als vanuit de verschillende componenten en systemen.en hulpwerktuigen als geheel te dan de brandstof/lucht verhouding bij huis bevinden. waar­ de hoofdturbine. vuurhaarden. dat het moge­ bovenstaande geeft slechts een schets van vermogenseenheden van zeer hoge lijk maakt de blowers voor geforceerde van de watermeetinrichtingen. zowel van­ prestatiegegevens te verkrijgen van de 1 9 5 6 ). 15. De ketelmeter ontvangt twee signalen. is de funda­ door de mate van voedingwatertoevoer. pen. dat de brand­ van de permanente 20 -tons weegtanks om de mechanische en functionele be­ stofstroom direct evenredig is. H et kan in drie groepen worden verdeeld. stoomverbruik van de turbine wordt mentele ervaring welke met de Er is een afzonderlijk mechanisch het condensaat direct van de hoofdcon­ Y. welk werden ont­ worpen en geleverd door Bailey Meters & Control Ltd. de verbranding en het waterpeil rege­ lende.

Definities. D. houding van het sleepvermogen en het voortstuwingsvermogen. n S s A. M . de voortstuwingscoëfficiënt: Het is gebruikelijk de volgstroomsnelheid in haar verhouding tot de scheepssnelheid uit te drukken. v. V. Het daarbij krachten). 's . = 1 . waardoor de golfweerstand een verandering waarin: zou kunnen ondergaan.K. 521J De als verschil van scheepssnelheid V s en de intreesnelheid ve optredende. naar voren gerichte absolute snelheid: 4. de aanwezigheid 2n . „zog” genoemd. 2 ti . ir. Door de van het effectieve sleepvermogen W o . E. ~ . waarbij de weerstand W'o De stuwkracht S van de voortstuwer is meestal groter dan de bedraagt. n van het roer. V A N M ANEN Hoofd v a n d e afd. v a n het N. D it verschil tussen de stuwkracht S en de geleverde vermogen. Deze snelheid ve is dus de relatieve snelheid van de water­ De tweede term van het rechterlid geeft de verhouding weer deeltjes achter het schip ter plaatse van de voortstuwer.K. die bij de betreffende intreesnelheid v e en voortstuwingsinstallatie A. § 2 7 ). waardoor de in de effectief door de voortstuwer te overwinnen paarde. behorende askoppel M' wijkt in het algemeen af van het.S. die de voortstuwer bij een snelheid V s Het voortstuwingsvermogen APK is het aan de voortstuwer moet overwinnen. i.P. V 5 en het door de schroef verwijding van de stroomlijnen ter plaatse van het achterschip.P. ve M pakkingbussen en overbrengingen is het aan de voortstuwer De eerste term stelt voor het rendement rjp van de schroef geleverde vermogen A.Wo gevoerd. van de schroef achter het schip en in de vrij varende toestand (zie Hfdst. W . zoals de turbulentie en de ongelijkmatig­ S . = hekgolfsysteem van het schip door de voortstuwer kunnen 75 worden beïnvloed. ve — de voortgaande snelheid (translatiesnelheid) van de wordt overgangscoëfficiënt (relative rotative efficiency) ge­ schroef ten opzichte van het omringende water in m/sec. dat nodig is om het schip met een snelheid scheepsweerstand Wo ontstaat enerzijds doordat de schroef het Vs voort te stuwen. De verhouding: waarin: S = de stuwkracht van de schroef in kg. anderzijds door krachten: het feit dat de schroef in het potentiaalsnelheidsveld ter plaatse van het achterschip werkt. „rem”-paarde. v e. scheepsweerstand W q. te W a g e n i n g e n (Vervolg van pag. voortstnwingscomponenien Vv — Vs Ve Ter beoordeling van de kwaliteit van de voortstuwing. III. W 0 • Vs £o A. Het optreden van dit ver­ meen niet overeen met het rendement van de schroef (voort­ schijnsel is te verklaren uit de verschillende omstandigheden stuwer) alleen.K. Wo = S (1 . Het verschil iin stuwkracht S en scheepsweerstand W o wordt Vs — de scheepssnelheid in m/sec. dient wordt volgstroomsnelheid genoemd. r/p = heid van het stromingsveld achter het schip. aangeduid. Vs E.P.P. kleiner dan het vermogen van de alleen (vrijvarend). Ve ^ 0 . grootheden. v.K. W q = de scheepsweerstand in kg bij een scheepssnelheid Vs.P. omwentelingen n de verlangde stuwkracht S levert. Het sleepvermogen EPK wordt uitgedrukt water ter plaatse van het achterschip versnelt.g. bij Tengevolge van de onderlinge beïnvloeding van schip en overigens gelijke omstandigheden. noemd. stuwblokken.P. = ________ S .P. Gewoonlijk wordt deze zogkracht uitgedrukt Het voortstuwingsvermogen wordt uitgedrukt in de paarde. 75 De voortstuwingscoëfficiënt kan nu als volgt gesplitst waarin: worden: M = askoppel in kgm ter plaatse van de voortstuwer. ve 1 — 1/. schip met een zekere snelheid Vs. = waarin •&= het zoggetal. te slepen.&) 2n M . De aan de voortstuwer geleverde paardekrachten worden met A. krachten. 2re M n 27i M'n S . Tevens zou in bepaalde gevallen het W 0 . AVn .P. nodige askoppel M van de voortstuwer komt de voortstuwingscoëfficiënt in het alge­ achter het schip werkende schroef.m (de z. Door wrijvingsverliezen in kussenblokken. V . v e = Vs (1 — \p) Het sleepvermogen EPK is het vermogen dat nodig is om een waarin yj = het volgstroomgetal. in een deel & van de stuwkracht. D eel B HY D R O D Y N A M ISC H E G R O NDS LA GE N V O O R HET SC H EEPSO N TW ERP V o o rtstu w in g en Pro eftoch tp rogno se v an (Cursus gegeven voor de afdelingen Rotterdam en Amsterdam Schepen van de Vereeniging van Technici op Scheepvaartgebied) door dr. die aan de as of assen van de voortstuwer worden toe­ # S = S . Mn v v __ ve _ Tc De voortstuwingscoëfficiënt wordt gedefinieerd als de ver­ v ~ Y. wrijvingsweerstand daar ter plaatse toeneemt. O . door de wrijving langs de scheepshuid en door het golfsysteem Deze verhouding kan als volgt worden geschreven: van het schip is deze intreesnelheid van het water in de schroef (voortstuwer) v c in het algemeen in absolute zin kleiner dan • V.K. = 1 ~ # = de scheepssnelheid V s.K. V s _M n = aantal omwentelingen per sec. S . geleverde nuttige vermogen S . .K.

schijn bare slip en Fig. werd de werking van de schroef op primitieve wijze door het De voortstuwingscoëfficiënt £o wordt nu: draadstang en moerprincipe verklaard. De impulstheorie verklaart het ontstaan van de stuwkracht van de schroef geheel uit de impulsverandering. die door de schroef in de omringende vloeistof wordt veroorzaakt. Indien de spoed van het druk. n = aantal omw/sec) en de translatie. Deze impulstheorie geeft geen aanwijzing omtrent de vorm van de schroef. 20) snelheid van de schroef vc (fig. Met behulp van de werveltheorie is men er tenslotte in ge­ slaagd het verband aan te geven tussen de op de bladelementen werkende krachten en de in de omringende vloeistof optredende impulsveranderingen. Fig. nH nH H et verband tussen beide slipwaarden en het volgstroomgetal is weergegeven in fig.nH------- vs ----. ~~ ————— sw. door aan te nemen.nH---------. H et rendement van de schroef bedraagt volgens deze be­ £o — Vv • schouwing: H et begrip slip van de schroef kan op eenvoudige wijze wor­ S . 20.— Fig. Op een juistere wijze dan de draadstang en moertheorie toont deze theorie aan. op. V erband tussen w erkelijke slip. Indien de slipwaarden betrokken zijn op de virtuele spoed van de schroef spreekt men van virtuele slipwaarden. vc Vp den voorgesteld. De slip wordt gedefinieerd medegedeeld. 18. die wordt bepaald door de componenten 5. de andere de bladelementtheorie. Vs 1 — y. O n tw ik k elin g van de sch roefth eorie volgstroom en zog. De bladelementtheorie bepaalt door berekening voor elk bladelement de optredende krachten. vlak van de schroef constant is. doch leidt tot onhoudbare conclusies betreffende het rendement. kan de slipsnelheid worden ge­ Later ontwikkelde de schroeftheorie zich voornamelijk in definieerd door het verschil van de spoedsnelheid n H ( H — twee richtingen [7 ] . Deze coëfficiënt.-n— ss nH— —. 18). is een maat voor de onderlinge beïnvloeding van schroef en schip en wordt aangeduid als de invloedscoëffi. door de betrekking: nH — vc ^ Ve nH nH ve Daar in deze vergelijking v c de translatiesnelheid van de schroef ten opzichte van het omringende water is wordt deze slip de werkelijke slip genoemd- Indien de volgstroomsnelheid niet bekend is wordt de slip dikwijls betrokken op de scheepssnelheid. S ch ro e f straa l-con tractie. met dit verschil echter.F-VS---. Door sommatie of inte­ gratie kan de totaal geleverde stuwkracht worden gevonden. De ene richting leverde de impulstheorie spoed van de schroef. Verband tussen spoedsnelheid nH. dat daarbij als gevolg van het meegaan van het Een dergelijke definitie van het rendement leidt bij een slip- water een zekere slip optreedt. dat het rendement van een schroef zonder wrijving afhankelijk is van de schroefbelasting. D it is de schijnbare slip: nH . waarde sw = 0 to t een rendementswaarde rj:i — 1 . 19 en onderstaande vergelijking: 1 $w Ve = 1 yj l — Ss Vs H et is gebruikelijk de slipwaarden te bepalen m et de spoed van het drukvlak van de schroef (nominale spoed). 19. Deze theorie gaf aanwijzingen omtrent de vorm van de schroef. ve . verloop van snelheid en druk vol gs f room s n cl heid in de sch roef straal . In het eerste stadium van ontwikkeling van de schroeftheorie cient van het schip (hull-efficiency). nH water voortschroeft als een draadstang in een moer. D e im puls o f straal theorie van de sch ro ef slipsnelheid nH — vc Door de schroef wordt aan de door de schroef schijf F stro­ mende vloeistof een drukverhoging A p ~ p\ — p i (fig. In dit geval wordt van nominale slipwaarden gesproken. translatiesnelheid vc en 6. dat de schroef zich in het S . —«-----------------------------------.

ve = de nuttige door de schroef geleverde energie . De snelheid in de schroefstraal bereikt dan de waarde: ojr 2CV v-2. kan de door de schroef op de vloeistof uit­ snelheid v c en dus de per tijdseenheid door de schroef stromende geoefende kracht of de daaraan gelijke reactiekracht. Snelheidsdiagram voor een schroefbladelement met invloed Uit deze vergelijking volgt. dat het rendement hoger wordt. Q . v\ = de aan de schroef toegevoerde energie. cor q . 1 -f- p = de dichtheid van de vloeistof. dS . roterende met een eenparige hoeksnelheid co. De hoeveelheid door­ stromende vloeistof Q wordt bepaald door het schroefschijf - oppervlak F en de relatieve watersnelheid V\ ter plaatse van nP. Voor een roterende Voor de stroming achter de schroef geldt: beweging kan. Ve cn — de in axiale richting medegedeelde snelheidsverandering. v e p . die aan een zo S = Ap . cu . gelegen op een straal r.) lager. 20 schematisch aangegeven.v t van de schroef groter. Het verloop van snelheid en Uit het snelheidsdiagram (fig. dat de snelheidsver. tot op een afstand zeer ver Ve + 2Ca achter de schroef de druk in de ongestoorde stroming po weder­ zodat: om is bereikt. dus: mate de schroefbelasting (C s. Fig. indien de snelheidsverandering ca kleiner wordt of de translatie­ schijf constant is. Voor een schroef- en voor de stroming vóór de schroef: bladelement. v i = dF ( ve + I ca) F — ïï— = Q Vi cu = de in tangentiale richting medegedeelde snelheidsver­ of: andering. Ve Ve Vpt S vi Ve + 2 Ca waarin: S . Het ideale rendement van de schroef. Tevens blijkt. Met de snelheids. ca v Ve Ca meerdering ter plaatse van de schroef de helft van de totale V p . dus het rendement zonder invloed van de vloeistofwrijving. dat de drukverdeiing over de schroef. ca = p . wordt de tangentiaalkracht volgens de impulswet: Deze beide vergelijkingen van elkaar afgetrokken. Bij een constante drukverdeiing over de schroefschijf is de ca wordt dan: eveneens constant over de schroefschijf. is volgens deze theorie: S . geeft: d T = p . S . cu lp ca (2 vc + Ca) = pi' — pi — A p ~ waarin: $ PQ • ca dQ = dF . dus het schijfoppervlak Q = F . ve F i ca 1 — H a/ CS i ~b 1 de schroef (snelheid van de vloeistof ten opzichte van de U it deze betrekking blijkt. de stuw­ massa groter wordt. Vi . heid van de stroming op zeer grote afstand voor de vrijvarende In een later stadium van de ontwikkeling van de schroef- schroef). dO . d Q . ca QF (Ve 4" 2 Ca) C0 Cc waarin: 2Q Ve* ip v e Q — de per tijdseenheid door de schroef schijf stromende hoe­ Ca veelheid vloeistof. ment. — 0.i = 1 indien de stuwkracht S — 0 en dus de stuwkrachtcon- de translatiesnelheid ve van de schroef (v e is de relatieve snel­ stante Cs. dat: daalt de drukmet detoenemende snelheid. cor co r Cu snelheidsvermeerdering bedraagt. dT . Indien men aanneemt. F . van geïnduceerde snelheden . uitgedrukt in deze stuwkrachtconstante. — v e + ca Ve + 2Ca cor Met behulp van de boven afgeleide betrekkingen kan de meest gangbare uitdrukking voor de stuwkracht worden ge­ vonden: S = Q . kracht S. dat bij de werveltheorie nader zal worden behandeld toename is een straalcontractie verbonden. voorstellen door de vergelijking. zulks in overeen­ stemming met de wet van Bernoulli. dat het rendement hoger is naar­ schroefschijf). Volgens de impuls wet (reactiekracht is impulsverandering) De dimensieloze stuwkrachtconstante wordt als volgt gede­ is verder: finieerd: S = pQ . dQ . even­ lp (ve + Ca)2+ Po —^PVl2+ Pl eens een impuls vergelijking worden afgeleid. Ca — P F (v e + l c a) cc waarm: fjF (v e + ! ca) — de per tijdseenheid door de schroefschijf stromende vloeistofmassa. Vi = Ve + ic a Het ideale rendement wordt dan: U it deze impulsbeschouwingen blijkt. in analogie met een translatiebeweging. Het rendement. met een breedte dr en een v e2 + po = §p v f2 + pi oppervlak dF. De meest ideale schroef is dus die schroef. Het verband tussen v iy ve en ca kan afgeleid worden theorie werd rekening gehouden met de invloed van de rotatie met behulp van de vergelijking van Bernoulli: in de schroefstraal op het rendement [ 8]. Na de druksprong in de schroef daalt de druk eveneens. F groot mogelijke vloeistofmassa een zo klein mogelijke versnel­ ling geeft. dat het ideale rendement De grootte van deze snelheid v\ wijkt in het algemeen af van f]P.. 2 1 ) van een schroefbladele- druk is in fig. 21 . Vóór de schroef volgt.

waarom men nooit een bevredigende overeenstemming tussen experiment en berekening heeft kunnen bereiken. Q v . 8. De wervelvelden. . Magnus effect U it deze vergelijking ziet men. tieve snelheid en een weerstandskracht dW in de richting van De wervelstroming wordt gekenmerkt door een bepaald deze snelheid. Door toepassing van de vergelijking D e relatieve snelheid V wordt voor een bladelement. die onder bepaalde invalshoeken door het water werden voortbewogen. B ij deze theorie wordt het schroefblad verdeeld in een aantal Een oneindig lange cirkelvormige cilinder ondervindt in een elementen [ 9] . die door de rotatie in de dynamica twee soorten stromingsvelden: schroefstraal ontstaat. waar de snelheid nul is. met een lengte l en een breedte dr.d v ) 2 benaming circulatie: en dus: (j) vs . D it rendement behoort voorts nog te worden vallende snelheidscomponent -vs. De superpositie van een parallelstroming van het oppervlak van het bladelement. die door een schroef met z bladen wordt ontwikkeld. In leiden de begrippen tot de w erveltheorie van de scheeps­ sch ro ef D it verband kan als volgt worden verklaard (fig. cos /?) r .en weerstandskrachten werden door Froude bepaald aan de hand van proefnemingen met vlakke platen. 24). circulatie doet ontstaan.Fig. De vroeger bij schepen toegepaste Flettner rotor be­ de hoek a. die. tevens een liftkracht ontstaat (Magnus waarmede de vloeistof langs het bladelement stroomt — van effect). a. dr = z J (dA . H et blad­ richting. [ 10 ]. 23) leidt namelijk tot een asym­ heids. D e verwaarlozing van de snelheids veranderingen van het water ter plaatse van de schroef is wel een der belangrijkste redenen. loodrecht op de richting van de rela­ sterkte van de circulatie. hangen af van de liftk ra ch t dA ontstaat. de snelheid. Deze krachten zijn afhankelijk dat. 22 is het snel­ en een wervelstroming (fig. In fig. gelegen op van Bernoulli vindt men. kan door integratie gevonden worden: R R S= z J dS . indien deze cilinder door rotatie een wervelstroming of van de grootte van de relatieve snelheid V — d. verband tussen de snelheid v en de afstand r van de betrokken Samengesteld leveren de componenten dA en d W een kracht cirkelvormige stroomlijn tot het middelpunt van de cilinder. Een lijnintegraal van een stromingsveld langs een gesloten Volgens de wet van Bernoulli is: kromme (op een bepaald tijdstip t) wordt aangeduid met de p + lp v2 — p + dp + lo (v -|. sin ƒ? -f- o o + d W . dr D e lift. ontbonden in de translatierichting en een richting In dit geval is de snelheid langs een stroomlijn constant en loodrecht daarop de componenten dS en d T levert. 7. I . waarbij een stuwpunten S[ en So. H et verloop van de stroomlijnen en de ligging van de element wordt onder een kleine hoek a getroffen.en krachtendiagram van een schroefbladelement gegeven. cos /? — d W .en krachten diagram voor een sch roefb la d elem ent zonder invloed van geïnduceerde snelheden Fig. 22. waaronder het bladelement wordt aangestroomd en rustte op dit principe. Snelheids. 23. dP. waarvoor de circulatie F voor een wille­ keurige gesloten kromme niet nul is. sin /?) d r o ó H et nodige askoppel hiervoor volgt uit: R R M= z J d T . Men onderscheidt in de hydro­ gecorrigeerd voor de straalonderdruk. r . Voor elk bladelement worden de op­ parallelstroming geen lift of draagkracht. een straal r. D e totale stuwkracht. H et b lijk t echter tredende krachten berekend. ds = r dp + 2 . dat de druk in P kleiner is dan in Q. dr = z J. (d A .i. omgekeerd evenredig met de straal r. dat het ideale rendement Eén lijnintegraal stelt de integratie voor van het product van tengevolge van de correctie voor de rotatie in de schroefstraal een wegelementje ds en de in de richting van dit wegelementje kleiner wordt. waarvoor de circulatie T voor iedere willekeurige gesloten kromme nul is. metrisch stromingsveld. di' = 0 of dp = — Q • v • dv daar ( d v ) 2 als verwaarloosbaar klein beschouwd mag worden. D e bladelem en ttheorie van de schroef b. De wervel vrije velden. gevormd door Er ontstaat dus een liftkracht A loodrecht op de aanstroom- de translatiesnelheid v c en de rotatiesnelheid cor.

Deze randwervels zijn vrije wervels. parallelstroming met een snelheid V en een wervelstroming om De startwervel wordt met de hoofdstroming meegevoerd. Aanvankelijk zal een wervelsysteem tot een gesloten geheel maakt. Q . die van fundamenteel belang is voor de be­ Het theorema van Helmholz zegt. In verband hiermee spreekt men dan ook van een start. Men kan zich de rela­ uittredende kant van het profiel. noodzakelijk. noemt men een wervel. waarbij het Wanneer men de profielkoorde van een vleugel niet tot nul achterste stuwpunt niet samenvalt met de uittredende kant van reduceert is het niet meer mogelijk het vleugelprofiel door een het profiel. de drukzijde. In dit geval vervangt men het van het profiel plaatsvinden. (j) v' . dy Bij een vleugel met eindige breedte heeft aan de vleugeleinden een omstroming aan de randen plaats van het gebied van over­ Nu druk onder de vleugel naar het gebied van onderdruk boven de vleugel. Er zal een omstroming aan deze uittredende kant dragende wervel te vervangen. Deze stroming b lijft na het pas­ J Av . 27). waarbij ter plaatse van deze vleugelprofiel door een serie dragende wervels. Aan de onderzijde van naar de uittredende kant van het profiel tengevolge (zie een vleugel. dat aan de vleugeleinden wervelstromingen ontstaan. ƒ Av . Aan de De sterkte van de startwervel en van de circulatie nemen bovenzijde van de vleugel. Deze betrekking. dy =. ' stroming als aangegeven in fig. van Bernoulli geldt: Wanneer men de profielkoorde van de vleugel tot nul redu­ Pd + 2 Q (V — v'y2 = pz + 2 Q (V + v ) 2 ceert. Bij een profiel met . noch kan eindigen. Fig. b. de zogenaamde dragende lijn. Volgens de wet Het vleugelprofiel is de drager of kern van de circulatie. dy = q . dat in een ideale vloeistof rekening van de bij een zeker vleugelprofiel te verwachten een wervel niet kan beginnen. Deze dragende lijn. Qv3 . dus volgens de wet van Bernoulli een lage snelheid. dv dx dy lijk weggedrukt. dan verandert het vleugelvlak in een lijn. 26a. de zuigzijde. 26a optreden. culatie en de daaruit voortvloeiende wijziging van het stroom- Een draagvleugel veroorzaakt een wervelstroming of circu­ lijnenbeeld heeft een verschuiving van het achterste stuwpunt latie door haar asymmetrische vorm. heerst in de regel een overdruk p$ en fig. 25). dx . waarbij een loslatingswervel zich uit de grens­ dv dr laag om het profiel afsplitst. waarvan de ge­ scherpe achterkant theoretisch een oneindig grote stroomsnel­ zamenlijke sterkte gelijk is aan de circulatie. die de kern vormt van de A p = pd —■pz = 2 q V . zodat dit verschijnsel eveneens in overeenstemming met het Wordt een oneindig breed profiel (twee-dimensionaal stro. bijzonder bij het starten van vliegtuigen. Bij een vleu­ liftkracht staat bekend als de stelling van Kutta-Joukowsky.w-z. de afgaande nadere kennis van de verschijnselen. Dergelijke wervels ontstaan in het 0 geeft v . kan dit bij i i een draagvleugel met eindige breedte niet meer het geval zijn. De randwervels zijn dus de voort­ mingsveld) versneld tot een snelheid V dan zal de circulatie zetting van de gebonden wervel. r — constant. v en A v = 2 v circulatie. D it is in werkelijkheid echter moeilijk te Voor evenwicht geldt dat: verwachten. gebonden wervel. gelprofiel van oneindige breedte is het duidelijk dat aan dit Wil men met behulp van deze stelling de liftkracht dA voor theorema voldaan wordt. dr wordt de vloeistof die om de uittredende kant stroomt plaatse­ dp of ---------. 2 5. J Ap . Het gevolg hiervan is. de vleugel met een snelheid v (zie fig. heid zou optreden.d x nemen dan ook in tegenstelling tot de gebonden wervels geen krachten op. 26b). De liftkracht dA van een vleugelelement met een lengte l en Terwijl bij een draagvleugel met oneindige breedte de cir­ een breedte dx wordt dan: culatie voor elk punt van de breedte-as constant is. Voor de bepaling van deze circulatie is enige breedte vormen de gebonden wervel om het profiel. Aan de achterzijde van het tieve stroming langs een vleugel samengesteld denken uit een profiel vindt dan een glad afstromen met eindige snelheid plaats. Door de hoge druk in het achterste stuwpunt Sg K . v . die zich bij een vleugel­ randwervels en de startwervel een gesloten geheel (zie fig. Bij een vleugelprofiel met eindige bekend te zijn. De dragende wervel strekt zich naar een gegeven vleugelprofiel berekenen dan dient de circulatie F beide zijden oneindig ver uit. Startwervel en circulatie De centrifugaalkracht op een vloeistofelementje is: K ( q . Een wervelstroming komt in de natuur voor bij wind. het ontstaan van de cir­ waterhozen. dA = dx . profiel kunnen voordoen. d.en De afsplitsing van de startwervel. De vrije wervels dA V . V . heerst in de regel een zo lang toe tot het achterste stuwpunt samenvalt met de scherpe onderdruk pz en dus een hoge snelheid. dr) . terwijl de startwervel het zich nog niet direct hebben ingesteld. dy . dx . theorema van Helmholz is. in de dus: wervelkern bevindt zich geen vast lichaam. in dit geval een dragende of waarin A v = het snelheids verschil onder en boven de vleugel. uitgezonderd voor de kern. T . ds = F (de circulatie) seren van de vleugel in de vloeistof (lucht) achter en vormt de randwervels. Circulatie om een vleugelelemenf Fig.of aanloopwervel.

Bij het experimentele onderzoek van de voortstuwing onder­ scheidt men voornamelijk vier soorten modelproeven: a. M odelon derzoek en ?nodelwetten weerstand als gevolg van de eindige breedte van het profiel. inductiesnelheid ter plaatse van het vleugelprofiel I cn. V2 . 'Wervelsysteem van profiel. Recapituleren wij een en ander voor de vleugel met oneindige In fig. c. Een oneindig brede vleugel levert dus eenzelfde lift bij een kleinere invalshoek als de vleugel met eindige breedte. en geen weerstand. Het schroef-onderzoek in de cavitatietunnel- . terwijl voor een punt op het vleugelprofiel de vrije wervels zich slechts naar één zijde oneindig ver uitstrekken. die voornamelijk de snel­ heid induceren zich naar beide zijden oneindig ver uitstrekken. dat in de baan van het vleugel. V . T . alleen een liftkracht: Ca 00 2 n cq dA = q . b (oppervlak van beschouwde ele­ m ent). 28 eventueel een drukweerstand bestaat. De behandelde grootheden laten zich als volgt dimensieloos definiëren. dx resp. a. Er c. d. ruwheid van het oppervlak. De overbelastingsproef met de combinatie scheepsmodel ~b schroef bij een constante snelheid doch verschillende tros- sentrekken. b. Deze weerstand noemt men de geïnduceerde 9. De weerstand.als weerstands­ krachten. De liftcoëfficiënt van een vleugelprofiel is: £ = ~ ___ ^ .Duidt men de grootte van deze inductie- waarin de totale weerstand W — profielweerstand W p + ge­ snelheden ver achter de vleugel aan met cn dan bedraagt de ïnduceerde weerstand. De vrijvarende schroef-proef. Deze vrije wervels vertegenwoordigen d. dat is vervangen door een wervelvlak q y2 p (oneindige breedte) worden geïnduceerd. De liftcoëfficiënt Ca is voor kleine invalshoeken recht even­ stroming). Het verband tussen de invalshoek a-t voor een oneindig brede vleugel (effectieve invalshoek) en de invalshoek a voor een vleugel met eindige lengte-breedte verhouding (geometrische invalshoek) is dus: a* = a — (in radialen) In een visceuze vloeistof ondervindt een profiel van oneindige breedte een profielweerstand. 27 is het duidelijk. De hoek a-t waarbij de lift A = 0 is niet nul doch negatief. De totale weerstand van een profiel van eindige breedte be­ staat dus uit de geïnduceerde weerstand en de profielweerstand. In een ideale vloeistof ondervindt deze vleugel redig met de invalshoek a*. F waarin F = l . De vleugel met eindige breedte onder­ invalshoek. dan kan worden gezegd: profielen in een windtunnel in diagramvorm gebracht. Voor een vleugel met eindige breedte neemt de circulatie van de profielvorm. die uit een wrijvingsweerstand en eindige breedte ziet het wervelsysteem er dan uit als in fig. De grootte van deze negatieve nullifthoek is afhankelijk b. ontstaan afgaande vrije wervels. afhankelijk van de profiellengte (getal van Reynolds) en de U it fig. Voor een vleugel met oneindige breedte is de circulatie of Hierbij valt het volgende op: wervelsterkte over de breedte constant (twee-dimensionale a. De drukweerstand hangt af van de profiel door het wervelsysteem naar beneden gerichte snelheden dikte-lengte-verhouding. I .of driftcoëfficiënt: W Cw = — y 2— p (eindige breedte) Fig. Immers De kwaliteit van een vleugelprofiel wordt weergegeven door voor een punt ver achter het profiel kan men met goede be­ de d rift-lift-coëfficiënt: nadering zeggen dat de vrije wervels. die naar beneden gerichte snelheden induceren. De d rift-lift-coëfficiënt is minimaal bij een kleine positieve een energieverlies. de profielvorm en de invalshoek. D e wrijvingsweerstand is is aangegeven. vindt dus in een ideale vloeistof zowel lift. Door het optreden van de geïnduceerde snelheden wordt de invalshoek van het profiel en daarmede de lift kleiner (fig. 30 zijn de resultaten van proeven met draagvleugel- en eindige breedte. dx b. De driftcoëfficiënt is voor kleine invalshoeken vrij constant. naar de vleugeleinden af (drie-dimensionale strom ing).29). De voortstuwingsproef met de combinatie scheepsmodel + schroef bij verschillende snelheden. 28.

indien de absolute snelheden aan de wand van het model en het ware object dezelfde richting hebben. Verband tussen de lift.( 0. Volgens Froude geldt dan voor de translatiesnelheid v e de­ De algemene vergelijkingswet van Newton. De verhouding van de translatiesnelheid v e en de omtrek- snelheid tc nD moet dus voor het schroefmodel en de ware schroef gelijk zijn (de waarden voor de schroef op ware grootte worden met een accent gemerkt). Voor dynamische gelijkvormigheid moet in principe voldaan worden aan de wet van Froude en aan de wet van Reynolds- Het getal van Froude wordt voor een schroef als volgt ge­ definieerd: 7i nD ------ Fr = —7= = 71 n . Ve Ti nD vP vj of Ve' Ti n'D' Tc nD 7i n'D' Vr. geometrische gelijkvormigheid!.en w eerstandscoëfficiënten lu en model en de ware schroef geldt het volgende: en de invalshoek a .s ) . die in een speciaal voor dit soort proeven vervaardigde slanke houten boot wordt geplaatst met Volgens de wet van Froude dient het schroefmodel dus een naar voren uitstekende askoker. v D /g Vg. volgens welke zelfde betrekking als voor de scheepssnelheid V s bij de weer- de specifieke krachten (zoals stuwkracht. van de boot is gestoord lingen van de scheepsschroef. dat de dus voor de houten boot in een homogeen snelheidsveld. Indien voldaan wordt aan gelijkheid van de snelheidsgraad A kunnen bij vrij varende schroefproeven zowel de translatiesnel­ heid als het aantal omwentelingen nog willekeurig worden gekozen. indien voldaan wordt aan: ~n = of v e = v e . finieerd [ 1 1 ]: c. H / D nD nH D betekent gelijkheid van de snelheidsgraad A ook de gelijkheid van de slip.7 7z)2 . standsproef: ten) op het model en het object op ware grootte gelijk zijn. De verhouding wordt de snelheidsgraad A genoemd.7 = nD n D n D v a a. De vrij varende schroef p roef of Vrij varende schroefproeven worden bij het Nederlandsch Df_ Scheepsbouwkundig Proefstation uitgevoerd met een zelfre- 11 D V' gistrerende dynamometer. Het getal van Reynolds kan als volgt worden gede- b. nD Re L Aan de geometrische gelijkvormigheid wordt voldaan door het feit.D Als karakteristieke lengte wordt dus de schroefdiameter D gekozen en voor de snelheid de omtreksnelheid n nD. van een profiel met oneindige breedte n nD 71 n'D' Fr = Fr of V gD V gD ' a. n . c = \JA2 -j. 30. Ve Ve' r /» D . Voor gelijkheid van het getal van Froude voor het schroef­ Fig. dynamische gelijkvormigheid. De schroef bevindt zich onderzocht te worden bij een aantal omwentelingen. 31). ^ mag worden toegepast. kinematische gelijkvormigheid.en askoppelconstan. D zodat A A' en aangezien: Ve __ Ve H A = (1 .— — v e . (fig. dat het model een schaalcopie is van het werkelijke waarin: object. dat wortel uit de modelschaal groter is dan het aantal omwente­ niet door de potentiaalstroming . Aan de kinematische gelijkvormigheid wordt voldaan.

„-waarden als functie van A (zie fig. keuze van specifieke wrijvingsweerstandscoëfficiënten (Froude. volgen modelsnelheid en aantal omwentelingen van het schroefmodel uit: Vs ^mortel — . b. aantal om­ hulpmiddel bij het berekenen van schroeven (zie H oofdstuk I I ) . Vm. nD __ /'0. Bij vrijvarende proeven met schroefmodellen is het een Wwr' Cwr' — I TT? 7) specifieke wrijvingsweerstand van het vrijwel onuitvoerbare opgave aan de wet van Reynolds te vol­ 23 ^ V S m doen. Amerika en Japan bestaat de voortstu­ wingsproef in het algemeen uit een aantal meetvaarten over r _ _ M _ M _ een bepaald snelheidsgebied. Gedurende de meetvaart _ S _ S worden stuw kracht.50 m. varieerd. b et K s-K m-A -v crban d en: n = n Va Volgens de wet van Reynolds zou het aantalomwentelingen waarin: bij devrijvarende schroefproef aan de volgende betrekkingen vmodel — modelsnelheid in m/sec. 32). resultaten van vrijvarende schroefproef vormen een belangrijk Men kan de waarden van askoppel. Evenals bij het modelonderzoek van de scheepsweerstand schip. 1 / Va en V a. De minimale lengte van de scheepsmodellen. stuwkracht. v v Het is gebruikelijk bij de voortstuwingsproef het schroef­ of bij gelijkheid van v = V: model tijdens een meetvaart een constant aantal omwente­ / D' ''V0. Deze trossentrek of wrijvingscorrectie R fl bedraagt: Evenals bij het modelonderzoek van de scheepsweerstand is het duidelijk dat men bij de vrijvarende schroefproef niet tegelijkertijd kan voldoen aan de wet van Froude en de wet van Reynolds (aan gelijkheid van snelheidsgraad of slip dient o f: steeds te worden voldaan). door een doelmatige keuze van de modelschaal en aantal omwentelingen.7 . dat. een zekere critische drempelwaarde daalt.. /0>7. R a = (4 wr — Cwr') •2 £ . K arak teristiek van vrijvarende s c h r o e f. a3. Bij deze grootte van het scheepsmodel is het echter to t nu toe niet mogelijk een goede voortstuwings­ proef uit te voeren. D r> . daarmee corresponderende. zorgt men. aantal omwentelingen van de Ks ~ ~ q ~V D )2 . H et scheepsmodel wordt door de sleepwagen n — 11 -jY ■ = n . dat zowel voor het scheeps. askoppel. moeten voldoen: Vs — scheepssnelheid in m/sec. indien men aan deze voorwaarde voldoet. Indien de modelschaal a is vastgelegd. in de translatierichting werkende De tijdens de meetvaarten van een vrijvarende schroefproef trossentrek R a wordt aangebracht ter compensatie van het geregistreerde waarden van stuwkracht. schip en schroef wordt geanalyseerd. . wing gelaten kan worden. D 4 ir schroef en modelsnelheid geregistreerd. de wet 2 Q Vm van Froude voor de vrijvarende schroefproef buiten beschou­ model. JC. waarbij nog een betrouwbare voortstuwingsproef is uit te voeren. waarbij voor elke snelheid een q (u D y 2 . invloed door storende laminaire stromingsverschijnselen. aantal om­ relatieve verschil in de wrijvingsweerstand tussen model en wentelingen en translatiesnelheid worden uitgezet als K s. Beneden deze criti. golven meer ontstaan.en schip. Qm Proeven met vrijvarende schroef modellen. 32. resp. indien de afstand van hart schroefas tot wateroppervlak gelijk is aan de schroef diameter [ 1 2 ]. De Telfer.50 m goede weerstandsproeven uit te voeren [ 1 3 ] . hebben aangetoond. waarbij de diepte- waarin: ligging van de schroef onder het wateroppervlak werd ge­ W wr = wrijvingsweerstand van het model. H ieruit Cwr — 1 "z specifieke wrijvingsweerstand van het volgt. wentelingen en snelheid voor het werkelijke schip bepalen door Zij vormen de basis waarop tot nu toe de wisselwerking tussen vermenigvuldiging van de gemeten modelwaarden met a4.als voor het schroefmodel de critische drempel­ waarde van het Reynolds’ getal wordt overschreden. / V a Fig. Schoenherr. D 2 . bedraagt volgens de ervaring van het Nederlandsch Scheepsbouwkundig Proefstation ongeveer 2. askoppel. 11 — aantal omw/sec van de scheepsschroef. dat geen merkbare oppervlakte­ Wior = wrijvingsweerstand van het schip. Lap-Troost). D 2 “ q . D e v oortstu w in g sp roef De combinatie van schroef en scheepsmodel maakt het on­ mogelijk van de wet van Froude af te wijken. or versneld tot de bij dit aantal omwentelingen te verwachten ■b) 0i7 modelsnelheid. Door een ontwikkeling in de techniek om kunstmatig turbulente stromingen op te wekken is men momenteel in staat om met modellen met een lengte van 1. dat het getal van Reynolds niet beneden Qm = nat oppervlak van het model.7___ > O lingen te geven. D Q . De askoppelconstante: Op het Continent. Hughes. De wrijvingscorrectie R a wordt dus mede bepaald door de sche drempelwaarde zullen de metingen namelijk worden be. de sleepwagen b lijft met een gelijke het algemeen als volgt gedefinieerd: snelheid boven het model meerijden. Daarna wordt het scheepsmodel door haar eigen De stuwkrachtconst’ante (specifieke stuwkracht) wordt in schroef voortgestuwd. n'D' n = aantal omw/sec van het schroefmodel. Men dient bij een voortstuwingsproef de modelschaal zo te kiezen. [ 14] .

( W ordt vervolgd) NEDERLANDSCH SCHEEPSBOUW KUNDIG PROEFSTATION TE W AGENSNGEN Symposium on the behaviour o f ships in burg”. De schroef belasting wordt 1. T roost.O. die aan alle deelnemers worden. Froiule. D. L V III. wordt „selfpropulsion point of 3. 1878.of Ship T an k Superintendents. 5 geleverd hebben. D e o verbelasiingsp roef H oofdstuk II en in H o o fd stu k IV nader worden uiteengezet. 12. Waarnemingen in de wer. van het gedrag van het schip in zeegang met op maandag een bezoek aan Arn­ 12 Duitsers. zal de De discussies worden stenografisch Ter gelegenheid van de viering van tafelpresident zijn tijdens het diner. Springer V erlag.: „O n the elem entary relation between pitch. N ew -Y o rk .: „R ecen t developments in the design and application o f the propulsion point of model”. L. een historisch overzicht geven van de energiespectra. slip and propulsive Voor een proeftocht. caviterende toestand is een modelonderzoek in de cav itatie­ in verband met de ruwheid van de scheepshuid. M. waarbij de trossentrek gelijk en gelijkgericht is 1931. Schifftechnik. de verhoogde tunnel nodig. dat uitgerust is met een vin- ningen bijeen. 1920. varende schroefproef. (overbelastingsproef) is dat men juiste waarden krijgt voor de 8. voorzitter van de Nijverheidsorganisa- zitter van de Raad van Beheer van het De te behandelen materie is in 5 sec­ tie T. modelproeven en coördinatie” . Verschoor. Het voordeel van deze uitvoering van de voortstuwingsproef 7. snelheids gebied zijn echter enige overbelastingsproeven nood­ 11. H ughes. van deze bijdragen. van het Symposium worden vastgelegd.N . vertical axis propeller” . door middel van de trossentrek ( Rü ) gevarieerd. zal een verslag van dit sympo­ plaats in Restaurant „Boerderij-Rijzen­ Sectie 4. ir. van Lammeren. and Shipb. De heer W.: Op woensdagochtend vertrekken ca. 4 Japanners en 11 uit overige Aangezien de deelnemers van te vo­ dinsdag een bezoek aan het Nationale landen. I. directeur van het Sectie 1 . 195 5. 1 9 3 3 /3 4 . aantal omwentelingen. G.: „Eine Erw eiterung der Schraubenstrahltheorie” . zakelijk. naar Madrid.P. Sleeptankdirecteuren zal worden gehou­ komstvisie over de komende jaren. stuwing is een voortstuwingsproef over een bepaald snelheids. D it gebeurt aan de streerd zal worden. P. P art. scheepsmodelonderzoek. T od d . echtgenote. organiseert het Proef­ Op zondag 8 september wordt een Op maandagmiddag wordt een be­ station een internationaal Symposium. Regering.” T ransaction s o f the Inst. 18. Sectie 3. H et schroef onderzoek in de cavitatietunnel devices 1951” . F . Direc­ Sectie 5. Daarna zal Professor dr.A . maar met veranderlijke schroef be­ lasting (z. F. F. M üller. L .: „T h e H otchkiss internal cone propeller” .E. 2. hand van de voorlopige Proceedings van Hierin zal een scheepsmodel getoond scheepsbouw en scheepvaart in Wage. D. n. 5. waar van 15-25 september over de ontwikkeling van het N. excursie gemaakt naar de Noord-Oost. Toepassing van de methode 40 deelnemers gezamenlijk per autobus N. De toestand. 17 Engelsen. W. on te Wageningen.: „P addle W heels” . 40 dames wordt een af­ de deelnemers bevinden zich 27 Ameri­ 46 auteurs hun bijdragen op het gebied zonderlijk programma georganiseerd kanen. den.en bedrijfsprognose over een zeker efficiency. T aylor. W . „T h e Choice o f Suitable R eynolds N um ber for Model Propeller E xperim en ts” . zoek aan het Nederlandsch Scheeps­ waarop het gedrag van schepen in zee­ polder en naar het openlucht Water­ bouwkundig Proefstation gebracht. m et dien verstande dat n u tevens de Deze toeslagen zullen in Hoofdstuk IX nader worden besproken. 1893. p.M . schip in zeegang samenhangen. zal op de dagen van Dinsdagavond vindt het slotdiner Het Symposium wordt op zaterdag­ het Symposium alleen gediscussieerd plaats in Restaurant „Royal” te Arn­ middag geopend in Junushof te Wage­ worden naar aanleiding van deze bij­ hem. veroorzaakt door de grotere schroef belasting. a seaiuay teur Generaal van Scheepvaart. tafelpresident zijn. p. and E dstrand. N o. and A llan. ningen door ir.S. H . die met het gedrag van het Deze voorlopige Proceedings vormen ging van het schip te dempen.: „R esistan ce o f ships and screw propulsion” . ties verdeeld. aaan de wrijvingscorrectie (R a). S mei 1946.S.en de bedrijfstoestand toeslagen gegeven worden. A . 1946. N o. G . p. Om bij het schroefontwerp voorspellingen te doen omtrent Göteborg. Hierbij is de trossentrek 4. In Engeland bestaat de voortstuwingsproef uit een aantal meervaarten bij constante snelheid (in de regel corresponderend Literatuur met de bedrijfssnelheid). T. statische druk in het w ater aan een modelwet m oet voldoen: de w et van gelijk cavitatiegetal. Hierbij zal Prof. London. Transaction o f the N o rth E ast Coast Institution o f Engineers and Shipbuilders. 180. 9. 1948. K em p f. W . W ien.1. 6 Russen. en opgenomen en zullen tezamen met de het 25-jarig bestaan van het Neder. 10. 11 Zweden. F . 2. J. G ebcrs.: „D as Schaufelrad in M odellversuch” . Transaction s o f the Institute o f Marine Engineers.: „Turbulence on Stim ulation on Ship M odels” .: „Im m ersion o f propellers” . A. stabiliseerinrichting om de slingerbewe­ spreken. p. 105. S. 800 blz. . de windweerstand en de daling in D it modelonderzoek is direct te vergelijken m et een v rij- schroefrendement. waarbij R a' = 0 wordt aangeduid met „self­ 6.: „Proefschepen. Modelproeven. ship” (tanktoestand) genoemd. Th e Inst. voor­ dragen. oceanografie.: „ T h e Fundam entals o f Ship Propulsion” . om de problemen te be­ in juli van dit jaar verzonden werden. Theoretische aspecten van de 8e Internationale Conferentie van gedurende de eerste 25 jaar en een toe­ de beweging van het schip. D. De beste vorm van experimenteel onderzoek van de voort­ 14-17 N ovem ber.N. 225. 265. T h e Shipbuilder De toestand.A .P.of de bedrijfssnelheid. waarin Voor de ca. . V olpich..: „Schaufelradberechnung” . 24 Nederlanders. H . B etz. Z e itsch rift fiir F lug- invloed van overbelasting op het schroefrendement en het technik und M oto rlu ftsch iffah rt. R a' — R a in de translatierichting gericht. sium worden opgenomen. hem en het Openluchtmuseum. o f N aval A rchitects. I. N ordstrom . 1951. overbelastingsproef ). in S co t­ land.t. 1954. gebied aan te vullen met een overbelastingsproef bij de proef­ 13. Velen zijn vergezeld van hun ren reeds kennis hebben kunnen nemen Park „De Hoge Veluwe”.. en op Fransen. O . waar in het bijzonder het vorig jaar ge­ Van 7 tot 10 september komen weten­ Op de maandag en dinsdag vinden de opende zeegangslaboratorium gedemon­ schappelijke werkers op het gebied van besprekingen plaats. D elft. H . Publikatie van Statens Shippsprovningsanstalt. Dresden. 1952. Op de aldus gevonden „tank”~waarden moeten voor de het optreden van cavitatie en het gedrag van de schroef in proeftocht.. H . N. ’& Avonds vindt het openingsdiner Lelijkheid. p. 23.S. Vol. Laboratoriumtechniek.: „M odel tests with turbulence producing cl. K rapphiger. loopkundig Laboratorium „De Voorst”. H otchkiss. S. de Vries. T . Onder een boekwerk van ca.g. Sectie 2 . Een en ander zal in § 17 van c.N . F ifth International Conference. het Symposium. daarbij de gasten verwelkomen namens bijdragen in de definitieve Proceedings landsch Scheepsbouwkundig Proefstati­ de Ned. scheepsweerstand in zeegang. 14. ir.. of Eng. V . gang besproken zal worden.M .. Inaugurale rede. tocht.E.P. H .z. 195 5.

a. Hoofd van herhaald. directeur van F. G. W. N. Vossers.en W erf Mij. ter & Co. 12 septem ber 1957 Onderwerp: DE N EDERLANDSE B IJ­ Wageningen. G.. Ing. te Am sterdam veld. Ver­ verhandeling over zeevisserijvaartuigen door ganisaties en instellingen. Hughes Technische Dienst.ROTTERDAM . directeur Ap- 8 novem ber 1957 G ASTU RBIN E. S. Uitgave: nenvaartuigen. door en Dr. directeur te Amsterdam (De juiste titel zal nog nader worden be­ te A m sterdam L. STER K ­ 10 oktober 1957 Onderwerp: EXPLOSIES IN KRUKKAS­ te R otterdam TE.N. Prijs netto sh. 9 ja n u a ri 1958 Cursus: GEDRAG VAN SCHEPEN IN Bovenstaand programma zal steeds in „Schip en W erf” worden te R otterd am ZEEGANG. M. Gedrukt op goed Het tweede deel van dit zeer lijvige boek­ gegeven van het aantal bruto registertonnen papier en in linnen band is de tekst verlucht werk bevat een lijst van scheepswerven in in 193 6 over de gehele wereld te water ge­ met zeer vele uitstekende afbeeldingen.. M. met alle rederijen in Groot-Brittannië en Noord- rige verhandeling over elektrische scheeps­ adressen en de bijzonderheden omtrent hun Ierland. door Ir. door de heer D. PAALTJES LOPEN. Gerritsen. ZEEGOLVEN. 7 m aart 1958 pingedammer Bronsmotorenfabriek.I. te Rotterdam TO R. door de heer A. Smit. L. Wangerin. door Mr. van Manen. 27 septem ber 1957 Onderwerp: TOEPASSING HOGE D RUK te Rotterdam te A m sterdam STOOM AAN BOORD VAN SCHEPEN.V. Lap 13 septem ber 1957 H ED EN IN H ET SUEZKANAAL. D. reld aan welke in 19 S6 schepen werden af­ hand van O. Verenigde Staten. H. Canada. SCHEEPSBEWEGINGEN. België. DM. Deze jaarlijkse uitgave geeft als gewoon­ D it handboek is thans voor de vierde stookinrichtingen voor scheepsketels en elek­ lijk weer een inleiding van H.) bouw. te Amsterdam 7 novem ber 19 5 7 Onderwerp: SCHEEPSVOORTSTUW ING 6 m aart 1958 Onderwerp: DE NIEUW E BRONSMO- te R otterd am D OO R MIDDEL VAN V R IJE ZUIGER. Minkhorst.en Werktuig­ kend gemaakt. Hamburg. Kuiper.. Schroed. 20 m aart 1958 Onderwerp: ELEKTRISCH LASSEN. Smit & te R o tterd am KELIN G VAN DE SMIT/BOLNES-MO.. 24 jan u ari 1958 door de heer F. 2 2 novem ber 19 5 7 T O R . door Ing. Smit & Co’s Internationale Sleepdienst. Wendel.EN te Rotterdam TEN IN VERBAND MET H E T te A m sterdam STAALGEMEENSCHAP. te Amsterdam Ouwerkerk J . N. Frankrijk. J. 23 jan u ari 1958 Deel 2. hulpwerktuigen voor scheeps- 25 . voortstuwing door W. & Co. Hoofd van het te Amsterdam Laboratorium van Bronswerk N . . SNELHEIDSVERLIES.AMSTERDAM .— netto.A. 20 feb ru ari 1958 Deel 4. alsmede een eveneens zeer uitvoe­ scheepsbouwindustrie van belang zijn.V. 3 april 1958 Onderwerp: NIEUW STE O N TW IK KE­ 12 decem ber 19 5 7 Onderwerp: TH E FIG H T AGAINST te Rotterdam LING OP H ET GEBIED VAN R Ö N T ­ te R otterd am CORRO SIO N ON SHIPS B Y MEANS OF 4 april 1958 GENONDERZOEK. een zeer uitvoerige Het derde deel bevat een lijst van alle or­ geleverd.-directeur W . L. 6 feb ru ari 1958 Deel 3. door Het eerste deel omvat de bouw van bin­ „Merchant Sbips: W orld Built” No. ir. Hardy. Wijzigingen of aanvullingen kunnen hierin voorkomen. aandrijving.TELEFOON 52200 WETERINGSCHANS 227 . Door de voortschrijding der techniek zijn sen en met bijzonderheden omtrent hun uit­ waarbij de tankschepen afzonderlijk wor­ in deze uitgave weder nieuwe.VEREENIGING VAN TECHNICI OP SCHEEPVAARTGEBIED SECRETARIAAT AFDELING „ROTTERDAM” : SECRETARIAAT AFDELING „AMSTERDAM” : HEEMRAADSSINGEL 194 . Londen. Langelaar Gzn. tot heden nog rusting en werkprogramma. 21 m aart 1958 Co’s Transformatorenfabriek. 30/-. door Ir. Uitg. ENKELE PRAKTISCH E ASPEC­ 21 oktober 1957 Onderwerp: DE EUROPESE KOLEN. van 13 decem ber 1957 C A TH O D IC PRO TEC TIO N . Adlard Coles Ltd. door Ir. J.N. Dok. Nijmegen. West-Duitsland en West-Berlijn met adres­ laten en wel voor schepen boven 100 brt. Ingenieur bij Werkspoor te Amsterdam te A m sterdam N. Ltd. die voor de volgens wordt een overzicht gegeven van C. Bedrijfsdirecteur van Deel 1. Australië. Deze lijst is ge­ den vermeld. Southamp- Schiffahrtsverlag „Hansa” C. Prijs geb.EN DE D OX- te R otterd am O VER SPANN INGSVERDELING IN FORD-M OTOREN. gebruik. Prof. adj. L. 17 april 1958 Onderwerp: NIEUW STE O N TW IKKE­ 19 decem ber 1957 Onderwerp: ENIGE BESCHOUW INGEN te Rotterdam LING VAN DE M. Krappinger. Smit & Zoon’s Scheeps. H. met de namen dezer schepen. 7 feb ru ari 1958 11 oktober 1957 J. Sc. directeur Röntgen te A m sterdam Godfrey Waite. weerstand en voortstuwing. een verhandeling over door de diverse werven na de oorlog afge­ de voornaamste rederijen over de gehele we­ de bouw van binnenvaartschepen van de leverde tonnage. niet behandelde gebieden uit de scheepstech­ completeerd met gegevens betreffende de Verder wordt een opsomming gegeven van niek opgenomen. Chef Tekenkamer Werktuigbouw van te Amsterdam de Amsterdamsche Droogdok Mij. C. Mackenzie. J. 21 feb ru ari 1958 SCHEEPSONTW ERP. Anne. Duitsland. A. J. 5. B.TELEFOON 36289 PROGRAMMA VAN LEZINGEN ENZ. „Wilton- Corver. Hoofd van Bureau Veritas in Ne­ Fijenoord”. K. Lzn. W. maal verschenen en is wat afwerking betreft trische scheepsinstallaties.. W . Sterk­ SCHEEPSCONSTRUCTIES. derland. scheepsmotoren en ton. te R otterd am T E N VAN DIESELM OTOREN. uitrusting en inrichting. werkingssfeer en hun stafpersoneel. waarna een overzicht wordt weder keurig verzorgd. H.V. man. o. door 21 novem ber 1957 Onderwerp: DE N IEU W STE O N TW IK ­ te Rotterdam Ir. Bovendien zal van elke vergadering of andere bijeenkomst aan leden te A m sterdam landsch Scheepsbouwkundig Proefstation te en donateurs een convocatie worden gezonden.A. te A m sterdam Ir. Heil en A. N IE U W E U IT G A V E N „H andbuch der W erf ten 1956” . door de heer G. Denemarken.V. Deze cursus is een vervolg op te R otterd am DRAGE T O T BERGINGSW ERKZAAM ­ de cursussen van de heren Ir. Dr. A. door Ir. Boie. lagers in de scheepsmachinebouw. P. 10 ja n u a ri 1958 het Zeegangslaboratorium van het Neder.

door W. 9 van 3 mei 1957. III) De Deze leergang is verkrijgbaar bij het Cen­ Heere. Amsterdam- 700-tal originele oscillogrammen.V . Algemeen Procuratiehouder/hoofduit­ treffende moderne oscilloscopen. n. N. kernfysica in het algemeen. die in 1956 werden voltooid.V. ningse strand en last but not least de IV. F. J. Verder worden er berekeningen typen kernreactors met schematische af­ en geleerden. East Coast Institution of Engineers and der vermelding van de bouwers. bevat den. Bibliotheek. Lolkus. „Verwarming van fabrieksruim ten — Benoeming bij de Koninklijke M arine De stof is verdeeld in de volgende hoofd­ Stralingsverwarming m et behulp van gas”.N . Deze bevordering wordt groep IB. W. waarbij de heer Lolkus Gebruikers in Nederland kunnen dit boek bestellen bij Meulenhoff & Co. van Langen. Uitg. het gebruik Het boekje is verkrijgbaar bij N. R. door Ir. 274. Italië. Czech.s. The landen. is bevorderd van Hoofdingenieur tot metalen van groep IIB. „Wisselwerking tussen oppervlak en een leidinggevende rol speelde. benevens een verkla­ tiek. deel III. V III) Het verwijderen van foutieve E.— . C artbage van het Scheve- en bewerkt door H. Japan. dient het voor de hiervoor genoemde uitgave opgenomen artikel van de hand van ƒ 29. door alwaar de heer Lolkus zich de bijnaam moderne Galvanotechniek” worden enige Ir. Het geeft een gedetailleerde be­ hoge mate. werkzaamheden.O . te maken richters. Hoofdingenieur A. voorbeelden van circuitschema’s worden ge­ Het boek geeft de lezer in de Engelse taal in de kernfysica. voerder van W. de tonnage. M. elektronica.N . waarin men kan hoven. dat op prima papier is gedrukt op 20 en 21 september 1956 werden gehou­ nen. de Bruijn het s. welke gingsexperts van Nederland. JE. E. kundig man is met de volgorde zoals deze reeds door wijlen de Stralingsverwarming m et behulp van hem heengegaan. „Schip en W erf” no. Bordes. „Aërodynamische aspecten van het on ­ fechn iek”. huize te Maassluis de heer J. van der Linden. Prijs geb. Het in deze zijn. Flandres bij Receive in Brazilië derzoek van vlam m en in ovens” . F. heer De Bruijn was toegepast. wereldoorlog. W armtetechniek. Er worden ook richtlijnen gegeven voor het De heer Lolkus. welke speciaal Verder vindt men in deze uitgave nog uitrusting kan beschouwd worden als abso­ werden ontwikkeld om aan de hoogste eisen een korte omschrijving van de verschillende luut noodzakelijk voor zeer vele ingenieurs te voldoen. het elektronisch Laboratorium getreden.C. Meu­ en de toepassing van het instrument. pen. doeleinden nodige vermogen te worden om­ C. „Inleiding tot de moderne Galvano. door Ir. door Prof. Centraal Technisch Instituut T. III. door Prof. Eindhoven. Delft. deren). Dr. Van een zeer groot aantal van deze sche­ metaallagen (strippen). Op 26 augustus j. door A. Antwerpen.en buitenland zijn sporen verdiend en in fraai linnen band is gebonden. Daar evenwel thans de die kunnen dienen als introductie to t de door J. N . E. V ) Het verwerken van zink. „Verwarming van fabrieksnüm ten — Een hardwerkend. V I) „Journal o f the Join t Panel on wegen. een verzameling van de voordrachten. opruimingswerkzaamheden in het Suez- karta. van den T ak’s Ber­ voerige gegevens worden verstrekt omtrent Prijs ƒ 7 . „De verbranding van vaste en vloei­ T ot de meest spectaculaire bergings­ dingen.5 0 . ir. alle door J . V II) Het N uclear Marine Propulsion”. van der Held. met het doel Deze uitgave bevat tevens nog een index Philips Technische Bibliotheek. Een keuzekaart vergemakkelijkt de de resultaten van onderzoekingen. overleed te zijnen De tekst behandelt op bijzonder duidelijke „V oordrachten van de V akantie . and Shipbuilders in Schotland.O . Nederland. nl. Circuitry and P ractical Applications.. terwijl ook een aantal praktische rende woordenlijst van gebruikelijke termen hebben. akoes­ verstrekt voor het ontwerpen van buisgelijk. was één van de kundigste ber- tijd-basis expansie-samenstel.en andere industriële apparaten is Deze eerste uitgave bevat twee artikelen. London landen in 1956 af geleverde schepen. M.O . Am­ II. 3 52 pagina’s met 407 uitstekende afbeel­ I. 3. Warmte Techniek. die met werktuigkunde. E. the betische lijst van schepen van 1000 brt en galvanische bedekkingen.50. Adam. Tenslotte volgt weder een alfa­ rialen. Eind­ het verstrekken van informatie betreffende van de eerste vier delen. bare brandstof”. werd door ons Door het zich steeds uitbreidende gebied meest betrouwbare en efficiënte wijze met in zijn geheel in vertaling gepubliceerd in van de toepassing van de Cathodestraal Os- behulp van buis-gelijkrichters. Boadle. N IEU W SBERICH TEN schrijving van de constructie. Shipbuilders en The Institution of Engineers de afmetingen en de wijze van voortstuwing. on­ legeringsbaden. Scheltema de II) De metalen van groep IIIB. enz. gingsbedrijf N. in verricht. H. „Industrial R ectifyin g Tubes”. schijnen en daarin in de eerste plaats de Voor het laden van batterijen en in vele tijdens vergaderingen gehouden voordrach­ gevallen ook voor het voeden van booglam­ „T he Cathode R ay Oscilloscope”. Dja. Prijs geb. per groep warm w ater”. afd. terwijl uit­ •Uitg. J. A. van den in de Nederlandse wateren na de 2e der Held. Dit op uitstekend papier gedrukte en van dienst is geweest van bovengenoemde een precisie-instrument en een eenvoudig vele goede afbeeldingen voorziene werkje is N .V. las. die sinds 1930 in bouwen van een vereenvoudigde oscilloscoop. Lolkus J C.s. A.m. met de voor elke rederij in deze anodiseren van aluminium (anodisch oxi­ Institute of Marine Engineers. behoor­ sterdam. benevens van metalen zonder elektrische stroom. Marine. De een reeks gelijkrichterbuizen. dit boek goed verzorgd en in linnen band uitstekend papier gedrukt en in linnen band Het ligt voorlopig in de bedoeling dit gebonden.N . Portugal. geacht te zijn ingegaan 1 september 1956. afd. IV) De metalen van traal Technisch Instituut T. Noor­ spuitgietwerk in de galvanotechniek. Een PERSONALIA lenhoff & Co..V. die over een periode van twee decaden werden passend zijn voor een bepaald ontwerp.Hong Kong. welke keuze van de circuits en de huistypen. Drayer. IX ) Het neerslaan Verschenen is het eerste nummer van pen vindt men een fotoreproduktie. ƒ 7. Beulingstraat 2. VII. die in bin­ Het boek. Zweden en andere vernikkelen van aluminium. goede afbeeldingen. beeldingen daarvan. Inleiding” .. M.1. D. optiek. Deventer. „Verwarming van fabrieksruim ten — kanaal onder auspiciën van de U . Uitg. X II) Galvanische Institution of Naval Architects. De tekst is verlucht met vele tijdschrift tweemaal per jaar te doen ver­ behoefte. Drs. der Kon. D it geschiedt op de tions of Nuclear Reactors”. de auteur genomen. „Verwarming van fabrieksruim ten — Kluwer. van het periodiek systeem. . the North daarboven. M. M. X ) bovengenoemd tijdschrift. In dit derde deeltje van „Inleiding tot de Verwarming m et warm e lucht”.. Uitg. de toepassing van atoomenergie voor zien in welk van deze delen een bepaald scheepsvoortstuwing te stimuleren en te schip werd beschreven. Als gewoonlijk is Dit 126 pagina’s tellende boekje is op vergemakkelij ken. V. door en van het s. wijze de theorie en de ontwerptechniek be­ Leergang voor W drm te-T echniek” . middelen tot gebruik van het instrument. F.90. belangrijke galvanische baden besproken in VI. „wreck-a-day-John” verwierf. Het voorziet blijkbaar wel in een gebonden. X I) Het kwaliteitsonderzoek van The Institute of Marine Engineers. lamïnaire laag bij de verbranding van den de massale opruimingswerkzaamhe­ koolstof” . dat wordt uit­ een dekkenplan en de voornaamste bijzon­ Het metalliseren van niet-geleidende mate­ gegeven in onderlinge samenwerking van derheden. Philips Technische meeste installaties wisselstroominstallaties. het vlotbrengen van o. geven. De plaatsvervangend Chef Scheepsbouw stukken: I) De metalen van groep IVB. „Some Safety Considera­ gezet in gelijkstroom. Spanje. geven een markante in­ druk van zijn kennis. van Oosterhout. Uitgevers Mij. ten te publiceren. Prijs ƒ 5. gelijkstroom vereist.1. Dr.. Uitg.V. cilloscoop is dit veelzijdige instrument uit In dit boekje worden details gegeven van pag. A.. Deze voordrachten zijn de volgende: heeft.

ge­ type. L.000 cft.70 m. gevierd. breedte 6. De ruiminhoud bedraagt van 1 september 19 57 gewijzigd in: Scheeps­ N . 3 000 werknemers en gepensioneer­ de borststukken schuifbare sluitband. het vereiste drijfvermogen. groot 800 ton d. In de laatst gehouden algemene vergade­ bezitten in zeewater met benzine o f olie.a.50 m. schuim met gesloten cellen vervaardigde voor rekening van de Kopenhaagse Brand­ riaal. Deze bruik van kapok zwemvesten aan boord van het schip een dienstsnelheid zal geven van pomp is opgesteld aan dek en wordt aange- schepen door de Deense scheepvaartinspectie 13 m ijl. bx-eedtc o. de Haas Tank- Onder het verbod valt niet het zand­ 6. gelaten de riviermotortanker P nrfina 32.. zwemvest. Kroeze. Een eerste no. elekti*ische lichtinstallatie van 110 werf „Kraaier” N . rich- naam van deze vennootschap met ingang 73 8 van A.A.V . 9.V . sp. A spera wordt gebouwd onder gladdektype.) werd 21 augustus 1957 met Op 12 juli 11. volt.v. welke een lucht­ bedrijfsleven ruim gelegenheid te geven de 73.32 m. namo aandrijft. die geen stof type M SU 5 81 met een vermogen van 750 2. wier arbeid het gevaar van stof.J a r i g bestaan N .V . Pronk te Groningen. aan. J . radiotelefonie. pk Bolnes dieselmotor met aangebouwde beschermd.w. terdam. H et schip wordt gebouwd volgens de De districtshoofden der Arbeidsinspectie vooi'schriften en onder toezicht van de H et m. R o t­ van drie en twee ton. H . Door dan te stellen voorwaarden zullen de tenshoek wei'd op 21 augustus 1957 met De voortstuwing geschiedt door een 2 50 arbeiders tegen het silicosegevaar worden goed gevolg te water gelaten het nieuwe mo. te Mar.K. zeewater bestand metaal. di'even door de hoofdmotor. 10 pk „Petter” dieselmotor. torkustvaartuig H oh n b u rn . echoloodinstallatie. bale- werf De Beer N . motox-.15 De bouw geschiedt onder toezicht van M inisterie van Sociale Zaken en Volks­ m. grainspace en 3 5. toen met vulling. ook tegen zeewater met machinekamer 2 Lister hulpmotoren van 20 Rollema. mogelijke invloeden. Scheepvaart Inspectie en voldoet aan de waarin strikte toepassing van het verbod tot voox-schriften gesteld voor het vervoer van onoverkomelijke moeilijkheden zou leiden.s.s. een Koninklijk Besluit op hoogste klasse Bui'eaxx Vei'itas. Zaandam drie Arrnstrong Siddeley hulpmotox'en. J . tegen de afmetingen: lengte over alles 57. 57 m.. werd te Hengelo het gouden hoedanigheden toegeschreven: goed gevolg te water gelaten het nieuwe jubileum van de N . IJssel.a. D it te U trecht werd de heer ir. van polyvinylchloride. overigens ongewijzigd zijn gebleven. Uetersener lieren. algemene dienstpomp en een dy­ nodige ervaring op te doen. met ingang van 1 oktober a. Z an d straalb eslu it tra d 2 4 augu stu s type 6 L met een vermogen van 220 pk bij Op de vrijgekomen helling zal de kiel 19. 7. A. In dit schip wordt geïnstalleerd een Lloyd’s Register of Shipping voor de onbe- gezondheid 2 -ta ct enkelwerkende Bolnes-motor van het pex'kte vaart. De laadruimten worden elektrisch geven­ ke de stoom levert voor het verwarmen van in werking.30 m en holte tot dek 4. 56.V .90 m en holte to t dek 3. voerd door de heren ir. door De A lfa (boxxwno. waterpijpketel. commercieel directeur en na enkele jaren te worden vervangen. Gebr. Zw em vesten van schuim plastic lading. Afm etingen zijn: lengte 1.w. die to t nu toe met de bouwd voor Nieuwzeelandse rekening. pen van tandtechnische aard. sp. K o k o b e lt genaamd.V . te Zaandam werd de te water gelaten het m.000 cft. dat aan schip zal worden uitgerust met een 8 cilin­ dak benoemd tot directeur. H et woord werd ge­ monteerd op beugels van roestvrij. treedt het be­ 6. een jaar na afkondiging. H engelo Bij Grol’s Scheepswerven N . drinkwater 12 ton.V . worden gelegd voor een coaster van het 24 augustus trad in werking het Zand­ H et m. wel­ sluit eerst thans. zodanig door de Inspecteur-generaal voor de 5 0 . H .V . voorzitter van de ondernemings­ dit het geval is bij vesten van linnen of ka­ De voorstuwing zal geschieden door een raad. Bij Bodewes’ Scheepswerven N . J . 290 van de N . wanneer dit tact enkelwerkende M AK-m otor van het lengte t.V .94 m/ compressor. Van D ijk ’s Scheepsuitrustingen N . een beeldhouwwerk benzine. hiervoor zijn in deze tanks den ingericht voor het vervoer van gekoelde de nodige verwarmingsspiralen aangebracht. Veel bedrijven. Duyven. J .1. twee Ingevolge een besluit van de algemene T ew a te rla tin g e n van 20 pk en één van 10 pk.05/ bouwd voor de N . breedte o. Hazemeijer & Co. gemaakt door de Amsterdamse beeld­ gevoelig voor temperatuursverschillen. De beladen diep­ raris.V . De voortstuwing zal geschieden door H et laden en lossen van de olie geschiedt W ij ontvingen het bericht dat het ge­ een 12 50 pk 8 cilinder Crossley motor. De feestelijkheden werden bij gewoond vooi'zien van een beschermende huid.90 m en holte althans gebeurt in apparaten.s. te H. te Capelle a. augustus 19 57. de daaraan te stellen eisen voldoet en als der Bi-onsmotor van 500 pk. te water gelaten het m. stralen van bougies en van kleine voorwer­ In dit schip wordt geïnstalleerd een 4.V . dat wordt ge­ „Brevo” oliedrukkeerkoppeling. de H et oranjekleurige. daar gebleken is. president-commis. vaartbedrijf te Rotterdam.V . dat het be­ Groningen. te Gi'o- grond van de Silicosewet. te Zuid- Aan dit zwemvest worden de navolgende bro'ek (G r. Thans Afmetingen zijn: lengte 1. motoi'kustyaartuig A lfa . Havermans en voorstellende verkoop van deze vesten is in handen van met twee laadbomen met een hijs vermogen de samenwerking in het bedrijf. Om het ton d. het is bestand tegen alle 480 pk M . bouw­ longziekte met zich meebrengt. 43. Scheepsw erf „ K ra a ie r” N . ning van de Kustvaart Unie N .s..08 m. dat deze met kapok Lloyds’ Register o f Shippiiig 100 A 1 en het v/ïh P anne vis & Z n .a.1. G. schuimplastic.5 0 m en holte 3.1. D it schip zal worden uitgerust met 1951 tot stand gekomen ter bescherming Op 21 augustus 1957 is met goed gevolg een 45 0 pk Industrie motor. waterballast 220 ton. een S... Vuyk & Zonen’s Scheepswerven tingzocker en radar.3 0 m. Aspera. wordt ver­ De bouw geschiedt onder toezicht van Op het voordek is een „Liesen” ankerlier .57 in w erking 340 omw/min.00 m. A. van hen.V . tileerd terw ijl de achterste laadruimten w or­ de ladingtanks. kunnen verspreiden. De De uitrusting zal bestaan uit twee masten houwer G.0 5 m. Koopman te Dordrecht werd op 22 king getreden Zandsteenbesluit. U tre c h t gevulde vesten vrijwel geen d rijf vermogen Britse Ministry of Transport. Labruyère. bestemd voor Bij de Scheepswerf en Machinefabriek v/h besluit was het enige jaren geleden in wer­ Scheepvaartkantoor Groningen N . bx-eedte 10. G ron in gen woi'dt gebouwd on­ kunnen ontheffing verlenen in gevallen der hoogste klasse Bureau Veritas. pk bij 3 00 omw/min. J . M ach inefabriek „H oogenïande” boden.3 0 m. dat wordt gebouwd bekende fabriek van elektrisch schakelmate.a.w. 59.V . meet 770 ton d.20 m en holte 3.B. centrale ver- vergadering van aandeelhouders van Scheeps­ Op 20 augustus 1957 is met goed gevolg wai-ming. Hoofdafmetingen: lengte o. A. hebben moeten over­ schip is van het shelterdek type en meet 1100 steld: een hulpaggregaat bestaande uit een schakelen op andere werkmethoden. waarvan het gehele oppervlak is stoffenhandel e. dacht gevestigd op een nieuw zwemvest van 920 ton d. De bunkercapaciteit is: olie 48 toxi.V . terw ijl de statuten de heer J . handhydraulische stuux'machine(Svendborg). Post.1. H et Verder zijn o. Alpherts. space. onderdirecteur.d. olie o f chemicaliën en het is on­ pk zullen worden opgesteld. welke d. in de motox-kamer opge­ zandstraal werkten. bouwno.w.s.V . voor reke­ straalbesluit. Noox'd Nedeidandsche Scheepswerven te Gi*oningen. H azem eijer & Scheepvaart in Nederland werd goedgekeurd. G roningen. zoals gang is 3. terwijl voorts in de Namens het personeel bood de heer R . B. H et behoeft niet 8.40 m. 4 7 ) is van het gladdek- door ca. met goed gevolg te water en verwerken van zandsteen verbiedt. breedte directeur. te Kopenhagen. een „H outtuin” wormpomp. Machine­ In verband met dit feit wordt de aan­ worden gelegd voor een gladdekschip van fabriek „Hoogenlande” v/h Pannevis & Zn.m. ge­ is ook het zandstralen verboden. Op de vrijgekomen helling zal de kiel ring van aandeelhouders van N . Laadvermogen 5 00 ton.10 m. bezit ruimschoots lengte tussen de loodlijnen 52 m. K 1 volgens de Benzine Commissie. C o. en heeft de volgen­ den uit het gehele land. bestemd voor 38.N . voor Nedei'landse rekening. Deze wet is in ningen. De afmetingen bedragen: lengte o.

371 voor rekening van de drie ton. geladen kan worden.100 cft. Kunst te Gro­ 6ED met een vermogen van 395 pk bij 3 50 achterdek aangebracht en bestaat uit een hut ningen. vaart. Smit & bouwno. aan dek De bouw geschiedde onder toezicht van twee MW. Het vaartuig. 8. (490. A. In de machinekamer zijn voorts lichtinstallatie van 110 volt. snelheid ontwikkeld worden van ongeveer 8 De Naerebotit (bouwno. ste is van de twee bij voornoemde werf in Op de vrijgekomen helling zal de kiel wor­ aanbouw zijnde vaartuigen. De Pernis is bestemd voor het assisteren Machinefabriek „De Klop” te Sliedrecht als van zeeschepen in de Rotterdamse havens. Noors hydraulische lieren.C.00 m en holte De Motorklepbak SGD 33. van 63. A.W. Mulder De voortstuwing geschiedt door een 62 5 we trawler Sak/na Martine voor de N. De bouw geschiedde onder toezicht van bouwmaatschappij te Amsterdam.V. Op 24 augustus 1957 is met goed gevolg Afmetingen zijn: lengte 1. lieren. als Hr. bouwd voor rekening van de N.s. bestemd voor inhoud van 620 m3.V. bouw­ breedte op sp. breedte 7. werd 22 augustus jl.1.w. D renthe in dienst gesteld. tussen de loodlijnen 51 m.s. B-klasse behorende ondérzeebootjager De Phoenix (bouwno. door de lengte tussen 1. met reductie.V. echo- motorkustvaartuig Phoenix. m. In geladen toestand kan een onder hoogste klasse Bureau Veritas. 280) is van het tijdens de proefvaart een snelheid behaalde aan Zee.V. R ottu m werd gebouwd geschikt voor vier personen. te Ant­ dam.W. space en 36.71 m. van 40 pk elk zullen worden opgesteld. breedte op de Siddeley hulpmotor van 11 pk opgesteld.30 meter. 320 van N . breed­ onder hoogste klasse Bureau Veritas. omw. welke eenvou­ Afmetingen zijn: lengte 1. van 10 bodemkleppen. De breedte bedraagt 9 m rekening van de heer H.70 m. Ms. 2. De Deze boot is de eerste van een serie van vier uitrusting zal bestaan uit twee masten met havenboten.a. visberging.w. te Delfzijl.28 m. toezicht van American Bureau of Shipping De afmetjngen van de boot bedragen: gage. Scheepsbouwwerf v/h In dit schip is geïnstalleerd een 4-takt opend en gesloten worden. Pattje te Waterhuizen van 200 pk bij 750 omw/min. zomermerk is 3.w.06 m. en Scheepvaart Inspectie voor de onbeperkte lengte 21.s.1. 41. bunkerolie 43 m 3 en D renthe in de aanbouwhaven nabij de werf.80 m.200 De motor-installatie bestaat uit een 8- aanbouw is.-hulpmotoren van 16 pk elk.V. 500 pk Werkspoor motor. terbroek (Gr. Scheepsbouwwerf en centrale verwarming. Aan brandstof kan ca. en heeft de drinkwater 11% m 3. Accommodatie voor 19 man.— ■ m. bal­ Visruim is ingericht voor tonnen en verse vermogen van drie ton.M.34 nrt) en heeft de volgende af­ zijn voorts twee Armstrong Siddeley hulp­ mevrouw Van der Ende-Meyering. Potvliege. 36. C. 46. Boll te Heiloo. heeft twee schroeven. te o. 15 ton in Proeftochten gladdektype.70 De uitrusting bestaat verder uit twee 1. O. dat wordt ge­ O verdrachten loodinstallatie en richtingzoeker. welke door de N .650 cft.80 m.V. grainspace en 34.1. dig doch smaakvol is ingericht. J. D. terwijl voorts in Waterweg de goed geslaagde proefvaart De doopplechtigheid werd verricht door de machinekamer twee Lister hulpmotoren plaats van de nieuwe havensleepboot Pernis. radiotelefonie. 70 m.34 m.500 cft. 280 ton en koppeling met reductie en Zöllner vloei- mevr. welke hydraulisch ge­ no. 56.-motor./min. bale­ Op 1 augustus 1957 is de nieuwe tot de te Amsterdam.70 van ca.) werd gebouwd voor reke­ draagt 3.M. meet 925 ton dw. twee Bodewes-laad. dat bij de N .-hulpmotoren van echolood-installatie en richtingzoeker. welke de laat­ vaart.67 m. G. werpen bij de N.7 knoop. omw/min. Deze bodem is de . voor gevolg proefgevaren het m. grainspace. pk bij 700 omw/min. De beladen diepgang op Scheepvaart Inspectie voor de onbeperkte nant ter zee H. Navigare De ruiminhoud bedraagt 33. Het laadruim heeft een schip zal worden uitgerust met een 650 pk Barkmeyer te Vierverlaten. breedte 8. dochter metingen: lengte over alles 5 5. gladdektype. De beladen diepgang bedraagt ± 3.opgesteld.50 m. Scheeps­ twee laadbomen met een hijsvermogen van bouwwerf en Machinefabriek H.6:5 m. J. Op 25 juli 1957 heeft de geslaagde proef­ volgende afmetingen: lengte over alles vaart plaats gevonden van het nieuwe mo­ 60. De beladen diepgang be­ Scheepsbouwwerf „De Dageraad” te Wou.83 m. Holland in installatie en richtingzoeker. Scheeps­ het fabrikaat M. Het m. waarmede het schip Visserij Mij. De ballast.34 m. holte tot dek 3. Afmetingen: lengte o.V. één ankerlier (Bodewes). olie-gestookte „Voorwaarts” E. groot 910 ton d. lengte spanten 8. pk M. radio-telefonie.90 m. Hijlkema te Hoogezand vaart. de Haas-Trefzger. echolood.M. Alle motoren voorzien van zoet. breedte op de spanten 9. welke door een „Petter” motor De voortstuwing zal geschieden door een Begin augustus vond op de Nieuwe van 8 pk wordt aangedreven. van Oorde.s. met een vermogen pk bij 275 omw/min. Lister 40 pk bij 1000 24 pk. centrale verwarming. brugge de tewaterlating plaats van de nieu­ ning van de heren G.V. functionarissen van de Soc. be­ enkelwerkende Bronsmotor van het type Het verblijf voor de bemanning is op het stemd voor de heer M. en heeft de twee tanks worden gebunkerd. Bodewes lieren.a.V.66 m.V.30 m. te Groningen. masten met twee laadbomen met een hijs­ Hoofdmotor Deutz 6 cilinder met opla­ De voortstuwing geschiedt door een 500 vermogen van drie ton. Rederij Veling & Co. werf Waterhuizen J. Gloria Mar/s. elektrische lichtinstal­ latie van 110 volt. breedte 6. waterballast ca. AGA-kolenfornuis.40 m. werd bij de Scheepswerf twee dynamo’s van 6 kW. de Haas De Motorklepbak SGD 33. Gén. aan ding 750 pk bij 375 omw/min. De bunkercapaciteit is: brand­ omw/min. Gebr.450 cft. Co’s Internationale Sleepdienst te R otter­ Société Générale de Dragage N. de Dra. D it bouwno. De ruiminhoud bedraagt 37. R ottu m . meet 810 ton d.M. masten met twee laadbomen met een hijs­ bunkercapaciteit is 72 m 3 brandstof. zijden 4. De waterkoeling. pk Smit-Bolnes-motor. van der W erff’s Scheepsbouw te Wes. 11% knoop. balespace. De uitrusting bestaat verder uit twee grainspace en 3 8. balespace.20 m en holte in de Op 23 augustus 1957 had bij de N. hand- hydraulische stuurmachine (Svendborg). sp. Lloyd’s Register of Shipping 100 A I en elektrische lichtinstallatie van 110 volt.) werd gebouwd voor rekening van de overbrenging. Oost van de Nederlandse Dok. is van geheel ge­ den gelegd voor een coaster van het half- Op 13 augustus 1957 heeft met goéd laste constructie en heeft een totale lengte shelterdecktype. cft. De bouw geschiedt onder stofkoppeling. gladdektype.— m. waarmede het schip tij­ dek drie Armstrong Siddeley hulpmotoren mann reductie 2:1 en 4 blad bronzen schroef dens de proefvaart een snelheid behaalde van van 18 pk. Wedema en L. Scheepvaart Inspectie voor de onbeperkte 23 augustus 1. De Groot & Van Vliet te Slikkerveer. de kapitein-luite- en holte 3. mevr. met goed gevolg te water gelaten het nieuwe koelkast van 1000 liter. torkustvaartuig Zuidpool. echtgenote van één der staf­ drinkwater 12 m 3. In de machinekamer De doopplechtigheid werd verricht door brt en 267.1.H. lengte motoren van elk 33 pk en één Armstrong van de directeur der N . Elke schroef enkelwerkende Werkspoor-motor van het plaatsgevonden van het nieuwe motorkust­ wordt aangedreven door een dieselmotor van type TM AS 398 met een vermogen van 1100 vaartuig N aerebout.90 m Lloyd’s Register of Shipping 100 A I en aangewezen commandant.70 m en holte tot dek 5.en Scheeps­ volgende afmetingen: lengte o. radiotelefonie. last 241 m 3 en drinkwater 14 m 3. met Lohmann hydraulische keer- De doopplechtigheid werd verricht door stof 60 ton. „Kennemerland” te Katwijk De Zuidpool (bouwno.600 cft. De ruiminhoud bedraagt 41. te water cilinder Deutz-motor van 300 pk bij 600 gelaten.00 m. Hulpmotor voor aan­ opgesteld twee MW. welke onder te Maassluis wordt gebouwd voor L. waarin 1050 ton zand Brons motor. 229) is van het knopen. dat van het zelfvarende In dit schip wordt geïnstalleerd een 4-tact Op de Eems heeft de geslaagde proefvaart type is. G loria Maris wordt gebouwd (G r. met Loh. Rederij De Noord te Alblasserdam. dat bij de N . 149 van Scheepswerf Fa. Winchmotor MWM 185 10. en de holte 3. 173) is van het capaciteit is 220 m 3.1. Het m. 51. één der vennoten van de I.60 m. elektrische diameter 2. drijving pompen etc. 11.30 m en holte 3. meet 750 ton d. centrale verwarming. lengte tussen de loodlijnen 5 5 m.70 m en holte in de zijden 3. De lading kan gelost worden door middel te water gelaten het m.

1.80 m. te New York. voor 9 personen.V . gebied aanwezig is: een gecombineerde toilet. De bemanning telt 283 koppen. centraal antennesysteem en officieren en de machinisten. bedoeld tegen zee. Scheepswerf Gebr. over alles 147. winchdynamo enz. waar­ Elaan & Oerlemans te Heusden. holte tot tussendek 9. Zij beschikken over matisk Rpr K ontroll Radar.60 m. echolood. het schip van de bou­ ton en 2 laadpalen voor het dekhuis. De officieren zijn ondergebracht in de volgende navigatie-instrumenten: gyro- De voornaamste afmetingen zijn als volgt: twee luxe hutten van 2 personen. vier automatische snelvuurkanons van 12 radiotelefonie. het voor de stoffering hiervan werd zorggedra­ in' dienst gesteld als gesloten shelterdecker machinevermogen bedraagt 60. De artillerie omvat De elektrische installatie werd uitgevoerd navigatieruimten. Voor de bemanning is op het hoofddek gang ca. Na een geslaagde proefvaart op de Noord­ welke bediend worden door 10 laadlieren. gecombineerd met de kaarten. de salon en de gesteld in dubbeltorens. vorming. tot bovendek 12.V .45 m. n — 1200 omw/min. 16 knot. 5. drijving van pompen. boom van 3 0 ton en de achtermast van een zijn. 4. uur. gedreven. zowel kantjes als verse vis aan kaapstand. een boormachine en een slijp­ Dezer dagen vond op de Noordzee de die nu aan de Nederlandse zeestrijdkrachten machine. Daarna stelde de waar­ van een met een 15 tons boom. centraal verwarmd. welke geleverd wordt bij 3 50 omw. Deze schepen zijn hoogst moderne on­ kasten van het fabrikaat „Bosch?’ geplaatst. terw ijl gesloten shelterdecker te varen. bestaande uit een Deutz-diesel. hetwelk voor de rederij Namens de minister van marine heeft de staat u it een ongestaagde mast midscheeps. holte tot hoofddek 4.80 hutten zijn voorzien van koud en warm kompas. d. en heeft dan een draagvermogen van 13. schout-bij-nacht G. die worden aan­ oplading met een vermogen van 1150 pk voor de bemanning. worden elektrisch bediend en zijn opgesteld Na een succesvollc proefvaart op de en Joh. te Alphen a. een besteed. Giessen. door 2 waterpijpketels met een werkdruk aggregaten. draaibank. 4 1 0 ° C. op 16 augustus 19 57 van voormast is voorzien van een zware laad­ deks kunstmatig verlicht en geventileerd de werf overgenomen. IJM . „Batavia” voor de kaat Siemens. bestaande uit 4 compartimenten. afzonderlijk zoetkoelwatersysteem. n = 1000 omw/min. welke deel wers overgenomen. J .100 A 1. een hut voor 4 personen en onderdeks een De voortstuwing van het schip geschiedt In de machinekamer zijn geplaatst eenM AK. lengte tussen de missaris der Koningin van Noord-Holland. het schip aan de rederij overgedragen. De poorten voor. op afzonderlijke lierendekhuizen.3 8 meter. holte viele en militaire autoriteiten. Elet schip is uitgerust met 5 luikhoofden. H et schip is voorzien van een elektrisch­ loodlijnen 134. B. penhagen..60 stromend water. H et schip is H et schip is bovendien voorzien van twee dynamo. Elet schip is ontworpen en gebouwd op zware laadboom van 15 ton. bestaande uit zijn speciaal geconstrueerde schijven in de bij 90 omw/min.000 apk en gen door de firm a Dekkers te Dordrecht. waardoor het 62 pk en een elektrisch gedreven 5-tons naars Dampskibsels Kabet „D raco” te Co. 61. zeebootbestrijdings raketten de bewapening completeren.20 m en diepgang 9. waartoe zij zijn de gewone navigatiemiddelen en automati­ van de Klasse -|.. voorts een voormast. Fortuyn. 5 0 kW .5 knoop. E r is een wasgelegenheid gens Lloyd’s voorschriften. konden tot volle tevre­ dieptank.10 m. De pom­ semi-diesel-elektrisch. De machinekamer bevindt zich mid­ cm. Gallas. De accommodatie voor de voorts nog zes mitrailleurs van 40 mm. com­ welke voorzien is van 4 laadbomen van 5 gebouwd is door de N . evenals de accommodatie voor de doelen. alsmede van een „D eutz” en een 33 pk „Lister” geplaatst. het wordt gemaakt van de Koninklijke Marine. Boot N . De voortstuwing is Voorts zijn opgesteld 2 turbogeneratoren. sallog en m. De plechtigheid Verder zijn nog aan dek geplaatst een H et schip is van het shelterdeck-type en werd bij gewoond door de commissaris der elektrische ankerlier en een kaapstand. teneinde alle voor­ elk met een vermogen van 3 00 kW . fabrikaat v. voorts voldoet aan de eisen van de Inter­ paratuur en bewapening. Al deze kompas met dochterkompassen. en een met uitmaakt van de Verolme Verenigde Scheeps­ nemend vlagofficier materieel het schip ter een 5 tons boom.204 de maximum snelheid is 3 6 zeemijlen per In de kombuizen en de eetzalen zijn koel­ ton. die aan kapitein-luitenant ter zee De complete tuigage werd geleverd door Daarna werd op donderdag 16 augustus Van Oorde opdracht gaf de nieuwe oorlogs­ de firma K w int te Rotterdam. Van der W erf ruime brug. De voorpiek. de achterpiek en de dieptank gebouwd worden voor Deense rekening bij De schipper heeft zijn hut achter de zeer worden kathodisch beschermd tegen roest- de N .20 m.70 m. winch no. bodem in dienst te stellen. door de Svendborg Skibsvaerft. van het Babcock & W ilcox type en in licen­ van 24 pk bij 1000 toeren per minuut. proeftocht plaats van het turbine-vracht- wordt toegevoegd. De beide turbines werken door mid­ welke een Conz-generator met een vermogen De trawlwinch is een elektrisch gedreven del van een tandwielkast op 1 schroefas en van 70 kW 220 volt gelijkstroom aandrijft. kamer. Alle laadlieren de Scheepsbouwwerf „De Industrie” van D.zowel als tegen lucht­ Elet schip is voorzien van een complete scheeps. gebouwd vol­ hoofdmotor type M SU 582 A met turbine. directeur met een vermogen van 5 ton. een droogkamer en twee roestvrij­ van 34 kg/cm-’ en een temperatuur van motor van 112 pk bij 12 5 0 omw/min. projector- lengte over alles 67. een diepgangsindicator en een m.5 kW generator. luchtcompressoren. bemanning is in het achterschip onderge­ w ijl dieptebommen en twee batterijen onder- bracht. Verder is het schip voorzien van te Dteest. Tijdens de proeftocht bereikte het beschikking van de commandant der zee­ Deze 6 laadpalen zijn ieder voorzien van schip in ballastconditie een snelheid van macht in Nederland. 57. De jagers van de B-klasse behoren to t de De accommodatie van officieren en be­ H et vaartuig is geschikt om als open en snelste schepen. 1. ter­ door de firma Alewijnse te Nijmegen. 1420 ton. echolood en nationale Conventie van 1948. stalen wasbakken. Alle verblijven worden door 2 „Pametrada” turbines. beide heeft de volgende hoofdafmetingen: lengte Koningin in de provincie Drente. breedte 10. Inc. De bouw vo'nd plaats onder toezicht van derzeeboot jagers. van het kapiteinsverblijf. eik Aan de beveiliging van het schip in het zee. 2 Strüver-Deutz. P. douchecel. J . zodat alle verblijven beneden- Mcifan. mogelijk is. Ook leveren daarbij een vermogen van 45 00 pk alsmede een havenaggregaat. . lengte 1. E lk van deze motoren is voorzien van een 675 pk type D -7 -0 . dit be­ schip E u ry m ed on . een elektrische winch fabrikaat Hatlapa. waarnemend vlagofficier materieel. gefabriceerd 18. D.1. beladen diep­ Loran-uitrusting. van het fabri­ moderne zeegevecht is zeer grote aandacht van de N . met inbegrip v ijftig granaten per minuut. De vuursnelheid bedraagt meer dan noodverlichting.V . zijn een 15 5 pk verder voorzien van een airconditionings- Westfalia-separatoren. snelheid 11. De beide stoomketels zijn een Deutz-dieselmotor met een vermogen galgen en aan dek geplaatst. 220 pen in de machinekamer zijn alle van het delen van de aanwezige generatoren te kun­ volt. Zij zijn op­ een luidspreker-installatie. werven. terwijl het schip voorzien van de nieuwste elektronische ap­ sche piloot type Arkas van Dansk A uto. holte to t RQ -dek 5. In de romp komen geen patrijs­ haven van IJmuiden de motortrawllogger achtermast en midscheeps 2 laadpalen. ge­ In de machinekamer is als hoofdmotor tie gebouwd door het Scheepsinstallatiebe- koppeld aan een 14. Marchessini & Co. Voorts is Noordzee is het motorschip S dlin g op 1 Speciale aandacht is geschonken aan de opgcsteld een elektrisch gedreven ankerlier augustus 1957 overgedragen aan haar eige­ inrichting van het visruim. is door de heer D.04 m. Visserij Mij.en laadgerei.d. en 1 dieselhulp- fabrikaat Stork en worden elektrisch aan­ nen benutten. Scheepswerf De mandeur E. waarin alles op sanitair gedreven door stoom. Als hulpmotoren voor aan­ aggregaat met een vermogen van 75 pk. te voeren. W at betreft het los. R ijn . serie van zes identieke schepen. geheel uitgerust voor de De nautische uitrusting omvat behalve Lloyd’s Register of Shipping ter verkrijging strijd tegen onderzeeboten. Gouda.15 m. deadweight ca. radio-telefonie-installatie. een „Industrie” dieselmotor geplaatst van d rijf „Nederland” te IJsselmonde. welke ooit deel hebben u it­ manning is hier modern uitgevoerd. per minuut. de com­ fabrikaat Hatlapa.vijfde van een serie van acht in deze klasse.V . installatie en een COo brandblusinstallatie. breedte op grootspant de burgemeester van Amsterdam en vele ci­ hydraulische stuurinrichting. welke alle denheid worden opgelost. Ook de eisen die de rederij aan de Vóór de machinekamer bevindt zich een H et voltooide schip is het tweede van een accommodatie stelde.

scheeps dekje. „Nette Bauweise fü r T a n k sc h iffe” (3 schetsen).. In een Volgens de huidige inzichten schijnt een berekening van het volgend gedeelte behandelt de auteur het onderzoek van de tandwiel- schroef-rendement met een vooruitgegeven constante waarde van de koppelingen en geeft een aantal proeven met kapot gedraaide tandwiel­ gemiddelde drift-lift-verhouding niet duldbaar. nomen in het maart-nummer van de „Transactions of the In stitu te D it betreft een revolutionair Zweeds ontwerp van een tanker of Marine Engineers” . 683- kan bewegen.. 11 fig. te grote wrijvingsinvloeden aanwezig zijn — bruikbare resultaten geeft. . thal VD I een bijdrage tot de laadruim meteorologie in een artikel „A llw etterlü fterköp fe fü r die S ch iffslü ftim g ” .. diafragma’s.. De vorming van zweetwater bij hét dek in een twee dekken hoge ruimte. Schrijver bespreekt in dit artikel steeds iets te gunstige resultaten.. die niet zijn onderzocht.. Daarna volgt de Wirkungsrades von Sc braubenpropellern” van de hand van Prof. 1 schema. typen. huis. doch over ’t algemeen — voor zover geen al 22 foto’s 16 lit.. (Bldz. De formule voor de gemiddelde waarden geeft bei n icht stationärer Belastung”. 5 fig. 5 foto’s). motoren. verduidelijkt door enkele foto’s en naar grootte en richting niet verandert en bij constante hoeksnelheid. W . die in ieder geval nauwkeuriger zijn dan die volgens oudere Prof. 'schuine stand tegen elkaar aan staan. Freuden­ noemd. (Bldz. behandeling van condensors. en vermeldt de vele factoren. waarvan de boot en davit Tevens wordt verwezen naar een kort artikel op bldz. TIJDSCHRIFTENREVUE In deze rubriek wordt de inhoud beschreven van enige belangrijke artikelen uit de talrijke binnen. wordt besproken. is opge­ Record” van 28 maart jl. zowel experimentele als niet-experimentele Dipl. 10 doorsneetek. onderzoekingen betreffende de smeerolie circulatie in de lagers van 5 graf. De davits en boten worden geplaatst onder hoofdpromenade­ bij laadruimen ter sprake komt. wordt besproken. zover deze waarden in verband met een vergelijking en niet afzonder­ Echter wordt er de nadruk op gelegd dat de gezamenlijke verbeteringen lijk optreden. dat echter de ervaringen van technische en natuurkundige plastic reddingboot en een speciaal door Welin-Maclachlan ontworpen aard op het gebied der ladingbescherming slechts door één instantie.. in davit. De boot-winches bevinden zich op een speciaal langs. Voorzover ter bepaling van de invloedscoëfficiënt van in deze lezing genoemd tot belangrijke besparingen in gewicht. Rotterdam (tel. tweede luikdeel pikt vervolgens uit en glijdt tegen het eerste op en vermeldt schrijver al een en ander over de resultaten.t. Er moet integendeel overbrenging. 4 foto’s.en perskappen van luchtkokers worden methode van de reddingboot. welke tunnel tevens 1945 en 1953 worden vergeleken. schetstekeningen. door de uitvinder aangevoerd. terwijl een formule voor de gemiddelde waarden evenwel 3 tek. 89-93. de ontwikkeling van de uiterlijke vorm en details. wekkend artikel „Ueber verschiedene Methoden zur Berechnung des lagers en trilling van turbine-rotors. bevestigd onder het promenadedek. Sc. technisch gebied zijn vermeld. Hans Gatzer. De invloed van f s (factor ter be­ keermechanismen en elastische koppelingen worden hierbij ook ge­ paling van het zwaartepunt van het stuwkrachtverlies als gevolg der noemd. worden ge­ In het „Hansa”-nummer van 6 april geeft Dipl. Uitleenbibliotheek en Leeszalen te Rotterdam en Amsterdam. brand­ het schip de diameter-reductie werd doorgevoerd (weliswaar slechts stofverbruik en manuren nodig voor de constructie. (Bldz. Verder geeft schrijver drie waarin een wieg waaraan de boot hangt naar buiten en naar binnen maatregelen aan tegen de nadelen van zweetwatervorming.-Ing. genaamd „Keh Sliding Hatches” of „Tello toegepast worden.M. (Bldz.en zij tanks is vervangen In de inleiding wordt er op gewezen dat hoewel er reeds een meer door SB’s en BB’s tanks. waarin summier slechts in het geval van stationaire belasting. 586-5 87. Het betreft een Deens patent Bij de motorconstructie kan de theorie der stationaire belasting niet van Knud E. Deze theorie geldt echter kort artikel in het 23 maart-nummer van „Hansa” . Hansen. 1 tek. De grondslag voor de berekening van lagers is de hydrody­ namische theorie van de smering. Samen met de luikdelen glijden (Bldz. zoals passing van rekenkundige gemiddelde waarden is voldoende... 1 tek.-Ing. (Bldz. de stalen luiken. 2 diagr. die 36 voet lang is en 144 personen kan behandeld. waarbij specifieke metingen werden uitgevoerd m. in dat geval) geeft de vergelijking van Betz bruikbare waarden.).en buitenlandse tijdschriften. niet zo nauwkeurig is.v. Een zeer interessant hoewel kort artikeltje getiteld „A new design Een belangrijke lezing getiteld „Application o f research to the design o f cargo oil tanker” verscheen in „Shipbuilding and Shipping o f marine steam turbines” door T . die door talrijke studie-publicaties „Schnell zu öffnende H olz-Lukenabdeckungen” is de titel van een thans tot een zekere afsluiting is gekomen.. dus wanneer de druk een nieuw patent houten luiken. De foto’s geven een indruk van de bouw­ Verschillende soorten zuig. waarbij de normale inrichting van midden. 403). punten dienaangaande worden genoemd. Verschillende voor­ bende op de ontwikkeling van turbineschoepen (zowel aerodynamisch delen dezer constructie worden vermeld. als mechanisch). 3 tek. 3 tab. waarvan de dwarsschotten een scherpe hoek dan 50-jarige ontwikkeling heeft plaats gehad. 5 schetsen). Th. s’Jacobplein 10..). 684. S.. Ook niet-abonnees op het documentatie-kaartsysteem kunnen deze bibliotheekaanwinstenlijsten regelmatig toegezonden krijgen. 65-102. waarop de aanwinsten der bibliotheek op nautisch. op welke het Nationaal Technisch Instituut voor Scheepvaart en Luchtvaart is geabonneerd ten behoeve van zijn Inlichtingendienst. zodat aan het eind van het luik alle luikdelen in belangrijkste kwesties — de speling in het lager — wordt later bericht. 442-443. 4 tab. Men is thans bezig allerlei metin­ ste kant van het eerste luikdeel over schuine steunen naar boven. De voordelen van deze luiken t.. resp. met een opmerking over druppelsgewijze condensatie.o. dr.). 7 graf. terwijl de onderzoek noodzakelijk is. 3 lit. ter hoogte van het middendek. waarbij een richtingsverwisseling van het ventilatiesysteem bevatten. (Bldz. Verschillende kwesties die zich bij de niet-stationaire Sliding Hatches”. De davit is van een zeer bijzonder ventileren werd door schrijver onder de loupe genomen en verschillende type en bestaat uit een trackway. welke het Bureau „Tijdschriften Uittreksels” maandelijks aan de daarop geabonneerden doet toekomen. Burg. Het doel van het researchwerk wordt aan­ pijpleidingen die zich normaal onder de catwalk bevinden. Schrijver begint met „Shipbuilding & Shipping Record” van 4 april bevat een kort de opmerking dat technische verbeteringen in de scheepsventilatie zeer artikel onder de titel „New design o f lifeboat and davit” . resultaten. pakkingbussen. 56620). Hydraulische om- gemiddelde drift-lift-verhouding. 160-165. waarin de welkom zijn. wordt besproken. verzameld en uitgewerkt kunnen worden. Door Speciaal heeft de auteur de nadruk gelegd op absolute betrouwbaarheid. Karl-Theodor Braun en Dipl. 2 sch. in dit stadium actief maken met de midscheepse lijn. Vervolgens wijst de auteur er op dat deze onderzoekingen van wrijving) en fdn (factor ter bepaling van de ligging van het zwaarte­ toepassing kunnen zijn op scheepsstoomturbine-installaties werkende punt der momentenvermeerdering) is belangrijk geringer en de toe­ onder alle mogelijke stoomcondities. De catwalk is vervallen. Over een van de zo vervolgens. Brown. Bij het opentrekken van het luik glijdt de buiten­ belasting voordoen. F. De lezing wordt gevolgd door een discussie.. D. grote waarde gehecht worden aan een nauwkeurige bepaling van de plaatselijke invretingen en vermoeidheidsgebreken. ir. 1 lit. wateronttrekking in lage druk stadia. Speciaal onderzoek betrekking heb­ dient als beschermde passage voor het personeel. thans door gegeven en ontworpen die het gevolg zijn van researchwerk in de jaren een midscheepse tunnel onder het dek lopen. hebben geleid. worden vermeld. het gen bij motoren te verrichten en hoewel deze nog in volle gang zijn.B. Eveneens worden maandelijks kaarten uitgegeven. waarbij speciaal wordt verwezen naar de constructie van het turbine- Het maart-nummer van „ S ch iff und H afen” bevat een belang. 682 getiteld bereikbaar zijn. bestemd voor het nieuwe passagiersschip Oriana van de Oriënt dit geval de Meteorologie. tek. Nadere inlichtingen over dit kaartsysteem en deze aanwinstenlijsten worden gaarne verstrekt door de directie van het Instituut. die op vaste waarden van de gemiddelde drift-lift-verhou­ Motor Technische Z eitsch rift” een „Beitrag zu r Lager Schmierung ding gegrond zijn. Line. Hiermede wordt tevens een beeld gegeven van de wijze waarop dergelijke publikaties worden verwerkt in de kaart- zendingen. 17 graf.)- de steunbalken mee over het luikhoofd.b.. schrijvers gegeven vergelijkingen verkrijgt men de nauwkeurigste N. Otto Klüsener geeft in het april-nummer van „M TZ methoden. 1 oscillogr. 2 fig... 7 lit. voor keuze van hulpwerk tuigen en temperaturen.-Ing. .