You are on page 1of 60
გ გენდერული ე ნ დ ე რ უ ლ ი ნიშნით ნ ი შ ნ ი
გ გენდერული ე ნ დ ე რ უ ლ ი ნიშნით ნ ი შ ნ ი
გ გენდერული ე ნ დ ე რ უ ლ ი ნიშნით ნ ი შ ნ ი

გენდერული

ე ნ დ ე რ უ ლ ი ნიშნით

ნ ი შ ნ ი თ ძალადობა

ძ ა ლ ა დ ო ბ ა

ქვემო

ვ ე მ ო ქართლში

ქ ა რ თ ლ შ ი

ოჯახში ძალადობა, ნაადრევი ქორწინება, დისკრიმინაცია

2017

რუსთავი

წინამდებარე ანგარიში მომზადდა აღმოსავლეთ - დასავლეთის მართვის ინ ს - ტიტუტის (EWMI) პროგრამის “ კანონის უზენაესობის
წინამდებარე ანგარიში მომზადდა აღმოსავლეთ - დასავლეთის მართვის ინ ს - ტიტუტის (EWMI) პროგრამის “ კანონის უზენაესობის
წინამდებარე ანგარიში მომზადდა აღმოსავლეთ - დასავლეთის მართვის ინ ს - ტიტუტის (EWMI) პროგრამის “ კანონის უზენაესობის

წინამდებარე ანგარიში მომზადდა აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინ ს- ტიტუტის (EWMI) პროგრამის კანონის უზენაესობის მხარდაჭერა საქართ ვე- ლოში (PROLoG) მიერ დაფინანსებული პროექტის იურიდიული დახმარებისა და სტრატეგიული სამართალწარმოების სერვისები ქვემო ქართლშიფარგ- ლებში, რომელსაც ახორციელებს არასამთავრობო ორგანიზაცია სიდა“, სა- ქართველოს იურიდიული ფირმების ასოციაციასთან (სიფა) პარტნიორობით.

ანგარიშის მომზადება შესაძლებელი გახდა ამერიკელი ხალხის გულუხვი დახმარების წყალობით, რომელიც აშშ-ს საერთაშორისო განვითარების სა ა გენტოს (USAID) მეშვეობით იქნა გაწეული. ანგარიშის შინაარსზე პასუ- ხისმგებელია არასამთავრობო ორგანიზაცია სიდა“. ის შესაძლოა არ ასა- ხავდეს USAID-ის, აშშ-ის მთავრობის ან აღმოსავლეთ- დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის შეხედულებებს.

ანგარიშზე მუშაობდნენ:

თეონა კილაძე ზვიად დევდარიანი

 

სარჩევი

ა რ ჩ ე ვ ი

1

შესავალი

ე ს ა ვ ა ლ ი

5

11.1. 1

პროექტის შესახებ

5

11.2. 2

მთავარი მიგნებები და ტენდენციები

6

11.3. 3

კვლევის მეთოდოლოგია

8

22

..

ვ ლ ე ვ ი ს აღწერა

კვლევის

ა ღ წ ე რ ა

10

22.1. 1 შემაკავებელი ორდერები

10

 

. 1 . 1 საკანონმდებლო რეგულაცია

22.1.1

10

22.1.2

. 1 . 2

პოლიციის შუამდგომლობით გამოცემული შემაკავებელი

ორდერები

10

22.2. 2 დამცავი ორდერები

12

 

. 2 . 1 საკანონმდებლო რეგულაცია

22.2.1

12

22.2.2

. 2 . 2

დამცავი ორდერების დამტკიცებაზე სასამართლოსთვის

მიმართვის შემთხვევები

12

22.3. 3 სისხლის სამართლის საქმეები ოჯახში ძალადობის

 

ფაქტებზე

17

22.3.1

. 3 . 1

საკანონმდებლო რეგულაცია

17

. 3 . 2 . სისხლის სამართლებრივი დევნის დაწყება ოჯახური ნიშნით .

22.3.2

ჩადენილ დანაშაულებზე

18

22.3.3

. 3 . 3

გამოყენებული აღკვეთის ღონისძიებები და სასჯელები

ოჯახში ძალადობის საქმეებზე

20

22.3.4

. 3 . 4

სისხლის სამართლის საქმეთა შეწყვეტა დაზარალებულის

განცხადების გამო

24

22.4. 4

ნაადრევი ქორწინება

25 3

. 4 . 1 საკანონმდებლო რეგულაცია

22.4.1

25

22.4.2

. 4 . 2

ნებაყოფლობითი სქესობრივი კავშირის შემთხვევები

16 წელს მიუღწეველ არასრულწლოვნებთან

25

22.4.3

. 4 . 3

ნაადრევი ქორწინების საქმეებში ბრალდებულთა

მიმართ გამოყენებულ ისასჯელები (საქართველოს

სისხლის სამართლის კოდექსის 140-ე მუხლი)

25

22.4.4

. 4 . 4

არასრულწლოვანთა თავისუფლების უკანონო აღკვეთა

27

33

..

რ ე კ ო მ ე ნ დ ა ც ი ე ბ ი

რეკომენდაციები

29

1 .. შშესავალი ე ს ა ვ ა ლ ი
1
..
შშესავალი
ე ს ა ვ ა ლ ი

11.1. 1 პროექტის

რ ო ე ქ ტ ი ს შესახებ

შ ე ს ა ხ ე ბ

არასამთავრობო ორგანიზაცია სიდასაქართველოს იურიდიული ფირმების

ასოციაციასთან (სიფა) პარტნიორობით, 2016 წლის 15 იანვრიდან, აღმო სავ-

ლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის პროგრამის კანონის უზე ნაე სობის

მხარ და ჭერის პროგრამა საქართველოშიმხარდაჭერით, ახორციელებს პრ-

ო ექტს იურიდიული დახმარებისა და სტრატეგიული სამართალწარმოების

სერ ვისები ქვემო ქართლში“. პროექტის მიზანია იურიდიული დახმარების

და სტრატეგიული სამართალწარმოების გზით, ეთნიკური და გენდერული

ნიშ ნით დისკრიმინაციის, ნაადრევი ქორწინებისა და ოჯახში ძალადობის

მსხვერპლი ქალების ინტერესების დაცვა.

პროექტის ფარგლებში, შეთავაზებული სერვისების შესახებ ინფორმაციის

გავრცელებისა და სხვადასხვა თემაზე ბენეფიციართა პროაქტიული ინ ფო-

რმირების მიზნით, გაიმართა შეხვედრებიროგორცმუნიციპალიტეტებსა და

ქალთა ოთახებში“, ასევე სოფლის თავშეყრის ადგილებზე, მაღაზიებსა და

სი ლამაზის სალონებში. ამ ფორმით უშუალო კავშირი დამყარდაქალებთან

პრობლემის აღმოჩენისა და იურიდიული კონსულტაციის გაწევის მიზნით.

სიდამერთი წლის მანძილზე ქვემო ქართლის რეგიონში სულ 668 ბენეფიცი-

არს გაუწია იურიდიული კონსულტაცია. სასამართლოში წარმომადგენლობა

განხორციელდა 38 შემთხვევაში; გარდაბნის, ბოლნისისა და დმანისის 29

სო ფელში გავრცელდა საინფორმაციო ბროშურები და ბენეფიციარებს ად-

გილზე გაეწიათ კონსულტაცია, მოხდა რეგიონული ტელევიზიების მეშ ვე-

ობით მოსახლეობის ინფორმირება პროექტის მიმდინარეობისა და ოჯახში

ძა ლადობის, დისკრიმინაციისა და მსგავსი საკითხების შესახებ. გაიმართა

არა ერთი შეხვედრა პრობაციის სააგენტოს, პრევენციის ცენტრთან, პრო-

კურატურისა და თვითმმართველობის წარმომადგენლებთან პროექტის მიმ-

დინარეობისას წარმოჩენილ პრობლემებთან დაკავშირებით.

5

11.2. 2 მთავარი

მ თ ა ვ ა რ ი მიგნებები

მ ი გ ნ ე ბ ე ბ ი და

დ ა ტენდენციები

ტ ე ნ დ ე ნ ც ი ე ბ ი

საინფორმაციო-საკონსულტაციო შეხვედრებზე სიდასდაკვირვების შედე-

გად შეიძლება დავასკვნათ, რომ რეგიონში მცხოვრებ ადამიანებს არ აქვთ

ინ ფორმაცია ოჯახში ძალადობის, ნაადრევი ქორწინებისა და დისკრი მი ნა-

ციასთან დაკავშირებული პრობლემების საკანონმდებლო რეგულაციაზე. ამ

პრობლემის გამომწვევი მიზეზებია რეგიონში არსებული ცნობიერების და -

ბალი დონე, ასევე ბენეფიციარების მხრიდან არსებული უნდობლობა სერ-

ვი სების მიმღებლობის თვალსაზრისით.

შემაკავებელ ორდერებთან დაკავშირებით მთავარ გამოწვევად მოძალადე-

ზე ეკონომიკური დამოკიდებულების შენარჩუნება და სამართალდამცავი

ორგანოების მიმართ უნდობლობა გამოიკვეთა. კვლევის სამიზნე ჯგუფში შე -

მავალი ქალები მიუთითებდნენ შემთხვევაზე, როდესაც მოძალადის მი მართ

გამოცემული იყო შემაკავებელი ორდერი, თუმცა შემდგომ ეტაპზე სა პო-

ლი ციო კონტროლი ხორციელდებოდა განმეორებითი ძალადობის ფაქ ტის

გამოვლენაზე, ნაცვლად თავად მოძალადეზე მეთვალყურეობისა.

სასამართლო წარმომადგენლობის განხორციელებისას მნიშვნელოვან

პრობ ლემად წარმოჩინდა სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის და-

ნიშვნის მარეგულირებელი ნორმები. მაგალითისთვის, „სიდასჰქონდა

სა მი ერთგვაროვანი საქმე, სადაც მოძალადე მხარეს ჰქონდა ფსიქიკური

პრობ ლემები. ოჯახში ძალადობის საქმეებზე იძულებითი ფსიქიატრიული

ექს პერტიზის ნორმის არარსებობის გამო, მხოლოდ 1 შემთხვევაში განხორ-

ციელდა ნებაყოფლობითი ექსპერტიზა, თუმცა ესეც არ იქნა ბოლომდე მიყ-

ვანილი. მიზეზი იყო ის, რომ მოძალადეს ესაჭიროებოდა დამატებით ამბუ-

ლატორიული ექსპერტიზა, რაზეც განაცხადა უარი და პრობლემა დარჩა

მო უგ ვარებელი.

პრობლემას წარმოადგენს ისიც, რომ ფსიქოლოგის და სოციალური სამსა-

ხუ რის ჩართულობა განსაზღვრულია მხოლოდ მსხვერპლთათვის, ხოლო

მო ძალადე არ გადის არანაირ რეაბილიტაციის კურსს. მართალია, „ოჯახში

ძა ლადობის აღკვეთის, ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა დაცვისა და დახ-

მა რების შესახებსაქართველოს კანონის მე–10 მუხლის მე–7 პუნქტით გან-

  • 6 სა ზღვ რულია მოძა ლადეთა რეაბილიტაცია-რესოციალიზაცია, თუმცა რეა-

ლურად ეს ნორმა არ მოქმედებს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მოძალადე

პრო ბაციონერია.

ძალადობის მსხვეპრლის სტატუსის მინიჭების შემდეგ,სახელმწიფო თავ-

შესაფარში მსხვერპლთა განთავსება, ხშირ შემთხვევაში, სრულად ვერ უზ-

რუნ ველყოფს მათ სრულ რეაბილიტაციას, რადგან გარე საფრთხეები რჩება,

რაც კვლავ ძალადობის მსხვერპლად ქცევის რისკს წარმოშობს.

როგორც სიდასმიერ წარმოებულ საქმეზე არსებული პრაქტიკა აჩვენებს,

ნაადრევი ქორწინების მსხვერპლთა იდენტიფიკაციას ძირითადად სამო-

ქალაქო რეესტრი ახდენს: როდესაც არასრულწლოვანი გოგონები აჩენენ

შვილს, სამოქალაქო რეესტრი ინფორმაციას გადასცემს პოლიციას არ-

ასრულწლოვნის საცხოვრებელი მისამართის მიხედვით, რის შემდეგაც

იწ ყება გამოძიება. რაც შეეხება სკოლების როლს ამ პროცესში, როგორც

სა ინ ფორმაციო შეხვედრებმა გვაჩვენა, მიუხედავად იმისა, რომ სკოლის ად-

მინისტრაციას და მასწავლებლებს აქვთ ინფორმაცია საკუთარი პასუხის-

მგებლობის შესახებ, ამგვარი შემთხვევების გამოვლენისას, შეტყობინება

გა ა გზავნონ შესაბამის უწყებებში, პრაქტიკა აჩვენებს, რომ რეალურად ეს

მე ქანიზმი არ მუშაობს და შეტყობინება სწორედ სამოქალაქო რეესტრიდან

კეთ დება.

სიდამერთი წლის მანძილზე 700-მდე ბენეფიციარს გაუწია კონსულტაცია

და შეთავაზა იურიდიული დახმარება სასამართლოში წარმომადგენლობის

გზით. ბენეფიციარები (როგორც ქალები, ასევე კაცები), საუბრობდნენ ეთნი-

კური, პოლიტიკური და გენდერული ნიშნით არსებულ მათ პრობლემებზე

ისე, რომ არ იცოდნენ, რომ ეს იყო დისკრიმინაცია და მათ ჰქონდათ საშუ-

ალება მიემართათ სასამართლოსთვის. დისკრიმინაციული მოტივით სასა-

მართლოსთვის მიმართვის ფაქტების არარსებობა ბადებს კითხვას - ხდება

თუ არა საერთოდ დისკრიმინაციული ნიშნით საქმეთა გამოკვლევა ან შემდ-

გომში ამგვარი კვალიფიკაცია.

გამოთხოვილი სტატისტიკის ანალიზისას გამოიკვეთა სასამართლოს მხრი-

დან არსებული პრობლემური მიდგომა აღკვეთის ღონისძიებებისა და სას-

ჯელების მიმართ, როგორც ოჯახში ძალადობის, ასევე ნაადრევი ქორ წი ნების

საქმეებზე. სასამართლოს მხრიდან არ ხდება რისკებისა და საფრ თხე ების

სწორად შეფასება, განსაკუთრებით სისხლის სამართლის საქმეებზე აღკ-

7

ვეთის ღონისძიების სახით გირაოს შეფარდების, ან საპროცესო შეთან ხმე-

ბის უპირობოდ დამტკიცების დროს. ქვემო ქართლის რეგიონში მოქმედ

სა სა მართლოებში 2016 წლის მანძილზე განხილული ოჯახში ძალადობის

25 აღკვეთის ღონისძიების საქმიდან მხოლოდ 6 შემთხვევაში მოხდა პა-

ტიმრობის შეფარდება. 38 დასრულებული სისხლის სამართლის საქმიდან

კი მხოლოდ 2 საქმეზე დადგა განაჩენი საპატიმრო სასჯელის გამოყენებით.

დანარჩენ შემთხვევაში გაფორმდა საპროცესო შეთანხმება ჯარიმის ან პი-

რობითი სასჯელის გამოყენებით. ნაადრევი ქორწინების 15 საქმეზე კი, ყველა

შემთხვევაში დამტკიცდა საპროცესო შეთანხმება საპატიმრო სასჯელის

გარეშე.

საგულისხმოა ოჯახში ძალადობის საქმეზე მიმართვისა (საპატრულო პო-

ლიციის სტატისტიკით 348 შემთხვევა) და შემაკავებელი ორდერების დამ-

ტ კიცების სიმრავლის ფონზე (საპატრულო პოლიციის მონაცემით 102 და

სასამართლოს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით 269 შემაკავებელი ორ-

დერი), დამცავი ორდერების სიმცირე; დამცავი ორდერის დამტკიცების მო-

თხოვნით შესულ 35 განცხადებაზე,სულ 25 დამცავი ორდერი დამტკიცდა.

ნაადრევი ქორწინების საქმეებზე დამკვიდრებული პრაქტიკა, პროკურატურის

მხრიდან საპროცესო შეთანხმების გაფორმებით და სასამართლოს მხრიდან

მისი დამტკიცებთ(მიუხედავად სსკ-ის მუხლის სიმძიმისა, თავისუფლების აღ-

კვეთა -7დან 9 წლამდე ვადით) მიუთითებს დანაშაულის მიმართ არასათანადო

დამოკიდებულებაზე.

ანგარიშში წარმოდგენილი ინფორმაცია ცხადყოფს ქვემო ქართლის რეგი-

ონში ქალთა უფლებრივ მდგომარეობას და ამ კუთხით არსებულ პრობლე-

მებს, რაც მნიშვნელოვანი იქნება როგორც სამართალდამცავი ორგანობისა

და სასამართლო ხელისუფლების წარმომადგენლებისთვის, ასევე რეგიონ-

ში მომუშავე საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის.

8

11.3.

3

..

კ ვ ლ ე ვ ი ს მეთოდოლოგია

კვლევის

მ ე თ ო დ ო ლ ო გ ი ა

წინამდებარე ანგარიშში გამოყენებულია როგორც რაოდენობრივი, ისე თვი-

სობრივი კვლევის მეთოდები.

ანგარიშში მოცემული სტატისტიკური ინფორმაცია, „სიდასმიერ,საჯარო

ინფორმაციის სახით გამოთხოვილ იქნა ქვემო ქართლის რეგიონში მდება-

რე რუსთავის, ბოლნისი და თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოები-

დან, პროკურატურიდან, შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქვემო ქართლის

პო ლი ციის და საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტებიდან.

არსებული პრობლემები გამოიკვეთა და ძირითადი გამოწვევები შეჯერდა

სიდასმიერ წარმოებულისისხლის სამართლის საქმეების ანალიზისა და

ბე ნეფიციარებთან გასაუბრების საფუძველზე,როდესაც მათი კონფი დენ ცი-

ა ლურობის დაცვით არაერთგვაროვან საქმეებზე დამატებითი ინფორ მა-

ცია მოიპოვებოდა.

9

2 .. კკვლევის ვ ლ ე ვ ი ს აღწერა ა ღ წ ე რ ა
2
..
კკვლევის
ვ ლ ე ვ ი ს
აღწერა
ა ღ წ ე რ ა

22.1. 1

ე მ ა კ ა ვ ე ბ ე ლ ი ორდერები

შემაკავებელი

ო რ დ ე რ ე ბ ი

  • 22.1.1 . 1 . 1 საკანონმდებლო

ს ა კ ა ნ ო ნ მ დ ე ბ ლ ო რრეგულაცია

ე გ უ ლ ა ც ი ა

ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის კონს -

ტიტუციური უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევას უგულებე ლ ყო-

ფით ან / დაფიზიკური, ფსიქოლოგიური, ეკონომიკური, სექ სუალური ძა-

ლადობით ან იძულებით 1 . ოჯახში ძალადობის შემთხვევებზე გამოცემული

შე მაკავებელი ორდერი არის პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომლის

მი ერ გამოცემული აქტი, რომლითაც განისაზღვრება ოჯახში ძალადობის

შემ თხვე ვაში მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებები. შემაკავებელი

ორ დერის მოქმედების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს 1 თვეს. შემაკავებელი

ორ დერი მისი გამოცემიდან 24 საათის განმავლობაში დასამტკიცებლად

წარედგინება სასამართლოს. სასამართლო შემაკავებელი ორდერის და-

სამ ტ კი ცებლად წარდგენიდან 24 საათის განმავლობაში განიხილავს ორ-

დერის გამოცემის მიზანშეწონილობის საკითხს და იღებს გადაწყვე ტილე-

ბას ორდერის დამტკიცების, დამტკიცებაზე უარის თქმის ან ნაწი ლობ რივ

დამ ტკიცების შესახებ. შემაკავებელი ორდერის გამომცემი პოლიციის უფ -

ლება მოსილი პირის ან პროცესის მონაწილე სხვა პირის შე საბამის სა სა -

მართ ლოში გამოუცხადებლობა არაფერხებს ამ ნაწილით გათვ ალის წი ნე-

ბული საკითხის განხილვას და მასზე გადაწყვეტილების მი ღებას. 2

22.1.2.

. 1 . 2 .

პ ო ლ ი ც ი ი ს შშუამდგომლობით

პოლიციის

უ ა მ დ გ ო მ ლ ო ბ ი თ გგამოცემული

ა მ ო ც ე მ უ ლ ი

ე მ ა კ ა ვ ე ბ ე ლ ი ოორრ დ დერები

შემაკავებელი

ე რ ე ბ ი

როგორც არსებული სტატისტიკა ცხადყოფს, ქვემო ქართლის რეგიონში

საკ მაოდ ბევრი მიმართვა განხორციელდა ოჯახში ძალადობის ფაქტებ თან

  • 1 საქართველოს კანონი ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ოჯახში ძალადობის მსხვერ- პლ თა დაცვისა და დახმარების შესახებმუხლი 3.

10

  • 2 საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მუხლი 21 14

დაკავშირებით. წარდგენილი შუამდგომლობებიდან კი, ძირი თად შემ თხვე-

ვაში შემაკავებელი ორდერები დამტკიცდა, რაც დადებითი ტენ დე ნ ციაა.

საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ საპატრულო პოლიციისა და სა სა მარ თ ლოს

მიერ მოწოდებული სტატისტიკური ინფორმაცია ერთ მა ნეთს არ ემ თხვევა.

საპატრულო პოლიციის მიერ მოწოდებული ინფორ მაციით 348 მი მართვიდან,

საპატრულო პოლიციის მხრიდან მხოლოდ 114 შემთხვევაში მოხ და შე-

მაკავებელი ორდერის დამტკიცების მოთხოვ ნით სასამართლოსთვის მი-

მართვა, საიდანაც 102 შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა. სასამართლოდან

გამოთხოვილი სტატისტიკით, რუსთავის საქალაქო სა სამართლომ დაამტკი-

ცა 194 შემაკავებელი ორდერის დამტკიცების მოთ ხოვ ნის შუამდგომლობა,

თეთრი წყაროს რაიონულმა სასამართლომ – 12 შუამდგომლობა, ხოლო

ბოლნისის რაიონულმა სასამართლომ – 63 შუამდ გომლობა.

ცცხრილი ხრილი # 1 შშემაკავებელი ემაკავებელი ორდერები ორდერები 348 102 12 0 197 194 3 15
ცცხრილი
ხრილი # 1 შშემაკავებელი
ემაკავებელი ორდერები
ორდერები
348
102
12
0
197
194
3
15
13
12
1
0
66
63
3
1

11

22.2. 2 დამცავი

ა მ ც ა ვ ი ორდერები

ო რ დ ე რ ე ბ ი

  • 22.2.1. . 2 . 1 . საკანონმდებლო

ს ა კ ა ნ ო ნ მ დ ე ბ ლ ო რრეგულაცია

ე გ უ ლ ა ც ი ა

დამცავი ორდერი არის პირველი ინსტანციის სასამართლოს (მოსამართ ლის)

მიერ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით გამოცემული აქტი,

რომლითაც განისაზღვრება მსხვერპლის დაცვის დროებითი ღონისძიებები.

დამცავი ორდერის გამოცემის მოთხოვნის უფლება აქვს მსხვერპლს, აგ-

რეთვე მისი ოჯახის წევრს ანდა მსხვერპლის თანხმობით პირს, რომელიც

მსხვერპლს უწევს სამედიცინო, იურიდიულ, ფსიქოლოგიურ დახმარებას,

ხო ლო არასრულწლოვნის მიმართ ძალადობის შემთხვევაში ასევე მეურ-

ვე ობისა და მზრუნველობის ორგანოს.

დამცავი ორდერი გამოიცემა 6 თვემდე ვადით. მისი მოქმედების კონკრეტულ

ვადას განსაზღვრავს სასამართლო. 3

22.2.2

. 2 . 2

ა მ ც ა ვ ი ორდერების

დამცავი

ო რ დ ე რ ე ბ ი ს დამტკიცებაზე

დ ა მ ტ კ ი ც ე ბ ა ზ ე სასამართლოსთვის

ს ა ს ა მ ა რ თლო ს თ ვ ი ს

ი მ ა რ თ ვ ი ს შემთხვევები

მიმართვის

შ ე მ თ ხ ვ ე ვ ე ბ ი

დამცავი ორდერის გამოცემის მოთხოვნით სასამართლოსადმი მიმართვა

ძალადობის მსხვერპლის მხრიდან ძირითადად ხდება შემაკავებელი ორ დე-

რის გამოცემის შემდეგ, თუმცა არის ცალკეული შემთხვევები, როდესაც მსხ-

ვერ პლი სასამართლოს პირდაპირ დამცავი ორდერის გამოცემის მოთხოვ-

ნით მიმართავს. 2016 წელს რუსთავის საქალაქო სასამართლოში სულ

შე სული იყო 34 განცხადება დამცავი ორდერის დამტკიცების მოთხოვნით, სა-

იდანაც დამტკიცდა 25, უარი ეთქვა 1 განმცხადებელს, განუხილველად და რჩა

6, შეწყდა 1 საქმე. განმეორებით მიმართა 1 განმცხადებელმა. თეთრიწყაროს

რა იონულ სასამართლოში დამცავი ორდერის დამტკიცების თაობაზე არც-

ერ თი განცხადება არ შესულა. ბოლნისის რაიონულ სასამართლოს მი მართა

1 პირმა დამცავი ორდერის გამოცემის მოთხოვნით, რომელსაც უარი ეთქვა

განცხადების დაკმაყოფილებაზე.

3 საქართველოს კანონი ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ოჯახში ძალადობის მსხვერ-
12 პლთა დაცვისა და დახმარების შესახებმუხლი 12 ,11 ,10

ხრილი # 2 დამცავი

ცხრილი

ამცავი ოორდერები

რდერები

34 25 1 6 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0
34
25
1
6
1
1
0
0
0
0
0
0
1
0
1
0
0
0

იმ ფონზე,როდესაც ქვემო ქართლის რეგიონში საპატრულო პოლიციას

მიმართა 348 ადამიანმა ოჯახური კონფლიქტის გამო, საიდანაც დამტკიცდა

102 შემაკავებელი ორდერი საპატრულო პოლიციის შუამდგომლობით,

ხო ლო 269 შემაკავებელი ორდერი სასამართლოს მონაცემებით, კითხვის

ნიშანს აჩენს დამცავი ორდერების სიმცირე. ქვემო ქართლის რეგიონში სასა-

მართლოს, ჯამურად, დამცავი ორდერის გამოცემის მოთხოვნით მიმართა -35

მა განმცხადებელმა, საიდანაც 25 შემთხვევაში დამტკიცდა დამცავი ორდერი.

ამ საკითხთან დაკავშირებით შეკითხვით მივმართეთ იმ ბენეფიციარებს, რომ-

ლებსაც სიდაუწევდა იურიდიულ კონსულტაციას.

13

.. არის შვილის მხრიდან ძალადობის მსხვერპლი. მისი შვილი არის

ალ კო ჰოლზე დამოკიდებული, რომელიც სისტემატურად ფსი ქო ლო-

გიურად, ფი ზიკურად და ეკონომიკურად ძალადობს მშობელსა და შშმ

დაზე, თუმცა მისი ოჯახის წევრები გამოსავალს დამცავი და/ან შემა-

კავებელი ორდერის გა მოცემაში ვერ პოულობენ. .. მიიჩნევს, რომ

მის შვილს სჭირდება ფსი ქო ლოგიური რეაბილიტაციის კონკრეტული

ღონისძიებები იმისათვის, რომ აღარ მიიღოს ალკოჰოლური სასმელი,

რაც არის მისი ძალადობრივი ქცევის მაპ როვოცირებელი.

— „ჩემი მოძალადე შვილი, მაინც ჩემი პრობლემაა, რადგან როცა

შემაკავე ბე ლი ორდერი დამტკიცდა, მას სახლში მოსვლა და ჩემთან

მოახლოება აუკრძალეს. დარჩა ქუჩაში ბევრი დალია, აღარავის აღარ

გაუკონტროლებია, ეგდო ესე დილამდე და დაემართა ფილტვების

ანთება და სანანებელი გამიხადა, ისევ ჩემი საწვალებელი გახდა მისი

გამოჯანმრთელება, შვილია და ხომ ვერ მოვკლავდი, ამიტომ აზრი არ

აქვს დამცავი ორდერის დამტკიცებაზე სა სა მართლოში განცხადების

შეტანას“.

მართალია, „ოჯახში ძალადობის აღკ ვეთის, ოჯახში ძალადობის მსხვერპლ-

თა დაცვისა და დახმარების შე სა ხებკანონის მე–10 მუხლის მე–7 პუნ ქ-

ტით, „მოძალადის რეაბილიტაციის მიზნით დამ ცავი ორდერი შეიძ ლება

ი თვალისწინებდეს მის მიერ ძალადობრივი დამო კი დებულებისა და ქცევის

შეცვ ლაზე ორიენ ტირებული სავალდებულო სწავ ლე ბის კურსის გავლას“,

თუმ ცა პრაქტიკულად ეს არ ხორციელდება.

14

ბენეფიციარი მ.. ქმრის მხრიდან ძალადობაზე:

მე არ წავალ სასამართლოში დამცავი ორდერის გამოცემის მოთხოვ-

ნით, რადგან როდესაც შემაკავებელი ორდერის დამტკიცებაზე პოლიცი-

ას მივ მართე (რაც დაამტკიცა სასამართლომ), მოვიდა უამრავი კაცი

პოლიციელი, რომლებიც მისვამდნენ ისეთ შეკითხვებს, რომელიც არ

იყო შემხებლობაში საქმესთან და მორალურად ძალიან ცუდად ვიგრძენი

თავი, მე ვერ მივიღე ის დახმარება, რასაც ველოდი, ვერ ვიგრძენ თავი

დაცულად. ამიტომ მირჩევნია ჩემით მოვაგვარო პრობლემა“.

.-მ ჩვენთან კონსულტაციის შემდეგ მიმართა პოლიციას შემაკავებელი

ორ დერის გამოცემის მოთხოვნით, რაც დაკმაყოფილდა და სასამართ-

ლომ დაამტკიცა შემაკავებელი ორდერი. თუმცა მ..-ს პრობლემა არ

იყო ამით მოგ ვარებული და როდესაც გავიდა შემაკავებელი ორდერის

მოქმედების ვა და კვლავ მოგვმართა დასახმარებლად. ჩვენ ვურჩიეთ

დამცავ ორდერზე გან ცხადების შეტანა და ავუხსენით პრობლემის სა-

კანონმდებლო მოგვარების გზები, თუმცა მან ზემოაღნიშნული მიზეზსი

გამო უარი განაცხადა.

ბენეფიციარი თ.. ქმრის მხრიდან ძალადობაზე:

ჩემი უბნის პოლიციიდან დამირეკეს, ქმარმა თუ კიდევ შეგაწუხა დაგ ვი-

რეკეო. მერე დამიბარა პოლიციელმა და დამიწყო გამოკითხვა ვისთან

ძმაკაცობდა ქმარი. შემდეგ, მირეკავდა და ერთ-ერთ ქმრის მეგობარზე

მეკითხებოდა რა ღაცეებს: ვისთან მეგობრობდა, ჩვენთან თუ დადიოდა

სტუმრად და ასე შემდეგ. სულ არ ვადარდებდით არც მე და არც ჩემი

პრობლემა, აშკარად თავისთვის აინტერესებდა რაღაცეები. თან ისეთი

შეურაცხმყოფელი იყო პოლიციაში მისვ ლა, ძალიან ვინანე, რომ

საერთოდ დავრეკე 112–ზე. არც ერთხელ არ და უბარებიათ ჩემი ქმ არი

პოლიციაში, მეტიც, როცა მივყავდით ცალ-ცალკე მანქანებით საპატ-

რუ ლოში, დედაჩემმა გაიგო როგორ არიგებდა ერთი-ერთი მათ განი

ჩემს ქმარს თუ რა უნდა ელაპარაკა, რომ საქმე მისთვის კარგად დას რუ-

ლებულიყო.“

15

სიდასპრაქტიკაში იყო შემთხვევა:

მოგვმართა ბენეფიციარმა ნ..-, რომელიც ერთ-ერთ კომპანიაში წამ-

ყვან პო ზიციაზე მუშაობდა. ..-ს თანამშრომელმა უთხრა, რომ კომ პა-

ნიის პრი ვი ლეგირებულმა კლიენტმაპოლიციისგან შეიტყო, რომ ნ..

იყო ქმრის მხრი დან ძალადობის მსხვერპლი, ამიტომ აღარ სურ და

მომსახურება გაეწია მის თ ვის, რადგან მას თავის ოჯახში ვერ ჰქონ და

საქმე დალაგებული“. რო გორც პრივილეგირებული კლიენტიაღ ნიშ-

ნავდა, იმის გამო, რომ სურდა გა ეგო რატომ არ პასუხობდა ნ.. სა ტე ლე-

ფონო ზარებს, მიმართა ნაცნობ პო ლიციელს ინფორმაციის გა და სა მოწ-

მებლად (რადგან იცოდა, რომ ნ.. ხში რად დადიოდა საზღვარგარეთ),

რა დროსაც ნაცნობმა პოლიციელმა უთ ხრა, რომ ნ.. იყო ძალადობის

მსხვერპლი ქმრის მხრიდან.

შემაკავებელი და დამცავი ორდერის დამტკიცებისას წარმოებულ ადმი ნის -

ტრაციულ პროცესში პრობლემას წარმოადგენს სასამართლო-ფსიქი ატ -

რიული ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე სავალდებულო ნორმის არარ-

სებობა, მაგალითისთვის:

სიდაახორციელებდა სასამართლოში ე..-ს წარმომადგენლობას,

რო მელიც იყო ქმრის მხრიდან ძალადობის მსხვერპლი, თუმცა სა სა-

მართლოს მსვლე ლობისას მოძალადე მხარემ წარმოადგინა ექს პერ-

ტიზის დასკვნა ე..-ს ფსიქიკური მდგომარეობის შესახებ და აღნიშნა,

რომ ე.. თავად იყო მო ძა ლადე არასრულწლოვანი შვილების მი-

მართ. აღნიშნულ პროცესში არა სრულ წლოვანი გოგონების ინტე-

რე სების იცავდა სიდა“-ს პარტნიორი სიფა“-ს წარმომადგენელი,

რო მელმაც ე..-ს მიმართ მოითხოვა ფსიქიატრიული ექსპერტიზის და-

ნიშვნა. სასამართლომ დანიშნა ექსპერტიზა, თუმცა ექს პერ ტიზამ დაა -

დგინა, რომ საჭირო იყო ამბულატორიული დაკვირვება, რა ზეც ე..-

განაცხადა უარი და მეტიც, მან უკან გაიხმო განცხადება დამ ცავი ორ-

დერის გამოცემის თაობაზე და არასრულწლოვან შვილებთან ერ თად

სა ცხოვრებლად გადავიდა რუსთავიდან რაჭაში, რის შედეგადაც მოუ გ-

ვა რე ბელი დარჩა ერთი კონკრეტული ოჯახის პრობლემა და ვერ გახდა

რეალური სურათის წარმოდგენა შესაძლებელი.
16

ბენეფიციარების გამოკითხვის და სტატისტიკური მონაცემის ანალიზით გა-

მოიკვეთა მსხვერპლთა მხრიდან არსებული ნიჰილისტური დამოკი დე ბუ-

ლება და უნდობლობა სამართალდამცავი ორგანოების მიმართ. გარ და

ამი სა, სახელმწიფო სარეაბილიტაციო პროგრამები არ არის პრობ ლე მის გა-

დაჭ რაზე ორიენტირებული, რიგ შემთხვევებში კი, მსგავსი პროგრა მები არც

არ სებობს. იკვეთება ასევე, პოლიციის წარმომადგენლების გენდერუ ლად

არა სენსიტიური დამოკიდებულება, რასაც გასაუბრებისას აღნიშნავდნენ ბენე-

ფი ციარები, ასევე სასამართლო წარმოებაში არსებული საკანონმდებლო

ხარ ვე ზები.

22.3. 3 სისხლის

ი ს ხ ლ ი ს სამართლის

ს ა მ ა რ თ ლ ი ს საქმეები

ს ა ქ მ ე ე ბ ი ოჯახში

ო ჯ ა ხ შ ი ძალადობის

ძ ა ლ ა დ ო ბ ი ს

ფაქტებზე

ა ქ ტ ე ბ ზ ე

  • 22.3.1 . 3 . 1 საკანონმდებლო

ს ა კ ა ნ ო ნ მ დ ე ბ ლ ო რრეგულაცია

ე გ უ ლ ა ც ი ა

ოჯახის ერთი წევრის მიერ მეორის მიმართ ძალადობა, სისტემატური შეუ-

რაცხყოფა, შანტაჟი, დამცირება, რამაც გამოიწვია ფიზიკური ტკივილი ან

ტან ჯვა ისჯება საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით ოთხ მო-

ცი დან ას ორმოცდაათ საათამდე ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთ

წლამ დე.

იგივე ქმედება, ჩადენილი:

) წინასწარი შეცნობით ორსული ქალის, არასრულწლოვნის ან უმწეო

მდგომარეობაში მყოფი პირის მიმართ;

)

არასრულწლოვნის თანდასწრებით მისივე ოჯახის წევრის მიმართ;

) ორი ან მეტი პირის მიმართ;

) პირთა ჯგუფის მიერ;

) არაერთგზის, —

ისჯება საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით ორასიდან ოთხას

საათამდე განთავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთიდან სამ წლამდე. 4

4 საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 126 1 მუხლი. შენიშვნა: ამ მუხლის მიზნები- სათვის ოჯახის წევრადითვლება: მეუღლე, დედა, მამა, პაპა, ბებია, შვილი (გერი), შვილობილი, მშვილებელი, მშვილებლის მეუღლე, ნაშვილები, მიმღები ოჯახი (დედობილი, მამობილი), მეურვე, შვილიშვილი, და, ძმა, მეუღლის მშობლები, სიძე, რძალი, ყოფილი მეუღლე, აგრეთვე პირები, რომლებიც მუდმივად ეწევიან ან ეწეოდნენ ერთიან საოჯახო მეურნეობას.“

17

22.3.2.

. 3 . 2 .

ს ი ს ხ ლ ი ს სსამართლებრივი

სისხლის

ა მ ა რ თ ლ ე ბ რ ი ვ ი დდევნის

ე ვ ნ ი ს დდაწყება

ა წ ყ ე ბ ა ოოჯახური

ჯ ა ხ უ რ ი ნნიშნით

ი შ ნ ი თ

ჩ ა დ ე ნ ი ლ დდანაშაულებზე

ჩადენილ

ა ნ ა შ ა უ ლ ე ბ ზ ე

2016 წლის განმავლობაში, ქვემო ქართლის რეგიონში ოჯახური ნიშნით

ჩადენილ დანაშაულებზე დევნის მაჩვენებელიასე გამოიყურება:

18

როკურატურის მონაცემებით

პროკურატურის

მონაცემებით

შსსსს-- მონაცემებით

ონაცემებით გგამოძიების

ამოძიების

აწყების მმაჩვენებელი

დაწყების

აჩვენებელი

126 1 ოჯახში ძალადობა — 65 შემთხ-

126 1 ოჯახში ძალადობა — 175 შემთხ-

ვევა

ვევა

11 1 -140 — სქესობრივი კავშირი ან სექსუ-

11 1 -140 — სქესობრივი კავშირი ან სექ სუ-

ა ლური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედება

ალური ხასიათის სხვაგვარი მოქმედება

16 წლის ასაკს მიუღწეველთან — 7 შემ-

16 წლის ასაკს მიუღწეველთან — 39 შემ-

თხ ვე ვა

თხ ვევა

11 1 -117 — ჯანმრთელობის განზრახ მძი-

 

მე დაზიანება — 3 შემთხვევა

11 1 -118 — ჯანმრთელობის განზრახ ნაკ-

 

ლე ბად მძიმე დაზიანება — 5 შემთხვევა

11 1 -381 1 შემაკავებელი ან დამცავი

 

ორ დე რით გათვალისწინებული მო თხ ო-

ვ ნე ბი სა და ვალდებულებების შე უ ს რუ ლე -

ლობა, ჩადენილი სა ქარ ვე ლოს ად -

მი ნისტრაციულ სა მართა ლ დარღვე ვა თა

კოდექსის 175 2 მუხლის პირველი ან მე–2

ნაწილის შესაბამისად ასე თი ქმე დე ბი სა-

თვის ადმინისტრაციულ სახ დელ შე ფარ-

დე ბული პირის მიერ — 2 შემ თხვევა

11 1 -151 - მუქარა — 4 შემთხვევა

 

11 1 -125 — რაც გულისხმობდა ცემას (2016

 

წლის 1 დეკემბრის მდგომარეობით მუხ-

ლი ამოღებულია) — 5 შემთხვევა

11 1 -144 1 წამება- 1 შემთხვევა

 

11 1 -126 — ძალადობა — 3 შემთხვევა

 

( იგულისხმება პარტნიორის მიმართ

ჩადენილი)

11 1 - 150 — იძულება — 1 შემთხვევა

 

11 1 - 108 — განზრახ მკვლელობა — 1

 

შემთხვევა

 

სსკ-143-ე მუხლი თავისუფლების უკა -

ნონო აღკვეთა დამნაშავისათვის წი ნას-

წარი შეცნობით არასრულწლოვნის მი-

მართ - 10 შემთხვევა

ხრილი # 3 სისხლის

ცხრილი

ისხლის სსამართლის

ამართლის დდევნისა

ევნისა დდა

ამოძიების დდაწყების

გამოძიების

აწყების მმაჩვენებელი

აჩვენებელი

143- 108- 150- 126- 144 ' 125- 151- 381'- 118- 117- 140- 126¹- 10 1 1
143-
108-
150-
126-
144 '
125-
151-
381'-
118-
117-
140-
126¹-
10
1
1
3
1
5
0
4
2
5
3
7
39
65
175

19

  • 22.3.3 . 3 . 3 გამოყენებული

გ ა მ ო ყ ე ნ ე ბ უ ლ ი ააღკვეთის

ღ კ ვ ე თ ი ს ღღონისძიებები

ო ნ ი ს ძ ი ე ბ ე ბ ი დდაა სსასჯელები

ა ს ჯ ე ლ ე ბ ი

ოჯახში ჯ ა ხ შ ი ძძალადობის ა ლ ა დ ო ბ ი ს სსაქმეებზე ა ქ მ ე ე ბ ზ ე

როგორც პრაქტიკა აჩვენებს, მოძალადესთან საპროცესო შეთანხმების გა-

ფორმება ხდება დაზარალებულის თანხმობით. ამ საკითხთან დაკავშირებით

ბე ნეფიციარებთან გასაუბრებისას გამოიკვეთა ორი ძირითადი პრობლემა:

ერთ შემთხვევაში მსხვერპლი ვერ აცნობიერებს საპროცესო შეთანხმების

სა მართლებრივ შედეგს და არ იცის ზედმიწევნით მისი არსი, მეორე შემ თხ-

ვევაში კი მსხვერპლისთვის აღარ აქვს მნიშვნელობა საპროცესო შე თანხ მე-

ბის გაფორმება-არგაფორმების საკითხს იმ ფონზე, როდესაც მო ძა ლადეს

გი რაო აქვს შეფარდებული და თავისუფლად გადაადგილდება.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოში სულ აღკვეთი ღონისძიების გამო ყე ნე-

ბის თაობაზე შესული იყო 13 შუამდგომლობა, საიდანაც 7 შემთხვევაში გა ნი-

საზღვრ აგირაო, ხოლო 6 შემთხვევაში პატიმრობა.

თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოში შესული იყო 7 შუამდგომლობა

საიდანაც 2 შემთხვევაში შეწყდა, რადგან აღკვეთის სხდომაზევე გაფორმდა

საპ როცესო შეთანხმება, 4 შემთხვევაში გამოყენებულ იქნა გირაო, 1 შემ თხ-

ვევაში შეთანხმება გაუსვლელობისა და სათანადო ქცევის შესახებ. არც-

ერთ საქმეზე არ იყო გამოყენებული პატიმრობა.

ბოლნისის რაიონულ სასამართლოში შესული იყო 5 შუამდგომლობა აღკვე-

თი ღონისძიების გამოყენების მოთხოვნით, საიდანაც ხუთივე დარჩა განუ ხილ-

ველი, რადგან აღკვეთი ღონისძიების სხდომაზევე გაფორმდა საპროცესო

შე თანხმება.

20

ცცხრილი ხრილი # 4 გგამოყენებული ამოყენებული აღკვეთის აღკვეთის ღონისძიებები ღონისძიებები 13 7 6 0 0 0
ცცხრილი
ხრილი # 4 გგამოყენებული
ამოყენებული აღკვეთის
აღკვეთის ღონისძიებები
ღონისძიებები
13
7
6
0
0
0
7
4
0
1
2
0
5
0
0
0
0
5

რუსთავის საქალაქო სასამართლოში სულ განიხილებოდა ოჯახში ძალადო-

ბის 25 სისხლის სამართლის საქმე, საიდანაც საპროცესო შეთანხმება გა-

ფორმდა 23 პირისმიმართ, თავისუფლების აღკვეთა განესაზღვრა მხო ლოდ

  • 2 პირს.

თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოში სულ იყო 8 სისხლის სამართლის

საქმე ოჯახში ძალადობის ფაქტზე, საიდანაც 7 შემთხვევაში გაფორმდა საპ-

როცესო შეთანხმება, 1 საქმე ამჟამად წარმოებაშია.

ბოლნისის რაიონულ სასამართლოში სულ იყო შესული ოჯახში ძალადობის

  • 5 სისხლის სამართლის საქმე, ყველა მათგანზე გაფორმდ ასაპროცესო შე-

თანხმება, არცერთ შემთხვევაში არ იყო გამოყენებული საპატიმრო სასჯელი.

ქვემო ქართლში მოქმედ სასამართლოებში დასრულებული საქმეებიდან,

ჯამში ოჯახში ძალადობის 38 სისხლის სამართლის საქმიდან მოძალადე

ბრალდებულების მიმართ მხოლოდ 2 შემთხვევაში იქნა გამოყენებული

საპატიმრო სასჯელი, მიუხედავა დიმისა, რომ 6 შემთხვევაში მათ შეფარ-

დებული ქონდათ პატიმრობა, ხოლო 7 შემთხვევაში გირაო, დანარჩენ შემ-

21

თხვევაში, აღკვეთი ღონისძიების სხდომაზევე მოხდა საპროცესო შეთანხმე-

ბის დამტკიცება.

ქვემო ქართლის რეგიონში მოქმედ სასამართლოებს გამამართლებელი

განაჩენი არ გამოუტანიათ.

ცცხრილი ხრილი ## 5 გგამოყენებული ამოყენებული სასჯელები სასჯელები ოჯახში ოჯახში ძალადობის ძალადობის საქმეებზე საქმეებზე 25 23
ცცხრილი
ხრილი ## 5 გგამოყენებული
ამოყენებული სასჯელები
სასჯელები ოჯახში
ოჯახში ძალადობის
ძალადობის საქმეებზე
საქმეებზე
25
23
2
0
8
7
0
1
5
5
0
0
38
35
2
1

.. ქმრის მხრიდან ძალადობის ფაქტზე:

რათ მინდოდა ჩემი ცემის ხარჯზე ბიუჯეტში შესულიყო თანხა, რომელიც

ჩემმა მოძალადე ქმარმა გადაიხადა გირაოს სახით და ისევ ჩემ შვილებს

მოაკლდათ, რაღა მნიშვნელობა აქვს გაფორმდება თუ არა საპროცესო

შე თანხმება, ეგ რა კანონია, როცა საჭირო იყო მაშინ არ მკითხეს არა-

ფე რი და აზრი არ ქონია ამ კანონს“.

პრობლემას წარმოადგენს სასჯელის ზომის არაადექვატურობა ჩადენილ

ქმედებასთან მიმართებაში.

22

..-ს ქმრის მხრიდან ხანგრძლივი ცემის შედეგად დაუზიანდა ცენტ-

რა ლური ნერვიული სისტემა. მას უჭირს გადაადგილება და მიღებული

სტრე სის შედეგად ესაჭიროება მუდმივი მკურნალობა, თუმცა როგორც

განა ჩენის აღწერილობით-სამოტივაციო ნაწილში ვკითხულობთ: „.. ეჭ-

ვიანობდა რა მისი მეუღლის ..-ს მიმართ, მივიდა გარდაბნის რაიონში

მცხოვ რები სიმამრის საცხოვრებელ სახლში, სადაც მეუღლესთან და მის

მშობლებთან კონფლიქტის დროს ბასრი კიდის მქონე საგნისა და ნა ჯა-

ხის გამოყენებით ნ..-ს მარცხენა მტევნის მიდამოში ჭრილობის, ..-

მამას თავის არეში ნაკვეთი და სკალპირებული ჭრილობების და ნ..-

დე დას თხემის მიდამოს დიდი ზომის ნაკვეთი ჭრილობის სახით მიაყენა

მსუ ბუქი ხარისხის დაზიანებები ჯანმრთელობის ხანმოკლე მოშლით.“

აღ ნიშნული ქმედება დაკვალიფიცირდა 11 1 –120–ე მუხლით, * როგორც

ჯანმრთელობის განზრახ მსუბუქი დაზიანება, ოჯახური დანაშაულისთვის

პასუხისმგებლობის მუხლზე მითითებით, რაზეც ბრალდებულის მი მართ

სასჯელის ზომად განისაზღვრა 1 წლისა და 2 თვის ვადით თავი სუფ ლე ბის

აღკვეთა, ესეც მხოლოდ იმის გამო, რომ ბრალდებული იყო ნასა მართ -

ლევი და ჰქონდა პირობითი მსჯავრი 6 (ექვსი) თვის ვადით. აღსა ნიშ ნავია

ისიც, რომ ამ ფაქტს ესწრებოდა ნ..-5 წლის შვილი.

.. არასრულწლოვან შვილთან ერთად ცხოვრობს თავშესაფარში, თუმ ცა

თავშესაფარში ყოფნის ვადის ამოწურვის შემდეგ ის თვლის, რომ არის

განწირული, რადგან არ არსებობს მისი დაცვის არანაირი სა შუა ლე ბა.

მასზე განხორციელებული ძალადობის პერიოდში, .. არ ჰქონდა პო-

ლი ციაში დარეკვის შესაძებლობაც კი, ვინაიდან მოძალადემ წაართვა

მობილური ტელეფონი.

* მუხლი 11 1 . პასუხისმგებლობა ოჯახური დანაშაულისათვის ოჯახური დანაშაული ნიშ- ნავს ოჯახის ერთი წევრის მიერ ოჯახის სხვა წევრის მიმართ ამ კოდექსის 108-, 109-, 115-, 117-, 118-, 120-, 126-, 137-, 141-, 143-, 144-,144 3, 149-, 151-, 160-, 171-, 253-, 255-, 255 1, 381 1 და 381 2 მუხლებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენას. ოჯახური დანაშაულისათვის სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა განი- საზღვრება ამ მუხლში აღნიშნული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შესა ბა- მისი მუხლით, ამ მუხლზე მითითებით. შენიშვნა ენიშვნა:: ამ მუხლის მიზნებისათვის ოჯახის წევრად ითვლება: მეუღლე, დედა, მამა, პაპა, ბებია, შვილი (გერი), შვილობილი, მშვილებელი, მშვილებლის მეუღლე, ნაშვილები, მიმ- ღები ოჯახი (დედობილი, მამობილი), მეურვე, შვილიშვილი, და, ძმა, მეუღლის მშობ ლები, სიძე, რძალი, ყოფილი მეუღლე, აგრეთვე პირები, რომლებიც მუდმივად ეწევიან ან ეწე- ოდნენ ერთიან საოჯახო მეურნეობას. სსკ 120-ემუხლი, ჯანმრთელობის განზრახ მსუბუქი დაზიანება: „ჯანმრთელობის გან- ზრახ მსუ ბუქი დაზიანება, რამაც მისი ხანმოკლე მოშლა ან საერთო შრომისუნარიანობის უმნიშვ ნელო ანარამყარი დაკარგვა გამოიწვია, – ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სა- მუ შაოთი ვადით ექვს თვემდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.

23

პრაქტიკულ პრობლემას წარმოადგენს ისიც, რომ სოფლებში საპატრულო

პოლიციას გამოძახებიდან რეაგირებამდე სჭირდება დრო, რაც შესაძლოა

სავალალო შედეგით დასრულდეს.

ბრალდების მხარის მიერ ხდება ქმედების არასწორი კვალიფიკაცია, რო-

გორც ეს ზემოთ აღნიშნულ ნ..-ს შემთხვევაში ჩანს. დამკვიდრებული პრაქ-

ტიკით, მოძალადეები, რომელთა მიმართაც აღკვეთი ღონისძიების სახით

გა მოყენებულ იქნა პატიმრობ, წინასასამართლო სხდო მა ზე აღი ა რებენ და-

ნაშაულს, არ ხდიან სადაოდ მტკიცებულებებს, რის გა მოც დ აზა რალებულ

მსხვერპლს პროცესზე დასაკითხად აღარ იბარებენ . ამ პრობლემას

ამძაფრებს ის ფაქტიც, რომ დაზარალებული სისხლის სა მართ ლის პროცესში

აღარ წარმოადგენს მხარეს.

გარდა ამისა, საპროცესო შეთანხმებამ მიიღო ფორმალური ხასიათი, ხშირ

შემ თხვევაში თანხა ისევ დაზარალებულის გადასახდელია, განსაკუთრებით

იმ დროს, როდესაც ხდება შვილის მხრიდან მშობელზე ძალადობა. ასევე,

ხში რად დაზარალებულები თანხმობას აცხადებენ საპროცესო შეთანხმებაზე

იმის გამო, რომ მოძალადეს გირაო აქვს შეფარდებული და ფსიქოლოგიურ

გავლენას ახდენს მსხვერპლზე. მსხვერპლს კი აღარ აქვს იმის რწმენა, რომ

სასამართლო შეძლებს მისი პრობლემის მოგვარებას, რადგან მოძალადეს

გირაო შეუფარდეს და აღარ მიდის დამატებით რისკზე და აცხადებს თანხ-

მო ბას.

22.3.4

. 3 . 4 ..

ი ს ხ ლი ს სამართლის

სისხლის

ს ა მ ა რ თლი ს საქმეთა

ს ა ქ მ ე თ ა შეწყვეტა

შ ე წ ყ ვ ე ტ ა დაზარალებულის

დ ა ზ ა რ ა ლე ბ უ ლი ს

გ ა ნ ც ხ ა დ ე ბ ი ს გამო

განცხადების

გ ა მ ო

2016 წლის განმავლობაში ოჯახური ნიშნით ჩადენილ დანაშაულებზე დევნის

შეწყვეტის მაჩვენებელი ქვემო ქართლის რეგიონში არ დაფიქსირებულა.

ამ საკითხზე სამართალდამცავი ორგანოს წარმომადგენლებისაუბრობენ,

რომ დაზარალებულები ხშირად ურიგდებიან მოძალადეებს ან არ აძლევენ

ჩვენებას სასამართლოზე ოჯახის წევრის წინააღმდეგ, რაც მათი უფლებაა

და ამის გამო, ხშირად, ჩიხში შედის სისხლის სამართლის საქმე, თუმცა

როგორც სტატისტიკიდან ჩანს 2016 წლის მანძილზე ამგვარი შემთხვევა არ

დაფიქსირებულა.

24

22.4. 4 ნაადრევი

ა ა დ რ ე ვ ი ქორწინება

ქ ო რ წ ი ნ ე ბ ა

  • 22.4.1. . 4 . 1 . საკანონმდებლო

ა კ ა ნ ო ნ მ დ ე ბ ლ ო რრეგულაცია

ე გ უ ლ ა ც ი ა

სრულწლოვნის სქესობრივი კავშირი, მამათმავლობა, ლესბოსელობა ან

სხვაგვარი სექსუალური კონტაქტი გაუკუღმართებული ფორმით დამნა შა-

ვისათვის წინასწარი შეცნობით თექვსმეტი წლის ასაკს მიუღწეველთან, ის ჯე-

ბა თავისუფლების აღკვეთით ვადით შვიდიდან ცხრა წლამდე 5

  • 22.4.2. . 4 . 2 . ნებაყოფლობითი

ე ბ ა ყ ო ფ ლ ო ბ ი თ ი სსქესობრივი

ქ ე ს ო ბ რ ი ვ ი კკავშირის

ა ვ შ ი რ ი ს შშემთხვევები

ე მ თ ხ ვ ე ვ ე ბ ი 1166

წელს ე ლ ს მმიუღწეველ

ი უ ღ წ ე ვ ე ლ აარასრულწლოვნებთან

რ ა ს რ უ ლ წ ლ ო ვ ნ ე ბ თ ა ნ

მიუხედევად სასჯელის სიმძიმისა, ქვემო ქართლის რეგიონში საკმაოდ ხში -

რია ნაადრევი ქორწინების შემთხვევები, ძირითადად ეთნიკურ უმცი რე სო -

ბებში. ფაქტების გამოვლენა, უმეტეს შეთხვევაში, ხდება სამოქალაქო რე ესტ-

რის მიერ მიწოდებული ახალშობილის დაბადების რეგისტრაციის შე სა ხებ

ინფორმაციის საფუძველზე, რა დროსაც იწყება გამოძიება. თუმცა, რეა ლუ-

რად ბრალდებულსა და დაზარალებულს ამ დროისთვის უკვე თა ნა ცხოვ რე-

ბის საკმაო ხანი აკავშირებთ.

სიდა“-ს პრაქტიკაში ხშირი იყო მიმართვა კონსულტაციისთვის კითხვებით,

რა უნდა გაეკეთებინა არასრულწლოვან გოგონას, რომ მისი ქმარი არ დაე-

ჭი რათ, ან როგორ უნდა დაემალათ ქორწინების ფაქტი. ხშირ შემთხვევაში,

მათ არ ჰქონდათ ინფორმაცია საკანონმდებლო რეგულაციაზე. რამდენიმე

არა სრულ წლოვანმა გოგომ ქმრისთვის სასჯელის არიდების მიზნით, გამო-

სავალი სრულწლოვანების მიღწევამდე ბავშვის გაჩენის გადადებაში იპოვა.

  • 22.4.3 . 4 . 3 გამოყენებული

ა მ ო ყ ე ნ ე ბ უ ლ ი სსასჯელები

ა ს ჯ ე ლ ე ბ ი ნნაადრევი

ა ა დ რ ე ვ ი ქქორწინების

ო რ წ ი ნ ე ბ ი ს სსაქმეებზე

ა ქ მ ე ე ბ ზ ე

ს კ -1140

(( სსკ

4 0 -მუხლი

უ ხ ლ ი ))

ქვემო ქართლის რეგიონში მოქმედ სასამართლოებში განხილული 15 საქ-

მიდან გირაო შეეფარდა მხოლოდ ერთ ბრალდებულს, დანარჩენ შემთხ ვე-

ვებში პირველი წარდგენისთანავე გაფორმდა საპროცესო შეთანხმება და

სას ჯელის სახედ და ზომად განისაზღვრა ჯარიმა და პირობითი მსჯავრი.

5 საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის -140ე მუხლი

25

არცერთ შემთხვევაში არ მომხდარა საპატიმრო სასჯელის გამოყენება, მიუ-

ხედავად მუხლის სიმძიმისა.

პრაქტიკა, რაც დამკვიდრებულია სსკ-ის 140-ე მუხლთან დაკავშირებით არ

აძლევს საშუალებასარც ბრალდებულს და არც მსხვერპლს, გააცნობიერონ

დანაშაულის არსი. როგორც წესი მსჯავრდებული კვლავ აგრძელებს თა-

ნაცხოვრებას დაზარალებულთან და დანაშაული გრძელდება, თუმცა ერ-

თიდაიგივე დანაშაულისთვის განმეორებით პასუხისმგებლობა სისხლის სა-

მართლის კანონმდებლობით აკრძალულია. გამოდის, რომ ოჯახს უწევს

მხოლოდ თანხის გადახდა კანონსაწინააღმდეგო ქმედების გამო, რაც ისევ

ოჯახის ტვირთია, ან უბრალოდ გამოსავალი ნაადრევი ქორწინების მსურ-

ველთათვის.

ხ რი ლი # 6 სსკ ს კ -1140 4 0 -მუხლზეგამოყენებული

ცხრილი

უ ხ ლზ ე გ ა მ ოყ ე ნ ე ბ უ ლი

ღკ ვ ე თ ი ღღონისძიებები

აღკვეთი

ონ ი ს ძ ი ე ბ ე ბ ი დდაა სსასჯელები

ა ს ჯ ე ლე ბ ი

7 7 0 1 1 0 7 7 0 15 15 0 39
7
7
0
1
1
0
7
7
0
15
15
0
39

26

  • 22.4.4. . 4 . 4 . არასრულწლოვანთა

ა რ ა ს რ უ ლ წ ლ ო ვ ა ნ თ ა თთავისუფლების

ა ვ ი ს უ ფ ლ ე ბ ი ს უუკანონო

კ ა ნ ო ნ ო ააღკვეთა

ღ კ ვ ე თ ა

6

აღნიშნულ დანაშაულთან დაკავშირებით ქვემო ქართლის რეგიონში საკმაოდ

დიდი პრობლემა იყო, რადგან ძირითადად ეთნიკურ უმცირესობებში, ხშირად

ხდებოდა არასრულწლოვანი გოგონებისთვის თავისუფლების უკანონო აღ -

კვეთა ცოლად შერთვის მიზნით. მკაცრი სასჯელის გამო დანაშაულმა არ სე -

ბითად იკლო, თუმცა 2016 წლის განმავლობაში შინაგან საქმეთა სა მი ნის-

ტროს მონაცემებით სსკ-ის 143-ე მუხლზე სულ გამოძიება დაიწყო 10 საქმეზე,

საიდანაც რუსთავის საქალაქო სასამართლოში განხილულ იქნა 2 საქ მე

თა ვისუფლების უკანონო აღკვეთის თაობაზე და ორივე შემთხვევაში მოხ და

სა პატიმრო სასჯელის განსაზღვრა.

აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ სიდასსკ-ის 143-ე მუხლთან დაკავშირებით

ორ არასრულწლოვან გოგონას უწევდა იურიდიულ დახმარებას. დაზა რა-

ლე ბულებიდან ერთს ჰქონდა მკვეთრად გამოხატული პოზიცია, რომ მას არ

სურდა გათხოვებადა უნდოდა სწავლის გაგრძელება. საქმეზე ბრალ დე-

ბულს აღკვეთი ღონისძიების სახით შეეფარდა პატიმრობა, თუმცა წინა სა სა -

მართლო სხდომაზე აღიარა დანაშაული და პატიმრობა გირაოთი შე იც ვალა.

სსკ-ის 140-ე მუხლისგან განსხვავებით, ბრალდების მხარე რეალური სასჯე-

ლის გარეშე თითქმის არ აფორმებს ბრალდებულთან საპროცესო შე თანხ-

მებას პირობით მსჯავრზე, ამ შემთხვევაშიც საპროცესო შეთანხმებით მოხ და

პატიმრობის განსაზღვრა.

მეორე შემთხვევაში, დაზარალებულ გოგონას არ ჰქონდა ჩამოყალიბებული

პოზიცია. მიუხედავად ფსიქოლოგის ჩართულობისა, მას საკმაოდ გაუჭირდა

გადაწყვეილების მიღება განეცხადებინა თუ არა თანხმობა ბრალდებულის

მიმართ საპროცესო შეთანხმების გაფორმებაზე. მშობლების თანდასწრებით

უარს აცხადებდა, ხოლო მშობლების გარეშე ამბობდა, რომ ეცოდებოდა

ბრალ დებული და არ უნდოდა გაეწირა სასჯელისთვის, ამასთან აღნიშნავდა

იმასაც, რომ მოტაცება იყო გარკვეული ტრადიცია, თუმცა მას არ უნდოდა

ბრალდებულის ცოლობა რადგან დიდად არ მოწონდა“.

ამ მხრივ, მიუხედავად გამკაცრებული სასჯელებისა, მაინც დაბალია ცნობიე-

რების დონე ქვემო ქართლის რეგიონში და როგორც სიდასგასვლითი

6 სისხლის სამართლის კოდექსის -143ე მუხლით წინასწარი შეცნობით არასრულწლოვნის თავისუფლების უკანონო აღკვეთა ისჯება თავისუფლებს აღკვეთით -7დან 10 წლამდე ვადით.

27

შეხ ვედრებისას გამოიკვეთა, იყო შემთხვევებიც, რომელზეც არ დაწყებულა გა -

მოძიება, რადგან არასრულწლოვნის ოჯახებს საჩივარი არ შეუტანიათ.

ხრილი ## 77 არასრულწლოვანთა

ცხრილი

არასრულწლოვანთა თთავისუფლების

ავისუფლების

კანონო ააღკვეთის

უკანონო

ღკვეთის მმაჩვენებელი

აჩვენებელი

10 2 0 0
10
2
0
0

28

3

რეკომენდაციები

ე კ ო მ ე ნ დ ა ც ი ე ბ ი ::

   

1 ..

ი ნ ა გ ა ნ სსაქმეთა

შინაგან

ა ქ მ ე თ ა სსამინისტროს

ა მ ი ნ ი ს ტ რ ო ს ::

11.1. 1

უნდა შეიცვალოს მოძალადეთა მიმართ არსებული მიდგომა და

აუ ცილებელია გარკვეული პერიოდულობით, (განისაზღვროს გო-

ნივ რული ვადა) მოძალადეს ჰქონდეს ვალდებულება გამოცხადდეს

პოლიციაში, რაც იქნება განმეორებითი ძალადობის ჩადენის შემა-

კავებელი ფაქტორი. ამ მიზნით, საქართველოს ადმინისტრაციული

საპროცესო კოდექსის 21 15 მუხლით განსაზღვრულ დამცავი და შე-

მა კავებელი ორდერებით გათვალისწინებულ საკითხებს უნდა და-

ემატოს მოძალადის პოლიციაში გარკვეული პერიოდულობით გა-

მოცხადების ვალდებულება.

 

11.2. 2

ოჯახში ძალადობის აღკვეთის, ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა

დაცვისა და დახმარების შესახებსაქართველოს კანონის მე-16

მუხლს, რომლითაც განსაზღვრულია პოლიციის მოვალეობები,

უნდა დაემატოს ჩანაწერი პოლიციის მხრიდან მოძალადის ქცევის

კონ ტროლის პერიოდულობაზე და ფორმაზე, რაც შეცვლის დღეს

არსებულ პრაქტიკას (როდესაც მოძალადეზე ინფორმაციის მო-

პო ვება ხორციელდება მხოლოდ მსხვერპლის გამოკითხვით) და

და ამკვიდრებს მოძალადესთან პირდაპირი კომუნიკაციით მისი კონ-

ტროლის წესს.

2

პროკურატურას რ ო კ უ რ ა ტ უ რ ა ს ::

 

22.1. 1 უნდა შეიცვალოს 16 წელს მიუღწეველთან სქესობრივი კავშირის

შემ თხვევებზე (სსკ 140–ე მუხლი) რეაგირების არსებული პრაქტიკა.

ბრალდებულები, რომლებიც აგრძელებენ არასრულწლოვანთან

ცხოვრებას, რითიც ფაქტობრივად გრძელდება დანაშაული, არ

უნდაიხდიდნენ ჯარიმას; მის ნაცვლად დამატებითი სასჯელის სა-

ხით შესაძლებელია განსაზღვრული იყოს საზოგადოებისათვის

29

სა სარგებლო შრომა, ან რეალური სასჯელის განსაზღვრა, რაზეც

დამა ტებით კვლევა და მსჯელობაა საჭირო.

22.2. 2 ოჯახური ნიშნით ჩადენილ დანაშაულებზე საპროცესო შეთანხმებაზე

დაზარალებულის თანხმობა არ უნდა ატარებდეს ფორმალურ ხა-

სიათს. საპროცესო შეთანხმებაუნდა გაფორმდეს მხოლოდ იმ შემ-

თხვევაში, როცა დაზარალებულს გააზრებული აქვს საპროცესო

შე თანხმების სამართლებრივი შედეგები.

3

..

სასამართლოს ა ს ა მ ა რ თ ლ ო ს ::

33.1. 1 ოჯახში ძალადობისა და ნაადრევი ქორწინების შემთხვევებზე სას-

ჯელის განსაზღვრა უნდა მოხდეს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში

იმ საფრთხეებისა და რისკების გათვალისწინებით, რაც შეიძლება

გა მოიწვიოს სასჯელმა.

4

..

საქართველოს ა ქ ა რ თ ვ ე ლ ო ს პპარლამენტს ა რ ლ ა მ ე ნ ტ ს ::

44.1. 1 . სასამართლო-ფსიქიატრიული ექსპერტიზის სავალდებულობა შემა-

კავებელ და დამცავ ორდერებთან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ

წარმოებაში უნდა გაიწეროს კანონში. ამით თავიდან იქნება აუცილე-

ბული მსხვერპლთა მიმართ განმეორებითი ძალადობა, ასევე სხვა

მძი მე შედეგები, რადგან მოძალადეს დაენიშნება იძულებითი მკურ-

ნალობა.

5

..

სოციალურ ო ც ი ა ლ უ რ სსამსახურს ა მ ს ა ხ უ რ ს ::

55.1. 1 . უნდა დაინერგოს მოძალადეთა რესოციალიზაცია-რეაბილიტაციის
30

კონკრეტული მოდელი ადმინისტრაციულ წარმოებაში. რაც არსე-

ბითად შეამცირებს განმეორებითი ძალადობის შემთხვევებს.

55.2. 2 . უზრუნველყოფილი უნდა იყოს მსხვერპლთა რეაბილიტაციაერთის

მხრივ თავშესაფარში და, მეორეს მხრივ თავშესაფარში წაუსვლელად,

რადგან სხვა შემთხვევაში დამცავი ორდერის მოქმედება არ იქნება

ეფექტიანი.

6

..

განათლების ა ნ ა თ ლ ე ბ ი ს სსამინისტროს ა მ ი ნ ი ს ტ რ ო ს ::

66.1. 1 გაამკაცროს კონტროლი სკოლების ადმინისტრაციებსა და მასწავ-

ლებ ლებზე, რათა უზრუნველყოფილი იყოს ნაადრევი ქორწინების

შემ თხვევაში შეტყობინების ვალდებულების რეალურად განხორ-

7 .

ციელება.

რეგიონში მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციებს, ადგილობრივ

საბჭოებსა და თვითმმართველობებს:

77.1. 1 . უნდა განხორციელდეს ცნობიერების ამაღლების კამპანია, ნაადრევი

ქორწინების, ოჯახში ძალადობისა და დისკრიმინაციის საკითხებზე. ამ

მიზნით ადგილობრივი მედიისა გამოყენება ძალზე მნიშვნელოვანია

ინფორმაციის ინტენსიური მიწოდებისთვის. კამპანიები უნდა იყოს

ხშირი და მოიცავდეს, პირველ რიგში, სკოლებს და უმაღლეს სასწავ-

ლებლებს.

31

ე ნ დ ე რ უ ლ ი ნიშნით გ გენდერული ნ ი შ ნ ი

ე ნ დ ე რ უ ლ ი ნიშნით

გენდერული

ნ ი შ ნ ი თ ძალადობა

ძ ა ლ ა დ ო ბ ა ქვემო

ქ ვ ე მ ო ქართლში

ქ ა რ თ ლ შ ი

ოჯახში ძალადობა, ნაადრევი ქორწინება, დისკრიმინაცია

G GENDER E N D E R BASED B A S E D VIOLENCE V I
G GENDER E N D E R BASED B A S E D VIOLENCE V I

GGENDER

E N D E R BASED

B A S E D VIOLENCE

V I O L E N C E

IINN KKVEMO

V E M O KKARTLI

A R T L I

(Domestic violence, early marriage, discrimination)

2017

Rustavi

33

The Report was prepared in the frames of the project “Legal Assistance and Stra- tegic Li
The Report was prepared in the frames of the project “Legal Assistance and Stra- tegic Li
The Report was prepared in the frames of the project “Legal Assistance and Stra- tegic Li

The Report was prepared in the frames of the project “Legal Assistance and Stra-

tegic Li ga on Services in Kvemo Kartli” implemented by - CiDA with the partner-

ship of the Associa on of Law Firms of Georgia (ALFG) and nanced by the program

“Promo ng Rule of Law in Georgia“(PROLoG) of East-West Management Ins tute

(EWMI).

This report was made possible by the generous support of the American People

through the United States Agency for Interna onal Development (USAID). The con-

tents of this report are the sole responsibility of the CiDA and do not necessarily

reect the views of East West Management Ins tute, USAID or the United States

Government.

The report was prepared by:

Teona Kiladze

Zviad Devdariani

34

CCONTENTS

O N T E N T S

1

IINDTRODUCTION N D T R O D U C T I O N

4

11.1. 1

About the project

4

11.2. 2

Key findings and tendencies

4

11.3. 3

Research methodology