διαδρομές

Ν ο ητ ι κ έ ς διαδρομές στόν χῶρο τῆς πίστης

Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως | Σουλίου 167 - Τηλ.: 210 5013108 | Τεῦχος 31ο - Φεβρουάριος 2017
ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr - agiatriadapetroupoleos.gr - facebook: agiatriadapetroupolis

Δρόμος δέν ὑπάρχει...
τόν δρόμο
τόν ἀνοίγουμε... Οἱ γεωργοί καί ἡ ἄμπελος.
Μικρογραφία εἰκονογραφημένου
προχωρώντας χειρογράφου, 11ος αἰ. μ.Χ.,
καί συγχωρώντας... Ἐθνική Βιβλιοθήκη Παρισίων.

Η ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ
ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ
ὑποψήφιοι χριστιανοί, γιά τό βάπτισμα. ται ἀδιαλείπτως, νά μελετᾶ τόν λόγο
Τήν ἐποχὴ ἐκείνη τό βάπτισμα τῶν Κα- τοῦ Θεοῦ συνεχῶς. Κι ὅλα τοῦτα, γιά νά
τηχουμένων γινόταν στήν διάρκεια τῆς ἐλέγχει τούς λογισμούς καί τίς ἐπιθυμίες
ἀναστάσιμης θείας Λειτουργίας. Ἀλλὰ του. Γιατί ὁ ἄνθρωπος, ἁμαρτάνοντας, γίνε-
ἀκόμα καί τώρα πού ἡ Ἐκκλησία δέν ται ἀχρεῖος ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἀλλά καί
βαπτίζει τούς χριστιανοὺς σέ μεγάλη τοῦ ἑαυτοῦ του. Πρότυπο τοῦ κάθε πιστοῦ
ἡλικία καί ὁ θεσμός τῆς Κατηχήσεως δέν ἄς εἶναι μονίμως ὁ Χριστός, γιά νά μπορεῖ
ὑπάρχει πιά, τό βασικό νόημα τῆς Σαρα- νά ἐπιδίδεται στήν ἄσκηση τῆς ἀρετῆς κα-
κοστῆς παραμένει τό ἴδιο. ταξιώνοντας τόν ἑαυτό του κι ἀφθαρτίζο-
Ἂν καί εἴμαστε βαπτισμένοι, ἐκεῖνο πού ντάς τον.
συνεχῶς χάνουμε εἶναι ἐκεῖνο ἀκριβῶς πού Πῶς καί πότε ἡ νηστεία πρό τοῦ Πάσχα
πήραμε στό βάπτισμα, δηλαδή «τήν νέα ἐξελίχτηκε σέ σαράντα ἡμέρες;
ζωή», ἡ ὁποία πραγματοποιεῖται μέ τά ἱερά
Μυστήρια τοῦ Βαπτίσματος, τοῦ Χρίσμα- Ἡ νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρα-
Ἡ πορεία τοῦ χριστιανοῦ. τος καί τῆς θείας Κοινωνίας. Μ᾽ αὐτά ὁ κοστῆς, μαζί μέ τήν νηστεία τῆς Τετάρτης
Ὅταν κάποιος ξεκινάει γιά ἕνα ταξίδι, ἄνθρωπος γεννιέται, μορφοποιεῖται καί καί τῆς Παρασκευῆς, εἶναι οἱ ἀρχαιότερες
θά πρέπει νά γνωρίζει ποῦ πηγαίνει. Αὐτό συνάπτεται μέ τόν Σωτήρα του. Εἰδικά, καί μόνες νηστεῖες, πού ἔχουν καί οἰκου-
συμβαίνει καί μέ τήν Μεγάλη Σαρακοστή. μέ τό πρῶτο μυστήριο, τό Βάπτισμα, ὁ μενική κάλυψη, δηλαδή ἐπικυρώθηκαν μέ
Ἡ Μεγάλη Σαρακοστὴ εἶναι ἕνα πνευμα- ἄνθρωπος εἰσάγεται στήν ζωή. Τό χρίσμα, Κανόνες Οἰκουμενικῶν Συνόδων (ξθ' κα-
τικό ταξίδι, πού ἔχει γιά προορισμό του τό στήν συνέχεια, προσφέρει τήν κατάλληλη νόνας τῶν Ἁγίων Ἀποστ., ε' κανόνας τῆς
Πάσχα. ἐνέργεια γι᾽ αὐτή τήν ζωή. Τέλος, ἡ θεία Α' Οἰκουμενικῆς Συνόδου, β' κθ' καί πθ'
Εὐχαριστία συντηρεῖ καί διατηρεῖ τήν ζωή. τῆς ΣΤ' Οἰκουμενικῆς Συνόδου). Οἱ λοιπές
Τό Πάσχα εἶναι τό κέντρο τῆς λειτουρ-
Καί τά τρία δημιουργοῦν σχέση υἱοθεσίας καθιερωμένες νηστεῖες τοῦ ἔτους, βασίζο-
γικῆς ζωῆς τῆς Ἐκκλησίας μας. Εἶναι ἡ
καί φιλίας μεταξύ τῶν ἀνθρώπων καί τοῦ νται στήν ἱερή Παράδοση τῆς Ἐκκλησίας
πρόγευση τῆς αἰώνιας χαρᾶς πού μᾶς πε-
Θεοῦ, καταργώντας μιά γιά πάντα τήν δου- μας, πού καί αὐτή εἶναι ἰσότιμη, ἰσχυρή καί
ριμένει. Πῶς ὅμως μποροῦμε νά μετα-
λική σχέση. Μέ τήν συμμετοχή σ᾽ αὐτά ἔγκυρη.
νοήσουμε καί νά ξαναγυρίσουμε στήν
ἐξευτελίζεται ὁ διάβολος κι ἐγκαινιάζεται Ἡ νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρα-
ὑπόσχεση, πού μᾶς δίνεται κάθε χρόνο τό
ἀγαπητική σχέση μέ τόν Χριστό. Ἡ Σαρα- κοστῆς ἀνάγεται ἤδη στούς Ἀποστολι-
Πάσχα; Ἀκριβῶς τήν στιγμή αὐτή ἐμφανίζε-
κοστή, λοιπόν, εἶναι ἡ προετοιμασία γιά νά κούς χρόνους καί θεσμοθετήθηκε κατά
ται ἡ Μεγάλη Σαρακοστή. Αὐτή εἶναι ἡ
ἐπιστρέψουμε στήν «νέα ἐν Χριστῷ ζωή». μίμηση τῆς σαραντάμερης νηστείας τοῦ
«χεῖρα βοηθείας» πού ἁπλώνει σ᾽ ἐμᾶς ἡ
Ἐκκλησία. Εἶναι τό σχολεῖο τῆς μετανοίας, Πῶς θά διαφυλάξουμε τήν ἐν Χριστῷ Κυρίου μας (Ματθ. δ΄, 2), καθώς καί τῶν
πού θά μᾶς δώσει δύναμη νά δεχθοῦμε τό ζωή πού λάβαμε ἀπό τά μυστήρια; σαραντάμερων νηστειῶν τῶν προφητῶν
Πάσχα ὄχι σάν μία ἁπλὴ εὐκαιρία γιά νά Μωυσέως ( Ἐξοδ. λδ', 28) καί Ἠλιού (Γ΄
φᾶμε, νά πιοῦμε, νά ἀναπαυτοῦμε, ἀλλά Ὁ ἄνθρωπος παίρνει μέ τά Μυστήρια Βασ. ιθ΄ 8).
νά ποῦμε ἕνα ὄχι στόν «παλαιὸ ἄνθρωπο» τό δῶρο τῆς ζωῆς. Ἀλλά, γιά νά συνεχίσει
πού βρίσκεται μέσα μας καί ἕνα ναί στήν νά ζεῖ, χρειάζεται νά καταβάλει καί προ-
«νέα ζωὴ». σωπική προσπάθεια: εἶναι ἀνάγκη νά τη-
Στήν ἀρχαία Ἐκκλησία ὁ βασικὸς σκο- ρεῖ τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ ὡς ρυθμι- Συντακτική ὁμάδα
στικό παράγοντα τῆς ἐπίγειας ζωῆς του, > Ὁμάδα Νεότητας
πός τῆς Σαρακοστῆς ἦταν νά προετοιμα- Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως
στοῦν οἱ «Κατηχούμενοι», δηλαδὴ οἱ νέοι νά προσέχει ἀκοιμήτως, νά προσεύχε-
> π. Σπυρίδων Ἀργύρης
ἐνοριακά
Ἡ Μεγάλη Σαρακοστή προκειμένου νά
πάρει τήν τελική της μορφή, πού ἔχει σήμε-
ρα, πέρασε ἀπό πολλά μεταβατικά στάδια.
Κατά μία ἄποψη: Ὑπῆρχε νηστεία πρό
τοῦ Πάσχα, πού ξεκίνησε ἀπό μία ἡμέρα,
ἔγινε στήν συνέχεια δύο ἡμέρες καί κατέ-
ληξε στίς ἕξι ἡμέρες (Μεγάλη ῾Εβδομάδα).
Ὑπῆρχε ὅμως καί μιά ἄλλη νηστεία, πού δέν
εἶχε καμία σχέση μέ τήν νηστεία πρό τοῦ
Πάσχα καί ἀναφερόταν στήν σαραντάμε-
ρη νηστεία τοῦ Χριστοῦ στήν ἔρημο μετά
τήν Βάπτισή του.
Αὐτή ἡ δεύτερη νηστεία ἦταν συνδεδεμένη
μέ τά Θεοφάνεια καί ἄρχιζε στίς 7 Ἰανου-
αρίου. Οἱ δύο αὐτές νηστεῖες συγχωνεύτηκαν
καί ἀποτέλεσαν μία νηστεία. Ἡ συγχώνευση
τῶν δύο νηστειῶν ἔγινε μέ τήν ἐπίδραση τοῦ Πρῶτος τρόπος ὑπολογισμοῦ. • Προσμετροῦνται τά Σάββατα καί
θεσμοῦ τῶν κατηχουμένων, οἱ ὁποῖοι προε- οἱ Κυριακές, πού, ἄν καί δέν εἶναι
τοιμάζονταν πρίν τό Πάσχα, γιά νά βαπτισθοῦν. Σύμφωνα μέ τόν πρῶτο τρόπο ὑπολογι- ἡμέρες νηστείας, ἐντάσσονται στήν
Σύφωνα μέ ἄλλη ἄποψη: Ἡ νηστεία σμοῦ τῶν ἡμερῶν τῆς Σαρακοστῆς, αὐτήν λειτουργική περίοδο τῆς Μεγάλης
πρό τοῦ Πάσχα, σέ συνδυασμὸ μέ τήν τήν ἀποτελοῦσαν ὀκτώ ἑβδομάδες: Σαρακοστῆς.
προετοιμασία τῶν κατηχουμένων γιά τό 1. Ἡ ἑβδομάδα τῆς Τυροφάγου. • Χρειάζονται 6 ἑβδομάδες γιά τήν
βάπτισμά τους, κατά τήν νύκτα τοῦ Μεγά- 2. Οἱ ἕξι ἑβδομάδες τῶν νηστειῶν συμπλήρωσή της (οἱ ἕξι ἑβδομάδες
λου Σαββάτου, στήν Παννυχίδα – ἀγρυπνία (Α-Β-Γ-Δ-Ε-Βαΐων). τῶν νηστειῶν, Α-Β-Γ-Δ-Ε-Βαΐων).
τοῦ Πάσχα, ἐπεκτάθηκε καί ἔγινε τελικά
3. Ἡ Μεγάλη ἑβδομάδα. ῞Εξι ἑβδομάδες ἐπί ἑπτά ἡμέρες κάνουν
ὁ χρόνος τῆς νηστείας σαράντα ἡμέρες.
Κατά τόν 4ο μέ 5ο αἰώνα, ἡ νηστεία πρό Τό ὅτι ἀρχικά συμπεριλαμβανόταν ἡ σαράντα δύο ἡμέρες (6 Χ 7 = 42). Ἀφαι-
τοῦ Πάσχα ὀνομάστηκε Τεσσαρακοστή καί Μεγάλη ἑβδομάδα στήν Τεσσαρακοστή, ροῦνται οἱ δύο τελευταῖες ἡμέρες, τό
πῆρε καθολικό χαρακτήρα. φαίνεται καθαρά στόν κθ΄ κανόνα τῆς Σάββατο τοῦ Λαζάρου καί ἡ Κυριακή τῶν
ΣΤ΄ Οἰκ. Συνόδου (691), σύμφωνα μέ τόν Βαΐων καί ἔτσι ἔχουμε σαράντα ἡμέρες.
Πῶς ὑπολογίζονται οἱ 40 ἡμέρες ὁποῖο ἡ Μεγάλη ἑβδομάδα ἀναφέρεται ῾Η Μεγάλη Σαρακοστή ἀρχίζει ἀπό
τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς; ὡς «ὑστέρα (ἐσχάτη) ἑβδομὰς» τῆς Σα- τήν Δευτέρα τῆς Α΄ Ἑβδομάδας τῶν Νη-
ρακοστῆς, στόν ν΄ κανόνα τῆς Λαοδι- στειῶν (Καθαρά Δευτέρα – Καθαρά
Η περίοδος διάρκειας καί ὁ τρόπος ὑπο- κείας (343 μέ 381, ἴσως 360), καθώς καί Ἑβδομάδα) καί λήγει τήν Παρασκευή
λογισμοῦ τῶν ἡμερῶν τῆς Σαρακοστῆς, στό Ὁδοιπορικό τῆς Αἰθερίας (381 μέ 384). τῆς ΣΤ΄ Ἑβδομάδας (πρό τῶν Βαΐων). Τά
μέχρι νά πάρει τήν τελική της μορφή, πού Κάθε ἑβδομάδα περιελάμβανε πέντε τροπάρια αὐτῆς τῆς τελευταίας ἡμέρας στό
ἔχει σήμερα, πέρασε ἀπό πολλά μεταβα- ἡμέρες νηστείας (5 ἡμέρες Χ 8 ἑβδομάδες «Τριώδιο», φανερώνουν «τήν πλήρωσιν τῆς
τικά στάδια, ἀπό τούς πρώτους χριστια- = 40 ἡμέρες). Δὲν ὑπολογίζονται τά Σάββα- ψυχοφελοῦς Τεσσαρακοστῆς» καί τήν ἀνα-
νικούς αἰῶνες. τα καί οἱ Κυριακές ἐπειδή τίς ἡμέρες αὐτές μονή τῆς «ἁγίας ἑβδομάδος τοῦ Πάθους».
Πρόκειται γιά τόν διαφορετικό ὑπο- γίνεται κατάλυση οἴνου καί ἐλαίου. Αὐτός ὁ ὑπολογισμός ὑπονοεῖται, σύμ-
λογισμό τῶν ἡμερῶν τῆς μεγάλης αὐτῆς
φωνα μέ τήν ἑρμηνεία πολλῶν, καί ἀπό
νηστείας, πού ξεχωρίζει ἀπό τίς ἄλλες Δεύτερος τρόπος ὑπολογισμοῦ.
τίς Ἀποστολικές Διαταγές (κείμενο τοῦ
νηστεῖες ὡς πρός τήν διάρκεια καί τήν
Από τόν 9ο αἰώνα, ὅταν πλέον ὁριστικο- τέλους τοῦ δ΄ αἰώνα), πού λέγουν: «Ἐπι-
ἔκτασή της. Συγκεκριμένα, ὑπῆρξε ἀπό τήν
ποιήθηκε τό νέο νόημα τῆς Σαρακοστῆς, ἡ τελείσθω δὲ ἡ νηστεία αὕτη πρὸ τῆς νη-
ἀρχή προβληματισμός στίς κατά τόπους
ὁποία ἀπό περίοδος προετοιμασίας τῶν κα- στείας τοῦ Πάσχα, ἀρχομένη μὲν Δευτέραν,
Ἐκκλησίες, γιά τό:
τηχουμένων γιά νά δεχθοῦν τό βάπτισμα, πληρουμένη δὲ εἰς Παρασκευήν. Μεθ᾿ ἅς
• Ποιές θά εἶναι αὐτές οἱ σαράντα ἔγινε περίοδος μετανοίας καί μέ τήν ἐπί- ἀπονηστεύσαντες ἄρξασθε τῆς ἁγίας τοῦ
ἡμέρες νηστείας. δραση τοῦ λειτουργικοῦ βιβλίου τοῦ «Τρι- Πάσχα ἑβδομάδος, νηστεύοντες αὐτὴν
• Ἄν θά συμπεριλαμβάνονται στήν ωδίου» ἐπικράτησε «ἡ μορφή τῆς Κωνστα- πάντες μετὰ φόβου καὶ τρόμου». (Ἀπο-
χρονική διάρκεια τό Σάββατο καί ντινουπόλεως», δηλαδή ὁ τρόπος μετρή- στολικές Διαταγές, Ε΄ 18,19)
ἡ Κυριακή, πού εἶναι εὐχαριστιακές σεως πού ἐφαρμόστηκε τελικά στήν Κων- Δηλαδή, νά γίνεται ἡ νηστεία αὐτή πρίν
καί καταλύσιμες ἡμέρες. σταντινούπολη. τή νηστεία τοῦ Πάσχα, ἀρχίζοντας ἀπό
• Ἄν θά συμπεριλαμβάνεται στήν Σύμφωνα μέ τόν νέο αὐτό τρόπο ὑπο- τήν Δευτέρα, καί τελειώνοντας τήν Πα-
μέτρηση τῶν σαράντα ἡμερῶν καί λογισμοῦ τῶν ἡμερῶν τῆς Μεγάλης Σα- ρασκευή. Μετά ἀπό αὐτές, τελειώνοντας
ἡ Μεγάλη Ἑβδομάδα. ρακοστῆς, στήν περίοδο αὐτή: τήν νηστεία, ἀρχίζουμε τήν ἁγία Ἑβδομάδα
Στήν συνέχεια θά ἀναφερθοῦμε σέ δύο • Δέν συμπεριλαμβάνεται ἡ Μεγάλη τοῦ Πάσχα, νηστεύοντας ὅλοι μέ φόβο καί
τρόπους ὑπολογισμοῦ. Ἑβδομάδα. τρόμο.

2 3
ἐνοριακά
Τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου καί ἡ Κυ- Ἐνῶ ἀπό τήν μιά μεριά ἀπαγορεύεται νά μέ τήν Προηγιασμένη τό ἀπόγευμα συνα-
ριακή τῶν Βαΐων, εἶναι Δεσποτικές ἑορτές. τελεσθεῖ ἡ θεία Λειτουργία στίς μέρες τῆς πτά μετά τήν Ἀκολουθία τοῦ Ἑσπερινοῦ.
Ἐξ αἰτίας τοῦ νέου ὑπολογισμοῦ τῆς Σα- νηστείας, ἀπό τήν ἄλλη μεριά ὅμως ἔχου- Μέ τήν ἴδια λογική ἐξηγοῦμε καί τό
ρακοστῆς, πού λήγει πρίν τήν Μεγάλη με συνέχεια στήν Ἐκκλησία τήν παρουσία γεγονός ὅτι τήν παραμονή τῶν Χρι-
Ἑβδομάδα, ἡ Λειτουργία τοῦ Σαββάτου τῶν καρπῶν τῆς θείας Εὐχαριστίας μέ τήν στουγέννων καί τῶν Θεοφανείων, πού
τοῦ Λαζάρου, διασώζει κάποια στοι- τέλεση τῆς Προηγιασμένης. εἶναι ἡμέρες Γενικῆς Νηστείας, ἡ θεία Λει-
χεῖα βαπτισματικῆς Λειτουργίας, γιά τήν Ὅπως ἀκριβῶς καί μέ τόν Χριστό πού, τουργία τελεῖται συναπτά μέ τόν Ἑσπερινό.
ὁλοκλήρωση τῆς σαραντάμερης προετοι- «ὁρατὰ» μέν ἀναλήφθηκε στούς οὐρανούς Τό ἴδιο ἀκριβῶς συμβαίνει καί μέ τήν θεία
μασίας τῶν κατηχουμένων. Αὐτό φαίνε- κι ὅμως «ἀόρατα» εἶναι παρών στόν κόσμο. Λειτουργία τοῦ Μεγάλου Σαββάτου.
ται ἀπό τήν ψαλμωδία τοῦ βαπτισματικοῦ Ὅπως μέ τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ πού Ἴσως ὅλα αὐτά νά μᾶς φαίνονται παράξε-
ὕμνου «Ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε…», πρόκειται νά ἔρθει, ἀλλά ταυτόχρονα να καί ἄσχετα μέ τό τί γίνεται σήμερα. Μᾶς
σέ ἀντικατάσταση τοῦ Τρισαγίου ὕμνου, βρίσκεται ἀνάμεσά μας καί τήν βιώνου- φανερώνουν ὅμως τήν ὀρθόδοξη λειτουρ-
κατά τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου καί ἀπό τό με καθημερινά. γική πράξη τῆς Ἐκκλησίας μας καί κάτι
β΄ Ἀπολυτίκιο τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων ἀκόμα πιό σπουδαῖο, πού σήμερα τό ἔχου-
«Συνταφέντες σοι διὰ τοῦ Βαπτίσματος, Ἔτσι, λοιπόν, ἡ θεία Εὐχαριστία ὡς
μυστήριο καί πνευματικό πανηγύρι, ὡς με ξεχάσει: «ὅτι ἡ θεία Εὐχαρστία πάντο-
Χριστὲ ὁ Θεός, τῆς ἀθανάτου ζωῆς ἠξιώθη- τε εἶναι τό τέλος τῆς προετοιμασίας, καί οἱ
μεν τῇ Ἀναστάσει σου…», πού φανερώνει γιορτή τῆς Ἐκκλησίας δέν συμβιβάζε-
ται μέ τήν νηστεία καί δέν τελεῖται στήν ἡμέρες τῆς Γενικῆς Νηστείας στεφανώνο-
τήν ἤδη τελεσθεῖσα Βάπτιση τῶν κατη- νται μέ τήν Ἑσπερινή Εὐχαριστία».
χουμένων στήν λήξη τῆς Τεσσαρακοστῆς. διάρκεια τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς, ἀλλά
ὡς χάρη καί δύναμη πνευματική, πού δίνει Ἡ Ἐκκλησία γιὰ τήν Τετάρτη καί τήν
Παρά τήν νέα ρύθμιση, σύμφωνα μέ τήν στούς πιστούς τά ὅπλα γιά τόν πνευμα- Παρασκευή, στήν διάρκεια τῆς Μεγάλης
ὁποία ἡ Μεγάλη ἑβδομάδα εἶναι ἐκτός Σα- τικό τους ἀγώνα, βρίσκεται στήν καρδιά Σαρακοστῆς, ὁρίζει τελεία ἀποχή ἀπό τό
ρακοστῆς, στίς Προηγιασμένες τῆς Μεγά- τῆς νηστείας. φαγητό ὡς τήν ἐνάτη ὥρα.
λης ἑβδομάδας παραμένει ὡς Ὀπισθάμβω-
νος εὐχή αὐτή πού ἀναφέρεται στήν τεσ- Εἶναι στ᾽ ἀλήθεια τό πνευματικό μάνα Γι᾽ αὐτό, τό ξαναλέμε, ὅταν κοινωνοῦμε
σαρακονθήμερη νηστεία. Δέν ὑπῆρξε πού μᾶς διατηρεῖ ζωντανούς στό ταξίδι στήν Προηγιασμένη, πρέπει νά εἴμαστε ὅλη
πρόβλεψη γιά ἀλλαγή τῆς εὐχῆς αὐτῆς μας μέσα στήν ἔρημο τῆς Μεγάλης Σαρα- τήν ἡμέρα νηστικοί.
γιά τίς ἡμέρες πού δέν συμπεριλαμβάνο- κοστῆς. Πουθενά ἀλλοῦ δέν ὑπάρχει τό ἀληθινό
νται στήν Μεγάλη Σαρακοστή. Κι αὐτό Ἡ νηστεία, ὡς προετοιμασία τοῦ πιστοῦ, νόημα τῆς νηστείας καί πουθενά ἡ Σαρα-
εἶναι δεῖγμα τοῦ παλαιοῦ τρόπου ὑπολο- γιά τήν συμμετοχή του στήν «Ἑσπερινή κοστή δέν ἀποκαλύπτεται καλύτερα παρά
γισμοῦ τῶν ἡμερῶν τῆς Μεγάλης Σαρα- θεία Κοινωνία» κατά τήν Ἀκολουθία μόνο κατά τίς ἡμέρες ἐκεῖνες πού προσφέ-
κοστῆς τό ὁποῖο συμπεριλαμβάνει στήν τῶν Προηγιασμένων Δώρων. ρεται ἡ θεία Κοινωνία τό ἀπόγευμα συνα-
Σαρακοστή καί τήν Μεγάλη Ἑβδομάδα. πτά μέ τόν ἑσπερινό.
Ἄλλωστε στήν συνείδηση τοῦ κόσμου ἡ Τό πρῶτο καί οὐσιαστικό χαρακτηριστι-
κό τῆς Προηγιασμένης εἶναι ὅτι αὐτή εἶναι Ἡ Μεγάλη Σαρακοστή.
Μεγάλη Ἑβδομάδα δέν ξεχωρίζεται ἀπό
μιά «Ἑσπερινή Ἀκολουθία». Δέν εἶναι Λει- «Ἕνας τρόπος ζωῆς».
τήν Σαρακοστή.
τουργία, εἶναι μιά ἀκολουθία θείας Κοι- Ὁ κάθε χριστιανός στήν διάρκεια τοῦ
Γιατί ἐνῶ ἀπαγορεύεται νὰ τελεσθεῖ θεία νωνίας, πού τελεῖται συναπτά μέ τόν Ἑσπε- ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους καί ἰδιαίτερα κατά
Λειτουργία ἡμέρα νηστείας, προσφέρεται ρινό. τήν περίοδο τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς δέν
τίς μέρες τῆς νηστείας ἡ θεία Κοινωνία,
Σύμφωνα μέ τήν ὀρθόδοξη παράδοση θά πρέπει νά περιορίζεται ἁπλά καί μόνο
μέ τήν Ἀκολουθία τῶν Προηγιασμένων;
πάντοτε πρό τῆς θείας Κοινωνίας προη- στήν παρακολούθηση τῶν ἀκολουθιῶν,
Αὐτό δέν ἔρχεται σέ ἀντίθεση μέ τόν γεῖται ἡ Γενική ἤ Εὐχαριστιακή νηστεία. στήν τυπικὴ νηστεία καί τήν προσευχή.
ἀπαγορευτικό κανόνα πού ἀναφέραμε πα- • Ὅταν ἡ θεία Λειτουργία τελεῖται πολύ Θεωρεῖται δεδομένο ὅτι ὅλα αὐτά προβλέ-
ραπάνω, ἀρκεῖ νά ἐξετάσουμε καί τήν ἄλλη ἐνωρίς, τό πρωί, ἡ ὁλονύκτια ἀγρυπνία πού πονται ἀπό τήν Ἐκκλησία μας καί ἀποτε-
πλευρά τοῦ σκοποῦ τῆς θείας Κοινωνίας. προηγεῖται ἀναπληρώνει τό ἔργο τῆς νη- λοῦν ἱερό καθῆκον τοῦ κάθε χριστιανοῦ.
Ἡ θεία Κοινωνία δέν εἶναι μόνο ἡ ἔλευ- στείας καί τῆς προετοιμασίας. Γιά νά ἔχουν ὅμως θετικό ἀποτέλεσμα καί
ση, ἡ παρουσία καί ἡ ἀποκάλυψη τοῦ • Στίς Ἐνορίες ὅπου ἡ θεία Λειτουργία νά ἀποκτήσουν τό πραγματικό τους νόημα,
ἀναστημένου Χριστοῦ «ἐν τῇ κλάσει τοῦ δέν τελεῖται πολύ ἐνωρίς τό πρωί, ἀλλά θά πρέπει νά γίνουν «ἕνας τρόπος ζωῆς».
Ἄρτου», καί ἡ ἕνωσή μας μέ τόν Θεό, ἀλλά μετακινεῖται σέ κάποια ὥρα ἀργότερα, πα- Νά ἀποφύγουμε τήν διάσπαση τῆς ζωῆς
εἶναι καί ἡ πηγή δυνάμεως πού μᾶς στηρίζει ρατείνεται ἡ Γενική νηστεία μερικές ὧρες μας σέ δύο κομμάτια, στό θρησκευτικὸ καί
στόν πνευματικό ἀγώνα. ἀργότερα πρός τό μεσημέρι. στό κοσμικό, τήν διάσπαση τῆς ζωῆς μας σὲ
Κατά τήν Μεγάλη Σαρακοστή ὁ κάθε • Τίς ἡμέρες πού τηροῦμε Γενική νη- δύο τρόπους ζωῆς, στόν τρόπο ζωῆς μέσα
πιστός διεξάγει ἕναν πνευματικό ἀγώνα στεία ἡ θεία Κοινωνία προσφέρεται τό ἀπό- στό σπίτι καί στόν τρόπο ζωῆς ἔξω ἀπ' αὐτό.
ἐναντίον τῆς ἁμαρτίας καί τοῦ κακοῦ. γευμα συναπτά μέ τόν Ἑσπερινό. Ἐφ᾽ ὅσον, Στό παρελθόν κατά τήν Μεγάλη Σα-
Ἡ Ἐκκλησία μέ τήν ἀκολουθία τῶν Προ- λοιπόν, ἡ Τετάρτη καί ἡ Παρασκευή κατά ρακοστή, ὁλόκληρη ἡ κοινωνία ἀποδε-
ηγιασμένων Δώρων μᾶς δίδει τήν θεία Κοι- τήν διάρκεια τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς χόταν ἕναν συγκεκριμένο ρυθμό ζωῆς,
νωνία σάν βοήθεια καί δύναμη στόν ἀγώνα εἶναι ἡμέρες γενικῆς ἀποχῆς – Γενικῆς νη- ὁρισμένους κανόνες πού ὑπενθύμιζαν στά
μας ἐναντίον τοῦ κακοῦ καί τῆς ἁμαρτίας. στείας – ἡ θεία Εὐχαριστία προσφέρεται ἄτομα – μέλη τῆς κοινωνίας, τήν περίοδο

3 3
ἐνοριακά
τῆς Σαρακοστῆς καί δημιουργοῦσε ἔτσι ἡ 2. Νά ἐλέγξουμε τόν ἀπίστευτα ὑπε-
κοινωνία ἕνα εἶδος σαρακοστιανοῦ κλίμα- ροπτικὸ χαρακτῆρα μας, στίς σχέσεις μας
τος, βοηθώντας τόν χριστιανό στόν προ- μέ τούς ἀνθρώπους, στά διάφορα γεγονότα
σωπικό του ἀγώνα. καί στήν δουλειά.
Σήμερα τά πράγματα ἔχουν ἀλλάξει ὄχι 3. Μᾶς δίνει τήν εὐκαιρία γιά ἔλεγ-
μόνο σέ κοινωνικό ἐπίπεδο ἀλλά καί οἰκο- χο στά λόγια μας. «Ἐκ γὰρ τῶν λόγων σου
γενειακό, σέ σημεῖο ὥστε δέν χρειάζεται δικαιωθήσῃ, καὶ ἐκ τῶν λόγων σου κατα-
κανείς νά βγεῖ ἀπό τό σπίτι του γιά νά βρε- δικασθήσῃ». (Ματθ. 12, 37)
θεῖ «ἔξω». Ὁλόκληρος ὁ «ἔξω κόσμος» ἔχει 4. Νά νιώσουμε καί νά βιώσουμε
ἐγκατασταθεῖ μόνιμα μέσα στό σπίτι μας, τήν «χαρμολύπη» πού εἶναι τό πραγματι-
μέ τήν ἐπικράτηση καί τήν ἀλλοιωτική κό μήνυμα τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς.
ἐπίδραση τῶν μέσων μαζικῆς ἐνημέρωσης, 5. Νά «μαλακώσει» τήν καρδιά μας
πού ἔχουν διαποτίσει τήν ζωή μας μέσα καί τόσο ὥστε νά μπορεῖ νά ἀνοιχτεῖ στίς πραγ-
ἔξω ἀπό τό σπίτι. ματικότητες τοῦ πνεύματος, νά ἀποκτήσει
τήν ἐμπειρία τῆς κρυμμένης «δίψας καὶ
Ἐκεῖνο πού ζητάει ἀπό μᾶς ἡ Ἐκκλησία πείνας» γιά ἐπικοινωνία μέ τόν Θεό.
νά κάνουμε στήν διάρκεια τῆς Μεγάλης
Σαρακοστῆς εἶναι: 6. Τέλος, νὰ πάρουμε τήν μεγάλη
ἀπόφαση, ὥστε νά «συμπορευθῶμεν μετὰ
1. Νά ἐμπλουτίσουμε τόν πνευματι- τοῦ Χριστοῦ, ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυ-
κό καί διανοητικά ἐσωτερικό κόσμο μας, μα, νὰ συσταυρωθῶμεν μετ᾽ αὐτοῦ διὰ νὰ
νά μελετήσουμε καί νά στοχασθοῦμε πάνω συνανυψῇ ἡμᾶς εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἐν
σέ ὅ,τι μπορεῖ νά μᾶς βοηθήσει νά ἀνα- τῇ βασιλεία τῶν οὐρανῶν».
καλύψουμε αὐτόν τόν ἐσωτερικό κόσμο
καί τίς χαρές του.

Πρῶτος Κατανυκτικός Ἑσπερινός
(Περί Συγχωρητικότητας)
«Ἐάν ἀφῆτε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα αὐτῶν, ἀφήσει φτάσουμε σ᾽ αὐτό τό σημεῖο. Διότι, ἀναγκαία καί ἀπαραίτητη
καὶ ὑμῖν ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος». (Mατθ. 6,14) προϋπόθεση γιά νά φτάσω στήν θεία Κοινωνία, εἶναι, νά συγ-
Φτάνοντας, Ἀγαπητοί μου, ἀπό αὔριο τό ξεκίνημα τῆς Ἁγίας χωρήσω τούς ἐχθρούς μου. Καί ἄν αὐτό ἰσχύει γιά τούς λαϊκούς,
καί Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἀπό τήν πρώτη κιόλας ἡμέρα, σκεφθεῖτε τί βαρύτητα ἔχει γιά τούς Κληρικούς. Πᾶμε στήν ἐξο-
ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία, θέτει μία βασική προϋπόθεση γιά τήν μολόγηση καί λέμε: «δέν ἔχω μίσος, δέν ἔχω κακία, καλημέρα
ἐπίτευξη τῆς ψυχικῆς μας σωτηρίας καί τήν σωστή πορεία μας ὅμως δέν μπορῶ νά τοῦ πῶ». Ἄλλοι λένε: «λέω καλημέρα, ἀλλά
πρός τό Πάθος καί τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου μας. δέν μοῦ λέει καλημέρα. Προσπαθῶ νά τοῦ μιλήσω, ἀλλά δέν
Καί αὐτή ἡ προϋπόθεση εἶναι: ἡ Συγχωρητικότητα, ἡ ὁποία βρίσκω ἀνταπόκριση». Παίζουμε μέ τίς λέξεις.
συγχρόνως ἀποτελεῖ βασικό γνώρισμα τοῦ πραγματικοῦ χρι- Δέν εἶναι ἔτσι τά πράγματα. Δέν ζοῦμε σέ κόσμο ἀγγελικό.
στιανοῦ, ἀλλά καί ἕνα ἀπό τά μεγάλα χαρίσματα τοῦ ἁγίου Mακάρι οἱ ἄνθρωποι νά ἦταν Ἄγγελοι. Mέσα στόν κόσμο αὐτό,
Πνεύματος. ὅλοι μας, ἔχουμε φταίξει. Ἀκόμα καί τά πιό προσφιλῆ μας πρόσω-
Ὅλοι γνωρίζουμε τό μοναδικό καί ἀνεπανάληπτο παράδειγμα πα, μᾶς ἔχουν φταίξει. Kι ὁ πατέρας ἔφταιξε στό παιδί καί τό
τοῦ Κυρίου μας, ὁ ὁποῖος ἐπάνω ἀπό τόν Σταυρό, εἶπε ἐκεῖνον παιδί στόν πατέρα, καί ἡ γυναίκα στόν ἄντρα κι ὁ ἄντρας στήν
τόν ἀθάνατο καί αἰώνιο λόγο: «Πάτερ ἄφες αὐτοῖς, οὐ γὰρ οἴδα- γυναίκα, καί οἱ μικροί καί οἱ μεγάλοι. Ἔχουμε καί ἐχθρούς, πού
σι τί ποιοῦσι». Πατέρα συγχώρεσέ τους, γιατί δέν γνωρίζουν τί μᾶς ἔχουν κάνει μεγάλο κακό. Mᾶς συκοφάντησαν, μᾶς διέβα-
κάνουν. Ὄχι ἁπλῶς τούς συγχώρησε ὁ Κύριος, ἀλλά στήν ὕψι- λαν, μᾶς ἀδίκησαν… Μπροστά σέ ὅλους αὐτούς, πού μᾶς ἔχουν
στη ἐκείνη στιγμή τῆς ὀδύνης καί τοῦ πόνου, προσευχήθηκε φταίξει, μᾶς ἔχουν κάνει νά κλάψουμε, ἄς σταθοῦμε στό ὕψος
στόν οὐράνιο Πατέρα,τούς δικαιολόγησε καί ζήτησε νά συγ- μας! Ἄν εἴμαστε Xριστιανοί καί ἄν πιστεύουμε στό Eὐαγγέλιο,
χωρήσει τούς σταυρωτές του. σήμερα, ἡμέρα τῆς Tυρινῆς, ἄς ἀνοίξουμε τήν καρδιά μας καί
Δέν εἶναι ἁπλό τό θέμα. Μέ τό νά ποῦμε, δηλαδή, μιά ἁπλή μέσα ἀπό τά βάθη της ἄς φωνάξουμε: «Σᾶς συγχωρῶ ὅλους!».
καλημέρα τελειώσαμε; Ἤ βρεθήκαμε σ᾽ ἕνα γάμο ἤ σέ μιά κη- Ὁ Κύριός μας, στήν ἐπί τοῦ Ὄρους ὁμιλία του, μίλησε μέ
δεία, κάναμε μιά τυπική χειραψία καί ἐνῶ εἴχαμε μαλλιοτραβηχτεῖ τά πιό ὡραία λόγια γιά τίς μεταξύ μας σχέσεις. Ἀκοῦστε τί
καί ἴσως εἴχαμε φτάσει στά δικαστήρια, ἔληξε τό θέμα; Εἴπαμε εἶπε: «Ἐγώ ὅμως σᾶς λέγω, ἀγαπᾶτε τούς ἐχθρούς σας, εὐλο-
ἕνα γειά, μέσα ἀπό τά δόντια μας, καί νομίζουμε ὅτι ἔτσι λήξα- γεῖτε αὐτούς, οἱ ὁποῖοι σᾶς καταρῶνται, εὐεργετεῖτε αὐτούς,
με τήν διένεξη ἐτῶν; Ὄχι ἔτσι. Ἄν θέλουμε νά κάνουμε κάτι σο- οἱ ὁποῖοι σᾶς μισοῦν, καί προσεύχεσθε γιά ᾽κείνους, οἱ ὁποῖοι
βαρό καί σωστό θά πρέπει νά ἀκούσουμε τόν λόγο τοῦ Κυρίου: σᾶς ὑβρίζουν, σᾶς συκοφαντοῦν καί σᾶς καταδιώκουν ἄδι-
«συγχωρεῖτε μέσα ἀπό τήν καρδιά σας». Πρέπει ὁπωσδήποτε νά κα». (Ματθ. 5, 44 )

4 5
ἐνοριακά
Τί σημαίνει ἡ λέξη συγχώρηση; Σημαίνει νά πῶ ἁπλῶς Ὅ,τι μᾶς συμβαίνει πρέπει νά τό βλέπουμε μέ τό μάτι τοῦ
ἕνα χαίρεται καί νά σπάσω τόν πάγο; Νά πῶ καλημέρα μ᾽ Θεοῦ. Ἔτσι λύνονται τά προβλήματα καί ὄχι μέ τήν ἐκδικη-
ἕνα πρόσωπο πού δέν τά πᾶμε καλά; Συγχωρῶ, σημαίνει συ- τικότητα, ἀφοῦ βάση της εἶναι ὁ ἐγωισμός.
μπορεύομαι, χωράω μαζί μέ κάποιον, βαδίζω δίπλα - δίπλα Γιά ὅλα, συνήθως, φταῖνε οἱ ἄλλοι. Ὁ Ἀδάμ, μόλις τὀν
στόν ἴδιο δρόμο, συνυπάρχω καί συμβιώνω μέ ἕναν ἄνθρω- ἀποκάλυψε ὁ Θεός, εἶπε ὅτι φταίει ἡ Εὔα, καί ἡ Εὔα ὅτι φταίει
πο. Συνεπῶς, ἡ ἀρετή τῆς συγχωρητικότητας ἔχει μεγάλη τό φίδι. Καί οἱ δύο τελικά εἶπαν ὅτι φταίει ὁ Θεός πού δημι-
εὐρύτητα καί ἄπειρο περιεχόμενο. Σημαίνει βεβαίως νά μήν ούργησε τό φίδι.
ἔχω κακία, νά μήν ἔχω μνησικακία στήν καρδιά μου, νά μήν Ὅσοι βάζουν διαβάλματα, συκοφαντίες καί βάζουν στά
θυμᾶμαι τό κακό πού μοῦ ἔκαναν. Σημαίνει νά μπῶ στήν θέση λόγια τούς ἄλλους, νά γνωρίζουν ὅτι εἶναι, ἄν ὄχι χειρότε-
τοῦ ἄλλου, νά τόν δικαιολογήσω καί νά βρῶ ἐλαφρυντικά γιά ροι, εἶναι ἴδιοι μέ τόν διάβολο καί θά πάθουν ὅτι ἔπαθε καί
τό κακό πού μοῦ ἔκανε. Γιατί ἐγώ εἰσπράττω τό ἀποτέλεσμα ὁ διάβολος. Ἄν δέν μετανοήσουν ὁ Θεός θά τούς συντρίψει
μιᾶς ἐνέργειας, ἑνός ἀνθρώπου. Τό βάθος δέν τό ξέρω. Κι τό κεφάλι.
ἄν προσπαθήσω νά ἐρευνήσω τό βάθος τῶν ἐνεργειῶν, καί Ὅλοι μας γνωρίζουμε τήν Κυριακή Προσευχή, τό «Πάτερ
τήν αἰτία τῶν ἐνεργειῶν ἑνός ἀνθρώπου, θά ἐκπλαγῶ διότι ἡμῶν». Εἶναι ἡ προσευχή τήν ὁποία μᾶς παρέδωσε ὁ ἴδιος ὁ
βλέπω μόνο τήν ἐπιφάνεια. Πρέπει, λοιπόν, νά μπῶ στήν θέση Κύριός μας. Αὐτό τό ὁποῖο λέμε στήν Κυριακή Προσευχή τό
τοῦ ἄλλου καί νά ἐρευνήσω καί νά ρωτήσω γιατί μοῦ φέρε- γνωρίζουμε ὅλοι, ἀλλά ἔχει καί ἕνα μυστικό βάθος καί νόημα.
ται ἔτσι. Ἀπό τήν ἄλλη μεριά θά πρέπει νά προσευχηθῶ γι᾽ Δέν εἶναι ἁπλῶς ἡ φαινομενική ἀνταποδοτικότητα τῶν λόγων,
αὐτόν τόν ἄνθρωπο, νά βάλω ἀνθρώπους νά τοῦ μιλήσουν. δηλαδή, συγχωροῦμε ἐμεῖς καί συγχωρεῖ ἐμᾶς ὁ Θεός. Ἐμεῖς
Ὁ Κύριος τό λέει, ξεκάθαρα: «ἐάν σοῦ φταίει ὁ ἀδελφός σου συγχωροῦμε ἀνθρώπους. Φταίξαμε ἤ μᾶς ἔφταιξαν ἄνθρω-
ἤ ἔχει κάτι εἰς βάρος σου, θά πᾶς καί θά εἶσαι ἐσύ καί αὐτός. ποι. Ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι ὅμως φταίξαμε στόν δημιουργό μας
Ἄν σέ ἀκούσει τόν κέρδισες. Ἐάν δέν σέ ἀκούσει, θά πάρεις Θεό. Ἔχουμε τό θράσος νά ζητᾶμε ἀπό τόν Θεό νά μᾶς συγ-
ἄλλον ἕναν καί πᾶτε νά τοῦ μιλήσετε. Ἐάν δέν σᾶς ἀκούσει χωρήσει, ἐνῶ ἐμεῖς δέν συγχωροῦμε ὅσους μᾶς ἔφταιξαν.
θά τό πεῖς στήν ἐκκλησία. Ἄν καί αὐτούς δέν τούς ἀκούσει Λέει, λοιπόν, ὁ Θεός: «Συγχωρεῖστε ἐσεῖς γιά νά σᾶς συγ-
δέν θά ἔχεις κάτι μέσα σου, ἀλλά αὐτός θά εἶναι ξένος γιά χωρήσω κι ἐγώ».
σένα». Ἄρα ἐγώ πρέπει νά στήσω γέφυρες, νά ἐρευνήσω τόν Στό πνεῦμα τῆς Κυριακῆς Προσευχῆς εἶναι καί ἡ παραβολή
ἑαυτό μου, μήπως φταίω, μήπως τοῦ ἔδωσα κάποια ἀφορμή καί τῶν δύο χρεοφειλετῶν. Ἄς τήν θυμηθοῦμε: «ἕνας δοῦλος χρω-
δέν τό ἔχω καταλάβει. Ὀφείλω νά τόν δῶ σάν ἕναν δικό μου στοῦσε στόν βασιλιά ἕνα μεγάλο χρηματικό ποσό, μύρια τάλα-
ἄνθρωπο καί νά τόν συγχωρήσω ὅπως ἡ μάνα συγχωρεῖ τά ντα. Τόν κάλεσε ὁ βασιλιάς καί τοῦ λέει: κοίταξε, μοῦ χρωστᾶς
παιδιά της πού ὅ,τι κι ἄν τῆς κάνουν, στό τέλος τά ἀγαπᾶ καί αὐτό τό ποσό, φρόντισε νά μοῦ τό ξοφλήσεις διότι θά που-
τά συγχωρεῖ. Μπορῶ νά τόν δῶ μέ τέτοια μητρικά σπλάγχνα; ληθεῖς ἐσύ καί ἡ γυναίκα σου καί τά παιδιά σου. Κι αὐτός
Τότε ἔχω φτάσει σέ ἕνα ὑψηλό πνευματικό ἐπίπεδο. ἔπεσε στά γόνατα καί εἶπε μέ κλάματα: Κύριε, δέν βγαίνω
Ἐπίσης, ἐρευνώντας αὐτήν τήν κατάσταση καί προ- πέρα, δέν μπορῶ νά κάνω αὐτήν τήν ἐξόφληση. Καί ἐπειδή
σπαθώντας νά συγχωρήσω ἕναν ἄνθρωπο, θά πρέπει νά μήν παρεκάλεσε τόν κύριο καί ὁ κύριος ἦταν πολυεύσπλαχνος,
μείνω μόνο στό συγκεκριμένο πρόσωπο, ἀλλά στόν ὑποκι- τόν συγχώρησε καί ἔσβησε τό χρέος. Μόλις ὅμως αὐτός βγῆκε
νητή, πού δέν εἶναι ἄλλος, παρά ὁ διασπάστης καί διαστρε- ἔξω, βρῆκε κάποιον συνάδελφό του δοῦλο, πού τοῦ χρωστοῦσε
βλωτής διάβολος. ἕνα μικρό, ἀσήμαντο χρηματικό ποσό, ἑκατό τάλαντα. Καί
Ὁ διάβολος, ἀγαπητοί μου, χαίρεται καί ἐνεργοποιεῖ τίς γι᾽αὐτό τό ἀσήμαντο ποσό τόν πίεζε νά τοῦ τό ξοφλήσει.
μυστικές πνευματικές δυνάμεις του. Οἱ παγκάκιστοι καί Καί ἐπειδή δέν μποροῦσε, στό τέλος τόν ἔβαλε στή φυλακή.
παμπόνηροι δαίμονες στήνουν πλεκτάνες καί παγίδες καί Αὐτό ὅμως δέν ἄρεσε στούς ἄλλους δούλους καί πῆγαν τό εἶπαν
προσπαθοῦν μέ τίς διαβολές τους νά χωρίσουν τόν κόσμο καί στόν βασιλιά καί ὁ βασιλιάς κάλεσε τόν πονηρό καί ἀχάριστο
κυρίως αὐτούς πού θά ἔπρεπε νά εἶναι ἀγαπημένοι. «φεῦγε δοῦλο καί τόν ἔκλεισε στήν φυλακή ὥσπου νά ξεπληρώσει
δαιμόνιον τὸ ἐγεῖραν τὴν δεξιὰν ἐπὶ τὴν ἀριστεράν, ἀδελφὸν τό χρέος.» Καί εἶπε ὁ Χριστό «ἔτσι θά πάθουν ὅσοι δέν συγ-
ἐπὶ ἀδελφόν, σύζυγον ἐπὶ σύζυγον καὶ πατέρα ἐπὶ τέκνοις· τὸ χωροῦν ἀπό τήν καρδιά τους ἐκείνους πού τούς ἔφταιξαν».
ἐπαναστατοῦν τέκνα ἐπὶ γονεῖς, ὥστε θανατώσουσιν αὐτούς». Ἀγαπητοί μου,
Σκεφθεῖτε τά ἀδέλφια νά ἀλληλοσκοτώνονται! Τά παιδιά νά Εἰσοδεύουμε στήν Μεγάλη Τεσσαρακοστή καί ἑτοιμαζόμα-
μισοῦν καί νά μήν μιλᾶνε τούς γονεῖς τους! Νά στέκεται ὁ στε κι ἐμεῖς νά συμπάσχουμε μέ τόν Χριστό. Ἄς προσπαθήσου-
Ἱερέας μπροστά στήν ἁγία Τράπεζα καί νά ἔχει μῖσος στήν με, σᾶς παρακαλῶ, νά κάνουμε πράξη τόν λόγο Του: «ἄν ἔχεις
καρδιά του! κάτι μέ κάποιον, ἄφησε τό δῶρο σου μπροστά στό Θυσι-
Ἄς ὑποθέσουμε ὅτι κάποιος μοῦ ἔκανε κακό! Ἐάν ζητήσω αστήριο πήγαινε πρῶτα νά συμφιλιωθεῖτε καί μετά ἔλα νά
ἀμέσως νά ἐκδικηθῶ καί νά πάρω τό δίκιο μέ τά χέρια μου, κάνεις τήν προσφορά σου στόν Θεό». Δέν ἔχουμε ἀρκετό
τότε ὁ Θεός μένει στήν ἄκρη καί δέν ἐπεμβαίνει. Ἐάν ταπει- χρόνο μπροστά μας. Νά κάνουμε τώρα τήν αὐτοκριτική μας
νωθῶ καί πῶ: «Κύριε, δέν θέλω νά κάνω κακό, δέν θέλω νά καί τήν ἔρευνα στήν ψυχή μας. Νά κάνουμε μιά εἰλικρινή ἐξο-
δώσω δικαίωμα στόν διάβολο, σέ παρακαλῶ ἐπειδή ἡ βία μολόγηση καί νά ζητήσουμε τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Ἐάν ἔχουμε
γεννᾶ βία, φρόντισε ἐσύ καί ρύθμισε ἐσύ τήν κατάσταση». κάτι μέ κάποιον, νά ταπεινωθοῦμε, νά ζητήσουμε συγγνώμη
Τότε ὁ Θεός θά δεῖ τό δικό μου ἄδειασμα, τήν δική μου τα- καί νά δώσουμε τή συγγνώμη μας σέ ὅσους μᾶς ἔφταιξαν. Καί
πείνωση καί θά πεῖ: «ἐγώ θά ἀποδώσω τήν δικαιοσύνη»,καί ὁ Θεός τῆς ἀγάπης καί τῆς συγχωρήσεως, θά συγχωρήσει καί
ἔτσι τά πράγματα μπαίνουν στήν θέση τους. τά δικά μας πλημμελήματα καί ἁμαρτήματα.

5 5
νεότητα Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ "ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ"


πίμονα προβάλλεται σήμερα ἡ ἀνά- σώματι ὑμῶν καὶ ἐν τῷ πνεύματι ὑμῶν, ἅτι- τὴν εὐζωία καὶ κοιλιοδουλία. «Τί δὲ σαρκὸς
γκη γιὰ «σεξουαλικὴ ἀγωγὴ» τῶν νά ἐστι τοῦ Θεοῦ.» εὐπαθούσης, καὶ νεότητι περιφερομένης,
παιδιῶν μας στὸ πλαίσιο μάλιστα (Μετάφραση: Ὅλα μοῦ ἐπιτρέπονται, ἀφρονέστερον;» -θὰ πεῖ ὁ Μ. Βασίλειος
τῆς σχολικῆς τους παιδείας. Ὅπως σὲ πολ- ἀλλὰ δὲ συμφέρουν ὅλα. Ὅλα μοῦ ἐπι- Ἡ διδασκαλία τοῦ Ἀπ. Παύλου
λοὺς ἄλλους τομεῖς τῆς ζωῆς μας, μάθα- τρέπονται, ἀλλὰ ἐγὼ δὲν θὰ ἀφήσω τὸν διαρθρώνεται κατὰ τὸν ἀκόλουθο τρόπο:
με νὰ ἀκολουθοῦμε τυφλὰ τὴν «φωτισμέ- ἑαυτό μου νὰ ἐξουσιασθεῖ ἀπὸ τίποτα. Τὰ Α. Πόσοι δὲν βλέπουν τὸ σῶμα τους
νη» Δύση, ἔτσι καὶ στὸ θέμα αὐτό. Ὁ φό- φαγητὰ εἶναι γιὰ τὴν κοιλιά, καὶ ἡ κοιλιὰ ὡς ὄργανο ἡδονῆς; Ὄχι, λέγει ὁ Παῦλος. Τὸ
βος μας νὰ μὴν ὑστερήσουμε ἀπέναντί της. γιὰ τὰ φαγητά· ὁ Θεὸς θὰ καταργήσει καὶ σῶμα εἶναι δημιούργημα τοῦ Θεοῦ καὶ δὲν
Γι΄ αὐτὸ ἀντιγράφουμε πρόθυμα τὸν προ- αὐτὴν καὶ ἐκεῖνα. Ἀλλὰ τὸ σῶμα δὲν εἶναι πλάσθηκε γιὰ τὴν πορνεία, ἀλλὰ γιὰ νὰ θε-
βληματισμὸ καὶ τὶς μεθόδους της. Ἑπόμε- γιὰ τὴν πορνεία· εἶναι γιὰ τὸν Κύριο καὶ ωθεῖ μαζὶ μὲ τὴν ψυχή, ποὺ εἶναι ἄρρηκτα
νο, λοιπόν, νὰ θεωροῦμε ἀπαραίτητο ὁ «δι- ὁ Κύριος γιὰ τὸ σῶμα. Ὁ δὲ Θεὸς καὶ τὸν δεμένη μαζί του. Θὰ ἀναστηθεῖ μαζὶ μὲ τὴ
αφωτισμὸς» νὰ προχωρήσει καὶ στὴν προ- Κύριο ἀνέστησε καὶ ἐμᾶς θὰ ἀναστήσει ψυχή, γιὰ νὰ ζήσει αἰώνια, ἢ στὴ δόξα τοῦ
βληματολογία τοῦ «γενετησίου ἐνστίκτου» διὰ τῆς δυνάμεώς Του. Δὲν ξέρετε ὅτι τὰ Θεοῦ ἢ στὴν αἰώνια στέρηση της, ποὺ εἶναι
Βέβαια τό τί διδάσκει ἡ Δύση σχετικὰ μὲ σώματά σας εἶναι μέλη τοῦ Χριστοῦ; Νὰ ἡ κόλαση.
τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν φαίνεται νὰ θεωρεῖται πάρω λοιπὸν τά μέλη τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ Γι΄ αὐτὸ δέχεται τὸ σῶμα μας τὴ Χάρη
πρωταρχικῆς σημασίας. Γιατί δὲν πρέπει τὰ κάνω μέλη πόρνης; Μὴ γένοιτο. Δὲν ξέ- τοῦ Θεοῦ, ὥστε νὰ μεταβάλλεται σὲ «ναὸ
νὰ ξεχνᾶμε, ὅτι ἡ Δύση –καὶ μεῖς μαζί της, ρετε ὅτι ἐκεῖνος πού προσκολλᾶται στὴν τοῦ ἐν ἡμῖν Ἁγίου Πνεύματος», ἀφοῦ βέ-
ἀφοῦ εἴμασθε κομμάτι τῆς -κλυδωνίζεται πόρνη εἶναι ἕνα σῶμα μ΄ αὐτήν; Γιατί θὰ γί- βαια καθαρισθεῖ πρῶτα ἀπὸ τά πάθη του
σὲ μία λαίλαπα πανσεξουαλισμοῦ. Ὁ «φρο- νουν, λέγει, οἱ δύο μία σάρκα. Ἐκεῖνος δὲ ὁ ἄνθρωπος. Πορεία δόξας εἶναι ἡ ζωὴ τοῦ
ϋδισμὸς ἔχει καταστεῖ κυριάρχουσα ἰδεολο- ποὺ προσκολλᾶται στὸν Κύριο εἶναι ἕνα πιστοῦ μέσα στὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Νά,
γία στὴν ἐποχή μας. Ἡ προτεραιότητα δίνε- πνεῦμα μ΄ Αὐτόν. Ἀποφεύγετε τὴν πορνεία. λοιπόν, γιατί εἶναι πτώση καὶ συντριβὴ ἡ
ται στὸ σεξουαλικὸ ἔνστικτο καὶ στὴ κτη- Κάθε ἄλλο ἁμάρτημα ποὺ κάνει ὁ ἄνθρω- (ὁποιαδήποτε) πορνεία. Ἐκτροχιάζει τὸ
νώδη ὁρμή. Τὸ ἀνθρώπινο σῶμα κατάντησε πος εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸ σῶμα, ἐκεῖνος ὅμως σῶμα μας ἀλλὰ καὶ ὅλο τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ
ὑποτιμημένη ἀξία καὶ ἀντικείμενο – ὄργανο ποὺ πορνεύει, ἁμαρτάνει πρὸς τὸ ἴδιο του τὸν αἰώνιο προορισμό του.
ἡδονῆς. Μέσα σ΄ αὐτὸ τὸ κλίμα διαμορφώ- τὸ σῶμα. Ἢ δὲν ξέρετε ὅτι τὸ σῶμα σας
νεται τὸ περιεχόμενο τῆς «σεξουαλικῆς» δι- εἶναι ναὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ποὺ εἶναι Β. Τὰ σώματά μας μὲ τὸ βάπτισμα
αφώτισης τοῦ εὐρωπαίου ἀνθρώπου. Ἔρχε- μέσα σας καὶ τὸ ὁποῖο ἔχετε ἀπὸ τὸ Θεό, κι γίνονται μέλη τοῦ Χριστοῦ. Ὅταν λοιπὸν
ται ὅμως σήμερα ἀπὸ τὰ βάθη τῶν αἰώνων ὅτι δὲν ἀνήκετε στοὺς ἑαυτούς σας; Ἔχετε χρησιμοποιοῦμε τὰ μέλη τοῦ σώματός μας,
ἡ φωνὴ τοῦ οὐρανοβάμονα καὶ θεόπτη Ἀπ. ἀγορασθεῖ ἀντὶ τιμήματος. Δοξάστε λοιπὸν γιὰ νὰ διαπράξουμε ὁποιοδήποτε κακό,
Παύλου νὰ μᾶς παρουσιάσει τὴν «σεξουα- τὸ Θεὸ μὲ τὸ σῶμα σας καὶ τὸ πνεῦμα σας, χρησιμοποιοῦμε μέλη τοῦ Χριστοῦ γιὰ
λικὴ ἀγωγή». Ὅπως (πρέπει νὰ) διδάσκε- τὰ ὁποῖα ἀνήκουν στὸ Θεό.) τὴν διάπραξη τῆς ἁμαρτίας μας. Ἔτσι, κά-
ται στὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, στὸ σχολεῖο νουμε τὰ «μέλη τοῦ Χριστοῦ» νὰ ἁμαρτά-
Ἡ ρίζα τοῦ προβλήματος νουν. Ὑπάρχει χειρότερο καὶ φοβερότερο
τῆς Ἐκκλησίας. Τὸ σῶμα, ναὸς τοῦ Ἁγίου Ἡ ἀπάντηση τοῦ Παύλου στὸ πρόβλημά
Πνεύματος (Α΄ Κορ. 6: 12-20) ἀπὸ αὐτό; Ἂν λ.χ. φονεύσω κάποιον, μὲ τὸ
μας ἀρχίζει -περίεργα, ἂλλ΄ ὄχι ἀνεξήγητα χέρι τοῦ Χριστοῦ τὸν φονεύω. Ὅταν βρίζω
«Ἀδελφοί, πάντα μοὶ ἔξεστιν, ἀλλ΄οὐ πά- ἀπὸ τὴν κοιλιοδουλία. Γιατί οἱ «σαρκικὲς κάποιον, μὲ τὸ στόμα τοῦ Χριστοῦ τὸν βρί-
ντα συμφέρει· πάντα μοὶ ἔξεστιν, ἀλλ΄οὐκ ἐπαναστάσεις» ἔχουν ὡς βασική τους αἰτία ζω. Ὅταν ἀδικῶ τοὺς γύρω μου, μὲ τὸ χέρι
ἐγὼ ἐξουσιασθήσομαι ὑπὸ τινός. Τὰ βρώμα- τὴν γαστριμαργία. Ἀπό αὐτὴν γεννιέται τὸ τοῦ Χριστοῦ τοὺς ἀδικῶ. Καὶ ὅταν πορ-
τα τὴ κοιλία, καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν· ὁ πάθος τῆς πορνείας. Καὶ ὡς «πορνεία» νοεῖ νεύω, μὲ τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ πορνεύω.
δὲ Θεὸς καὶ ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει. ὁ Ἀπόστολος, καὶ μαζί του οἱ Ἅγιοι Πατέρες Αὐτὴ εἶναι ἡ τραγικότητα καὶ ἀφροσύνη
Τὸ δὲ σῶμα οὐ τὴ πορνεία, ἀλλὰ τῷ Κυρίῳ, μας, ὄχι φυσικὰ μόνο τὴ σαρκικὴ σχέση μὲ τῆς «πορνείας»! Ἀποσπῶ τὰ μέλη μου ἀπὸ
καὶ ὁ Κύριος τῷ σώματι· ὁ δὲ Θεὸς καὶ τὸν κάποια Πόρνη, ἀλλὰ κάθε χρήση τοῦ γε- τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὰ καταδικάζω σὲ
Κύριον ἤγειρε καὶ ἡμᾶς ἐξεργεῖ διὰ τῆς δυ- νετήσιου ἐνστίκτου γιὰ σκοποὺς ἔξω ἀπὸ θάνατο, καθιστώντας τὰ ὄργανα τῆς ἁμαρ-
νάμεως αὐτοῦ. Οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι ἡ δημιουρ- τίας μου. Μέσα στὸν ὀρθόδοξο γάμο, μὲ
ὑμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν; Ἄρα οὒν τὰ μέλη γία οἰκογένειας. τὸ μυστήριο, τὴν πίστη καὶ τὴ σωφροσύ-
τοῦ Χριστοῦ ποιήσω πόρνης μέλη; Μὴ γέ- «Τὸ σῶμα τοῦ Χριστιανοῦ δὲν ἐπλάσθη, νη του, τὸ ζευγάρι ἐντάσσει στὴ Χάρη τοῦ
νοιτο! Ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι ὁ κολλώμενος τῇ διὰ νὰ τρυφᾶ καὶ ἐκ τῆς τρυφῆς νὰ πίπτη εἰς Θεοῦ καὶ τὴ σωματική του σχέση, ποὺ γί-
πόρνῃ ἐν σῶμᾳ ἐστίν; «Ἔσονται» γάρ, φη- τὴν πορνείαν, ἀλλ΄ ἐπλάσθη διὰ νὰ ἑνωθῆ νεται ἔτσι «διὰ τῆς τεκνογονίας» μέσο σω-
σίν, «οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν». Ὁ δὲ κολλώ- μὲ τὸν Κύριον, Ὃς τὶς εἶναι ἡ κεφαλή του» τηρίας. Ἔξω ἀπὸ τὸ μυστήριο καὶ τὴ Χάρη
μενος τῷ Κυρίῳ ἐν πνεῦμά ἐστι. Φεύγετε (Ἅγ. Νικόδημος Ἁγιορείτης). Ἡ νηστεία τοῦ Θεοῦ (καὶ αὐτὸ συμβαίνει σὲ κάθε ἄλλο
τὴν πορνείαν. Πὰν ἁμάρτημα ὁ ἐὰν ποιή- καὶ ἡ χαλιναγώγηση τοῦ σώματος, οὐσια- εἶδος «γάμου») ἡ σωματικὴ σχέση παύει νὰ
ση ἄνθρωπος ἐκτός τοῦ σώματος ἔστιν, ὁ στικὰ στοιχεῖα τῆς ὀρθόδοξης ἀσκητικῆς, εἶναι κοινωνία ἐν Χριστῷ καὶ γίνεται σχέ-
δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει. αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν στόχο ἔχουν: νὰ ἀπο- ση σαρκική, δηλαδὴ πορνεία, ἀποκοπῆ ἀπὸ
Ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι σῶμα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν φευχθεῖ ἡ «θεοποίηση» τῆς κοιλίας (Φι- τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, θάνατος.
ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματος ἔστιν, οὐ ἔχετε ἀπὸ λιππ. Γ΄ 19), ὥστε νὰ μὴν ὑποθάλπονται
Θεοῦ, καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; Ἠγοράσθητε Γ. Ἡ οὐσία τῆς «πορνείας» παρουσιά-
τὰ σαρκικὰ πάθη, ποὺ ἔχουν ὡς κύρια αἰτία ζεται ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο καὶ ἀπὸ μιὰ ἄλλη
γὰρ τιμῆς. Δοξάσατε δὴ τὸν Θεὸν ἐν τῷ

6 7
νεότητα
ὀπτικὴ γωνία. «Δικό μου εἶναι τὸ σῶμα μου πο: Καμμιὰ ἁμαρτία δὲν μᾶς κυνηγᾶ τόσο, Μιὰ τέτοια ἀντίληψη, ἄρα, γιὰ τὸν
καὶ τὸ κάνω ὅ,τι θέλω! Αὐτὴ εἶναι ἡ πρόχει- ὅσο ἡ σαρκική, γιατί εἶναι ριζωμένη μέσα ἄνθρωπο καὶ τὸ σῶμα του δὲν «διδάσκεται»
ρη ἐπιχειρηματολογία μας. «Ὄχι», ἀπαντᾶ μας. Παρατηρεῖ ὁ Ἅγ. Γρηγόριος Νύσσης: θεωρητικά, οὔτε, πολὺ περισσότερο, ἐπι-
ὁ Παῦλος. Δὲν εἶναι δικό σας τίποτε, συ- «…Ὅταν μορφὴ πορνικὴ τοξεύη, νῶτα δι- βάλλεται! Ἐμπνέεται μονάχα στὰ πλαίσια
νεπῶς οὔτε καὶ τὸ σῶμα σας. Δὲν ἀνή- δόναι (=νὰ τρέπεσαι σὲ φυγή)… Κατατο- τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς καὶ τοῦ πνευματικοῦ
κετε στὸν ἑαυτό σας. Καὶ ὡς δημιουργή- ξεύει γὰρ κὰτ΄ ὀφθαλμῶν ἡ πορνεία, ἔστι δὲ ἀγώνα τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὁ χριστιανὸς νέος
ματα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ γιὰ ἕνα ἐξ ἴσου τῶν ἄλλων πονηρευμάτων φοβερώτερον»! μαθαίνει κοντὰ στὸν Γέροντα – Πνευματι-
σπουδαῖο λόγο. Σᾶς ἐξαγόρασε ὁ Χριστὸς Ἀναγκαία προϋπόθεση κό του νὰ ζεῖ ἐν Χριστῷ, μὲ προσευχὴ καὶ
μὲ ἀτίμητο τίμημα, τὸ πανάγιο Αἷμα του». Γίνεται, λοιπόν, φανερό, ὅτι ἡ «σεξου- ἄσκηση, ἀγώνα καὶ ἐγκράτεια γνωρίζοντας
Εἴμαστε «ἐξαγορασμένοι σκλάβοι», κατὰ αλικὴ ἀγωγὴ» στὸ χῶρο τῆς Ὀρθοδοξίας ὅτι στόχος του εἶναι ὁ ἐν Χριστῷ δοξασμὸς
τὸν Ἅγιο Νικόδημο τὸν Ἁγιορείτη. «Δὲν δὲν εἶναι παρὰ θεολογία τοῦ ἀνθρωπίνου τοῦ σώματος καὶ τῆς ψυχῆς του. Ἂν δὲν
εἶναι δικά μας, λοιπόν, τὰ μέλη τοῦ σώμα- σώματος, μέρος τῆς ὀρθόδοξης ἀνθρω- ἰσχύει ἡ προϋπόθεση αὐτή, δὲν εἶναι περί-
τός μας, ἀλλὰ τοῦ Χριστοῦ. Περισσότερο πολογίας. εργο ἡ διδασκαλία τοῦ Παύλου νὰ ἀπορ-
δὲ ἀπὸ κάθε ἄλλη ἁμαρτία ἡ πορνεία μο- ρίπτεται σὰν μύθος.
λύνει ὅλο μας τὸ σῶμα, σαρκικὰ καὶ πνευ- Δὲν πρόκειται συνεπῶς γιὰ μιὰ «ἐπι-
ματικὰ καὶ ἰσοδυναμεῖ μὲ αὐτοκτονία. στημονικὴ» ἀνάλυση καὶ περιγραφὴ τῆς
σωματικῆς λειτουργίας ἢ γιὰ ἠθικοκοινω- Πρωτοπρ. π. Γεώργιος Μεταλληνός
Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, γιατί μὲ τόση νικὴ καθοδήγηση, ἀλλὰ γιὰ θεώρηση τοῦ
ἀγωνία φωνάζει ὁ Παῦλος:«Φεύγετε (τρέξ- ἀνθρώπου μέσα ἀπὸ τὸ πρίσμα τῆς θείας
τε νὰ σωθεῖτε ἀπὸ) τὴν πορνεία!» Τὴν βλέ- ἀποκαλύψεως.
πει νὰ καταδιώκει ἀπειλητικὰ τὸν ἄνθρω-

ΝΙΚΟΛΑΟΣ Κ. ΚΑΚΑΒΑΣ
Χειρουργός Οδοντίατρος

25ης Μαρτίου 101, Πετρούπολη
Τηλ./Fax: 210.5026954
Κιν.: 697.2968023
email: nkakavas.gr@gmail.com

ΛΕΥΚΟΝΟΗ
Αίθουσα δεξιώσεων
Γάμου, βάπτισης, εκδηλώσεως

Διεύθυνση: Αχιλλέως 69, Ίλιον 131 22
Τηλ: 21 0263 1361

7 7
• Ολοκληρωμένες Λύσεις Ψηφιακής Τεχνολογίας • Service TV - HiFi
• Δορυφορική & Επίγεια τηλεοπτική λήψη • CCTV, κάμερες -καταγραφικά
• Συστήματα ασφαλείας • Πιστοποιημένες εγκαταστάσεις

ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ,
ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ & ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ • ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΠΟΝΟΥ
& ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ
• ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ
• ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ
• ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
• ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ
• ΕΙΔΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΑΣ - ΗΜΙΚΡΑΝΙΑΣ
• ΟΖΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΙ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ

Εὐχαριστοῦμε θερμά γιά τήν προσφορά τους
τούς καθηγητές στό Ἐνοριακό Κοινωνικό
τοῦ Φροντιστηρίου Φροντιστήριο
Μέσης Ἐκπαίδευσης τοῦ Ἱεροῦ μας Ναοῦ.
(Ἁγίας Τριάδος 4, τηλ.: 210-5060700)

Related Interests