You are on page 1of 10

ivotinjska tkiva,vrste tkiva

i njihove karakteristike

Tkiva predstavljaju komplekse morfoloki i fizioloki istovijetnih elija zajednikog


porijekla i odreene, veoma esto specifine funkcije.Pored elija, u sastav tkiva moe
ui i meuelijski neivi materijal,kao proizvod aktivnosti elija tkiva.Izuavanjem tkiva
bavi se posebna bioloka nauna disciplina histologija.

Pojedini dijelovi elije jednoelijskih organizama mogu biti specijalizovani za


obavljanje odreenih funkcija(organele).Zbog toga jednoelijska bia mogu da obavljaju
sve osnovne ivotne funkcije kao i vieelijska,tj. da funkcioniu kao jedinstveni
organizmi.

Tijelo vieelijskih organizama je sastavljeno od velikog broja elija, gdje su neke


elije specijalizovane i diferencirane u pogledu grae i funkcije u okviru posebnih
tkiva.To je omoguilo bolje izvravanje pojedinih radnji,a takoe je poveana
meuzavisnost izmeu raznih dijelova istog organizma, to znai bolje funkcionisanje
organizma kao cjeline.Zbog svega ovoga itava evolucija je ila putem sve vee
specijalizacije pojedinih dijelova tijela,a to je uticalo na nastanak sve savrenijih
organizama.

U poreenju sa biljnim tkivima tkiva vieelijskih ivotinja su znatno raznovrsnija i


sloenije grae.Znamo da kod biljaka ne postoje nervna i miina tkiva i da se mnoga
ivotinjska tkiva od biljnih razlikuju po strukturi i funkciji,pa zbog toga postoje razlike i
u njihovom nainu ishrane i uopte ivota.

Prema svojoj grai i funkciji ivotinjska tkiva se dijele na:

epitelno

vezivno

miino i

nervno tkivo

EPITELNO TKIVO

Epitelna tkiva ili epiteli su najmanje diferencirana ivotinjska tkiva, koja pokrivaju
povrinu tijela, oblau unutranje tijelesne duplje i ucestvuju u gradi lijezda.
Osnovna uloga im je zatitna. Kako su celije epitela jednom svojom stranom
okrenute spoljanjoj sredini, a drugom prema dublje poloenim slojevima tkiva, to
se kod jednoslojnih epitela mogu uociti vece ili manje razlike izmedu ta dva kraja
celija. I kod vieslojnih epitela postoje odredene razlike izmedu celija na
povrinskom i onih u
bazalnom sloju.

U zavisnosti od funkcije koju obavljaju, epitelne celije mogu da budu razlicitog


oblika: plocasti, kockasti i cilindricni epitel. Epiteli se jo dijele na:

-lijezdani epitel

-trepljasti epitel

-endotel

LIJEZDANI EPITEL

Ovaj epitel ulazi u sastav lijezda, sadri celije sposobne da luce razlicite
materije. lijezdane celije se, medutim, kod nekih predstavnika (npr.ribe) javljaju i
pojedinacno i oznacavaju se kao peharaste. lijezde viih kicmenjaka smjetene su,
po pravilu, ispod povrine epitela, a svoj sekret izlicuju kroz kanal na
povrinu(egzokrine) ili, pak, neposredno u krv(endokrine), pri cemu njihovi
sekreti(hormoni) preko krvi dospijevaju u razne dijelove tijela.

TREPLJASTI EPITEL

Izvjesne epitelne celije snabdjevene su trepljama na povrini, cijim se pokretima


potiskuje sluz ili razne cestice iznad njih. Takve celije sacinjavaju trepljasti epitel
i on se srece u disajnim putevima, kanalu srednjeg uha, genitalnim odvodima itd.

ENDOTEL

Epitel koji pokriva povrinu unutranjih tijelesnih upljina i krvnih sudova


prdstavlja u stvari endotel.
VEZIVNO TKIVO

VLAKNASTO VEZIVNO TKIVO

elije vezivnog tkiva proizvode osnovnu supstancu ovog tkiva, amorfnu elijsku
masu u kojoj se nalaze mnogobrojna vezivna vlakna. Vezivne elije mogu da
budu razliitog oblika(nepravilnog, zvijezdastog,ovalnog, okruglog), a osim njih se
sreu i leukociti. Postoje dvije vrste vezivnih vlakana a to su: kolagena(vrsta i
debela, savitljiva, ali relativno neelastina i jaka vlakna koja ulaze u sastav
procentualno veoma zastupljenog tkiva u ivotinjskom organizmu) i elastina
(srazmjerno tanja od kolagenih, elastina i razgranata).

U odnosu na raspored vezivnih vlakana u tkivu, razlikuju se dva tipa:

-vrsta

-rastresita

VRSTO VEZIVNO TKIVO

vrsto vezivno tkivo sainjavaju vezivna vlakna zbijena u paralelne snopie. U


zavisnosti od vrste vezivnih vlakana koja preovladavaju u ovom tkivu, razlikuju se
kolageno i elastino vezivno tkivo.

U kategoriju kolagenog elastinog tkiva ubrajaju se tetive, koje vezuju miie za


kosti ili miie meusobno, i ligamenti, koji povezuju kosti.

Elastino vrsto vezivno tkivo uestvuje u sastavu ligamenata i raznih elastinih


organa u tijelu(plua,krvni sudovi i sl.).
RASTRESITO VEZIVNO TKIVO

Rastresito vezivno tkivo je najrasprostranjenije tkivo u tijelu kimenjaka. Nalazi se


kako u organima, tako i izmeu njih, predstavljajui vezu izmeu
nerava,miia,kostiju,koe, krvnih i limfnih sudova. U tom tkivu esto dolazi do
nagomilavanja masti, kao znaajne hranljive rezerve organizma, zatim pigmenata i
leukocita.

KRV I LIMFA

KRV- se smatra tenim vezivnim tkivom.


Sastoji se iz krvnih elija i krvne
plazme(tena meuelijska supstanca). U krvne
elije ubrajaju se crvena krvna
zrnca(eritrociti), bijela krvna zrnca (leukociti)
i krvne ploice(trombociti)
KRV- se smatra tenim vezivnim tkivom.
Sastoji se iz krvnih elija i krvne
plazme(tena meuelijska supstanca). U
krvne elije ubrajaju se crvena krvna
zrnca(eritrociti), bijela krvna zrnca
(leukociti) i krvne ploice(trombociti).

CRVENA KRVNA ZRNCA


Crvena krvna zrnca ili eritrociti sadre krvni pigment
hemoglobin, koji se lako jedini sa kiseonikom i slui kao
njegov prenosilac od organa zan disanje do ostalih dijelova
tijela. Kod viih kimenjaka eritrociti se stvaraju u kotanoj
sri; meutim, kod riba i vidozemaca, koji je nemaju,
eritrociti nastaju u slezini. U pogledu oblika, veliine i broja
eritrocita, postoje odreene razlike kod raznih ivotinja. Eritrociti sisara su u
obliku okruglih, sa obe strane izdubljenih diskova i, za razliku od ostalih
kimenjaka, nemaju jedro.
BIJELA KRVNA ZRNCA
Bijela krvna zrnca ili leukociti znatno su malobrojniji u odnosu na eritrocite.
Njihov broj, oblik i veliina takoe variraju kod raznih ivotinja. Leukociti uvijek
imaju jedro, ali ne sadre hemoglobin i nemaju opnu, te se
otuda kreu ameboidno, mjenjajui oblik tijela. Nazivaju se i
fagociti s obzirom na njihovu sposobnost da obuhvataju strane
estice i mikroorganozme, usled imaju znaajnu ulogu u
odbrani organozma od raznih izazivaa bolesti. S obzirom na
izgled citoplazme dijele se na: granulocite( posjeduju zrnastu
citoplazmu i segmentirano jedro) i agranulocite(posjeduju
homogenu citoplazmu i okruglo jedro). Leukociti se stvaraju
u kotanoj sri, slezini i limfnim lijezdama. Krv beskimenjaka sadri samo bijela
krvna zrnca.

KRVNE PLOICE

Krvne ploice ili trombociti su sitna zrnca ploastog oblika,


brojno veoma zastupljena u krvi. Ne sadre jedro i ive
veoma kratko. Imaju vanu ulogu u zgruavanju i sprjeavanju
oticanja krvi. Nastaju u kotanoj sri.

Krvna plazma ili krvna tenost sastoji se od vode (95%) i rastvorenih


bjelanevina, ugljenih hidrata, soli i nekih drugih materija. U veini sluajeva je
bezbojna, ali je kod nekih ivotinja ukasto ili zelenkasto obojena. Od
bjelanevinastih sastojaka koje sadri najvaniji je fibrin, koji izvan krvnih sudova
izaziva zgruavanje krvi. Ono se sastoji u taloenju fibrina i krvnih elija, pri
emu se na povrini izdvaja serum.Uloga krvi sastoji se u prenoenju kiseonika i
hranljivih materija do svih tkiva u organizmu, zatim transportovanju produkata
metabolizma do organa za izluivanje, kao i u zatiti organizma od patogenih
mikroorganizama.

krvni ugruak
Limfa je bezbojna tenost, po sastavu slina krvnoj plazmi, koja sadri samo
bijela krvna zrnca. Ta tijelesna tenost cirkulie kroz poseban sistem kanala,
limfotok. Limfa predstavlja posrednika izmeu krvi i tkiva; preko nje do elija
dospjevaju hranljive materije, a u nju, takoe, prelaze mnogi produkti prometa
materija koji se izbacuju iz organizma.

HRSKAVIAVO TKIVO
Ovo tkivo, karakteristino za kimenjake, sainjavaju krupne hrskaviave elije
(hondrioblasti) rasporeene u grupicama, najee po dvije elije, i elastina
meuelijska supstanca, u kojoj se nalaze vezivna vlakna. Prema strukturi osnovne
meuelijske supstance, razlikuju se tri vrste hrskaviavog tkiva.
Hijalinska ili staklasta hrskavica sa homogenom bijelom, providnom osnovnom
supstancom, koja sadri kolagena vlakna, sainjava hrskaviavi skelet riba; javlja
se, takoe, kao hrskavica zglobova, nosa, dunika itd.
Mreasta ili elastina hrskavica je neprozirna i ukasta, sadri mreu elastinih
vlakana u osnovnoj supstanci, a susree se u unoj koljci, grkljanu itd.
Vlaknasta hrskavica sadri krupna kolagena vlakna u osnovnoj supstanci.
Zastupljena je u zglobovima i izmeu kimenih prljenova.

KOTANO TKIVO
Ovo tkivo postoji samo kod kimenjaka, a sainjavaju ga kotane elije(osteoblasti)
i meuelijska supstanca, vrsta kotana masa, u iji sastav ulazi organska materija
osein, kolageni fibrili i neorganske supstance koje mu daju vrstinu. Mineralne
materije su zastupljene preteno solima kalcijuma i magnezijuma.
Na povrini kosti nalazi se vezivna opna-pokosnica, a ispod nje kompaktna
kotana masa, koja prema unutranjosti kosti prelazi u sunerastu masu. Kompaktna
kotana masa proeta je velikim brojem uzdunih i poprenih, meusobno
povezanih kanalia. Uzduni kanali oznaeni su kao Haverzovi kanali, oko njih se
nalaze koncentrino rasporeene kotane elije, a kroz te kanale prolaze krvni
sudovi i nervi.
Iza pokosnice nastaju kotane elije, te ona ima izuzetan znaaj za rast kostiju,
kao i njihovo srastanje poslije preloma. Postoje i elije koje razaraju kotanu
masu; one se nazivaju osteoklasti i omoguavaju neprekidno obnavljanje kotane
mase. U upljinama dugakih kostiju nalazi se kotana sr. Njena funkcija je kod
viih kimenjaka izuzetno vana s obzirom na to da u njoj nastaju crvena krvna
zrnca.

MIINO TKIVO

Miino tkivo se sastoji od elija (miinih vlakana) koje imaju sposobnost da


se kontrahuju. Te elije su izuenog oblika, a kontrahovanjem ili oputanjem u
stanju su da vrlo brzo mjenjaju svoju duinu. Kod kimenjaka se, po strukturi i
nainu funkcionisanja, razlikuju dva tipa miinog tkiva: glatki ili viscelarni ,
skeletni ili somatski miii a, po miljenju drugih, postoji i trei tip, u koji
spada srani mii.
SRANI MISIC

Muskulatura srca izgrauje zidove srca i krupnih vena koje ulaze u sastav srca.U pogledu
svojih strukturnih svojstava bliska je popreno prugastoj, ali u funkcionalnom pogledu
slinija je glatkoj muskulaturi.Srani miic je popreno prugast, miine elije imaju vei
broj jedara smjetenih vie u unutranjosti elije, a elije imaju nastavke koji se
meusobno povezuju.Kontrakcije srane muskulature su brze, ritmine i automatske.
SKELETNA MIINA TKIVA

elije popreno-prugaste ili skeletne muskulature su iduenog oblika i bez


nastavaka, imaju vie jedara smjetenih u povrinskom dijelu citoplazme ispod
elijske membrane. Spadaju u najkrupnije elije u tijelu (do 4 cm kod ovjeka).
Ova muskulatura sainjava oko 40% ukupne tijelesne teine. Njena karakteristina
poprena prugavost, koja se ogleda u naizmjeninim svijetlim i tamnim trakama,
potie od razlika u finoj strukturi pojedinih miofibrila. Ova muskulatura vri
funkciju kretanja i proizvodnje tijelesne toplote, dobro je snabdjevena krvlju i radi
pod uticajem nae volje, ali se, za razliku od glatke muskulature, u toku rada
"zamara".
GLATKA MIINA TKIVA
elije glatke muskulature su u cjelini jedinstvenije grae, izduenog su oblika i
imaju jedno jedro. Kontrakcije ove muskulature vre se sporije i bez nae volje.
Ona obrazuje slojeve u zidovima cjevastih organa i organa sa
upljinama(crijeva,krvni sudovi,mokrana beika,materica)
Zajednika karakteristika njihove strukture je
risustvo kontraktilnih vlakana ili miofibrila
u citoplazmi miinih elija. Na njihovim
kontrakcijama zasniva se fizioloki rad miia.

Nervno tkivo

Nervno ili ivano tkivo se sastoji od nervnih elija ili neurona,koji mogu da budu
razliitog oblika i veliine.Sadre po jedno krupno jedro sa jedarcem i jedan ili vie
izrataja.Te elije imaju sposobnost da sprovode nadraaje od ula do centralnog nervnog
sistema i obratno reakcije tog sistema do odgovarajucih organa.

Tijela nervnih elija imaju jedan ili vie nastavaka ili nervnih vlakana,te
tako postoje unipolarni,bipolarni ili multipolarni neuroni.Dugaki i
negranati(osim na krajevima)elijski nastavci se nazivaju neuriti,aksoni ili
osovinska vlakna.

MASNO TKIVO

Adipocit (lipocit) je gradivna i funkcionalna elija masnog vezivnog tkiva i po izgledu ne


podsea na elije pravih vezivnih tkiva. U njemu se skladite rezerve energije u obliku
triglicerida, jedinjenja bogatih energijom.

Razlikuju se dve vrste masnog tkiva:

belo (unilokusno) masno tkivo iji adipociti u diferenciranoj formi sadre jednu,
krupnu masnu kap;
mrko (multilokusno) masno tkivo iji adipociti sadre vei broj masnih kapi.