You are on page 1of 4

Odgovori na pitanja iz ispitnog kataloga (Terestička navigacija

)

1.Geografska širina (φ) je luk Zemljinog meridijana od ekvatora do paralele posmatrane
tačke.Geografska širina se izražava u ugaonim jedinicama od ekvatora (00o00/) do jednog od
polova (90o00/).Može pripadati sjevernoj (N) hemisferi ili južnoj (S) hemisferi.Geografska
dužina (λ) je kraći luk ekvatora od početnog (Griničkog) meridijana do meridijana posmatrane
tačke.Izražava se u ugaonim jedinicama od početnog meridijana (000o00/) do protivmeridijana
(180o00/) prema istoku (E) ili zapadu (W).
2.Razlika geografske širine (∆φ) je kraći luk meridijana između paralela pozicije dolaska i
pozicije dolaska.Može imati vrijednost do +180o ili -180o,gdje predznak određuje smjer kretanja
od pozicije polaska do pozicije dolaska (N je +,a S –).Razlika geografske dužine je kraći luk
ekvatora između meridijana pozicije polaska i pozicije dolaska.Ona takođe može biti +,odnosno
– 180o,gdje predznak određuje smjer kretanja od pozicije polaska do pozicije dolaska (E je +,a W
-).
3.Srednja geografska dužina (∆λ) je aritmetička sredina geografskih širina pozicije polaska i
pozicije dolaska.Razmak je put jednak luku paralele po kojoj plovi brod.Vrednost se izražava u
miljama.
4.Osnovni smjerovi za navigaciju su:kurs,pramčani ugao i brzina.Između kursa,pramčanog
ugla i azimuta je: ω = К + (± L).
5.Osnovne ravni za orijentaciju su horizontalna i vertikalna ravan.Svaka ravan položena kroz
vertikalu je vertikalna a svaka ravan vertikalna na vertikalu naziva se horizontalna ravan.Ravan
meridijana,horizontalna ravan i ravan prvog vertikala dele ravan horizonta na 4 kvadranta.
6.Horizont je linija koja razdvaja nebo i Zemlju.U navigaciji se koriste sledeće vrste
horizonta:horizont oka,geometrijski horizont,morski horizont,radarski horizont,astronomski
horizont,obalni horizont i veštački horizont.
7.Na površini Zemlje,u atmosferi djeluje magnetsko polje Zemlje.Magnetizam Zemlje naziva se
geomagnetitam.Elementi Zemljinog magnetnog polja su magnetski polovi i neutralna linija koja
se naziva magnetski ekvator.
8.Varijacija (magnetska inklinacija) je ugao između geografskog i magnetnog
meridijana.Oduzme se razlika u godinama između one koja se nalazi na pomorskoj karti i one u
kojoj plovimo.Zatim se pomnoži sa godišnjom promjenom i taj broj se doda ili oduzme u
zavisnosti od toga da li promjena varijacije raste ili opada.
9.Magnetski kompas je sprava koja pokazuje pravac meridijana mjesta na kojem se nalazi brod
i za to koriste magnetno polje Zemlje.Postoje sledeće vrste magnetnih kompasa:suvi,sa
tečnošću,indukcijski i žiro kompas.
10.Da bi kompas bio upotrebljiv,mora imati određena svojstva od kojih su najvažniji:
osjetljivost,mirnoća i stabilnost.

Služi za smjeranje koje se izvodi preko okulara i objektiva. naziva se stalnim magnetizmom.11.Kp =Kk + (±Ku) .prolazno i polustalno magnetno polje.-II.a zadnji i desni bok plavu. Magnetizam koji se indukuje u tvrdom gvožđu. 16.Brodsko magnetno polje je prostor u kome se osjeća djelovanje magneta.Magnetne silnice označavaju smjer djelovanja magnetnog polja. 19. ωm = ωp – (±var).Stalni brodski magnetizam potiče isključivo iz vremena izgradnje broda ako brod nije posle imao veće rekonstrukcije.Osnovna joj je namjena mjerenje pramčanih uglova i azimuta.jer tako dobijeni pramčani ugao ima predznak plus. Kk = Kp – (±var) – (±υ). 18.Za brod građen na sjevernoj hemosferi može se zaključiti da mu je donji dio crvene polarnosti.uređaja za kompezaciju i uređaja za smeranje objekata. Km = Kp .Ako je –Q onda su vrednosti obrnute.a može se upotrebljavati za mjerenje horizontalnih uglova.Polarnost i raspodjela polarnosti isključivo zavisi od magnetne širine brodogradilišta i od smjera gradnje broda.Svako magnetno polje karakterišu magnetne silnice.prednji dio i lijevi bok broda imaju crvenu polarnost.Ako je brod građen u magnetnom smjeru NE.Azimutni krug je savremeniji tip uređaja za smjeranje objekata.Ao = 1/8 (υN + υNE + υE + υSE + υS + υSW + υW + υNW).Ako se pramčani uglovi mjere od 0o do 180o lijevo i desno. ωk = ωp – (±var) + (±υ).Azimut se najbrže i najpraktičnije mjeri pomoću kompasa i kompasnog ponavljača. 20.Horizontalni ugao se mjeri tako što se mjeri ugao u horizontalnoj ravni posmatračevog oka između vizira dva ili više objekata.-II-. Ku = (±var) + (±υ). 14.paluba plave a polarnost krme.Komponenta R je vertikalna komponenta.Vrijednost devijacije koju uzrokuje komponenta Q je koeficijent C i jednak je: υ = Co cosKk.Smjerna ploča (goniometar) jedan je od najvažnijih instrumenata i preko potrebna za rješavanje navigacijskih zadataka.(±var).Najpraktičnije je pramčane uglove mjeriti na podjeli koja je od 0o do 360o preko desne strane.Parametri a i e razlikuju se po smjeru djelovanja za 90o i zato .Svi dijelovi ovog kompasa moraju biti od nemagnetnog materijala osim kompezacijskih sredstava i igala kompasne ruže.Sastoji se od:kotlića kompasa sa magnetnim sistemom.Vrijednost devijacije koju uzrokuje komponenta P je koeficijent B i jednak je: υ = Bo sin Kk. ωP = ωK + (±Ku).gube i mijenjaju prolazni magnetizam i tako stvaraju induciranog magnetizma.-II-.Vodoravno-uzdužna kompnenta (P) uzrokuje najveću pozitivnu devijaciju u Kk= 090o a najveću negativnu u Kk = 270o.pramca i bokova zavisi od smjera gradnje.stalka sa kapom. 17.Kompas sa tečmošću se obično koristi kao rezervni kompas.pod uticajem Zemljinog magnetizma relativno brzo poprimaju.Postoje stalno.tada pramčani uglovi dobijeni preko lijeve strane imaju predznak (-) a preko desne (+).a gustoća silnica njegovu jačinu. 15. 13. 12.Promjenjivi brodski magnetizam nastaje kod mekog željeza na brodu.Vodoravno poprečna komponenta (Q) uzrokuje najveću pozitivnu devijaciju u Kk = 000o a najveću negativnu u Kk = 180o.

24.Postupak je sledeći:Brod mora ploviti umjerenom brzinom i na udaljenosti koja mu pruža dovoljno sigurnosti. 21.Određivanje devijacije magnetnog kompasa metodom uporođenja sa žiro kompasom – Devijacija se određuje tako da brod plovi redom u kompasnim kursevima koji se međusobno razlikuju za 20o.Najveća devijacija koja se javlja kao posledica djelovanja horizontalnog simetričmog mekog željeza zove se koeficijent D i jednak je: υ = Do sin2Kk.Na osnovu tako dobijene devijacije iscrta se grafik devijacije i uradi tablica tablica devijacije.Nit objektiva smernog aparata stalno je usmjerena na dalji objekat.a negativne E i W.Istovremeno se čita kurs po žiro-kompasu (Kp) i po magnetnom kompasu.nastojeći da se od nje što manje udalji. 23.Ukoliko imamo markantan objekat za smeranje.Potrebno je na obali imati označene pokrivene smjerove kardinalnih i interkardinalnih kurseva.Treba napraviti dva ovakva kruga(preko desne i lijeve strane) da se ukloni greška u pokazivanju kursa. 22.Između tih grafika ucrta se srednji i na osnovu njega se očitavaju devijacije za sastavljanje tablice devijacije.U svakom kursu treba ploviti 2-4 minuta.Na kraju se ucrta dva grafika-jedan za okret na desnu stranu.Kompenzacija metodom nepoznatih koeficijenata je brza i laka i radi se kod kompasa koji su već kompenzirani i na brodu čije su magnetne karakteristike već poznate.pročita se njegov pramčani ugao.dok jedan stvara najveću pozitivnu devijaciju.a u trenutku kad bliži objekat prođe kroz vizir.Određivanje devijacije magnetnog kompasa metodom pokrivenog smjera – Prirodni smjerovi mogu biti prirodni ili vještački (obično u blizini luka ili baza).Kurs se po kompasu mijenja za 20o.Kompezacija metodom poznatih koeficijenata.Svakih 20o promjene pramčanog ugla obavlja se smeranje i podaci se upisuju u pripremljenu tablicu odakle se proračunava devijacija.na određenoj udaljenosti od plovka.Metode kontrole devijacije magnetnog kompasa su: kontrola devijacije smjeranjem pokrivenog smjera.pristupa se proračunu vrijednosti svakog koeficijenta .Parametri b i d razlikuju se po smjeru djelovanja za 90o.kontrola devijacije upoređenjem sa žiro-kompasom i kontrola devijacije upoređenjem s drugim magnetnim kompasom.brod se polako okreće po kružnici oko odeređene pozicije.Ako nemamo ovakav objekat (kao što je plutača).Zato se prethodno odredi devijacija u svim kardinalnim i interkardinalnim kursevima.odnosno azimut.već kurs može mijenjati plovidbom cik-cak.drugi u istom kursu uzrokuje največu negativnu devijaciju.Za ovaj način potrebnoi je znati vrijednosti svih koeficijenata devijacije. 27.Vrijednosti devijacije koju uzrokuju parametri b i d naziva se koeficijent E i jednak je: υ = Eo cos2Kk.-II. 25.Najveće pozitivne devijacije jesu u kursevima N i S.Razlika između Kp i Kk (po magnetnom kompasu) daje Ku = υ + (±var).drugi za okret na lijevu stranu.Nakon završene kompezacije kompletno se određuje devijacija kompasa za svakih 20o kompasnog kursa radi izrade grafikona i tablice devijacije.Izrada dijagrama devijacije magnetnog kompasa – Nakon određivanja devijacije u kardinalnim i interkardinalnim kursevima.Određivanje devijacije magnetnog kompasa metodom udaljenog terestičkog objekta – Devijacija se može odrediti po metodi poznatog ili nepoznatog azimuta terestičkog objekta. 26.brod ne mora okretati po kružnici.

33.Perspektivna projekcija je projekcija koja može biti u odnosu na tačku sa koje se vrši projektovanje Zemlje mogu biti: gnomonske. 29.Cilindrična (valjkasta) projekcija je osnova iz koje se razvila Merkatorova karta koja se upotrebljava kao navigacijska opšte i specijalne namene. 30.cilindrične (uspravne.pristupa se proračunu devijacije svakog kompasnog kursa za promjenu od 20o.ekvatorske i horizontske. 28.Navigacijski oficir organizuje rad. .Knjiga devijacije služi za kontrolu devijacije za svaki kompas i za svaki kurs posebno.Projekcije mogu biti: perspektivne.Na Merkatorovoj karti sve paralele su razvučene i jednake obimu ekvatora.rukovodi radovima i manevrom broda i sam smjera objekte.Na osnovu nacrtanog dijagrama devijacije izrađuje se tablica devijacije za promjenu kursa od 10o. 31.posebno.kose i poprečne) i ostale projekcije(konusna.Gaus-Krigerova).Kartografske projekcije su uslovljene konstrukcije mreže meridijana i paralela koje služe kao matematička osnova za izradu karata.stereografske. 32.Kada se to uradi.Na osnovu izračunatih elemenata crta se dijagram devijacije.Na ovoj karti razvlačenje paralela i meridijana je jednako.vanjske i beskonačne.kao i za upisivanje podataka o obavljenoj kompezaciji kompasa.Mogu biti i u odnosu na položaj ravni na koju se projektuje mogu biti: polarne.Loksodroma je na njoj prava linija.