STAGE

Universiteitsbibliotheek

maandag 7 februari 2005 - vrijdag 11 februari 2005 maandag 21 februari 2005 - vrijdag 25 februari 2005

STAGEVERSLAG

Stagiaire: Leen Liefsoens Stagecoördinator: Mieke Martens Stagebegeleider: Marc Goovaerts

Graduaat Bibliotheekwezen 2004 - 2005

Stage Universiteitsbibliotheek Limburgs Universitair Centrum
Stagiaire: Stagecoördinator: Stagebegeleider: Periode: Stageplaats: Leen Liefsoens Mieke Martens Marc Goovaerts maandag 07 februari 2005 - vrijdag 11 februari 2005 maandag 21 februari 2005 - vrijdag 25 februari 2005 Limburgs Universitair Centrum Universiteitsbibliotheek Universitaire Campus Gebouw D 3590 Diepenbeek Tel. 011 26 81 23 Hoofdbibliothecaris: Prof. Dr. Leo Egghe C.V.O. Vrije Leergangen Limburg Halmstraat 6 3600 Genk Tel. 089 38 34 22 E-mail: info@cvo-vll.net Directie: Mieke Indesteege en Vera Withofs

Onderwijsinstelling:

Stageverslag Leen Liefsoens 2005

2

INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave Voorwoord 1. Het Limburgs Universitair Centrum Opdrachtverklaring Ontstaansgeschiedenis 1.1 Onderwijs aan het LUC Opleidingen Transnationale Universiteit Limburg Open Universiteit Seniorenuniversiteit: Wetenschappelijke Leergangen voor Senioren 1.2 Onderzoek aan het LUC Onderzoeksexpertise stevig verankerd in de onderzoeksinstituten 1.3 Organisatie van het LUC Centrale beleids- en overlegorganen Plaats van de universiteitsbibliotheek binnen het LUC Welkom bij de universiteitsbibliotheek van het LUC De collectie van de universiteitsbibliotheek 3.1 Fysieke collectie Monografieën Tijdschriften Collectie Amerikaanse ambassade Eindverhandelingen Jaarverslagen, gidsen en brochures 3.2 Catalogi Hoofdcatalogus Antilope De Collectieve Catalogus van België Bronco Andere bibliotheken 3.3 Elektronische bronnen Het onthaal en de begeleiding van de gebruikers 4.1 Toegang tot de universiteitsbibliotheek Openingsuren Lezerskaart 4.2 Consultatie en leen 4.3 Interbibliothecair leenverkeer 4.4 Aanwinstenlijsten en SDI-dienst Aanwinstenlijsten SDI-dienst 4.5 Dienst online searches 4.6 Andere faciliteiten Fotokopiëren Afdrukken, opslaan en e-mail Telefax (Boeken)tassenrekken Zitplaatsen Vergader- en leslokaal Campusboekhandel

Pagina

3 5 6 6 7 8 8 9 10 10 11 11 12 12 12 13 14 14 14 14 14 14 14 15 15 15 16 16 16 16 18 18 18 18 18 19 20 20 20 20 20 20 20 21 21 21 21 21
3

2. 3.

4.

Stageverslag Leen Liefsoens 2005

4.7 Informatievaardigheden Informatievaardigheden op Blackboard Advies en informatie aan stafleden en studenten in verband met elektronische informatiebronnen 4.8 Toezicht en tucht 5. Het personeel van de universiteitsbibliotheek 6. Bibliotheektechnische werkzaamheden 6.1 Bibliotheekbeheersysteem 6.2 Besteladministratie 6.3 Tijdschriftenadministratie 6.4 Beheer elektronische bronnen 6.5 Catalografie 6.6 Inbindingen en restauratie 6.7 Rekkenwerk 6.8 Baliewerk 6.9 Overige administratie 6.10 Repository 6.11 Knipselkrant LUC 6.12 Interbibliothecaire dienst 6.13 Inventaris en jaarverslag 7. Relaties en samenwerkingsverbanden 7.1 Anet 7.2 Conferentie van universitaire hoofdbibliothecarissen 7.3 Vlaams Overlegorgaan inzake Wetenschappelijk Bibliotheekwerk 7.4 ELEKTRON 7.5 GAS en GGS Informatie- en Bibliotheekwetenschap 7.6 tUL en de universiteitsbibliotheken LUC en UM 7.7 Limburgse Associatie 7.8 ODINAFRICA 8. Profiel van de hoofdbibliothecaris 9. Mijn ervaringen in de universiteitsbibliotheek 10. Besluit 11. OdinPubAfrica Training Course 11.1 ODINAFRICA 11.2 ODINPUBAFRICA 11.3 ODINPUBAFRICA Training Course 11.4 Besluit 11.5 Summary Bijlagen Bijlage Bijlage Bijlage Bijlage 1: 2: 3: 4: Organogram LUC Overzicht van de hoofdrubrieken OdinPubAfrica training course 21-25 Feb 2005 Afrikaanse bibliothecarissen studeren week lang aan het LUC

22 22 22 23 24 25 25 25 25 26 26 27 27 27 27 28 28 29 29 30 30 30 30 30 31 31 31 31 32 34 36 38 38 39 40 43 44 45 45 47 48 49 50

Bronnenlijst

Stageverslag Leen Liefsoens 2005

4

VOORWOORD
Binnen mijn vierjarige opleiding “Graduaat Bibliotheekwezen” aan het C.V.O. Vrije Leergangen Limburg in Genk, volg ik naast de theoretische cursussen een traject van drie stages. De eerste stage in dit traject heb ik gelopen in de Openbare Bibliotheek van Houthalen-Helchteren. Voor de tweede stage werd verwacht dat we een stageplaats uitzochten binnen het wetenschappelijk veld. De universiteit in Limburg geeft plaats aan 2500 studenten en aan zeven onderzoeksinstituten. Hierbij is het Limburgs Universitair Centrum (LUC) één van de grootste wetenschappelijke instellingen in Limburg. Het leek mij dan ook een goede keuze om stage te lopen in de universiteitsbibliotheek van het LUC om zo ervaring op te doen in een bibliotheek met wetenschappelijke literatuur en informatiebronnen. Dit stageverslag geeft de werking van deze universiteitsbibliotheek weer, samen met de stagewerkzaamheden die ik er heb verricht. Allereerst geef ik een korte introductie over het LUC zelf omdat mijn stagebibliotheek een ondersteunende dienst is binnen het LUC. In hoofdstuk twee tot en met zeven worden het aanbod, de faciliteiten, de werking, het personeel en de externe relaties van de universiteitsbibliotheek weergegeven. De LUC-bibliotheek wordt met vaste hand geleidt door Prof. Dr. Leo Egghe, een profiel van de hoofdbibliothecaris kan dan ook worden gevonden in hoofdstuk acht. Dit deel van mijn stageverslag eindigt met mijn ervaringen in de universiteitsbibliotheek. Het besluit wordt gevormd door enkele samenvattende opmerkingen. Mijn dank gaat uit naar hoofdbibliothecaris Prof. Dr. Leo Egghe, mijn stagebegeleider Marc Goovaerts en het hele team van de universiteitsbibliotheek. Dankzij de open houding en de geduldige uitleg van alle personeelsleden kon ik kennismaken met de werking van de LUC-bibliotheek. De begeleiding verliep uitstekend, waardoor ik alle mogelijkheden kreeg om nieuwe ervaringen op te doen. In het tweede deel van mijn stage kreeg ik de kans om een cursusweek mee te volgen binnen het project ODINPUBAFRICA. In het laatste hoofdstuk van mijn stageverslag worden de activiteiten die in die week plaats vonden weergegeven. Daarnaast worden de doelen, werking en realisaties van ODINAFRICA en ODINPUBAFRICA op een rijtje gezet. Aan deze training namen acht Afrikaanse informatie-managers deel. Vanuit de LUC-bibliotheek werd de begeleiding gevormd door Marc Goovaerts en Annie Kuppens. Tevens werden twee presentaties verzorgd door Pauline Simpson, hoofd van de informatiedienst van het Southampton Oceanography Centre. Het was een leerzame en plezierige week, waarin ik heb kennis gemaakt met een nieuwe wereld. Ik wil dan ook alle mensen bedanken die ik tijdens deze training ontmoet heb. Het was een ervaring om nooit te vergeten! Het hele stagetraject binnen de opleiding wordt gecoördineerd door Mieke Martens. De afgelopen twee jaar heeft zij mij begeleid met het zoeken naar geschikte stageplaatsen, het uitvoeren van de stages en het schrijven van de stageverslagen. Ook dit jaar wil ik haar bedanken voor de goede begeleiding en plezierige samenwerking! Genk / Diepenbeek, april 2005 Leen Liefsoens

Stageverslag Leen Liefsoens 2005

5

Zo omvat het programma in de wetenschappen naast de fundamentele aspecten van de basisvakken. [BRON 2] Opdrachtverklaring [BRON 1] Het Limburgs Universitair Centrum (LUC) is een autonome en openbare universiteit. HET LIMBURGS UNIVERSITAIR CENTRUM Limburger. waarvan velen aan het LUC hun doctoraatsproefschrift voorbereid en verdedigd hebben. Hier voel je je onmiddellijk thuis. Bij de uitbouw van het LUC werd ernaar gestreefd het universitair onderwijs grondig te vernieuwen. De bachelorjaren worden ingedeeld in lesperiodes van 5. Voor wie hier in gelooft. waarin alleen de bachelorjaren worden verzorgd. zij heeft netwerken opgebouwd in Vlaanderen. Ook de toegepaste economen en de handelsingenieurs worden geconfronteerd met andere disciplines die zoveel mogelijk binnen de economische opleiding wordt geïntegreerd. is het Limburgs Universitair Centrum een absolute must. en ondersteunen het opstarten van nieuwe bedrijven op het wetenschapspark in toekomstgerichte sectoren zoals bijvoorbeeld de nieuwe media en de materiaalwetenschappen. Studenten van het LUC krijgen dus niet enkel een vakopleiding. Hier gelden de beginselen van de academische en wetenschappelijke vrijheid. 7 of 10 weken. Zij vormen een krachtig instrument voor technologietransfer naar het bedrijfsleven. een aantal vakken uit de humane wetenschappen. Het LUC onderscheidt zich door dynamisch en interactief onderwijs in kleinere groepen. wordt voor moeilijke gedeelten van de leerstof en voor oefeningen gewerkt in kleine groepjes (12 tot 24 studenten). Eén campus voor ongeveer 2500 studenten. Met deze netwerken wordt aan studenten en onderzoekers een venster op de wereld geboden. Het onderzoeksbeleid heeft geleid tot een aantal toonaangevende onderzoeksgroepen die competitief zijn in het verwerven van externe financiering. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 6 . met oog voor ethische normen. in de EU-regio. De ontwikkeling van taal-. Het niveau van het LUC is afgestemd op internationaal aanvaarde normen. Dit voorbeeld is door veel universiteiten nagevolgd. maar zonder ideologisch onderscheid. wordt een vlotte overgang gegarandeerd naar de Masteropleidingen van alle andere (Vlaamse) universiteiten. In het kader van de Limburgse reconversie werden een aantal onderzoeksinstituten uitgebouwd met uitstekende contacten met het bedrijfsleven. telkens gevolgd door een studieperiode en een examenperiode. Voor de studierichtingen. Honderden nieuwe onderzoekers werden opgeleid. Hoofddoel is dat de student algemene oplossingsmethoden leert die hij of zij later zelf kan overdragen op andere probleemdomeinen.1. die voor het volledige studiejaar worden gegeven. communicatie en relatievaardigheden is een onderdeel van het studiepakket. Binnen de medische opleiding wordt bijzondere aandacht besteed aan het sociale aspect van de geneeskunde en aan de menselijke aspecten van de relatie arts-patiënt. in Europa. wereldburger. Naast de hoorcolleges. De universiteit heeft een krachtig internationaliseringbeleid gevoerd. Het onderwijs is gericht op een zo volledig mogelijke vorming.

meer precies op 3 september 1973. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 7 . nu Katholieke Hogeschool Limburg. departement architectuur Het Instituut voor Materiaalonderzoek (afdeling van het LUC) Het Wetenschapspark Het Expertisecentrum voor Digitale Media (afdeling van het LUC) Hogeschool Limburg Vanaf het academiejaar 1991-92 werd de Economische Hogeschool Limburg jaar per jaar geïntegreerd in het LUC als Faculteit Toegepaste Economische Wetenschappen. Bij de start van het LUC werd ook de Economische Hogeschool Limburg (opgericht in 1968-1969) op de Campus gevestigd. biologie. In 1992 startte het LUC samen met de Universiteit Maastricht de studierichting Kennistechnologie. assistenten en navorsers) en 223 administratief en technische personeelsleden. Nu telt LUC/tUL 2549 studenten. nu Provinciale Hogeschool Limburg. de nieuwe transnationale universiteit Limburg. telt de nieuwe universiteit 419 studenten. Het Limburgs Universitair Centrum (LUC) startte zijn kandidaatsjaar met 322 studenten voor 6 studierichtingen: wiskunde. Het personeel bestond toen uit 24 leden van het academisch personeel en 32 leden van het administratief en technisch personeel. werd de universitaire campus in Diepenbeek in gebruik genomen. tandheelkunde en geneeskunde. scheikunde. de eerste grensoverschrijdende universitaire opleiding in Europa. Nadien werden op de Campus ook de volgende instellingen gevestigd: 1977 1978 1981 1983 1986 1987 1990 1991 1995 1998 Het dr.Ontstaansgeschiedenis [BRON 1] Ruim dertig jaar geleden. nu Biomedisch Onderzoeksinsituut DWI (afdeling van het LUC) Het Limburgs Centrum voor Moderne Leermiddelen (tot 1990) De Katholieke Industriële Hogeschool Limburg (KIHL). Sinds 26 september 2001 zijn 215 nieuwe eerstejaars gestart aan de tUL. een samenwerkingsverband tussen het LUC en de Universiteit Maastricht. natuurkunde.Willemsinsituut. L. 365 leden van het academisch personeel (professoren. Samen met de studenten die een richting van LUC of universiteit Maastricht volgden die door de tUL wordt overgenomen. departement Industriële wetenschappen Het Instituut voor Hygiëne en Epidemiologie (tot 1987) Het Wetenschappelijk en Technisch Centrum van de Metaalverwerkende Nijverheid en de IMEC spin-off cel Het Provinciaal Hoger Architectuurinstituut.

en examensysteem in onze studierichting zorgt ervoor dat de grote hoeveelheid leerstof in drie stukken wordt aangeboden en beter ‘verteerbaar’ is. Naast de theoretische hoorcolleges hebben we ook veel oefensessies en labo's in kleine groepen. studente Biologie.1jaar Master in Biostatistics Stageverslag Leen Liefsoens 2005 8 . [BRON 1] Opleidingen [BRON 1] [BRON 2] Aan het LUC kan je verschillende opleidingen volgen aan 3 faculteiten en 2 “schools” en zo je bachelor of master behalen: Faculteit: Toegepaste Economische Wetenschappen Opleidingen en Diploma’s: Bachelor en Master Handelsingenieur Bachelor en Master Handelsingenieur in de beleidsinformatica Bachelor en Master in de Toegepaste economische wetenschappen Faculteit: Wetenschappen Opleiding: Chemie Diploma’s: Bachelor in de Chemie Master in de Biomedische Wetenschappen: Bio-elektronica en Nanotechnologie Master in applied Statistics Master in de Chemie Master in de Biochemie / Biotechnologie Master in de Bio-ingenieurs wetenschappen Scheikundig Ingenieur Opleiding: Biologie Diploma’s: Bachelor in de Biologie Master in de Biomedische Wetenschappen Master in Statistiek Master in Biochemie Master in Biotechnologie Master in Biomolecular Sciences Master in Environmental Sciences Master in Biologie Opleiding: Wiskunde Diploma’s: Bachelor in Wiskunde Master in Wiskunde Wiskundig Ingenieur Master Applied Statistics Master na Master . Zo kregen we een tweedejaars toegewezen die ons van bij het begin met raad en daad bijstond. Maar ook de studiesfeer aan het LUC is erg goed.” Getuigenis Nele Verhuizen. In het tweede jaar doen we ‘echt’ veldwerk en gaan we op meerdaagse excursie naar Normandië.1 Onderwijs aan het LUC "Het onderwijs. Die oefensessies zijn een toepassing van de theorie en zorgen ervoor dat je je leerstof regelmatig instudeert.1.

Stageverslag Leen Liefsoens 2005 9 .Major Verkeersveiligheid Master in Verkeerskunde .Informatica-ICT Diploma’s: Bachelor in Informatica Master in Informatica Bachelor in Kennistechnologie Master in Kennistechnologie Master in Statistiek School voor Levenswetenschappen Opleiding: Biomedische wetenschappen Diploma’s: Bachelor in de Biomedische Wetenschappen Master in de Biomedische Wetenschappen Master na Master in de Biomedische Wetenschappen Opleiding: Verkeerskunde Diploma’s: Bachelor in de Verkeerskunde Master in de Verkeerskunde . De transnationale Universiteit Limburg (tUL) bouwt haar onderwijsen onderzoeksactiviteiten uit in twee kennisgebieden. Kwalitatief en innoverend onderwijs en internationaal competitief onderzoek zijn daarbij een absolute must. de Levenswetenschappen en de Informatietechnologie. Daarvoor werden twee gelijknamige Schools in het leven geroepen (zie hierboven). UM en LUC zijn ervan overtuigd dat zij deze doelstellingen het best kunnen bereiken door hun krachten te bundelen. die beantwoordt aan de kennisbehoeften van de EU-regio.Major Mobiliteitsmanagement Naast deze basisopleidingen biedt het LUC aan haar studenten nog verscheidene voortgezette opleidingen.Opleiding: Fysica Diploma’s: Bachelor in de Fysca Master in de Fysca Natuurkundig Ingenieur Bio-elektronica en nano-technologie Faculteit: Geneeskunde Opleiding en Diploma: Bachelorprogramma Arts School voor Informatietechnologie Opleiding: Informatica .Kennistechnologie . Transnationale Universiteit Limburg [BRON 3] Samen met de Universiteit Maastricht werkt het LUC aan de geleidelijke uitbouw van één transnationale voorziening voor hoger onderwijs en onderzoek.

Dit betekent dat je een studie gemakkelijk kunt combineren met je dagelijkse activiteiten. de Masteropleiding duurt 1 jaar (14 modules/42 studiepunten) en in sommige gevallen 2 jaar (informatica. In het studiecentrum Diepenbeek zijn ongeveer 400 studenten ingeschreven. Senioren kunnen kiezen voor een uitgebreid programma in de mens. Open Universiteit biedt cursussen en diploma-programma's aan in afstandsonderwijs binnen 6 leerstofgebieden: managementwetenschappen. informatica. uit interesse. In totaal studeren er in Nederland en Vlaanderen samen. natuurwetenschappen. Seniorenuniversiteit: Wetenschappelijke Leergangen voor Senioren (WLS) [BRON 1] Het LUC richt ook cursussen voor senioren in. 28 modules/84 studiepunten). zo'n 21. Studeren aan de Open Universiteit is studeren op eigen tempo. kan een diplomaprogramma volgen. Daarnaast is het ook mogelijk om losse cursussen te volgen. Vanaf september 2002 zijn aan de Open Universiteit de Bachelor/Masteropleidingen gestart.Open Universiteit [BRON 1] [BRON 3] De Open Universiteit is een Nederlandse rijksinstelling die universitair afstandsonderwijs verzorgt. zonder verlies van behaalde studiepunten. Dankzij een samenwerkingsverband met de Vlaamse universiteiten. Wie een diploma wil halen. psychologie en rechtswetenschappen.en natuurwetenschappen. Ook een tijdelijke onderbreking van je studies is mogelijk. Je bent dus niet gebonden aan vaste tijden en plaatsen van hoorcolleges of werkgroepen. Daarbij wordt er ook een jaarlijks reisprogramma opgesteld waarbij de senioren op excursie gaan. Je ontvangt het studiemateriaal thuis en bestudeert het in je eigen vrije tijd of werktijd. vanwege bijscholing of up-to-date houden van eigen kennis. kunnen Vlamingen. De cyclussen waarvoor kan worden ingeschreven bestaan uit verschillende lezingen over tal van onderwerpen binnen deze wetenschappen. ontvang je een certificaat. Het bijwonen van afzonderlijke lezingen is ook mogelijk. Studeren aan de Open Universiteit kan vanuit verschillende motieven. onder dezelfde voorwaarden als de Nederlanders inschrijven. cultuurwetenschappen. Voor elke losse cursus die je succesvol afrondt.000 studenten aan de Open Universiteit. De universitaire Bachelor duurt voltijds 3 jaar (42 modules/126 studiepunten). Stageverslag Leen Liefsoens 2005 10 .

Biologie en Geologie Wiskunde. organiseren voortgezette en / of postacademische opleidingen. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 11 . Ieder onderzoeksgroep doet onderzoek binnen een eigen discipline. De instituten omvatten 75% van het academisch personeel van het LUC. Zij vormen kernpunten bij de uitbouw van de masteropleidingen.2 Onderzoek aan het LUC [BRON 1] [BRON 3] Onderzoekexpertise stevig verankerd in de onderzoeksinstituten Onderzoek binnen het LUC is georganiseerd in zes departementen: Bedrijfskunde Economie-Rechten Mens. Het LUC stimuleert afgestudeerden dan ook om aan een doctoraatsproject te beginnen.1. Maatschappij en Communicatie Medische Basiswetenschappen Scheikunde. Natuurkunde en Informatica In deze departementen zijn verschillende onderzoeksgroepen ondergebracht. Heel wat van de onderzoeksgroepen uit bovenstaande departementen hebben zich interdisciplinair gegroepeerd in deze onderzoeksinstituten: SEIN (Gedragswetenschappen) Instituut voor Mobiliteit (IMOB) Instituut voor Materiaalonderzoek (IMO) Expertisecentrum Digital Media (EDM) Biomedisch Onderzoeksinstituut (BIOMED) Centrum voor Statistiek (censtat) Centrum voor Milieukunde (CMK) De meeste onderzoeksinstituten zijn ook actief in het academisch onderwijs. Concreet resultaat hiervan is de oprichting van zeven interdisciplinaire instituten waar fundamenteel en toegepast onderzoek elkaar aanvullen. De vorming van onderzoekers door middel van een doctoraat is een van de pijlers van het wetenschappelijk werk aan de universiteit. In de experimentele disciplines verwerven zij belangrijke financiële middelen. Het onderzoeksbeleid van de universiteit is erop gericht de expertise te concentreren.

wetenschappelijk onderzoek en dienstverlening enkel kan waarmaken indien ze als instelling over kwalitatief goed en gemotiveerd personeel beschikt. De bibliotheekbeleidscommissie bestaat uit 12 leden. Dr. Dr. De rector wordt op het academisch vlak geadviseerd door het Academisch Beleidsoverleg. Mieke Van Haegendoren over de dagelijkse gang van zaken in de universiteitsbibliotheek. er zijn ondertussen verschuivingen geweest van beleidspersonen maar de structuur is hetzelfde gebleven1. Prof. Leo Egghe en de vicerector Prof. vertegenwoordigd uit de verschillende departementen en het rectoraat. Eén van de vertegenwoordigers van elke universitaire geleding. Prof. Hij wordt bijgestaan door de bibliotheekbeleidscommissie met als voorzitter de vice-rector. Tevredenheid en mensvriendelijkheid zijn elementen die bijdragen tot kwaliteit. Dr. Tussendoor is er occasioneel overleg tussen de hoofdbibliothecaris. Prof. Deze organogrammen dateren van 1 april 2004.2004). en is toevertrouwd aan faculteiten enerzijds en departementen anderzijds. In bijlage zijn de twee organogrammen van het LUC weergegeven waarin de bibliotheek is opgenomen. Mieke Van Haegendoren.04. Het dagelijks beleid van het Centrum is toevertrouwd aan het Bestuurscollege. zetelt eveneens in het Vast Bureau. 12 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 . De bibliotheekbeleidscommissie komt ongeveer drie keer per jaar bijeen om te vergaderen over organisatorische en financiële bibliotheekzaken.en overlegorganen [BRON 1] Het algemeen beleidsorgaan van het Limburgs Universitair Centrum is de Raad van Bestuur.3 Organisatie van het LUC Een universiteit is een kennisinstelling die haar opdracht van academisch onderwijs. leden van de Raad van Bestuur. De programmering en de verzorging van het onderwijs en het onderzoek aan het LUC gebeurt onder de hoge leiding van de Raad van Bestuur.1. 1 Zie Bijlage 1: Organogram LUC. dat een coördinerende rol in het academisch beleid vervult. Dr. De samenstelling en de bevoegdheden werden omschreven in de oprichtingswet (28 mei 1971) en gewijzigd in het Decreet betreffende het Limburgs Universitair Centrum en de Hoge Raad voor het Hoger Onderwijs in Limburg (goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 29. [BRON 3] Centrale beleids. Plaats van de universiteitsbibliotheek binnen het LUC [BRON 4] De Universiteitsbibliotheek wordt geleid door de hoofdbibliothecaris. Leo Egghe.

000 volumes! Stageverslag Leen Liefsoens 2005 13 . Later.en informatiebeleid. documentatie. Van meet af aan is er geopteerd voor één bibliotheek. Pas in 1990 is de daadwerkelijke integratie van de EHL in het LUC gestart en de vruchten van het gemeenschappelijke bibliotheek-. WELKOM BIJ DE UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK VAN HET LUC [BRON 5] De Universiteitsbibliotheek is ontstaan in 1968 als bibliotheek van de toenmalige Economische Hogeschool Limburg (EHL). maar via het netwerk hebben de gebruikers toegang tot meer dan 1. worden nu meer dan ooit geplukt. in 1973 werd het ook de bibliotheek van het LUC en werd de naam “Bibliotheek LUC-VWOL”.000-tal boeken en een 400-tal lopende tijdschriften.2. De universiteitsbibliotheek maakt deel uit van het bibliotheeknetwerk Anet waarin naast het LUC ook de bibliotheek van de universiteit Antwerpen participeert.000. mede door de automatisering die op 1 februari 1989 startte en – qua reconversie – in 1992 beëindigd werd. Door de integratie van de EHL in het LUC in 1990 veranderde de naam in “Universiteitsbibliotheek LUC”. De universiteitsbibliotheek bevat een 60. actief binnen de Vereniging Wetenschappelijk Onderwijs Limburg (VWOL).

scheikunde. pedagogiek. Er is een daling van het aantal ontleningen door studenten. De eindverhandelingen binnen het LUC worden ook ontsloten door de universiteitsbibliotheek. achtergrondinformatie en onderzoeksliteratuur. De fysieke tijdschriftencollectie bestaat uit ongeveer 400 vakbladen. het is nog maar een kleine collectie omdat meer en meer van deze werken elektronische beschikbaar zijn. die een overzicht geeft van de hoofdrubrieken in de universiteitsbibliotheek. Tachtig procent van deze wetenschappelijke literatuur is Engelstalig. In bijlage is een verkorte UDC-lijst weergegeven. hoe specifieker het onderwerp naar waar ze verwijst. Hoe langer de onderwerpscode. Vanwege de aard van de opleidingen aan het LUC zijn de volgende collectie zeer goed vertegenwoordigd in de universiteitsbibliotheek. 3. Het vervangen van gestolen boeken is volgens de statistieken nog steeds goedkoper dan het aanschaffen van een duur beveiligingssysteem. bibliografieën. de Universele Decimale Classificatie (UDC).als op researchgebied: naslagwerken en woordenboeken. bedrijfswetenschappen en informatica. zowel op onderwijs.3. maar deze zullen voortaan ook elektronisch bewaard en toegankelijk worden gemaakt. maar apart opgesteld. biologie. Bij deze collectie horen ook de gidsen en brochures die door het LUC of de afdelingen en onderzoeksgroepen worden uitgegeven en aanverwante externe brochures. 14 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 . De naslagwerken en encyclopedieën staan centraal opgesteld in de bibliotheek. De boeken en tijdschriften staan opgesteld volgens een internationaal classificatiesysteem. 2 Zie Bijlage 2: Overzicht van de hoofdrubrieken. Tot nu toe vormen de eindverhandelingen een deel van de fysieke collectie. algemene en vakencyclopedieën en andere referentiewerken. Het laatste deel van de fysieke collectie van de universiteitsbibliotheek wordt gevormd door de jaarverslagen van het LUC inclusief de jaarverslagen van het onderwijs en de onderzoeksgroepen. De collectie monografieën bestaat grotendeels uit handboeken. Deze collectie is niet geïntegreerd in de collectie van de universiteitsbibliotheek zelf. woordenboeken. Deze collectie neemt gestaag in aantal af door de opkomst van de digitale tijdschriftenbronnen. De universiteitsbibliotheek heeft ook een speciale collectie van de Amerikaanse ambassade. juridische verzamelingen en losbladige werken worden niet uitgeleend. economie. recht. atlassen.2 Tijdschriften. natuurkunde. wiskunde.1 DE COLLECTIES VAN DE UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK Fysieke collectie [BRON 5] [BRON 6] De universiteitsbibliotheek heeft ongeveer 60. Er is geen beveiliging in de bibliotheek.000 werken fysiek beschikbaar. geneeskunde. Dit is wellicht te wijten aan het feit dat hoe langer hoe meer informatie elektronisch en via het web beschikbaar is.

Tenslotte vind je in deze catalogus ook alle tijdschriften aanwezig in Belgische wetenschappelijke bibliotheken. telt ruim een miljoen titels en omvat naast het bezit van de universiteitsbibliotheek van het LUC de collecties van de volgende bibliotheken: Universiteitsbibliotheken Universiteit Antwerpen (UA) Hogeschoolbibliotheken Handelshogeschool Antwerpen (HHA) Hogeschool Antwerpen (HA) Hogeschool Limburg (HL) Lessius Hogeschool (LH) Karel de Grote Hogeschool (KdGH) Plantijnhogeschool (PH) Stad Antwerpen Stadsbibliotheek Antwerpen (SBA) Stadsarchief (SA) Museum Plantin-Moretus (MPM) Havenbedrijf (AHB) Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven (AMVC) Andere bibliotheken Orde van Advocaten te Antwerpen (ADVO-A) Theologisch en Pastoraal Centrum (BSA) Koninklijke Apothekersvereniging van Antwerpen (KAVA) Koninklijk Museum voor Schone Kunsten – Antwerpen (KMSKA) Nationaal Centrum voor Jeugdliteratuur – Villa Kakelbont (NCJ) Deze bibliotheken maken deel uit van het netwerk Anet. enkel de titels van de tijdschriften. Antilope Antilope is een gemeenschappelijke tijdschriftencatalogus van 180 bibliotheken.2 Catalogi [BRON 1] [BRON 5] Hoofdcatalogus De catalogus.3. Je kunt in Antilope geen artikelen opzoeken. de universiteitsbibliotheken en speciale bibliotheken in België. waaronder de Koninklijke Bibliotheek. Verder zijn ook de tijdschriften van enkele grote buitenlandse bibliotheken opgenomen in deze databank. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 15 . zodat je vrijwel elke titel die je zoekt zult terugvinden in Antilope. De buitenlandse leveranciers zijn ondermeer: • • • • • British Library Document Supply Centre (BLDSC) Bibliotheek van de Landbouwuniversiteit Wageningen (BLUW) Institut National pour l’Information Scientifique et Technique (INIST) Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenshappen (KNAW) Technische Universiteit Delft (TUD) Ook enkele Duitse bibliotheken zijn leverancier.

000 tijdschriften.De Collectieve Catalogus van België De Collectieve Catalogus van België (CCB) bevat alle titels van monografieën van de catalogi van de meeste academische. 3. Via de AtoZ-List kan je op de campus ongeveer 13. Andere bibliotheken Via de website van de universiteitsbibliotheek zijn catalogi van verschillende andere bibliotheken. titel en tijdschriftennummer) kun je ook terugvinden welke bibliotheken het tijdschrift in hun bezit hebben. wetenschappelijke en speciale bibliotheken in België. Via Maastricht bereik je ook de catalogi van een aantal andere Nederlandse universiteitsbibliotheken. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 16 .3 Elektronische bronnen [BRON 1] [BRON 5] De website van de universiteitsbibliotheek. Behalve de gegevens per artikel (auteur. Bronco is vooral geschikt om na te gaan waar de tekst van elders gevonden referenties (bijvoorbeeld via ondervraging van een bibliografische databank) te bekomen is.000 e-journals raadplegen die fulltext artikelen bevatten uit de volgende collecties: • • • • • • • • • • • • • • Academic Search Elite BioMed Central Blackwell Synergy Business Source Premier Communication & Mass Media Complete Directory of Open Access Journals EBSCOhost EJS Free Medical Journals IOP Historic Archive Kluwer Online Regional Business News ScienceDirect Web Editions SpringerLINK Wiley Interscience Op artikelniveau kan je zoeken via TOC-Premier.luc. Voor de meeste tijdschriften zijn de titelbeschrijvingen beschikbaar vanaf 1993.be/bibliotheek. De data worden dagelijks aangeleverd door de firma Swets & Zeitlinger in Nederland. De databank bevat meer dan 4. een databank met ongeveer 27. het is een portalpagina die toegang geeft tot een veelvoud van e-bronnen.4 miljoen beschrijvingen van 37 bibliotheken.ac. Leuven en Gent beschikbaar. waaronder deze van de universiteitsbibliotheken van Maastricht. Bronco Bronco staat voor Bibliografisch Repertorium van Online Contents en bevat de elektronische inhoudsopgaven van zo’n 17. geeft niet alleen toegang tot de catalogi. ondergebracht op het adres www. Zoeken op onderwerp kun je enkel via titelwoorden.000 tijdschriften.

gidsen. De elektronische bronnen. nieuws en kranten. websites op onderwerp en andere online informatiebronnen. waarop het LUC toegangsrechten heeft. Deze artikelen kunnen worden geraadpleegd via de website van de universiteitsbibliotheek. woordenboeken. wiskunde. informatica en biologie) • Citebase • Citeseer • OAIster De wetenschappelijke publicaties van onderzoekers aan het LUC worden ontsloten via de Academische Bibliografie. De gebruikers kunnen inschrijven op deze wekelijkse e-mail met een persoverzicht van de voorbije week.de volgende secundaire databanken: • Web of Knowledge: Web of Sciense (citatiebestanden). engineering) en Journal Citation Reports • Belgische Bibliografie • Beilstein Abstracts (scheikunde) • ECONLIT Economic Literature • EBSCOhost: Academic Search Elite. tUL en alles wat er rond leeft verschijnt. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 17 . zoekmachines. Elke week worden de relevante artikelen opgenomen in de Knipselkrant LUC. Current Contents Connect.Verder bevat de website van de universiteitsbibliotheek een omvangrijke e-bronnendatabank met bibliografische databanken. De online beschikbare bibliografische databanken en e-journals groeien explosief. De databank Mediargus geeft toegang tot de artikelen van Vlaamse kranten en tijdschriften. kunnen overal op de campus worden geraadpleegd. naslagwerken.Eprint servers via: • ARC Archival Research Catalog • ArXiv (psychologie. De universiteitsbibliotheek heeft de taak op zich genomen om de Knipselkrant LUC up-to-date te houden. De inhoud wordt samengesteld op basis van de jaarlijkse onderzoeksrapporten van de universiteit. ERIC Education Resources Information (educatie) en Modern Language Abstracts • INVERT Index van de Nederlandstalige Verpleegkundige Tijdschriftenliteratuur • MathDI Mathematics Didactics Database • MathSciNet • Medline/PubMed • Sociological Abstracts • Wilson Art Index • Zentralblatt Math . Via een alerteringsdienst houdt de universiteitsbibliotheek zijn gebruikers op de hoogte van wat in de pers over het LUC/tUL verschijnt. Vanaf de website van de universiteitsbibliotheek zijn buiten de AtoZ-list nog raadpleegbaar: . Business Source Premier. De bibliografie kan op auteursnaam worden bevraagd. Deze databank Mediargus maakt het mogelijk om beter op te volgen wat er in de pers over LUC. INSPEC Information Service for Physics Electronics and Computing (fysica.

30 uur. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 18 . Tijdens het academiejaar (vanaf de laatste week van september) is de universiteitsbibliotheek op de volgende tijdstippen open: maandag tot en met vrijdag van 8. zaterdag gesloten. studentenkaart of personeelskaart.2 Consultatie en leen De toegang tot de universiteitsbibliotheek en consultatie van de collectie vereisen geen verdere formaliteit.45 uur tot 17. Medewerkers en studenten van de Universiteit Maastricht (UM).1 [BRON 1] [BRON 5] HET ONTHAAL EN DE BEGELEIDING VAN DE GEBRUIKERS Toegang tot de universiteitsbibliotheek Openingsuren De universiteitsbibliotheek heeft ruime openingsuren. maar op de tafels neer te leggen. tUL-studenten en –personeelsleden krijgen automatisch een studentenkaart. kost een lezerskaart € 10 per jaar.4. Voor studenten doet de studentenkaart dienst als lezerskaart. Elk ontleend boek dient ingeleverd te worden bij de bediende aan de balie. Deze worden bij het begin van het academiejaar telkens hernieuwd. Uitlenen van werken kun je aan de balie met je lezerskaart. Provinciale Hogeschool Limburg en Hogeschool Limburg kunnen gratis een lezerskaart aanvragen. Het gebruik van de bibliotheek in de avonduren is zeer hoog. 4. In de loop van de avond daalt het aantal gebruikers. Lezers worden gevraagd de geconsulteerde werken niet terug in het rek te plaatsen. vrijdag van 8.45 uur tot 22 uur. vreemd aan de campus. zaterdag van 9 uur tot 17 uur. De openstelling ’s avonds tussen 17 uur en 22 uur en op zaterdag gebeurt door jobstudenten die daarvoor speciaal onderricht krijgen. Het hoge aantal studenten in de bibliotheek valt te verklaren door de didactische aanpak in het LUC (meer zelfstudie en groepswerk – dit laatste enkel in de vergaderzaal wegens de vereiste stilte in de bibliotheek). Eén van de redenen hiervoor is dat de bibliotheek in de avonduren louter een studeerfunctie heeft. Voor personeelsleden is dit de personeelskaart. In september: maandag tot en met vrijdag van 10 uur tot 17 uur. Lezerskaart Om van de diensten van de universiteitsbibliotheek gebruik te kunnen maken is een lezerskaart nodig. 4. zaterdag van 9 uur tot 17 uur. Gedurende de verlofperiodes: maandag tot en met vrijdag van 10 uur tot 12 uur en van 14 uur tot 16 uur. Voor personen. respectievelijk een personeelskaart.

nagaan of er gereserveerde werken voor hem opzij gezet werden en welke werken hij geleend heeft. Wanneer de gebruiker een document heeft opgezocht in de hoofdcatalogus. Antilope. door de bibliotheek verwittigd. Het LUC heeft een aantal internet-hoeken ingericht op de campus. Een gebruiker die de leenperiode van een interbibliothecair uitgeleend boek overschrijdt wordt onmiddellijk uitgesloten uit de hele interbibliothecaire service voor de periode tot 1 maand nadat het laatste interbibliothecair ontleende werk is teruggebracht. Dit is steeds het geval voor tijdschriftartikelen. indien het door één van hun eigen lezers gereserveerd werd. Hier wordt streng op toegezien om de “goede naam” van de LUC-bibliotheek bij de leverende bibliotheek niet in het gedrang te brengen. terwijl externen 165% van de prijs moet betalen. dat wil zeggen het ontsluiten van alle wetenschappelijke informatie en alle vormen van dienstverlening. beschikbaar aan het LUC. Voor korte fragmenten uit boeken is dan ook een fotokopie-aanvraag aan te raden.3 Interbibliothecair leenverkeer Werken die niet in de bibliotheek aanwezig zijn kunnen elders worden aangevraagd.De uitleen voor studenten en externen is beperkt tot vier boeken gedurende vier weken. In de universiteitsbibliotheek zijn er 9 computers beschikbaar voor raadpleging van de catalogi. Voor medewerkers van het LUC variëren de prijzen van minimaal € 7 tot € 20 per voldane aanvraag. Bij uitzondering kan uitleen op langere termijn worden toegestaan en wel onder de volgende voorwaarden: • er moet een bijzondere reden zijn. dan kan de gebruiker dit materiaal met een druk op de bestelknop aanvragen in een andere bibliotheek. • de werken moeten op eenvoudige aanvraag onmiddellijk worden teruggebracht bij reservatie. De geleverde fotokopieën blijven echter ten allen tijde eigendom van de aanvrager. Studenten genieten een korting van 50%. De gebruiker kan zo zijn identiteitsgegevens controleren. De verstrekkende bibliotheek behoudt zich het recht om werken reeds vroeger terug te vragen. zorgt ervoor dat zij enkel voor hun hoofdbestemming worden gebruikt. dit wil zeggen voor een heel academiejaar. 4. de CCB of Bronco en het blijkt niet in de universiteitsbibliotheek van het LUC aanwezig te zijn. kunnen worden gereserveerd via de catalogus. • de hoofdbibliothecaris bepaalt de langere termijn. afhankelijk van de leverancier. De gebruiker moet zich eerst registreren en kan dan een online formulier invullen. Personeelsleden van het LUC genieten van een uitleenmogelijkheid op lange termijn. alsook voor het bevragen van wetenschappelijke informatie De beveiligde Windows-omgeving die voor de bibliotheek-computers gecreëerd werd. al waar de ingevulde formulieren ook kunnen worden afgegeven. Dit biedt de mogelijkheid om de eigen computers meer op de bibliothecaire bronnen af te stemmen. Het aanbieden van internet is geen specifieke taak van de bibliotheek. Voor interbibliothecair uitgeleende boeken gelden strikte leenperiodes. Via de catalogus kan de gebruiker zijn of haar persoonlijke leeninformatie bekijken. Zij kunnen meer dan vier boeken lenen. Wanneer de aangevraagde materialen zijn binnengekomen wordt de gebruiker hiervan. Materialen die reeds zijn uitgeleend. meestal via e-mail. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 19 . elektronische databanken en tijdschriftencollecties. Ook gedrukte formulieren zijn beschikbaar aan de balie.

5 Dienst online searches Wanneer de gebruiker geen antwoord vindt op zijn informatievraag bij zijn opzoeking in de elektronische informatiebronnen. Personen die beschikken over een e-mailadres kunnen gepersonaliseerde aanwinstenlijsten ontvangen via de SDI-service.6 Andere faciliteiten Fotokopiëren Er zijn twee fotokopieermachines beschikbaar in de universiteitsbibliotheek.4 Aanwinstenlijsten en SDI-dienst Aanwinstenlijsten Maandelijks wordt een lijst aangemaakt van de aanwinsten. De universiteitsbibliotheek is aangesloten op DIALOG. maar ze kunnen ook naargelang de databank vragen om geattendeerd te worden op werken van bepaalde auteurs. Dezelfde resultaten kunnen ook worden opgeslagen op een diskette. Daarnaast is het eveneens mogelijk de literatuur op artikelniveau te volgen via de alerteringsdiensten van TOCPremier. SDI-dienst Selective Dissemination of Information (SDI) is een dienst die de gebruiker automatisch. Sinds 2003 is het ook mogelijk om alerteringsprofielen zelf op te stellen voor de databanken Current Contents en EBSCOhost. die enkele honderden. • De lijst van de werken die door het LUC werden aangekocht. De gedrukte lijst ligt ter inzage in de bibliotheek. Bij een online literatuuropzoeking wordt een deel van de kosten doorgerekend aan de gebruiker. Afdrukken. De beschrijvingen van de nieuwe publicaties vindt de gebruiker dan enkele dagen later in zijn elektronische postbus. Iedereen die beschikt over een emailadres kan gratis gebruik maken van deze dienst. Gebruikers kunnen aangeven over welke onderwerpen ze op de hoogte willen worden gehouden. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 20 . voornamelijk bibliografische bestanden toegankelijk maakt. Er worden twee soorten lijsten beschikbaar gesteld: • De lijst van de aanwinsten van alle bibliotheken van Anet. mits betaling met een kopieerkaart. attendeert op nieuwe publicaties. 4. via elektronische post. Deze lijsten zijn online te raadplegen op de website van de universiteitsbibliotheek. een hostorganisatie in Palo Alto (Californië). opslaan en e-mail Resultaten van opzoekingen op CD-ROM’s en op het internet kunnen worden afgedrukt via de fotokopieermachine. Alle opzoekingresultaten uit de publiekscatalogus kan de gebruiker naar zijn of haar e-mailadres sturen.4. Er kan een attenderingsprofiel worden opgesteld op de nieuwe aanwinsten van de bibliotheken van Anet. dan bestaat er ook de mogelijkheid om door de universiteitsbibliotheek een online opzoeking in externe databanken te laten uitvoeren. Het fotokopiëren gebeurt met een kopieerkaart die kan worden gekocht op de agora aan een automaat. 4. delen van een bepaalde serie of titel van een tijdschrift.

is universiteitsbibliotheek. Uit een enquête. Campusboekhandel Recht tegenover de universiteitsbibliotheek bevindt zich de campusboekhandel. Naast de verkoop van cursussen kunnen de studenten en personeelsleden er ook terecht voor kranten (alle strekkingen en ook buitenlandse). De bibliotheek beschikt over een 150-tal zitplaatsen om te studeren in de bibliotheekdocumenten of meegebrachte werken. magazines. Met een hang. Benodigde documenten alsook waarvolle en persoonlijke spullen kunnen worden meegenomen in de bibliotheek. De opname’s van deze camera’s worden een week bewaard. wordt hij verzocht zijn (boeken)tas in de daartoe bestemde rekken te plaatsen.Telefax Faxen is mogelijk via een telefaxapparaat in een apart lokaal universiteitsbibliotheek. (Boeken)tassenrekken Vóór de gebruiker de universiteitsbibliotheek mag betreden. De normale telefoontarieven zijn van toepassing. bureaumateriaal en woordenboeken. zijn de klachten sterk afgenomen. Sinds de camera’s aanwezig zijn.30 uur. Vergader. De rekken worden in het oog gehouden via twee camera’s. Zitplaatsen De universiteitsbibliotheek is een stilteruimte en studeerruimte.of fietsslot kan de gebruiker zijn tas zelf beveiligen door deze aan de beschikbare beugel te ketenen. De stafleden kunnen deze boeken voor de universiteitsbibliotheek aankopen. gelegenheidskaartjes. Deze camera’s zijn er gekomen na vele klachten over tassenroof. Een “ter inzage” dienst toont recente boeken van wetenschappelijke aard. blijkt dat deze functie ‘stille studeerruimte’ in de bibliotheek zeer op prijs gesteld wordt bij stafleden. na reservatie aan de informatiebalie.en leslokaal Een vergaderlokaal. zij geven dan ook aan dat deze functie behouden moet blijven. verricht door de bibliotheek. zaterdag tussen 8. ook als leslokaal bruikbaar. Verder kan er ieder boek worden besteld. De openingsuren van de campusboekhandel zijn: van maandag tot donderdag tussen 10 uur en 15 uur. Regelmatig worden er thematische tentoonstellingen georganiseerd. vrijdag tussen 10 uur en 15 uur en tussen18 uur en 20. Zij moeten dit enkel melden aan de verantwoordelijke van de boekhandel en het betreffende formulier aan het secretariaat afgeven.30 uur en 15 uur. Dit initiatief werd mogelijk gemaakt door een overeenkomst tussen het LUC en de boekhandels ‘Wouters’ uit Leuven en ‘Standaard’ uit Hasselt. beschikbaar in de in de Stageverslag Leen Liefsoens 2005 21 .

en cursuspakket ‘Informatievaardigheden’ in de Blackboard omgeving ontwikkeld. Elke sessie is aangepast aan de doelgroepen en studie-onderwerpen. De universiteitsbibliotheek wenst met dit basispakket het omgaan met de beschikbare bronnen in het ruimer kader van een kritische benadering van deze bronnen te plaatsen. Daarom werd het informatie. De Googles en Yahoo’s van deze virtuele wereld worden door iedereen.4. waarvoor zekere basisvaardigheden vereist zijn. Studenten leren hiermee wegwijs te raken in het bronnenaanbod aan het LUC en kunnen hun informatievaardigheden verbeteren. Om deze te ontsluiten beschikt de universiteitsbibliotheek over bibliografische databanken en andere zoeksystemen.000 tijdschriften elektronisch beschikbaar. praktijksessies of algemene presentaties.7 Informatievaardigheden Informatievaardigheden op Blackboard De groei van informatiebronnen en –kanalen is in een stroomversnelling geraakt. Nu zijn er bijvoorbeeld meer dan 13. anderzijds is het internet door velen ontdekt als dé plaats waar informatie gezocht wordt. studenten en docenten. De sessies worden ingericht als introducties. Er worden demonstraties gegeven voor de onderzoeksgroepen. Advies en informatie aan stafleden en studenten in verband met elektronische informatiebronnen De bibliotheek richt ook presentaties in voor de studenten en stafleden waarbij er dieper wordt ingegaan op de elektronische informatiebronnen. In 2000 waren er dat slechts ongeveer 150. Enerzijds heeft de universiteitsbibliotheek haar aanbod aan elektronische bronnen in enkele jaren tijd enorm zien toenemen. Daarbij mag niet over het hoofd worden gezien dat in enkele jaren tijd via de universiteitsbibliotheek een enorme stroom aan wetenschappelijke informatie elektronisch beschikbaar is geworden. veelvuldig geraadpleegd. info-sessies literatuurstudie in functie van de eindverhandeling voor studenten economie en bedrijfskunde en infosessies voor de studenten aan de Open Universiteit. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 22 . Docenten kunnen er gebruik van maken in hun cursus of er naar verwijzen.

4. Het meubilair mag niet worden verplaatst. Ook de terugvordering in recht wordt beslist door de bevoegde Raad van Bestuur. Deze gids is beschikbaar in een papieren versie. bijgestaan door diens medewerkers. onder het voorzitterschap van de vice-rector. De lezer kan in beroep gaan bij de bibliotheekbeleidscommissie. Boekentassen. worden gewijzigd. let op de toepassing van het reglement. Dit reglement kan door de bibliotheekbeleidscommissie. Boekentassen kunnen in de daartoe voorziene rekken worden opgeborgen. Alle sancties worden medegedeeld aan het Vast Bureau van het LUC. De hoofdbibliothecaris.8 Toezicht en tucht Gebruikers kunnen informatie over de universiteitsbibliotheek terugvinden in “de gids van de universiteitsbibliotheek LUC”. Alle sancties worden uitgesproken door de hoofdbibliothecaris. De homepage van de universiteitsbibliotheek bevat verder een uitgebreide informatie over de bibliotheek. nadat de lezer gehoord is. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 23 . maar is ook toegankelijk op de website van de universiteitsbibliotheek. voedingswaren en dranken mogen niet in de bibliotheek worden meegenomen. In de universiteitsbibliotheek wordt niet luidop gesproken en dient iedere activiteit vermeden te worden die de goede werking van de bibliotheek of werkzaamheden van de bezoekers kan storen. Er kan worden gestudeerd aan de daartoe voorziene tafels in de bibliotheek alsook in de afgescheiden ruimten. De bediening van verlichting en verwarming geschiedt uitsluitend door het personeel. waarin het reglement is opgenomen.

Studenten kunnen zich zelf aanmelden.en leenbalie Rekkenwerk Bestellingen Knipselkrant Repository Informatie-en leenbalie Rekkenwerk Informatie. In de vakantieperiode worden nog een aantal extra jobstudenten aangetrokken voor hulp bij bibliotheektechnische werkzaamheden. Zoals hierboven is aangegeven. Mercedes Casas onderhoudt de contacten met de jobstudenten. ieder student heeft zijn vaste dag.en leenbalie Rekkenwerk Contacten jobstudenten Administratie Bestellingen [BRON 4] [BRON 5] Hertha Govaert Mercedes Casas Marc Pannekoeke Chris Bleus Tijdschriftenadministratie Administratie Informatie.en leenbalie Rekkenwerk Joke Vanderhallen Leen Braeken Het onderhoud van de universiteitsbibliotheek wordt verzekerd door de dienst Materiële Voorzieningen en neemt 2 uur per dag in beslag.5. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 24 . Vier jobstudenten verzorgen de avondopenstelling. heeft ieder personeelslid binnen de universiteitsbibliotheek zijn eigen werkzaamheden en verantwoordelijkheden.en zaterdagopenstelling worden verzorgd door jobstudenten. Drie jobstudenten verzorgen via een beurt-rol de zaterdagopenstelling. Dr. De avond. Daarnaast volgen de personeelsleden uiteenlopende vorming met betrekking tot hun eigen werkzaamheden. Leo Egghe Marc Goovaerts Annie Kuppens Hoofdbibliothecaris Informatietechnologie Interbiliothecaire dienst Online dienst Repository Catalografie Inbindingen Informatie. HET PERSONEEL VAN DE UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK Werkzaamheden Prof. Hierover in hoofdstuk 7 meer.en leenbalie Catalografie Inbindingen Informatie. Buiten deze interne taken participeert ieder personeelslid ook in externe relaties en samenwerkingsverbanden van de bibliotheek.

Brocade heeft een uitgebreid programma voor de tijdschriftenadministratie met automatische rappellering. 6. 6. en documentaanvragen) Brocade is dus een zeer compleet pakket en wordt gebruikt voor vele bibliotheektechnische werkzaamheden binnen de universiteitsbibliotheek van het LUC. Naast Brocade wordt er nog gewerkt met een cardex. besteladministratie. Docenten en medewerkers bestellen boeken bestemd voor de bibliotheek aan de hand van een bestelbon. attenderingsservice. Nieuwe aanwinsten worden dan in de publiekscatalogus aangegeven met ‘in bestelling’.1 BIBLIOTHEEKTECHNISCHE WERZAAMHEDEN Bibliotheekbeheersysteem [BRON 7] De universiteitsbibliotheek maakt gebruik van Brocade. Iedere faculteit. De universiteitsbibliotheek ondersteunt de collectievorming. zo kunnen docenten en medewerkers het verloop van hun bestelling volgen. De boeken worden besteld bij de boekhandelaren Wouters en Transmedia. In Brocade worden de nieuwe bestellingen wel onmiddellijk opgenomen. leen. De administratie voor deze abonnementen wordt bijgehouden via Brocade. Het kredietbeheer en de financiële administratie worden beheerd op een aparte computer via de software Fimax. De boekhandels worden geselecteerd op basis van een jaarlijks terugkomende evaluatie. 6. Ook via e-mail kunnen zij hun bestellingen doorgeven aan de bibliotheek.2 Besteladministratie De collectievorming voor de universiteitsbibliotheek wordt verzorgd door het onderwijs zelf. De financiële afhandeling van de tijdschriftenabonnementen (zowel voor de papieren als de elektronische tijdschriften) gebeurt door Marc Pannekoeke. nog voordat de materialen ter plaatse zijn. de bibliotheeksoftware die door de Universiteit van Antwerpen (UA) vanaf 1998 werd ontwikkeld en die vanaf 2000 door het Centrum voor Informatica van de provincies Antwerpen en Limburg (CIPAL) wordt verspreid en ondersteund. wordt deze cardex gebruikt als controle-systeem. Wanneer het bibliotheekbeheersysteem uitvalt of er fouten worden ontdekt. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 25 . Hij handelt ook de bestellingen en annuleringen van deze abonnementen af. beheert de budgetten en verzorgt de besteladministratie. De Brocade-toepassing is een geheel van software componenten dat bibliotheken toelaat: • bibliografische en documentaire databanken aan te maken en te ontsluiten.3 Tijdschriftenadministratie Het LUC heeft abonnementen lopen op een 400-tal tijdschriften (papieren versie). Marc Pannekoeke controleert de binnenkomende bestellingen.6. De leverancier van de tijdschriften is Ebsco. • elektronische diensten aan eindgebruikers aan te bieden (publiekscatalogus. Hier is bewust gekozen om deze administratie buiten het Brocade-systeem te houden om technische problemen door overbelasting te voorkomen. • administratieve taken te automatiseren (catalografie. school en onderzoeksinstituut stelt ieder jaar zijn eigen boekenbudget samen. tijdschriftenadministratie). Zo is bijvoorbeeld Proxis als leverancier afgevoerd vanwege kost.en leveringsproblemen.

Het aankopen van de databanken gebeurt via consortia. worden op het materiaal aangebracht. Ook is in samenwerking met de Universiteit van Maastricht een consortium met uitgeverij Wiley opgestart. Daarna gaan de boeken naar de dienst catalografie. beheert de website van de bibliotheek. De lokale gegevens. Daarnaast zijn er een aantal software-programma’s waarbij vooral de e-journals kunnen worden ontsloten. Daarnaast worden er trefwoorden toegekend aan het materiaal. Via Ebsco Administrator kan de bibliotheek de e-journals en de databanken van de leverancier Ebsco beheren. De universiteitsbibliotheek maakt gebruik van een thesaurus om de collectie te ontsluiten. Marc Goovaerts heeft ook de e-bronnen-databank samengesteld en verzorgt de demonstraties. Vanuit 1 zoek-interface kan worden gezocht in 13. De lay-out van de zoekpagina’s binnen de databanken kunnen worden aangepast aan de lay-out van het LUC.6. presentaties.000 tijdschrift-titels. Naast de AtoZlist heeft de universiteitsbibliotheek toegang tot de TOC-Premier: een databank met zoeksysteem voor het ontsluiten van tijdschriften op artikelniveau. omdat de gebruikers meer hebben aan trefwoorden voor hun opzoekwerk dan aan ingewikkelde UDC-codes. Dit is de software die het LUC gebruikt om al zijn e-journals in onder te brengen. de trefwoorden en de plaatsingscode. uitgever en druk. samen met de plaatsingscode. Deze zebra.4 Beheer elektronische bronnen Marc Goovaerts. 6. auteur. Een voorbeeld hiervan is de AtoZ-list. Vanuit deze beheerfuncties kunnen ook de jaarlijkse statistieken worden opgevraagd zodat de bibliotheek het gebruik van de elektronische bronnen in kaart kan brengen. kunnen er dan worden ‘aangehangen’. De catalografie wordt verzorgd door Hertha Govaert en Mercedes Casas. Deze thesaurus is als ontsluiting belangrijker dan de UDC-code. Als laatste wordt er een uniek nummer aan het materiaal toegekend. introducties en praktijksessie voor studenten en stafleden waarbij ze advies en informatie krijgen over de elektronische informatiebronnen. Het project ELEKTRON van het VOWB is een voorbeeld van zo’n consortium. Daarnaast kon het LUC in 2003 instappen in het UKB Nederland (samenwerkende wetenschappelijke bibliotheken) consortium met Kluwer Academic Publishers.5 Catalografie Wanneer de bestellingen binnen komen worden ze eerst gecontroleerd door Marc Pannekoeke en wordt in Brocade aangegeven dat de materialen ‘in verwerking’ zijn. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Universele Decimale Classificatie (UDC). In de publiekscatalogus verdwijnt de term ‘in verwerking’ en wordt vervangen door de lokale gegevens van het materiaal. De databanken die door deze consortia worden aangeboden in de universiteitsbibliotheek van het LUC beheren de uitgevers zelf. Dit nummer wordt ingescand en zo bij alle gegevens van het materiaal bijgevoegd. De materialen worden voorzien van stempels van de universiteitsbibliotheek. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 26 . Deze titelbeschrijvingen bevatten de algemene gegevens van het materiaal zoals titel. Dit is veel gebruiksvriendelijker dan wanneer er in alle aparte databanken van de uitgevers moet worden gezocht . Omdat het LUC een deel vormt van het Anet kan er bij de catalografie gebruik worden gemaakt van titelbeschrijvingen die al aanwezig zijn binnen het netwerk. Ebsco levert een goede service bij het aanbieden van elektronische tijdschriften. De materialen worden ingevoerd in Brocade en krijgen nu ook een plaatsingskenmerk. Zo weet de docent of medewerker die het materiaal heeft besteld. Hierna is het materiaal klaar om in de collectie te worden opgenomen. stafmedewerker informatietechnologie binnen de universiteitsbibliotheek. dat zijn bestelling is verwerkt. met uitgebreide full-text linking mogelijkheden. Toch kan ook de bibliotheek zelf wat functies aanpassen.

Tenslotte verzorgt hij ook de diensten verlofregeling.8 Baliewerk De uitleenbalie doet tevens dienst als infobalie. Deze materialen worden door een personeelslid van de bibliotheek eerst geteld. Deze cijfergegevens worden opgenomen in de statistieken. 6. De gebruikers worden geacht de geconsulteerde materialen niet zelf terug te plaatsen in de rekken. 6.7 Rekkenwerk Onder rekkenwerk verstaan we het terugplaatsen van teruggebrachte en geconsulteerde materialen en het plaatsen van nieuwe materialen.6. die in het jaarverslag een beeld geven over het gebruik van de collectie.9 Overige administratie [BRON 4] De universiteitsbibliotheek heeft ook een eigen werkingsbudget. Marc Pannekoeke verzorgt deze bestellingen en beheert dit budget. Met dit budget wordt de eigen werking van de bibliotheek gefinancierd. Ook het bureelmateriaal en de uitrusting van de bibliotheek worden met dit budget betaald. Brocade verwerkt de rappels en reserveringen automatisch. De rappeladministratie en de reserveringen lopen ook via Brocade. Aan de balie wordt ook de postbedeling verzorgd. De personeelsleden hebben een beurtrol voor de bezetting van de balie. Daarbuiten ondersteunt hij als administratieve kracht de hoofdbibliothecaris bij zijn onderzoek en bij het opmaken van het jaarverslag. Daarbuiten worden met dit budget boeken gekocht gericht op bibliotheekwetenschappen. De lonen van het bibliotheekpersoneel worden centraal beheerd door de personeelsdienst van het LUC. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 27 .6 Inbindingen en restauratie [BRON 4] Het inbinden van tijdschriftjaargangen en het restaureren van materialen gebeurt door de beschutte werkplaats AMIVAL uit Turnhout. Een deel ervan gaat naar Anet. de tijdschriftenadministratie en het verwerken van rappels en reserveringen. statistieken en begrotingen. 6. Ieder dag worden de rappels en reserveringsberichten (die de gebruiker er op attenderen dat het materiaal dat hij gereserveerd heeft terug binnen is) uitgeprint en verstuurd naar de gebruikers. Dit zijn werkzaamheden die dagelijks terugkomen. het netwerk waarin de universiteitsbibliotheek participeert.

zodat niet automatisch iedereen recht heeft op toegang tot de totale inhoud van de Repository. In de toekomst is het de bedoeling dat de auteurs (onderzoekers) dit allemaal zelf gaan doen en dat het bibliotheekpersoneel enkel ondersteuning biedt en de Repository beheerd. Dit jaar worden de verschillende artikelen van de onderzoeksinstituten bijeengebracht en ingevoerd in Dspace. Dit om wettelijk in orde te zijn wat betreft de auteursrechten. Onderzoekers publiceren hun onderzoeksresultaten in vakbladen bij diverse uitgeverijen. Uiteindelijk zal dan de hele output van het LUC op één plaats samengebracht. Dit samenbrengen en invoeren van gegevens gebeurt nu nog door het bibliotheekpersoneel. Wie dit wil kan deze knipselkrant elke week via e-mail ontvangen door gebruik te maken van de alerteringsdienst van de universiteitsbibliotheek. al dan niet toegankelijk op de eigen website van het instituut. maar nog niet is gepubliceerd in een tijdschrift. Elke week stelt Joke Vanderhallen deze knipselkrant samen. Een artikel wordt in een post-review pre-print versie opgenomen in een Repository. [BRON 11] Met een Repository kan een instelling als een universiteit opboksen tegen de macht van de uitgeverijen. Daarnaast is de knipselkrant raadpleegbaar via de website van de universiteitsbibliotheek. Zij zoekt in Mediargus naar artikelen op de trefwoorden LUC en Limburgs Universitair Centrum. Deze artikelen worden samengebracht en toegankelijk gemaakt voor studenten en personeel. Impliciet is een Repository ook bedoeld voor de conservering van documenten op de lange termijn. Marc Goovaerts. Het LUC financiert zijn onderzoekers. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 28 . Annie Kuppens en Joke Vanderhallen houden zich hiermee bezig. 6. Dat wil zeggen dat het artikel wel al goedgekeurd is door een reviewer. toegankelijk en raadpleegbaar zijn. Een Repository is een internet-werkomgeving waarin zowel leermiddelen als wetenschappelijke output (artikelen. datasets. In een Repository is rechtenbeheer mogelijk. De gegevens van de artikelen worden ingevoerd en het post-review pre-print artikel wordt gesubmit. Het LUC is volop bezig met het samenstellen van een Repository voor de output van de eigen onderzoeksinstituten. In 2004 zijn de voorbereidingen getroffen door het opstellen van een beleidsplan en het uitkiezen van een goed software-programma.10 Repository Letterlijk vertaald betekend een Repository een bewaarplaats.11 Knipselkrant LUC De knipselkrant wordt aangemaakt via Mediargus. ontwikkeld aan het Massachussetts Institute of Technology in Cambridge. rapporten. Dspace is een softwarepakket voor zelfarchivering dat automatisch het OAI-protocol (OAI staat voor Open Archives Initiative) ondersteund. Typisch kenmerk is dat een gebruiker slechts een reguliere internetbrowser nodig heeft om met de Repository te kunnen werken. audio) via één ingang benaderbaar. doorzoekbaar en toegankelijk zijn. Het LUC moet dan ‘opnieuw’ betalen om het origineel gepubliceerde artikel terug in eigen bezit te krijgen. video. Het OAI-protocol is een standaard dat ontwikkeld is voor het uitwisselen van beschrijvingen. Door het opstellen van een Repository kan een universiteit de eigen output van zijn onderzoekers bij zich houden. Nu zijn alle artikelen nog verspreid over de verschillende onderzoeksinstituten.6. Zo worden alle artikelen verzameld die in de brede zin te maken hebben met het LUC.

zeker voor tijdschriftartikelen. De Interbibliothecaire dienst handelt ook aanvragen af die binnenkomen via het ontwikkelingsproject ODINAFRICA. Grootste aanvrager aan de LUC-bibliotheek is de Universiteit van Antwerpen.6. Het interbibliothecair leenverkeer verloopt elektronisch tussen de zogenaamde IMPALAbibliotheken. via post maar nu meer en meer ook via e-mail. de Rijksuniversiteit van Gent. gevolgd door Duitsland via Subito. Van het gevraagde. Door deze statistieken over de jaren heen te analyseren. krijgt de hoofdbibliothecaris een duidelijk overzicht van de werking van de bibliotheek en de evolutie van verschillende bibliotheekgerichte activiteiten kan hierdoor worden gevolgd. de FUNDP (Universiteit van Namen) en de Koninklijke Bibliotheek van België. Bibliotheken die materialen van de universiteitsbibliotheek van het LUC aanvragen. 6. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 29 . een document-aanleverdienst voor internationale bibliotheken waarop de grote Duitse bibliotheken zijn aangesloten en Engeland met het Britisch Library Document Supply Centre (BLDSC). Zo moet de aanvrager niet lang wachten op de documenten. voor de inkomende aanvragen. Ook buiten België worden materialen aangevraagd: Nederland is de grootste leverancier. krijgen deze zo snel mogelijk opgestuurd. waarschijnlijk is dit te wijten aan het beschikbaar zijn van zeer veel full-text elektronische tijdschriften in Vlaanderen. Deze snelle service geldt ook in de omgekeerde richting. dit is logisch omdat de LUC-bibliotheek is aangesloten bij Anet. leverbare materiaal wordt bijna 100% door de LUC-bibliotheek geleverd. Er is een daling vastgesteld in het globaal aantal interbibliothecaire aanvragen. De Katholieke Universiteit van Leuven. De hoofdleveranciers voor uitgaande IBL-aanvragen van de LUC-bibliotheek zijn de Universiteit van Antwerpen. Deze inventaris is mede belangrijk voor het opstellen van het jaarverslag. de Universiteit van Luik. IMPALA staat voor Instant Mailing Procedure for Automated Lending Activities. Het jaarverslag geeft een cijfermatig beeld weer van het gebruik van de bibliotheek.12 Interbibliothecaire dienst De interbibliothecaire dienst wordt verzorgd door Annie Kuppens.13 Inventaris en jaarverslag Ieder jaar wordt er een inventaris gemaakt van de collectie van de universiteitsbibliotheek. Annie Kuppens probeert de aanvragen die van studenten en personeel binnenkomen zo snel mogelijk af te handelen.

Bronco. Dr.7. Dr. Enkele voorname criteria voor studie. 7. VirLib. Maar ook de catalografen Hertha Govaert en Mercedes Casas doen mee aan het gezamenlijk overleg binnen Anet. Leo Egghe en Marc Goovaerts.en projectwerk zijn: • samenwerking. Antilope. Alle partijen binnen deze conferentie komen regelmatig samen om te vergaderen over aandachtspunten als herziening statuten. Dr. Elektron heeft tot doel te bepalen welke consortia er elk jaar zullen gevormd en worden aangekocht en hoe de totale consortiumprijzen zullen worden verdeeld onder de partners (dezelfde als in het VOWB). Stageverslag Leen Liefsoens 2005 30 . de hogeschoolbibliotheek. leenrecht.3 [BRON 8] Vlaams Overlegorgaan inzake Wetenschappelijk Bibliotheekwerk Het Vlaams Overlegorgaan inzake Wetenschappelijk Bibliotheeknetwerk (VOWB) zorgt voor coördinatie in het wetenschappelijk bibliotheekwerk in Vlaanderen via studiewerk en projecten. En de Anet-gebruikersdag wordt dan ook door verschillende medewerkers van de LUCbibliotheek bijgewoond. collectievorming en consortia op het federaal niveau. • ondersteuning van wetenschapsbeoefening. Voor het LUC participeert Prof. CCB en de promotie van de universiteitsbibliotheken. uniformsering of schaalvergroting. 7. Deze bibliotheken maken nu gebruik van gezamenlijke catalogi. copyright.voorziening in Vlaanderen.2 Conferentie van universitaire hoofdbibliothecarissen Prof. maar ook de openbare bibliotheek van Antwerpen en enkele andere wetenschappelijke bibliotheken. Het VOWB doet ook aan de belangenbehartiging van het wetenschappelijk bibliotheekwerk door informatieverstrekking en directe participatie in allerlei vormen van overleg. • internationalisering van de wetenschappelijke informatie. 7.4 ELEKTRON [BRON 8] Elektron is opgericht door de Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) om de consortiagelden van de Vlaamse overheid te beheren. Impala. Leo Egghe in het VOWB 7. • technologische vernieuwing. zoals het LUC. Voor het LUC participeren Prof.1 RELATIES EN SAMENWERKINGSVERBANDEN Anet [BRON 7] [BRON 4] Anet is de naam van het bibliotheeknetwerk dat groeide vanuit de Universiteit Antwerpen en dat sinds geruime tijd de automatisering van een aantal bibliotheken verzorgt. Leo Egghe participeert in de conferentie van universitaire hoofdbilbiothecarissen. Maar er zijn ook belangrijke databanken en projecten in de schoot van dit samenwerkingsverband tot stand gekomen: Zebra. Anet biedt dan ook de mogelijkheid tot interbibliothecaire leen van boeken en het aanvragen van kopieën van tijdschriftartikelen in talrijke andere wetenschappelijke bibliotheken. CCB en de academische bibliografie. die informatie en inzichten moeten opleveren voor samenwerking in en tussen de verschillende bibliotheektypes. In Anet participeren universiteitsbibliotheken.

Dr.en Bibliotheekwetenschap is een postuniversitaire studie aan de universiteit van Antwerpen. tijdschriften en elektronische bronnen raadplegen.en Bibliotheekwetenschap (GGS)’. OdinAfrica wordt verder uitgelegd in hoofdstuk 11 van dit stageverslag. Leo Egghe is aan deze studie verbonden als gasthoogleraar en hij neemt deel aan de vergaderingen als waarnemer in de stuurgroep en als lid van de curriculumcommissie. Daarbij staat de verbetering van de dienstverlening aan de gebruikers centraal. De tUL-studenten en tULmedewerkers hebben beide bibliotheken gratis tot hun beschikking. Zij kunnen ter plaatse de werken. Prof. Intergovernmental Oceanographic Commission – United Nations Educational.7.Western Indian Ocean. Leo Egghe en Marc Goovaerts zijn in dit project adviseurs.6 tUL en de universiteitsbibliotheken LUC en UM [BRON 10] Binnen het samenwerkingsverband tUL tussen het LUC en de Universiteit van Maastricht werken ook de bibliotheken van beide universiteiten samen.en Bibliotheekwetenschap (GAS)’. Het project staat in voor de literatuurvoorziening voor en communicatie tussen mariene wetenschappers in Afrika. eveneens een één jaar voltijdse studie.5 GAS en GGS Informatie. de Katholieke Hogeschool Limburg. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 31 . dat door het LUC als ‘eigen initiatief’ uitgevoerd werd in de periode 1991-1999.7 Limburgse Associatie [BRON 1] De associatie tussen LUC en de Limburgse hogescholen Provinciale Hogeschool Limburg (PHL) en Hogeschool Limburg (HL) heeft als doel tot een betere samenwerking te komen. participeert niet in deze Limburgse Associatie. OdinAfrica wordt door IOC-UNESCO. Dr.8 ODINAFRICA Het project OdinAfrica. alsook voor de opslag van mariene-wetenschappelijke data.en Bibliotheekwetenschap [BRON 9] Informatie. Regional Coöperation in Scientific Information Exchange . met de daaraan verbonden voordelen. Zij kunnen ook gratis lid worden van de andere bibliotheken in de associatie. Ocean Data and Information Network for Africa. De derde Limburgse hogeschool. is de opvolger van het ontwikkelingsproject RECOSCIX-WIO. uitgevoerd onder andere met de financiële steun van de Vlaamse regering. Prof. 7. 7. Deze studie is een ‘stapel-opleiding’ en bestaat uit een eerste voltijdse jaar studie ‘Gediplomeerde Aanvullende Studie Documentatie. Scientific and Cultural Organization. 7. De dienstverlening van beide bibliotheken worden op elkaar afgestemd en de toegang tot elektronische bestanden bij beide instellingen geregeld. De studenten van de drie instellingen kunnen gebruik maken van elkaars bibliotheek. gevolgd door een daarop aansluitend programma ‘Gediplomeerde Gespecialiseerde Studie Informatie.

z. • lid ELEKTRON v. Dr. De bibliometrie heeft verschillende sub-divisies zoals informetrie.. eveneens een één jaar voltijdse studie. • De distributie van de auteurs-rangorde in artikelen met meerdere auteurs.en Bibliotheekwetenschap is een exacte studie meer en meer gericht op de Informatie. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 32 . Deze studie is een ‘stapel-opleiding’ en bestaat uit een eerste voltijdse jaar studie ‘Gediplomeerde Aanvullende Studie Documentatie. Documentation and Information Science. PROFIEL VAN DE HOOFDBIBLIOTHECARIS De universiteitsbibliotheek van het LUC wordt geleid door Prof.. Leo Egghe.8.z. Belangrijk binnen de bibliometrie is het onderzoek naar citaten en referenties bij wetenschappelijke publicaties. • Relaties tussen size-frequency en rank-frequency functies. Leo Egghe is een geëngageerd persoon en heeft buiten zijn bibliotheekwerkzaamheden nog andere verplichten. • Zipfiaanse en Lotkaiaanse concentratrietheorie. Toch zijn er maar weinig ICT-ers en wiskundigen die binnenstromen. Tijdens een interessant gesprek heb ik met hem kennis gemaakt en een beeld gekregen van zijn werkzaamheden en aandachtspunten. • Eigenschappen van size-frequency functies die een machtsfunctie zijn en hun relaties met self-similar fractalen. wat nu meer en meer in beeld komt. • Drie-dimensionele informetrie.w.en Communicatie Technologie. uitgegeven bij Elsevier Science Publishers.en size-frequency functies voor N-grammen en N-woord-zinnen.en Bibliotheekwetenschap is een postuniversitaire studie aan de universiteit van Antwerpen. • Studie van het “Maximum Entropy Principle” en het “Principe of Least Effort”. Daarnaast is er ook webometrie. Egghe nog vermeld worden [BRON 4] : • lid Vlaams Overlegorgaan inzake Wetenschappelijke Bibliotheekwerk (VOWB) v. Informatie. Egghe al heel wat artikelen internationaal gepubliceerd.en Bibliotheekwetenschap (GAS)’. Daarnaast participeert hij in de vele externe relaties die de universiteitsbibliotheek heeft en bovendien heeft hij veel contacten met andere Belgische en buitenlandse universiteiten. Dr. • Rank. Dit houdt het meten in van alle aspecten van de informatie. Hij geeft de vakken: Kwantitatieve Methoden in de Informatiesector en Documentaire Systemen Retrieval. gevolgd door een daarop aansluitend programma ‘Gediplomeerde Gespecialiseerde Studie Informatie. Hij doet onderzoek in de bibliometrie en is hoogleraar aan de Antwerpse Universiteit. Aanvullend kunnen volgende activiteiten van Prof. Leo Egghe is aan deze studie verbonden als gasthoogleraar en hij neemt deel aan de vergaderingen als waarnemer in de stuurgroep en als lid van de curriculumcommissie. Egghe een boek geschreven met de titel Introductie tot Informetrics : Quantitatieve Methods in Library. • Plaatsvervangend lid VLIR-Werkgroep Ontwikkelingssamenwerking. Binnen dit onderzoek heeft Prof. Prof.w. drie kwart van de studenten hebben een humane studie als vooropleiding gehad.en Bibliotheekwetenschap (GGS)’. het meten van de aspecten van het wereldwijde web. Informatie. Binnen zijn onderzoek heeft Prof. [BRON 9] Prof. Bovendien geeft hij regelmatig voordrachten waarin hij zijn onderzoeksresultaten nader toelicht. Dr. Dr. Het onderzoeksproject Bibliometrie omvat de volgende activiteiten [BRON 4]: • Studie van relatieve impactfactoren. Dr. Dr. • lid van de “Advisory Committee of Chinese Scientometric Indicators : Statistics for Articles and Citations”.

Leo Egghe veeleisend. Deze ruimten zijn beschikbaar op de campus. De 9 computers zijn opgesteld in een doorloopruimte en in zicht van de balie. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 33 . De aandachtspunten van Prof. Studenten appreciëren de werking van de bibliotheek en manen hun medestudenten aan om zich aan de regels te houden. Anders gezegd: het leermiddel wordt boven het doel gesteld. Laptops zijn wel toegelaten in de universiteitsbibliotheek. maar de uiteindelijke beslissingen moeten genomen worden door de hoofdbibliothecaris zelf. Leo Egghe heeft een wiskundige achtergrond. Door deze statistieken over de jaren heen te analyseren. Leo Egghe gaan uit naar de algemene werking van de bibliotheek. L. tucht en properheid in de bibliotheek. Egghe gaf op 27 februari 2003 een voordracht voor de “Nederlandse Informatie Gemeenschap” in de Jaarbeurs in Utrecht. Daardoor is alles goed georganiseerd en weten de personeelsleden precies wat ze aan de hoofdbibliothecaris hebben. Leo Egghe dan ook bestempelen als streng. Louvain Institute for Ireland and Europe). waardoor de studenten niet in verleiding komen om de computers voor andere doeleinden te gebruiken dan het opzoeken van wetenschappelijke informatie. Prof. Eén op één relaties zijn dan ook belangrijk voor de hoofdbibliothecaris. Akakandelwa (Universiteit van Lusaka. De hoofdbibliothecaris is van mening dat je zaken kunt managen. Hij is gesteld op orde. Hij geeft zijn personeel de vrijheid om hun taken zelfstandig uit te voeren. Systematische fouten zijn wel onaanvaardbaar. Dr. dit komt tot uiting in het jaarverslag. zowel bij het gebruik van de computers als bij het in stilte studeren. Het hele team draagt de bibliotheek. Hij wil de universiteitsbibliotheek profileren als een ordelijke bibliotheek waar studenten in alle stilte kunnen studeren. Door de opstelling van de tafels wordt het werken in groep ontmoedigd. Volgens de hoofdbibliothecaris is de algemene problematiek bij het runnen van een goed georganiseerde bibliotheek het rommelige internet. Dr. Egghe gaf op 27 februari 2003 een voordracht in de VLIR-workshop: Identifying Solutions by Cooperation (KUL. maar het accent wordt gelegd op individueel werk. De hoofdbibliothecaris houdt geen dagelijkse controle. titel: Quantitative aspects of the management of information. China). maar personeel niet. titel: Informetric aspects of the Internet and other social networks. Naar het personeel toe is Dr. waardoor het enkel mogelijk is om de elektronische bronnen te raadplegen. Maar groepswerk verstoort de rustige werking van de bibliotheek en groepen kunnen daarom in aparte ruimten hun werk maken. De hoofdbibliothecaris is er zich van bewust dat groepswerk belangrijk is binnen het onderwijs. Hij ziet de evolutie van het gebruik van een laptop kritisch aan. De universiteitsbibliotheek is ook zo ingericht dat studenten alleen rustig kunnen studeren.• • • • L. Je kan Prof. maar rechtvaardig. Er is ook veilige Windows-omgeving gecreëerd. Prof. L. Egghe nam in de periode 17-20 juni 2003 deel aan de LIBER-conferentie in de Nationale Bibliotheek in Rome. Egghe gaf in 2003 advies inzak de doctoraatswerkzaamheden van A. Dr. Met de opkomst van internet en e-mail is het persoonlijk contact geminderd. Alle personeelsleden hebben hun eigen verantwoordelijkheden en moeten hun taken goed uitvoeren. Zijn mening is dat de klemtoon te fel gelegd wordt op het leermiddel en niet meer op het doel. L. De sociale controle is groot. Zambia) en van Liang Liming (Henan Normal University. waarbij de studenten ook gebruik kunnen maken van de elektronische bronnen die over de hele campus toegankelijk zijn. krijgt de hoofdbibliothecaris een duidelijk overzicht van de werking van de bibliotheek en de evolutie van verschillende bibliotheekgerichte activiteiten kan hierdoor worden gevolgd. dat cijfermatig is opgesteld. Er is openheid en discussie mogelijk.

Doordat Brocade een totaal pakket is. Ook in het contact met mij kwam ze enthousiast over en bovendien mocht ik van haar zelf een paar aanvragen verwerken. Toch kwamen in mijn contacten met de personeelsleden naar voren dat Brocade niet altijd gebruiksvriendelijk is. Een gedegen kennis is nodig om deze informatie te beheren.000 elektronische tijdschriften worden ontsloten. In vergelijking met het beheerssysteem PICA. Het traditioneel versturen via de post blijft toch betrouwbaarder dan de communicatie via internet. De gang van de materialen van binnenkomst tot plaatsing is mij bekend door mijn ervaring in de hogeschoolbibliotheek. Er wordt nog een cardex bijgehouden. Via Marc Goovaerts. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 34 . Ook het baliewerk in de universiteitsbibliotheek heb ik me eigen gemaakt. In de toekomst zal alle output van het LUC worden ontsloten via dit elektronisch archief. Het onderwijs vormt de collectie en de bibliotheek heeft hierin een ondersteunende rol. Daarnaast heeft zij veel persoonlijk contact met studenten en onderzoekers die op zoek zijn naar literatuur voor studie of onderzoek. Daarnaast heb ik meegeholpen met het verwerken van binnenkomende tijdschriften. Het verwerken van de reserveringen en de rappels neemt in de LUC-bibliotheek veel minder tijd in beslag dan in de hogeschoolbibliotheek waar ik werk. Vanwege mijn ervaring met computertoepassingen. Daarnaast heeft hij me uitleg gegeven over Repositories. De Repository van het LUC is nog in een begin fase. heb ik veel geleerd over de enorme hoeveelheid elektronische bronnen die de bibliotheek aan zijn gebruikers aanbiedt. Ik heb een kijkje mogen nemen achter de schermen van Ebsco en de AtoZ-list waarmee de 13. het interessants daarvan was het fenomeen Repository. komt Brocade me completer over. Ook de tijdschriftenadministratie loopt via Brocade. Ik heb de verschillende stappen gevolgd en zelf enkele boeken bij binnenkomst verwerkt. ter controle wanneer er iets misloopt met het systeem. worden alle taken uitgevoerd aan de hand van dit beheerssysteem. Ik heb mee geholpen met het bijeenzoeken en ingeven van documenten van onderzoekers aan het LUC. Toch waren een aantal werkzaamheden totaal nieuw voor me.9. Hierdoor heb ik ieder dagdeel met een ander personeelslid meegelopen en kennisgemaakt met alle werkzaamheden binnen de universiteitsbibliotheek. was ik snel eigen met het gebruik van Brocade en de andere toepassingen die ze in de universiteitsbibliotheek gebruiken. Annie Kuppens is zeer gemotiveerd om alle aanvragen zo snel mogelijk af te handelen. waarmee we werken in de hogeschool bibliotheek. Mijn stagebegeleider Marc Goovaerts had een stageprogramma opgesteld. Ondanks de opkomst van e-mail. Het Brocade beheerssysteem zorgt ervoor dat de rappels en reserveringen automatisch worden verwerkt. Uitgebreid heb ik kennisgemaakt met het bibliotheeksysteem Brocade dat de rode draad vormt bij alle toepassingen binnen de universiteitsbibliotheek. MIJN ERVARINGEN IN DE UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK In de eerste week van mijn stage heb ik kennisgemaakt met het dagelijks gebeuren in een universiteitsbibliotheek. Enkel de brieven gericht aan de gebruikers moeten worden uitgeprint en via de post verstuurd. de informatie-specialist binnen de universiteitsbibliotheek. gebeurt de communicatie van de universiteitsbibliotheek met de gebruikers en de leveranciers nog steeds via de post. De interbibliothecaire dienst van de universiteitsbibliotheek is zeer goed uitgebouwd. Door mijn werkzaamheden in een hogeschoolbibliotheek kwamen heel wat taken mij bekend voor.

Ik heb een duidelijk beeld gekregen van de werking van de universiteitsbibliotheek van het LUC. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 35 . Hierbij heb ik gebruik gemaakt van de hoofdcatalogus van de universiteitsbibliotheek en hun de verschillende stappen van het vinden van informatie in de bibliotheek uitgelegd. Het vooropgestelde takenpakket en de leerdoelen voor deze week zijn gerealiseerd. Bij één student kon ik ook zelfs mijn eigen ervaring aanspreken. Hierdoor kreeg ze de kans om eerste-lijninformatie te bemachtigen. Ondanks het drukke werkschema heb ik voldoende informatie kunnen vergaren om te verwerken in dit stageverslag. Ik had dan ook alleen de eerste week om alle werkzaamheden binnen de universiteitsbibliotheek te verkennen.Tijdens mijn eerste stageweek heb ik de kans gekregen om enkele gebruikers te helpen met hun zoekvragen. Dit verliep heel goed. Ik heb haar het adres gegeven van een instelling die gerelateerd was aan haar zoekvraag. Mijn tweede stageweek stond helemaal in het teken van het project OdinPubAfrica.

Daardoor ben ik er van overtuigd geraakt dat je als bibliotheek in de ideale situatie een personeelslid in dienst hebt met een informatica-achtergrond. kortom de hele bibliotheekwerking. tijdschriftenadministratie. Via Repositories kunnen bibliotheken de eigen output van de eigen instelling beheren. De reden hiervoor is dat binnen de HSZuyd voor alle toepassingen is gezocht naar de beste programma's. bewaren en toegankelijk maken. Daarbij leek een stage in een bibliotheek verbonden aan een grote instelling een goed plan. BESLUIT Bewust heb ik gekozen om stage te lopen in een universiteitsbibliotheek. Tijdens mijn stage kwam duidelijk naar voren dat we in de bibliotheek waar ik werk nog maar in het prille stadium zijn van het aanbieden van elektronische informatie.000 online tijdschriften en een heuse e-bronnen-databank. Mijn verwachtingen zijn ruimschoots uitgekomen. Het bibliotheekbeheersysteem Brocade was ook nieuw voor mij. In de bibliotheek waar ik werk. Het opbouwen van een Repository past helemaal in deze visie. Persoonlijk werk ik in een hogeschoolbibliotheek en mijn verwachtingen waren dan ook hoog gespannen. Het concept Repository was voor mij totaal nieuw en ik heb er in die twee weken heel veel over geleerd. Het beheren en ontsluiten van deze databanken vergt de nodige kennis. Tijdens deze week heb ik met alle verschillende personeelsleden van de bibliotheek mogen meelopen om zo kennis te maken met hun verantwoordelijkheden binnen de universiteitsbibliotheek.10. Omdat ik in mijn eigen bibliotheek verantwoordelijk ben voor het aanbieden van elektronische informatie. Ik ben er van overtuigd geraakt dat Repositories een belangrijke plaats innemen in de werking van bibliotheken die verbonden zijn aan een onderzoeksinstelling. Overigens gaf het personeel van de LUC-bibliotheek aan dat ook het werken met Brocade soms zijn problemen oplevert. Het waren twee drukke maar vooral zeer leerzame weken. Het was dan ook een terechte opmerking die Marc Goovaerts tijdens mijn stage maakte: alle beheerssystemen hebben problemen met gebruiksvriendelijkheid. Mijn idee was dat ik extra ervaring zou kunnen opdoen in een gerelateerde bibliotheek. hadden de personeelsleden al vlug het vertrouwen in mij zodat ik heel veel taken zelf mocht uitvoeren. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 36 . wordt gewerkt met allemaal aparte programma's voor de verschillende toepassingen. Ik ben van mening dat één van de belangrijkste taken van een bibliotheek is. Ze waren heel behulpzaam en bereid om alles tot in de puntjes uit te leggen. De gebruikers van de LUC-bibliotheek hebben toegang tot 13. Door mijn ervaring en het feit dat ik heel goed met computers kan omgaan. leenregistratie. Wiley en Kluwer. Ik heb kennisgemaakt met het aanbod van grote uitgevers en leveranciers zoals Ebsco. daarom kan je het best kiezen voor een systeem dat stabiel is en niet de hele tijd uitvalt. Uit al de taken die ik heb mogen uitvoeren of waar ik mee heb kennisgemaakt tijdens mijn stage. het verzamelen en toegankelijk maken van informatie. Toch blijkt nu dat elk programma zijn tekortkomingen kent. Het contact met het personeel van de LUC-bibliotheek liep prima. Het lijkt mij handig dat alle toepassingen binnen de bibliotheek met dit systeem kunnen worden beheerd: besteladministratie. was het opbouwen van een Repository het interessants. was ik natuurlijk zeer geïnteresseerd in de grote hoeveelheid elektronische bronnen die de universiteitsbibliotheek van het LUC voor zijn studenten en personeel ontsluit. Brocade heeft deze eigenschap. De eerste week van mijn stage is dan ook omgevlogen. Opvallend waren de vele mogelijkheden die zo’n systeem biedt. catalografie.

Het pakket 'Informatievaardigheden' geeft de gebruiker de nodige hulpmiddelen en handige tips om in het chaotische wereldwijde web van informatie de voor hun relevante informatie op te slurpen. maar ook voor de externe bibliotheken die documenten aanvragen aan het LUC. Dr. In de bibliotheek kan rustig gestudeerd worden. Prof. In de LUCbibliotheek heb ik ervaren dat een drukke universiteitsbibliotheek prima kan draaien met een team van gemotiveerde verantwoordelijke personeelsleden. niet alleen voor de eigen gebruikers. introducties. infosessies en praktijksessies aan de onderzoeksgroepen en de studenten. In de school waar de bibliotheek aan verbonden is waar ik werk hebben ze die mogelijkheden helaas minder. andere ruimten waar ze groepswerk kunnen verrichten en kunnen discussiëren en ruimten waar ze kunnen vertoeven om tussen de lessen door lekker kunnen ontspannen. Daarnaast wordt er veel aandacht besteedt aan het instrueren van de gebruikers bij het opzoeken van informatie in de elektronische bronnen. Daarnaast heeft de bibliotheek een uitgebreide module opgesteld die de gebruikers via Blackboard kunnen doorlopen. Ook door het vele groepswerk is het bij ons onmogelijk om in stilte te studeren. Dit gebeurt door het geven van presentaties. Egghe vindt het belangrijk dat er orde en rust in de bibliotheek heerst. In het LUC hebben de studenten deze verschillende ruimten tot hun beschikking. De behoefte van studenten om te kunnen studeren in een stille ruimte is dus niet plaatsgebonden. Zo is de interbibliothecaire dienst een goed draaiend bedrijfje waarbij zo snel mogelijk de gevraagde documenten worden geleverd. Een goed draaiend team waarbij de verschillende personeelsleden hun eigen taken met veel verantwoordelijkheid tot een goed einde brengen is een must. De LUC-bibliotheek is een echte studeerruimte en uit de reacties van de studenten blijkt dat zij dit erg appreciëren.De personeelsleden binnen de LUC-bibliotheek zorgen voor een snelle en kwaliteitvolle service voor 'klanten'. Mijn mening is dat binnen een bibliotheek of toch zeker binnen een school ruimten moeten zijn waar studenten in alle rust kunnen studeren. De bibliotheek waar ik werk doet ook dienst als ontmoetingsruimte. Ik heb door deze stage veel geleerd over de werking van een universiteitsbibliotheek en sta er versteld van hoeveel verschillende aspecten daarbij aan bod komen. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 37 . In aparte lokalen kan groepswerk worden verricht en hebben de studenten toegang tot de elektronische bronnen van de bibliotheek. Daar hebben we al klachten over gehad. Daarnaast heeft het LUC enkele internethoeken ingericht op de campus waar studenten ontspannen hun e-mail kunnen checken.

In 2001 werd dan ook de nieuwe website van OdinAfrica voorgesteld. National Oceanographic Data and Information Centres. gericht op het maritieme onderzoek.en informatiecentra te ontwikkelen in de Afrikaanse kustgebieden en data en informatie toegankelijk te maken voor wetenschappers en andere experts. De bibliotheken waren dan ook zo goed als leeg en er was een groot gebrek aan recente literatuur. Na het einde van dit Belgische project (eind jaren ’90). omdat de oceaan ook een van de belangrijkste inkomsten is in deze gebieden.1 ODINAFRICA [BRON 12] Door de inspanningen van verschillende mariene instituten en instellingen in Afrika. produceren van informatie en het vestigen van een netwerk van nationale centra: de NOCD’s. Het onderzoek van wateren en oceanen is belangrijk in de kuststreken van Afrika. Leo Egghe heeft een heel belangrijk aandeel gehad in het opstarten van dit project. Het project OdinAfrica. de taxonomische databank MASDEA (Marine Species Database for [BRON 13] Eastern Africa) en nog veel meer.net. http://www.11. Tijdens bezoeken aan Afrika. ODINPUBAFRICA TRAINING COURSE 11.odinafrica. een bibliografische databank. Voorheen was het project. Prof. vooral gericht naar West-Afrika. zoals de naam het aangeeft. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 38 . De belangrijkste aandachtspunten van dit project waren dan ook: het vinden van bestaande literatuur over wetenschappelijke thema’s. uitvinden waar deze literatuur beschikbaar is en het verkrijgen van deze noodzakelijke literatuur (vooral tijdschriftartikelen) door middel van interbibliothecaire activiteiten. Een initiatief gesteund door meer dan 20 Afrikaanse kuststaten. werd RECOSCIX-WIO verder gezet door IOC-UNESCO gefinancierd door de Vlaamse Overheid. Leo Egghe zich erover dat Afrikaanse universiteiten veel geld uitgaven aan het onderwijs. heeft als doel mariene data. verbaasde Prof. en ondersteund door UNESCO-IOC en Vlaanderen is er een opvallende helderheid te melden in de vermeende troebele Afrikaanse ‘marinewetenschappelijke wateren’. Het IOC breidde de informatie-diensten uit naar Oost-Afrika en introduceerde het project onder een nieuwe naam: OdinAfrica. mede door fondsen van het LUC. Zo werd de aanwezige wetenschappelijke literatuur beter toegankelijk voor Afrikaanse onderzoekers. De informatie-diensten van OdinAfrica bestonden uit het verwerven en beheren van gegevens. De eerste stappen werden gezet in 1985 en al eerder door contacten met wetenschappelijke instituten in Afrika. Regional Cooperation in Scientific Informatie Exchange – Western Indian Ocean. Dr. een directory van Afrikaanse mariene wetenschappers en instituten. Dr. maar in verhouding weinig aan onderzoek. [BRON 13] Zoals eerder aangegeven in dit stageverslag is het project OdinAfrica ontstaan uit het voorgaande project RECOSCIX-WIO. Dit is evident omdat in het begin van de 21ste eeuw het Internet bekend werd in de meeste landen van Afrika en dit wereldwijde netwerk speelt een cruciale rol in de doelen van OdinAfrica. Ocean Data & Information Network Africa. De website geeft toegang tot een groot aantal belangrijke evenementen.

Deze Repository OdinPubAfrica is toegankelijk via de website http://doclib. Dat wil zeggen dat de server nog beheerd wordt door het LUC. na een voorbereidende studie van de LUC-bibliotheek. conferentieverslagen en discussiestukken geproduceerd door onderzoekers van Afrikaanse instituten in het veld van oceanografische en mariene wetenschappen. Het doel van OdinPubAfrica is het ontwikkelen van een elektronisch platform voor het verzamelen van wetenschappelijke documenten zoals artikelen. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 39 .2 ODINPUBAFRICA Binnen OdinAfrica werd. andere plaatselijke metingen hierbij op te nemen. Dspace werd gekozen als software.en informatiecentra en hun netwerking in Afrika. Dit project werd aan de LUC-bibliotheek toegewezen en ging officieel van start in augustus 2004 onder de naam [BRON 15] OdinPubAfrica. door het inschakelen van de nationale en regionale netwerken. informatie. In 2004 is de technische infrastructuur ontwikkeld. • Het voorzien in trainingsmogelijkheden voor oceanografisch data.Ondertussen zijn er al twee vervolgprojecten gestart: OdinAfrica II (1999-2003) gevolgd door OdinAfrica II (2004-2008). tijdens de OdinAfrica-bijeenkomst in Brussel in september 2003 beslist om een document server voor OdinAfrica uit te bouwen. 11.en informatiebeheer volgende de standaarden en methodologieën zoals bepaald door het International Oceanographic Data and Information Exchange programma. voor zoverre mogelijk.en gegevensbanken.luc. om zo een optimaal gebruik van de ODINAFRICA data centra te verzekeren. • Het ondersteunen van het ontwikkelen en het verspreiden van data. Dit zal de basis vormen voor de ontwikkeling van een grote verscheidenheid van producten en diensten. Marc Goovaerts is aangesteld als coördinator van OdinPubAfrica. In de toekomst is het de bedoeling dat deze server wordt overgedragen aan het IOC van UNESCO. Dit netwerk kan putten uit bestaande systemen zoals het mondiale netwerk van getijdenmeters die door IOC vanuit het programma GLOSS (Global Sea Level Observing System) worden gestuurd. • Het ondersteunen van het ontwikkelen en het onderhouden van nationale en regionale Afrikaanse oceanografische meta-data.ac. waarbij voor de invulling van de volgende doelstellingen wordt uitgegaan: • Het ondersteunen van de ontwikkeling en het operationaliseren van nationale oceanografische data. Het zal als basis voor toekomstige uitbreiding dienst doen. de lay-out van de website werd aangepast en de [BRON 16] structuur van de Repository ontwikkeld.be/odin. De gegevensstroom van de waarnemings-systemen zal in het netwerk van gegevenscentra worden opgenomen die door het ODINAFRICA Project worden gestuurd. ODINAFRICA-III bouwt verder op de vorige OdinAfrica projecten en beoogt een Afrikaans kustwaarnemingssysteem uit te bouwen op basis van een netwerk van getijdenmeters en ook.en informatie-producten die tegemoetkomen aan de behoefte van verschillende gebruikersgroepen. [BRON 14] Met het OdinAfrica II komt het UNESCO-IOC tegemoet aan de belangrijkste behoeften van de ondertussen 32 Afrikaanse lidstaten die participeren in OdinAfrica.

3 Zie Bijlage 3: OdinPubAfrica training course 21-25 Feb 2005 40 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 . Deze problemen zouden in de loop van de week nog uitgebreider aan bod komen. Het cursusprogramma is in bijlage opgenomen. die een tijdsomvang heeft van 1 week. De eerste week werd gehouden van 21 februari tot 25 februari 2005 en mij werd de kans geboden om deze cursus bij te wonen tijdens mijn stage in de LUC-bibliotheek. 3 Op de eerste dag gaf Prof. Marc Goovaerts heeft deze cursus. Deze cursus zal aangeboden worden aan 16 personen. Ndiaye – Direction des Peches Maritimes Dakar – Senegal Confait Josette – Seychelles Fishing Authority – Seychelles Nyika Edna Aheri – Institute of Marine Sciences – Tanzania Messaoudi Saida – INSTM – Tunesia Tijdens de cursus werd de werking van OdinPubAfrica met al zijn aspecten onder de loep genomen. waardoor alle OdinAfrica partners de kans krijgen om een basistraining te krijgen in de doelen en werking van OdinPubAfrica. Voor deze eerste cursusweek werden 8 informatie-managers van verschillende Afrikaanse onderzoeksinstituten uitgenodigd: • • • • • • • • Amarty Patrick A. Opleiding is essentieel voor het realiseren van de doelen van OdinPubAfrica. Daarnaast is het ook belangrijk om een groep van informatie-managers op te leiden in een klassieke opleidingscursus.OdinAfrica is nu geëvolueerd van een klassiek project naar een project-nieuwe stijl. Ana Maria – INAHINA – Mozambique Keita Arame G. Er werd geoefend in het omzetten van documenten in pdf-formaat en het gebruik van Adobe Acrobat en Reader. Op de tweede dag kregen de informatie-managers eerst uitleg over het gebruik van Adobe Acrobat. Hierna volgde een discussie over de problemen die de Afrikaans informatie-managers ondervinden met het opstarten van OdinPubAfrica. 11. Het LUC is in 2004 gestart met het uitbouwen van een Repository voor de output binnen het LUC en nu in 2005 wordt er binnen OdinAfrica een Repository uitgebouwd onder de naam [BRON 12] OdinPubAfrica. Voorheen werden vanuit Europa al bestaande diensten overgebracht naar Afrika. Daarna werden de doelen en opdrachten van OdinPubAfrica uiteengezet door Marc Goovaerts. Dr. in het laatste half jaar van 2004 voorbereid en er werd afgesproken om 8 personen per keer uit te nodigen in de LUC-bibliotheek om de cursus te volgen. Daarom zijn er trainingsmodules ontwikkeld voor het zelfstandig aanleren van het gebruik van de OdinPubAfrica Repository. Leo Egghe een presentatie over de geschiedenis van OdinAfrica. Nu loopt het opstarten van diensten in Europa en Afrika bijna gelijk. omdat de documenten die in de Repository komen in pdf-formaat worden gesubmit.3 ODINPUBAFRICA Training Course Het succes van OdinPubAfrica hangt af van de medewerking van de verschillende marine onderzoeksinstituten in Afrika. Faculté des Sciences – Morocco Sakho Cheikh Ibrahima – IMROP – Mauritania Alfredo. – Marine Fisheries Research Division – Ghana Benjaddi Mohamed – Université Mohammed V-Agdal.

Uitgevers en auteurs beginnen dan nu ook in te zien dat Repositories onmisbaar zijn bij het verspreiden van wetenschappelijke informatie. Toch zijn Repositories wel degelijk onmisbaar bij het toegankelijk maken van wetenschappelijke informatie.In de namiddag kregen de cursisten de gelegenheid om meegebrachte documenten al up te loaden in de Repository. Na evaluatie van deze proef-Repository kregen de cursisten nu de gelegenheid om hun documenten in te brengen in de echte Repository. Op woensdag werd hiermee verder gegaan. Stageverslag Leen Liefsoens 2005 41 . is er eerst een controle door Marc Goovaerts. Repositories van verschillende instellingen kunnen bijeengebracht worden. baanbrekende onderzoeksresultaten te komen. Zij denken dat wanneer hun onderzoeksresultaten open toegankelijk op internet komen te staan. het mogelijk dat werk vaker kan geciteerd worden. De informatie is onmiddellijk beschikbaar en gratis toegankelijk. want de artikelen die zij publiceren zijn dan al oud nieuws omdat iedereen de resultaten al via een Repository kan vernemen. maar verzameld en toegankelijk via een zelfde zoekinterface. De bibliotheek van zijn instelling zorgt voor de infrastructuur en de kennis om de eigen output te archiveren en toegankelijk te maken. Er moet een degelijk beleidsplan worden opgesteld en problematiek zoals auteursrechten aangepakt. maar voordat deze documenten echt worden gepubliceerd. De output van instituten is niet meer verspreid. Een groot voordeel is dat de auteurs niet meer zelf hun onderzoeksresultaten moeten bewaren. Voor een auteur is het belangrijk dat zijn werk vaak geciteerd wordt. concreet de werking van Dspace. En op deze informatie kan iedere onderzoeker weer verder bouwen om tot nieuwe. Zij is hoofd van de informatiedienst van het Southampton Oceanography Centre. Ze hadden dan ook al documenten ingebracht in een proef-Repository. Ook de uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften zagen geen voordelen in het opstarten van Repositories. Dit onderdeel werd ook aangehaald in de eerste presentatie van Pauline Simpson. In twee uitgebreide presentaties gaf zij uitleg over haar ervaringen met Repository en auteursrechten. Door het gebruik van het OAI-protocol bij Repositories is het uitwisselen van gegevens veel eenvoudiger. Om deze aspecten van een Repository uit een te zetten had het LUC Pauline Simpson uitgenodigd. Pauline Simpson gaf in haar eerste presentatie weer hoe de informatie-managers auteurs en uitgevers kan overtuigen van het gebruik van Repositories. De cursisten brachten hun documenten in de Repository. De bibliotheek moet een degelijk beleid opstellen waarmee ze kunnen aankloppen bij de directie van de eigen instelling. Ook reclame maken voor de Repository in de eigen instelling is belangrijk. Iedereen heeft er voordeel bij als in de toekomst alle wetenschappelijke informatie van heel de wereld toegankelijk is via één open archief. Al voor deze cursusweek kregen de cursisten de gelegenheid om te oefenen met Dspace via online trainingsmodules. Hij wees hun op eventuele fouten bij het inbrengen van de documenten en becommentarieerde de ingevoerde beschrijvingen. Dit centrum is één van de voortrekkers van Repository en Pauline Simpson heeft dus al heel wat ervaring met de problematiek rond Repository. Hierbij werd dieper ingegaan op de verschillende stappen die daarvoor moeten worden ondernomen. Repositories maken. andere onderzoekers met hun ideeën gaan lopen of dat uitgevers hun artikelen niet meer willen publiceren. De cursisten kregen tijdens deze week persoonlijke begeleiding door Marc. Bij een Repository komt meer kijken dan gewoon het samenbrengen en toegankelijk maken van de eigen output van instellingen. door hun open toegankelijkheid. Onderzoekers staan soms nogal argwanend tegenover Repositories. Instituten die een Repository uitbouwen dragen mee aan deze wereldwijde toegankelijkheid van wetenschappelijke informatie. Met deze argumenten kunnen de cursisten dan terug in het thuisland over gaan tot het aantrekken van nog meer auteurs die hun artikelen willen publiceren in de eigen Repository.

Dit kan de auteur zijn. Als laatste moet OdinPubAfrica worden geïntegreerd in verschillende zoekengines op het internet. Marc Goovaerts zal als coördinator de activiteiten opvolgen en de eerste tijd ook nog controle uitvoeren op de documenten die worden ingevoerd. krijgen de opdracht om hun eigen instituut op de hoogte te brengen. Dit beleid gaat dan de basis vormen voor het uitbouwen van OdinPubAfrica. Ieder land. Het is noodzakelijk om de aandacht te krijgen van de gehele marine en oceanografische gemeenschap. Deze overeenkomst wordt bij elk document in de Repository bijgevoegd. maar dit niet in alle gevallen. In deze overeenkomst worden dus de rechten van de auteur en van de Repository vastgelegd. Wanneer het artikel wordt gepubliceerd gaan de rechten meestal over naar de uitgever. Na verloop van tijd zal ook dit worden overgenomen door de Afrikaanse informatie-managers. Een artikel wordt bij een tijdschrift aanvaard en de post-reviewed preprint versie wordt opgenomen in de Repository. maar ook om andere instituten uit te nodigen tot gebruik van de Repository en tot mee participeren in OdinPubAfrica. het eigen land en de uitgevers omgaan met de auteursrechten. Bibliotheken moeten dus uitkijken welke versie van het artikel ze inbrengen in de Repository. Een Franse interface zal worden ontwikkeld. ging Pauline Simpson dieper in op de problematiek rond auteursrechten. specifiek voor repositories (OAIster) maar ook in meer algemene (Google en Google Scolar). Daarnaast zal ook de integratie van de Repository in de catalogus van Odinafrica zelf worden gerealiseerd. Daarnaast is het niet altijd even duidelijk wie de rechten heeft van een artikel. In de maanden na deze cursusweek zal het invoeren van documenten in de verschillende instellingen in Afrika echt op gang moeten komen. De informatiemanagers die de training hebben gevolgd. De bibliotheek geeft hierin aan dat de rechten van een artikel bij de persoon of instelling blijven. OdinPubAfrica is nu nog volledig in het Engels opgesteld. In een korte uiteenzetting geeft Pauline Simpson een overzicht van de aspecten van het auteursrecht. kortom de wetten die van kracht zijn. ieder instituut en iedere uitgever voeren een verschillend beleid wat betreft deze rechten. Een bibliotheek moet goed op de hoogte zijn van de mogelijkheden. Daarnaast is het belangrijk dat bij het deponeren van documenten in de Repository een goede overeenkomst wordt opgesteld. Ook de Afrikaanse media moet worden ingeschakeld om potentiële gebruikers te bereiken. Dat wil zeggen dat het artikel wel al goedgekeurd is door een reviewer. alsook het beheer van de website zelf. [BRON 16] Stageverslag Leen Liefsoens 2005 42 . Ook hier moet de bibliotheek zichzelf op de hoogte stellen van de regels en overeenkomsten.In de tweede presentatie op donderdag. maar ook de instelling waartoe de onderzoeker behoort of het bedrijf dat het onderzoek sponsort. wat mag en wat mag niet. De verwachting is dat eind juni 500 documenten en eind 2005 1500 documenten in OdinPubAfrica zijn opgenomen. De auteurs maken zich zorgen over deze auteursrechten en willen daarom hun artikelen niet in een Repository plaatsen. Dit is een heel ingewikkelde problematiek en informatie-managers zijn geen juristen. Tijdens de laatste dag van de cursusweek werd hier nog verder op ingegaan. Een Repository is enkel een depot en de auteur is vrij om eender welke versie van zijn artikel elders te publiceren. Het is voor een informatie-manager dan ook belangrijk om zich op de hoogte te stellen van hoe zijn eigen instituut. OdinPubAfrica en al de deelnemende instituten moeten een gemeenschappelijk beleid ontwikkelen voor de Repository. De verantwoordelijkheid van de invoer van de documenten ligt volledig bij de Afrikaanse informatie-managers. Ten slotte is het ook belangrijk dat er een publiciteitscampange wordt opgestart om het eindproduct te promoten. maar nog niet is gepubliceerd in een tijdschrift. om zo de documenten doorzoekbaar te maken over de hele wereld.

Aan de ene kant was ik juist als de Afrikaanse bezoekers een cursist. maar ook de beleidsaspecten en de problematiek rond auteursrechten. Naar mijn idee ben ik geslaagd om Marc Goovaerts en Annie Kuppens waar mogelijk te helpen tijdens deze gevulde en drukke week.11. Door de verschillende presentaties gedurende de week heb ik een beeld gekregen van alle aspecten die aan bod komen bij het opzetten van een Repository: de technische kant van het inbrengen van de documenten. Via Marc Goovaerts kregen we te horen hoe de situatie is in België en Nederland. Ik heb in deze cursusweek mijn opgedane ervaringen al optimaal kunnen benutten door de Afrikaanse cursisten te helpen met de procedure van het invoeren van de documenten. Voor mij is hierdoor het opzet van deze stage geslaagd: het verleggen van mijn grenzen en het ontdekken van totaal nieuwe aspecten die deel uitmaken van bibliotheekwerk! 4 Zie Bijlage 4: Afrikaanse bibliothecarissen studeren week lang aan het LUC 43 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 . Het contact met de andere cursisten verliep dan ook bijzonder vlot. Omdat ik vrij goed met computers kan om gaan. Tijdens de cursusweek was er ook belangstelling van de Vlaamse pers. In de eerste week van mijn stage had ik al ervaring kunnen opdoen met de Repository van het LUC en met Dspace.4 Ik ben dankbaar voor de kans die het LUC mij heeft geboden om kennis te maken met OdinAfrica en OdinPubAfrica. Ik heb dan ook enorm veel bijgeleerd. de software die gebruikt wordt voor beide Repositories. ondanks dat ik niet zo goed ben in vreemde talen. Repositories zijn volop in ontwikkeling en gaan in de toekomst een heel belangrijke rol spelen in de onderzoekswereld en de daartoe behorende bibliotheek. Ondanks het feit dat ik zelf een leek was.4 Besluit Tijdens deze OdinPubAfrica cursusweek had ik een bevoorrechte positie. maar tegelijkertijd kreeg ik als stagiaire van de universiteitsbibliotheek een kijk op de vele achtergronden van dit project. In bijlage het artikel dat in diverse Vlaamse kranten is gepubliceerd. Zeker omdat het de eerste keer was dat ik in contact kwam met dit onderwerp: het opzetten van een Repository. zagen ze mij als een professioneel persoon waarbij ze terechtkonden met hun vragen. Pauline Simpson gaf haar ervaringen weer bij het opstellen van Repositories in Engeland. En via OdinAfrica en OdinPubAfrica kregen we te zien hoe in het Afrikaanse continent en concreet de maritieme en oceanografische gemeenschap daar gestart wordt met het opzetten van een Repository. Er is daardoor een nieuwe wereld voor me open gegaan. Zelfs het communiceren in Engels en in Frans ging vlot. Bij deze cursus waren ook 2 werelddelen betrokken. kon ik de cursisten helpen met het gebruik van verschillende computerprogramma’s. Er was ook een zeer goede sfeer in de groep en iedereen was gemotiveerd om zo veel mogelijk bij te leren.

5 Summary To become a librarian. Josette. Marc Goovaerts is ITspecialist in the LUC-library and he is the coordinator of OdinPubAfrica. 2005. The University Library of LUC is coordinating the project. It was a learning and pleasant week. who has given me this opportunity.ac. the passion for this work succeeds: broaden my horizon and discover new aspects of librarian work. policies and copyright. Edna. Ana Maria. OdinAfrica is a UNESCO-IOC project which is financially supported by the Flemish Government. It was nice to meet all of you: Patrick.net. produces by members of African research institutes in the field of oceanography and marine science. especially Prof. I have seen a whole new world and through this course. The participators of OdinAfrica decided to build a document server for the scientific publications of OdinAfrica. Keita. I’m following a study-programme at the CVO Vrije Leergangen Limburg in Genk and my second work placement was at the university library of the Limburgs Universitair Centrum (LUC). I think that I managed to help the teachers well in this busy training course. OdinAfrica has his own website: http://www.luc. From them I learned a lot about Repositories. Saida.11. conference papers and working papers.odinafrica. You can find the Repository OdinPubAfrica at http://doclib. which started officially on August 1. Marc Goovaerts. The LUC-library has an important contribution in starting this project. Ibrahima. The aim of OdinPubAfrica is to develop an electronic platform to collect scientific documents like articles. The government of Flanders accepted a two-year project. Mohamed. The mission of the OdinAfrica Project (Ocean Data and Information Network for Africa) is to build oceanographic data and information management capacity in Africa to enable the development of relevant products and services contributing to the sustainable use and management of oceans and coastal areas. Thank you all for teaching me! Stageverslag Leen Liefsoens 2005 44 . The contacts with the African visitors were very good and the atmosphere was excellent. Therefore I want to thank all the people who I have met during this training course. During these two weeks I had the opportunity to learn about OdinAfrica and OdinPubAfrica. It was a basic training to learn about the goals and working of OdinPubAfrica. During the second week of my work placement there was organized a OdinPubAfrica training course for eight information managers of African institutions. also the LUC-library. Presentations were given to learn about all the facets of building a Repository.be/odin. Dr. Mika and Pauline. Annie Kuppens works also as librarian in the LUC-library and Pauline Simpson is the head of the Information Services in the Southampton Oceanographic Centre. Leo Egghe. Annie Kuppens and Pauline Simpson gave these presentations. I enjoyed it! So I’m very grateful that I could attend this training course.

BIJLAGEN Bijlage 1: Organogram LUC Stageverslag Leen Liefsoens 2005 45 .

Stageverslag Leen Liefsoens 2005 46 .

Tuinbouw. Jacht. 0 02 03 056 1 15 16 17 2 3 30 31 32 33 34 37 51 52 53 54 55 56 57 58 59 61 62 63 65 66 681. Bosbouw. Informatica.Bijlage 2: Overzicht van de hoofdrubrieken [BRON 4] Hierna vind je een verkorte UDC-lijst die en overzicht geeft van de hoofdrubrieken in de universiteitsbibliotheek. Automatisering Kunst Taalkunde Letterkunde Aardrijkskunde Geschiedenis Stageverslag Leen Liefsoens 2005 47 .3 7 800 82-89 91 93 Algemeen Bibliotheekwetenschappen Algemene Encyclopedieën en Woordenboeken Jaarverslagen Filosofie Psychologie Logica Zedenleer Godsdienst Sociale wetenschappen Sociologie Statistieken (tabellen) Politiek Economie Recht Pedagogiek Wiskunde Sterrenkunde Natuurkunde Scheikunde Geologie. Visserij Bedrijfswetenschappen Chemische technologie Computer. Veeteelt. Meteorologie Paleontologie Biologie Plantkunde Dierkunde Geneeskunde Ingenieurswetenschappen Landbouw.

Bijlage 3: OdinPubAfrica training course 21-25 Feb 2005 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 48 .

donderdag 24 februari 2005 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 49 .Bijlage 4: Afrikaanse bibliothecarissen studeren week lang aan het LUC Bron: Het Nieuwsblad.

libis. maandelijkse gratis online uitgave van het Vlaams Instituut voor de Zee vzw.ac. versie september 2004 Persoonlijk verslag van het klassikaal bezoek aan de universiteitsbibliotheek van het LUC op maandag 4 oktober 2004 Anet Bibliotheeknetwerk / Jan Corthouts Anet.ac.luc.be/vowb/ Informatie en Bibliotheekwetenschap http://webhost.ua.BRONNENLIJST [BRON 1] [BRON 2] Website Limburgs Universitair Centrum http://www.be Website Guido nv Student Portal http://www. 2002 http://anet. september 2001 [BRON 11] Definitie Repository afgeleid van Bayrische Staatsbibliothek.be/hyperlib/anetn/index. nr.html [BRON 3] [BRON 4] [BRON 5] [BRON 6] [BRON 7] [BRON 8] [BRON 9] [BRON 10] Transnationale Universiteit Limburg Bibliotheekvoorzieningen voor de tUL Brochure.i-tor.html Vlaams Overlegorgaan inzake Wetenschappelijk Bibliotheekwerk VZW http://www. Leo Egghe [BRON 13] Het marien-wetenschappelijk landschap in Afrika: nu een open boek mede dankzij ODINAFRICA Uit: VLIZINE.be/desktopmodules/articledetail.org/nl/system_info/about/definitie_repository/ [BRON 12] From information delivery to information access: 20 years of information service in marine sciences in Africa / Prof.ac.aspx?mid=431&itemid =127&tabid=63&pageid=72 LUC Nieuws : infoblad van het Limburgs Universitair Centrum Jaargang 24 – Academiejaar 2004/05 Nr. Bron: i-Tor. 5 (mei 2001) [BRON 14] IOC-projectfiche ‘Ocean Data and Information Network for Africa – OdinAfrica II’ IOC-projectfiche ‘An Integrated Ocean Observation and Service Network for Africa – OdinAfrica III’ http://awi. 1 – september 2004 Jaarverslag 2003 Jaarverslag Universiteitsbibliotheek LUC 2003 Gids van de Universiteitsbibliotheek LUC. Dr.guido.be/internationale_samenwerking/index. Tools and technology for Open Repositories http://www. Jaargang 2.php?id=105 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 50 .vlaanderen.be/ibw/frameinfobel.ua.

[BRON 15] OdinPubAfrica Trainingssessie van 21 tot 25 februari 2005-04-13 Een opleidingsweek in het elektronisch publiceren voor deelnemers van het OdinAfrica-project Persmededeling LUC van 11 februari 2005 [BRON 16] OdinPubAfrica: Development of an African Repository for electronic publications in marine science and oceanography Realisations in 2004 – Planning of 2005 Marc Goovaerts. coördinator OdinPubAfrica Universiteitsbibliotheek LUC Diepenbeek 6 januari 2005 Stageverslag Leen Liefsoens 2005 51 .